Biomagazine-3-2026

MAGAZINE JUNI - JULI 2026

OVER BIOLOGISCH & BIODYNAMISCH

ZOMER OP JE BORD, VOEDZAAM ETEN UIT EEN MINERAALRIJKE BODEM, KOKEN MET OERGRANEN EN EEN NIEUWE KIJK OP BOUILLON

ijskoud

genieten van onze heerlijke

ijssmaken

Met de pure ta p is t a c h e p a s n v a n H o r iz o !

Vier de zomer met het lekkere ijs van Ice Cream Factory!

Ga voor het intense, romige pistache ijs met stukjes witte chocolade en gesuikerde amandelen. Of kies voor échte verfrissing met de lemon sorbet, gemaakt met Siciliaanse citroenen.

100% puur en natuurlijk zonder kunstmatige toevoegingen www.icecreamfactory.nl Verkrijgbaar in bio speciaalzaak en Ekoplaza.

9

JUNI - JULI 2026

MAGAZINE

OVER BIOLOGISCH & BIODYNAMISCH Nieuws & Debat 4 Waarom we jeuk krijgen van het woord 'convenant' 4 De Traay en biodiversiteit

5 Nederland spil in microbioom economie 5 Sloopmelk Recepten & Voeding 6 Drinkbare Aarde 9 Wilde rijstsalade met pompoen 10 Wat als de sleutel tot onze gezondheid letterlijk in de bodem ligt?

11 Zeewier pastasalade 12 Harig knopkruid

12 6

Demeter 16 Eén doel: een leefbare toekomst 18 Demeter Gids - BioGids winkels & markten

11

4 MAGAZINE JUNI / JULI 2026

INHOUD 3

Nieuws

Waarom we jeuk krijgen van het woord 'convenant'

Het staat in hetzelfde rijtje als termen als "een commissie instellen" en "een onderzoek laten uitvoeren". In de praktijk komt dat meestal neer op afleidingsmanoeuvres, pleisters op een slagaderlijke bloeding.

Tjeerd Roozendaal, bestuursvoorzitter van Vitens, verwoordt het treffend: "Het is vijf over twaalf. We zitten diep in de problemen.

Zonder maatregelen is drinkwater voor burgers binnenkort niet meer vanzelfsprekend." Een van de grootste zorgen is de vervuiling door PFAS-houdende bestrijdingsmiddelen. We hebben de verantwoordelijkheid om ons water te redden voor toekomstige generaties.

het gewoon doen! De transitie naar biologische landbouw, gecombineerd met technologie ten dienste van de biologie, is cruciaal.

Crisis dus En toch gaan we met een 'convenant gewasbescherming' 'het gesprek opzoeken'. Niemand staat 's ochtends op met de intentie om biodiversiteit te schaden, Parkinson te bevorderen of ons water te vervuilen. En toch gebeurt het. Is een convenant nou echt het beste wat we kunnen bedenken?

Aan de onderhandelingstafel worden momenteel appels met peren vergeleken. Aan de ene kant hebben we het over het verdienmodel van de boer, aan de andere kant over een existentiële crisis – ons huis staat in brand. Deze twee zaken kun je niet tegen elkaar wegstrepen in een polderakkoord. Een verdienmodel heeft namelijk geen enkele waarde op een dode bodem zonder schoon water.

BRON: Robin Food Coalition | Illustrator Maarten Melis

Innovatie Waar is de spirit van innovatie en ondernemerschap gebleven die de Nederlandse landbouw wereldwijd zo sterk heeft gemaakt? Waarom wachten op een Poolse landdag aan de overheidstafel? Laten we die gidsrol terugpakken, maar dan met de focus op waar ecologie en economie elkaar ontmoeten!

We hebben coalitions of the willing nodig: ondernemers die kiezen voor toekomstgerichte oplossingen die zowel gezondheid als het verdienmodel adresseren. Ondernemers die

Onze weerbaarheid, zowel voor voedselzekerheid als het voortbestaan van de boer, hangt ervan af. Laten we samen de weg naar een duurzame toekomst inslaan!

De Traay en biodiversiteit De Traay schenkt €2.672 voor biodiver-siteitsonderzoek op boerderijen. Wilco Schets, directeur van De Traay, gaf onlangs een cheque ter waarde van €2.672 aan de Odinimkerij. De overhandiging vond plaats op biodynamische tuinderij De Stek in Lelystad.

“We zijn heel blij dat De Traay al jarenlang bijdraagt aan de biodiversiteitsonderzoeken die we doen op boerderijen waar bijenvolken staan”, zegt Odin-imker Bas Strijker. Dit jaar gebruiken we het geld voor biodiversiteitsonderzoeken op de biodynamische boerderij Moervliet en onze boerderij De Beersche Hoeve. Dat helpt ons om ook daar de natuurwaarden verder te verbeteren zodat het nog fijnere plekken worden voor wilde planten, insecten, vogels en andere dieren.

BRON: DE TRAAY

NIEUWS 4

Nederland is spil in opkomende microbioom economie Afgelopen mei ging, na een Nationaal Groeifonds bijdrage van € 200 miljoen, het Holomicrobioom Innovatie Instituut officieel van start in Amsterdam.

Het is wereldwijd het eerste geïntegreerde microbioom innovatienetwerk voor bodem, water, planten, dieren en mensen met als doel kennis over micro- organismen om te zetten in concrete oplossingen voor duurzame landbouw, humane gezondheid en de circulaire economie. Ons land vormt hiermee hét epicentrum van miljarden onmisbare bacteriën, schimmels en virussen. In het in Artis gevestigde Planetarium en Micropia presenteert het Instituut vandaag voor het eerst de plannen - van het toekennen van startkapitaal, een netwerkecosysteem en living labs - voor de volgende generatie microbioomonderzoekers. Silvio Erkens (VVD) staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur verricht de officiële openingshandeling. In het consortium werken elf Nederlandse universiteiten, alle zeven universitair-medische centra, zeven hogescholen en veel andere kennisorganisaties samen met tientallen kleine en grote bedrijven en maatschappelijke organisaties.

BRON: het Holomicrobioom Innovatie Instituut

Foto: Rinze Vegelien

Opinie & Debat Sloopmelk

Tekst: Kees Over, Medemblik In het artikel De Sloopmelkscanner van WakkerDier wordt gesuggereerd dat melk zonder keurmerken als Beter Leven, Biologisch, EKO of Demeter sloopmelk is en dat melk verkocht onder het label van deze keurmerken dus geen sloopmelk is. In de praktijk van de veehouderij in Nederland is het echter zo dat er geen absolute verschillen zijn tussen de melk geproduceerd onder het label van deze keurmerken en melk geproduceerd zonder deze keurmerken te bezitten.

Keurmerkend

In het artikel worden allerlei negatieve aspecten van melk zonder keurmerk genoemd onder de kop: 'Melk zonder keurmerk is sloopmelk'. De koeien die deze melk produceren zouden last hebben van zaken als een hoog opgevoerde hoge melkproductie, het lopen op betonnen vloeren en het hebben van krappe ligplekken en weinig leefruimte. Hiernaast ervaren deze dieren de gevolgen hiervan zoals het kreupel lopen en het veelvuldig voorkomen van uierontstekingen maar ook dat deze koeien gemiddeld genomen al op zesjarige leeftijd naar het slachthuis gaan.

Deze feiten kun je inderdaad vinden in de huidige vormen van veehouderij maar die zie je helaas ook bij de vormen van veehouderij die deze keurmerken wel mogen gebruiken. Ook biologisch gehouden koeien geven veel meer melk dan vroeger, vaak zo rond de 7500 liter per jaar. Dit is natuurlijk minder dan het gemiddelde van 9000 liter op gangbare bedrijven maar het is een stuk hoger dan de 4000 liter die de koeien in 1950 uit hun uiers lieten vloeien. Ook zijn er best wel wat biologische veehouderijbedrijven waar de gemiddelde melkproductie op 9000 liter ligt.

Louis Bolk onderzoek veehouderij op BD bedrijven

Ook biologisch gehouden koeien leven tegenwoordig meestal in ligboxenstallen waar de vloeren van beton zijn, sommige hebben het geluk om in potstallen te leven maar dat is een minderheid.

Trouwens ook inazijn er altijd betonnen roosters achter het voerhek aanwezig. Ook het welzijn van biologisch gehouden koeien, afgemeten aan hun gezondheid, verschilt niet wezenlijk van gangbaar

MAGAZINE JUNI / JULI 2026

gehouden koeien. Uit een, weliswaar oud, onderzoek uitgevoerd door het Louis Bolk instituut naar de gezondheidsstatus van koeien op biologisch-dynamische bedrijven kwamen wel verschillen aan het licht met koeien die op gangbare bedrijven werden gehouden maar die waren marginaal.

De verschillen hadden veel meer te maken met het staltype waarin de koeien gehuisvest waren dan met het feit of ze al dan niet op biologisch-dynamische bedrijven gehouden werden. In latere jaren bleek bij de invoering van de controle op het celgetal (het celgetal is een maatstaf voor het voorkomen van uierontstekingen bij koeien) dat veel biologische bedrijven hiermee in de problemen kwamen doordat dit celgetal te hoog was wat wijst op een latente vorm van uierontsteking. Daarnaast worden ook biologisch gehouden koeien gemiddeld echt geen twintig jaar oud, misschien worden ze iets ouder dan gangbaar gehouden koeien maar dat zal dan eerder in maanden dan in jaren te meten zijn. En ook de gemiddelde leeftijd van koeien hangt veel meer van de bedrijfsomstandigheden af dan dat afhangt van het al dan niet hebben van een keurmerk van dat betreffende bedrijf.

In het Opinie- en debatartikel in de vorige editie van Biomagazine werd de campagne van WakkerDier tegen Sloopmelk besproken.

Dit artikel is een reactie op het artikel van vorige editie.

Wil je bijdragen aan onze discussie, stuur je stuk in naar eva.wolsleger@krantvandeaarde.nl.

OPINIE & DEBAT 5

Drinkbare Aarde: over planten, Text en Beeld: Lisette Kreischer

Er is een geur die mij bereikt voor ik de keuken in ben. Tijm, ui en prei stijgen op, en laurier geeft een vleugje bitterheid af. Nog voor ik iets denk, herkent mijn lichaam iets. Een warmte die niet alleen van het vuur komt, en het vermoeden dat hier zorg wordt getrokken uit water, plant en tijd.

In de afgelopen jaren keek ik toe hoe bottenbouillon en kippensoep opnieuw een bijna mythische status kregen. In wellnesskringen kregen ze de glans van vloeibare levenskracht, goed voor huid en gewrichten, voor darmen en herstel. Het klonk oud, vertrouwd en aards tegelijk. Een pan op het vuur.

Botten die langzaam hun inhoud afgeven. Een lichaam dat zich zou laten voeden door het overblijfsel van een ander.

Dat beeld schuurde voor mij.

Ik eet al meer dan drie decennia geen dieren. Al op mijn tiende had iets in mijn lijf zich geschreven: dat het varken op mijn bord een leven had dat ik niet als voedsel kon zien. Planten hebben mij sindsdien gedragen, dag na dag, en ik werd er niet zwakker van. Ik werd er helderder van. Maar de vraag bleef: waar komt de kracht in bouillon dan vandaan?

Omega 3 wordt ons aangeboden als iets van vis, terwijl vissen het binnenkrijgen via de algen die ze eten. B12 wordt vaak als dierlijk gezien, maar wordt gemaakt door micro-organismen.

Collageen wordt verkocht als iets wat je van dieren moet betrekken, terwijl ons lichaam het zelf aanmaakt, met hulp van vitamine C, zink, silicium en andere stoffen die volop in planten zitten.

Bij bouillon geldt eenzelfde patroon. Wortel, ui, selderij, peterselie en tijm lagen al die tijd in de pan, net als laurier, prei en knoflook. Zij gaven kleur en geur, mineralen, smaak en troost.

Het karkas kreeg de meeste eer, terwijl de planten al die tijd het fundament vormden. Misschien keken we vooral de verkeerde kant op.

Ik begon bouillons te trekken die alleen steunen op wat groeit.

Brandnetel, kleefkruid en heermoes voor de mineralen. Meidoorn met rozenbottel voor het hart. Vlierbloesem en linde bij de eerste verkoudheid, soms met tijm of een stukje gember erbij. Langzaam, met het deksel op de pan, minstens anderhalf uur. Het water neemt iets op van wat erin zit: bitterstoffen en slijmstoffen, aromatische verbindingen, mineralen en iets wat zich minder laat vangen in termen. Het karakter van de plant.

Kruidenthee werkt op dezelfde manier, maar dichter bij het dagelijks leven. Een infusie van kamille kan het zenuwstelsel tot rust brengen. Paardenbloemwortel, lang gekookt, maakt iets wakker in de spijsvertering en raakt aan de oude kruidkundige zorg voor de lever. Brandnetel, een nacht getrokken tot het water donker wordt, smaakt diep en mineraalrijk, en staat van oudsher bekend als plant die de nieren en doorstroming ondersteunt. Wie een bloem van kaasjeskruid op de tong laat smelten, voelt hoe slijmstoffen zich gedragen: zacht, glijdend, bijna zorgzaam. Zo stil kan werking zijn. Je merkt haar pas wanneer je zelf ook iets stiller wordt.

Wij ademen dankzij planten. Ons lichaam reageert op wat zij dragen. Die relatie is letterlijk, van adem tot adem, en ze gaat ver terug.

Op ons landje in Drenthe lag onlangs een reetje te slapen tussen de jonge brandnetels, zijn flanken rustig op en neer. De zon op zijn vacht, de planten eromheen, de ochtend nog koel.

Ik bleef staan en dacht: dit is de vanzelfsprekendste aanblik ter wereld. En toch vergeten we haar bijna dagelijks.

Een bouillon trekken is een klein ritueel. Je kiest een plant, je geeft haar water en tijd, en je wacht. Je ruikt wanneer iets verandert. Je proeft en luistert. Voor even hoeft voeding niets te bewijzen. Ze wordt weer geur, aandacht, warmte en zorg.

Misschien is dat wat een kom bouillon kan doen: ons laten deelnemen aan een gesprek tussen Aarde, plant en lichaam dat al miljoenen jaren wordt gevoerd.

Drinkbare Aarde Dit artikel is gebaseerd op Drinkbare Aarde, een ode aan wortel, blad en bloem, het nieuwe boek van Lisette Kreischer, verschenen bij Uitgeverij Orlando. In het boek onderzoekt zij waar het geloof in kippensoep en bottenbouillon vandaan komt, en wat er zichtbaar wordt wanneer we opnieuw kijken naar planten als bron van voeding, herstel en herinnerde kracht. Het bevat essays, plantenportretten en recepten voor plantaardige bouillons en kruidentheeën. Drinkbare Aarde is verkrijgbaar via je favoriete boekwinkel, online en offline.

VOEDING 6

bouillon en herinnerde kracht Over de auteur Lisette Kreischer is schrijver, herborist en fotograaf. Ze schreef onder meer Ecofabulous koken in alle seizoenen, Groente uit zee en The Plant Pharmacy, en is medeoprichter van onder andere The Dutch Weed Burger en Floral Nectar for Honeys.

Goede Grond Deze thee is bedoeld voor momenten waarop de spijsvertering vol of vast aanvoelt. Na een maaltijd die zwaar ligt, of wanneer het lichaam weer wat beweging zoekt. Paardenbloemwortel brengt een zachte bitterheid die de vertering wakker maakt en helpt afdalen in het lijf. Venkelzaad verzacht en ondersteunt, munt brengt ruimte en lucht. Een thee om na het eten rustig bij aan te komen.

Ingrediënten (voor ca. 600 ml) ■ 1 el gedroogde paardenbloemwortel ■ 1 tl venkelzaad ■ ½ el gedroogde munt Bereiding (decoct) Doe de paardenbloemwortel en het venkelzaad samen met 600 ml water in een pan. Breng aan de kook met het deksel op de pan en laat ongeveer twintig minuten zacht koken. Zet het vuur uit, voeg de munt toe en laat nog minstens vijf minuten afgedekt trekken. Zeef en drink één kop bij voorkeur een half uur na de maaltijd of wanneer de spijsvertering ondersteuning vraagt.

Uit Drinkbare Aarde Dit recept komt uit Drinkbare Aarde, een ode aan wortel, blad en bloem, het nieuwe boek van Lisette Kreischer, verschenen bij Uitgeverij Orlando. In het boek onderzoekt zij waar de helende kracht van bouillon en kruidenthee werkelijk vandaan komt, en hoe water, wortel, blad en bloem samen een diepe, werkzame drank kunnen vormen.

Kruiden werken vaak zacht en geleidelijk, maar zijn niet voor iedereen of in elke situatie geschikt. Wie zwanger is, borstvoeding geeft, medicijnen gebruikt of een aandoening heeft, doet er goed aan zich vooraf te verdiepen of advies te vragen.

In Drinkbare Aarde lees je meer over de werking van kruiden, de herkomst van ons voedsel en het zetten van diep werkende theeën en plantaardige bouillons. Verkrijgbaar via je favoriete boekwinkel, online en offline.

MAGAZINE JUNI / JULI 2026

VOEDING 7

Pinsa Dit is geen pizza. Dit is pinsa.

Italiaanse pinsa is de trend van dit moment. Stel je van dat heerlijke luchtige brood voor, waarvan de buitenkant precies de juiste crunch heeft. Dat warme, authentieke Italiaanse brood waar je geen genoeg van kunt krijgen.

Pinsa is een magische mix tussen pizza en focaccia.

Je belegt het als een pizza, maar het brood is luchtiger.

Doordat het deeg 12 uur lang fermenteert, voelt pinsa lichter verteerbaar dan pizza. Nog een voordeel: in pinsa zit minder zout dan in een pizzabodem.

Pinsa is gemaakt om te delen, maar heeft ook de perfecte maat voor een lunch of licht diner. Je kiest gewoon je favoriete ingrediënten, en belegt ‘m hoe jij wilt. Met saus, zonder saus, it’s up to you!

voor Ideeën n met e recept Scan pinsa? de: de co

Bij TerraSana geloven we dat je krijgt wat je geeft. Daarom kiezen we voor biologische en plantaardige voeding, gemaakt in harmonie met de natuur. Niet alleen voor die lekkere smaak en onze gezondheid, maar ook voor de kleine voetafdruk die je achterlaat. Zo heeft onze aarde een mooie toekomst, en kunnen wij samen alle belangrijke momenten blijven vieren.

terrasana.nl

VEGAN 8

Noord-Amerika Maaltijd

Wilde rijstsalade met pompoen Tekst en Beeld: Peter van Berckel

Wilde rijst wordt vaak gecombineerd met een andere rijstsoort, zoals basmatirijst, om een aantrekkelijk contrast in zowel kleur als textuur te creëren.

Voor de salade • 100 gram wilde rijst • 100 gram volkoren basmati-rijst • 600 gram oranje pompoen • 1 tak rozemarijn • 1 theel. kaneelpoeder • 2 eetl. olijfolie • versgemalen peper & zeezout • 1 rode ui • 2-3 stengels bleekselderij • 75 gram pecannoten • 75 gram gedroogde cranberry’s • 75 gram rucola

Pecannoten roosteren Rooster de pecannoten in een droge koekenpan op middelhoog vuur tot ze geurig en licht gekleurd zijn. Laat de noten afkoelen en hak ze grof.

Rijst bereiden Kook de wilde en basmatirijst apart gaar. Laat de rijst na het nawellen uitgespreid op een schone theedoek uitdampen.

Wrijf met de zijkant van je koksmes de knoflook met een beetje zout fijn. Meng de knoflookpasta met de appelazijn, olijfolie, het appeldiksap, de mosterd, peper en zout. Klop goed door tot een gladde dressing.

Groente voorbereiden Verwarm de oven voor op 180 °C (boven-/onderwarmte). Snijd de pompoen in blokjes van 3 cm. Hak de blaadjes van de rozemarijn fijn. Meng de pompoenblokjes met olijfolie, kaneel, peper en zout. Verspreid de pompoenblokjes over een bakplaat en rooster ze 20- 25 minuten in de oven, of totdat ze gaar en licht gekaramelliseerd zijn. Laat de pompoen afkoelen. Snijd de rode ui in dunne ringen.

Doe de ringen in een kommetje of pickle-pers en giet er een scheutje appelazijn overheen. Laat met een beetje zout minstens 15 minuten marineren. Snijd de bleekselderij schuin in dunne reepjes.

MAGAZINE JUNI / JULI 2026

Voor de dressing • 1 teen knoflook • 2 eetl. appelazijn + extra om te marineren • 6 eetl. extra vergine olijfolie • 1 eetl. appeldiksap • 1 theel. mosterd • ¼ theel. zeezout • ½ theel. zwarte peper

Salade samenstellen Doe de gekookte rijst, geroosterde pompoen, gemarineerde rode ui, een deel van de pecannoten en de cranberry’s in een ruime kom. Voeg de dressing toe en meng alles voorzichtig.

Gebruik beide handen en maak luchtige, scheppende bewegingen om de ingrediënten intact te houden. Laat de salade minstens een uur intrekken voor optimale smaakontwikkeling.

Afwerking Proef de salade na het intrekken en pas de smaak eventueel aan met extra peper, zout of azijn. Schep vlak voor het serveren de rucola luchtig door de salade. Garneer met de resterende pecannoten en serveer.

RECEPTEN 9

Wat als de sleutel tot onze gezondheid letterlijk in de bodem ligt?

Tekst en Beeld: Rineke Dijkinga

We hebben eindeloze discussies over wat ‘gezonde voeding’ is. Maar wat als we de belangrijkste vraag overslaan… Waarmee voeden we eigenlijk de bodem? Een gezonde bodem is immers de basis voor vitaal en gezond voedsel. En nog specifieker: waarom kijken we daarbij zó weinig naar de zee?

De oceaan bevat het meest complete spectrum aan mineralen, sporenelementen en micro-organismen dat er bestaat. Precies die stoffen die in veel bodems, en dus in ons voedsel, steeds meer ontbreken. Maar die naadloos aansluiten bij de ‘gezonde gang van zaken in ons lichaam’.

Op mijn ‘voedselsafari’ onderzoek ik al een paar jaar wat er gebeurt als je die mariene rijkdom weer inzet op het land. Als je de bodem niet langer behandelt als een substraat, maar als een levend systeem dat continu gevoed wil worden. In de natuur wordt de bodem continu en in balans gevoed. In de landbouw zijn we dat ritme grotendeels kwijtgeraakt. Met alle gevolgen van dien: voedsel dat vult, maar steeds minder écht voedt.

Misschien is er maar één soort voeding die we écht voeding kunnen noemen: die uit een gezonde bodem. Alles begint daar. Want we zijn niet alleen wat we eten… maar vooral wat ons eten heeft gegeten.

Op de foto hierboven zie je een bordje sla dat 100% afkomstig is van ons land: alle kruiden, bloemen, granen, peulvruchten en groenten krijgen voeding uit de zee als bemesting.

Het meten van voedingswaarde Vervolgens lieten we veel van onze gewassen analyseren: komen die mineralen en sporenelementen uit zee daadwerkelijk in de plant

terecht? Worden ze opgenomen? Ook in de goede balans? En levert dat ook echt meer voedingswaarde op?

Ons hele project draait immers om voedingswaarde per hectare.

Voedsel dat alleen vult, is er al genoeg. Wij willen weer voeding mét voedingswaarde. Simpelweg omdat een mens uit zijn voeding ALLE voedingsstoffen moet halen om zijn vitaliteit en gezondheid te waarborgen. Zie de infographic hieronder en mijn artikel “Hidden Hunger”.

De resultaten waren veelbelovend. Over de hele linie zagen we meer droge stof in onze gewassen – dus geen ‘wasserbombe’ (zoals Nederlandse tomaten in Duitsland weleens worden genoemd vanwege hun hoge vochtgehalte en lage smaak). Maar nog opvallender was de flinke stijging in mineralen en sporenelementen.

Was het perfect en helemaal in balans? Nee. Juist daarom wilden we volgende stappen zetten: de bodem en de gewassen gaan behandelen met vloeibare silicium (ook wel het moedermineraal der mineralen genoemd) en vervolgens bladbespuitingen met levende, vloeibare zeemineralen die ook het hele spectrum aan micro-organismen uit zee bevat.

Lees het hele artikel op Rinekedijkinga.l/voedingswaarde-begintonder-je-voeten VOEDING 10

Zeewier pastasalade Tekst en Beeld: Rineke Dijkinga

Het goede leven komt uit zee. Toegegeven, dit is niet de snelste maaltijd die je op tafel kunt zetten. Maar wel eentje die je mineraal­huishouding een flinke boost kan geven. Plantaardig voedsel uit de zee is niet alleen superlekker, maar biedt je ook een uitzonderlijk aanbod van mineralen en sporenelementen, waaronder jodium.

Ingrediënten voor 4 personen

■ 50-60 gram zeewiertagliatelle of 10 gram gemengde

zeewiersalade (van TerraSana) ■ 200-250 gram spelt- of kamut­spaghetti, boekweitnoodles of peulvruchtenpasta ■ 2 à 3 flinke uien ■ 2 à 3 tenen knoflook ■ 1 scheut olijfolie ■ 5 à 6 zeer fijngesneden zongedroogde tomaten (het liefst op olijfolie) ■ 400 gram bladspinazie (paksoi is ook lekker) ■ ½ potje biologische pesto Genovese (groen) of zelfgemaakte pesto ■ peper en zout naar eigen smaak

Ingrediënten voor de garnering

■ 100 gram zeekraal of lamsoor ■ 100 gram ijskruid (anders rucola of waterkers) ■ 200 gram verbrokkelde schapenfeta of geitenkaas ■ 200 gram heel licht gegrilde halloumi (in plakjes gesneden) gemarineerde tempé of lupine ■ 150 gram gehakte paranoten/walnoten of per persoon een gepocheerd eitje ■ een paar takjes basilicum of bieslook of een flinke pluk (broccoli) kiemen

Bereiding

Week de zeewiertagliatelle of de zeewiersalade ongeveer een half uur van tevoren in ruim water. Gooi het weekwater weg en laat het uitlekken. Breng een ruime pan water aan de kook en doe de spaghetti en de zeewiertagliatelle erbij (als je gekozen hebt voor de zeewiersalade, dan knijp je het water eruit, snijd ze wat fijner en laat deze niet meekoken). Giet de pasta na 8 minuten af en laat staan met het deksel op de pan. Pel en snipper de uien en fruit ze, samen met de geperste knoflook, op een zacht vuurtje in olijfolie. Doe de zongedroogde tomaatjes en de gewassen, uitgelekte spinazie erbij en laat met een deksel op de pan heel kort smoren. Meng de pasta met het ui-spinaziemengsel en roer de pesto erdoor (en eventueel de zeewier­salade). Maak op smaak met peper en zout. Voeg naar smaak eventueel nog wat extra pesto of verse basilicum toe.

Was tussendoor de zeekraal/lamsoor en het ijskruid. Fruit de zeekraal/lamsoor 2 tot 3 minuten in een beetje roomboter. Besprenkel het ijskruid alleen met een beetje olijfolie en een klein beetje azijn.

Verdeel de zeekraal en het ijskruid over vier borden en leg de pasta ernaast. Of maak er 4 mooie porties van met een serveerring.

Snijd de halloumi in plakjes en gril ze heel licht. Als je kiest voor geitenkaas of feta brokkel je deze en verdeel je ze over de pasta.

Ook een gepocheerd eitje of een van de andere opties is erg lekker. Garneer het geheel met een takje basilicum.

Rineke

MAGAZINE JUNI / JULI 2026

RECEPTEN 11

Harig knopkruid: onbekend maakt onbemind

Tekst en Beeld: Leah Groeneweg Ken je het harig knopkruid? Het is een algemeen voorkomende plant die pas wat later in de lente opduikt. Je vindt hem op braakliggende terreinen, in moestuinen, op akkers, tussen de tegels en op kale plekken in jouw tuin. Omdat de bloemetjes klein en onopvallend zijn, lopen veel mensen er aan voorbij. Maar heb je hem eenmaal in het vizier? Dan zul je het op veel plaatsen tegenkomen. Kijk dan eens goed naar de plant. Zie je hoe mooi ze is?

De kleine witte bloemblaadjes staan iets uit elkaar en hebben een mooie karteling in het blad, waardoor het een bijzonder klein bloemetje is. En minstens zo bijzonder is de eetbaarheid van de plant.

Je kunt de jonge bloeiende toppen eten als spinazie. Het heeft een iets rokerige smaak en combineert goed met tomaten en linzen, is heerlijk in curry of groentetaart. Naast lekker is harig knopkruid ook nog eens heel gezond. Het bevat veel ijzer, kalium, magnesium en vitamine C en is goed voor je weerstand. Reden genoeg om harig knopkruid te leren kennen en in jouw maaltijd te verwerken.

Pasta met harig knopkruid

Ingrediënten 500 gram pasta (linzenpasta, kikkererwtenpasta of tarwepasta) olijfolie 2 flinke uien 2 tenen knoflook 1 winterpeen 1 broccoli 1 courgette 1 bos harig knopkruid (de jonge bloeiende toppen) 1 blik tomatenblokjes 1 pak gezeefde tomaten 1 eetlepel Italiaanse kruiden 1 theelepel paprikapoeder 1 laurierblad peper en zout

Bereiding ■ Pluk de jonge bloeiende toppen van het harig knopkruid. Het lekkerste zijn deze als de bloemetjes nog niet op steeltjes staan, maar als ze nog strak tegen de bladeren groeien.

■ Kook de pasta gaar volgens de aanwijzing op de verpakking.

Snijd het harig knopkruid in kleine stukjes en zet deze apart.

■ Pel en snipper de ui en de knoflook. Snijd de wortel en courgette in stukjes en de broccoli in roosjes.

■ Fruit de ui in een wok of hapjespan. Voeg de wortel, broccoli, courgette en knoflook toe. Bak ze 5 minuten mee en voeg dan de tomatenblokjes, gezeefde tomaten, larier en Italiaanse kruiden toe.

■ Laat ongeveer 15 minuten pruttelen op een zacht vuurtje tot de groenten beetgaar zijn.

■ Roer dan het harig knopkruid er door, breng verder op smaak en laat nog even doorverwarmen.

Ingemaakt harig knopkruid Ingrediënten ■ 1 schaal vol harig knopkruid ■ 100 ml appelazijn of witte wijnazijn ■ 50 ml witte wijn ■ ½ theelepel jeneverbessen ■ ½ theelepel mosterdzaad ■ ½ theelepel zwarte peper ■ Olijfolie

RECEPTEN 12

Bereiding ■ Doe de azijn in een pannetje, samen met de wijn, jeneverbessen, mosterdzaad en de peperkorrels. Breng aan de kook, draai het vuur laag en laat het 10 minuten zachtjes trekken (niet koken).

■ Snijd het knopkruid in stukken van ongeveer 4 cm.

■ Breng een pan met water aan de kook en blancheer het knopkruid hierin. Giet het af en laat uitlekken. Meng het knopkruid met het azijnmengsel.

■ Doe het in steriele potjes en overgiet het knopkruid met olijfolie.

Zorg ervoor dat het knopkruid in elk potje ruim bedekt is met de olie, zeker een halve centimeter.

Lekker als toevoeging aan salades, bij aardappelgerechten of op een zelfgemaakte pizza.

Let op, er zijn een aantal belangrijke aandachtspunten bij het wildplukken: ■ Pluk alleen planten waarvan je 100 % zeker weet wat het is. Bij twijfel niet plukken. Er zijn verschillende giftige planten. Deze kunnen overal staan: in jouw tuin, in de berm, in het veld, in het bos en langs het water ■ Pluk alleen planten die er gezond uitzien en die groeien op schone plekken ■ Beschermde en zeldzame planten laat je staan ■ Pluk met respect voor de natuur, zorg ervoor dat de plant zich kan blijven voortplanten en dat er genoeg blijft staan voor de dieren en insecten ■ Verschillende planten hebben een geneeskrachtige werking.

Wees hier alert op bij medicijn gebruik, controleer eerst of er geen dubbele werking is ■ Ben je niet gewend om eetbare wilde planten te eten? Begin dan eerst met een klein beetje en kijk hoe jouw lichaam hierop reageert ■ Je kunt voor alles allergisch zijn, dus ook voor eetbare planten.

Wees hier alert op. En wees extra alert als je bekend bent met allergieën ■ Bij astma of hooikoorts moet je oppassen bij het eten van bloemen, dat kan dan een reactie opleveren ■ Maak van je tuin een wilde tuin. Goed voor de natuur en goed voor jou

Over Tim en Leah van In het Wilde

Leah Groeneweg is wildplukster en organiseert samen met Tim Horneman natuurbelevings- en wildplukactiviteiten en kanotochten. Daarnaast verzorgen zij jaarprogramma’s over eetbare wilde planten, verbinding met de natuur, gezonde voeding en koken op het kampvuur. Verwondering, beleving en verbinding spelen hierbij een centrale rol.

Hun missie is om mensen mee te nemen in het verhaal dat wij niet los staan van de natuur, maar dat wij innig verbonden zijn met Moeder Aarde. Samen nemen Tim en Leah jou mee om te ontdekken, verwonderen en de verbinding met de natuur te ervaren.

Meer informatie: www.inhetwilde.nl

MAGAZINE JUNI / JULI 2026

RECEPTEN 13

roomkefir

Heerlijk romig, bereid met melk, room én levende kefirculturen.

Met zorg gemaakt door een Brabants familiebedrijf.

Deze zuivelmakerij produceert sinds 2012 op kleine schaal biologische zuivel van melk van koeien uit de directe omgeving.

Verkrijgbaar bij de bio speciaalzaak en Ekoplaza.

RECEPTEN 14

Eén doel: een leefbare Tekst: Bert van Ruitenbeek | Beeld: Dreamstime Demeter is het kwaliteitskeurmerk voor biodynamische landbouw en voeding www.stichtingdemeter.nl

Eten zonder je zorgen te hoeven maken over pesticiden in je voedsel; een omgeving zonder de scherpe stank van ammoniak uit stallen en een divers landschap met kwetterende vogels. Je zou zeggen dat wil toch iedereen? Toch weet een krachtige lobby vanuit de agrochemische en vee- industrie de gewenste systeemverandering nog steeds te frustreren. Hoog tijd om hun argumenten en agenda te ontmaskeren en ruimte te creëren voor een landbouw die gezondheid en leefbaarheid op één zet. veehouderij, krijg je er natuur, schoon water, gezonde voeding, schone lucht en een mooi landschap voor terug. Ofwel, daar zou het beleid op moeten worden gericht. Geen miljarden besteden om boeren uit te kopen, maar boeren belonen die de stap naar een chemievrije landbouw en kleinschaliger grondgebonden veehouderij willen zetten en tegelijk de voorwaarden scheppen voor groei van de markt voor biologische producten. Natuur- en milieuorganisaties moeten ook vol gaan voor bio(dynamische) en agro-ecologische landbouw als garantie voor natuurherstel, in plaats van voor bijvoorbeeld bloeiende akkerranden (van niet biologisch zaadgoed) naast boerderijen die ondertussen op de oude voet doorgaan. Dat zijn eerder valkuilen voor insecten. En natuurlijk heeft de hele voedselketen een grote verantwoordelijkheid, -waaronder supermarkten, financiers en voedselverwerkers - om mee te bewegen met wat voor ons overleven domweg noodzakelijk is.

Stallen voor dieren in plaats van huizen voor mensen Wat houdt ons tegen? Waarom gaan we door met het gebruik van chemie in de landbouw, terwijl er boeren zijn die al tientallen jaren bewijzen dat het prima zonder kan? Waarom importeren we grote hoeveelheden soja voor onze miljoenen kippen en varkens, waardoor we via de mest het stikstofprobleem veroorzaken? Door die massale invoer van krachtvoer houden we een vee-industrie in stand die jaarlijks miljoenen dieren huisvest (weliswaar erg krap)en er geen milieuruimte meer overblijft om huizen voor onze kinderen te bouwen.

En hoe lossen we het op? We struikelen over de rapporten. En over de werk- en denkgroepjes. Met veel jargon over transitie en doelsturing en Kritische Prestatie Indicatoren (KPI’s) waaraan boeren en tuinders moeten gaan voldoen.

Om te beginnen, wat houdt ons tegen? De belangrijkste hindermacht is de lobby vanuit de agro- en voedingsindustrie en hun aandeelhouders die een veel te grote invloed hebben op het beleid. Ze jagen angst aan alsof we zonder hun chemische middelen straks niet meer te eten hebben, ‘ze’ zorgen voor publicitaire onrust dat de overheid ‘onze gehaktbal’ wil afpakken. Zo voeden ze de onrust bij burgers en een deel van de boeren, die inmiddels zoveel geïnvesteerd hebben in schaalvergroting en intensivering dat ze geen andere uitweg meer zien dan doorgaan op het huidige doodlopende pad.

De oplossing: keep it simple!

Hoe lossen we het op? Ten eerste door simpel te maken wat ons als complex wordt voorgesteld. Als je de chemie uit de landbouw haalt en zorgt voor een grondgebonden en dus veel kleinere

Gezondheid als leidend principe De overheid moet daarom als marktmeester de lead nemen middels normering (bv alvast stoppen met pesticiden waar PFAS in wordt gebruikt) en sturing middels wet- en regelgeving en financiële prikkels voor ons aller belang: een leefbaar land dat qua landbouw beter bestand is tegen de snel toenemende weersextremen; een landbouw die veel minder afhankelijk wordt van importen van kunstmest en krachtvoer en een land dat vervuilers belast in plaats van beloond en de gezondheid van haar burgers prioriteit geeft door junkfood extra te belasten. Al deze thema’s zijn nu versnipperd op Ministeries ondergebracht en een samenhangende visie op de inrichting van ons land en onze gezondheid ontbreekt. Hierdoor ontstaan doelen op deelonderwerpen, zoals op het ‘hoofdpijndossier’ stikstof. De lobby heeft ook daar een heel stevige hand in uitwerking van de doelen en dataverzameling.

Met als ander toverwoord ‘innovatie’ .

Waar zou jij willen wonen?

Even kort: wie wil er wonen naast een bio(dynamische) of agroecologische boerderij met veel natuur, weinig dieren , maar wel buiten in de wei, waar het lekker ruikt, waar je kan wandelen en recreëren en waar je lekker voedsel kunt kopen? En wie naast een grootschalig pluimvee- of varkensbedrijf waar grote vrachtwagens krachtvoer brengen of dieren afvoeren, alles in een afgesloten stal met desondanks geuroverlast, risico’s voor je gezondheid en kans op grootschalige uitbraken van dierziekten (om over het dierenleed nog maar te zwijgen) ? Of naast een lelieteler die voortdurend met de gifspuit rondrijdt? Het zijn natuurlijk twee uitersten en veel boeren opereren hier ergens tussenin, maar het maakt duidelijk welke richting we moeten stimuleren.

DEMETER 16

toekomst Het verschil: leven aantrekken of onttrekken Economisch en qua welzijn is het verschil immers immens. Het grootschalige veebedrijf en de lelieteler onttrekken leven aan de omgeving; insecten, vogels, planten en zoogdieren verdwijnen, er zijn gezondheidsrisico’s voor de omwonenden en de winst gaat vooral naar aandeelhouders van toeleveranciers elders. De bijdrage aan onze nationale economie van ons huidige landbouwen voedselsysteem is beperkt en wordt met miljarden overtroffen door de maatschappelijke schade die het veroorzaakt. Bij de agro-ecologische en bio(dynamische) boerderijen is er recreatie mogelijk, kinderen krijgen hier verbinding met landbouw en voeding, mensen willen er graag wonen, het trekt leven aan en voegt juist veel waarde aan de omgeving toe. De biodynamische boerderijen trekken niet voor niets honderdduizenden bezoekers per jaar.

Wie zorgt voor ons eten als de import van kunstmest en krachtvoer stagneert?

Zogenaamde innovaties als luchtwassers in stallen of preciezere bespuitingen houden structurele oplossingen alleen maar op.

Eenzijdige sturing op de vermindering van uitstoot van bijvoorbeeld ammoniak zal ook een waterbedeffect hebben, waarbij juist andere problemen in stand blijven of worden vergroot.

Issues als dierenwelzijn, voedselkwaliteit en de gevolgen in landen waarvandaan ons krachtvoer wordt geïmporteerd blijven buiten de radar bij de gekozen meetmethoden. De lobby probeert zo via datasturing een kwetsbare industriële landbouw via een papieren werkelijkheid in stand te houden. Maar wat als de import van soja en kunstmest stagneert? Wie gaat er voor ons eten, onze voedselzekerheid zorgen? Aankloppen bij de kippenof varkensboer? Of hebben we meer kans op ons eten bij boeren die een gevarieerd aanbod produceren voor de eigen regio?

Sociale innovaties Voor een zo dichtbevolkt land als Nederland is een duurzame landbouw die vooral gericht is op de eigen regio de weg voorwaarts. Dat vraagt om sociale en ecologische innovaties en integrale oplossingen passend bij de plaatselijke context. Soms ook met nieuwe technologie, zoals met robots om onkruid te wieden, maar altijd vanuit samenhang bekeken en het verzorgen van bodemleven en biodiversiteit. Een boerderij is geen fabriek, maar een cultuurplaats, waar afhankelijk van de grondsoort en de historische en sociaaleconomische context, onder andere voedsel wordt geproduceerd.

Dus als we iets willen meten (de certificering voor biologisch en zeker voor het Demeter keurmerk voor biodynamisch biedt immers al een garantie voor chemievrije en meer grondgebonden veehouderij) neem dan echt alles mee, van de energieverslindende productie van kunstmest, de fossiele voetafdruk van de transporten tot en met de kwaliteit van leven van de dieren en de mensen in de omgeving. Zo voorkom je dat juist de over de volle breedte meest wenselijke bedrijven er slechter uit zouden komen dan een bedrijf dat op één onderdeel goed scoort, en er zo met een subsidiepot vandoor gaat en ondertussen allerlei andere problemen blijft veroorzaken. Want we zouden maar één doel moeten hebben: een leefbare samenleving met ruimte voor mens en natuur.

MAGAZINE JUNI / JULI 2026

Inspirerende ontmoetingsplaats voor Aardbewoners

In de vallei van de rivier de Ourche in de prachtige lage Vogezen, ligt sinds 1989, op maar 600 km van Utrecht, Ecolonie. De ideale plek dicht bij huis, maar toch in het buitenland, voor wie duurzaamheid ook in de vakantie, hoog in het vaandel heeft staan.

Verblijfsmogelijkheden – De prachtig gelegen natuurcamping heeft diverse terreinen voor gezinnen en alleengaanden, geschikt voor tenten, caravans en campers. Je kunt ook logeren op een één- of meerpersoonskamer, in een huurtent of gîte.

Ecolonie kent een uitgebreid activiteiten-programma.

Hieronder zie je daar twee voorbeelden van.

Voor uitgebreide informatie raadpleeg je onze website

www.ecolonie.eu Meewerken – we vinden dat het tijd wordt om op een andere manier je vakantie te vieren. We nodigen je uit om deze prachtige plek mee vorm te geven door een paar uurtjes mee te werken in de biologische groente- of kruidentuinen of op andere wijze. e

12 Eigentijds Kinderfestival Voor kinderen van 5 tot 15 jaar 16 – 20 augustus 2026 Op de terreinen van Ecolonie Bestel jouw ticket op eigentijdskinderfestival.nl

voor Oosterse Levenskunst 11 tot 18 juli 2026 op ECOlonie, Frankrijk Verdiep jezelf in de krachtige inzichten uit de oude Oosterse Levenskunst en ontdek hoe deze unieke, veelzijdige week je kan helpen je voor te bereiden op een toekomst vol uitdagingen.

Wat het Westen van het Oosten kan leren

Werken aan jezelf en de aarde voor een betere toekomst

www.ecolonie.eu/ecozenweek

GIDS BOER ‘t Leeuweriksveld CV – Emmen A.B.M.de Winter - Oostvoorne B. Steenbergen - Onnen BakkerBio - Munnekezijl

BD tuinderij De Stek – Lelystad

Be-Leaf – ’s-Gravenzande BelleMarie – Ruinerwold Biokwekerij Poldervaart BV Vierpolders Konijn-Koopman beheer bv - Z.O. Beemster Biostee Teelt VOF – Zuid-Beijerland Boer Brunia - Raerd Boer 'n Buffel Keizersrande Diepenveen Boerderij Blisveld – Drempt Boomgaard Ter Linde – Oostkapelle Brandsma’s plaets – Bolsward Burdineplaats – Nes gem. Heerenveen CVBA De Kollebloem – Sint Lievens Esse (B) De Beersche Hoeve – Oostelbeers De Boomgaard - Zeeland De Eemstuin - Uithuizermeeden De Hooge Kamp - Beemte Broekland De Kraanvogel - Esbeek De Stadshoeve – Amsterdam De Sterregaard - Hedel Een inspirerende vergaderlocatie

VOF De Watertuin – Groeningen De Zonneboog – Lelystad

Dennenhoeve – Hooghalen Doornik Natuurakkers - Bemmel Druivenkwekerij Nieuw Tuinzight – Den Hoorn F.H.A. Lankhorst VOF – Nijkerk Firma Zijp-Melse - De Rijp Hoeve Frisque – Neerijse Huldenberg (B) Fruitful - Biddinghuizen Gaos – Swifterbant Giessen Bio - Tollebeek H.G.P. van Beek en A.M.L. van Beek Besselink - Dronten HJ. Smith - Groningen Het Nieuwe Erf B.V. - Zeeland Het Oude Klooster – Werkhoven Het Willink – Ane Hoeve Catherine Elisabeth – Noordeloos J.A.M. Rombouts - Dronten J.A.M. van Dam en S.M.J. van Dam -Bosman – Hattem JW Rutte - Zaandam Metamorphosis - Ens Rundveebedrijf Van Kessel / Bio-Boerderij Limo Zicht - Sint Oedenrode Land en Boschzigt - ’s-Graveland Loverendale BV – Oostkapelle Maatschap De Westerade - Dronten Maatschap Rijk-Hartkamp – Biddinghuizen Maatschap van Nieuwenhuyzen – Biddinghuizen Maatschap van Zanten – Garmerwolde Maatschap Quist - Borssele Melkveehouderij Van Swieten V.O.F. Stompwijk Metamorphosis - Ens Biodynamisch Landbouwbedrijf

Meulwaeter - Kruiningen Mts Deinum S. en W. en Ensing JM – Sondel Mts Gerritsma Smink – Elahuizen Mts Mooij-de Lange – Castricum Obio – Drachten PC v/d Erve Biologische Akkerbouw – Goudswaard Pluimveebedrijf de Bruijn - Leunen Schoonderbeek - De Glind Saalland - Lelystad Timpelsteed – Engwierum Tuinbouwbedrijf FJJ de Koning BV Brielle Tuinderij Amelis’hof – Bunnik Tuinderij Moervliet – Breda Tuinen van Kraaybeekerhof Driebergen v.o.f. De Rodenburghoeve – Uitgeest Van Andel Bio – Zeewolde Veld en Beek – Doorwerth Veldkeur - Rummen Villa Sterrebos – Frederiksoord VOF Risseeuw Jentohoeve Schoondijke Biologisch dynamisch akkerbouwbedrijf Van der Spek - Lage Zwaluwe Warmonderhofstede BV Tuinbouw Dronten Weleda Nederland SE – Zoetermeer Westers Organic – Biddinghuizen Westers VOF – Zeewolde Wilhelminahoeve - St Philipsland Wijngaard Dassemus – Chaam Zonnehoeve – Zeewolde

BOERENVERWERKER BioNico BV – Warnsveld Boerderij Ruimzicht – Halle Boer 'n Buffel Keizersrande Diepenveen Bronlaak, De Seizoenen BV – Oploo Bioboerderij 'Landleven' - Onstwedde De Bolster BV - Epe De Buitenplaats – Eenigenburg De Dennenkamp - Rekken De Hondspol VOF – Driebergen De Kompenije – Drachtstercompagnie De Muyehof - Nieuwerkerk Noorderhoeve (Raphaëlstichting) Schoorl

Urtica De Vijfsprong - Vorden Dijkgatshoeve, (Raphaëlstichting) – Wieringerwerf Ekoboerderij Arink – Lievelde Eureko Fruit BV – Helenaveen Firma Nieuw Bromo van Tilburg Waddenmax – Hornhuizen Fruitteeltbedrijf De Ring - Oud Sabbinge Fruitweelde – Ingen Kaasboerderij Noorderlicht Noordeloos Maatschap Dames en Heren Vos Kraggenburg Maatschap Nieuw Bonaventura – ‘s Gravendeel Mts Twisk – Dronten

Novalishoeve (Raphaëlstichting) Den Hoorn - Texel

Noorderbos VOF – Tiendeveen Pluimveebedrijf Boerveenshof Gasselternijveen

De oranje-groene DemeterGIDS Ridammerhoeve – Amstelveen Saanenhof - Heeze Seaking Rotterdam BV – Ophemert Warmonderhofstede – Dronten Widar Fonds VZW – Merksplas Wijngoed De Vallei – Westouter Zorgboerderij De Klompenhoeve – Egmond a/d Hoef Zorgboerderij Naoberhoeve – Echten Zuuver – Buurse HANDELAAR Aaldering Trade BV – Biddinghuizen AgroFair Benelux BV – Barendrecht Bakkerij Verbeek BV - Brummen BD-Totaal BV – Houten Bidfood BV – Ede Bio Freshi Produce - Breda

Jansma Haule BV - Haule

OTC Organics BV - Dronten Pulsbio - Abbekerk RealFlavors - Zaltbommel Reudink BV – Lochem Rossano Wijnimport – Nuenen RSQ Bio-BV – Schoondijke SIGuRIDna - Wognum Sligro Food Group Nederland BV Veghel Stoker Vogelaar BV – Biddinghuizen

Top Fresh Handel BV – Kraggenburg

TSH BV - Roeselare (B) Tradin - Amsterdam Twisk Organic Trade BV – Dronten vanRijsingensource BV – Helmond WeGrowOrganic - Zeewolde Xenia Europe BV - Oss

Bio World BV – Poeldijk BIO-Center ZANN - Berkel en Rodenrijs Bio-Freshi BV - Dongen Biofresh Belgium MV/SA – Gavere Bioorganic Holland BV – Horn BioRey BV – Eindhoven Biostee BV – Zuid-Beijerland Biotropic BV – Bleiswijk Biovoordeel - Baflo Bolle en Bolle BV (Oxxafood) – Veenendaal CIV Superunie BA – Beesd Chocolatemakers - Amsterdam Crafting Markets BV - Amsterdam Clearspring Ltd. – Haulerwijk Clearspring Ltd. - London Coöperatie “Nautilus Organic” UA – Emmeloord Cordier NL - Zoetermeer Crisp Bv - Amsterdam De Schakel Contractteelt BV – Helmond De Terp Squashpackers - Erichem Deli Harmony – Hedel Delta Wines B.V. - Waddinxveen Do-it BV - Barneveld Ecomild - Hengelo Eleadora SRL BV - Kraainem (B) Eisenga Kaas BV – Oosterwolde Eosta BV - Waddinxveen Ets. Mandy-Mapol - Uccle (B) Fairtrasa Holland BV - ’s-Gravenzande

VERWERKER Aaldering Bio ui – Biddinghuizen Aardappelgroothandel Jansen-Dongen BV - Tilburg

Flevolof BV – Espel Fresh Way of thinking BV – Lutjebroek Gebr. Rademaker BV - De Hoef

Machandel BV - Haulerwijk

Global Organics Europe BV – Nijkerk GoodFoods B.V. – Roden H3 Consulting-De Natuurkeuken BV – Schorisse (B) H.A. Schoutentransport – Hoogerheide Hagranop BV - Nagele Hampstead Organic B.V. - Roden Harvest House BV - Maasdijk Heegsma BV – Lemmer Hofweb – Biddinghuizen Holland Pharma – Borculo Hortica BV – Andijk ID organics – Zaandam IPOKI BV - Ridderkerk Just Organic Service & Trading BV – Hoorn Nature Bio Foods BV – Maasvlakte Rotterdam Naturelle BV – Barendrecht NatuurPlan BV – Holten Oerlemans Foods Waalwijk BV – Waalwijk Orange Import BV – Marknesse Organic Goatmilk Coóperatie – Rijen

Bibos B.V. / Onze BioSlager - Breda Organic Flavour Company BV – Veenendaal Polderfresh Verwerking – Espel Respect4food BV - Made Rouveen Kaasspecialiteiten – Rouveen Thylbert bvba - Oedelem TVA Organics B.V. – Zeewolde Udea BV – Veghel Vandersterre Holland B.V. Bodegraven Van der Weijden Bio – Biddinghuizen Van Woerden Flevo BV – Biddinghuizen Biobieren Warmenbol cv – Antwerpen Weerribben Zuivel BV - Nederland Zonnemaire Biol. Bakkerij Ad van der Westen BV – Waspik Zonnespelt-Lelystad

Voor de complete adresgegevens van onze boeren en verwerkers: www.stichtingdemeter.nl

Agrico (afd Bioselect) Emmeloord

Agrifirm NWE BV - Apeldoorn BD Graan BV – Middenmeer Beetz BV – Zeewolde Bio Beta BV – Zeewolde Bio Brass - Zeewolde BioRomeo BV - Ens Cheesepack - Arkel Craft Dairy VOF - Tweede Exloërmond

De Grote Kamp BV - Uden De Traay - Lelystad

De Woeste Grond – Sellingen Flevosap BV – Biddinghuizen Fritz Vanlerberghe – Passendale (B) Gourmet BV – Grootebroek Green Organics BV – Dronten Hermus Made BV - Made Het Blauwe Huis BV verwerking – Ruinerwold Het Zonnelied – Zeewolde Ajm-b.v. - Cuijk Kaaslust BV – Oosterwolde

Kaasmakerij Henri Willig BV – Heerenveen Laarakker Bio BV – Well Maasoever Cold Store BV – Waspik

NaNa Bio BV - Helmond

Odin Groothandel B.V. – Geldermalsen

BOERDERIJWINKELS Arnica Kwekerij - Dwingeloo BakkerBio - Munnekezijl

BD tuinderij De Stek Lelystad

Beiderwaen landbouw CV - Hoofdplaat Boer Brunia – Raerd Boerderij Blisveld – Drempt Boerderij Ruimzicht - Halle Boerderij Veelust – Hensbroek

Boerenwinkeltje Jansma Haule

Bronlaak, De Seizoenen BV – Oploo De Blauwe Spie - Noordschote – België De Buitenplaats - Eenigenburg De Dennenkamp - Rekken De Genneper Hoeve – Eindhoven De Heerlijkheid Groot Weede Hoogland De Hondspol VOF - Driebergen De Kollebloem - Sint Lievens-Esse De Kraanvogel - Tilburg De Kromme Lepel - Bergen op Zoom De Lepelaar - Sint Maarten De Noorderhoeve, Raphael stichting - Schoorl De Oosterwaarde C.V. – Diepenveen De Poshoof - Maastricht De Regte Heijden - Riel De Stadsboerderij – Almere De Verte VOF - Sexbierum

Urtica De Vijfsprong - Vorden

De Vrolijke Noot – Wapserveen De Wassende Maan C.V. - Deinze - België De Zaderij - Emmeloord De Zonnehorst - Punthorst Druivenkwekerij Nieuw Tuinzight - Den Hoorn Eindelienge - Ritthem Ekoboerderij de Lingehof – Randwijk Hoeve Frisque - Neerijse Huldenberg (B) Fruittuinvanwest - Amsterdam Gerbranda State – Pietersbierum Harmannahoeve - Harlingen Het Blauwe Huis BV – Ruinerwold Het Derde Erf - Soest Horaholm Maatschap Westers Hornhuizen Biodynamische Kaasboerderij Noorderlicht - Noordeloos Kwekerij Eko Logisch – Roelofsarendsveen Land en Boschzigt - ‘s Graveland Loverendale BV – Oostkapelle Maatschap Klaas Bokma – Smallebrugge Melkvee bedrijf Keurentjes-Pietersma - Rutten Mts Deinum S. en W. en Ensing JM – Sondel Natuurlijk Genoegen vof – Driehuizen Noorderbos VOF – Tiendeveen Novalishoeve - Den Hoorn Orange Import BV – Marknesse Ouwendorperhoeve – Garderen Overesch Ecologische Landbouw Raalte Pluimveebedrijf Boerveenshof – Gasselternijveen Ridammerhoeve – Amstelveen Saanenhof - Heeze Scorlewald, Raphaelstichting – Schoorl Seaking Rotterdam BV – Ophemert Sonnevanck - Beemster

Sprankenhof – Udenhout

Stichting Thedinghsweert – Tiel ‘t Leeuweriksveld CV – Emmen Timpelsteed – Engwierum Tuinderij Amelis’hof – Bunnik Tuinderij Moervliet - Breda Tuin de Es - Haaren (NB) Veld en Beek - Doorwerth Villa Sterrebos – Frederiksoord Zorgboerderij de Zwaluw- Lage Zwaluwe Warmonderhofstede – Dronten Westers Organic - Biddinghuizen Widar Fonds VZW - Merksplas – België Zonnehoeve - Zeewolde Zorgboerderij De Klompenhoeve – Egmond a/d Hoef Zorgboerdeij Naoberhoeve - Echten Zuuver - Buurse

DEMETER 18

BIO winkels & markten WINKELS

In Nederland en België

Ekoplaza - ekoplaza.nl Odin: 38 winkels en een bezorgdienst odin.nl

Noord-Nederland Ekoplaza – Assen Biovoordeel – Baflo Natuurwinkel – Drachten De leme Natuurvoeding - Borger Bij Els Natuurwinkel – Frederiksoord Rounte - Gorredijk Ekoplaza Nieuwe Ebbingestraat – Groningen Ekoplaza - Emmen Ekohuis - Eelde Go Pure - Zuidlaren Ekoplaza Zuiderdiep – Groningen De Wiershoeck – Groningen Ekoplaza - Haren Ekoplaza – Heerenveen Odin - Joure Odin - Winsum De Ingen - Groningen De Nieuwe Weg - Groningen Ekoplaza - Leeuwarden Odin - Leeuwarden Ekoplaza – Lemmer Ekoplaza - Meppel Molen de Lelie – Ommen Lotus Bioshop - Sneek Reformhuis de Vries – Sneek Reformhuis – Tuitjenhorn Ekoplaza - Winschoten Noord-Holland exclusief Het Gooi Ekoplaza – Alkmaar Odin – Alkmaar Ekoplaza - Amstelveen

Molen 't Roode Hert (Raphaëlstichting) - Alkmaar Geitenboerderij Ridammerhoeve – Amstelveen Verspaleis – Amstelveen Odin - Bergen

Odin - Bloemendaal

Eric’s Landwinkel- Bergen Ekoplaza – Castricum Kennemer Duincamp Geversuin, minimarket – Castricum Ekoplaza Texel - Den Burg De Helderse Vallei - Den Helder Ekoplaza - Haarlem Odin - Haarlem Odin - Medemblik Horeca Service Kennemerland VOF – Haarlem Kalom Farm BV – Hauwert Kiebert Reform - Heemstede Ekoplaza - Heemstede Ekoplaza – Heerhugowaard

Molen de Otter (Raphaëlstichting) Oterleek

Ekoplaza – Heiloo Ekoplaza – Hoofddorp Ekoplaza - Hoorn Reformhuis Kuilboer – IJmuiden

Natuurwinkel - Overveen Biowinkel - Schagen Ekoplaza - Schoorl

Kardeis Scorlewald - Schoorl Ekoplaza Hermitage - Zaandam Amsterdam De Aanzet De Buurtboer BV

Biolicious Linnaeusstraat Delicious Food - Westerstraat Ekodis Natuurmarkt

Ekoplaza JP Heijestraat Ekoplaza Haarlemmerdijk Ekoplaza Waterlooplein Ekoplaza Elandsgracht Ekoplaza Scheldestraat Ekoplaza van Swindenstraat Ekoplaza Osdorpplein Ekoplaza Marathonweg Ekoplaza AJ Ernststraat Ekoplaza Weteringschans Ekoplaza Zeilstraat Foodmarqt Bilderdijkstraat Fruittuin van West Good Food For You Cornelis Schuytstraat

Iambe (Raphaëlstichting) Amsterdam

Marco’s Groentespeciaalzaak Marqt Beethovenstraat Foodmarqt Haarlemmerstraat Marqt Brazilië Oostelijke Handelskade Marqt Hoofddorpweg Marqt Olympiaplein Odin Bilderdijkstraat Odin Bos en Lommer Odin Ceintuurbaan Odin Czaar Peter Odin IJburg Odin Noord Odin Zeeburg Soup en Zo 1 Nieuwe Uilenburgstraat Soup en Zo 3 Van Baerlestraat Stadsmarkt de Pijp Streekmolen Flevoland-Gelderland-Overijssel Han’s Natuurvoeding – Almelo De Aadijk - Almelo Ekoplaza - Almere Odin – Almere Ekoplaza – Apeldoorn Gimsel - Apeldoorn Ekoplaza Velperplein – Arnhem Odin - Arnhem Mimint – Arnhem Ekoplaza - Barneveld Landgoedwinkel Heerlijkheid Marienwaerdt - Beesd De Kardoen – Bennekom

BijBio Naturijn – Culemborg

Landgoed Rhederoord - De Steeg Restaurant Koetshuis Rhederoord De Steeg De Gieterij - Deventer Ekoplaza – Deventer Biowinkel – Didam EkoPlaza - Dieren Odin - Doetinchem Odin - Ede Ekoplaza - Enschede ZEN Natuurwinkel – Epe Natuurwinkel Ermelo – Ermelo Martin’s Health Shop – Geldrop Odin – Heerde Ekoplaza - Hengelo OV De Ekolander Natuurvoeding - Lelystad Zenith Natuurvoeding – Lelystad Natuurwinkel Chili en Spruit – Malden Ekoplaza Groenestraat – Nijmegen Ekoplaza Ziekerstraat - Nijmegen Van Nature – Nijmegen Odin - Nijmegen Odin - Oosterbeek De Twee Linden – Reek Thedinghsweert/Zorg in bedrijf – Tiel Simply Delicious - Velp Odin - Velp Odin - Wageninen De Zonnegaard – Voorst Korenblik boerderijwinkel - Warnsveld Ekoplaza – Winterswijk

Super Natuur – Zutphen De Koehoorn – Zutphen

MAGAZINE JUNI / JULI 2026

De oranje-groene BIOGIDS Odin – Zutphen Ekoplaza - Zwolle Odin - Zwolle

Natuurwinkel de Haven – Schoonhoven Ekoplaza – Wassenaar Natuurwinkel - Zoetermeer

Centraal-Nederland Ekoplaza - Amersfoort Natuurwinkel Nieuw Mos – Amersfoort Natuurwinkel Emiclaer - Amersfoort De Nieuwe Graanschuur - Amersfoort Odin - Amersfoort De Smaak van Echt - Baarn Hoeve Ravenstein – Baarn Ekoplaza – Bilthoven Ekoplaza - Bussum Odin - Driebergen Willem en Drees – Cothen Ekoplaza - De Bilt Ekomenu B.V. - De Meern De Korenmaat - Zeist Sperwershof - 's Graveland Natuurvoeding - Doorn EkoCert natuurwinkel – Hilversum

Zuid-Nederland Tervo Gezondheidswinkel Baarle-Nassau Ekoplaza - Bergen op Zoom Natuurwinkel - Best De Schoffel – Boxtel Ekoplaza – Breda Odin – Breda Ekoplaza - Den Bosch Natuurlijktomaat.nl - Dongen

GoodyFood - Hilversum

AA Eko Store – Hilversum Biomonkie/De Weide – IJsselstein Good Food For You – Laren Good For You – Mijdrecht Ekoplaza - Soest Odin - Veenendaal

Odin - Woerden De Groene Winkel - Zeist

Ekoplaza Amsterdamsestraatweg – Utrecht Ekoplaza De Gaard – Utrecht Biowinkel Nachtegaalstraat - Utrecht Landgoed Rhederoord afd. Future groep – Utrecht Moestuin Maarschalkerweerd BV - Utrecht Odin Biltstraat - Utrecht Odin Adelaarstraat - Utrecht Zuid-Holland Ekoplaza - Alphen aan den Rijn Bergsen Gezondheidswinkel BV – Barendrecht Biowinkel Van Leeuwen - Den Haag Ekoplaza Weimarstraat - Den Haag Ekoplaza Stationsweg - Den Haag Ekoplaza Theresiastraat - Den Haag Ekoplaza Kerkplein - Den Haag Marqt Theresiastraat - Den Haag Madal Bal - Den Haag Odin - Den Haag Aert van der Goesstraat Odin - Den Haag Bankastraat Odin - Den Haag Fahrenheitstraat Odin - Voorschoten The Shore - Den Haag

Reformhuis Zonnepoort Den Haag De Zonnestraal - Den Haag Ekoplaza - Capelle Aan Den Ijssel Ekoplaza - Delft Odin - Delft Odin – Dordrecht

Biowinkel - Gouda

Ekoplaza - Leiden Ekoplaza – Leidschendam De Helianth Natuurvoedingswinkel Leiden Edelweis – Noordwijkerhout Himalaja – Oud- Beijerland Landwinkel de Fruit Heerlijkheid Papendrecht Ekoplaza – Rijswijk Eko-logisch – Roelofarendsveen Ekoplaza Nieuwe Binnenweg Rotterdam Ekoplaza Lusthofstraat – Rotterdam Ekoplaza Bergse Dorpsstraat Rotterdam

Gimsel - Rotterdam

Spirit VOF – Rotterdam Gezondheidswinkel Vita Cura Sassenheim

Natuurlijk kleindongen Dongen

Ekoplaza Stratumsedijk – Eindhoven Ekoplaza Kruisstraat – Eindhoven Odin - Eindhoven Ad van der Westen BV – Gilze Biodrome - Goes Aries Landwinkel – Heeze Ekoplaza - Helmond Hof van Heusden – Heusden Bioboerderij 't Schop - Hilvarenbeek Bioduin - Koudekerke De Grote Verleiding - Kruiningen

Ekoplaza - Maastricht

Gedeelde Weelde - Maastricht De Tuin van Broeder Ludovicus Middelburg Simply Delicious – Oosterbeek

Broeders gezondheidswinkel & Biologische supermarkt Oosterhout NB Ekoplaza – Oss Tervo Gezondheidswinkel – Putte Ekoplaza - Roermond Zuiver Aarts Reform/Speciaalzaak – Rosmalen INC ’t Verswarenhuys – Schijndel Ekoplaza – Tilburg Ekoplaza – Uden Madelief – Valkenburg Ekoplaza – Veldhoven Biowinkel - Venray Biodrome - Vlissingen Gaiagoods - Voerendaal L’ Autre Cote - Vught

België Het Natuurhuis - Antwerpen De Dobbelhoeve - Schilde Het Natuurhuis Zuid NV - Antwerpen EkoPlaza – Berchem Ekoplaza – Gent EkoPlaza - Leuven Gezondheidswinkel het Zonnetje – Maasmechelen Het Natuurhuis – Merksem Bioplaza – Overpelt DeNatuurkeuken.be – Schorisse Ekoplaza - St. Amandsberg De Juiste Weg Bvba - Beveren – Waas Ekoplaza - Waregem Sinature NV - Onze-Lieve-Vrouw-Waver Yadoki Organics - Mortsel

MARKTEN

Heb je één appel gratis geproefd?

Dan ben je verkocht.

Dank je wel.

Amsterdam – Albert Cuyp wo: 09:00 – 17:00 uur Amsterdam - Buikslotermeerplein za: 09:30 – 17:00 uur Amsterdam - Haarlemmerplein wo: 09:00 – 17:00 uur Amsterdam - Minervaplein vr: 09:00 - 17:00 uur Amsterdam - Nieuwmarkt za: 09:00 – 17:00 uur Amsterdam - Noordermarkt

za: 09:00 – 16:00 uur Amsterdam – van Eesterenlaan wo: 12:00 – 19:00 uur Alkmaar - Kerkplein za: 08:00 – 17:00 uur Almere - Kemphaanpad za: 09:30 – 13:00 uur Amersfoort – Dank Eemplein vr: 11:00 – 17:00 uur Amstelveen - Rembrandtweg di: 09:00 – 16:00 uur Apeldoorn - parkeerplaats Asselsestraat/W. Druckerstraat do: 09:00 - 14:00 uur Assen – Nieuwe Huizen za: 09:00 – 17:00 uur Blokker - Kloosterhout laatste zondag van de maand: 10:00 - 16:00 uur Breda - Veemarkt di: 09:00 – 13:00 uur Den Bosch - Markt vr: 09:00 – 13:00 uur Den Haag - Hofweg wo: 09:00 – 18:00 uur Den Haag - Lange Voorhout wo: 09:00 - 18:00 uur Deventer - Brink za: 09:00 – 17:00 uur Doetinchem – Raadhuisstraat di: 09:00 – 13:00 uur Drachten - Raadhuisplein do: 09:00 - 16:00 uur Ede - Marktstraat za: 09:00 – 13:00 uur Eindhoven - Wilhelminaplein za: 10:00 – 16:00 uur Emmen - Marktplein vr: 09:00 – 17:00 uur Enschede – van Heekplein za: 09:00 – 16:00 uur Groningen - Vismarkt di, vr en za 09:00 - 17:00 uur Haarlem - Botermarkt vr: 09:00 – 17:00 uur Hoofddorp - Marktplein vr: 09:00 – 16:30 uur Kruiningen - Hogenakkerweg za: 08:30 - 11:00 uur Leeuwarden - Wilhelminaplein vr: 09:00 - 17:00 uur Leiden - Aalmarkt wo: 08:00 – 17:00 uur Lelystad - Lelycentrum di: 08:30 – 13:00 uur

Maastricht - De Ruiterij do: 13:00 - 18:00 uur Nijmegen - Kelfkensbos za: 09:00 – 14:00 uur Roermond - Stationsplein wo: 13:30 – 18:00 uur Rotterdam - Noordplein za: 09:00 - 17:00 uur

Sittard - Steenstraat za: 10:00 – 15:00 uur

Tilburg - Koningsplein za: 10:00 – 16:30 uur Utrecht – Ab Harrewijnstraat wo: 12:00 – 17:00 uur Utrecht - Vredenburgplein vr: 10:00 – 18:00 uur Wageningen - Markt za: 09:00 – 17:00 uur Woensdrecht - Dorpsstraat 08:00 – 12:00 uur Weesp - Vrijdagmarkt Nieuwstraat vr: 09:00 - 13:00 uur Zutphen – Groenstraat do: 09:00 – 13:00 uur Zwolle - Melkmarkt vr: 08:00 – 13:00 uur

MEER INFORMATIE OVER VERMELDING IN DEZE DEMETER GIDS: KEES.SLAGTER@DEMETERMAGAZINE.NL - 0348-431393