I N FO RM AT I E B L AD ANTW E RPSE BOSG RO E PE N D RI EMA AND E L I J K S T I JDSC H RI F T - N° 8 0 O K TO B E R - NO VE M B E R - DE C E M BE R 2 02 6
Bosgazet
4
Hertachtigen in Vlaanderen
A F GI F T EK A N TO O R KO N T I C H M A SSP O ST P 6 0 80 22
P B - PP B - 1 0 7 7 0 B EL G I E - B E L G I Q U E
10 Mechanisatie in de 16 Handen uit de bosbouw
mouwen: in vijf stappen bomen planten
INHOUD
de bosbode 4 | 2019
3
Blablaadjes
4
Hertachtigen in Vlaanderen
8
Beste bosliefhebber,
Vriend van het bos: Patrick Engels, faunabeheerder
10 Mechanisatie in de bosbouw
14 Bosgroepnieuws 16 Handen uit de
mouwen: in vijf stappen bomen planten
18 Kalender 19 Zoekertjes &
kastanjetaart
20 Contactgegevens De Bosgazet verschijnt viermaal per jaar, het is een uitgave van de Antwerpse Bosgroepen en wordt zowel digitaal als per post verstuurd naar leden en geïnteresseerden. Verantwoordelijke uitgever en eindredactie: Jan Wauters Lay-out: Koloriet - Leefdaal Verhuisd? Vragen over uw lidmaatschap? De Bosgazet en/of nieuwsbrief digitaal ontvangen? Neem contact op via bosgroepen@ provincieantwerpen.be
De zomer van 2026 zal velen bijblijven als een periode van aanhoudende hitte en droogte. Ook onze bossen ontsnapten hier niet aan. De groei van bomen kwam onder druk te staan en bomen vertoonden tekenen van droogtestress. Dit zijn duidelijke signalen dat ons klimaat verandert en dat bossen zich steeds vaker moeten aanpassen aan extreem weer. Toch tonen onze bossen hun veerkracht. Bossen met een gevarieerde menging van boomsoorten en een gezonde bodem blijken beter bestand tegen de hitte. Net daarom zetten de Antwerpse Bosgroepen al jaren in op klimaatslim bosbeheer. Samen met duizenden boseigenaars werken we aan bossen die ook over tientallen jaren gezond en weerbaar blijven. Dit betekent investeren in gemengde bossen, ruimte geven aan natuurlijke verjonging en verstandig omgaan met houtoogst. Elk bos vraagt een aanpak op maat, met één doel: bossen creëren die bestand zijn tegen de uitdagingen van morgen, koolstof opslaan en een thuis bieden aan planten en dieren. In de praktijk zien we veel inspirerende boseigenaars die met zorg en enthousiasme investeren in hun bos. Hun engagement bewijst dat we door samenwerking en het delen van kennis een groot verschil maken. Namens alle Antwerpse Bosgroepen bedank ik jullie voor het vertrouwen en de fijne samenwerking. Jullie inzet vormt de basis voor sterke, gezonde bossen waar ook toekomstige generaties van zullen kunnen genieten. Ik wens je veel leesplezier met deze najaarseditie. Een bosvriendelijke groet, Jan Milis
Bosgroepen, wat zijn dat? Veel van de bossen in Vlaanderen zijn in privéhanden. De bosjes zijn vaak kleiner dan een hectare en zeer versnipperd. Om op een duurzame en rendabelere manier aan bosbeheer te doen, zijn De Bosgroepen opgericht ter ondersteuning van de vele boseigenaars. Boseigenaars krijgen een professioneel advies en kunnen samenwerken met andere boseigenaars in de buurt. Elke boseigenaar is vrij om al dan niet gratis lid te worden en gebruik te maken van De Bosgroep-diensten. Men behoudt de volledige zeggenschap over het beheer van zijn eigendom. Een kans om te grijpen! De belangrijkste taken van De Bosgroep zijn informeren, sensibiliseren en organiseren. Je kan ons contacteren voor: – gratis, onafhankelijk en vrijblijvend advies – informatie over hoe je bos duurzaam kan beheerd worden – organisatie van wandelingen, cursussen en excursies – uitvoering van gezamenlijke bosbeheerwerken: dunnen, exotenbeheer, houtverkopen – hulp bij de bosadministratie: kapmachtigingen, subsidies en beheerplannen – ondersteuning bij aanplantingen – optimaliseren van de toegankelijkheid van je bos
Contact Verhuisd? Vragen over uw lidmaatschap? Neem contact op via bosgroepen@provincieantwerpen.be. De Bosgazet of Nieuwsbrief analoog of digitaal ontvangen? Of dit aanpassen? Kan je zelf doen via de link web.provincieantwerpen.be/cn/avrml/bosgroepen.
2
BLABLAADJES
Wil je je bossen ter beschikking stellen voor reddingshonden? B-SAR Search and Rescue Dogs Belgium is een onafhankelijke vrijwilligersorganisatie die reddingshonden opleidt voor de zoektocht naar vermiste personen. Om de honden realistisch te kunnen trainen, zijn gevarieerde natuurgebieden onmisbaar, steeds met respect voor de natuur en in overleg met de terreinbeheerder. Dankzij die trainingen kunnen de teams optimaal voorbereid bijdragen aan zoekacties. Samen helpen we levens redden. Je wil je aanmelden om je bossen ter beschikking te stellen? Je vindt alle contactgegevens op de website: https://b-sar.be/
De Vlaamse bosgroepen houden het helemaal nuchter! Bosgroep Zuiderkempen lanceerde ter gelegenheid van zijn Algemene Vergadering in het voorjaar van 2026 de vierde generatie van het wereldvermaarde Kloempenbier! Na drie alcoholrijke generaties werd er ditmaal geopteerd voor een alcoholvrije versie in samenwerking met brouwerij Stanneman uit Herselt. Alleen een vertegenwoordiger van de eerste generatie (2013) ontbreekt in Casana, de thuisbasis van Bosgroep Zuiderkempen! We hebben hem evenwel met behulp van AI toch op de foto gekregen!
3
de bosbode 4 | 2019 BESTUIVERS DOORBOMEN
De kleine, elegante ree © Pexels – Robert Wierzchnick
4 4
BESTUIVERS DOORBOMEN
Hertachtigen: hun stille opmars in ons landschap In de tweede helft van vorige eeuw nam de reepopulatie in Europa sterk toe, zowel qua aantal als areaal. Ook in Vlaanderen zien we die trend. Waar hun voorkomen vroeger beperkt was tot de Antwerpse en Limburgse Kempen en enkele grotere boscomplexen in Vlaams-Brabant, is de ree er de afgelopen decennia in geslaagd om gans Vlaanderen in te nemen. De geschatte populatie is gestegen van 2.000 à 3.000 reeën in de jaren ’70 tot meer dan 20.000 reeën nu.
Overal thuis
of tegen valavond, dan maak je een goe-
Het ideale leefgebied van reeën bestaat
ze zich niet laten zien, kan je hun
uit kleinschalige, parkachtige landschappen met een afwisseling van bos(jes), loofbomen, hagen en houtkanten, weilanden en akkers. Maar reeën weten zich
niet maar voor andere reeën is het een niet te missen signaal. Ook het knabbelen aan jonge boompjes en struiken laat kenmerkende vraatsporen achter. Let er maar eens op tijdens je volgende boswandeling.
Een roedel damherten: let op de witte stippen! © Saxifraga-Luc Hoogenstein
de kans ze te spotten. Zelfs wanneer aanwezigheid vlot opmerken. Reeën laten namelijk heel wat sporen achter, denken maar aan afdruk-
ook aan te passen aan minder perfecte
ken van hun hoeven.
leefgebieden. Meer open landbouw- en
Een ander héél ken-
poldergebieden worden ondertussen
merkend spoor is
ook ingenomen. Zolang aan deze eisen
het ‘vegen’ door
is voldaan, weten ze zich te handhaven:
reebokken.
een voldoende én gevarieerd voedsel
schuren met hun
aanbod, voldoende rust én voldoende
gewei
beschutting. Gezien de sterke toename
jonge
van de reepopulatie voldoet ons Vlaam-
pjes
se cultuurlandschap blijkbaar perfect
dode basthuid
aan deze verlanglijst.
los te maken.
Ze
tegen boomom
de
Ze laten dan
Sporen lezen
ook
geur
sporen
achter
De ree is dus al lang geen zeldzame
en krabben vaak
verschijning meer in ons Vlaamse land-
met
schap! Trek je er in het leefgebied van
in de bodem. Wij
reeën op uit, zeker in de vroege ochtend
ruiken deze geuren
hun
poten
5
de bosbode 4 | 2019 DOORBOMEN
DOORBOMEN
Dam- en edelhert Naast de ree kunnen we in Vlaanderen her en der nog twee andere hertachtigen tegenkomen: het edelhert en het damhert. Het edelhert is gekend vanwege de mannelijke herten, die drager zijn van een imposant gewei en van hun onmiskenbare ‘burlen’, te horen tijdens de bronstperiode in het najaar. In Vlaanderen is hun verspreiding eerder beperkt en komen lokale, kleine populaties voor, onder meer in nabij Bree en Heusden-Zolder en ten zuidwesten van Brugge. In de grote boscomplexen van Wallonië komt het edelhert algemeen
REE
Formaat – Tussen ree en edelhert – Schofthoogte: bokken 85 à 95 cm, damhindes 75 à 90 cm – Gewicht: bokken 50 à 100 kg, damhindes 35 à 55 kg
Vachtkleur – Zomervacht: lichtbruin tot kastanjebruin, gelige spiegel – Wintervacht: grijs tot grijsbruin, opvallende witte spiegel – Vorm spiegel verschilt: bij bokken niervormig, bij geiten hartvormig – Geen staart
Vachtkleur – Zomervacht: roodachtig tot kastanjebruin met witte vlekken – Wintervacht: grijs-beige met lichtere vlekken – Veel kleurvarianten, van oorspronkelijke kleur tot blekere en donkere exemplaren – Lange staart met aan bovenzijde een donkere lengtestreep – Witte spiegel met zwarte rand
Gewei – Klein gewei, tot ca. 25 cm – Meest voorkomend type is de ‘zesender’ met 3 ‘enden’ per geweistang – Wordt jaarlijks afgeworpen in najaar/begin winter, tegen de lente opnieuw volgroeid
Gewei – Bokken met groot, schoffelvormig gewei, hierbij zijn de bovenste ‘enden’ van het gewei met elkaar verbonden door een plaat, gewei tot ca. 70 cm lang – Wordt jaarlijks afgeworpen rond april/mei, nieuw gewei volgroeid tegen augustus/september
Voedsel – Knabbelaar: (jonge) scheuten, blaadjes, knoppen, vruchten, paddenstoelen…
Voedsel – Grazer: grassen, kruiden, (boom) bladeren, dennen- en sparrennaalden, vruchten en bessen, wortelen, heidestruiken, boomschors…
Bronstperiode – Midden juli tot midden augustus
Bronstperiode – Tweede helft oktober tot begin november
voor.
Het damhert komt van nature niet voor in
Vlaanderen.
Waarnemingen
van
damherten in Vlaanderen betreffen dus uit gevangenschap ontsnapte exemplaren. Her en der hebben zich op deze manier wel lokale (ver)wilde(rde) populaties weten te vestigen verspreid over Vlaanderen. Een stabiele, vrijlevende populatie wordt gedoogd in de omgeving van het Drongengoed in Aalter en Maldegem.
Zie het verschil Benieuwd hoe je ree, damhert en edelhert van elkaar kunt onderscheiden? Sla er dan zeker even hun paspoorten op na. En vergeet niet: bij reeën noemen we de mannetjes bokken en de vrouwtjes geiten, bij herten heten de mannetjes herten en de vrouwtjes hinden. Artikel door Bosgroep Houtland
6
DAMHERT
Formaat – Klein en slank – Schofthoogte: 60 à 90 cm – Gewicht: 15 tot 35 kg
DOORBOMEN
Een roedel edelherten met een “zestien-ender” aan het hoofd! © Saxifraga-Bart Vastenhouw
EDELHERT
Formaat – Groot! – Schofthoogte: herten 105 à 125 cm, hindes 90 à 110 cm – Gewicht: herten 95 à 160 kg, hindes 55 à 80 kg Vachtkleur – Zomervacht: rossige, kastanjebruine zomervacht met geelbruine spiegel – Wintervacht: grijsbruin – Korte staart – Volwassen herten dragen kenmerkende ‘bronstmanen’
Twee jonge reebokken, hun gewei nog in de bast © SaxifragaRudmer Zwerver
Gewei – Indrukwekkend gewei met veel zijtakken (‘enden’) – Volgroeid gewei kan meerdere kilo’s wegen en tot 1 meter lang worden – Wordt jaarlijks afgeworpen tegen het einde van de winter, nieuw gewei volgroeid tegen de zomer Voedsel – Grazer: grassen, kruiden, bladeren, dwergstruiken, jonge boompjes, vruchten, boomschors… Bronstperiode – Half september tot half oktober
Veegschade door reebok: een vaak voorkomend probleem bij bosverjonging! © Bosgroep Zuiderkempen
Scan de QR-code om het geluid van deze 3 hertachtigen te horen
7
VRIEND VAN HET BOS
Faunabeheer: een schot in de voor de toekomst van je bos Van everzwijnen tot wasberen, sommige soorten vestigen zich in steeds grotere getale in de Vlaamse bossen. Patrick Engels was jarenlang regiobeheerder voor het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) in het gebied van Bosgroep Kempen Noord. Hij stond mee aan de wieg van het ontstaan van de bosgroepen. Sinds enkele jaren ontzorgt hij de regiobeheerders door zich te ontfermen over faunabeheer: dat is het monitoren en actief beheren van bepaalde soorten. Op die manier blijft hij dichtbij de praktijk van natuurbeheer, met een link naar het natuurbeleid van het ANB. We strikten hem voor een interview.
ën zijn erg selectief in hun maaltijd, ze verkiezen loofhout boven naaldhout. Als boseigenaar kun je samenwerken met een faunabeheerder om het doel van je bos mee te bepalen. Bij een sterke jacht, krijg je een lagere populatie en meer jongen (kitsen) per geit. Het gevolg is dat er in de lente minder reeën zijn, op het moment dat de bomen kiemen. Hoe kunnen we de samenwerking tussen De Bosgroepen en de jacht versterken? Patrick: “Om op de juiste manier aan fau-
Faunabeheer is je hoofdtaak. Wat zijn
wan. Hij gedraagt zich erg invasief. De
de nieuwe evoluties binnen dit thema?
soort heeft zich verspreid over heel Europa, maar de bronpopulatie van deze
Patrick: “De belangrijkste evolutie die ik
soort leeft in Vlaanderen. De Europese
zie - vergeleken met het begin van mijn
Unie verwacht van ons dat we deze
loopbaan - is de opkomst van everzwij-
soort bestrijden.”
nen in grote delen van Vlaanderen, samen met de opkomst van invasieve exo-
Als De Bosgroepen bomen planten,
ten. De komst van everzwijnen gaat
worden deze regelmatig opgegeten
vaak gepaard met conflicten door de
door reeën. Is afschot een oplossing?
schade die ze veroorzaken. Er is veel
8
aandacht en goede communicatie ver-
Patrick: “Daarin zit de kern van onze wer-
eist om daarmee om te gaan. De munt-
king rond faunabeheer. In 1993 werd er
jak en de wasbeer zijn de meest voorko-
in de gemeente Ravels een experiment
mende exoten die me te binnen schieten.
opgezet met als doel een naaldbos om
De wasbeer komt voor in heel Europa,
te zetten naar een loofbos. Op één per-
maar is oorspronkelijk een roofdier af-
ceel werd er wildbescherming gezet en
komstig uit Noord-Amerika. Uit onder-
op een ander perceel niet. Het bos zon-
zoek van het INBO blijkt dat wasberen
der wildvraat evolueerde spontaan naar
zich inmiddels in elke provincie in Vlaan-
een loofbos, het bos met wildvraat evo-
deren in het wild hebben voortgeplant.
lueerde naar een nieuw, grove dennen-
De muntjak is een kleine hertachtige die
bos. Ik denk dat het effect van reeën het
van oorsprong voorkomt in China en Tai-
grootst is bij natuurlijke verjonging. Ree-
nabeheer te doen, heb je een terrein
De Antwerpse Kempen bieden met hun afwisseling van dichte dennenbossen, maïsvelden en eikenbomen de perfecte leefomgeving voor het everzwijn.
VRIEND VAN BOS BOS DOOR DEHET BOMEN
roos overschrijdende aanpak nodig. De Bosgroepen kunnen kennis opdoen over faunabeheer en dat communiceren met hun leden. De uitwisseling van kennis en ervaring blijft belangrijk. De draagwijdte van faunabeheer wordt soms onderschat.” Door Bosgroep Kempen Noord
Omdat reeën fijnproevers zijn die heel selectief eten, kan een hoge populatiedruk de natuurlijke ontwikkeling van een gevarieerd, klimaatbestendig bos ernstig verstoren.
Volgens recente rapporten van het INBO is de wasbeer inmiddels in elke Vlaamse provincie gespot.
Sinds het jaar 2000 duikt de muntjak steeds vaker op in het wild, vooral in de provincie Antwerpen.
Patrick Engels in zijn geliefd biotoop.
9
de DIYbosbode 4 | 2019
Mechanisatie in de bosbouw: en duurzamer werken
DEEL 1 eidi
©H
kers
Dec
© Heidi Deckers
10
DIY
oplossingen voor slimmer Veel van onze leden werken graag in het bos, maar we kunnen niet ontkennen dat het zwaar werk is, zeker als je een dagje ouder wordt. Gelukkig zijn er oplossingen die boswerken lichter, efficiënter en duurzamer maken. In dit artikel gaan we graag in op enkele interessante ontwikkelingen.
Thomas een goed zicht op de bezwaren die leven. “Ik krijg wel eens te horen dat een machine lawaai moet maken, dat je een motor moet horen janken. Terwijl bijvoorbeeld professionele, elektrische heggenscharen tegenwoordig al krachtiger zijn dan hun benzinetegenhanger. Een elektrische auto trekt ook sneller op dan een auto op benzine.”
Van jankende motoren naar ergonomische accukracht Bij handmachines zoals kettingzagen en bosmaaiers is er de laatste jaren een
werk zelf is minder technisch: je drukt een knop in en je kettingzaag start. Laat je die knop los, dan stopt hij meteen.”
Enkel wie heel zware en langdurige werken doet, heeft nog nood aan een benzinemotor. “Als je bijvoorbeeld Canadese populieren moet vellen of acht uur lang
Door veel met arbeiders te praten en
bomen moet kappen. Maar ook hier zijn
hen machines te laten uittesten, heeft
oplossingen om het duurzamer aan te
sterke evolutie naar elektrische machines op accu. Thomas van Loon maakt deel uit van een team dat voor een be-
Serviceploeg van de Antwerpse bosgroepen in volle actie
kend merk werkt rond de elektrificatie in de groensector. Thomas: “Bosmaaiers en kettingzagen op accu zijn beter voor het milieu, omdat er geen fossiele uitstoot is. Dat is ook gezonder en aangenamer voor de gebruiker. Hoewel een machine op accu doorgaans niet minder weegt, is hij beter in balans en dus ergonomischer. Dat het lawaai grotendeels wegvalt, is aangenaam voor de gebruiker én diens omgeving.”
“Ook het onderhoud is makkelijker. Je moet enkel de ketting of messen en de luchtfilter onderhouden. Vergelijk het met een elektrische auto, die veel minder vaak naar de garage moet. Het
11
DIY
pakken, met Motomixen die steeds eco-
dige tools om je huidige machines te ver-
logischer worden. Er zijn nu zelfs expe-
gelijken met hun elektrische equivalenten,
rimenten met Motomix die uitsluitend uit
qua vermogen en prijs. Er zijn ook goede
volledig hernieuwbare bronnen komt.”
tweedehandsmodellen te koop.”
Een bezorgdheid bij veel boseigenaars
Lokaal hout
is dat je in het bos niet zomaar accu’s kan opladen, maar daar zijn oplossingen voor, van laden via je auto tot grote, mobiele powerbanks waarmee je tot acht accu’s tegelijkertijd kunt laden. Je kan nu je accupack opladen via je elektrische fiets of zelfs e-cargobikes met een ingebouwde acculader, een zonnepaneel en een bak waar je al je materiaal in kwijt kan.” Een aandachtspunt is de temperatuur van je accu. Thomas: “Die moet ergens tussen de 5 en 15 graden liggen bij opstart. Leg dus je accu’s op koude winterdagen thuis binnen voor je vertrekt, of aan je voeteneinde wanneer je naar de werkplek rijdt. Eens opgestart, kan je werken bij temperaturen tussen de min twintig en plus veertig. De elektrische motor van de machines én de lader zorgen dat je accu op temperatuur blijft.” In aanschaf lijken de machines duurder, maar op termijn is elektrisch werken goedkoper. “Een accu is geen machine,
slim verwerkt Ook het verwerken van brandhout kan tegenwoordig comfortabeler en efficiënter. Moderne kettingzagen zijn lichter en krachtiger, er bestaan compacte lieren en kleine tractoren voor het uitslepen van hout, en ook kliefmachines zijn sterk geëvolueerd. Daarnaast winnen eenvoudige hulpmiddelen zoals zaagbokken en zaagbruggen aan populariteit. Die hulpmiddelen zorgen ervoor dat je stammen op een veilige, ergonomische werkhoogte kan vastzetten. Sommige modellen laten toe om meerdere stammen tegelijk te verzagen, terwijl zelfklemmende systemen ervoor zorgen dat het hout niet verschuift. Naast commerciële systemen maken heel wat gebruikers hun eigen oplossingen. Dat toont mooi aan dat innovatie in de bosbouw niet altijd groots of complex hoeft te zijn: soms maken kleine hulpmiddelen het verschil.
maar je brandstof voor de komende ja-
Zelfklemmende zaagbrug
ren. Als je echt wil vergelijken, zou je een kettingzaag moeten kopen met een pallet
Artikel door bosgroep Limburg
Motomix of Aspen voor de komende tien
Deel 2 verschijnt in de volgende Bosgazet
jaar. Bovendien ligt de onderhoudskost een stuk lager. En je kan dezelfde accu en lader voor verschillende machines gebruiken, bijvoorbeeld voor een kettingzaag én een bosmaaier. De batterijen gaan heel lang mee, en zelfs na het aantal gegarandeerde laadcycli zijn de accu’s niet volledig afgeschreven, maar zal je wat vaker moeten laden. Online vind je han-
12
Inklapbare zaagbok
DIY
Een creatief voorbeeld van eigen oplossingen © Patrick Meesters
13
de bosbode 4 | BOS 2019 DIEREN IN HET BOSBEWONERS BOSGROEPNIEUWS
Samen op ontdekking in Libramont Eind juli trokken de Antwerpse Bosgroepen samen met
Bois Wallonie en Biens Ruraux waren vertegenwoordigd en
een enthousiaste groep leden naar de tweejaarlijkse
deelden hun expertise met de vele bezoekers.
Bosbouwbeurs van Libramont. Vanuit Massenhoven en Geel vertrokken twee bussen richting de grootste open-
Naast de talrijke beursstanden viel er ook heel wat spektakel
luchtbeurs voor bos- en landbouw in Europa. Na een
te beleven. Bosbouw is dan ook een unieke sector waarin zo-
gezellige busrit en met een gratis lunchpakket van de
wel plaats is voor ultramoderne technologie als eeuwenoude
Antwerpse Bosgroepen op zak, kon iedereen de beurs
gebruiken en folklore. De demonstraties van professionele
op eigen tempo ontdekken.
boomklimmers, trekpaarden die stevige boomstammen uit een ontoegankelijk bos slepen, kettingzaagkunst en moderne De Bosbouwbeurs van
bosbouwtechnieken trokken de aandacht van jong en oud. Het
Libramont bracht op-
was een ideale gelegenheid om contacten te leggen, nieuwe
nieuw een indrukwek-
inzichten op te doen, ervaringen uit te wisselen en inspiratie op
kend aanbod samen
te doen voor het bosbeheer in eigen streek.
van exposanten uit de bos- en natuursector.
De aangename sfeer, het mooie zomerweer en de gedeelde
Bezoekers
maakten
passie voor bos en natuur maakten van deze uitstap een groot
kennis met de nieuw-
succes. Zowel de deelnemers als de medewerkers van de
ste ontwikkelingen op
Antwerpse Bosgroepen blikken terug op een bijzonder leerrij-
het vlak van plant-
ke en inspirerende dag. We bedanken iedereen voor de
goed, bosbouwmachi-
enthousiaste deelname en hopen jullie ook bij een volgende
nes, gereedschappen
activiteit opnieuw te mogen verwelkomen!
en natuurbeheer. Ook interessante organisaties zoals de Département de la Nature et des Forêts (DNF), Société Royale Forestière de Belgique, Filière © Martine Van Goethem
14
DIEREN IN HET BOS BOSBEWONERS BOSGROEPNIEUWS
Nieuwe gezichten bij de Antwerpse Bosgroepen: Evelyne, Rik en Niels! Graag stel ik mezelf aan jullie voor. Mijn naam is Rik Hendrickx en sinds begin juli ben ik de nieuwe adjunct-coördinator bij Bosgroep Kempen Noord. Eerst volg ik het beheer in regio Lille op, terwijl ik de brede werking leer kennen. Na een loopbaan aan de Universiteit Antwerpen en het Agentschap voor Natuur en Bos, werkte ik ook als zelfstandig boomverzorger. Met deze ervaring wil ik samen met collega’s, leden en vrijwilligers bouwen aan klimaatrobuuste bossen in mijn eigen regio. Ik woon met mijn vriendin en twee dochters in Oosthoven. In mijn vrije tijd wandel ik graag, bestudeer ik planten en insecten, of werk ik aan onze ecologische tuin. Daarnaast hou ik van reizen naar de bergen. Ik kijk er naar uit om jullie te ontmoeten en samen te werken aan veerkrachtige bossen en meer biodiversiteit!
Hallo iedereen! Mijn naam is Evelyne Kennis en sinds juni ben ik met heel veel goesting en enthousiasme gestart bij Bosgroep Kempen Noord als projectmedewerker. In het kort betekent dat dat ik niet aan één specifieke regio gebonden ben, maar overal binnen onze werkingsregio wel eens mijn neus kan laten zien. Mijn achtergrond ligt vooral in biologie en ecologie, en ook in mijn vrije tijd is de natuur nooit ver weg. Ik trek er graag op uit voor een wandeling, ontdek met veel plezier de natuur en ben daarnaast graag actief bezig. Stilzitten staat dus niet bepaald bovenaan mijn hobbylijstje. Ik kijk er enorm naar uit om jullie de komende tijd beter te leren kennen en samen te werken aan gezonde en klimaat robuuste bossen waar we vandaag en nog vele jaren van kunnen genieten. Tot binnenkort in het bos!
Hey daar, ik ben Niels Verbist. Ik zet me sinds kort halftijds, maar vol goesting in voor de communicatie van de Antwerpse Bosgroepen. Na drie en half jaar bij de provincie Antwerpen heb ik ondertussen de nodige communicatie-ervaring achter de kiezen. Elke dag vertaal ik m’n ideeën naar communicatieplannen en -campagnes en schrijf ik gevatte slagzinnen of uitgebreide brochures over de natuur in al haar vormen. Van groene speelplaatsen tot invasieve exoten, met nu op het menu: bos, véél bos. Ik leerde alvast wat rabatten zijn, waarom de Kempen vol dennen staan en dat een ‘kloemp’ geen scheldwoord is. Tijd om deze drie bosgroepen een communicatief duwtje in de rug te geven en voor eens en altijd op de kaart te zetten. Spreek me zeker aan als je me ziet ronddwarrelen op een van de vele plantacties komende winter. Ik leer jullie graag kennen!
15
DIY
Handen uit de mouwen
In vijf stappen bome Stap 1:
spuiten, maar daarmee kan je hoogstens
gezonde boompjes
geen nachtvorst zijn of stevige wind
de grond in
staan. Bij het vervoeren leg je een dek-
Met een schop of grondboor maak je
Gezonde boompjes zien er vers uit en zijn vrij van schimmels. Het wortelgestel moet zo groot mogelijk zijn, voldoende
enkele dagen overbruggen en er mag
zeil over de boompjes of steek je ze in plastic zakken. Neem niet meer bomen
vertakt en niet uitgedroogd. Als je er
mee naar het bos dan je op één dag kan
met je nagel over krabt, moet er een wit-
planten.
te laag onder zitten, geen bruine. Als je de takken negentig graden plooit, mogen ze niet breken.
Stap 4:
plantgaten die min. 10 cm groter zijn dan de wortels breed zijn. Spreid de wortels goed uit in het plantgat. Vouw ze niet en knip zeker geen wortels af. Met een grondboor kan je het plantgat groter
Stap 3:
maken door even met de machine rond
de ideale plantdag
boor van 15 cm diameter gecombineerd
te draaien. De ervaring leert dat een
Stap 2:
Plant in de winter (van november tot be-
met een draaibeweging sneller werkt
vochtige wortels
gin maart), bij voorkeur op een druilerige
dan een boor van 20 cm diameter. Ge-
of mistige dag. Plant niet bij vorst of
bruik je knieën en niet je rug.
Kan je niet meteen planten? Kuil de bo-
schrale oostenwind.
men dan in in een greppel van 30 cm breed en diep. Schep royaal zand over de wortels en tussen de bussels. Aanstampen is niet nodig. Als alternatief kan je de wortels ook regelmatig goed nat
Het plantsoen wordt ingekuild in afwachting van de definitieve aanplant.
Een mistige ochtend in november: ideaal plantweer!
16
DIY
en planten Bij klein plantsoen kan je kiezen voor een steekbeplanting. Je steekt de schop in de grond en je duwt die goed naar voren en naar achteren in een hoek van 45°. Zo ontstaat een breed gat voor de wortels. Ideaal op zandgrond.
Het boompje gaat de grond in!
Stap 5: zand erover Vul het plantgat altijd met minerale aarde, niet met halfverteerde humus of bladeren. Ligt er veel strooisel? Leg dat dan aan de kant voor je een gat maakt. Je mag wel een beetje compost of uitgerijpte stalmest in het plantgat mengen. En dan maar hopen op een niet te droog voorjaar!
Raadpleeg zeker ook de folder ‘Hoe plant ik een boom?’ op de website van Provincie Antwerpen
Door Bosgroep Limburg
17
KALENDER
Dag van de Boseigenaar 7 oktober 2026
Op woensdag 7 oktober zijn alle leden welkom op de
Leden krijgen de kans om dit gebied, dat normaal niet
Dag van de Boseigenaar. Dit jaar verkennen we het
volledig toegankelijk is, te voet te verkennen. Nadien
gebied tussen Mol-Wezel en Mol-Rauw. Hier stelt Bos-
is er tijd voor een kleine versnapering.
groep Kempen Noord voor enkele private boseige-
Inschrijven is verplicht en kan nog tot en met zondag
naars gezamenlijk een natuurbeheerplan type II op.
4 oktober. De uitnodiging werd eerder verstuurd via
Het gevarieerde gebied omvat bossen, akkers,
de digitale nieuwsbrief. Via de link in die nieuwsbrief
graslanden en stuifduinen, doorkruist door waterin-
kan u zich nog inschrijven. Voor vragen kan u terecht
gen en de Scheppelijke Nete. Daarbij komen verschil-
op kempennoord@bosgroep.be.
lende uitdagingen aan bod, zoals het herstel en de
Praktische info: De wandeling start om 14u en is on-
omvorming van gedegradeerde naaldbossen, bebos-
geveer 5 km lang. Het einde is voorzien rond 16u. Par-
singen op landbouwgrond, historische bodemvervui-
keren kan in de berm tussen de oude spoorwegbrug
ling, verdroging, de aanwezigheid van bever, exoten-
en Schooldreef 122 in Mol. Gezien de beperkte par-
beheer,
keergelegenheid wordt gevraagd om, indien moge-
graslandbeheer
en
het
beheer
van
stuifduinen.
lijk, te carpoolen of met de fiets te komen.
Klop klop! Wie is daar? An? An wie? Anplanten maar, want het plantseizoen staat voor de deur! Tijd om vooruit te blikken, want de afgelopen maanden is er
bijdrage aan de provinciale ambitie: de Provincie Antwerpen wil
achter de schermen naarstig doorgewerkt. Nieuwe percelen
tegen 2031 immers 150 hectare extra bos en houtkanten reali-
werden aangekocht, vergunningen aangevraagd, bestaande
seren. Met de 27,8 hectare nieuw bos en 9,7 ha boscompensa-
aanplantingen werden geëvalueerd en dossiers afgerond. Bo-
tiebos die de afgelopen periode al is aangeplant, ligt de provin-
vendien hebben we een
ciale Bosteller stevig op koers!
nieuw raamcontract voor afgesloten
Zet het weekend van 27, 28 en 29 november 2026 alvast in je
met boomkwekerij Sche-
agenda, want dan vindt het Vlaamse BOOMweekend van de
pers. We kijken uit naar
Bosalliantie plaats. De Antwerpse Bosgroepen steken tijdens
een vlotte samenwerking.
dit weekend de handen uit de mouwen met publieke plantac-
bosplantsoen
ties in Ranst, Brecht en Schoten. De Antwerpse Bosgroe-
Controle van een aanplanting van juni 2026, net voor de droogte. Bij grote uitval bepalen we in september de definitieve inboet.
18
pen en de Provincie Ant-
Ook buiten dit feestelijke weekend stilzitten? Zeker niet! Op
werpen zorgen komend
andere momenten in het plantseizoen volgen er nog tal van
plantseizoen voor maar
boomplantacties in onder meer Balen, Herentals, Meerhout,
liefst 25,08 hectare nieuw
Nijlen, Stabroek, Turnhout en Arendonk. Exacte data en tijd-
bos en 8,94 hectare com-
stippen volgen later.
pensatiebos! Hiermee leveren we een belangrijke
Samen maken we onze regio een stukje bosrijker!
Bos te koop of gezocht U wil ook graag een zoekertje plaatsen? - Surf dan naar https://www.provincieantwerpen.be/nl/duurzaam-bosbeheer-met-de-bosgroepen/bosgazet-zoekertje - Lees de voorwaarden - Geef uw zoekertje en contactgegevens in - En uw zoekertje verschijnt in de volgende Bosgazet en op de website van De Bosgroepen. Gemengde loofhoutbossen Opp: 1,5 ha en 0,82ha Ligging: 11031B0323/00S000, 11031B0323/00T000 en 11031B0323/00V000 te Zandhovensteenweg Oelegem (+/- 1,5ha) en 11031B0554/00B000 te Knodbaan, Oelegem (0,82ha) Vraagprijs: prijs overeen te komen Contact: Ilse Coppens, 0498 21 81 81 of Charly.coppens@gmail.com
Gemengd loofhoutbos Opp: 0.90ha Ligging: Zwart Waterse Bossen, 2560 Nijlen Vraagprijs: prijs overeen te komen Contact: hilde@y-lines.com of tel. 0473 33 94 31 Gemengd bos Opp: 0.10ha Ligging: 2390 Malle Westmalle (de Tielekens) Vraagprijs: €8000,00 Contact: mondelaers.jean@outlook.com of tel. 0472 91 25 50 Naaldbos Opp: 0,31 ha Ligging: Lichtaart, 13018B0551/00_000 Vraagprijs: prijs overeen te komen Contact: Boschmans Liliane, 0493 88 50 13
ZOEKERTJES
ZOEKERTJES
TE KOO
P
Chocolade-kastanjetaart Wist je dat tamme kastanjes van oudsher een nuttige bron van koolhydraten zijn, net als tarwe en rijst? Rauw smaken kastanjes wat bitter maar gepoft of gepureerd onthullen ze een heerlijk zoete smaak. Kastanjes zijn vetarm en een goede basis voor glutenvrij meel. Probeer zeker eens deze verrukkelijke taart! Pel 200 gram tamme kastanjes. De
mengsel. Spatel de kastanje-puree
vliesjes onder de pel kan je laten zitten
door het eimengsel en voeg vervol-
of verwijderen. Als je deze gemakkelijk
gens het chocolademengsel toe.
de korst kan barsten, maar dat hoort erbij. Bestuif de bovenkant met cacao. Voor het opdienen kan je slagroom of vanille-ijs toevoegen als extraatje. Uit: Meat Free Monday
wil verwijderen, kook je de kastanje eerst kort. Laat de kastanjes met 2 eet-
Verhit de oven tot 180°. Vet een spring-
lepels fijne kristalsuiker en 1 dl (half-)
vorm van 20 cm in en bekleed de bo-
volle melk op laag vuur pruttelen tot ze
dem met beboterd bakpapier. Bestuif
gaar zijn. Mix, pureer of plet het geheel
de vorm dunnetjes met cacaopoeder.
zo fijn mogelijk. Roer er een theelepel
Giet het deegmengsel in de voorberei-
vanille-extract door en laat afkoelen.
de vorm, strijk de bovenkant glad en
Smelt 100 gram boter en 150 gram ge-
bak de taart 30 minuten op de middel-
hakte pure chocolade. Dit kan in de
ste richel van de hete oven tot deze
microgolfoven op lage stand of in een
gerezen is en er bovenop een fijne
warmwaterbad. Roer de boter en cho-
korst zit. Haal de taart uit de oven, zet
colade goed door elkaar. Klop 3 eieren
deze op een taartrooster en laat af-
met 75 gram kristalsuiker tot een dik
koelen. Het gebak zal iets inzakken en
19
Contact Bosgroep Antwerpse Gordel vzw Vrieselhof, Schildesteenweg 99, 2520 Ranst T: 03 355 09 40 M: antwerpsegordel@bosgroep.be
Coördinatie: Kathleen Vanderheyden - 0476 76 18 25 Karolien Devriendt - 0475 75 77 98 Medewerkers: Bert Van Gils - 0476 86 80 01 Gijs Bracke - 0470 21 38 94 Simon De Smedt - 0472 45 19 70 Stephanie Van Loock – 0471 44 92 99 Matthias Vermeire - 0471 11 87 40 Hendrik Willems - 0473 82 12 63 Administratie: Marleen Brosens - 03 355 09 40 An Wilmssen - 03 355 09 40
Bosgroep Kempen Noord vzw
Polderstraat 33, 2360 Oud-Turnhout (Oosthoven) T: 014 85 90 19 M: kempennoord@bosgroep.be Coördinatie: Marieke Verreet - 0474 74 17 31 Medewerkers: Kevin Greeven - 0477 63 12 47 Chris Meeuws - 0478 45 51 38 Joost Malliet - 0477 93 25 51 Sien Van Looveren - 0470 90 57 44 Jordan Rodriguez-Milis – 0471 55 93 80 Thomas Van de Peer - 0476 96 57 92 Evelyne Kennis - 0499 10 85 63 Rik Hendrickx - 0491 03 26 57 Administratie: Annick Vangenechten - 014 85 90 19 Pascale Weckhuysen - 014 85 90 19
Bosgroep Zuiderkempen vzw Kamp C, Britselaan 20C, 2260 Westerlo T: 014 27 96 57 M: zuiderkempen@bosgroep.be Coördinatie: Jan Seynaeve - 0474 99 99 35 Medewerkers: Joran Mertens - 0475 80 73 36 Jan Wauters - 0478 78 20 22 Jef Michiels - 0474 84 21 78 Seppe De Peuter - 0491 05 96 42 Administratie: Julie Gebruers - 014 27 96 57