“ZO SCOORT CULTUUR IN BRABANT.”
“IS DAAR CULTUUR?”
“RELATIEF WEINIG CULTUREEL AANBOD IN BRABANT.”
“RELATIEF WEINIG CULTUREEL AANBOD IN BRABANT.”
Brabant is qua inwoners de derde provincie van het land, maar de culturele infrastructuur blijft daarbij achter. Een opvallende uitzondering vormt het grote aantal festivals. Culturele infrastructuur Musea Kunstgaleries en expositieruimten Bibliotheekvestigingen Bioscopen en filmhuizen Theaterzalen Kunst- en cultuur festivals
Rangorde Brabant* 12e 10e 9e 7e 6e 1e
Ook het aantal bezoeken aan de Brabantse culturele voorzieningen zoals musea, theaters en bibliotheken is laag ten opzichte van andere Nederlandse provincies (plek 7 tot en met plek 11). Brabanders brengen wel veel bezoek aan cabaret en film. Bekijk de cijfers over cultuurbezoek op Waarde van cultuur. Bron: CBS, culturele brancheverenigingen.
*per inwoner t.o.v. andere provincies.
“NEE, WIJ KOMEN DAAR NIET.”
“DANCEFEESTEN EN COSPLAY ZIJN POPULAIR ONDER JONGEREN, MAAR WORDEN VRIJWEL NIET DOOR OUDEREN BEZOCHT.”
% 50
16–29 JAAR
BEZOEK DANCEFEESTEN 30–39 JAAR
40
40–49 JAAR 30
20
10
50–64 JAAR 65+
Theatervoorstellingen zijn populair onder zowel jongeren van 16 tot 29 jaar (43%) als 65-plussers (37%). Steeds meer Brabanders bezoeken cultuur voor persoonlijke ontwikkeling. Waarom heb je cultuur bezocht? Voor mijn plezier Ter ontspanning Voor persoonlijke ontwikkeling Voor sociaal contact
2023 85% 64% 17% 21%
2025 84% 59% 23% 18%
Jongeren bezoeken cultuur opvallend vaak voor sociaal contact (31%). Welke cultuurvormen sluiten aan bij de belevings wereld van verschillende groepen jongeren? Lees Waarde van cultuur voor de resultaten van een breed onderzoek naar jongeren en cultuur. Bron: Cultuurpeiling Het PON & Telos.
“MAAR, IS HET WEL BIOLOGISCH?”
“DE NADRUK OP DE MAATSCHAPPELIJKE BETEKENIS VAN KUNST GAAT TEN KOSTE VAN MIJN ARTISTIEKE AUTONOMIE.”
EN
ER S
40
30
20
10
%
51 CU % LT VA 29 UR N CU % IN LT VA EL DE ST U N E EL RE D M LI LE E N AK G
50
MEE EENS
De meerderheid van culturele instellingen en makers werkt aan maatschappelijke projecten. Culturele instellingen Culturele makers
71% 56%
Samenwerking met maatschappelijke partners heeft volgens culturele makers en instellingen duidelijke sociale opbrengsten. Maatschappelijke samenwerking draagt bij aan: Instellingen Verhoging van culturele participatie 72% Inclusie en participatie van kwetsbare groepen 66% Sociale cohesie 59% Makers en instellingen zijn uitgebreid bevraagd over maatschappelijke samenwerking: van inhoud en effecten tot uitdagingen, subsidies en verande ringen in de werkpraktijk. Bekijk hier meer: Bron: Onderzoek makers/instellingen Het PON&Telos.
Makers 57% 57% 64%
“CULTUUR IS OVERAL.”
“DE MEESTE PLEKKEN VOOR CULTUUR ZIJN NIET GESUBSIDIEERD.”
O
N
G
ES
U
B SI
D
= IE
ER
D
71 % G
ES
U
B
D
IE
=
SI
ER
D
29 %
Het culturele leven speelt zich af op uiteenlopende publiek toegankelijke plekken. Verhoudingsgewijs zijn bij beeldende kunst, film en muziek veel plekken die geen subsidie ontvangen.* Beeldende kunst Film Muziek Musea Podiumkunsten Bibliotheek Multifunctioneel
Nietgesubsidieerd 39 9 18 12 14 0 7
Gesubsidieerd 22 4 14 18 19 12 12
Hoe ziet de spreiding van de cultuurlocaties in jouw gemeente eruit? Bekijk de gemeenteprofielen van de zeven gemeenten in BrabantStad op Waarde van cultuur. Bron: Dialogic/Cultuurlocaties, Culturele Atlas.
*Gemeten in de zeven grootste Brabantse gemeenten.
“ZE KUNNEN HET BEST ZELF BETALEN.”
“GEEN ENKELE PROVINCIE INVESTEERT MEER IN PODIUMKUNSTEN DAN NOORD-BRABANT!”
“GEEN ENKELE PROVINCIE INVESTEERT MEER IN PODIUMKUNSTEN DAN NOORD-BRABANT!”
Het totale bedrag dat de provincie Noord-Brabant uitgeeft aan cultuur is wél lager dan het landelijke gemiddelde. Cultuuruitgaven provincie NoordBrabant totaal € 19,10 versus € 20,70 landelijk.
Brabant ontvangt relatief weinig rijkscultuursubsidie. Met 48 organisaties die meerjarige ondersteuning krijgen, staat de provincie rond plek zeven. Dat is opvallend voor de qua inwoners en economie derde provincie van Nederland. Aantal Brabantse organisaties met:
20212024 Subsidie via de Basisinfrastructuur 13 Meerjarige subsidie van de rijkscultuurfondsen 35
Grotere gemeenten besteden doorgaans meer aan cultuur dan kleinere. Wil je meer weten over de verschillen? Lees dan de pagina cultuuruitgaven van overheden op Waarde van cultuur. Bron: CBS, OCW en Rijkscultuurfondsen.
20252028 12 36
“WAAR IS IEDEREEN?”
“DE MEESTE CREATIEVE BEDRIJVEN BEVINDEN ZICH IN HET CENTRUM VAN DE PROVINCIE.”
GEMEENTEN MET MEER DAN 1,1 CREATIEVE VESTIGING PER 100 INWONERS
Cultuur heeft een duidelijke economische impact. De economische opbrengsten van de culturele sector zijn het grootst in en rond de grote steden. Aandeel Brabanders dat cultuurbezoek combineert met (2025): Lunchen/dineren in een horecagelegenheid 64% Op een terras zitten 49% Een overnachting 31% Winkelen 29% De creatieve sector groeit sterk. Het aantal creatieve bedrijfsvestigingen nam tussen 2017 en 2024 toe met 38% in Brabant, vrijwel gelijk aan de landelijke groei van 37%. Ondanks deze groei ligt het aantal creatieve bedrijfsvestigingen per inwoner in Brabant lager dan landelijk, mede door de concentratie van creatieve bedrijven in de Randstad. Ben je benieuwd hoe het aantal banen en aantal zzp’ers zich ontwikkelt? Je vindt alle details over werkgelegenheid en bedrijvigheid op Waarde van cultuur. Bron: CBS, Cultuurpeiling Het PON & Telos.
“IEDEREEN DOET MEE!”
“ALLE BRABANTSE GEMEENTEN DOEN MEE MET CULTUUREDUCATIE MET KWALITEIT.”
100% 80%
Steeds meer leerlingen komen via het programma Cultuureducatie met Kwaliteit in aanraking met kunst en cultuur. Aantal leerlingen Aantal scholen
2021 163.149 627
2022 178.167 713
2023 192.616 756
2024 198.650 775
Meer aandacht voor cultuur op scholen vertaalt zich nog niet in meer studenten. Het aantal studenten aan culturele en creatieve opleidingen daalt licht op het mbo (2%) en hbo (4%), en stijgt licht op het wo (+3%). Het aantal studenten aan culturele docentenopleidingen neemt zelfs sterk af (15%). Dat kan gevolgen hebben voor de beschikbaarheid van docenten en daarmee voor cultuureducatie op en buiten scholen. Het aantal studenten met opleidingen in de richtingen ambacht en ruimtelijk ontwerp groeit juist. Waarde van cultuur geeft verdiepend inzicht in de verschillende studierichtingen. Bron: Monitor Cultuureducatie in Brabant Het PON & Telos, DUO.
Waarde van cultuur 2026 Cultuur geeft kleur aan ons dagelijks leven en versterkt de samenleving. Het brengt mensen samen en maakt onze regio aantrekkelijk voor zowel werkgevers als werknemers. Om dit goed in beeld te brengen, is de monitor Waarde van cultuur ontwikkeld. Dit onderzoek maakt met heldere cijfers zichtbaar hoe cultuur scoort in onze provincie: waar staat cultuur sterk, waar is ontwikke ling nodig en waar liggen kansen.
Voorproefje Deze publicatie is een teaser van de vijfde editie van de monitor. Zeven thema’s brengen de verscheidenheid in beeld. We nodigen je uit om zelf dieper in de uitkomsten te duiken op waardevancultuur.nl.
Goed onderbouwde keuzes Met Waarde van cultuur wordt cultuurbeleid op verschillende niveaus gevoed en kunnen gefundeerde keuzes gemaakt worden voor beleid. Iedere twee jaar brengt het onderzoek cultuur in beeld langs drie kapitalen: cultureel (intrinsieke eigenwaarde van cultuur), sociaal (maatschappelijke waarde) en economisch (bedrijvigheid en financiële stromen). In 2026 is verdiepend onderzoek uitgevoerd over jongeren en cultuur. Naast een provinciaal beeld geeft de monitor een gemeentelijk beeld voor de zeven grote gemeenten in Brabant in gemeenteprofielen.
Meer dan cijfers alleen Ben je benieuwd naar de verhalen achter de data? Op Kunstlocbrabant.nl publiceren we artikelen rondom opvallende resultaten. Want uiteindelijk gaan de cijfers over mensen die in onze provincie wonen, werken en cultuur bezoeken en maken.
“Cijfers zijn pas echt waardevol als ze helpen begrijpen wat er om ons heen gebeurt. De monitor Waarde van cultuur maakt zichtbaar hoe cultuur bijdraagt aan de leefbaarheid, creativiteit en aantrekkingskracht van Brabant. Door onderzoek en data te bundelen ontstaat een gedeeld beeld van de culturele sector in onze provincie. Dat geeft makers, culturele organisaties en beleidsmakers de kennis om betere keuzes te maken. Achter de cijfers zitten mensen, ideeën en ontmoetingen. Juist door die verhalen en ontwikkelingen zichtbaar te maken, helpt de monitor ons om cultuur in Brabant toegankelijk, levendig en krachtig te houden.” Bas Maes, gedeputeerde Cultuur en Erfgoed provincie NoordBrabant
Het onderzoek Waarde van cultuur wordt uitgevoerd door Het PON & Telos, Boekmanstichting, Pyrrhula Research Consultants en Kunstloc Brabant. Opdrachtgever is BrabantStad. Coördinatie en redactie Kunstloc Brabant: Meintje de Roest Anouck Storms Eva Hesemans Grafisch ontwerp en art direction Stroomberg Lithografie en druk Drukkerij Dunnebier Montage Kartonnage Amsterdam Eerste druk, augustus 2026
Fotografie Art World (Alamy) Elekes Andor Adrian Sherratt (Alamy) dubassy (Alamy) Anna Stills (iStock) Van Gogh Museum, Amsterdam (Vincent van Gogh Foundation) Andrey Popov (iStock) Yvonne Léautaud Wim Wiskerke (Alamy) Marcel Krijgsman Imara Angulo Vidal Max Kneefel Brooke Cagle (Unsplash) Ilse Wolf
Cu
Waar is cultuur?
ltu
ur ,v oo
rw
ie
?
?
ur
u ult
lc
ee ev
Ho
WAARDE VAN CULTUUR
cu ko st W at
Hoezo cultuur?
ltu ur
?
Welker? cultuu
W at
is
cu
ltu
ur
?