Το Παγκάκι / Τεύχος 16

1

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ & ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ το παγκάκι! Περιοδική εκδοτική συνάντηση του Συλλόγου Πολιτισμού «Μέδων 93» Άνοιξη 2022 - Τεύχος 16 Ημερομηνία κυκλοφορίας: Αθήνα, 20 Απριλίου 2022 Υπεύθυνο για τον Νόμο είναι το Δ.Σ. του Συλλόγου Πολιτισμού «Μέδων 93»

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Αρχισυνταξία: Γιώργος Κούκιος & Κώστας Φιλαΐτης

Εξώφυλλο: Κυρτοδάχτυλος, φώτο Γιάννης Τσότρας Σελ. 3 : Μπολιάστηκες; του Γ.Κ. Κούκιου Σελ. 4-7 : Όσιος Λουκάς-Ιστορία, αρχιτεκτονική, ψηφιδωτά και τοιχογραφίες, της Νάντας Κυριαζή Σελ. 8-9 : Η Μεγαλόχαρη της Τήνου, της Βάνας Νιαχοπέτρου Σελ. 10-15 : Οδοιπορικό στην κατεστραμμένη βόρειο Εύβοια, του Γ.Κ. Κούκιου Σελ. 16-19 : Με μια ξεχασμένη ματιά, φωτογραφίες του Γιάννη Τσότρα Σελ. 20-23 : Αρνητές και συνομωσιολόγοι, του Παναγιώτη Αλεβαντή Σελ. 24-25 : 11 Μάηδες, του Κώστα Φιλαΐτη Σελ. 26-27 : Τα νέα του «Μέδων 93» Σελ. 28-29 : Νους υγιής εν σώματι υγιεί! Σελ. 30-32 : Τάκης Κανελλόπουλος Νεκρολογία Σελ. 33-37 : Άλλες απώλειες (Εις μνήμη) Οπισθόφυλλο: Άνοιξη στην Τοσκάνη, φώτο του Κ.Φ.

Σχεδιασμός τεύχους: Κώστας Φιλαΐτης Επιμέλεια τεύχους: Κώστας Φιλαΐτης Έγραψαν στο 16ο τεύχος: Γιώργος Κούκιος Νάντα Κυριαζή Βάνα Νιαχοπέτρου Γιάννης Τσότρας Παναγιώτης Αλεβαντής Κώστας Φιλαΐτης

2

Μπολιάστηκες Μπολιάστηκες;; Του Γιώργου Κούκιου

24 ώρες μετά το μπόλιασμα, αισθάνομαι περίφημα κι ευγνωμονώ τις νοσοκόμες και τους γιατρούς που είναι οι σύγχρονοι Ήρωες, μαζί με τους ανθρώπους του μόχθου, με τον κοσμάκη που τρέχει όπως μπορεί και με χίλια προβλήματα να βρει τον τρόπο να επιβιώσει χωρίς ωστόσο να ξεχνά την ακεραιότητα και τον αλληλοσεβασμό με τους συμπολίτες. Ταυτόχρονα, αισθάνομαι θλίψη αν όχι κι απέχθεια πλέον για το επίπεδο αθλιότητας και ηλιθιότητας των συμπολιτών μας εκείνων -μιλώντας τουλάχιστον για την δική μου γενιά κι απάνω- οι οποίοι πιστεύουν πως θα μεταλλαχθούν, θα τους βρει το μαύρο κούγγουλο, θα τους πιάσει η γριά γκιόσα από τ’ αχαμνά να τους σύρει στην κορακοφωλιά της, θα τους κάνει υποχείρια -αν όχι ινδικά χοιρίδια- ο Βασιλάκης Πορτάρας στα άδυτα του εργαστηρίου του, θα τους σώσει ο τάδε ή ο δείνα πολιτικός από την πολυεθνική Λερναία Ύδρα, ή την σκοτεινή Θούλη της οποίας την χλαπατσιαμένη συγκινησιακή μοσχοπωλεί, θα τον κάνουν σάντουιτς με μανιτάρια του δάσους οι 7 νάνοι, ενώ τα ξωτικά με τα φτερά στην πλώρη του Καββαδία θα τον αλείψουν με μουρουνέλαιο και θα τον παστώσουν ως το λιμάνι της Σιγκαπούρης όπου θα τον καταβροχθίσουν με την ησυχία τους… ..μηδέ εξαιρουμένων του Δρακουμέλ, του Δρ Νο, της Λαίδης Τζί & της Πομπαντούρ που ευθύνονται για το παραστράτημα της «Ο» που ρουφούσε μεταξύ άλλων την ανάσα του πλανήτη με ανεμογεννήτριες αλλά ήταν συνδικαλίστρια της ch’/x’/ps’ και είχε και μετοχές στα λιγνιτωρυχεία και σούβλιζε το ένα μετά το άλλο αγριοπούλια… Με την παραίνεση να χρησιμοποιείτε ελάχιστα το φάτε-μπούρδες, τις ειδήσεις καναλιών τε και εφημερίδων άμα και ραδιοφώνου, και να βγείτε με ασφαλή τρόπο στον αέρα με αλληλοσεβασμό, στέλνω φιλιά και φωτογραφίες της σημερινής μου κατάστασης στους/στις συντρόφους του μυαλού και των επιλογών μας -όχι λόγω του εμβολίου, αλλά λόγω της σαπίλας που μας έχει τσακίσει με τους προφήτες, τα κομματόσκυλα και τους καλοθελητές όλων αυτών που προσεύχομαι να επανδρώσουν την επόμενη αποστολή στον Άρη (και πιο μακριά ακόμη) μπας και ησυχάσουμε… Αμήν! Αθήνα, Έρημος

3

Όσιος Λουκάς : Ιστορία, αρχιτεκτονική, ψηφιδωτά και τοιχογραφίες Εισαγωγή

Της Νάντας Κυριαζή Σημείωση ΝΚ Με το κείμενο αυτό προσπάθησα για μία περιεκτική κι όσο το δυνατόν ουσιαστική προσέγγιση στο μοναδικό μοναστήρι του Οσίου Λουκά πόσο μάλλον που τα θέματά του, ιστορία, αρχιτεκτονική, ζωγραφική δεν άπτονται της δικής μου αρμοδιότητας. Πέρα όμως από αυτά, ο Όσιος Λουκάς είναι πάντα ένα μέρος ορόσημο της παιδικής μου ηλικίας. Εκεί πηγαίναμε συχνά «εκδρομή» ιδίως με τους Αθηναίους (όπως αποκαλούσαμε συγγενείς κ φίλους από την Αθήνα). Η καλύτερη εποχή ήταν την άνοιξη. Δεν θα ξεχάσω τον επιτάφιο, με τη μοναδική θρησκευτική κατάνυξη της Μ. Παρασκευής, τη μυρωδιά των χαμομηλιών κ των άλλων πάμπολλων λουλουδιών, την απίστευτη θέα, τα λουκουμάκια των μοναχών, τις φανταστικές ζωγραφιές όπως τις αποκαλούσα, τα παιχνίδια μας ανάμεσα στα κτίσματα…. τον δικό μας Όσιο Λουκά...

Μαζί με τη Νέα Μονή της Χίου και εκείνη του Δαφνίου, η μονή του Οσίου Λουκά αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικότερα και μεγαλύτερα επιτεύγματα της μεσοβυζαντινής εποχής (843-1204 μ.Χ.), τόσο για την αρχιτεκτονική όσο και για την εσωτερική της διακόσμηση. Ο Όσιος Λουκάς είναι ωστόσο μεγαλύτερος και διαφέρει από τις άλλες Μονές στο ότι είναι αφιερωμένος σε ένα μοναδικό Όσιο, τον Όσιο Λουκά τον Στειριώτη.

Ιστορία

σχεδόν αγράμματος, όμως έχει μια έντονη θρησκευτική προσωπικότητα, Η μονή ονομάστηκε από τον ιδρυτή της, διδάσκει το λόγο του ψυχικού Όσιο Λουκά, 29.7. 896 - 7.2.953, που είναι ασκητισμού, κάνει θαύματα, προφητεύει, γνωστός και με τα επίθετα: o Στειριώτης γίνεται πνευματικός ηγέτης. (από το Στείρι -χωριό πολύ κοντά στην τοποθεσία όπου βρίσκεται το μοναστήριόπου έζησε και πέθανε), ο Νέος (σε διάκριση από άλλους αγίους με το ίδιο όνομα) και ο Θαυματουργός. Η ζωή του Οσίου εκεί στο Στείρι, είναι μια ζωή υποδειγματικά ασκητική, ο ίδιος αποφεύγει τον κόσμο, όμως οι άνθρωποι μαζεύονται γύρω του, γιατί από νωρίς έχει αποκτήσει τη φήμη του αγίου. Είναι 4

Η οικοδομή του Καθολικού, πού τοποθετείται χρονολογικά στις πρώτες δεκαετίες του 11ου αι., αποδίδεται, σύμφωνα με την παράδοση, σε τρείς αυτοκράτορες του Βυζαντίου: Τον Ρωμανό Β΄ (959-963), τον Βασίλειο τον Βουλγαροκτόνο (976-1028) και τον Κωνσταντίνο Θ΄ το Μονομάχο(1042-1056). Κατά την Φραγκοκρατία, το μοναστήρι δεν δόθηκε στους Φράγκους, όπως το Δαφνί, όμως έχασε ένα μέρος από τον παλιό του πλούτο. Οι Φράγκοι του απέσπασαν πολλά κτήματα, οι Καταλανοί το λεηλάτησαν, κ.α., όμως οι ζημιές δεν ήταν ουσιαστικές και έτσι κατόρθωσε να διατηρήσει τη λαμπρότητά του σαν ένα μεγάλο μοναστηριακό συγκρότημα. Στην Επανάσταση του 1821 η Μονή έγινε και πάλι το επαναστατικό ορμητήριο της

Ρούμελης. Όμως και πάλι το μοναστήρι επιβίωσε, διαθέτοντας την τεράστια περιουσία του στον Αγώνα.

Αρχιτεκτονική

Το μοναστήρι του Οσίου Λουκά, ακολουθώντας το γνωστό τύπο βυζαντινού μοναστηριού, έχει τα κελλιά και τα διάφορα, δευτερεύουσας χρήσης, κτίρια γύρω από ένα κεντρικό χώρο μέσα στον οποίο υψώνονται τα κύρια οικοδομήματα-οι δύο ναοί, του Οσίου Λουκά και της Παναγίας.

σταυροειδούς Κωνσταντινοπολιτικού ναού του οποίου αποτελεί τυπικό παράδειγμα. Στο εσωτερικό του ναού εκείνο που περισσότερο κάνει εντύπωση και αξίζει ιδιαίτερης προσοχής, είναι το δάπεδο, από ωραίες μαρμάρινες πλάκες, ανάμεσα στις οποίες ξεχωρίζουν τα ψιλοδουλεμένα σε κομψά σχήματα, ψηφιδωτά κοσμήματα. Ακόμη, στα ανώτερα τμήματα του Διακονικού3, σώζονται λίγες τοιχογραφίες, λείψανα από την αρχική τοιχογράφηση του ναού, που χρονολογούνται στα τέλη του 11ου αρχές 12ου αι. Η Παναγία του Οσίου Λουκά θεωρείται το αρχαιότερο μνημείο της «Ελλαδικής σχολής» και χρησίμευσε ως πρότυπο ναοδομίας από τον 10ο αι. και μετά.

Ο ναός της Παναγίας έχει κτιστεί στο γνωστό ρυθμό του τετρακιόνιου

.

5

Στο μεγάλο ναό του Οσίου Λουκά, θα βρούμε να εφαρμόζεται ο γνωστός τύπος του οκταγωνικού ναού , αλλά στην πληρέστερή του μορφή με δεύτερο όροφογυναικωνίτη- που περιτρέχει το κύριο τμήμα του ναού από το Διακονικό έως την Πρόθεση.

επαρχιακής, λαϊκής, που έχει απλώς βγει από τα χέρια ενός αδέξιου τεχνίτη. Έτσι μόνο με την καλοπροαίρετη προσοχή και τη βαθειά μελέτη μπορεί κανείς να εκτιμήσει την ανώτερη ποιότητα της τέχνης αυτής. Μόνο τότε θα μπορέσει να κατανοήσει ότι αυτή η άρνηση της εξωτερικής ομορφιάς και της εξιδανικευμένης πραγματικότητας, είναι Εκείνο, που έχει ξεχωριστή ηθελημένη, και ότι πίσω απ’αυτό σημασία στον ναό του Οσίου κρύβεται ένα βαθύτερο νόημα, η Λουκά και που τον χαρακτηρίζει αναζήτηση μιας υψηλότερης ιδιαίτερα, είναι ο μεγάλος αριθμός πραγματικότητας, της πνευματικής. από ανοίγματα που υπάρχουν παντού. Έτσι, στις μορφές του Οσίου Λουκά δεν δημιουργούνται ανακουφιστικά τοξωτά υπάρχει καμιά αναζήτηση φυσικής ομορφιάς ανοίγματα , στους εξωτερικούς χώρους και χάρης, καμιά ανάμνηση από τα αρχαία ανοίγονται πολλά παράθυρα κι έτσι ελληνικά πρότυπα. είναι μορφές δυνατές με πραγματώνεται η κύρια επιδίωξη της σώματα ρωμαλέα και δύσκαμπτα, και με Βυζαντινής Αρχιτεκτονικής, η διάλυση της ύλης πρόσωπα πλατιά πλασμένα, ζωηρά, όπου μέσα στο φως και η μετουσίωσή της σε κυριαρχούν τα τεράστια εκστατικά μάτια. πνευματική ουσία. Παράλληλα μια έντονη, ΨΗΦΙΔΩΤΑ -ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΕΣ πρωτοφανής και ιδιαίτερη ρεαλιστική διάθεση διακρίνει Το αποκορύφωμα όμως της την εικονογραφία και τον αισθητικής αντίληψης, που χαρακτήρα των μορφών, έτσι συναντούμε σ’αυτό το όπως τα γεγονότα δίνονται όσο μνημείο του Οσίου Λουκά και το δυνατόν αληθινά και οι που χαρακτηρίζεται από μία μορφές με μία χαρακτηριστική δυσμορφία. πρωτοφανή ρωμαλεότητα, εκφραστική μιας υψηλής πνευματικότητας, αποτελεί η Με τα μέσα αυτά η τέχνη του Οσίου Λουκά, η ψηφιδωτή διακόσμηση κ οι τοιχογραφίες του. τόσο ξένη προς την «αττικίζουσα» τέχνη του Δαφνίου, η οποία με τους απαλούς τόνους, την Οι παραστάσεις των ψηφιδωτών αποπνέουν ήρεμη πλαστικότητα, τη ρέουσα ρυθμική μια θερμή πνοή, τα θέματά τους είναι κοντά πτυχολογία, ζει μέσα στην αρχαία ελληνική στον άνθρωπο και απόλυτα κατανοητά κι έτσι παράδοση εκφράζει με τρόπο αμεσότερο και όπως βρίσκονται ψηλά στο ναό μοιάζουν με πηγαίο, τα ουράνιο θέατρο. ο κύκλος των ευαγγελικών πνευματικά σκηνών αναπτύσσεται ενιαία και στον κυρίως ιδανικά της ναό και στο νάρθηκα, αρχίζοντας από τον Βυζαντινής τέχνης. πρώτο, με τον Ευαγγελισμό, τη Γέννηση, την Υπαπαντή και τη βάπτιση. Η ζωγραφική του Οσίου Λουκά, που καθόλου ελκυστική όπως είναι, δίνει, στον απαίδευτο σε ανάλογα καλλιτεχνικά θέματα, θεατή, περισσότερο την εντύπωση μιας τέχνης 6

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

προσευχή τους σαν αγράμματοι ψαράδες μ’ απλότητα και με πίστη». Πάνω στο ίδιο θέμα ο γνωστός Αγγλος Βυζαντινολόγος S. Runciman τοποθετείται ως εξής: «Στον Οσιο Λουκά δεν υπάρχει τίποτε από το εγκόσμιο που αρχίζει να υπεισέρχεται στα μεταγενέστερα έργα του Δαφνίου και θριαμβεύει τον 14ο αιώνα... Ολα είναι σοβαρά, όλα ισορροπημένα και δεμένα μέσα στην υψηλή κλασική παράδοση του Βυζαντίου, αλλά ζωντανεμένα από ένα αίσθημα αιωνιότητας, με κάποια τραχύτητα εκεί όπου χρησιμοποιήθηκαν κατώτεροι τεχνίτες, ασυναγώνιστα όμως στις μεγάλες συνθέσεις». Πολλοί μελετητές που ασχολούνται με τη μελέτη του πολύπλοκου φαινομένου της βυζαντινής τέχνης, θέτουν το πρόβλημα της καταγωγής της καλλιτεχνικής δημιουργίας του Βυζαντίου με το ερώτημα: Ρώμη ή Ανατολή. Μερικοί υπογραμμίζουν την επίδραση της ελληνορωμαϊκής αρχαιότητας κι άλλοι θεωρούν μόνο την ελληνιστική ή όχι Ανατολή ως πηγή έμπνευσης των βυζαντινών δημιουργών. Κατά την Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ η πραγματική ερμηνεία της περίπλοκης ιστορίας του Βυζαντίου βρίσκεται μ’ένα σχηματικό τρόπο στον τύπο: «Η Κωνσταντινούπολη μαζί με τη Ρώμη ή η Κωνσταντινούπολη χωρίς τη Ρώμη?» στο βαθμό εννοείται, που Κωνσταντινούπολη σημαίνει την Ανατολή και Ρώμη τη Ρωμαϊκή Δύση.

Οι βυζαντινοί ναοί ανεγείρονται προκειμένου να καλύψουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τις λειτουργικές ανάγκες των πιστών. Για αυτό τον λόγο, ανέκαθεν οι αρχιτέκτονες των Ορθοδόξων εκκλησιών επιμελούντο περισσότερο το εσωτερικό τους μέρος σε σχέση με το εξωτερικό. Στη Βυζαντινή ζωγραφική ο χώρος στον οποίο τοποθετούνται οι ανθρώπινες μορφές, παρουσιάζεται χωρίς βάθος, αφού οι παραστάσεις αφορούν τον πνευματικό κόσμο και δεν επιδιώκεται η αναπαράσταση του γήινου κόσμου. Ο εικονογραφικός κύκλος επιδιώκει όχι την κλασική αρμονία αλλά να μεταδώσει στον πιστό το βαθύτερο νόημα της θεολογίας. Να γίνει ο άνθρωπος κοινωνός της χάρης του θεού. Με μορφές με μάτια ορθάνοιχτα, σώματα εξαϋλωμένα προσφέρουν έναν κόσμο πνευματικό και την κατάνυξη που χρειάζεται ο σημερινός άνθρωπος. «Τα ψηφιά του Οσίου Λουκά δεν έχουνε απαλά χρώματα όπως του Δαφνιού, μηδέ τη μαστοριά τ’ Αη Δημήτρη της Σαλονίκης», γράφει ο Φώτης Κόντογλου. «Μπροστά τους δείχνουνε φτωχά κι απλοϊκά, σα να τα ’φτιαξε κανένας άμαθος. Μα ίσα-ίσα τούτη είναι η ιδιαίτερη χάρη τους που τα κάνει να ξεχωρίζουν. Κείνοι οι τεχνίτες δείχνουνε τη σοφία και την αξιοσύνη τους, τούτοι λένε την

Πηγές: Μανόλης Χατζηδάκης (Ακαδημαϊκός-Βυζαντινολόγος) Παραδόσεις σχετικά με τη βυζαντινή κ μεταβυζαντινή τέχνη στη σχολή ξεναγών. Ευγενία Κυριαζή: ξεναγός/σημειώσεις για τον Όσιο Λουκά Διαδίκτυο (κείμενα κ φωτογραφίες)

7

Η Μεγαλόχαρη της Τήνου Της Βάνας Νιαχοπέτρου

Ήταν το καλοκαίρι του 1973, όταν επισκέφθηκα για πρώτη φορά το νησί, που χρόνια αργότερα έμελλε να γίνει ακόμη μια αγαπημένη μου πατρίδα. Επιστρέφαμε οικογενειακώς από τις καλοκαιρινές μας διακοπές στη Μύκονο. “Ν’ ανάψουμε ένα κεράκι στην Παναγία” είπε η μητέρα μου. Έτσι λοιπόν αποβιβαστήκαμε στο λιμάνι της Τήνου. Η Τήνος δε σε εντυπωσιάζει από τη πρώτη στιγμή. Δεν είναι έρωτας κεραυνοβόλος. Θέλει να της αφιερώσεις χρόνο, θέλει να τη ψάξεις, να την εξερευνήσεις. Τότε μόνο θα σου αποκαλύψει της ομορφιές της και τα μυστικά της και θα κερδίσει επάξια μια θέση στην καρδιά σου. Η Τήνος εκτός των άλλων είναι ένας από τους σημαντικότερους θρησκευτικούς προορισμούς στην Ελλάδα. Η μεγαλόπρεπη εκκλησία της Ευαγγελίστριας δεσπόζει σε λόφο πάνω από τη Χώρα.

8

Η εύρεση της θαυματουργής εικόνας της Ευαγγελίστριας, μέσα στα χρόνια του Αγώνα για την αποτίναξη του Τουρκικού ζυγού, ήταν ένα σημάδι πως “ ο Θεός είχε βάλει την υπογραφή Του για την ελευθερία της Ελλάδας και δεν την έπαιρνε πίσω”. Μετά από δύο οράματα στους Τηνιακούς Μιχάλη Πολυζώη και Ιωάννη Γκιουζέ το 1821, από τις 9 έως τις 23 Ιουλίου 1822, η Παναγία παρουσιάστηκε τρεις φορές στην ευσεβέστατη μοναχή Πελαγία, που μόναζε από 15 χρονών στην Ιερά Μονή της Κυρίας των Αγγέλων στο Κεχροβούνι, και της έδωσε την εντολή να ενεργήσει ώστε να βρεθεί η εικόνα της, που ήταν θαμμένη στο χωράφι του Αντώνη Δοξαρά.

Πραγματικά, με τη θερμή παρότρυνση του τότε Μητροπολίτη Τήνου Γαβριήλ, στις αρχές Σεπτεμβρίου του 1822, οι κάτοικοι της Τήνου αποδύθηκαν με θρησκευτικό ζήλο στην προσπάθεια για την εύρεση της εικόνας. Στις ανασκαφές αποκαλύφθηκαν ο αρχαίος ναός του Διονύσου και ο ναός του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, αλλά η εικόνα δε βρέθηκε και σε δύο μήνες το εγχείρημα εγκαταλείφθηκε. Τότε, και ενώ το νησί μαστιζόταν από χολέρα επενέβη η Μεγαλόχαρη με νέο θαύμα για να υπενθυμίσει στους κατοίκους το χρέος τους. Έτσι, άρχισαν ξανά οι ανασκαφές και στις 30 Ιανουαρίου 1823, η αξίνα του εθελοντή εργάτη Δημήτρη Βλάσση από το χωριό Φαλατάδος χτύπησε πάνω στην εικόνα. Το γεγονός διαδόθηκε σε όλη την επαναστατημένη Ελλάδα γεμίζοντάς όλους τους πιστούς με ελπίδα. Πληθώρα πιστών προσήλθαν στην Τήνο ώστε να αντικρύσουν από κοντά την εικόνα και να την προσκυνήσουν. Μεταξύ των προσκυνητών προσήλθαν και πολλοί από τους ήρωες της Ελληνικής

Επανάστασης όπως ο Κολοκοτρώνης, ο Μακρυγιάννης, ο Μιαούλης και ο Κανάρης. Αμέσως μετά την εύρεση της θαυματουργής εικόνας ξεκίνησε η ανέγερση του Ιερού Ναού για την οποία απαιτήθηκαν μεγάλες ποσότητες μαρμάρου, πηγή του οποίου αποτέλεσε ο αρχαιολογικός χώρος της γειτονικής Δήλου. Το έργο στηρίχθηκε σημαντικά από τον Τηνιακό λαό καθώς και από πιστούς της υπόλοιπης Ελλάδας και του εξωτερικού. Ο Ιερός Ναός ολοκληρώθηκε το 1880 και αποτελεί το πρώτο αξιόλογο αρχιτεκτονικό μνημείο του απελευθερωμένου Ελληνικού Έθνους. Κάτω από τον κυρίως ναό βρίσκεται ο ναός της Ζωοδόχου πηγής, που αποτελείται από τρεις θολοσκέπαστες συνεχιζόμενες στοές, αλλά και το μαυσωλείο της “ Έλλης”, με τα οστά των πρώτων θυμάτων του ΄Β Παγκοσμίου Πολέμου στην Ελλάδα, των μελών του πληρώματος του καταδρομικού “Έλλη”, το οποίο τορπιλίστηκε άνανδρα από ιταλικό υποβρύχιο στις 15 Αυγούστου 1940, στο λιμάνι της Τήνου.

Η Παναγία της Τήνου γιορτάζει τέσσερις φορές το χρόνο:  30 Ιανουαρίου, ημέρα εύρεσης της εικόνας.  25 Μαρτίου, ημέρα του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου.  23 Ιουλίου, ημέρα του οράματος της Οσίας Πελαγίας.  15 Αυγούστου, ημέρα της Κοίμησης της Θεοτόκου. 

Η Παναγία της Τήνου αποτελεί ένα φάρο ελπίδας για τους πιστούς που συρρέουν κατά χιλιάδες κάθε χρόνο για να την τιμήσουν και να εκπληρώσουν το “Τάμα” τους.

Πηγή: “ Ιστορικά Προσκυνήματα της Παναγίας” της Σοφίας Σφυρόερα.

9

Οδοιπορικό στην κατεστραμμένη βόρειο Εύβοια Του Γιώργου Κούκιου

Έπρεπε να κοντέψει μήνας από την καταστροφή των αρχών του Αυγούστου του 2021 στη βόρειο Εύβοια, για να πάρω απόφαση ν’ ανέβω. Ν’ αντέξω να πάω και να δω τον Τόπο καμένο και τους ανθρώπους μας κατακαημένους. Ν’ αντέξω να δω τα μέρη που αγάπησα από πολύ μικρός, τότε που ο πατέρας μας είχε δουλειές εδώ πάνω που είμαι τώρα και σημειώνω τούτα: Ωρεοί – Ταξιάρχης – Πύργος - Ιστιαία – Γιάλτρα Αιδηψός – Λίμνη – Ροβιές – Αγία Άννα – Στροφιλιά – Μαντούδι, στην δεκαετία του '60 που ο τόπος αυτός μοσχοβολούσε βότανα, μοσχοβολούσε σταρένιο ψωμί, ελιά, κάπαρη, λυγαριά, κισούρι, θρούμπι, ρίγανη και θυμάρι. Έσταζε μέλι, ρετσίνι, μούστο, κρασί, μοσχολέμονο, ροδόνερο... Όλη η Εύβοια είχε πάντα τα καλούδια της, διαλεχτά και προκομένα. Διατήρησε και διατηρεί μιάν ευγένεια σπάνια, εδώ ταπεινή κι εκεί αρχοντική. Εύβοια ανοιχτόκαρδη, καλοσυνάτη, γενναιόδωρη και φιλόξενη. Στα περιβόλια, στ’ αυλάκια με τ’ ολόφρεσκα νερά, στα πατητήρια, στ’ αλωνάκια και στα λιοτρίβια της, μάθαμε ν’ αγαπάμε τον Τόπο μας. Εκεί τον πρωτομοιραστήκαμε. Αυτό μας δασκάλεψαν οι γονιοί κι οι φίλοι τους, στο σπίτι μας, στις συνεστιάσεις, στα πανηγύρια, στα τραπέζια, στις επισκέψεις μας, στις

10

αυλές με το φρεσκοποτισμένο γιασεμάκι, την γαρδένια, τα ρόδα, το νυχτολούλουδο, το γαρύφαλλο. Από αυτά ξεκινάς κι αγαπάς και σέβεσαι, και φτάνεις στις δικές σου φιλίες και τις συναναστροφές. Τότε που αφήσαμε τα καβουράκια στον γιαλό και πιάσαμε τις πετονιές και τα καμάκια κι έπειτα από μάχη ωρών. Τότε πιά, έπιανες την πέτρα, την έπλενες καλά μετά το σβούριγμα κι ύστερα άπλωνες κατά το μεσημέρι την χταποδάρα, την καψάλιζες και την έγλυφες να φας και τ’ αλάτι του μαζί, σαν το τραγί. Στις άλλες πέτρες, αυτές του κάμπου, δρόσιζες καλά στην πηγή την αρμαθιά κι άπλωνες χούφτεςχούφτες πάνω της τα σύκα τα βασιλικά, έβγαζες από την πλεκτή καλάθα τσαμπιά τα σταφύλια… Τα μοιραζόμασταν αυτά και τόσα άλλα. Την ψυχή μας κυρίως… Με τους Προσκόπους, με το Σχολείο και τις εκδρομές μας τις θεότρελες, με την Ομάδα στις Αθλητικές αναμετρήσεις… Πευκί – Αρτεμίσιο – Βασιλικά – Προκόπι – Χαλκίδα – Κάρυστος – Στύρα – Αλιβέρι – Λέπουρα – Κύμη – Στενή… ένα ζυμάρι νιάτα, γέλια, έρωτας, αγωνίες, ζωή… Στο μεταξύ, μοσχομύριζε ο Τόπος, βασιλικό, μυρτιά και νεράντζι. Καλοκαίρια, θαρρείς βουτηγμένα στην σκάφη με το πράσινο σαπούνι, και μόνιμα μια

μπουγάδα απλωμένη επιμελώς στην αυλή ή τον λιακό. Ασπρισμένες μάντρες, και πλακόστρωτα, εδώ κι εκεί μουριές ασβεστωμένες κι αυτές ως το μπόϊ της γιαγιάς και του παππού. Κι όλες μαζί οι αυλές κι οι γειτονιές λουσμένες στον ήλιο του μεσημεριού, οδηγούσαν το βραδάκι καλοντυμένες στην περαντζάδα: πάνωκάτω και πέρα-δώθε στην παραλιακή κάθε χωριού και πόλης, όπου περιπατούσαν ασταμάτητα οι μεγάλοι. Κι εμείς, από την εποχή της μαρίδας ώσπου να γινούμε κρεμανταλάδες, να τους κάνουμε χάζι ή να καβαλάμε τρεις-τρεις το μοναδικό ποδήλατο της παρέας μέχρι το έμπα του χωριού και πίσω πάλι σβέλτα. Μ’ ένα καλαμπόκι καλοψημένο στο χέρι ο ένας, ένα παγωτό ο δεύτερος, μια χούφτα αλατισμένο κολοκυθόσπορο ο άλλος και πάει λέγοντας… απλά πράγματα… …όλη η Ελλάδα μοσχομύριζε τότε, πεύκο και λεμονανθό, κέδρο κι ευκάλυπτο. Κι όλη έκανε όνειρα, παρά τα χτυπήματα σε κάθε οικογένεια και την ακατάσχετη αιμορραγία του πρόσφατου πολέμου, αμυντικού κι εμφύλιου, της κατοχής, του αντάρτικου, με τις τραγωδίες που επέσυραν πληγώνοντας από το μεδούλι ως την καρδιά τόπους και κατοίκους… Μοσχομύριζε πάστρα η Ελλάδα κι ήταν πανέμορφη, παρά την ασυναρτησία όπου ήταν βουτηγμένη ως τα ρουθούνια από την χούντα, καθώς και την σκληράδα του «μην» και του «απαγορεύεται» που είχαν οι ταγοί της για ευαγγέλιο. Με τα ίδια δένδρα, τα ίδια λουλούδια και τα βοτάνια, ζήσαμε στην μεταπολίτευση, όταν πηγαινοερχόμασταν πιά παντρεμένοι ή μη στα ίδια μέρη, με τα παιδιά μας, που τα μάθαμε κι αυτά ν΄ αγαπούν και να ζουν στον Τόπο αυτό, να σέβονται βαθιά από το πιο μικρό βοτάνι του ως τα θεόρατα δένδρα, τους γίγαντες του ήρεμου κι όμορφου

νησιού: Στην ήρεμη, πατρική σκιά του πλάτανου πλάϊ στις πηγές με το κρουστάλλινο νερό. Στην στιβαρή σοφία και την προγονική προστασία της σκιάς του δρυ. Την γλυκιά ξεκούραστη αγκαλιά της κουκουναριάς στην απλωσιά της δικής της αρωματισμένης σκιάς. Την παραδειγματική υπομονή του κυπαρισσιού στην στενή μα σωτήρια κορμοστασιά του. Στην κυρά δασκάλα την μουριά με τα γόνιμα ετήσια κλαδιά και την πολύτιμη δροσιά της στις πλατείες, στις γωνιές, στην βεράντα. Στις γιαγιάδες όλων μας, τις ελιές, με τις στραβές τους ζάρες και τα κλαδιά που κάναμε τις φωλιές μας κι εμείς σαν τα τρελά πουλιά, ν΄ αφουγκραστούμε τους ψιθύρους των παραμυθιών της στα ασημοπράσινα φυλλώματά της. Στις συκιές, τις κερασιές και τις ροδακινιές… Εκατοντάδες μικρά θαύματα ζωής ξεπήδησαν εκεί, ανάμεσα, πλάϊ και κάτω από τα δένδρα. Χιλιάδες ιστορίες ειπώθηκαν και τις στροβίλισε τ’ αεράκι και τις σκόρπισε μαζί με τα φυλλώματα, τόσα και τόσα φθινόπωρα. Εκατομμύρια όνειρα πλάστηκαν εκειδά κι απογειώθηκαν μαζί με άλλες τόσες ανθρώπινες ελπίδες. Ένας τόπος, χίλιοι τόποι μέσα του: Η Εύβοια! Κάθε στρίψιμο του δρόμου κι άλλος κόσμος, με τις δικές του μυρουδιές, τις γεύσεις, το ξύπνημα των αισθήσεων με άλλον τρόπο κάθε φορά. Αμέτρητες παραλλαγές μιας κλίμακας μουσικής, μιας δέσμης χρωμάτων βασικών. Παραλλαγές του ίδιου πάντα αλφάβητου, που παράγουν λέξεις αμέτρητες και εικόνες θεσπέσιες, αναρίθμητες κι αυτές. Η Εύβοια φίλε, δεν είναι απλά μια από τις καρδιές της Ελληνικής γης. Πάρε έναν χάρτη και ψάξ’ το να δεις τι εννοώ… Μα πιο σωστά, πάρε τα πόδια, το δισάκι και το

11

χαμόγελό σου, κι έλα να την περπατήσεις. Πού είναι όμως αυτός ο τόπος; που’ να’ ναι εκείνη η γη, η πατρίδα που λένε; Ε;.. Πού να βρω τώρα μια σπιθαμή να σταθώ να θρηνήσω εκείνο το θαύμα που επέζησε από 10 διαφορετικούς κατακτητές, τους πιο αβάσταχτους, κι από λαίλαπες φρικτές; Σε ποιο της ξέφωτο να σταθώ και σε πιά πηγή θα ξεδιψάσω; πού να’ βρω δένδρο ν’ ακουμπήσω το δισάκι και το μπαστούνι μου και σε ποια σκιά του να ξαποστάσω;…

E; Και καλά, εγώ τί είμαι, ένας ταξιδιώτης, ένας περπατητής, δεν στέριωσα και πουθενά στην μικρή κι ανώφελη ζωή μου… Αλλά ο Τόπος εκεί, πέρα από τις χιλιάδες, τα εκατομμύρια τα δένδρα και τα φυτά και τα βοτάνια, είχε φίλε και κατοίκους βλέπεις… Κι όχι μονάχα ανθρώπους, είχε και ζωντανά. Κάθε λογής. Είχε ζωή ο Τόπος φίλε…

Υπολογίζω λοιπόν φίλε, πως κάηκαν κάπου 20 εκατομμύρια (20.000.000) δέντρα και μεγάλοι θάμνοι-δέντρα στην Εύβοια. Δηλαδή, μέχρι τώρα -ε;- μαθαίνουμε πάντα: πόσα σπίτια κάηκαν, πόσα αυτοκίνητα, πόσες αγροτικές εγκαταστάσεις κλπ. Μετά τα σημαντικά αυτά, πάμε στις εκτάσεις, όπου μας λένε κάηκαν τόσες χιλιάδες στρέμματα, τώρα τελευταία τα λένε και σε εκτάρια, πάει πιο γρήγορα έτσι. Αυτά, άμα δεν έχει καεί κόσμος. Διότι άμα έχει καεί όπως στο Μάτι ή στην Ηλεία κι αλλού, είναι πρώτη η είδηση -πάλι καλά, μαύρη καλοσύνη δηλαδή- πιο πριν κι από τ’ αμάξια και τα ντουβάρια. Αλλά για το πόσα δένδρα κάηκαν, δεν το έμαθες ποτέ φίλε… κι ούτε και πόσα ζώα… Ε;

Ε, λοιπόν, μάθε -ναι- πως κάηκαν κάπου 20 εκατομμύρια (20.000.000) δέντρα και μεγάλοι θάμνοι-δέντρα στην Εύβοια… ένα για κάθε Έλληνα και για κάθε επισκέπτη, τουρίστα, μόνιμο ξένο και κάτοικο εδώ κλπ. Μα θα σταθώ στους ντόπιους. Ίδιοι κι Και τώρα λοιπόν που ξέρεις, να σου πω, ή ίδιες με τα λιόδενδρα, τις λυγαριές, τις κουκουναριές, τις βαλανιδιές, τα πλατάνια μάλλον να σου δείξω, όσο μπορώ, διότι και τους δρύες. Ριζωμένοι από γεννησιμιού εκτός του ότι δεν είμαι ποιητής, δεν είμαι και φωτογράφος ή δημοσιογράφος. Ένας τους εκεί μέσα, πλασμένοι, ζυμωμένοι, πολλές φορές ακόμη κι αταξίδευτοι, απλοί κουρασμένος μεσήλικας είμαι που βαρέθηκε τα φούμαρα, τις κομματικές παντιέρες και άνθρωποι… την πόλωση που έφερε τον Τόπο και τον Τί να τους πώ, τί να τους πείς, τί να τους κάθε Τόπο εδώ, σ’ αυτήν την κατάντια… πεί ο καθένας πιά; Γιατί τα δένδρα μας -αυτοί οι γίγαντες, τα Ε; πλατάνια, οι βαλανιδιές, οι πεύκοι, οι Βράζω μέσα μου πάλι, όσο περνάει η ώρα, κέδροι, οι δρύες- γίνανε πιά στάχτη, κι οι όσο περνάει η ώρα και μαζί της η συμφορά - αιώνιες ελιές, οι συκιές, οι λυγαριές και οι το μπούκωμά της- παίρνει ξανά την όψη της μυρτιές γίνανε κι εκείνες στάχτη, γιατί τα οργής και σπαταλάει τα τελευταία ψίχουλα βοτάνια κι όλα μας τα μαντζούνια κι οι ενός καλοκαιριού παράξενου, καρποί και τα γεννήματα γίνανε στάχτη αρρωστημένου κι απόκοσμα μυστήριου, όλα! Τ’ ακούς φίλε; που προμηνύει τον ζόφο που μας Κι όπως μου είπανε τ’ αδέρφια μας εκεί, τριγυρνάει από παντού πιά. στην Κοκκινομηλιά, στο Ψαροπούλι, στον Κι εμείς γελούσαμε στις γειτονιές, σαν Βούτα, στους Παπάδες, στην Αγι’ Άννα, στη Στροφιλιά, στη Λίμνη, στις Ροβιές και κάθε μέρα…

12

παντού «τράβα αδελφέ, και πες τί είδες, και μην μας ξεχάσεις»… Τ’ ακούς λοιπόν φίλε; Ε; Όλος αυτός ο χορός του έρωτα της Γης και τ’ Ουρανού και των Πηγών, με όλα τα σπέρματα της γύρης τα φορτωμένα στις φτερούγες δισεκατομμυρίων μελισσών αιώνες τώρα, κάηκε. Μαζί με τ’ αναρίθμητα σπόρια, τα φερμένα στα φτερά, στις ράχες και τα στομάχια όλων αυτών των ζωντανών κάθε λογής, κάηκαν μαζί τους. Οι αιώνες, είχαν γεννήσει αυτές τις μορφές που θα δεις σε λίγο καρβουνιασμένες και νεκρές σ’ αυτήν την σύγχρονη Πομπηία ή την πανάρχαια Θήρα αν προτιμάς. Ο θεσπέσιος χορός τους, ο σεληνιασμένος, ο οργιαστικός, το ερωτικό τους σμίξιμο έλαβε τέλος με τούτη την πυρκαγιά. Για να ξαναγίνει ζωή εκεί και να τολμήσει να ριζώσει και πιο πολύ να δώσει παρακάτω άλλη, νέα ζωή, θα πρέπει να περάσουν χρόνια. Χρόνια τόσα που εμείς του ’50, του ’60, του ’70, του ’80, του ‘90 οι εκδρομείς, δεν θα τα δούμε πάλι ποτέ. Τα χάλια μας τα μαύρα θα βλέπουμε. Και τώρα, μια πρόταση: 10 τόσα εκατομμύρια Έλληνες, κι άλλοι τόσοι που αγαπάτε -μιας και μας προτιμάτε - την Ελλάδα για πολλούς λόγους, ας πιάσουμε από ένα κουφάρι δένδρου καρβουνιασμένου ο καθένας: από τον Πρωθυπουργό έως τον τελευταίο Πολιτικό -συμπολίτευσης κι αντιπολίτευσης, κοινοβουλευτικό ή εξωκοινοβουλευτικόαπό τους πιο πλούσιους ως τους φτωχότερους Πολίτες, από τον μεγαλύτερο σε ηλικία ως τον μικρότερο, άντρες, γυναίκες, άλλο φύλο κλπ, κάθε φυλής, φλούδας και δόγματος, κάθε πολιτικής μερίδας και κάθε καλλιτεχνικής σελίδας, κάθε ένας και κάθε μια, ας

πιάσουμε από ένα καβουρνιασμένο δένδρο, και ρυθμικά για 20 λεπτά να χτυπάμε το στραβό μας το κεφάλι απάνω του ως να φτιάξουμε από ένα καρούμπαλο κατακούτελο, να γίνει κομπόστα με το κάρβουνο, να μας ξαναδούμε το πρωί αν μας αρέσουμε έτσι στα χάλια μας τα μαύρα, και τότε να σκεφτούμε, μήπως, μήπως λέω, να πάρουμε μιαν απόφαση που να λέει: Δεν είμαστε μόνοι μας, είμαστε ο ένας για τον άλλο, κι όλοι μαζί για την φύση που πεθαίνει και μαζί της τελειώνουμε κι εμείς. Ίσως μίαν άλλη φορά να είμαι πιο ήρεμος, τώρα δεν μπορώ. Έχω την αίσθηση -κατάλαβες;- πως περπατούσα αυτές τις μέρες ανάμεσα σε αμέτρητα σκοτωμένα κορμιά συντρόφων, με διαλυμένα μέλη, πολτοποιημένα κεφάλια, τρύπια κορμιά και τους αίμα τους μαύρο. Ίσως μιαν άλλη φορά θυμηθώ την πρότερη ζωή μου, και καταθέσω προτάσεις, ή μαζέψω κάποιες που θα μου φανούν γερές κι ωφέλιμες. Μα τώρα πενθώ. Πενθώ κι απλά μεταφέρω το μήνυμα των συνανθρώπων μας, των αδελφών μας και των παιδιών τους, την πίκρα στα δάκρυα των γερόντων και στην βασανισμένη τους ράχη… Ίσως μιαν άλλη φορά, καταφέρω να σας μεταφέρω το ουρλιαχτό μιας σκύλας με μισοκαμένα στήθη. Δεν είναι που πόναγε μονάχα, είναι που γύρευε τα παιδιά της. Ψυχή δεν είναι κι εκείνη; ποιος την μέτρησε ποτέ μια τέτοια απώλεια; χιλιάδες, εκατομμύρια οι απώλειες των ζώων: «έφυγε ο ελεεινός, κι άφησε τα κλουβιά κλειστά και μέσα τους δεκάδες τα κουνέλια, τα πουλερικά, κάηκαν όλα»… Κι οι άνθρωποι; Εδώ, στην Λίμνη όπου -νύχτα- γράφω

13

τούτα τα στραβά κι ανάποδα, οι άνθρωποι πονεμένοι κι αξιοπρεπείς, με τα τελευταία απομεινάρια του χωρατού επιστρατευμένα, δίνουν κουράγιο ο ένας στον άλλον. Μοιράζονται το εμφιαλωμένο νερό που έχει καταφτάσει από το πρωί στο κεφαλοχώρι. Στο κτήριο της παλιάς αγοράς, στην σκάλα του λιμανιού της, μπαινοβγαίνουν περίοικοι κι όσοι έχουν κατέβει από τα χωριλα και τους οικισμούς που βρίσκονται πιο ψηλά, ως τα παράλια για να πάρουν εφόδια. Πιο πέρα, επί της παραλιακής, πλάϊ στο τοπικό Θέατρο, ένας μεγάλος χώρος στεγάζει τον ρουχισμό που εστάλη από κάθε γωνιά της Ελλάδος ως εδώ, τακτοποιημένα σε μεγέθη, σε παιδικά, γυναικεία, ανδρικά, χιλιάδες ρούχα, καλής ποιότητας, ολοκαίνουργια τα περισσότερα. Όλοι έχουν κάνει το πρώτο βήμα στο καθήκον τους, κι υπάρχουν πολλά ακόμη να γίνουν, πιο συντονισμένα, πιο στοχευμένα, πιο ουσιαστικά. Δεν μιλάμε για μια περαστική καταστροφή. Πολύ φοβάμαι πως θα είναι μακράς διαρκείας και θα θρέψει κι άλλα δεινά. Γι’ αυτό και πρέπει ν’ αγρυπνούμε, να συντονιστούμε, να επικοινωνούμε, να μην επαναπαυτούμε, να μην λησμονήσουμε. Πρέπει να γίνουν επιτροπές συντονισμού επί τόπου, καθώς κι ομάδες παραλαβής, διανομής, ελέγχου για το πού πάνε, ποιος τα παραλαμβάνει, ποιος τα ζητάει. Η διαχείριση είναι αποφασιστικής σημασίας για να μην αισθανθούν ξεχασμένοι και περιφρονημένοι οι συνάνθρωποί μας. Είναι καιρός κι όσοι αγάπησαν τον Τόπο εκεί, κι έχτισαν ένα σπίτι του καλοκαιριού ή περνούν τις διακοπές τους, ν’ αποδείξουν έμπρακτα πόσο αγαπούν τον τόπο. Έλληνες και Ξένοι, από κάθε γωνιά της γης που αγάπησαν κι αγαπούν την Εύβοια. Η Εύβοια -ο βοράς τηςτώρα έχει ανάγκη τη βοήθειά τους. Θα

πρέπει να ενεργοποιηθούν όλοι οι κρατικοί, ευρωπαϊκοί και διεθνείς οργανισμοί που εις ό,τι τους αφορούσε ενέταξαν την Εύβοια σε περιοχές περιβαλλοντικού κάλους, ιδιαίτερης ιστορικής αξίας, πολιτιστικής κληρονομιάς κλπ. Η τόσο πληγωμένη -και σε πολλά σημεία της δυστυχώς πεθαμένηφύση θα πρέπει ν’ αναρρώσει, και ει δυνατόν ν’ αναστηθεί και να περιφρουρηθεί. Τώρα όμως, η προστασία των κατοίκων, της υπόλοιπης χλωρίδας και πανίδας, ο ανεφοδιασμός και ο συντονισμός της διαχείρισης αυτών προέχει. Και, κοντός ψαλμός, οι βροχές, οι καταιγίδες, ο χειμώνας καταφθάνουν: «κοίτα συμπατριώτη τις κορφές, πάνε τα δένδρα που κόβαν τους αέρηδες, ήδη σβαρνάει, να δούμε τον χειμώνα, ποιος θα τον σταματάει τον καιρό;»… Προχωράμε σ’ ένα μέλλον ασυνάρτητο, δυστοπικό, ανόσιο αν δεν λάβουμε τα μέτρα μας. Χρόνο με τον χρόνο, το ένα καταστροφικό κτύπημα μετά το άλλο μας έχει φέρει στο χείλος του γκρεμού. Κι είναι δυστυχώς περίπου αναμενόμενο πως αν δεν ανασκουμπωθούμε σοβαρά, το επόμενο θα είναι ακόμη πιο τραγικό. Όχι μονάχα στην Ελλάδα, μα παντού!! Η βόρειος Εύβοια, υπήρξε ένας τόπος που κατ’ εξοχήν ζούσε μέσα στο δάσος κι από το δάσος. Τί θα γίνει τώρα; Και δεν είναι μονάχα τα μελίσσια, το ρετσίνι, τα βότανα, οι ελιές και η ξυλεία. Ο περιηγητικός τουρισμός κι ο ορεινός τουρισμός γενικότερα, ο ορειβατικός αθλητισμός, οι φυσιολατρικές δραστηριότητες είχαν κορυφαίο τους προορισμό τον παράδεισο αυτόν που μόλις απωλέσαμε. Τα ζώα; Οικόσιτα ή μή… που και πώς θα

14

ξαναβρεθούν και πώς θα ξαναρχίσει ο κύκλος της ζωής και της περιβαλλοντικής αλυσίδας τους; και ποιες πλαγιές θα τα κρατήσουν, σε ποιες φωλιές και ποιες κόγχες της γης, όταν είναι έτοιμες να καταρρεύσουν; οι πλαγιές, οι χαράδρες, οι κορυφογραμμές, τα πλατώματα, οι κοιλάδες, τα οροπέδια είναι έτοιμα να διολισθήσουν με την πρώτη κακοκαιρία. Τα πουλιά έχασαν μια τεράστια έκτασης ζωής κι αναπαραγωγής, στάθμευσης ή μόνιμης παρουσίας. Μυριάδες θλιβερά όρθια ή πλαγιασμένα κατακαμένα δένδρα, όμοια με σπιρτόξυλα σε υπέρογκες διαστάσεις θα παρασυρθούν, μαζί με το σαθρό έδαφος. Τις πέτρες και τις φλέβες τις γης, τα έλιωσε η λάβρα της πυρκαγιάς σε επίπεδα πρωτοφανούς βομβαρδισμού ή τα έκανε κομμάτια. Δεν έχω άλλα λόγια να περιγράψω αυτό που είδα… Γι’ αυτό σου λέω Φίλε: - Ας πάρουμε από ένα καρβουνιασμένο δένδρο κι ας βαρέσουμε ρυθμικά το ξερό μας το κεφάλι απάνω του ως να γίνουμε «ίσαμε ένα άλογο» (*) μήπως και μας βοηθήσει να ξελαμπικάρουμε και ν’ αποφασίσουμε, όχι το «πώς θέλουμε», αλλά «το πώς πρέπει» να ζούμε στο εξής…

2021, στην Λίμνη της Εύβοιας που η δροσιά μπαίνει μέσα μυρίζοντας ψημένο ρετσίνι, καμένο ξύλο, σάρκα καμένη και η γης τριγύρω στάχτη… Στην Λίμνη, δεν άντεξα κι άφησα την μηχανή παραπέρα, αφού τράβηξα αυτές τις ελάχιστες. Διότι νόμιζα στα 2 βράδια που έμεινα εκεί πως το μεγάλο κακό το είχα δει κι είχαμε τόσο κορεστεί με τον ζόφο του που δεν περιμέναμε άλλα κι άλλα... Πόσο γελαστήκαμε όμως... φεύγοντας από την Λίμνη, με γραμμή προς το Μαντούδι από την άλλη πλευρά, διαπιστώνεις πως το κακό είναι απερίγραπτο, τεράστιο, πρωτοφανές... Πολύ βαθύς ο πόνος, όταν δεις από κοντά τί έχει συμβεί. Και γενικότερα, νομίζω πως θα πρέπει να επιστρατευτούν επαγγελματικά συνεργεία φωτογράφων και οπερατέρ για να μεταδώσουν το μέγεθος, ώστε να μην υπάρχει η παραμικρή αμφιβολία. Ο φακός είναι αδύνατον να καταγράψει αυτό που συμβαίνει εκεί πέρα...

Συγγνώμη αν σας πίκρανα, μα ήταν υποχρέωσή μου, απέναντι στους ανθρώπους εκείνους, που τους το υποσχέθηκα... Στην Θέκλα, τον Δημήτρη, την Κατερίνα, την Παναγιώτα, τον Νίκο, μα κι άλλους, άγνωστους που συναντήσαμε εκεί να (*) Ίσαμε ένα άλογο… που έλεγε κι ο θρηνούν ανάμεσα στα συντρίμμια του μπάρμπας μου ο Τσιφόρος, πλάϊ στο σπίτι του παράδεισου… οποίου κάθομαι και γράφω θρηνώντας, νύχτα Παρασκευής προς Σάββατο 4 Σεπτεμβρίου Γ 5/9/2021, Κάρυστος - Εύβοια

15

Με μια ξεχασμένη ματιά...

16

Του Γιάννη Τσότρα

”Αν αφιερώσεις λίγο από τον χρόνο σου, εξερευνώντας τη φύση, θα ανακαλύψεις υπέροχα πλάσματα, που έχεις ξεχάσει ότι υπάρχουν... “

17

Στον όμορφο τόπο των Άσπρων Σπιτιών, ξεχωρίζει η ομορφιά των αγριολούλουδων σε συνδυασμό με τα πολλά είδη άγριων πουλιών. Προσφερει ένα τοπίο που σε κάνει να ξεφεύγεις από την καθημερινότητα μας. Αν αφιερώσεις λίγο από τον χρόνο σου, εξερευνώντας τη φύση, θα ανακαλύψεις υπέροχα πλάσματα, που έχεις ξεχάσει ότι υπάρχουν… Πόσο καιρό έχεις να δείς μια αλεπού, μια χελώνα ή έναν σκατζόχοιρο…;

18

Καρβουνιάρης , κοκκινολαίμης , χελώνα , γαϊδουράγκαθο , κίσσα, καρδερίνες , σκατζόχοιρος , ανεμώνη , κυρτοδαχτυλος , ορχιδέα , λουναριά , καμπανούλες

19

Αρνητές και συνομωσιολόγοι Του Παναγιώτη Αλεβαντή

που κινούν τα νήματα στο παρασκήνιο και το 28,7% απάντησε ότι μας και ενημερωμένοι πολίτες θα πρέπει να ψεκάζουν. αναγνωρίζουν ώστε να προστατεύονται από Το 2020 το 54,2% των ανεδαφικές και ερωτηθέντων δήλωσαν επικίνδυνες θεωρίες … ότι πιστεύουν στο μάτι. Η Γη είναι επίπεδη. Τα αεροπλάνα μας Σε ένα πρόσφατο ψεκάζουν. Δεν υπάρχει άρθρο του ο Σον Κάρολ, διακεκριμένος κορωνοϊός. Τα εμβόλια προκαλούν καθηγητής βιολογίας στο αυτισμό και διάφορες άλλες αρρώστιες. Πανεπιστήμιο του Μέριλαντ, ανέλυσε Με το νέο εμβόλιο για τον κορωνοϊό θα τα 6 στάδια της επιχειρηματολογίας μας εμφυτέψουν και ένα τσιπάκι για να των αρνητών και των μας παρακολουθούν και να μας ελέγχουν. συνωμοσιολόγων. Στόχος είναι με Η τεχνολογία 5G είναι καρκινογόνος. Δεν σοφιστείες και ρητορείες να δώσουν υπάρχει κλιματική αλλαγή. Το κάπνισμα την εντύπωση ότι δεν προκαλεί καρκίνους. Η προβάλουν βάσιμα θεωρία της εξέλιξης των επιχειρήματα υπέρ των ειδών είναι απάτη. Δεν έγινε απόψεών τους. το Ολοκαύτωμα. Για όλα Αμφισβήτηση της φταίνε οι [συμπληρώστε επιστήμης. «Έλα μωρέ, και ελεύθερα – Εβραίοι, τι ξέρουν οι επιστήμονες!» Μασόνοι, μετανάστες, δήλωσε πρόσφατα ο καπιταλιστές …]. Ο Έλβις ζει απερχόμενος πρόεδρος των ΗΠΑ … Ντόναλντ Τράμπ. Πράγματι, οι Όλοι έχουμε ακούσει θεωρίες επιστήμονες δεν τα ξέρουν όλα. Αλλά συνωμοσίας και έχουμε συναναστραφεί άτομα που αρνούνται τότε γιατί τρέχουμε στον γιατρό όταν αρρωστήσουμε; Γιατί ζητούμε τη να δεχτούν μερικές προφανείς συμβουλή του γεωπόνου για τις ελιές; αλήθειες. Κάτι που πιστοποιείται και Η αμφισβήτηση των εμβολίων από τις έρευνες της ΔιαΝΕΟσις. προκάλεσε ξανά έξαρση παιδικών Το 2018 το 79,3% των ερωτηθέντων ασθενειών όπως η ιλαρά που είχαν πίστευαν ότι υπάρχουν οργανώσεις τεθεί υπό έλεγχο.

Έξη επιχειρήματα τα οποία οι λογικοί

20

Η άγνοια των βλαβερών συνεπειών της χρήσης καπνικών προϊόντων προκαλεί εκατομμύρια θανάτους παγκοσμίως, πολλοί από τους οποίους οφείλονται στο παθητικό κάπνισμα. Και οι οδηγοί που αγνοούν βασικούς νόμους της φυσικής συμμετέχουν αργά ή γρήγορα σε κάποιο σοβαρό τροχαίο. Οι στατιστικές αποτελούν αδιαμφισβήτητο μάρτυρα … Ακόμη και η θεωρία της εξέλιξης των ειδών επαληθεύεται από πλήθος σύγχρονων επιστημονικών παρατηρήσεων.

π.χ. ότι η θεωρία της εξέλιξης των ειδών στοχεύει στην υποβάθμιση της θρησκείας – κάτι που απορρίπτουν πολλοί θρησκευόμενοι επιστήμονες και κληρικοί.

Επιστημονικές διαφωνίες και οι «αμφισβητίες» ως αυθεντίες. Η επιστήμη προχωρά μέσα από διαρκή αμφισβήτηση των θεσφάτων με βάση νέα πειράματα και παρατηρήσεις. Φυσικά, μέχρι να επικρατήσουν οι νεότερες εξηγήσεις υπάρχει αρκετή συζήτηση, συχνά έντονη, μεταξύ των επιστημόνων. Ωστόσο, Κίνητρα και ορισμένοι επιστήμονες με ακεραιότητα των τις συνεχείς δημόσιες επιστημόνων. Όσοι δεν παρεμβάσεις τους δίνουν μπορούν να την εντύπωση ότι έχουν αμφισβητήσουν την ήδη πάρει μια θέση, την επιστήμη θέτουν σε οποία απλώς αμφισβήτηση τους υπερασπίζονται έναντι επιστήμονες. Με όλων. επιχειρήματα του τύπου «Μα αυτός έχει Γι’ αυτό, θα πρέπει να θυμόμαστε ότι σχέσεις με [συμπληρώστε – την και οι επιστήμονες είναι άνθρωποι με φαρμακοβιομηχανία, την βιομηχανία ελαττώματα. Υπόκεινται πετρελαίου, τις μυστικές υπηρεσίες, σε προκαταλήψεις και δυσανασχετούν …]», ή «Το μόνο που τον ενδιαφέρει έντονα όταν οι αγαπημένες τους είναι το χρήμα …». θεωρίες αποδειχτούν λανθασμένες. Φυσικά οι επιστήμονες δεν είναι άγιοι Συχνά ο αντικομφορμισμός και η και συχνά δημοσιοποιούν θεωρίες, αντισυμβατικότητα – αμφότερες ακόμη και επικαλούμενοι ζωτικές δυνάμεις στο πλαίσιο της παραποιημένα στοιχεία. Ωστόσο, πολύ διεργασίας του συνεχούς σκεπτικισμού γρήγορα οι απάτες αποκαλύπτονται που χρειάζεται η επιστήμη για να γιατί η επιστημονική μέθοδος απαιτεί προοδεύσει – μπορεί να ξεπεράσουν τα αποτελέσματα να μπορούν να ορισμένα όρια, με αποτέλεσμα οι αναπαραχθούν κάτω από τις ίδιες ερευνητές αντί να υποχωρούν, να συνθήκες. Αντίστοιχη είναι και η τύχη ενισχύουν τις προσπάθειές τους που έχουν οι θεωρίες συνωμοσίας όπως απέναντι στην κριτική.

21

Μεγαλοποίηση δυνητικών βλαβών. Όταν ο αρνητής βρίσκεται μπροστά σε αδιάσειστα δεδομένα, καταφεύγει στο φόβο. Ωστόσο, κανένα φάρμακο ή εμβόλιο δεν είναι 100% ασφαλές, ιδίως σε περιπτώσεις που ο ασθενής ή ο εμβολιαζόμενος πάσχει από κάποια, συχνά αδιάγνωστη αλλεργία, ή πάθηση. Μάλιστα, γίνεται συχνά επίκληση του κώδικα ιατρικής ηθικής της Νυρεμβέργης τον οποίο υποτίθεται ότι παραβιάζουν οι εμβολιαστές. Κώδικας που αφορά όμως τα πειράματα σε ανθρώπους και όχι τους εμβολιασμούς.

ελεύθερος να το κάνω ό,τι θέλω», ισχυρίζονται συχνά. Όμως, οι μεταδοτικές ασθένειες μπορούν να προκαλέσουν εκατομμύρια νεκρούς και να εξαφανίσουν ή να εξασθενήσουν ολόκληρα έθνη. Γι’ αυτό και όλα τα συντάγματα προβλέπουν διαδικασίες περιορισμού κάποιων ελευθεριών για λόγους δημόσιας υγείας.

Οι ιδεοληψίες πάνω απ’ όλα. Το έσχατο επιχείρημα των αρνητών και των συνωμοσιολόγων είναι η βαθιά ριζωμένη ιδεοληψία τους. Ακόμη κι αν ένας επιστημονικός ισχυρισμός είναι πέρα Επίκληση για πέρα αληθής, ατομικών απορρίπτεται αν ελευθεριών. Ένα από προσκρούει στην τα τελευταία πίστη ή στην επιχειρήματα που φιλοσοφία αρνητή. χρησιμοποιούν οι Γιατί ο αρνητής ή ο αρνητές (π.χ. των συνωμοσιολόγος εμβολιασμών, της είναι στην μάσκας, των μέτρων περιορισμού της πραγματικότητα μέλος μιας σέχτας κυκλοφορίας) είναι η επίκληση του που ερμηνεύει τον κόσμο με βάση μια συνταγματικά κατοχυρωμένου συγκεκριμένη κοσμοθεωρία. δικαιώματος της ελεύθερης επιλογής. «Δικό μου είναι το σώμα και είμαι

22

Όταν η πίστη μας σε κάτι (π.χ. κόμμα, ηγέτη, ιδεολογία, υπάρχουσες αξίες, πεποιθήσεις, στάση ζωής, σκέψεις, ιδέες κλπ.) ή οι συνήθειες μας (π.χ. κάπνισμα) ανατρέπονται ή συγκρούονται με νέα στοιχεία που στηρίζονται σε δεδομένα, το πιθανότερο είναι ότι θα βρούμε χιλιάδες δικαιολογίες για να διαστρέψουμε ή να αγνοήσουμε τα αποδεικτικά στοιχεία και να επιμείνουμε στην πίστη μας ή την συνήθειά μας. Πρόκειται γι’ αυτό που οι ψυχολόγοι ονομάζουν «γνωστική ασυμφωνία». Ως συμπέρασμα θα αναφέρω την συμβουλή του Αποστόλου Παύλου στην επιστολή προς Τίτο (γ’,10) «Αιρετικόν άνθρωπον μετά μίαν καί δευτέραν νουθεσίαν παραιτού». Γιατί υπάρχουν σήμερα χιλιάδες αιρέσεις (σέχτες) που δοκιμάζουν καθημερινά τη λογική μας.

Αναδημοσίευση Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 18 Νοεμβρίου 2020 στη στήλη «Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα»

23

11 Μάηδες Του Κώστα Φιλαΐτη

Λένε πως, όταν χάνεται για πάντα ένα παιδικό χαμόγελο, κάτι απροσδιόριστο μα συνάμα πολύ δυνατό συμβαίνει στο σύμπαν: απόλυτη σιωπή το κατακλύζει για μερικές στιγμές, χορδές κάπου ακαθόριστα πάλλονται φάλτσα, ακανόνιστα κι ολιγοθόρυβα, δριμύ, σκοτεινό, ομιχλώδες ψύχος εξαπλώνεται κι η προαιώνια, αέναη συμπαντική διαστολή σταματά για λίγο. Κάποιος, κάπου φαίνεται σαν να κρατάει ακούσια την αναπνοή του για μερικές αγωνιώδεις κι απελπισμένες στιγμές, παλεύοντας ίσως μάταια να συλλάβει τη χαώδη έκταση –ενδεχομένως μεγαλύτερη κι απ’ αυτή του ίδιου του σύμπαντος- του αδιανόητου: Μα είναι δυνατόν να χάνεται για πάντα ένα παιδικό χαμόγελο ; Είναι. Και συγκεκριμένα στις 8 Ιουνίου του 2017 ένα φωτεινό, παιδικό χαμόγελο χάθηκε απροσδόκητα και πολύ τραγικά: Αυτό του 11χρονου Μάριου. Ο Μάριος ξεκίνησε εκείνο το απόγευμα από το σπίτι του γεμάτος χαρά. Θα συμμετείχε στη γιορτή της λήξης του σχολικού έτους, που διοργάνωνε το σχολείο του, το 6ο Δημοτικό Σχολείο Αχαρνών. Στο προαύλιο, σ’ αυτόν τον ιερό τόπο. Κάθε σχολικό προαύλιο είναι ιερός τόπος, γιατί είναι τόπος χαράς, παιδικής καθαρότητας, πεδίο ζωής και σχεδόν μυσταγωγικής εντρύφησης στις χαρές αλλά και στις αγωνίες της. Κι όμως, αυτός ο καθαρός τόπος έμελε να γίνει σκηνή ανείπωτης τραγωδίας, καθώς ο Μάριος αίφνης θα καταρρεύσει αιμόφυρτος, λίγο πριν «πει τα λόγια του», μπροστά στα έντρομα μάτια δεκάδων θεατών, των συμμαθητών του, ακόμα και της ίδιας του της μάνας, δασκάλας του στο ίδιο σχολείο. Ακολουθεί πανικός, αγωνία, προσπάθειες ανάνηψης, κλήση ασθενοφόρου, διακομιδή στο «Παίδων». Πρώτο σοκ: Γιατί, πώς, τι έπαθε; Ένα παιδί καταρρέει αιμόφυρτο, στα καλά καθούμενα, την ώρα της χαράς! Μα, τι έγινε; Δεύτερο σοκ, μεγαλύτερο: Λίγες ώρες μετά, ο Μάριος «έφυγε»… Μα, πώς είναι δυνατόν; Έτσι; Τρίτο σοκ, την επομένη, το αδιανόητο: Ο Μάριος πυροβολήθηκε, ο Μάριος ΔΟΛΟΦΟΝΗΘΗΚΕ…Κι εδώ τα λόγια σταμάτησαν. Επιγραμματικά: Ο Μάριος – Δημήτριος Σουλούκος έπεσε νεκρός από «αδέσποτη» σφαίρα δεσποζόμενου, δολοφονικού όπλου την ώρα της σχολικής γιορτής στο προαύλιο του σχολείου του, ενώ περίμενε ανέμελος τη σειρά του ανάμεσα σε δεκάδες άλλα παιδιά. Κι ενώ η ζωή συνεχίστηκε, ο χρόνος σταμάτησε για όλους: Για τους

24

φίλους του, τους συμμαθητές του, τους δασκάλους του, το σχολείο του. Και φυσικά, πάνω απ’ όλα και όλους, για την οικογένειά του. Που πέντε ολόκληρα χρόνια ψελλίζει αξιοπρεπώς ένα «γιατί», που δεν έχει «διότι».

Από τότε και μέχρι σήμερα πολλά έχουν ειπωθεί, μα ελάχιστα έχουν γίνει, μέσα σ’ αυτά τα ελάχιστα και η «δικαίωση» της άμοιρης οικογένειας –μετά από δικαστικούς αγώνες και επιπρόσθετη ψυχική καταρράκωση- με επιδικασμένη αποζημίωση από το κράτος, μια ελάχιστη δικαίωση(;), που ωστόσο εντέχνως αυτό το κράτος προσπάθησε με νύχια και με δόντια να αποφύγει… Όπως και τις ευθύνες του άλλωστε. Ένα χρόνο μετά την τραγωδία, τον Ιούνιο του 2018, οι συμμαθητές του Μάριου τού αφιέρωσαν σε εκδήλωση για τη μνήμη του, στο ίδιο προαύλιο που χάθηκε, το τραγούδι «11 Μάηδες», γραμμένο αποκλειστικά για εκείνον:

Τόσος χρόνος πέρασε, έντονη η απουσία σου, τόσος χρόνος έφυγε, παντού η παρουσία σου. Γιατί η ψυχή κλαίει, όταν θυμώνει, γιατί η ψυχή μιλάει, όταν πεισμώνει. Κλάψε, γλυκιά μου ψυχή, μίλα, μικρή μου ψυχή, κλάψε, γλυκιά μου ψυχή, μίλα, βαθιά μου ψυχή. Έντεκα Μάηδες δεν μπόρεσαν ν’ αντέξουν… Θαλασσοπούλι εσύ, μικρό παιδί του Ιούνη. Γιατί η ψυχή κλαίει, όταν θυμώνει, γιατί η ψυχή μιλάει, όταν πεισμώνει. Κλάψε, γλυκιά μου ψυχή, μίλα, βαθιά μου ψυχή, κλάψε, γλυκιά μου ψυχή, μίλα, βαθιά μου ψυχή. Στίχοι : Κατερίνα Μπαντή Μελωδία : Βαγγέλης Χατζηπαντελίδης

25

Μήνυμα της Προέδρου μας, Δήμητρας Δημάκη, ενόψει των Άγιων ημερών του Πάσχα:

Μέρες κάθαρσης και εσωτερικής ηρεμίας για τον καθένα μας έρχονται. Μέρες πρός θρέψη της ψυχής και του πνεύματος. Μα και μέρες χαράς και Ανάστασης. Εύχομαι σε όλους τους φίλους μας ΚΑΛΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ και να ξημερώσει για όλους μία Κυριακή ντυμένη στα κόκκινα γιορτινά της ανθισμένη με μουσική και τραγούδια!!! ΚΑΛΟ ΠΑΣΧΑ σε όλους!!!!

26

Μήνυμα της Προέδρου μας, Δήμητρας Δημάκη, για τη νέα χρονιά: Ήταν μια δύσκολη χρονιά για όλους. Μία χρονιά με απώλειες αγαπημένων, με δυσκολίες και κινδύνους. Ήταν μια χρονια που παλέψαμε σαν τα λιοντάρια και καταφέραμε να φτάσουμε μεχρι το πέρας της. Πάει φίλοι μου αγαπημένοι έφτασε στο τέλος της και δε θα ξαναέρθει. Εύχομαι σε όλους το καινούριο έτος να φέρει δύναμη, κουράγιο, θάρρος για να δρασκελίσουμε όλα τα εμπόδια . Να μας χαρίσει αγάπη και ευημερία. Πάνω απο όλα όμως να μας χαρίσει υγεία !!! ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ!!!

1/1/2022, Δήμητρα Δημάκη, Πρόεδρος του Δ.Σ. του Συλλόγου Πολιτισμού Μέδων ‘93

Ή κοπή της πίτας για το 2022 (27 Φεβρουαρίου 2022) Αλλος ένας χρόνος πέρασε και άφησε τα σημάδια του. Αλλα με όμορφο χρώμα και άλλα με σκούρο μαύρο. Παρόλα αυτά ο σύλλογος μας ΜΕΔΩΝ 93' στέκεται όρθιος και δίνει το παρών με όσα μέσα του επιτρέπονται λόγο τρέχουσων καταστάσεων που επηρεάζουν όλους μας. Σήμερα λοιπόν όπως είχαμε ανακοινώσει κόψαμε την καθιερωμένη πίτα μεταξύ των μελών του ΔΣ για το έτος 2022 για τη καλομοίρα μας. Ευχόμαστε μία ήρεμη, ειρηνικά και δημιουργική χρονιά σε όλους και η επόμενη να μας βρεί όλους μαζί ξανά. Δήμητρα Δημάκη, Πρόεδρος του Δ.Σ. του Συλλόγου Αγαπητοί φίλοι, δυστυχώς ούτε κι εφέτος τηρήσαμε το έθιμο της κοπής της πίτας για προφανείς λόγους. Ωστόσο, είπαμε να κόψουμε μια πίτα για το καλό στις 27/2 με τη συμμετοχή μόνο του Δ.Σ., έστω "κεκλεισμένων των θυρών", να πάει καλά η χρονιά για όλους μας, έχοντας την ελπίδα πως του χρόνου θα μπορέσουμε επιτέλους να διοργανώσουμε μια άρτια εκδήλωση κοπής, ανοιχτή για όλους, όπως τόσα χρόνια κάναμε, χωρίς περιορισμούς, επιφυλάξεις και δισταγμούς! Κώστας Φιλαϊτης Γ.Γ. του Συλλόγου

27

Εμβόλιμον 11 Απριλίου 2022. Στιγμιότυπα από την παρουσίαση του βιβλίου της κυρίας Γεωργίας Κρητικού - Κωσταγιάννη "Ελένης εγκώμιο" (εκδόσεις Βεργίνα). Το πόνημα της αγαπημένης μας καθηγήτριας, εγκαινίασε τις παρουσιάσεις στο Εντευκτήριο του περιοδικού «Εμβόλιμον», καθώς η πανδημία είχε πάψει σχεδόν κάθε δραστηριότητα.

28

Κάποιοι, δεν το βάζουν ποτέ κάτω, παρά τις δυσκολίες, τις υποχρεώσεις, τον χρόνο που τρέχει... Με μεγάλη μας χαρά, αναμεταδίδουμε το παρακάτω επίτευγμα, από έναν σπουδαίο αθλητή -αγαπημένο φίλο και συναθλητή- : Η Α.Ψ.Λ. Μεδεών είχε μιά αξιοπρεπέστατη παρουσία στα MASTER Κολύμβησης 2021 (5-7 Νοεμβρίου 2021, Λάρισα) με την παρουσία του παλαίμαχου αθλητή της και φίλου μας Δημητρίου Μανώλη. Στα 63 του πλέον, κατάφερε να τερματίσει το 50άρι ελεύθερο με τον εξαιρετικό χρόνο των 34,23 sec και να καταλάβει την 2η θέση στην κατηγορία του. Υπόδειγμα θέλησης και με το πείσμα που τον διακρίνει, κατάφερε μετά από τόσες 10ετίες να τιμήσει και πάλι τα χρώματα του αγαπημένου του ΜΕΔΕΩΝΑ. Του ευχόμαστε υγεία και πάντα επιτυχίες. Ο ίδιος αφιερώνει την νίκη του αυτή στους Στέφανο και Ελεάνα του Γεωργίου Μανώλη.

29

Νεκρολογία - Τάκης Κανελλόπουλος Για τον Τάκη Κανελλόπουλο ΓΚΚ Πριν λίγα χρόνια, πήγα στον Ήλυσιακό Α.Ο. να γράψω τον γιό μου στην κολύμβηση. Προπονούσε ο αδελφός μου ο Φίλιππος εκεί την Ομάδα. Συνάντησα τον Τάκη ο οποίος προπονούσε εκτάκτως εκείνο το βράδυ -χειμώνας, τέτοιες μέρες- την ομάδα του. Και πιάσαμε την κουβέντα. Μίλαγε με το ίδιο πάθος, την ίδια ορμή στα λόγια και στο βλέμμα, αυτό της θολωμένης, φουρτουνιασμένης θάλασσας, με αγάπη για κάθε έναν και κάθε μία ξεχωριστά των αθλητών κι αθλητριών του στ' Ασπρα Σπίτια "στα πιό ωραία χρόνια μας" όπως συμφωνούσαμε, γελώντας με διάφορες ιστορίες από τα παλιά... Μιλήσαμε πολύ προσωπικά διότι μ'αγαπούσε ο Τάκης πολύ. Τα θυμάμαι τώρα και δακρύζω κι εγώ... Εκείνος, ένας ρωμαλέος γίγαντας, που έπιανε την πέτρα και την έστιβε από τη δύναμη, το είχε το δάκρυ έτοιμο να στάξει από τα μάτια πάντα, τόσο συναισθηματικός και γινόταν -μετά από την οργή σε κάθε φάση της προπόνησης και του αγώνα- ένα ζυμάρι. Ενα ζυμάρι αγάπης, πάθους, δύναμης και φωτιάς... Ύστερα, χαθήκαμε πάλι, κι είχα πει τόσες φορές... θα πάω, θα κάνουμε κουβέντα για το περιοδικό κλπ.... Δεν... Τώρα πιά, καθείς με τις μνήμες του -κι είναι κάμποσες, κι οι πιό πολλές αστείες, γεμάτες από την φρεσκάδα της νιότης... Τελειώνοντας αυτό που γράφω εδώ, χωρίς καμιά απολύτως επεξεργασία κι όπως μού ρθει, να υπογραμμίσω πως αγαπούσε όλους τους αθλητές-μαθητές του καιρού του, πολύ.... Αυτήν την αγάπη σας μεταφέρω, μετά από χρόνια εύχομαι ανεξίτηλη, από τον Τάκη Κανελλόπουλο, τον Φίλο και Προπονητή μας.... Μανώλης Θεοδωράκης Δεν θέλω να το πιστέψω ότι έφυγε τόσο νέος ο Τάκης. Είναι ακόμα πιο βαριά η θλίψη γιατί δεν μπορούμε να του πούμε το στερνό αντίο και ένα τεράστιο ευχαριστώ που μέσα από τον υγιή αθλητισμό που λάτρευε και δίδασκε διαμόρφωσε τους χαρακτήρες μας και σφυρηλάτησε αξίες και ιδανικά που μας οδηγούν στην προσωπική και επαγγελματική μας ζωή. Τάκη μου, θα ζεις πάντα στην καρδιά μας! Αιωνία σου η μνήμη! Σπύρος Σάσσαλος Συλλυπητήρια στην οικογένειά του. Θα τον θυμάμαι πάντα, ήταν αυτός που με ώθησε μετά την αποχώρηση του αείμνηστου Τζιβόγλου, να ασχοληθώ με το πόλο, όντας 13 χρονών. Καλό ταξίδι, Τάκη

30

Μικές Παντελίδης Τα θερμά μου συλλυπητήρια.Καλό ταξίδι, δάσκαλε... Κυριάκος Μίστηλης Καλό ταξίδι, αγαπημένε προπονητή , συμπαίκτη ,φίλε Τάκη. Θερμά συλλυπητήρια στην οικογένειά του!! Γιώργος Γιακουμίδης Αγαπημένε φίλε Τάκη, καλό ταξίδι. Για μας τα παιδιά του polo θα είσαι πάντα ο αγαπημένος προπονητής μας και ο φίλος μας. Αιώνια σου ή μνήμη και θα σαι πάντα στην καρδιά μας. Μίλτος Νταλιάνης Δύσκολο, πολύ δύσκολο να λές το τελευταίο αντίο σε ανθρώπους που αγάπησες τόσο πολύ μέσα από ένα σχόλιο στο fb . Δέν έχω άλλη επιλογή, αγαπημένε μας Τάκη . Σ’ ευχαριστώ για όσα μας δίδαξες, είσαι ο άνθρωπος που μας έμαθε να αγωνιζόμαστε . Ή ενασχόληση μας με το πόλο μάς έκανε καλύτερους ανθρώπους και επηρέασε θετικά την όλη διαδρομή της ζωής μας. Σου οφείλουμε πολλά θα σε έχουμε πάντα στην καρδιά μας . Συλλυπητήρια στην οικογένειά σου . Με τον Γιώργο Τριανταφυλλίδη Ο Γιώργος Τριανταφυλλίδης μού τηλεφώνησε το βράδυ, μόλις έμαθε τα μαντάτα τα πικρά και μιλάγαμε για τον Τάκη… «Θυμάσαι» μου λέει «που είχε γυρίσει από την Κύπρο, το ’74 τότε με την Επιστράτευση;» Αν θυμόμουν λέει… Πέρα απ’ το ό,τι δεν είχαμε ιδέα πού βρίσκεται κι αν ζει, άρχιζε και το Πρωτάθλημα και τί θα γινόταν ακριβώς, που είχαμε προετοιμαστεί από την 25η Μαρτίου (!) πρώτη Προπόνηση στη θάλασσα την παγωμένη…. ‘Ήμασταν όλοι, θεότρελοι, κι ο Τάκης ο πιο μουρλός απ’ όλους μας… να πάρουμε πάσει θυσία το Πρωτάθλημα, να ανέβουμε κατηγορία! Αν το θυμόμουν λέει…. Του είχα δώσει μάλιστα -του Γιώργου- μια πουλάδα, ένα παράσημο του Θειού μου που είχε υπηρετήσει στις Συμμαχικές Δυνάμεις στην Γερμανία, στο ίδιο Τάγμα με τον Ελβις Πρίσλεϋ και ο Γιώργος την κοτσάρησε την πουλάδα στον μπερέ του Τάκη… Και μια μέρα, τον έχασε τον μπερέ του φίλου μας και πάει και το παράσημο… κι ο Γιώργος απαρηγόρητος… Και τώρα, τα ξαναθυμηθήκαμε, τα χρόνια εκείνα, τα πιο όμορφα, που δεν γυρίζουν πίσω, όπως κι ο Τάκης τώρα που έφυγε για πάντα…

31

Ο Ναυτικός Όμιλος Σύρου με θλίψη αποχαιρετά τον ιστορικό προπονητή της ομάδας υδατοσφαίρισης, Παναγιώτη Κανελλόπουλο, τον «Κύριο Τάκη» για όλους όσους προπόνησε και ανέδειξε: Αγαπημένε μας Coach, σας ευχαριστούμε μέσα από την καρδιά μας για την προσφορά σας στην «Συριανή» υδατοσφαίριση την οποία υπηρετήσατε ως προπονητής της ιστορικής ομάδας του 1981, η οποία χωρίς κολυμβητήριο και προπονούμενη στην θάλασσα πέτυχε τον άθλο, για εκείνη την εποχή, της ανόδου στη Β’ Εθνική. Η νεότερη γενιά σας γνώρισε και σας αγάπησε τα πρώτα χρόνια της λειτουργίας του κολυμβητηρίου του νησιού μας, όταν με την εμπειρία σας καθοδηγούσατε τις ομάδες του Ομίλου μας. Θα σας θυμόμαστε για πάντα! Θερμά συλλυπητήρια στην οικογένεια και στους οικείους του. Το Δ.Σ. του Ν.Ο.Σύρου

Σύλλογος Παλαιμάχων Ύδατοσφαιριστών - Κολυμβητών Σύρου "Τα Δελφίνια" ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΟ ΣΤΟΝ ΤΑΚΉ ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΎΛΟ . ΚΑΛΟ ΣΟΎ ΤΑΞΙΔΙ ΔΑΣΚΑΛΕ . Ο Προπονητής πόλο Τάκης Κανελλόπουλος, που αναχώρησε χτες για την γειτονιά των αγγέλων, από νεαρός συνδέθηκε με την Σύρο, αφού η σύζυγός του είναι από την Βάρη . Η πρώτη επαφή με το πόλο της Σύρου έγινε το 1974, όταν ο ΝΟΣ συμμετέχοντας στην Γ' Εθνική αντιμετώπισε, στα Ασπρα Σπίτια Βοιωτίας, τον ΜΕΔΕΩΝΑ, Προπονητής και παίκτης του οποίου ήταν ο Τάκης Κανελλόπουλος . Στη συνέχεια μας επισκεπτόταν κάθε χρόνο, που ερχόταν για διακοπές στην Σύρο . Το 1981, όταν διαπιστώθηκε ότι η Ομάδα Πόλο του ΝΟΣ είχε ιδιαίτερη δυναμική, με προοπτική ανόδου στην Β' Εθνική, η Διοίκηση του Ομίλου αποφάσισε να επενδύσει στην εμπειρία και τις ικανότητες του Τάκη και ένα μήνα πριν τους αγώνες του ανέθεσε τις τύχες της Ομάδας, με βοηθό τον μέχρι τότε Προπονητή Δημήτρη Γρυπάρη. Το αποτέλεσμα γνωστό, αήττητη άνοδος στην Β' Εθνική, στον Ομιλο της Θεσσαλονίκης, η μοναδική Ομάδα που προπονούταν στην θάλασσα . Στον ΝΟ Σύρου επανέρχεται το 2002, όταν και εγκαθίσταται μόνιμα στη Σύρο, με την έναρξη λειτουργίας του Κολυμβητηρίου και αναλαμβάνει την δημιουργία και οργάνωση όλων των Τμημάτων Πόλο, με βάση τα νέα δεδομένα, κάτι για το οποίο εργάστηκε πολλά χρόνια και το έφερε εις πέρας με μεγάλη επιτυχία, αφού ο ΝΟΣ είχε πλέον Ομάδες από Προπαιδικά έως Γυναικείες . Ο Τάκης είχε μακρόχρονη πορεία σαν Προπονητής Πόλο, εργαζόμενος σχεδόν σε όλες τις μεγάλες Ομάδες και κυρίως στα Τμήματα υποδομής, αποκτώντας εξειδίκευση στην δημιουργία Ομάδων αγοριών και κοριτσιών, καθώς και στην ανάδειξη ταλέντων . Η λατρεία του για το Πόλο ήταν παροιμιώδης και η απώλειά του είναι σημαντική για όλους μας και κυρίως για την οικογένειά του, που πάντοτε ήταν δίπλα του. Φίλε Τάκη θα είσαι πάντοτε στο μυαλό και την ψυχή μας . Καλό σου ταξίδι . Σύρος 26-2-2021 Γιάννης Σιγάλας Πρόεδρος ΣΎΠΎΚΟΣ "ΔΕΛΦΙΝΙΑ"

32

Το 2021 υπήρξε για τον κόσμο δύσκολη, δυσβάσταχτη χρονιά, κατά την οποία χάσαμε πολλούς κι αγαπημένους δικούς μας ανθρώπους. Τα χτυπήματα αυτά, απανωτά όσο και σκληρά, στάθηκαν μια από τις κεντρικές αιτίες που το Παγκάκι σιώπησε κλονισμένο από απώλειες συμμαθητών, φίλων, συναδέλφων, γνωστών μας -πολύ ή λιγότερο-. Σιώπησε όμως επίσης, λόγω της κριτικής που δέχτηκε, σύμφωνα με την οποία εμείς εδώ -το πολυμελές συνεργείο του περιοδικού του Συλλόγου- έχουμε βαλθεί να κάνουμε μνημόσυνα και να συντάσσουμε επικήδειους ή έχουμε την υποχρέωση να μνημονεύουμε, να κρατούμε λογαριασμό, να μην αθετούμε και να μην παρακάμπτουμε κλπ-κλπ. Ντροπή!! Συνεχίζοντας το ελάχιστο έργο που επιβάλλει η συνείδησή μας, θα μνημονεύουμε, όταν κι εφόσον αυτό επιβάλλεται από την συνείδηση, την τιμή και την υπόληψή μας, όχι επειδή εξυπηρετούμε οποιοδήποτε συμφέρον ή εμμονή, αλλά επειδή αυτό είναι το απόσταγμα της ευγενείας και της παιδείας που λάβαμε. Ο τελευταίος, εξ όσων βλέπει εφιάλτες με την στάση ζωής που επιλέξαμε, ας κλείσει την πόρτα και να μην ξαναενοχλήσει κανέναν από μας -κι εμένα προσωπικά- ποτέ! Γιώργος Κούκιος, (εις τόνον όσο δυνατόν ηπιότερον και σαφή) Αθήνα, Ανοιξη 2022.

Ας πάρουμε το πικρό νήμα, από το σημείο που το αφήσαμε, αν ξεχνάμε κάποιον/αν, ας μας συγχωρεθεί, όπως και κάθε είδους αβλεψία. Ή παράθεση αυτή γίνεται με πολλή αγάπη -και πόνο- απ’ όλους μας…

17 Δεκεμβρίου 2020. Ελένη Κατσίβα-Βλαγκούλη. Εφυγε από τη ζωή η Ελένη Κατσίβα Βλαγκούλη. Θα τη θυμάμαι πάντα ως μια ευγενική και γλυκιά κυρία. Είχε μαγαζί με είδη διακοσμητικά στο κανάλι. Θερμά συλλυπητήρια στην οικογένειά της. Ν.Κ.

18 Δεκεμβρίου 2020. Πασχάλης Α. Πεθαίνοντας σε δύσκολη εποχή. [μνήμη Πασχάλη Α. (1948 -2020)] του Γ.Χ.Θ. Προσμετρήθηκε στην εκατόμβη νεκρών της Παρασκευής 11 Δεκεμβρίου 2020. /Αφησε την τελευταία του πνοή στη Μονάδα Αυξημένης Φροντίδας του Νοσοκομείου. / Εζησε έντιμα / Απέθανε μόνος / Κηδεύτηκε μόνος, με βάση τα πανδημικά Πρωτόκολλα ταφής. / Θρήνησαν, οι οικείοι του, μόνοι χωρίς τον νεκρό τους. / Υπήρξε συγγενής μου αγαπητός. / Ηταν εργατικός, καλός άνθρωπος / Τον πενθώ κι εγώ μ’ αυτό το αδύναμο ποίημα. / Κι ας είναι τούτοι οι φτωχοί μου στίχοι οβολοί στον Χάροντα, τον σκοτεινό περαματάρη, που λάμνει ασταμάτητα στην Αχερουσία…

33

24 Ιανουαρίου 2021. Μαρία Κυριαζή. Ή Μαρία Κυριαζή, Μητέρα των αγαπημένων φίλων και συμμαθητών μας, της Νάντας, της Γωγώς και του Νίκου, "έφυγε" στις 23/1/2021 από ανακοπή. Ή Εξόδιος Ακολουθία τελέστηκε στην Αθήνα σε στενό κύκλο (λόγω μέτρων covid). Σύσσωμοι οι Φίλοι, Συμμαθητές, Συναθλητές και πρώην Συνάδελφοι και Συγκάτοικοι, εκφράζουμε την συμπαράσταση και τα συλλυπητήριά μας στη Νάντα, την Γωγώ, τον Νίκο και την Οικογένειά τους...

6 Μαρτίου 2021. Βιβίνα Ρένεση. Δυστυχώς, μιά ακόμη θλιβερή είδηση: Ή Βιβίνα Ρένεση, "έφυγε" για την Γειτονιά των Αγγέλων. Θερμότατα συλλυπητήρια στον σύζυγό της Θεόδωρο, στην Οικογένεια, στους φίλους και συναδέλφους... Γ.Κ.

7 Μαΐου 2021. Στέφανος Ζηνόπουλος. Την ημέρα του Πάσχα, "έφυγε" από κοντά μας ο αγαπητός Στέφανος Ζηνόπουλος, επί χρόνια Στέλεχος του Αλουμινίου της Ελλάδος στον τομέα των Δημοσίων Σχέσεων του AL. Θερμά Συλλυπητήρια στην Οικογένεια, τους Φίλους και τους Συναδέλφους. Την είδηση, μας μετέφερε μια καλή μας φίλη και Μέλος του Συλλόγου. Γ.Κ.

12 Ιουνίου 2021. Θεόφιλος Κορδελίδης. Μία ακόμη άσχημη είδηση, έφτασε αργοπορημένη σ'εμάς... Ο καθηγητής μας, θεολόγος, Θεόφιλος Κορδελίδης έφυγε από κοντά μας... Ο Θεός να τον αναπαύσει και να χαρίζει δύναμη στην οικογένεια του... Κ.Κ.

16 Ιουνίου 2021. Αννα Λιάκου. Με βαρύτατη θλίψη εκφράζουμε τα θερμά μας συλλυπητήρια στην οικογένεια αλλά και σε όλους μας για την απώλεια της Αννούλας μας. Ή Αννα Λιάκου ήταν ένας σπάνιος άνθρωπος. Μια μαχήτρια της ζωής. Σε όλους μας έχει δώσει το δικό της αποτύπωμα ψυχής και ζωής και όλοι μας πήραμε μαθήματα δύναμης αγάπης και αισιοδοξίας. Ας αναπαυθεί εν ειρήνη και να έχει καλό παράδεισο. Στις 17 Ιουνίου έγινε ο αποχαιρετισμός της αγαπημένης μας, σε στενό οικογενειακό περιβάλλον. Για αυτό το λόγο και σεβόμενοι την επιθυμία της οικογένειας της δεν ανακοινώθηκαν λεπτομέρειες για ώρα και τόπο. Αισθανόμενη μεγάλο σεβασμό και αγάπη για την εκλιπούσα φίλη μας θα ήθελα να εκφράσω σε όλους μας την βαθιά λύπη για την απώλειά της. Ή Αννα ήταν ένας άνθρωπος γεμάτος χαμόγελο, δύναμη πίστη και αγάπη για τη ζωή. Ήταν μαχήτρια σε όλους τους τομείς της ζωής. Ενα από τα πιό δραστήρια μέλη του συλλόγου μας. Μια Ασπροσπιτιώτισσα που αγκάλιασε και αγάπησε κάθε στιγμή της ζωής, απολαμβάνοντας κάθε ευκαιρία για δημιουργία και πάθος για κάθε τι που καταπιανόταν. Αντίο Αννούλα μας. Θα είσαι πάντα το πιό ηχηρό παράδειγμα ζωής, δύναμης, αγάπης, ζεστασιάς και χαμόγελου!!!!! Δ.Δ. εκ μέρους του Συλλόγου Μέδων ’93.

34

Ή Αννούλα η Λιάκου ταξίδεψε στους ουρανούς ! Ή Αννούλα, αυτό το χαρούμενο, γελαστό, άκακο πλάσμα, που όλη της η ζωή ήταν ένας διαρκής αγώνας επιβίωσης, ένα συνεχές μέσα-έξω από τα νοσοκομεία! Μέχρι τη μέρα που η ψυχούλα παραδόθηκε στο μοιραίο! Νόμιζα πως κι εκείνη τη φορά θα πάλευε με το θεριό και θάβγαινε νικήτρια! Αγαπούσε τη ζωή η Αννούλα, παρ´όλες τις ταλαιπωρίες της υγείας της από μικρό κορίτσι!! Δε βρίσκω λόγια να εκφράσω τα συναισθήματα μου! Δέθηκα μαζί της όλο το διάστημα που νοσηλευόταν στη Λάρισα και τη γνώρισα καλύτερα! Πόσο ακέραιος χαρακτήρας ήταν, πόσο καλόψυχη, πόσο δοτική....! Λυπάμαι που χάθηκες τόσο άδικα Αννούλα μου! Καλό παράδεισο κορίτσι μου! Είθε κει να βρεις τη γαλήνη και την ανάπαυση που δεν είχες στην επίγεια σου ζωή! Α.Π.-Μπ.

25 Ιουνίου 2021. Κώστας Σαραντίδης. Ενας σπάνιος άνθρωπος κι αγωνιστής σ' όλα τα επίπεδα της ζωής, ο αγαπημένος μας Κώστας Σαραντίδης, έφυγε για πάντα από κοντά μας. Θερμότατα συλλυπητήρια στην οικογένεια, στους φίλους, τους συντρόφους και τους συνάδελφους.... Γ.Κ. ………………… Καλό παράδεισο στο πάνθεον των ηρώων. Αλλος ένας εξαίρετος άνθρωπος δικός μας ταξίδεψε στους ουρανούς. Ο κύριος Κώστας Σαραντίδης. Τα θερμά μας συλλυπητήρια στην οικογένεια του. Δ.Δ.

3 Αυγούστου 2021. Γιώργος Καρυδιάς. "Εφυγε" ένας από τους στυλοβάτες τους αθλητισμού & του προσκοπισμού στον τόπο μας, ένας άνθρωπος γεμάτος πάθος για την ζωή, την συντροφιά, τον αθλητισμό και τον προσκοπισμό, άριστος οικογενειάρχης, συνάδελφος και φίλος. Ο Γιώργος Καρυδιάς δεν θα είναι πιά μαζί μας, καθώς έφυγε για το τελευταίο του ταξίδι. Στην Σύζυγό του και τους αγαπημένους μας φίλους Σπύρο και Αλέκα και την οικογένεια, στους φίλους και τους συναδέλφους εκφράζουμε θερμά συλλυπητήρια... Γ.Κ.

14 Αυγούστου 2021. Κώστας Μαρίνος. Ενας ακόμα δικός μας άνθρωπος έφυγε για τον παράδεισο. Ενας άνθρωπος που και αυτός έβαλε το δικό του λιθαράκι στην δική μας μοναδική ιστορία των Ασπρων Σπιτιών. Ο κύριος Κώστας Μαρίνος πατέρας του Γιώργου, του Κυριάκου και της Νατάσσας. Καλό ταξίδι και καλό παράδεισο .... τα συλλυπητήρια μας στην οικογένεια. Δ.Δ.

35

18 Οκτωβρίου 2021. Μαίρη Εξηντάρη. Ή Μαίρη Εξηντάρη γεννήθηκε το 1925 στο Πορτ-Σάιντ και ήταν κόρη του Σπύρου Ήλιάδη και της Βιργινίας, το γένος Χαλκιάδη. Τελείωσε το γυμνάσιο της Ελληνικής Κοινότητας του Πορτ-Σάιντ. Το 1948 παντρεύτηκε τον Σταύρο Εξηντάρη από το Καστελόριζο με τον οποίο απέκτησαν δύο παιδιά τη Βιργινία Μαγγιώρου και τον Πάρη Εξηντάρη. Το 1963 εγκατέλειψε την Αίγυπτο και εγκαταστάθηκε στα Ασπρα Σπίτια Βοιωτίας, όπου ο σύζυγος της εργαζόταν στο εργοστάσιο της Péchiney Al - Αλουμίνιον της Ελλάδος, μέχρι το 1980. Μετά την συνταξιοδότηση του συζύγου της εγκαταστάθηκε με την οικογένειά της στην Αθήνα όπου πέρασε το υπόλοιπο της ζωής της εκεί, ωστόσο κάθε καλοκαίρι επισκεπτόταν την πατρίδα της. Ή κηδεία της έγινε στις 20 Οκτωβρίου στην αγαπημένη της Κάσο. Θερμά Συλλυπητήρια στην οικογένεια της. Δ.Δ.

28 Οκτωβρίου 2021. Νίκος Σιφάκης. Εκφράζουμε τα θερμά μας συλλυπητήρια στην οικογένεια του Νίκου Σιφάκη. Ο κυρ Νίκος μάς άφησε για τους ουρανούς. Πάει να συναντήσει τους φίλους του, τους αγγέλους!! Κουράγιο ευχόμαστε στην κόρη του Ελίνα και στη σύζυγο και δασκάλα μας κυρία Ταξιαρχούλα. Δ.Δ.

8 Νοεμβρίου 2021. Νίκος Μπαρτζώκας, Εφυγε από τη ζωή ο κύριος Μπαρτζώκας. Ο δάσκαλός μας. Καλό παράδεισο στη γειτονιά των αγγέλων. Συλλυπητήρια στην οικογένειά του. Καλό ταξίδι κύριε Νίκο! Δ.Δ.

8 Νοεμβρίου 2021. Σπύρος Τατσιόπουλος. Ο Σπύρος, πέρα από φίλος, ήταν και συνεργάτης του περιοδικού του Συλλόγου Μέδων: "το Παγκάκι". Χάρισε στον Σύλλογο εκατοντάδες φωτογραφίες των τελευταίων χρόνων, πολλές εκ των οποίων δημοσιεύσαμε σε αφιερώματα. Εχε γειά, Σπύρο... Ελαφρύ το χώμα... Γ.Κ.

10 Δεκεμβρίου 2021. Θόδωρος Κατσέλης. Θόδωρε Κατσέλη, φίλε!! συμμαθητή !! Γειτονόπουλο στ’ Ασπρα Σπίτια !! παρέα τα τελευταία χρόνια !! και συνεργάτη !! Μου ‘λεγες ότι τα λέω ωραία, αλλά τώρα δεν βρίσκω τις κατάλληλες λέξεις να σ’ αποχαιρετήσω. Πώς να περιγράψω αλήθεια τόσα γλέντια, τόσες συζητήσεις, τόσες κουβέντες για τα παιδιά σου που μου ‘λεγες πόσο υπερήφανος είσαι που πέτυχαν όλοι… Τι να πρωτοπώ;; Τα παιδικά μας χρόνια στ’ Ασπρα; Αναπάντεχος ο χαμός σου, τραγική είδηση για όλους μας, θρήνος σε όλους όσους σε γνώριζαν.. Καλό ταξίδι, αδελφέ!! Ο Θεός να δίνει δύναμη στην οικογένεια σου. Θα μου !! και θα μας !! λείψεις σ’ όλους γιατί δεν πείραξες ποτέ κανέναν… Στ. Γ. …………………….. Καλό ταξίδι Θοδωρή. Καλό παράδεισο στον φίλο μας Θοδωρή Κατσέλη ο οποίος μας άφησε ξαφνικά. Συλλυπητήρια στην οικογένειά του. Δ.Δ.

36

21 Δεκεμβρίου 2021. Στράτος Ματάνοβιτς. Εφυγε από τη ζωή, την 21.12.2021, ο Στράτος Ματάνοβιτς, πατέρας του Μιχάλη και του Δημήτρη, σύζυγος της Μαριάνθης. Καλό του ταξίδι, θερμά συλλυπητήρια στην οικογένειά του. Ν.Κ.

28 Δεκεμβρίου 2021. Απόστολος Κόκκαλης. Με μεγάλη θλίψη μάθαμε ότι έφυγε από τη ζωή, πλήρης ημερών, ο αγαπητός μας φίλος και συνάδελφος Απόστολος Κόκκαλης. Ήταν από τους πρωτοπόρους του Αλουμινίου της Ελλάδος και συμμετείχε στο ξεκίνημα της ηλεκτρόλυσης. Συνέχισε την καριέρα του στο χυτήριο μέχρι τη συνταξιοδότηση του. Ήταν ιδιαίτερα αγαπητός από όλους τους συναδέλφους του και τους κατοίκους των Ασπρων Σπιτιών. Τα παιδιά του Δημοσθένης και Ελένη φοίτησαν στα σχολεία των Ασπρων Σπιτιών. Τα θερμά μας συλλυπητήρια στη σύζυγό του Σοφία και στα παιδιά του. Α.& Ντ. Χ’Ν.

16 Φεβρουαρίου 2022. Ελένη Γκέρτσου. Ή αγαπημένη μας καθηγήτρια η Κυρία Ελένη Γκέρτσου έφυγε για τους ουρανούς. Ακολούθησε τους αγγέλους στους κήπους του παραδείσου. Καλό ταξίδι αγαπημένη μας καθηγήτρια, φίλη, μητέρα.... Τα θερμά μας συλλυπητήριά στα παιδιά της. Δ.Δ. …………... Εφυγε η αγαπημένη μου φίλη...η Ελένη μου... η Ελένη Παπαδοπούλου- Γκέρτσου... Φίλη της καρδιάς για πολλά-πολλά χρόνια, καθηγήτρια των παιδιών μου και τόσων παιδιών στα Ασπρα Σπίτια... Παντοτινή η μνήμη της κοινής ζωής μας! Αντίο αγαπημένη φίλη.. Αρ.Λ. ………... Αντίο Ελένη μας, με την ευγένεια και το χαμόγελό σου στην μνήμη μας, σ' εκείνα τα χρόνια -τα παράξενα χρόνια, που όμως σφύζαν από αγάπη, συντροφικότητα και νιάταθα επιστρέφουμε πάντα, ακέραιοι στην αλήθεια που μας δίδαξες, εμείς, οι μαθητές σου... Καλήν Αντάμωση, Γ.Κ.

24 Φεβρουαρίου 2022. Παναγιώτης Βλαγκούλης. Ο Παναγιώτης έφυγε για το ταξίδι του στους ουρανούς. Τα θερμά μας συλλυπητήρια στην οικογένεια του και τα παιδιά του. Καλό του ταξίδι.... Δ.Δ.

1η Απριλίου 2022. Δημήτρης Λέφας. Εφυγε από την ζωή ο Δημήτρης, φίλος και συμμαθητής μας, αγαπητός πολύ σε όλες και όλους μας. Ο Θεός να τον αναπαύσει. Θερμά συλλυπητήρια στην Οικογένειά του και στους φίλους. Γ.Κ.

37

38