Page 1

LEEF! Katern | Krant van de Aarde | Mei 2016

Thema Bewegen

‘Eco-ballerina’ Sportdrank: Buitengewoon Het Nationale Ballet Dorstlesser of caloriebom? belangrijk INTERVIEW Bewegen:


L2

Gezondheid en Therapie Uitgelicht

Boukje Vogel is Orthomoleculair- en kPNI therapeut. Ze heeft haar eigen praktijk, ProPaleo genaamd in Amstelveen en geeft lezingen in haar vakgebied. kPNI is de afkorting voor klinische Psycho, Neuro, Immunologie. Eigenlijk is het een integrale vorm van geneeskunde, ook wel evolutionaire geneeskunde genoemd omdat de wetenschap PNI veel onderzoek doet naar o.a. onze oorspronkelijke leefstijl. De PNI-therapeut zal als het goed is o.a. aansturen op een gezondere leefstijl. Vaak wordt de term moderne OERvoeding of Paleo genoemd. De Homo Sapiens (moderne mens) ‘bestaat’ ongeveer 180.000 jaar, de oorsprong van de mens gaat miljoenen jaren terug. De mens is altijd ‘jager-verzamelaar’ geweest en eigenlijk

ALGEMEEN GEZOND is helemaal NIET SAAI oervoeding voor klein en groot gluten-, lactose- en suikervrij www.gezondishelemaalnietsaai.nl

OP DE WEG DIE GEEN WEG IS met boeken en meditaties van Osho. Voor een leven in harmonie met jezelf. www.osho.nl

zijn we dat nog steeds. Ons genoom (ons genetisch materiaal) is namelijk al zo’n 60.000 jaar nauwelijks iets veranderd, onze omgeving is echter in korte tijd sterk veranderd. Helaas voor onze gezondheid niet ten goede.

per dag, mannen iets meer dan vrouwen.

“We hebben Stone Age-genen in een Science Fiction-omgeving”

Binnen de PNI wordt naar ‘de oorzaak van de oorzaak’ gezocht door het afnemen van een uitgebreide anamnese en wordt getracht ook echt iets aan de oorzaak van de klachten of ziekte te doen. De behandeling bij ProPaleo richt zich op leefstijl (voeding en beweging), de inzet van voedingssupplementen, waar mogelijk het afbouwen van medicijnen en indien nodig psychische ondersteuning. www.propaleo.nl

Ons lichaam is (nog steeds) gewend aan de voeding en beweging van de jager-verzamelaar: groente, fruit, paddenstoelen, noten, kokos, verse kruiden, water en ‘alles wat rent, zwemt en vliegt’ (vlees en vis). Verder hadden we met regelmatig een te kort aan voeding wat ook veel voordelen kent. De jager-verzamelaar bewoog ook veel meer dan de gemiddelde moderne burger; zo’n 2 tot 5 uur gemiddeld

STEMEXPRESSIE Bevrijd je stem, bevrijd jezelf. Ontdekkingsreizen in klank. Marius Engelbrecht 06-48494358 www.mariusengelbrecht.nl Haracentrum, Den Haag Praktijk Chin Gen, Zwaagdijk-Oost Peter van der Meer, Arts, Leiden HealthCenter Zuid, Rotterdam

NOORD-HOLLAND

Praktijk Mozaiek, Rotterdam

Oefentherapie & Shiatsu, Amsterdam

Zonvitaris, Schuddebeurs (Zeeland)

De Gooische Natuurgeneeskunde Praktijk, Bussum

Praktijk Verwest therapie Goes (Zeeland)

Geniet va n je goed voelen GEZONDHEID IN GOEDE HANDEN

Praktijk voor Natuurgeneeskunde en LGT, Haarlem

UTRECHT Praktijk voor Chinese Geneeswijze, Amersfoort

Praktijk van As, Hilversum Praktijk Chin Gen, ZwaagdijkOost

Fytotherapie & Acupunctuur Selma Bijl, Driebergen

Kobayashi Medisch Centrum, Alphen a/d Rijn

Petra Schalkwijk kan u blijvend van al uw allergieën af helpen en biedt hulp bij kinderen met gedrags- en/of ontwikkelings problemen. Allergie Vrij Woerden is aangesloten bij het Centrum voor Natuurgeneeskunde Woerden.

Verbinden en opbloeien van binnenuit Valkenburg (Limburg) www.bridgevanbinnenuit.com

Schreuder natuurgeneeswijze, Weert

Gelderland / Overijssel Vonk Natuurlijk, Apeldoorn Natuurgeneeskunde Arnhem-Zuid I. Tomas, acupunctuur, Nijmegen Etopius, E. Top, Voorthuizen

Praktijk voor natuurgeneeskunde Centrum Natuurgeneeskunde Bij Biovion kunt u terecht voor chronische klachten. & Acupunctuur, Enschede Kijk op de website voor onze werkwijze en aanpak. Wij Integraal hebben kennisTherapeutisch over ondersteunende Centrum, therapieën Holten naast reguliere behandeling. Voor overgewicht werken wij met het succesvolle programma Metabolic Balance. Natuurgeneeswijzen, Dit Schreuder programma is ontwikkeld door artsen en voedingswetenschappers. Zwolle

NOORD NEDERLAND Praktijk voor Natuurgeneeskunde Daniël Nelck, Groningen Praktijk voor Natuurgeneeskunde M. van der Galiën, Groningen Floris Acupunctuur, Groningen Medica Natura, Drachten

Brabant / Limburg

Centrum de Wetering, Leeuwarden

Praktijk voor Holistische Massagetherapie, Breda

Acupunctuur Coevorden Praktijk Poorthuis, Coevorden

YOGA & OSTEOPATHIE BREDA

Praktijk voor Holistische Geneeskunde Roeland Suylen, Meppel

Maaike Remmerswaal Fysiotherapeute en Osteopate i.o. www.fysiotherapiemaaike.nl Balans Energetische Geneeskunde ‘s Gravenmoer

Medica Plus, Dr. Korbee, Utrecht

Shaitsu praktijk Snijders, Gemert

Orthomoleculaire Geneeskunde, Voedingsarts I. de Vries, Utrecht

Praktijk voor natuurgeneeskunde Dhr. Th.J.P. Janssen, Maastricht

www.nutramin.nl

BRIDGE VAN BINNENUIT

Dutch Society of Anti Aging Medicine, P. Musarella, Zeist

Behandelcentrum, Utrecht

Nutramin levert voedingssupplementen van de beste kwaliteit, gebaseerd top de natuur en de wetenschap.

Baukje Vogel

www.centrum-voor-natuurgeneeskunde.nl

Zuidwijkstraat 8, 2729 KD Zoetermeer 079-7850385 pjj.wever@biovion.nl • www.biovion.nl

Schreuder Natuurgeneeskunde, Baarn

Zuid-Holland / Zeeland

www.allergie-vrij-woerden.nl

Mevr. A. van Eerten, Zutphen

www.biovion.nl

www.osteopathieamstelland.nl Tel.: 020-7854142

“U bent wat u eet, maar u moet weer worden wat u at” (Frits Muskiet)

Eszensa Health Coaching is al meer dan 10 jaar het adres voor een holistische aanpak van gezondheidsklachten.


L3

Inhoud

Jaargang 11 LEEF!

INHOUD Bewegen: buitengewoon belangerijk Interview Megan Zimny Kaftira Sportdrank onder de loep

4 6 8

19

8 6

Recept: Brandnetelsoep Column van De Laatste Paling Ratatouille: lees en kijktips Agenda

26

26 28 29 30

11 19 21 24

Bewegen met de hond Sportieve gadgets Reisverslag Nationale Parken VS Boekenrubriek Uitgelezen

21


L4

Bewegen

Bewegen:

buitengewoon belangrijk


Bewegen

L5

Dat bewegen gezond is horen we vaak genoeg. Maar wat zijn nu precies de gevolgen van te weinig bewegen? En waarom zien we vaak op tegen een avondje sport? Zijn er manieren om onszelf in beweging te krijgen? Tekst: Sjors Beukeboom

Onze voorouders moesten spaarzaam omgaan met hun energie. Voedsel om energie aan te vullen was er niet veel, en bovendien had je energie nodig om op zoek te gaan naar het voedsel dat er wél was. Bewegen deed je alleen als het moest. Hoe anders is dat nu. Er is genoeg te eten, in het westen althans, en ernaar op zoek hoeven we al helemaal niet meer. We eten meer en bewegen minder. Een tekort aan beweging en een teveel aan energie zijn het gevolg en dat brengt meer kwaad dan goed.

Bewegen houdt je jong Bewegingswetenschapper Mathieu de Greef heeft onderzoek gedaan naar het verband tussen bewegen en gezondheid. Werkzaam bij de faculteit Bewegingswetenschappen aan de Rijksuniversiteit van Groningen, publiceerde hij in 2009 een nog steeds actueel artikel. Van de energie die wij binnenkrijgen in de vorm van voeding wordt tweederde deel gebruikt om ons basaal metabolisme in stand te houden. Het overige deel wordt gebruikt voor lichamelijke activiteit. Wanneer wij onze spieren niet gebruiken, hebben deze nauwelijks

‘Per jaar overlijden 8.000 Nederlanders vroegtijdig als gevolg van bewegingsarmoede.’

energie nodig en wordt de overtollige energie omgezet in vet. Dit leidt tot een groter risico op hart - en vaatziektes, diabetes type 2, kanker en dementie. Maar er zijn ook andere gevolgen van een tekort aan bewegen: zo is bewegen direct van invloed op de snelheid waarin we fysiek en cognitief verouderen. “Als mensen te weinig bewegen, veroorzaakt dat een snelle afname van de spierkracht en het uithoudingsvermogen.

Ook cognitieve prestaties zoals reactiesnelheid en geheugen hollen achteruit. Verder leidt bewegingsarmoede tot aantasting van het basaal metabolisme en afweersysteem. Het is namelijk zo dat spieren een grote rol spelen in het tot stand houden van ons basaal metabolisme”, aldus De Greef in zijn onderzoek.

Beweging als antidepressivum Ook Richard Bailey (2013), die literatuuronderzoek deed naar de relatie tussen bewegen en gezondheid, kwam tot dergelijke conclusies. Bailey in zijn onderzoek: “Bewegen heeft een fysieke waarde omdat lichaamsbeweging een positieve invloed heeft op de gezondheid. Het risico op welvaartziektes wordt verminderd. Hoe jonger men start met bewegen, hoe meer profijt men van deze fysieke waarde heeft. Bewegen heeft ook een emotionelet waarde, het zelfvertrouwen en het gevoel van eigenwaarde worden versterkt. Het is bewezen dat bewegen een positieve invloed heeft op emotionele stoornissen en stemmingsstoornissen. Bewegen werkt als een antidepressivum.”

Gebrek aan intrinsieke motivatie Onderzoek heeft aangetoond dat drie keer per week intensief bewegen gedurende twintig minuten per keer de gezondheid bevordert. Ondanks al die positieve effecten van bewegen, zijn er toch heel veel mensen die niet genoeg bewegen. De meest genoemde argumenten zijn geen tijd, geen geld, zich te oud voelen, te ziek zijn of geen zin hebben. Gedragswetenschappers hebben geen eenduidige verklaring voor dit gebrek aan intrinsieke motivatie. Uit onderzoek blijkt ook dat de beste manier om mensen in beweging te krijgen het aanbieden van een specifiek bewegingsaanbod voor specifieke doelgroepen is. Daarbij is de intensiteit van het beweegaanbod van belang voor fitheid en gezondheid.

Running Therapie Running Therapie is zo’n specifiek bewegingsaanbod. Anneke Koops-Kruijer is Running-therapeute. “Wat ik merk bij beginnende sporters is dat de drempel om zich bij een gewone sportclub aan te sluiten te hoog is. Running Therapie onderscheidt zich omdat men leert hoe

men in beweging kan komen.” Bovendien gaan mensen die buiten in beweging zijn zich, volgens haar lekkerder voelen. Dat komt vanwege het feit dat het bekende stofje endorfine aangemaakt wordt. Koops-Kruijer: “Bij Running Therapie geldt dat mensen hun gedachten kunnen verzetten en niet meer denken aan de dingen die niet goed gaan. Deze vorm van bewegen helpt dus enorm bij depressieve klachten en burn-outs. Het werkt beter dan sporten in de sportschool want door buiten te zijn ben je afgeleid door de natuur en de weersomstandigheden. Binnen vier muren is het moeilijker om je gedachten te verzetten.”

Gezond-Sportief Een ander initiatief om mensen meerdere keren per week te laten bewegen is het aanbod van beweegprogramma’s van een drietal enthousiaste

‘Bewegen vergroot het uithoudingsvermogen, vergroot de spierkracht van het lichaam en heeft een positieve invloed op de snelheid van bewegen.’

fysiotherapeuten in het noorden des lands. Zij noemen zich Gezond-Sportief en bieden de mensen uit de regio vrijwel iedere dag een beweegprogramma aan. Zo verzorgen ze trainingen in Nordic Walking, hardlopen, wandelen en gymnastiek en hydrogymnastiek. Linda Schellack is een van de initiatiefneemsters: “Bij een goed bewegingsprogramma komen een aantal aspecten aan bod. Deze aspecten worden de motorische grondeigenschappen genoemd. Verder wordt de coördinatie verbeterd en neemt de lenigheid toe. De meeste deelnemers aan de trainingen die wij verzorgen zijn wat ouder. Juist deze groep kan profiteren van de oefeningen voor coördinatie en lenigheid. Deze twee aspecten nemen af naarmate men ouder wordt. Door dit te blijven trainen blijft de oudere mens fit.”


L6

Interview

Megan Zimny Kaftira, ‘eco-ballerina’ van Het Nationale

'De danskunst he Tekst: Marcelle Schots | Beeld: Robin de Puy (portretfoto) en Altin Kaftira (overig)

Megan Zimny Kaftira werd geboren in Harlingen. De roots van de tweede soliste van Het Nationale Ballet liggen echter niet in Friesland, maar in het gelijknamige plaatsje in het diepe zuiden van Texas. Klein en licht van postuur stuurde haar moeder haar als vierjarige naar gymnastiek om spieren op te bouwen. Eenmaal per week zat er een verplichte balletles in het programma en zo maakte Megan kennis met de dramatische kunstvorm waaraan ze haar hart al snel verloor. Urenlang danste ze thuis op het zoemende geluid van de airconditioning.

Eco-meisje Tien jaar later ging Megan Zimny Kaftira het huis al uit naar een kostschool in Florida om een opleiding tot professionele balletdanseres aan het Harid Conservatory te volgen. Tijdens een speciaal zomerprogramma in Boston kreeg zij op haar zeventiende een contract aangeboden bij het Boston Ballet ter plaatse. Haar high school maakte ze af via internet. Zes jaar geleden kwam Megan Zimny Kaftira bij Het Nationale Ballet waar zij in de wandelgangen inmiddels het ‘eco-meisje’ wordt genoemd. Haar bijnaam heeft zij te danken aan het feit dat gezond en bewust eten en leven inmiddels tot een hobby is uitgegroeid. Alle huishoudelijke producten die ze gebruikt zijn biologisch. Ook haar kledingkeuze is erdoor beïnvloed.

Persoonlijke groei Zowel in Boston als in Amsterdam danst Megan Zimny Kaftira bij een balletgezelschap dat klassiek en eigentijds werk presenteert. “Steeds meer balletgezelschappen over de wereld krijgen een uitgebalanceerd programma, een combinatie tussen klassiek repertoire en nieuwe creaties. Dat is wat dansers van nu willen en daarmee trek je de besten aan.” Amsterdam vindt Megan Zimny Kaftira in artistiek opzicht uitdagender dan Boston. “Het systeem daar is schoolser. En in Amerika ligt de nadruk meer op het virtuoze en flitsende karakter van ballet in plaats van de diepere lagen die je kunt aanboren. Het viel me op dat dit laatste in Europa veel meer gekoesterd en gewaardeerd wordt.

Voor mij voelde het bij Het Nationale Ballet meteen als thuiskomen. Er heerst een goede sfeer bij dit gezelschap, de onderlinge verhoudingen zijn gelijkwaardig en persoonlijke groei wordt gestimuleerd.”

Verhalenverteller Inmiddels danste Megan Zimny Kaftira bij Het Nationale Ballet hoofdrollen in avondvullende voorstellingen als Giselle, Romeo en Julia en La Dame Aux Camelias. Ze houdt van de emotionele interactie met haar danspartner en het publiek. “Ballet is een dramatische kunstvorm en ik ben een goede verhalenverteller. Klassiek ballet geeft me dat plezier en neemt me mee op reis. Op het


Interview

L7

Advertentie

Ballet:

eft mij gekozen' toneel presenteer je jezelf zo open mogelijk aan een groot publiek. Ik kan me herinneren dat ik de eerste keer Romeo en Julia danste. De volgende dag voelde het alsof ik een ander persoon was, alsof ik volwassen was geworden. Om je te laten gaan op het toneel, om emoties te voelen en ervaren terwijl er zoveel mensen naar je kijken, dat maakt je heel kwetsbaar. Tegelijkertijd is het ook heel empowering, om mee te maken dat iedereen daarin met je meegaat en om dat moment te delen.”

Vegetariër Als ballerina is haar lichaam haar belangrijkste instrument. Megan probeert er zo goed mogelijk voor te zorgen door biologisch te eten. “Voor mij is het heel belangrijk om verantwoord te eten. Zowel voor de voetafdruk die je op de Aarde achterlaat als de voetafdruk die voeding op mijn lichaam kan hebben. Chemische stoffen en pesticiden in voedsel vermijd ik liever. Sinds een aantal jaren ben ik vegetariër. Dat is niet alleen een ecologische, maar ook een ethische keuze. Ik houd teveel van dieren om ze te eten.” Terwijl haar beroep fysiek zeer uitdagend is,

merkt ze geen verschil met de tijd dat ze nog wel vlees at. “Er zijn voldoende vervangers. In veel etenswaren zitten proteïnen. Ik eet noten, kaas, yoghurt quinoa en peulvruchten. Het is maar een kleine opoffering om geen vlees te eten.”

Power drankjes De dag van een danseres bij Het Nationale Ballet begint om elf uur ’s ochtends en eindigt om elf uur ’s avonds. Tussendoor is er een pauze om te rusten, even naar buiten te gaan en te eten. Als het gezelschap op tournee is, duurt de dag langer. Het programma begint in de ochtend met een les in de studio, ’s middags wordt er gerepeteerd en aan het einde van de middag zit iedereen in de bus om een paar uur later in Groningen of Maastricht op het podium te staan. Voeding is voor professionele dansers van groot belang om hun werk goed te kunnen doen. “Iedere dag heb ik dezelfde ontbijtroutine. Ik eet havermout, chia-, hennep- en flex-zaden. Proteïne heb ik zowel voor als tijdens de voorstelling nodig. Tijdens de pauzes drink ik chocolade sojamelk. Daar zit suiker en proteïne in en dat geeft energie, maar het voelt niet als voedsel in je maag. Het wordt

snel verwerkt en je krijgt er geen buikkramp van. Het ergste wat je kan overkomen kan tijdens een voorstelling is kramp. Om ervoor te zorgen dat ik geen verzuurde spieren meer krijg op het toneel, drink ik altijd kokoswater tussendoor in de coulissen of in de kleedkamer. Daardoor droog ik niet uit en er zit calcium en magnesium in. Het is natuurlijker dan andere power drankjes.”

Stamina Ook de rol of choreografie die gedanst wordt is van invloed op de voedingsbehoefte “Als ik een hoofdrol dans, ben ik veel bewuster met mijn eetpatroon bezig dan wanneer ik een minder zware rol dans waarvoor je minder stamina nodig hebt. Een hoofdrol in een avondvullend ballet dat twee tot drie uur duurt, is een totaal andere ervaring dan een ondersteunde rol. Als principal ben je degene die de moeilijkste dingen van het ballet moet uitvoeren. Dat is heel uitdagend. Ik kan van te voren heel erg nerveus zijn. Maar ik houd ervan om die rollen te dansen want achteraf geeft dat veel voldoening.”


L8

Bewegen

Sportdrank: Onschuldige dorstlesser of onnodige caloriebom?

Dat sporten gezond is weten we allemaal. In combinatie met gezond eten hou je zo lichaam en geest fit. Hoe kan je op een gezonde manier herstellen na het sporten? We nemen sportdrank onder de loep. Tekst: Renske de Zwart

Lichamelijke inspanning gaat onvermijdelijk gepaard met vochtverlies. Hoe harder en langer je bezig bent, en hoe warmer de omstandigheden zijn, hoe meer vocht je kwijtraakt. Tijdens één uur lichaamsbeweging verlies je ongeveer één liter vocht. Door voldoende te drinken voorkom je uitdroging. Dat kan met water of met sportdrank. De zouten in sportdrank zorgen ervoor dat je vocht beter vasthoudt en dus minder snel uitdroogt bij vochtverlies. Bijkomend voordeel is dat je geen klotsende maag krijgt en niet al te vaak hoeft te plassen. Ook zorgen ze ervoor dat je meer dorst krijgt en dus goed blijft drinken.

Water volstaat Voor de amateursporter die zich niet langer dan een uur inspant echter, volstaat water als bron van

vocht. Het vochtverlies kun je opvangen door voor en na het sporten genoeg te drinken, en verlies aan suikers en zout tijdens het sporten, kun je naderhand met eten aanvullen. Voor de amateursporter die langer dan een uur intensief sport, loont het drinken van een sportdrank wél. Van water tijdens het sporten krijg je een klotsbuik, en water bevat geen suikers en zouten die wel zorgen voor energie, en daarmee voor betere prestaties.

kilocalorieën (10 suikerklontjes). Daar moet je een behoorlijke inspanning voor leveren om dat kwijt te raken! Ter vergelijking: dezelfde hoeveelheid Coca Cola bevat 7 klontjes suiker. Bovendien zetten de snelle suikers in deze drankjes zich vooral vast aan de vetlaag, en hebben geen enkele voedingswaarde. Jammer dus om zo je sportieve inspanningen ongedaan te maken.

Onnodige calorieën

Om te voorkomen dat je uitdroogt, maar niet onnodig veel suikers binnenkrijgt gelden de volgende richtlijnen. Wacht tijdens het sporten niet tot je dorst krijgt, aangezien dat betekent dat je al uitgedroogd bent. Een betere graadmeter is de frequentie van plassen en of de plas licht van kleur en waterig is. Bij activiteiten met een tijdsduur van een half uur tot een uur, in normale omstandigheden is het gevaar dat je uitgedroogd raakt klein en tussendoor drinken is minder belangrijk. Zorg dat je met voldoende vocht in het lichaam begint en na afloop genoeg drinkt. In deze gevallen kan volstaan worden met water. Als de duurinspanning langer duurt, loont een sportdrank met zouten ensuikers, maar niet meer dan 55 gram suiker per 100 ml. Drink zo’n half uur voor aanvang van de duurinspanning zo’n 250-500 ml. Drink ieder kwartier of om de 5 kilometer 150-200 ml. Zorg ervoor dat de drank die je drinkt koel, maar niet te koud is (zo’n 1215°C).

Extra energie is dus prima voor een duursporter, maar voor een recreatiesporter (waaronder kinderen) is de grote hoeveelheid suiker in sportdrank ongezond en onnodig. In een flesje AA-drink High Energy van 330 ml zitten maar liefst 220 kilocalorieën (14 suikerklontjes) en in Extran Energie 200

Wat dan wel?

Na het sporten Naast vochtverlies, boor je tijdens het sporten reserves aan. Energie wordt in de vorm van suikers verbruikt, en voor het herstel van je spieren zijn eiwitten nodig. Dus na het sporten is het verstandig om deze reserves weer aan te vullen. Na intensief trainen kan je reserves herstellen met een sportdrank die relatief veel zouten en suikers bevat. Hieraan kunnen eventueel eiwitten worden toegevoegd om het herstel van spieren te bevorderen. Magere melk en chocolademelk worden ook vaak genoemd als goede hersteldrank. Maar ook hier geldt; bij inspanningen van een half uur tot een uur is dit niet echt nodig. Gewoon water en een boterham zijn dan toereikend.


Bewegen

L9

Maak je eigen

sportdrank Er is een alternatief als je als duursporter je reserves wilt aanvullen: je bent niet vanzelfsprekend aangewezen op mierzoete fabrieksdrankjes. Naast (te) veel geraffineerde suiker bevatten ze vaak kleur- en smaakstoffen. We gingen op zoek naar een lekker recept voor een gezonde superfood sportdrank.

en bloeddrukverlagend zijn, ontstekingsremmend en de immuniteit versterken. Kokoswater bevat van nature een ruime hoeveelheid kalium, calcium, magnesium, natrium en fosfor. Kalium is belangrijk voor het reguleren van je bloeddruk, je hartfunctie en helpt mogelijk tegen inspanning gerelateerde kramp.

Als basis voor de ideale sportdrank kan je kokoswater gebruiken. Het is een ultieme dorstlesser en wordt door velen als hét nieuwe superfood gezien. Het zou namelijk cholesterol-

Door smaak toe te voegen aan het kokoswater, bijvoorbeeld limoen- of citroensap maak je het lekkerder. Ook kan je bijvoorbeeld frambozen, bramen of bosbessen toevoegen.

Citroen-kokosdrank

Chocoladedrank

Bramendrank

Sap van 1 geperste citroen, 500ml kokoswater, 1tl agave siroop, 1/2 tl geraspte gember (of laat een stuk gember er een half uurtje in trekken), snufje zout en mengen maar!

500ml kokoswater, 3 ontpitte dadels, 1 el cacao, 1 tl agave siroop, snufje zout en in de blender.

1 kopje bramen (of andere bosvruchten), 500ml kokoswater, 1tl agavesiroop, snuf zout. Samen in de blender en eventueel zeven als je het uit een bidon wilt drinken.

Om extra energie binnen te krijgen kan je natuurlijke suikers toevoegen, bijvoorbeeld: agavesiroop, dadels of honing. Of je kan cacaopoeder gebruiken omdat dit ook veel herstelstoffen, waaronder eiwitten, bevat. Verder kan je natuurlijk allerlei andere ingrediënten en smaken toevoegen zoals bijvoorbeeld geraspte gember. Een snufje zout er bij voor betere vochtopname en klaar ben je. Let op: gebruik bij voorkeur biologisch kokoswater zonder toegevoegde suiker. Hieronder 3 recepten:

Hypotoon, isotoon of hypertoon Je kan sportdranken in drie categorieën indelen, die worden bepaald door de zogeheten osmotische waarde: deze geeft aan hoeveel suikers en zouten het drankje bevat, en dat bepaalt weer hoe (snel) de vloeistof wordt opgenomen. Een hypotone drank heeft een lage osmotische waarde, deze bevat per 100 ml minder deeltjes (suikers en zouten) dan lichaamsvocht. Een hypotone sportdrank is vooral geschikt om voor en tijdens de training te gebruiken als dorstlesser. (Sport-)

water of sterk verdunde limonade zijn hypotone dranken. Een isotone drank heeft dezelfde osmotische waarde als het lichaamsvocht, wat betekent dat een isotoon drankje ongeveer hetzelfde aantal deeltjes suikers en zouten bevat per 100 ml als het lichaamsvocht en daardoor sneller wordt opgenomen dan water. De meeste isotone drankjes bevatten tussen de 6 en 8 gram koolhydraten per 100 ml. Tijdens het

duursporten is een isotone drank een goede drank om vocht en energie aan te vullen. Een hypertone drank heeft een hogere osmotische waarde dan het lichaamsvocht en bevat per 100 ml meer deeltjes. Daardoor wordt het langzamer opgenomen dan water. Een hypertone drank bevat meer dan 8 gram koolhydraten per 100 ml. Vruchtensap, melk of ‘Energy’ dranken vallen in deze categorie.


L 10

Bewegen

Lekker buiten bewegen Sporten en bewegen, het is belangrijk voor onze gezondheid. Je kunt natuurlijk naar de sportschool gaan, maar wat is er nu lekkerder dan buiten zijn en een frisse neus halen terwijl je werkt aan je conditie?

Wie een half uur per dag beweegt is al goed bezig, zo zeggen de experts. Gezond eten is één, maar bewegen is twee. Aangetoond is dat bewegen niet alleen helpt bij het behouden of bereiken van een streefgewicht, ook voor de gezondheid van de hersenen is bewegen van belang.

Nathalie van Verschuer - des Tombes

Frisse lucht is goed voor je, maar ik heb eens gelezen dat hardlopen in de stad, juist slecht voor je is. Met al die uitlaatgassen kun je het beter laten. De natuur in dus! Het is gratis, je beweegt en je komt er tot rust. Hardlopen is hip, maar ik ben meer van het wandelen. Ik vind niets heerlijker dan op ons prachtige landgoed een wandeling te maken langs de akkers, door het bos en over de lanen. Met onze twee honden heb ik al vele kilometers afgelegd. Het liefst loop ik door het veld, waar het weids is en de zon op je hoofd schijnt. Dat geeft een gevoel van vrijheid en ruimte om na te denken over alles wat ons bezighoudt op het landgoed. Na een wandeling kom ik verfrist, verrijkt en rustig weer terug. Het is zo mooi om de seizoenen te volgen, van winter tot lente en zomer tot herfst. Door het buiten wonen ben ik veel meer gaan horen, ruiken en zien en is het besef groot dat alles tijdelijk is; als de narcissen bloeien moet je er op

dat moment van genieten, want morgen zijn ze weer uitgebloeid. Ze komen weer terug, dat is altijd weer een wonder, maar vooral leer je genieten van het nu. Velen hebben inmiddels de weg naar ons landgoed gevonden. ’s-Morgens om hard te lopen of de hond uit te laten en ieder weekend, zeker bij mooi weer, om te wandelen en te fietsen over onze paden en lanen. De meeste mensen combineren dat met een bezoek aan ons pannenkoekenhuis de Stapelbakker en de Landgoedwinkel waar wij onze biologische landgoedproducten verkopen. De drukste tijd komt er nu aan. Als de Betuwe in bloei staat is het bij ons topdrukte. De Appeldijk, met haar bloeiende appelbloesem trekt dan dagelijks duizenden bezoekers. Ook dat is tijdelijk, want de bloesem is na drie weken weer weg. Maar de natuur is altijd mooi! Dus kom vooral seizoenen kijken, terwijl je beweegt en werkt aan je gezondheid! Wij vinden het mooi, als zovelen genieten van Mariënwaerdt.


Bewegen met de hond

L 11

HET IS WEER TIJD OM TE WANDELEN MET DE HOND De lente deed aarzelend haar intrede in ons land. Het leek wel alsof dit vrolijke en veelbelovende jaargetijde weinig animo had om ons te verwarmen, maar nu is de temperatuur eindelijk een stuk aangenamer en kunnen we er op uit. Hierna vier leuke tips. Tekst: Frans van der Beek


L 12

Bewegen met de hond

Tip 1: De hond als danspartner Honden dienen de mens al eeuwenlang. Als jacht-, waak-, speur-, trek- of blindengeleide hond, maar vooral als vriend. Loyaal als weinig ander dier en slimmer dan menig ander beest. Veel hondenbezitters dichten hun gezelschapsdier menselijke eigenschappen toe en daar hebben ze soms enigszins gelijk in. Neem nou de rage die uit Amerika en Engeland ons land heeft bereikt: doggy dancing ofwel: dansen met je hond. Kan het leuker?

Dat we honden trucjes kunnen leren is een open deur, maar dat we er de dansvloer mee op kunnen is nieuw en bijzonder. Deze tak van hondensport is voortgekomen uit gehoorzaamheidsoefeningen. Daarbij werd wel eens muziek gedraaid en zo ontstond het idee om de hond op de maat van de muziek oefeningen te laten doen. Uiteindelijk leidde dat tot een stramien van bewegingen die nu als doggy dancing bekend staat. Er zijn intussen al versies als heelwork to music (dichtbij de geleider) en canine free style (vrije oefeningen). Op youtube zie je hoe sierlijk dat toegaat. De hond kleeft aanvankelijk aan de rechtervoet van het baasje en volgt de gracieuze bewegingen. Het contact tussen mens en dier is in deze dans optimaal. De hond leert allerlei bewegingen zoals draaien en achteruitlopen of springen over een stok, slalommen

Inhoud pakket

tussen de benen en het stilliggen, waarbij zelfs de staart niet beweegt. Ook omrollen en kruipen behoren tot het repertoire. De hond vindt het heerlijk, vooral als na een geslaagde dans een beloning volgt. Dat motiveert om de volgende keer nog beter z’n best te doen. De hond weet zich bevestigd in de nauwe relatie met het baasje en geniet van de aandacht. Er zijn intussen diverse opleidingen bij kynologische verenigingen en ook wedstrijden waar op hoog niveau dansdemonstraties worden gegeven. Is het ene hondenras beter geschikt als danspartner dan een ander? Ook dat niet, want het gaat vooral om het aspect gehoorzaamheid. Je kunt iedere hond leren om de krant uit de brievenbus te halen, een spoor te volgen of door een hoepel te springen, maar de hondendans is uiteraard veel attractiever dan die obligate kunstjes.

Voor meer info: www.nddb.nl

Stap over op zuiver voer!

Biologisch diervoer Beter voor jouw hond Beter voor alle dieren

Yarrah heeft 1.000 overstap-pakketten klaar staan waarmee je jouw hond in 7 dagen overzet op echt zuiver voer. Je kunt het pakket, bestaande uit 2kg biologisch droogvoer en 7 kuipjes patĂŠ online bestellen* op yarrah.com/overstappen. *Kosten pakket: â‚Ź 9,99 inclusief gratis verzending.


Biologisch Het zal je hond worst zijn! Advertorial

Zet een aantal bakken neer met verschillende merken hondenvoer en de meeste honden zullen met smaak uit de ene, de andere of zelfs uit alle bakken eten. Het zal hem namelijk worst zijn wat hij eet, als het maar lekker ruikt en smaakt.

Waarom maakt het de hond niet uit wat er in z’n bak zit?

Omdat er allerlei kunstmatige toevoegingen in verwerkt zitten die het voer voor de honden onweerstaanbaar maakt. Een laag vleespercentage (soms zelfs minder dan 2% in een zak brokjes) wordt gecompenseerd met geur- en smaakstoffen en zelfs suiker zodat het voer gegeten wordt. Gezonde voeding geven is dan ook een keuze die het bewuste baasje voor hem moet maken, want de hond kan dat niet. Is er dan een goed alternatief? Jazeker, namelijk biologisch hondenvoer.

Zuiver voer

Biologisch voer moet het hebben van de natuurlijke ingrediënten en ruikt zoals voer moet ruiken, zonder dat het versterkt is met allerlei onnatuurlijke lokstoffen. Wanneer een hond gewend is om regulier voer te eten, is het lastig om over te stappen op biologisch voer. Toch is het de moeite waard om hier even de tijd voor te nemen: biologisch voer is namelijk niet alleen gezonder voor je hond, ook de dieren die in het voer verwerkt zijn, hebben een beter leven gehad. In biologisch voer is namelijk geen plofkip of vlees van een kistkalf te vinden.

Over op Organic

Yarrah Organic Petfood heeft een voer-pakket ontwikkeld dat baasjes moet helpen bij het overstappen op biologisch voer, het zogenaamde ‘Over-Op-Organic-Pakket’. Het pakket bestaat uit 2 kg biologisch droogvoer, 7 natvoer-kuipjes en een handige handleiding hoe over te stappen. Het kost € 9,99 en wordt gratis thuisbezorgd. Het Over-Op-Organic-Pakket is te bestellen via: www.yarrah.com/overstappen.

Tip 2: Gun je hond een date Honden zijn het gelukkigst als ze lekker mogen rennen en ravotten met andere honden. Door als roedel te lopen leren de honden sociaal gedrag en kunnen ze ‘helemaal hond’ zijn. Met de DoggyDating app is dit in een handomdraai geregeld. Met een paar klikken zie je waar en wanneer er een DoggyDate is en kan de hondenbezitter zich aanmelden. In de app vind je DoggyDates (hondenwandelingen) waar men zich voor kan aanmelden. DoggyDating organiseert zelf geen wandelingen, dit doen de gebruikers onderling. Hierdoor worden overal in Nederland en België DoggyDates aangemaakt waarbij de honden met elkaar kunnen dollen en rennen. Doordat de honden vanaf het begin

van de wandeling samen zijn ontstaat er snel een roedel. Ideaal voor het socialiseren van honden en ook voor de baasjes is het gezellig om samen op te lopen. Daarnaast vind je op de kaart de locatie en informatie over losloopgebieden en hondenevenementen. Nicole van Kinsbergen heeft de app bedacht. Daarmee heeft ze een wereldprimeur. Ze kwam op het idee na wandelingen met haar hond in het park, waarbij ze merkte dat ze daarmee niet kon voldoen aan de behoefte van de hond om alle energie kwijt te kunnen. “Een hond heeft omgang met soortgenoten en sociale contacten nodig.” zegt ze. “Hoe meer mensen meedoen, hoe leuker het is.” Daarin is ze absoluut geslaagd, want het kantelpunt voor het gebruik van de app was tienduizend deelnemers, maar dat zijn er intussen al meer dan 43.000. op haar website heeft ze ongeveer 75.000 bezoekers per maand en 3.5 miljoen hits. “Kijk ook eens op de Facebook pagina,” nodigt Nicole uit. “Daar plaatsen deelnemers foto’s van de honden die door elkaar rennen. Mensen die de app gebruiken zijn eraan verslaafd wat wel blijkt uit de enthousiaste reacties.” Je kunt zelf een hondenwandeling in de buurt zoeken of er eenvoudig een aanmaken. In de app vind je een lijst met DoggyDates en zie je welke honden zich al hebben aangemeld. Zelf een DoggyDate aanmaken kan ook en is heel eenvoudig. Wanneer er een nieuwe DoggyDate bij jou in de buurt is ontvang je een melding op je telefoon of tablet. Zo geniet je samen van het plezier dat de honden beleven. De baasjes verzamelen op de afgesproken locatie en maken een gezellige wandeling. Soms drinken ze na afloop nog een drankje. DoggyDating maakt van de hond uitlaten een gezellig uitje voor hond en baas. Voor meer informatie: www.doggydating.com (ook alle losloopgebieden).


L 14

Bewegen met de hond

Tip 3: Sportieve vakantie met de hond De Nederlandse camping van Les Chiens Sportives in Frankrijk. Mario de Braal legt de laatste hand aan de verbouwing op de kampeerplaats Chez Penot in Charras op het randje van de Dordogne. Alles moet piekfijn in orde zijn om de gasten met hun hond of kat te kunnen ontvangen.

Samen met zijn vriendin Gwen Pieters volgde Mario de Braal zijn passie voor honden en ruilden ze beiden succesvolle carrières in andere sectoren in om zich geheel te wijden aan het plezier van de omgang met dieren en dan vooral de hond. Met hun indrukwekkende cv aan diploma’s in de kynologie is de begeleiding in uiterst vertrouwde handen. Wie een vakantie boekt bij Les Chiens Sportives verenigt het nuttige met het aangename. De vakantieganger maakt kennis met een positieve trainingsmethode voor de hond met respect voor dier en baasje. Daarmee scoren ze opmerkelijke resultaten door oprechte samenwerking en motivatietechnieken. Het duo hanteert een creatieve manier van lesgeven waardoor de samenwerking tussen hond en baasje als een feest wordt ervaren. Chez Penot is compleet ingericht voor hondensporten met ruime velden, uitrenweides, een rustig gelegen

schuur en voor iedere hond een geschikte binnen- en buitenruimte. Voor kamperen is er alle ruimte en verblijven kan ook in een blokhut of een gite. Het is bij uitstek een pension en hondenschool voor wie het beste voor het dier wil. “Wij ontzorgen, verzorgen en adviseren.” aldus Gwen Pieters. “Hierdoor halen we het beste uit mens en dier en neemt het welzijn van het dier toe. Verzorgen en trainen van dieren met wederzijds respect levert de beste resultaten op. Chez Penot is compleet ingericht voor hondensporten, doggy dancing en jachttraining met ruime velden…” De service en de trainingsmogelijkheden zijn gevarieerd en optimaal. Er is dagopvang, er zijn workshops om de gehoorzaamheid en behendigheid van de hond te bevorderen en de mogelijkheid om lange wandelingen te maken in de nabijgelegen bossen. Een van opties is ‘agility training’, een hondensport die eind jaren ’80 is ontstaan en is gebaseerd op het parcours van springpaarden. De kunst is om zo snel mogelijk

een bij voorkeur foutloos traject af te leggen, waarbij de hond hindernissen neemt zoals hordes, tunnels, paaltjes en een wip. In vijftien lessen per seizoen leert de hond hoe de toestellen moeten worden genomen. Het is een perfecte cursus om iets actiefs met de hond te doen op basis van gehoorzaamheid en samenwerking. De hond moet wel fit zijn, want als die alleen maar bij de kachel ligt kan dat blessures veroorzaken. Maar Gwen heeft een para veterinair verleden en door haar wordt de gezondheid van de hond deskundig beoordeeld. Bij twijfel wordt een dierenarts in de arm genomen. Voor Gwen en Mario is een droom verwezenlijkt. Met Les Chiens Sportives is een verantwoorde vorm gevonden om de hond geestelijk en fysiek te stimuleren en de hondenbezitter een heerlijke vakantie te garanderen. Voor meer informatie en boekingen: www.leschienssportives.com.


Bewegen met de hond

L 15

Tip 4: Diervriendelijk jagen, kan dat? De jacht is omstreden, maar daar kan de jachthond niets aan doen. Die wordt nu eenmaal gedirigeerd door de specifieke genen die dwingen om de prooi te pakken. Toch kan het ook op een manier die niet bloederig of wreed is. Jachttraining met een dummy, een nepprooi, is dan een uitkomst.

Via jachthondenproeven kan worden getest in hoeverre de hond klaar is om mee op jacht te gaan. Staat de hond onder voldoende appèl, apporteert hij de dummy’s en is de hond steady? Veel voorjagers zullen met hun hond nooit echt deelnemen aan een jacht, maar houden wel van competitie waarbij gebruik gemaakt wordt van de erfelijke aanleg van de hond. De proeven worden in drie klasseringen afgelegd. Op een Workingtest wordt niet alleen de mate van gehoorzaamheid gemeten, maar ook de inventiviteit, efficiëntie en rust van handler en hond. Er wordt ook gekeken

Bij de jachthond gaat het vooral om discipline. Het dier is genetisch zo uitgerust dat het niets liever doet dan in bos of veld jakkeren om aangeschoten wild op te sporen en naar de jager te brengen. Dat vereist een samenwerking tussen handler en hond, waarbij de hond zich strikt aan de regels houdt die de baas voorschrijft. Dat is bij gedreven jachthonden die niets liever doen dan hun onstuimige instinct volgen, niet altijd even gemakkelijk. Vandaar de jachttraining waarbij de hond rustig naast de handler wacht totdat die het sein geeft om te apporteren. Daarbij wordt tegenwoordig veelal gebruik gemaakt van dummies die de hond ook de sensatie geven een geschoten fazant of wilde eend in de bek te hebben. Een jachthond is van een ander kaliber dan een rustige mandligger en dat schept een verantwoordelijkheid voor de eigenaar. Die vindt zo’n actieve en enthousiaste hond natuurlijk aantrekkelijk, maar zal aan die eigenschappen wel tegemoet moeten komen. Daarom is jachttraining noodzakelijk. De hond leert wat wel en niet geoorloofd is en hoeft het baasje zich niet ongerust te maken over spontane capriolen van het dier.

naar hoe zij onvoorziene situaties in het veld oplossen. Denk daarbij aan obstakels of de stand van de wind. Voor deelname is een wel een diploma vereist. Jagen met de hond verlangt van handler en hond respect voor de gedragregels, maar bij jachttraining staat bovenal het plezier van het dier voorop, want als die het niet naar z’n zin heeft, is de jacht een beproeving. En dat moeten we niet willen. Zoek op www.doggo.nl naar jachttraining.


Huid en intiem care met natuurzuivere honing Dermagiq® is een nieuwe en innovatieve productlijn gericht op huidherstel en intieme verzorging. De producten zijn effectief in het verlichten van veel voorkomende ongemakken van de huid en de intieme zone. De Dermagiq® producten zijn zeer zorgvuldig samengesteld en onderscheiden zich vooral door een hoog, effectief gehalte aan honing (tot 100%, afhankelijk van het product). Voor een optimale werking van de producten is verder gekozen voor veilige, effectieve en zoveel mogelijk natuurlijke ingrediënten. Het Dermagiq-assortiment bestaat op het moment uit: Dermagiq Skin, Dermagiq Hand, Dermagiq Foot, Dermagiq Lipbalm, Dermagiq Proct, Dermagiq Intima en Dermagiq Fem. Voor informatie, over onze producten of over Dermagiq kunt u terecht op onze website. www.dermagiq .com

Dermagiq. Verzorging met de kracht van de n


natuur.

www.dermagiq.com


Biodynamisch tuinder, veehouder, fruitteler of akkerbouwer worden

Op Warmonderhof gaan wonen, werken en leren hand in hand

Op Warmonderhof Dronten kun je biologisch-dynamisch tuinder, veehouder, fruitteler of akkerbouwer worden. De studenten van deze voltijd of deeltijd mbo-opleidingen maken een bewuste keuze voor een groene opleiding vol praktijkervaring, met een spirituele twist; jongeren en volwassenen die houden van leren door te doen en van buiten werken met planten en dieren. Het zijn mensen die duurzaamheid en goed zorgen voor de wereld belangrijk vinden. Dit mbo bestaat uit drie boerderijen, midden in Flevoland. De studenten leren, werken én wonen hier. ’s Morgens zitten ze in de klas en ’s middags werken ze op het land, in de kas, in de boomgaard of in de stallen. Werken op het land, mét

het land en met de dieren, geeft een bepaalde verantwoordelijkheid. Je leeft mee met het ritme van de seizoenen, de planten en het vee. Je ontdekt dat ook jij deel uitmaakt van dat ritme. De opleiding Oud-studenten van Warmonderhof kom je tegen in binnen- en buitenland, als ondernemer of medewerker op grote en kleine biologische of biologischdynamische (zorg-)boerderijen of stadslandbouwprojecten, in natuurvoedingswinkels, bij groothandels of product-verwerkende bedrijven. Biologisch-dynamisch Biologisch-dynamische landbouw is landbouw met speciale aandacht voor

gezonde grond en gezond voedsel als basis voor vitale gewassen en dieren. Lessen trekker-rijden gaan hand in hand met groententeelt, voedingsleer, bodemkunde, zelfontwikkeling en snoeien. Naast de praktijkstages op de boerderijen rond de school zijn er tijdens de opleiding veel excursies en is er ruimte voor een halfjaar (buitenland) stage. Maandelijkse meeloopdagen Warmonderhof organiseert maandelijks een informatiedag. Geïnteresseerden voor de voltijd- of de deeltijdopleiding kunnen zich daarvoor aanmelden via de website van Warmonderhof www.warmonderhof.nl .


Gadgets

L 19

Klaar voor de start...

Gadget Top 5

1

Lekker toeren

Het Griekse merk COCO-MAT is vooral bekend vanwege matrassen en bedden die geheel van natuurlijke producten worden gemaakt. Geïnspireerd op de Nederlandse fietscultuur komt het nu met een coole houten fiets die bijna geheel uit eikenhout bestaat. Alleen de remmen, wielen en kettingkast zijn niet van hout. Een echte eyecatcher waar je serieus meters mee kunt maken, wat onlangs bewezen werd met een mega-fietstocht door Athene.

Onze nummer 1 omdat: voor iedere verkochte fiets 140 euro wordt gedoneerd aan de Johan Cruyff Foundation die zich inzet voor kinderen om meer buiten te spelen en actief bezig te zijn. Ook plant het bedrijf bomen terug voor elke verkochte fiets en helpt het mensen met een verstandelijke beperking aan het werk. Prijs: € 1500,00 via www.coco-mat.com

3

Walk on....

Wil je graag blootvoets hardlopen maar vind je barefootschoenen zo niet sexy? Inmiddels heeft Vibram damesmaten in alle kleuren, van lentefris tot flitsend neon. Toch liever ‘gewone’ renschoenen? Ga dan voor de vrolijke bloemensneakers van Brand Mission. De stof is gemaakt van gerecyclede plastic flessen en de zool van natuurlijk rubber, dat loopt nog eens extra lekker! Prijs: vanaf € 89,95 via www.5fingers.nl € 99,95 via www.brandmission.nl

Borst vooruit

Eerlijke bal

2

Ze zien er uit als echte ballen en dat zijn het ook. Alleen zonder de (duurbetaalde) logo’s van voetbalclubsen organisaties. Daardoor blijft er meer geld over om te betalen aan de medewerkers. Vandaar dat Bala ook het Fairtradelabel mag dragen. Nu nog alleen als voetbal verkrijgbaar, binnenkort rollen ook basket, volley- , golfen hockeyballen van de productiebanden af. Prijs: vanaf £ 12,00 via www.balasport.co.uk

4

Puur fietsplezier met deze professionele wielershirts gemaakt van functionele, ecologische en innovatieve stoffen. Modern ontwerp en superlicht met een gewicht van 140 gram. Biehler staat voor eerlijke lonen in de textielindustrie. De sportkleding wordt volledig gemaakt in het eigen atelier in Duitsland. Behalve shirts biedt het merk nog veel meer keus in sportkleding. Prijs: € 99,95 via www.duurzaamsportwebshop.nl

5

Even bijtanken

De RVS Pura flessen zijn nu ook verkrijgbaar met een lekdichte sportdop. Hiermee wordt het een handige bidon die je gemakkelijk en zonder lekken kunt meegeven naar school of zelf in je tas kunt meenemen voor onderweg. De verschillende sportdoppen drinken erg prettig, zijn ook los verkrijgbaar en passen allemaal op alle Pura flessen. Prijs: vanaf € 5,99 via www.greenjump.nl


Niets verdwijnt, alles transformeert Niets verdwijnt, alles transformeert… leert ons de wet van behoud van materie. Waar je dit goed kunt zien, is het omzettingsproces in een composthoop. Resten van planten en voedsel worden door bacteriën, schimmels en andere organismen omgezet in een lekker ruikend mengsel wat de kwaliteit van de bodem verbetert en nieuw leven ondersteunt. Op biodynamische bedrijven vormt het optimaliseren van kringlopen de kern. De akkers en het grasland worden gevoed met mest en leveren op hun beurt weer voedsel voor mensen en vee. In de biodynamische landbouw worden biodynamische compostpreparaten gebruikt om de omzettingsprocessen in de mest te bevorderen en spuitpreparaten om de groei van planten te stimuleren. Hoewel biodynamische boeren de laagste bemestingsniveaus hanteren, treedt uiteindelijk verlies op van voedingsstoffen. Soms worden tekorten aangevuld uit aangrenzende natuurgebieden. In de reguliere landbouw zijn de verliezen van nutriënten per hectare veel groter dan in de biodynamische landbouw. De groei van planten en dieren wordt gestimuleerd met behulp van kunstmest en landbouwgif. Beiden bieden slechts een oplossing op korte termijn, want op lange termijn nemen de bodemvruchtbaarheid en biodiversiteit af.

Een oplossing om verloren gegane nutriënten op een natuurlijkere wijze aan te vullen, is het benutten van afvalstoffen die we nu achteloos door het toilet spoelen Enigszins vergelijkbaar met de composthoop zetten ook wij namelijk voedsel om naar bruikbare meststoffen. Misschien moeten we in het licht van de toenemende wereldbevolking serieus overwegen om belangrijke nutriënten in onze ontlasting - zoals fosfaat – te gebruiken als meststof. We moeten dan overigens wel eerst medicijnresten in de ontlasting onschadelijk maken. Zo natuurlijk leven we immers niet meer. In Nederland hebben we vooralsnog een enorm fosfaatoverschot vanwege de veel te grote veestapel. Maar vooral in grote gebieden van Afrika vormen fosfaat en andere meststoffen de beperkende factor voor de landbouw. Een van de grootste hobbels voor een meer duurzame levensstijl, is dat velen zich geen onderdeel voelen van de natuurlijke kringlopen. De wet van behoud van materie leert ons dat fosfaten en andere nutriënten uit onze ontlasting nooit verloren gaan. We laten ze echter weglekken uit de kringloop waardoor het systeem uit balans raakt. Wellicht kan het verbinden van mens, dier en akker ons bewust maken. Van kringspier naar kringloop: om de aarde te ‘ontlasten’. Bert van Ruitenbeek, directeur stichting Demeter. Demeter is het keurmerk voor biodynamische landbouw en voeding.


Reisverslag

L 21

The sky is the limit Op avontuur in de Nationale Parken van Amerika

In ieder Nationaal Park in Amerika zijn volop mogelijkheden voor ontspanning, educatie en sportieve activiteiten. En hoe groot en overweldigend de natuur ook is, verdwalen is onmogelijk dankzij de vele bordjes naar de mooiste uitzichten en de uitdagendste ‘trails’. Met dank aan de nu 100-jarige Nationale Park Service, de hoeder van al dit moois. Tekst en beeld: Yvonne Koop


L 22

Reisverslag

Las Vegas is het startpunt van onze reis langs een aantal Nationale Parken in Zuidwest-Amerika. Iedereen kent Las Vegas van The Strip, de lange boulevard met neonverlichte reclameborden van de meest excentrieke en luxueuze hotels, winkels en casino’s. Overal loeien de airco’s, want zonder die verkoeling is het niet uit te houden met temperaturen van rond de 45 graden. Vanwege de ligging, midden in de woestijn, blijkt energie opwekken via zonnepanelen de beste manier van energie-opwekken. Net buiten Las Vegas wordt dan ook een groot zonnepanelenpark aangelegd en steeds meer hotels installeren zonnepanelen op de daken. Vanaf 2017 wordt overal in de stad op zonne-energie overgeschakeld, zodat Las Vegas zich vanaf dan de meest duurzame stad van Amerika kan noemen. Tegen die tijd moet ook The Park klaar zijn, een groot park ten westen van The Strip dat met onder meer huizenhoge tulpen voorzien van led-verlichting een publiekstrekker van formaat belooft te worden.

Rijke flora en fauna Even buiten Las Vegas valt ineens de woeste leegheid van Amerika als een deken over ons heen. Behalve een kaarsrechte streep asfalt waarop we rijden en kilometers uitgestrekte woestijn is er niets te zien. Het maakt ons uitgelaten. Dit is het echte Amerika, hier waren we naar onderweg. En nu rijden we er middenin! Veel te snel zijn we bij ons motel vlakbij Zion National Park, met haar oppervlakte van ongeveer 600 km² een kleintje onder de 58 Nationale Parken van Amerika. Het park bestaat uit een aantal hoge plateaus die worden doorsneden door diepe canyons. De belangrijkste is Zion Canyon: een ravijn van 24 kilometer lang en 800 meter diep, met hoog oprijzende wanden en hellingen. Het ravijn is uitgeslepen door de Virgin River, en dankzij die rivier heeft Zion Canyon nu rijk gevarieerde flora

en fauna. We willen de Riverside Walk doen, tot aan de Zion Narrows. Hier is slechts enkele meters ruimte tussen de ruim 600 meter hoge bergwanden, wat een imposant gezicht is. Wie verder wil, het smalle ravijn in, moet door de rivier waden.

Junior-ranger Bij het Visitors Centre kopen we een jaarpas waarmee we alle Nationale Parken van Amerika kunnen bezoeken. Buiten vullen we onze flessen met gratis water, want de zon begint al weer ongenadig te branden. Ondanks de hitte rennen onze kinderen er pijlsnel vandoor, op zoek naar avontuur. En dat is hier volop te vinden. Dankzij de vele trails (uitgestippelde routes) in dit drukbezochte park waaiert iedereen alle kanten uit en voel je je al snel (bijna) alleen op de wereld. Ondanks de vele verbodsborden overheerst een gevoel van vrijheid. Alleen bij de hotspots is het druk, zoals op het picknickveld bij het grote Zion Lodge hotel midden in het park. Daar kan onze jongste zoon mooi een van zijn vele opdrachten afstrepen uit het werkboek: het oprapen en in een prullenbak deponeren van afval wat her en der rondslingert. De rest van de dag moet Sky nog veel meer opdrachten doen: sporen zoeken, bloemen natekenen, dieren spotten en aardlagen tellen. Maar dat heeft hij ervoor over om zich aan het eind van de dag te kunnen laten installeren als junior-ranger. Plechtig belooft hij niet alleen in dit park maar voortaan overal ter wereld de natuur te beschermen en te verdedigen. We staan er allemaal met tranen in de ogen omheen... “Mission completed”, zie je de ranger voldaan denken.

Sprookjeswonderland Via de beroemde Carmel Highway verlaten we Zion en rijden we richting Bryce Canyon. De kronkelende weg met na iedere haarspeldbocht een nog adembenemender uitzicht op de bergen doet ons beseffen dat we nog maar nauwelijks

Verkiezing mooiste natuurgebied van Nederland Nederland heeft twintig Nationale Parken, waarvan Nationaal Park De Hoge Veluwe de grootste en bekendste is. Maar ook de Weerribben, de Peel, Dwingelderveld of de jongste aanwinst, het Drents-Friese Woud, mogen er zijn. Na de zomer schrijft het ministerie van Economische Zaken een verkiezing uit. De drie natuurgebieden met de meeste stemmen worden de komende jaren in binnenen buitenland gepromoot als iconen van de Nederlandse natuur.


Reisverslag iets van het imposante natuurschoon van Amerika hebben gezien. Bryce Canyon, waar we ‘s avonds arriveren, staat bekend om zijn prachtige roodtinten. Het gebied ligt vol vreemdsoortige, natuurlijk gevormde amfitheaters. Hierin staan talloze zeer grillig gevormde rotsformaties (hoodoos genaamd) in allerlei kleurschakeringen, variërend van wit, pastelroze, vurig oranje en rood tot knalrood. Die kleurnuances zijn vooral bij zonsopgang goed te bewonderen, reden waarom we vlakbij de canyon gaan overnachten, dit keer in een tent. Na een weergaloze rodeo-show genieten we bij een langzaam dovend kampvuur nog heel lang van een eindeloze sterrenhemel. Bryce Canyon is namelijk ook een van de donkerste plekken op Aarde. Vanaf het Sunrise Point, waar we de volgende ochtend vroeg inderdaad een spectaculaire zonsopgang zien, dalen we af in het sprookjeswonderland voor ons. Alhoewel dat zo op het oog een gemakkelijke wandeling lijkt is het hoogteverschil zo groot dat we al gauw besluiten om niet helemaal naar beneden af te dalen, maar rustig aan weer terug te gaan. Anders houden we geen zuurstof meer over voor de terugweg. Daarbij is nu de temperatuur al zo hoog dat je bijna onafgebroken water moet blijven drinken.

Wereldwonderen Ook de andere Nationale Parken die we aandoen, grossieren in verpletterende zonsop- en ondergangen, indrukwekkende bergpartijen, gigantische stuwmeren en nog veel meer schoonheid. Het mooiste hebben we echter tot het laatst bewaard: de Grand Canyon, een van de zeven wereldwonderen der natuur. Miljoenen jaren geleden werd hier een deel van de aardkorst omhoog gedrukt waardoor het Colorado Plateau ontstond waar de Grand Canyon onderdeel van is. De Colorado River heeft zich gedurende de laatste 6 miljoen jaar een weg gebaand door de rotslagen van het plateau,

L 23

waarbij het gesteente steeds verder werd en wordt uitgeslepen. Omdat elke rotslaag weer uit een ander soort gesteente bestaat, zijn de effecten van de kracht van het water overal verschillend. Hierdoor is een gecompliceerd stelsel van diepe, grillig gevormde ravijnen ontstaan. Het is even wennen om nu ineens geen uitzicht op bergtoppen, maar over bergkloven te hebben. En om na relatief rustige dagen weer tussen massa’s toeristen te staan. Die vanzelfsprekend allemaal op hetzelfde uitkijkpunt voorbij de hekjes willen klauteren om nog beter de eindeloze gespleten vlakte in beeld te kunnen brengen. Gelukkig zijn we hier drie dagen en hebben we ruim de tijd om even verder te kijken dan de neus van vele toeristen lang is en zo ook hier de magie te ontdekken van de machtige natuur tegenover de nietige mens. En om tot ons door te laten dringen hoe kwetsbaar die natuur is voor vernielzuchtige mensenhanden en -voeten. Ook hier haalt Sky weer vol trots zijn junior-rangers badge. En beloven we samen met hem goed voor de natuur te zorgen. Niet alleen in Amerika, maar overal ter wereld! Meer info: www.nps.gov www.ontdek-amerika.nl/nationaleparken.html www.nationaalpark.nl

Alternatief voor reis naar Amerika De film National Parks Adventure (nu te zien in de 3d-biocoop Omniversum in Den Haag) neemt je mee op een avontuur door de indrukwekkende landschappen van Amerika. Al 100 jaar zijn Nationale Parken zoals Yellowstone, Yosemite, de Everglades, de Redwoods en Arches een levend monument voor de uitgestrekte en ongerepte wildernis die Amerika rijk is. Voor het eerst is de schoonheid van deze parken op grootbeeld te bewonderen. Tijdens de tocht sluit je je aan bij bergbeklimmer Conrad Anker, fotograaf Max Lowe en kunstacademiestudent Rachel Rohl. Gezamenlijk fietsen, wandelen en klimmen zij zich een weg door Amerika’s meest ongerepte parken. Met adembenemende beelden als resultaat.


L 24

Boeken

Uitgelezen... De lieve wereld van Beatrix Potter De babykamer van mijn jongste dochter stond en hing er vol mee: knuffels, posters en boeken van Pieter Konijn. De zoete verhaaltjes met de prachtig uitgewerkte tekeningen erbij moesten

eindeloos worden voorgelezen. Desondanks blijk ik toch wat feitjes over Pieter Konijn niet te hebben opgepikt. Zo was het me nooit opgevallen dat het koddige dier liever radijsjes dan worteltjes

eet. En dat hij opgroeit tot groentekweker was me ook niet bijgebleven. Maar goed, die gaten in mijn geheugen zijn een goede reden om de net verschenen omnibus ‘Alle verhalen van Pieter Konijn’ te gaan voorlezen aan mijn nichtjes van 3 en 5, die er vast net zo van zullen genieten als mijn dochters. Daarna moeten we ons beslist gaan storten op ‘Alle verhalen van Beatrix Potter’, met nog meer knusse verhalen over dieren in en rondom huis, gesitueerd in het glooiende Engeland in het begin van de vorige eeuw. Behalve Pieter Konijn, Minetje Miezemuis en Eekhoorn Hakketak beleven allerlei dieren hierin avonturen die dicht bij de belevingswereld van kinderen staan. Bij elk verhaal vooraf een uitleg over de tijd waarin het verhaal verscheen en de situatie waarin de schrijfster de prenten schetste. Zo komen niet alleen de dieren, maar ook zijzelf tot leven. Beide omnibussen zijn verschenen ter gelegenheid van de 150e geboortedag van Beatrix Potter. Zij werd geboren op 28 juli 1866. Als vrouw ‘van goeden huize’ had Beatrix Potter een tamelijk saai, beschermd bestaan. Ze bleek goed te kunnen schrijven en tekenen. Toen ze geen uitgever kon vinden die haar werk wilde publiceren, liet ze in eigen beheer een boekje drukken. Nog in hetzelfde jaar (1902) verscheen ‘Het verhaal van Pieter Konijn’ toch nog bij een echte uitgeverij. De gehele oplage van 6.000 exemplaren was vrijwel direct uitverkocht. In 1905 kocht ze van haar verdiende geld een boerderij in het Lake District. Na de verkoop van meer boeken, kocht ze meer land. Zo ontmoette ze de plaatselijke advocaat William Heelis. In 1913, toen 47 jaar oud, trouwde ze met hem en verliet ze voorgoed haar ouderlijk huis. Vanaf dat moment veranderde Beatrix van een tekenaresschrijfster in een vrouw van het platteland met verstand van zakendoen. In 1943 werd ze als eerste vrouw gekozen tot voorzitter van de vereniging van Herdwickschapen-fokkers. Ze overleed op 22 december 1943. De boeken van Beatrix Potter verschenen in dertig talen. Elke vijftien seconden wordt ergens ter wereld een boek van Beatrix Potter verkocht.


Boeken

L 25

Een selectie van de leukste boeken op het gebied van duurzame voeding, kleding, reizen, sport, lifestyle en wat dies meer zij. Met dit keer extra aandacht voor boeken op het gebied van sport en bewegen. Wil je kans maken om een van de aanbevolen boeken te winnen? Doe dan mee aan de winactie op pagina 26! Tekst: Yvonne Koop

Schoonmaken a la oma Hoe verjaag je fruitvliegjes? Is het nog mogelijk om die vetvlek uit een nieuwe jurk te krijgen? Hoe vaak moet je je huis ventileren? Wie weet dit soort dingen nog? Je moeder weet het misschien, je oma wist het, maar leren onze kinderen nog wel echt poetsen? Diet Groothuis heeft net zo’n hekel aan schoonmaken als iedereen, maar ze weet dat een fris, opgeruimd en schoon huis rust brengt in hoofd en lichaam. Daarom geeft ze de kennis van haar ouders en grootouders door via ‘Het Grote Poetsboek’, wat bol staat van de wetenswaardigheden, handige schema’s, duurzame tips en slimme trucjes. Daarbij biedt ze stappenplannen van dag tot dag en een jaarplanning aan, zodat het nog eenvoudiger wordt om de goede voornemens om te zetten in daden. Stap voor stap wordt ieder hoekje en gaatje in huis aangepakt en komen de daarbij passende schoonmaaktips- en middelen aan bod. Niet alleen kleinere klussen, maar ook grotere, meer seizoensgebonden klussen worden besproken, zoals het schoonmaken van de barbecue. Enige herhaling is hierbij niet te vermijden, maar niet iedereen zal het ruim 300 pagina’s tellende boek (!) in één keer uitlezen. Alhoewel het daar door de vlotte stijl beslist toe uitnodigt, is het ook een heel gemakkelijk blader- en opzoekboek, afhankelijk van de klus die je wilt aanpakken. Voor Krant van de Aarde lette ik vanzelfsprekend vooral op de milieuvriendelijke tips. Ik dacht er al wat te weten (azijn in plaats van chloor, groene zeep in plaats van een chemisch vlekkenmiddel) maar Diet Groothuis weet er nog veel meer. Afwassen met zand bijvoorbeeld. Dat klinkt heel vies, maar je servies wordt er naar het schijnt heel schoon van, je hebt geen zeep nodig en het geeft geen afvalwater. Nog een goede: zet een plantenspuit met een lekker geurende etherische olie, vermengd met water, op de wc en je hebt nergens last meer van. Niet van kunstmatige geurtjes en het is ook nog eens goed voor de ozonlaag. Zo komen er op iedere pagina wel leuke feiten en weetjes voorbij en gaat er een schoonmaakwereld

voor mij open. Die ik ergens in mijn achterhoofd wel paraat had, maar eigenlijk al lang niet meer had aangeboord. Niet alleen de tips van Groothuis, maar ook de gevonden informatie via de vele genoemde websites, hebben voor een waardevolle

aanvulling op mijn kennis gezorgd. Zodat het nu dankzij Diet weer een sport is geworden om mijn huis fris en schoon te krijgen zonder chemische middelen.


L 26

Boeken

Winactie Alle verhalen van Pieter Konijn Pieter Konijn is Beatrix Potters meest geliefde personage. In dit groot formaat boek zijn vier belevenissen samengebracht, op één na al afzonderlijk verschenen op kleiner formaat. Tezamen vertellen ze het levensverhaal van Pieter Konijn, van zijn lotgevallen in de tuin van meneer Verhoef, toen hij nog een klein konijntje was, tot zijn belevenissen als groentekweker. De verhalen zijn voorzien van de oorspronkelijke, grotendeels in kleur afgedrukte illustraties.

Running Buddha Hardlopen is de perfecte manier om je gedachten even te verzetten en de stress van de dag van je af te lopen. Maar tijdens het hardlopen heb je soms alsnog de neiging om aan honderd andere dingen te denken. In dit boek leer je hardlopen met aandacht voor je adem, gedachten en gevoelens. Het trainen van je lichaam en geest staan centraal. Hardlopen levert dan innerlijke stilte en intens geluk op.

Yoga helpt Alle verhalen van Beatrix Potter Een klassiek boek met tijdloze verhalen en prachtige illustraties. Alles in deze uitgave laat de sfeer van Beatrix Potter herleven, zodat de betovering nog altijd even sterk is als anderhalve eeuw geleden. Voorzien van de originele illustraties en uitgegeven in een fraaie cassette.

Yoga kan veel aandoeningen voorkomen en genezen. Tara Stiles laat zien hoe eenvoudig en doeltreffend yoga is bij allerlei kwalen: oude sportblessures, rugpijn, allergieën, en zelfs bij een kater. Als je geen tijd hebt om naar de yogastudio te gaan, thuis kan het ook. Als je kunt in- en uitademen, kun je aan yoga doen. Dit boek biedt gemakkelijke en fijne oefeningen. Op de foto’s worden de poses voorgedaan door de auteur, zodat meteen duidelijk wordt hoe het moet.

1000 dingen doen met kinderen in Nederland Gids voor kinderen en hun ouders met informatie over duizend verschillende bestemmingen voor uitjes door heel Nederland. Per provincie tientallen adressen van speeltuinen, zwemparadijzen, schaatsbanen, dierentuinen, boomklimroutes, laboratoria en nog veel meer. Door de icoontjes erbij is makkelijk te onderscheiden om wat voor soort vermaak het gaat en zijn bijvoorbeeld de natuur-, speur en doe-activiteiten er zo uit te plukken.

Dieren en plantengids voor onderweg De pa-a-a-den op, de laa-a-nen in... Wie goed rondkijkt onderweg, komt van alles tegen in de natuur. Deze handige zakgids bevat de meest voorkomende soorten bomen, struiken, paddenstoelen, grassen, mossen, varens, bloemen (op kleur), insecten, amfibieën, vogels, vissen, reptielen en zoogdieren. Van ruim 800 soorten is er informatie over kenmerken, vindplaats en bijzonderheden, met heldere kleurenfoto’s voor snelle herkenning.

Het grote poetsboek Het leven is een onophoudelijke strijd tegen rommel en viezigheid, maar die strijd is makkelijker te winnen dan je denkt. Diet Groothuis geeft de kennis van haar ouders en grootouders door via dit boek, wat bol staat van de wetenswaardigheden, handige schema’s, duurzame tips en slimme trucjes. Van stappenplan van dag tot dag tot jaarplanning; het is nog nooit zo eenvoudig geweest om je goede voornemens om te zetten in daden.

Het Feel Good Plan Word gezond, gelukkig en slank in slechts 15 minuten per dag met Het Feel Good Plan van Dalton Wong, een makkelijk vol te houden formule van 12 weken, waarbij aandacht besteed wordt aan voeding, beweging en ontspanning. De insteek is eenvoudig: als je je goed voelt, zie je er ook beter uit. Door slechts 15 minuten per dag aan jezelf te besteden, word je een ander mens, zowel van binnen als van buiten!

Wil je een van deze boeken winnen? Beantwoord dan de volgende vraag: Met welk natuurlijk en alternatief schoonmaakmiddel krijg je een schone vaat? Mail het antwoord naar redactie@ krantvandeaarde.nl en zet erbij welk boek je graag zou willen winnen!


Recept

L 27

Een Kittig Brandnetelsoepje Tekst en beeld: Lisette Kreischer

Wat schiet er als eerste als paddenstoelen uit de grond op het moment dat de zonnestralen de Aarde weer verwarmen? Precies, de voorjaarskruiden! Paardenbloem, zevenblad, look zonder look, brandnetels, madeliefjes, speenkruid, weegbree en nog zo veel meer prachtige kruiden sieren de berm al in aprilletje zoet. In dit recept: brandnetels! We bestempelen ze al snel als onkruid, maar oh, ze verdienen toch zo’n veel betere titel en plek in onze samenleving. Ze zijn er namelijk niet voor niets en zeker niet om te worden bestempeld als ongewenst. Deze kruiden zijn ontzettend ondersteunend voor je lijf. Ze hebben een mega sterke reinigende en opbouwende werking. Ze stimuleren de lever en de nieren en hebben een activerende werking op de stofwisseling. Met dit soort kruiden rijkelijk aanwezig in je keukenkastje kan het zomaar zijn dat je soepel door de transitie van winter naar lente heen beweegt.

Ingrediënten voor 2 personen:

• 250 gram vers geplukte en gesneden brandneteltoppen • 2 aardappelen, geschild en in blokjes gesneden • 2 grote uien, gepeld en gesnipperd • 1 liter groentebouillon • olijfolie • shoyu • zout en peper

Bereidingswijze

Over brandnetels

1. Verwarm de olijfolie in een pan. Fruit de uien in de hete olie in 5 minuten goudbruin. Voeg de blokjes aardappel toe. Bak nog even door. 2. Voeg vervolgens de bouillon toe en kook de soep ongeveer 5 minuten. Voeg dan de brandneteltoppen toe en kook nogmaals vijf minuten. 3. Breng op smaak met zout, peper en een scheutje shoyu. 4. Serveer met een flinke snee zuurdesembrood en een goed gevulde voorjaarssalade van postelein, weegbree, duizendblad, madeliefjes, speenkruid, paardenbloemblad en blad van de smalle weegbree die je afmaakt met wat goede olijfolie en een paar druppeltjes citroensap.

Jonge brandnetels zitten vol eiwitten, chlorofyl, vitamine C, en ijzer. Daarnaast hebben brandnetels een reinigende werking, ze bevorderen de spijsvertering en stimuleren de doorbloeding. Ze werken ontzurend en enorm versterkend. In het voorjaar schieten jonge brandnetels als paddenstoelen uit de grond. Ze heten brandnetels omdat de brandharen een vocht bevatten wat een brandend en prikkend gevoel op de huid veroorzaakt (dit is een histaminereactie in de huid, brandnetels wekken namelijk histamine op in je lijf). Wil je ze zelf plukken? In april en begin mei zijn ze op hun best. Ga voor de grote brandnetel. Die bevat naast brandharen ook gewone haren en is minder sterk dan de kleine brandnetel. Je kunt brandnetels plukken in niet-bespoten weilanden die niet dicht bij autowegen liggen en vermijd plekken waar honden hun behoefte doen. Ga voor de jonge toppen. Doe handschoentjes aan tijdens het plukken om brandende vingers te voorkomen.

Over Lisette Kreischer The Dutch Weed Burger

Lisette Kreischer (1981) is kookboekenschrijver, foodstylist en fotograaf, en ‘ecopreneur’. Ze schreef onder meer de boeken ‘Veggie in pumps’, ‘Lisette in Luilekkerland’ en ‘Plant power’. In 2012 maakte ze met Mark Kulsdom een documentaire over het vinden van ‘een recept voor de toekomst’. De documentaire leidde tot de ontwikkeling van The Dutch Weed Burger, die op steeds meer plaatsen in Nederland en België verkocht wordt. Eind september 2015 verscheen Groente uit Zee een boek waarin je álles kunt lezen over zeewier: over groei, de soorten en de samenstelling, gebaseerd op recente wetenschappelijke onderzoeken, tot informatie over voedingswaarde en bereidings- en aankoopadviezen. En natuurlijk kun je zelf aan de slag met 50 heerlijke plantaardige recepten. Meer info: www.lisettekreischer.com


L 28

Voeding

Column

Vies he, natuur!

Voedseljournalisten Annemarie Geleijnse en Rineke van Houten van De Laatste Paling schrijven om de beurt een column over wat hen bezighoudt rondom hun bord. www.delaatstepaling.nl

‘Zo’n schermvullende worm onder de microscoop ziet er heel onsmakelijk uit. Maar wat is eigenlijk het probleem?’

Zoals Ajax en Feyenoord-supporters zij aan zij de Oranje leeuwen kunnen toejuichen of beschimpen, zo vinden vega en carnivoor elkaar in wat plots een gezamenlijke vijand blijkt: de dadel. Die conclusie trek ik tijdens het kijken van een uitzending van de Keuringsdienst van Waarde. Of eigenlijk vooral tijdens het volgen van de storm van reacties op Twitter. Want terwijl ik zit te wachten op een antwoord op de prangende vraag: ‘Zijn dadels nu wel of niet gesuikerd?’, trakteert de Keuringsdienst van Waarde ons kijkers op een andere vondst. Voice over: ‘Ook insecten lusten er wel pap van. Maar halen ze die er wel uit? Dadelijk zitten er beestjes in je dadel.’ Geen suiker dus, maar insecten. Enthousiaste onderzoekers van de Wageningen Universiteit bestuderen onder de microscoop in het lab opgetogen ieder stipje in de opengesneden dadels. Een keverlarve, rups, of zelfs een hele kever. ‘Fantastisch!’ Presentator Marijn Frank staat er naast en gruwt. Heeft de onderzoeker het over uitwerpselen, knikt zij: ‘Oh, dit is poep.’ En: ‘Oh, help. Dit ziet er echt heel ranzig uit.’ Muziekje eronder. Alsof we naar een thriller kijken. Ieder gevonden insect schermgroot in beeld. Een erbij geroepen taxonoom vindt een motje, een snuitmotje met lange haren om precies te zijn. Frank: ‘Oh man!’ Stel je voor dat je niets vermoedend dadels zit te snacken, merkt ze droogjes op. ‘Grote kans dat er of wel een hele berg poep inzit, of een keverlarve of een rups.’ Het effectbejag van de Keuringsdienst van Waarde mist zijn doel niet. Het twittervolk spuwt in hoofdletters en met veel uitroeptekens zijn afschuw en verontwaardiging. ‘Oeps, denk je als vegetariër verantwoord dadels te eten. Het vlees krijg je er gratis bij’. ‘Ieeeeeks.’ ‘Te ranzig!’ ‘Nooit meer.’ ‘De HORROR: beesten in je dadels!!’ En: #evenwatweggooien. Waarmee het programma onbedoeld de toch al torenhoge voedselverspilling een extra zetje geeft. Ik bekijk en lees het allemaal met stijgende ergernis. Want, ja zo’n schermvullende worm onder de microscoop ziet er heel onsmakelijk uit. Maar wat is eigenlijk het probleem? Je gaat niet dood van een dode worm. En dacht je dat er insectendetecteerders zijn die druif na druif met een pincet controleren op kruipend gespuis voordat deze voor je glaasje wijn verpulverd worden? Dat de appels voordat ze tot moes worden gemalen, eerst worden ‘ontbeest’. De vruchten in uw vruchtensap in een insectenvrij lab groeien? Dat er nooit eens een rupsje door je krop sla wandelt? Dat radicale veganisten gruwen van het idee onbedoeld dieren te eten, kan ik nog enigszins invoelen. Maar dat je het hele jaar door er geen moeite mee hebt kilo’s dode dieren te eten maar dan nu om het hardst roept nooit meer dadels te eten omdat er een minuscuul beestje inzit... Dat je dag in dag uit bewerkt voedsel in je mond stopt waarvan je echt niet wilt weten wat ermee is gebeurd. Dat je probleemloos een worst wegwerkt die is verpakt in een varkensdarm, of een gamba eet met darmkanaal en al. En dat je dan de rillingen krijgt van een alleen onder de microscoop te herkennen insectje. Het blijft lastig dat ons eten uit de natuur komt.

Annemarie Geleijnse


Voeding

L 29

TIPS

Ratatouille Ratatouil

De Laatste Paling, gevormd door voedseljournalisten Annemarie Geleijnse en Rineke van Houten, leest, klikt, kijkt, proeft en bezoekt voor de Krant van de Aarde alles wat met ons eten te maken heeft.

Be A Bubba

De Pindakaaswinkel

Real meal, real meat?

Jaarlijks gooien we voor meer dan twee miljard euro aan eten weg. Tegelijkertijd zijn er mensen die het financieel zwaar hebben en of elke dag in hun eentje koken en eten. Het bracht de destijds vijftienjarige Ian van der Wurff op het idee om overschietend eten met elkaar te gaan delen. Samen met zijn vader ontwikkelde hij de Bubba app. De naam komt van een personage uit Forrest Gump, en is een verbastering van Maatje. Wie eten over heeft – te veel gekookt - of pakken, potten of blikken die tijdens de vakantie over de datum raken bijvoorbeeld – kan simpelweg een foto uploaden. Aanbieden dat iemand mee kan eten, kan ook.

Boer en burger dichter bij elkaar brengen. Dat doet de biologische akkerbouwer Michel Vos uit Kraggenburg al langer met zijn eetcafé’s Juice & Salad in Amsterdam. Nu opent hij binnenkort in de Czaar Peterstraat een winkel met louter één product: pindakaas. In tien smaken, dat wel. Opmerkelijke varianten zoals banaan-chilipeper, koffie-zeezout, witte chocolade-pindastukjes, venkel-rozijn, kokos-zeezout en, onze favoriet dadel-zeezout. Met ‘zoveel mogelijk’ biologische ingrediënten zonder kunstmatige toevoegingen. Pindakaas wordt hier tot heuse cultus verheven, met een pindakaascommunity op Facebook, tassen en truien met de opdruk ‘Pindakaas – in geval van noot’ of ‘Pindabaas’. Ook kunnen kinderen hun eigen pindakaas of kunstwerk maken op een kinderfeestje en belooft De Pindakaaswinkel op vrijgezellenfeestjes álles over pindakaas maken te leren aan de gasten en een goede bodem te leggen voor een lange dag. Lollig én lekker kortom. Wie niet in de buurt is, kan in de webwinkel terecht.

Het gebeurt vaak, iemand volgt een bepaald dieet of ‘eetgeloof’ en pikt daaruit wat hem uitkomt. Waarmee zo’n eetstijl tamelijk absurd over komt. Zo kennen wij een aanhanger van de Real Meal Revolutie die ontbijt met rauw spek, luncht met gebakken speklappen en dineert met karbonades. Aan groente doet hij maar eens per week. Lezing van het nu in het Nederlands verschenen boek De Real Meal Revolutie levert aangename verrassingen op. Naast – inderdaad – onbeperkt vlees, vinden we hierin volop groente (hoewel de soorten die koolhydraten bevatten met mate). Een hoogleraar, een kok en een voedingsdeskundige uit Zuid-Afrika en Australië zetten uiteen waarom je geen koolhydraten zou moeten eten en juist wel veel vetten. Overtuigd om er vol voor te gaan, zijn we mede door de lange lijst ‘verboden’ producten niet. Verrast door de recepten uit het boek wel. Kippenlevers piri-piri. Rozemarijnentrecote met citroen-avocadoboter. Daar worden we blij van. En al die vegetarische recepten voor een broccoli-avocadosalade met geroosterde-amandeldressing, courgette-knoflookgratin of in walnotenboter gebakken portobello’s met clotted cream. Mmm. Tijd om vriend Real Meat eens te eten te vragen.

Een prachtige sociale manier om voedselverspilling tegen te gaan en buurtgenoten te helpen. De app oogt uitnodigend en speels. Bubba is er klaar voor. Nu nog massaal gaan deelnemen want nu, net na de lancering, moeten we voor een pannetje soep of een halve cracker (er doen ook lolbroeken mee) nog dertig kilometer verderop zijn. Dat kan beter: Be a Bubba.

Download via de App Store

www.depindakaaswinkel.nl of op de Facebookpagina

Hoe meer tomaatjes, hoe beter

Uitgeverij Atlas Contact € 24,99


L 30

Agenda

Agenda Naar buiten! Ieder weekend is er de komende maanden wel een evenement waarbij grote aantallen molens, tuinen, boerderijen en wat dies meer zij de deuren open stellen voor het publiek. Een mooie gelegenheid om hier eens een kijkje te nemen. Zo zijn er 14 en 15 mei de Nationale Molendagen, wordt 29 mei de Dag van het Park gehouden, is er in het weekend van 18 en 19 juni Lekker naar de Boer en kun je als je het goed plant tegelijkertijd ook her en der open tuinen bezoeken in het kader van Open Tuinen Weekend.

Voor kinderen Ook voor de kinderen is er genoeg buitenpret te beleven de komende tijd. Op 21 en 22 mei wordt op heel veel plaatsen FĂŞte de la Nature gevierd, een buitenfeest voor jong en oud. Op 8 juni is het Buitenspeeldag waarbij veel straten worden afgesloten voor verkeer zodat kinderen veilig kunnen buiten spelen. En op 29 juni is er de jaarlijkse Modderdag, om kinderen te laten ervaren hoe heerlijk het is om je ongegeneerd vies te mogen maken.


Agenda

L 31

Voor festivalliefhebbers

Transatlantic toont state of the art 21e eeuwse ballet

Ben je meer van de festivals, dan zitten er weer veel leuke aan te komen. Bijvoorbeeld de Libelle Zomerweek (23-29 mei) die dit jaar als thema Let’s dance heeft. Niet per se duurzaam, wel heel ongedwongen midden in de natuur, op het Almeerderstrand. Ook zo’n natuurfeest van formaat is het Oerol festival op Texel, van 10 tot en met 19 juni. Die combinatie van natuur en theater blijft onovertroffen. Onterecht nog niet zo bekend is het Oranjewoud festival, dat in het weekend van 4 en 5 juni voor de vijfde keer wordt gegevens, met onder meer een Proeftuin en een Wildernisconcert. Ben je meer van het idyllische landleven, dan is een bezoek aan de Farm & Country Fair in Aalten (24-25-26 juni) aan te raden.

Na het klassieke Romeo en Juliette komt Het Nationale Ballet binnenkort met een nieuwe veelbelovende voorstelling. In ‘Transatlantic’ presenteren vier jonge ‘rebellen van de dans’ hun eigen vernieuwende interpretatie van het klassieke ballet. ‘Rising star’ Justin Peck is de nieuwe huischoreograaf van het New York City Ballet. Pas 27 jaar en toch heeft hij al meer dan twintig werken gecreëerd. ‘Year of the Rabbit’, op muziek van singer-songwriter Sufjan Stevens, is alom geprezen vanwege het pure dansplezier. De Brit George Williamson heeft een onmiskenbare eigen stijl. Dat bleek al uit ‘Dawn Dances’, dat hij vorig jaar voor de Junior Company maakte, een prachtig ensemblewerk waarin hij iedere danser afzonderlijk liet schitteren. De choreografie was zo’n succes dat Williamson nu een nieuw werk maakt voor ‘Transatlantic’.

Het bruisende ballet ‘Ouverture’ dat David Dawson in 2013 schreef, laat achttien dansers uitblinken in gratie, kracht en virtuositeit. Maar het toont ook een kwetsbare kant door in te zoomen op gevoelens van lijden en liefde.

Voor de fijnproevers De fijnproevers komen in juni aan hun trekken met van 3 t/m 5 juni Taste of Amsterdam en van 3 t/m 9 juni de Puur Restaurant Week. Ook het laatste weekend van juni worden de smaakpapillen flink in beweging gezet op het Viva Las Vega’s Food Festival in Amsterdam. Wie weet kom je er Lisette Kreischer tegen met haar zeewierburgers of Bugalicious met haar insectensnacks!

Tot slot in ‘Transatlantic’ een wereldpremière van de Nederlander Ernst Meisner. Hij verruilde in 2013 zijn dansloopbaan bij Het Nationale Ballet voor de functie van artistiek coördinator van de Junior Company. Met ‘Axion of Choise’, dat in het seizoen 2014-2015 te zien was in het programma ‘Back to Bach’, gaf hij al zijn visitekaartje af als uitzonderlijk getalenteerde choreograaf. Advertentie


ADVERTENTIE

Naturals

Bij Royal Green geloven we dat er één manier is om gezond te genieten van het leven: de natuurlijke manier! We gebruiken alleen ingrediënten van de hoogste kwaliteit. Altijd puur natuur, veilig en indien mogelijk gecertificeerd biologisch. Biologische ingrediënten zijn een geschenk van de natuur en wij van Royal Green zijn gepassioneerd om deze Wijsheid van de Natuur te leveren. We zorgen goed voor onze schitterende planeet en ondersteunen biologische boerderijen en duurzame landbouw over de hele wereld. Dus geniet van het leven en blijf gezond!

NL-BIO-01 Non-EU Agriculture

NL-BIO-01 Non-EU Agriculture

Skal 025099

Skal 025099

Multi Man & Multi Woman

Bone Food complex

Vitamine B complex

Vitamine C complex

Royal Green Multi Man en Multi Woman leveren essentiële vitaminen en mineralen die een man en vrouw nodig hebben in de vorm van voeding. Zo komt onze vitamine C uit Acerola bessen, verschillende B-vitaminen uit een unieke mix van Guave, Holy basil en Citroenschil en komt onze Selenium uit mosterdzaad. We leveren hiernaast maar liefst 17-18 verschillende superfoods, waaronder Gember, Geelwortel, Groene thee, Rhodiola, Reishi, Cordyceps, Maitake en nog veel meer! Uiteraard verbouwd zonder het gebruik van bestrijdingsmiddelen!

Royal Green Bone Food complex is ontwikkeld met 1 doel: het behoud van normale botten. Hiervoor hebben we de 4 belangrijkste ingrediënten uit de natuur bij elkaar gebracht. Het exclusieve calcium en magnesium complex komt uit een speciale Rode Alg (Algas calcareas). Dus niet uit steen (bijv. Calcium carbonaat), maar uit een pure plantaardige bron. Hierbij voegen we nog de best opneembare vitamine K2 (MK-7) en vitamine D3 toe voor een optimale werking in het lichaam.

Royal Green levert 100% gecertificeerd biologische B vitaminen samen met een krachtige combinatie van silicium, lavendel, rhodiola, cordyceps, maitake, reishi, geelwortel, gember & zwarte peper. Foliumzuur en rhodiola dragen bij aan de weerstand tegen tijdelijke stress. Vitaminen B2, B5 en foliumzuur dragen bij tot de vermindering van vermoeidheid. Vitamine B6, geelwortel en gember ondersteunen ons immuunsysteem. Vitaminen B1, B3, B6 en foliumzuur ondersteunen het geheugen, concentratievermogen en onze gemoedstoestand.

Royal Green Vitamine C complex levert 100% gecertificeerd biologische vitamine C samen met een krachtige combinatie van Shiitake, Cordyceps, Maitake & Reishi. Reishi draagt samen met vitamine C bij tot de normale werking van het immuunsysteem.

Verkrijgbaar in: 120 & 60 tabletten

Verkrijgbaar in: 120 & 60 tabletten

Verkrijgbaar in: 60 vegicaps

Verkrijgbaar in: 60 vegicaps

NL-BIO-01 EU/Non-EU Agriculture

Skal 025099

NL-BIO-01 Non-EU Agriculture

Skal 025099

NL-BIO-01 Non-EU Agriculture

Skal 025099

Vitamine D3

Iron complex

Selenium complex

Maca

Zomerse gezondheid, het hele jaar rond. Royal Green Vitamine D3 bevat 300 IE vitamine D3 per tablet. Vitamine D3 draagt bij tot de normale werking van het immuunsysteem en tot de instandhouding van normale botten en tanden. Vooral aan senioren en mensen met een donkere huidskleur raadt men extra vitamine D aan.

Royal Green levert 100% gecertificeerd biologische ijzer samen met een krachtige combinatie van amla (vitamine C), grote brandnetel, aloë vera, geelwortel, gember en zwarte peper. Onze gecertificeerd biologische Vitamine C en superfoods bevorderen de opname van ijzer. Zo kunnen we een optimale werking garanderen. IJzer draagt bij tot de normale vorming van rode bloedcellen en hemoglobine. IJzer draagt hierdoor o.a. bij tot de vermindering van vermoeidheid.

Royal Green levert gecertificeerd biologische Selenium samen met een krachtige combinatie van Gember, Geelwortel, Rozemarijn & Kaneel. De speciaal toegevoegde kruiden (Geelwortel en Rozemarijn) dragen samen met Selenium bij tot het normaal functioneren van het immuunsysteem en de bescherming van cellen tegen oxidatieve stress.

Royal Green 100% gecertificeerd biologische Maca is afkomstig uit het centraal hooggebergte van de Andes in Peru. Gegarandeerd verbouwd zonder het gebruik van bestrijdingsmiddelen, 100% puur en hooggeconcentreerd (6 : 1). Voor positieve energie. Helpt de vitaliteit te verhogen en biedt een krachtige ondersteuning bij overgangsverschijnselen.

Verkrijgbaar in: 60 vegicaps

Verkrijgbaar in: 60 vegicaps

Verkrijgbaar in: 120 tabletten

Verkrijgbaar in: 120 & 60 softgels

NL-BIO-01 EU/Non-EU Agriculture

Skal 025099 NL-BIO-01 Non-EU Agriculture

Skal 025099

NL-BIO-01 Non-EU Agriculture

Skal 025099

NL-BIO-01 Non-EU Agriculture

Skal 025099

Saw Palmetto complex

Spirulina

Turmeric complex

Mushroom complex

Royal Green Saw Palmetto complex is een unieke kruidenondersteuning. Uniek, omdat niet alleen onze zaagbladpalm (Saw Palmetto) 100% gecertificeerd biologisch is, maar ook de geelwortel, groene thee, ashwagandha, brandnetelblad, maitake, gember, selenium en zwarte peper. Het resultaat is een zuiver, hoog geconcentreerd en breed-spectrum product met een optimale werking. Ervaar het verschil nu.

Royal Green’s gecertificeerd biologische Spirulina bevat meer dan 60 werkzame stoffen, waaronder vitamine B12, bèta-caroteen en eiwitten. Bètacaroteen is een voorloper van vitamine A dat zoals vitamine B12 bijdraagt tot de normale werking van het immuunsysteem. Daarnaast draagt vitamine A bij tot de instandhouding van een normale huid en vitamine B12 tot de vermindering van vermoeidheid.

Royal Green Turmeric complex bevat een krachtige combinatie van geelwortel, gember en zwarte peper. Onderzoek wijst uit dat zwarte peper de opname van geelwortel vele malen verhoogt. Zo kunnen we een maximale werking garanderen. Geelwortel ondersteunt de spijsvertering en een normale leverfunctie. Royal Green Turmeric complex is gecertificeerd biologisch, vrij van vulstoffen en uiterst zuiver.

Royal Green Mushroom complex bevat een krachtige combinatie van maar liefst 7 gecertificeerd biologische paddenstoelen. Gegarandeerd gekweekt zonder het gebruik van bestrijdingsmiddelen, 100% puur en gecertificeerd kosher. De 7 speciaal geselecteerde paddenstoelen werken synergetisch en versterken elkaars werking. Reishi wordt gebruikt ter ondersteuning van de weerstand.

Verkrijgbaar in: 60 vegicaps

Verkrijgbaar in: 120 & 60 tabletten

Verkrijgbaar in: 60 vegicaps

Verkrijgbaar in: 60 vegicaps

Meer informatie: Frenchtop Natural Care Products BV. • Tel: 0226-364400 • www.royal-green.eu

059T_adv_rg_supplementen_krnt_aarde.indd 1

04-03-16 09:31

Leef! lente editie 2016  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you