Bosgazet 7

BELGIE-BELGIQUE P.B. 2099 Antwerpen X BC 10770

INFORMATIEBLAD ANTWERPSE BOSGROEPEN

Jaargang 2: juli - augustus - september 2008 • 3-Maandelijks tijdschrift • P608022 • Afgiftekantoor 2099 Antwerpen X

7 Pagina 2 Voorwoord Pagina 4-5 Buitenlandse Bosbouwexcursies: Schotland en Argonne Pagina 6-8 Spelen in het bos: de spelregels Pagina 9 Uw landbouwgrond bebossen?

Pagina 10-20 Bosgroepnieuws Pagina 21-22 Cursussen Pagina 23 Wandelingen

Afzender: Antwerpse bosgroepen p/a ‘s Gravenwezelsteenweg 59-61 2110 Wijnegem

PROVINCIE ANTWERPEN

WOORD VOORAF

Voorwoord Beste boseigenaars en bosliefhebbers, Ondertussen is de lente al goed op gang getrokken en hebben we zelfs al mogen genieten van een mooie periode zomerse temperaturen. In het bos is er hierdoor al veel veranderd. De blaadjes staan grasgroen aan de bomen en het bos geurt naar de lente. Terwijl de bomen in het bos aan hun productiefste groeiperiode zijn begonnen, is deze tijd voor vele actieve boseigenaars juist relatief rustig. In vele bossen geldt dan ook de schoontijd (broedperiode die loopt van 1 april tot 31 juni) waardoor er op vele plaatsen even niet gewerkt mag worden in het bos. Maar dat neemt niet weg dat de bosgroepen bruisen van leven. Weldra zullen 15 bosconsulenten als vrijwilliger starten bij een aantal bosgroepen. Zij zullen jullie bijstaan bij alle vragen rond bosbeheer. (Meer hierover in deze editie van de bosgazet.)

Voor Bosgroep Antwerpen Zuid staat er een nieuw hoofdstuk voor de deur. We kunnen trots melden dat ook zij nu erkend zijn als vzw. Daarmee hebben alle Antwerpse bosgroepen het statuut van vzw gekregen.

De vijf Antwerpse bosgroepen tellen samen meer dan 2.500 leden voor een bosoppervlakte van ongeveer 11.500 ha. En elke dag komen er nieuwe leden bij. De meeste zijn boseigenaars, anderen steunen de bosgroep vanuit sympathie of hebben nog geen bos maar willen daar iets aan doen. Steeds vaker merken we dat meer en meer mensen nieuwe bossen willen aanplanten vanuit een persoonlijke overtuiging, vanuit een maatschappelijke of ecologische noodzaak of gewoon als hobby. Hun doelstellingen verschillen vaak, maar ze zijn allemaal even nobel. De ene wil via een aanplanting een steentje bijdrage aan de afremming van de opwarming van de aarde, de andere wil de biodiversiteit een duwtje in de rug geven en wat brandhout oogsten en nog anderen willen werken aan een gezonde omgeving waar iedereen van het groen kan genieten voor de komende decennia. Wie dus beweert dat progressieve boseigenaars een uitstervend ras zijn, slaat de bal volledig mis. Meer zelfs! De boseigenaars van vroeger zijn niet meer dezelfde dan die van vandaag. Boseigenaars willen het beheer van de bossen terug opnemen en al dan niet in samenwerking met de bosgroep iets doen aan de kwantiteit en de kwaliteit van het Vlaamse bosareaal.

En dat is zeer belangrijk. Recente studies berekenden het jaarlijks Belgisch verbruik van brandhout op 525.000 m³ hout. Gezien de verhoogde brandstofprijzen wordt verwacht dat dit getal in de toekomst nog zal stijgen.

Gelukkig groeit er voldoende bij om aan deze hoge vraag naar brandhout te voldoen. Een uitgestippeld bosbeheer is echter wel noodzakelijk. Enkel via een duurzaam ecologisch verantwoord beheer kan er gezorgd worden voor voldoende houtaangroei zonder het bos te verliezen als een belangrijke plaats van rust en ontspanning.

Jan Milis, voorzitter Bosgroep Zuiderkempen vzw.

2

EVEN VOORSTELLEN

Bosgroep is er voor u!

Waarom bosgroepen?

Vlaanderen telt ongeveer 146.000 hectaren bos en naar schatting is 70% van dit bosareaal in privé-eigendom. De Vlaamse overheid heeft er bewust voor gekozen om ook de privé-boseigenaars te betrekken in het beleid.

De oprichting van de Vlaamse bosgroepen was een duidelijk signaal naar de boseigenaars toe om hen te stimuleren het beheer in eigen handen te nemen.

Een kans om te grijpen…

Bosgroep samen op weg

Het bos in Vlaanderen is bovendien enorm versnipperd. Deze versnippering is niet enkel ruimtelijk, ook een enorme eigendomsversnippering typeert de Vlaamse bossen.

Zo zijn de meeste boseigendommen in Vlaanderen kleiner dan 1 ha! Het beheer van deze ‘minibosjes’ is voor de boseigenaars financieel onrendabel met als gevolg dat het beheer van deze sterk versnipperde bospercelen meestal achterwege is gebleven.

Bovendien wordt de boseigenaar vaak geconfronteerd met problemen die hij niet altijd alleen kan oplossen, zoals bijvoorbeeld recreatieoverlast of sluikstorten.

Wanneer verschillende eigenaars samen voor het bosbeheer zorgen, kan dit zonder de eigenaars op kosten te jagen. De belangrijkste taak van de bosgroepen is het stimuleren en coördineren van zo een samenwerking. In een bosgroep komen boseigenaars vrijwillig samen om het beheer van hun bossen te verbeteren. Elke boseigenaar is vrij om al dan niet gebruik te maken van onze diensten. Iedere eigenaar behoudt de volledige zeggenschap over het beheer van zijn eigendom.

Wat kan de bosgroep voor u doen?

De belangrijkste taken van de bosgroep zijn informeren, sensibiliseren en organiseren.

U kan de coördinator contacteren voor: • gratis en onafhankelijk advies over het bos en het beheer ervan (bosbouwtechnische, juridische, financiële en administratieve aspecten); • informatie over hoe uw bos duurzaam kan beheerd worden, wat uw wettelijke rechten en plichten zijn als boseigenaar en wat de mogelijke subsidies zijn waar u als boseigenaar aanspraak op kunt maken; • organisatie van wandelingen, cursussen en excursies; • hulp bij het aanduiden van dunningen; • hulp bij de bestrijding van Amerikaanse Vogelkers en exoten door onze arbeidersploeg; • hulp bij het invullen van kapaanvragen, subsidiedossiers en hulp bij het opstellen van beheerplannen; • coördinatie van gezamenlijke boswerkzaamheden en houtverkopen voor meerdere eigenaars zodat goedkoper en efficiënter werk geleverd kan worden.

Bent u ook graag op de hoogte van de tarieven voor beheerwerken die onze arbeidersploeg in de Antwerpse bossen uitvoert, neem dan contact op met uw bosgroep.

Bij dit alles maakt het niet uit of u boseigenaar/beheerder bent van een aantal are of veeleer ha. De bosgroep is er voor elke boseigenaar die meer wil weten over zijn bos.

COLOFON De Bosgazet verschijnt viermaal per jaar, telkens een 3.500 exemplaren en is een uitgave van de Antwerpse bosgroepen.

Verantwoordelijke uitgever: Laeremans Luc, ’s Gravenwezelsteenweg 59-61, 2110 Wijnegem Redactieadres: ’s Gravenwezelsteenweg 59-61, 2110 Wijnegem tel. 03/355.09.40 e-mail antwerpenzuid@bosgroep.be website www.bosgroepen.be

3

BOSINFO

Bosbouwexcursie Verslag van de bosbouwexcursie in de Argonne, Frankrijk, van 12 tot en met 15 mei 2008.

Inverde organiseerde dit jaar een unieke studiereis voor de leden van de bosgroepen naar de Argonne in Frankrijk.

Onder de excursieleiding van Tom Embo (directeur van Inverde) vertrokken we op maandag 12 mei om 17.30u met een ruime comfortabele bus in Brussel zuid richting Argonne.

In totaal waren 30 deelnemers van verschillende bosgroepen in Vlaanderen ingeschreven, waarvan er 26 met de bus en 4 met eigen vervoer de trip ondernamen.

Na een vlotte en landschappelijk zeer aantrekkelijke rit van amper 3 uur belandde we in ons Hotel “Le Tulipier” in Vienne le Château, zeer rustig gelegen in de zoom van het Argonne woud. De kamerindeling volgde en een eerste onderlinge kennismaking nadien op het zonovergoten terras.

Het massief van het forêt de Argonne strekt zich uit over de regio’s Lorraine en Champagne-Ardennes meer bepaald de departementen Ardennes (15.300 ha, bosindex 43%) Marne (13.100 ha, bosindex70%) en Meuse (21.500 ha, bosindex 47%).

Ons doel voor de excursies van de komende dagen was het boscomplex “La Haie Guérin” dat deel uitmaakt van ca. 4.000 ha aaneengesloten bos tussen de valleien van de Aisne in het westen en de Biesme in het oosten.

Deze eigendom werd verworven door de familie De Pauw begin jaren ’90.

Dinsdagmorgen, na een stevig ontbijt, werden we onder de deskundige leiding van onze “plaatselijke” bosexperten Frederik Vaes en Geert Bruynseels, gedropt in het voornoemde boscomplex.

Geert en Frederik, onze ervaren docenten voor de volgende dagen, gaven ons als inleiding een vrij gedetailleerd totaalbeeld van dit deelgebied. Zij schetste de geschiedenis, de eigenaarhistoriek en de belangrijke standplaatseigenschappen. Ook de typische plantensoorten in de kruidlaag kwamen ruim aan bod.

Verwerken van schalmgegevens tijdens een oefening in het bos.

Vanaf nu begon de start van een tweedaagse met een hele reeks zeer leerzame bosbouw oefeningen waarvoor we telkens naar verschillende excursiepunten wandelde en waarvoor de groep regelmatig opgesplitst werd in ploegjes van vijf .

Nadien werden door onze leermeesters onze, soms nogal verschillende, oplossingen aan mekaar getoetst. Meestal gevolgd door boeiende onderlinge dialogen en discussiepunten die enkel ‘s middags onderbroken werden voor een gezonde plaatselijke bospicknick.

Na een ganse dag in het bos was er ’s avonds steeds ons gezellig hotel waar we op een voortreffelijke manier onze innerlijke mens konden versterken, de batterijen weer opladen en vriendschapsbanden smeden met de andere bosgroepleden.

Via een grondplaatje wordt het grondvlak bepaald.

Het grondvlak vertelt ons iets over de dichtheid van het bos, de noodzaak voor een dunning, de sterkte van de dunning, ...

Op woensdagnamiddag werd een bezoekje gebracht aan een plaatselijke ambachtelijke houtzagerij. Nadien konden vrijwilligers nog een wandeling maken in de nabij liggende boseigendommen van de sympathieke gebroeders ”De Waele”, onze Vlaamse excursiegenoten. Hier werd het plaatselijk jachtritueel op everzwijn, hert en ree extra toegelicht .

Ook de aanwezigheid van een hoop oude munitie werd hier onder de loep genomen, wat wees op de veldslagen van W.O. I die in dit deel van de streek toch zware sporen hebben nagelaten.

Deze excursiedag werd weer zeer ambiancevol afgesloten met een heerlijk laatste avondmaal.

4

BOSINFO

Bosbouwexcursie De tijd vloog en de laatste voormiddag nam de lokale boswachter Mr Fouraux, van het domeinbos van Chatrices, ons op sleeptouw. Hij lichtte het algemeen bosbeheer toe met ‘le Chêne sessile’ of de Wintereik als hoofdboomsoort.

We kregen ook uitleg over de grote viskweekvijvers die in een ver verleden toebehoorden aan een Abdij en die nog steeds op een commerciële manier worden beheerd en bevist.

Wandelen in “La Haie Guérin”.

Met een mooie wandeling door het prachtige valleibos en na de laatste gezamenlijke picknick namen we afscheid van de boswachter, van Geert en Frederik en van de gebroeders De Waele.

Ook onze sympathieke en vitale 80-jarige Jan Spaas en zijn vrouwtje Héléne werden uitgewuifd.

Wij, met de bus, bezochten onderweg richting Reims nog even een parkbos waar ‘mini’ beuken stonden te pronken.

De hemelsluizen gingen nu helemaal open en rond 15 uur zaten we met een zeer tevreden gevoel, droog en wel in onze bus terug op weg naar Brussel.

Nogmaals bedankt Tom, Frederik, Geert voor de professionele opmaak en begeleiding van deze boeiende excursie.

Een pluim voor dit uitstekend initiatief van de bosgroepen en Inverde.

Zeker weten; hier hebben we allemaal toch weer zeer veel van opgestoken!

Groepsfoto van alle deelnemers aan de studiereis.

Uw verslaggever: Wim Vochten – lid van de Bosgroep Noorderkempen vzw

26-30 mei 2008: Vlaamse Bosgroep op excursie naar Schotland.

Naar jaarlijkse gewoonte organiseert Inverde een buitenlandse bosbouwexcursie voor bestuurders en coördinatoren van de Vlaamse Bosgroepen. Dit jaar trokken 45 deelnemers naar Dumfries and Galloway, een district in Zuid-Schotland.

De medewerkers van de land- en bosbouwschool Barony College, gidste de groep dagelijks naar diverse bossen in de buurt. De Schotten werken de laatste decennia gestaag aan een uitbreiding van hun bosareaal. Duizenden hectares graasland werden zo omgezet tot produktiebos, voornamelijk Sitkaspar (Picea sitchensis);een lichte houtsoort afkomstig uit Noord-Amerika. Tijdens een bezoek aan het domein Drumlanrig Castle (onAntwerpse bestuursleden en coördinatoren op een parel van een hoogveen eindig groot), aan een kroondomein in het kroondomein van Lockerbie, Schotland. van het Britse Hof en aan het Central Scotland Forestry Trust kreeg de groep voorbeelden van bosbouw waarbij natuurwaarde, recreatie en landschap een voorname rol speelden. Daarnaast werd een bezoek gebracht aan een organisatie die in samenwerking met landbouwers werkt aan landschapszorg. In de volgende Bosgazet mag u zich verwachten aan een uitgebreider verslag.

5

BOSINFO

Spelen in het bos: de spelregels De laatste jaren worden boseigenaars geconfronteerd met een groeiende vraag naar recreatie. De vraag komt van verschillende groepen die dan ook nog eens allemaal hun eigen behoeften en verwachtingen hebben. Veel boseigenaars willen de recreanten laten meegenieten van het bos maar verliezen het noorden in de huidige regelgeving. Anderen weten niet hoe ze de stroom recreanten in goede banen kunnen leiden en vrezen schade aan hun bos.

Waar mag ik wandelen, fietsen of met het paard rijden?

Ongecontroleerde recreatie in het bos kan onder andere leiden tot beschadiging van het bos en verstoring van de rust. Ook bij discussies na een ongeval of bij het afsluiten van een verzekering is het belangrijk dat alle partijen weten wat er waar in het bos gebeurt. Daarom heeft de Vlaamse regering de toegankelijkheid van bossen geregeld in het Bosdecreet en de uitvoeringsbesluiten.

De toegankelijkheid van bossen voor allerlei soorten recreanten is bij wet geregeld. Een overzicht van de toegankelijkheidsregels vindt u in onderstaand kader.

Toegankelijkheid van bos (zowel privé-bos als openbaar bos) Voor voetgangers en • Op alle boswegen tenzij uitdrukkelijk verboden door de eigenaar rolstoelgebruikers via officiële borden.

Voor spelende kinderen • Op alle boswegen en in speelzones onder de 18 jaar en hun (tenzij uitdrukkelijk verboden door de eigenaar) begeleiders • In privé-bossen na toestemming van de boseigenaar Voor fietsers • Op alle boswegen voor fietsers jonger dan 9 jaar

• Enkel op de speciaal voor fietsers aangeduide boswegen indien u 9 jaar of ouder bent.

Voor ruiters

• Enkel op de speciaal voor ruiters aangeduide boswegen

Voor gemotoriseerde voertuigen

• Geen toegang tot boswegen

Voor alle andere soorten gebruikers (vb. koetsen)

• Geen toegang tot boswegen

Afwijkingen op deze regels kunnen mits toestemming van het Agentschap voor Natuur en Bos

Waar mag ik spelen in het bos?

Kinderen spenderen meer en meer tijd achter het computerscherm. Maar waar kunnen ze nog buiten spelen? Gelukkig merken we dat de laatste jaren heel wat boseigenaars hun bossen openstellen voor spelende kinderen. Hieronder een woordje uitleg over de huidige wetgeving en subsidieregelingen.

Bepalingen Zoals blijkt uit bovenstaande tabel mag je in een bos niet van de paden afwijken. Om spelen in het bos toch mogelijk te maken werd in de wetgeving het begrip ‘speelzone’ opgenomen. Een speelzone is een deel van het bos dat toegankelijk is voor min 18-jarigen en hun begeleiders. Voor het aanduiden van speelzones zijn officiële borden voorzien.

Indien in een privé-bos geen officiële speelzones zijn aangeduid dan moet je steeds toestemming hebben van de boseigenaar vooraleer je van de paden kan afwijken. Een mondelinge toestemming volstaat, hoewel je natuurlijk best op veilig speelt en een schriftelijke machtiging vraagt. In een openbaar bos is een schriftelijke toestemming nodig van de woudmeester (zie tabel) om buiten de officiële speelzones te kunnen spelen.

6

Aanduiding speelzone.

BOSINFO

Spelen in het bos: de spelregels Officiële speelzones Zonder specifieke toelating mag er dus alleen gespeeld worden in officiële speelzones. Het is bijgevolg belangrijk voor de jeugd dat er voldoende van deze speelzones in de omgeving te vinden zijn. Het installeren van een speelzone kan snel en gemakkelijk, zonder omslachtige administratieve procedure.

Het is belangrijk dat er goed nagedacht wordt over de ligging van het speelbos en het uitzicht hiervan. De beste manier om een interessant en succesrijk speelbos te creëren is advies vragen aan de mensen die het bos zullen gebruiken. Contacteer hiervoor gerust de lokale jeugdbewegingen en de jeugddienst of jeugdraad van de gemeente.

Zij zullen met veel plezier u met raad en daad bijstaan. Het Agentschap voor Natuur en Bos zal ook steeds haar advies geven zodat u de garantie hebt dat het voortbestaan van de natuur in uw bos niet in gevaar komt.

Infobord van de speelzone Kapucienenberg in Geel-Bel.

Tegemoetkoming en financiële tussenkomst van de overheid: geen addertjes onder het gras!

Alle boseigenaars automatisch verzekerd door de overheid!

De Vlaamse overheid sloot een verzekering af die in een aantal gevallen de burgerlijke aansprakelijkheid van alle boseigenaars in Vlaanderen dekt. Het maakt niet uit of dit een privé-eigenaar of een openbare eigenaar is.

Stel: een boseigenaar stelt zijn bos open voor het publiek. Een afgebroken tak verwondt een wandelaar. Het slachtoffer stelt de boseigenaar aansprakelijk. In dit geval is de boseigenaar door deze verzekering verzekerd en dus gedekt tegen de schade-eis. De bosgroep kan u meer informatie over deze verzekering bezorgen.

Subsidies voor boseigenaars?

Takkenhout als spelmateriaal.

Kinderen laten spelen en plezier beleven in je bos doe je natuurlijk niet voor het geld. De Vlaamse overheid besliste wel om boseigenaars te belonen voor de maatschappelijke meerwaarde van een speelbos. Voor het openstellen van een speelbos krijgt u 100 euro/ha/ jaar. Aangezien de subsidie jaarlijks opnieuw moet worden aangevraagd kan de openstelling steeds worden beëindigd. Voor openbare boseigenaars is er geen subsidie voorzien met uitzondering voor de gemeenten via de samenwerkingsovereenkomsten.

7

BOSINFO

Spelen in het bos: de spelregels Aanleg van een speelzone.

Gedeelten van het bos met een rijke fauna en flora, bestanden met veel gevaarlijke en dode bomen, bestanden met hoog woekerende braamvegetatie, ... komen niet in aanmerking. Vermijd ook gevaarlijke situaties zoals het voorkomen van diepe putten en stortplaatsen. Naaldbossen zijn over het algemeen minder kwetsbaar dan loofbossen, maar vaak wel minder aantrekkelijk als speelterrein. Belangrijk is dat gevaarlijke dode bomen geveld worden, zodat de kinderen geen grote risico’s lopen. Stammen en takhout blijven best liggen in het bos. De kinderen zullen er dankbaar gebruik van maken. Met natuurlijke, boseigen materialen en een flinke dosis creativiteit kunnen leuke speelimpulsen worden gegeven.

Binnen een groter boscomplex wordt een speelzone bij voorkeur gesitueerd nabij de parking, de ingang, een eventuele speel- of picknickweide aan de rand van het bos, nabij een woonkern, in de buurt van jeugdlokalen of kampplaatsen. Zo zorg je voor minder verstoring in de kern van het bosgebied.

Vertegenwoordigers van de jeugdraad of jeugdbewegingen kunnen je vertellen waar de jeugd graag speelt en welke structuren aantrekkelijk zijn. Een eenvoudig rondje overleg zorgt ook voor vertrouwen tussen beheerder en bezoeker zodat je er ook kan op rekenen dat de gemaakte afspraken over de ligging en de toegankelijkheid van de speelzone achteraf beter zullen worden nageleefd.

Eens een geschikte plek gevonden, komt de aanleg en de inrichting van de speelzone. Een speelzone is nog steeds een bos en geen speeltuin. Er worden dus geen speeltuigen aangebracht. Kinderen hebben trouwens voldoende inlevingsvermogen en fantasie om een heus avontuur te beleven in een bos zonder speeltuigen.

Het beheer van speelzones.

Het beheer van speelzones verschilt niet zoveel van het ‘gewone’ bosbeheer. Wel moet extra tijd en aandacht besteed worden aan een regelmatige controle van windgevoelige en dode bomen binnen de speelzone. Bomen die een te groot risico inhouden, moeten worden geveld. Wanneer dunningen of kappingen worden uitgevoerd binnen de speelzone, kan het kroonhout gerust blijven liggen. Het vormt ideaal spelmateriaal. Groepsgewijze dunningen of kleinschalige kappingen binnen hakhoutbeheer kunnen zorgen voor een leuke afwisseling tussen dichte en halfopen of open bosgedeelten in de speelzone.

Exploitaties of dunningen vermijd je best tijdens de zomerperiode wanneer het meest in het bos wordt gespeeld.

Ook de combinatie met andere recreanten, vooral met fietsers en ruiters, vermijd je beter in een speelzone.

Voor meer informatie of voor hulp bij het aanvragen van subsidies voor de inrichting van een speelbos e.d. kan u altijd terecht bij uw bosgroep.

8

WOORDBOSINFO VOORAF

Nieuw Uw landbouwgrond bebossen?

Het Agentschap voor Natuur en Bos geeft u een steuntje in de rug.

Het is mij een waar genoegen om het eerste Jawel, ook uw bos helpt de ganse gemeennummer van ons nieuw tijdschriftje te mogen schap een stukje meer op weg naar het inleiden. bekomen van een beter leefmilieu (de Kyoto De Europese en Vlaamse overheid hebben samen een nieuwe subsidieregeling uitgewerkt voor normen, de film van ex-vice president USdeAlbebosGore: sing“Bosgazet”, van landbouwgrond. regeling kadert binnen de“An doelstellingen van truth”, het Vlaams voor De zo noemtDeze dit tijdschriftje, wordt inconvenient enz…Programma in gedachte).

Plattelandsontwikkeling 2007-2013 en een Men heeft gekozen continuïteitboszoper trimester gezamenlijk uitgegeven doorduurzame de vijf bosontwikkeling.

In deze nieuwe context moet voor een duurzaam danig dat deze in groteAntwerpen. lijnen een voortzetting bestaande regeling definitieve goedkeuring bosgroepen vanregeling de provincie Het zal van de beheer zorgen voor is. hetDegoede evenwicht tussen van de algemene nieuwe regeling wordt verwacht de zomer van 2008. naast informatie, eveneens inbijzondere biodiversiteit en rendabiliteit, zodat bossen informatie per bosgroep bevatten.

Iets rechtstreeks kwaliteitsvol behouden De huidige Om voor subsidies in aanmerking te komen, moet er aan twee voorwaardenzullen voldaan zijn: 1) ublijven. moet minstens een vernemen over de werking en ervaring van een en toekomstige generaties zullen er de vruchten van halve hectare landbouwgrond bebossen die in het Vlaams Gewest gelegen is ; 2) de grond moet tijdens de laatste andere bosgroep kan voor iedereen leerzaam zijn. kunnen plukken.

5 jaar vóór de datum van de subsidieaanvraag minstens 1 jaar in landbouwgebruik geweest zijn.

Gedurende tenminste (cultuurpopulier agrarisch gebied) of 25 jaarwens engageert zich en omsympathisanten het perceel niet Inhoudelijk heeft 15 dit jaarnummer onder inmeer In dit opzicht ik de uleden te kappen, teoprooien of te ontbossen. betrekking de criteria voor duurzaam bosbeheer van de Antwerpse bosgroepen een voorspoedig (CDB) op persoonlijke beschermingsmiddelen 2007, waarbij Een kortenoverzicht van de subsidies vindt u terug in de onderstaande tabel. ze geluk en tevredenheid mogen bij motorzaaggebruik. ondervinden bij het beheer van hun bos.

Over de CDB hebben we al veel gehoord, maar wat betekenen ze nu juist? U zult vaststellen dat duurRechthebbenden subsidie Bedrag zaam bosbeheer, om te voldoen aan Soort internationale gelijkaardige criteria, zoveel aspecten bevat, dat Natuurlijke personen Aanplantingssubsidie 850 e tot 3700 e/ha het is. Op lokaal vlak echter, en moeilijk privaat- ofmeetbaar

afhankelijk van de boomsoort kunnen deze criteria vertaald worden in concrete publiekrechtelijke Subsidie voor onderetage 500 e/ha maatregelen die (OCMW, het duurzaam beheer vanvoor eenmantelstruweel rechtspersonen …)

Subsidie 100 e per 100 lopende meter plaatselijk bos moeten waarborgen. of Een praktisch

brandsingel voorbeeld hiervan is het uitgebreid bosbeheerplan

Supplement voor bebossing met 250 e/ha “Lichtaart-Herentals”, waaraan thans de laatste

aanbevolen herkomsten loodjes worden gelegd. Het is een primeur voor de Uitsluitend natuurlijke personen Onderhoudssubsidie 875 e tot 1.750 e/ha talrijke deelnemende boseigenaars in onze streek. en privaatrechtelijke afhankelijk van de boomsoort De bedoeling van een uitgebreid beheerplan is een rechtspersonen Inkomenscompensatie voor 1.875 e/ha tot 9.975 e/ha, leidraad te vormen voor de eigenaar, teneinde hem

landbouwers gespreid over 5 of 15 jaar te helpen bij het duurzaam beheer van zijn bos,

Inkomenscompensatie voor 150 e/ha/jaar gedurende 5 of 15 jaar rekening houdend met economische, ecologische,

niet-landbouwers sociale en recreatieve functies. * onder voorbehoud van de goedkeuring door de Vlaamse Regering Ook de stijgende houtprijzen vormen een aandachtspunt in dit nummer. Wordt bosbouw terug rendabel?

Dit zou welNatuur eens een nieuw gegeven Het Agentschap voor en Bos (ANB) stelt een folder ter beschikking waarin u meer details kan kunnen worden na jarenlange slabakkende prijzen. terugvinden.

Hopelijk mag dit gegeven ook duurzaam blijven.

U kanisdieerfolder bestellen emailtetejuichen. sturen naar anb@vlaanderen.be of per brief naar : Toch nog geen redendoor omeen te hard Het gewonevoor rendement vanBos, andere onroerende Agentschap Natuur en ‘Bebossing van landbouwgronden’, goederen wordt beslist niet gehaald. Nochtans Koning bus 8, 1000 zijn het Albert niet deII-laan beste 20, rendementen dieBrussel een echte bosbouwer in eerste instantie bezig houden. Hij zou dan wel beter naar iets anders uitkijken. Zijn persoonlijke voldoening haalt hij echter grotendeels Georges van der Vennet, algemene informatie uitVoor de maatschappelijke meerwaarde die hij met het voorzitter Bosgroep Kempense Heuvelrug vzw beheer van zijn bos realiseert.

Ben Van Doorslaer Sandra Nijs tel.: 02/553.75.14

tel.: 02/553.82.14

e-mail: ben.vandoorslaer@lne.vlaanderen.be

e-mail: sandra.nijs@lne.vlaanderen.be

93

WOORDBOSINFO VOORAF

Even voorstellen Bosgroep Kempense Heuvelrug vzw Meer dan 10 jaar geleden sloegen het ProvincieDemonstratie exploitatie in Lichtaartse bossen bestuur Antwerpen en de Vlaamse overheid de Op 21 inmei om voor 16u een gaf bijzonder de Bosgroep handen elkaar project. De Kempense Heuvelrug werd vzw samen met de omgedoopt tot open firma Meulendijks BV van eenparticipatief delaboratorium voor eenRondhout nieuwe vorm monstratie van een bosexploitatie met een samen bosbeheer. Eigenaars en overheid werkten harvester.

Deze demonstratie vond plaats in aan ‘beter bos’.

Lichtaart de firma Meulendijks de dunHet was waar pionierswerk met veel open vragen en ning in de valkuilen. bossen vanMaar boscomplex De Hogeook het mogelijke er was tegelijk Mouw – Hangers Er waren eenexperiment: 40pertinente geloof uitvoert. in de kracht van dit tal geïnteresseerden opgedaagd. Terwijl Bart, samenwerking! de bestuurder van de harvester, wat verderop Samenwerking waarbij zowel overheid, burger als bomen velde,winnen. gaf Stef Vanlommel, coördinaboseigenaar tor van de bosgroep, een woordje uitleg. Hij had het werd o.a. over nut van een dunning, de In 2001 ons het bosverplegingsproject omgevormd verwerking het gevelde de toekomst tot de eerstevan bosgroep.

Onshout, succesvol experiment van gedund aan bos, de hoe Vlaamse snel recupereert boodeen inspiratie overheid die zo’n bos, watbesliste is de aanwas, uiteindelijk om over…haar hele grondgebied bosgroepen op te richten.

Vandaag zijn niet minder dan 18 bosgroepen actief in Vlaanderen.

Dit verhaal toont duidelijk de kracht die schuilt in een samenwerking waarbij de overheid investeert in het kapitaal dat verborgen zit in onze maatschappij.

Het kapitaal in burgers die bereid zijn verantwoordelijkheid te nemen.

Het kapitaal in een landschap dat kan groeien.

Het kapitaal in verenigingen van mensen die samen iets willen bereiken.

Harvester aan het werk vanop de weg.

Jos Geuens, Gedeputeerde voor milieu en natuurbehoud - Provincie Antwerpen

Daarna reed Bart zijn harvester uit het bos zodat de machine van dichtbij bekeken kon worden terwijl Stef de werking ervan uitlegde. De aanwezigen vonden deze demonstratie duidelijk leerzaam en interessant. Er werden dan ook vele vragen gesteld die Stef of Bart met kennis van zaken beantwoordden.

Omstreeks 17u was het meeste gezegd en gevraagd en keerden allen weer een beetje slimmer huiswaarts.

Sinds de opstart van de jongste bosgroep Antwerpen Zuid, vorig jaar, kan elke boseigenaar, overal in onze provincie, terecht bij één van onze vijf bosgroepen. licht u de de werking van de processor (kop met VandaagStef houdt Bosgazet in handen.

Metzaag) dit toe. nieuwe tijdschrift trachten de Antwerpse bosgroepen hun 6.000 abonnees meer kwaliteit te bieden. Door gezamenlijk verslagen, acties en activiteiten voor te stellen, bent u ruimer en beter geïnformeerd.

Schalmwerken in ons werkingsgebied De Bosbouwweer zal voor Metfirma deze Dienstencentrum Bosgazet zetten devoor bosgroepen een 35 van onze bosgroep zo’n 37 hectare bos stapleden vooruit. schalmen.

Deze bossen liggenweverspreid over de geAls provinciebestuur zullen zowel bosgroepen meentes Mol, in Kasterlee, Herentals, en als eigenaars de toekomst verderGrobbendonk begeleiden en Vorselaar. ondersteunen bij het realiseren van de doelstelling waar allemaalwerden mee begon: aan In hethetverleden nogal samenwerken wat schalmwerken beter bos! uitgevoerd door onze eigen serviceploeg. Dit zal in de toekomst minder voorkomen. Externe, gespecialiseerde firma’s zullen dergelijke werken voor ons doen. Zij duiden toekomstbomen aan, te kappen bomen en ruimingspistes. De te kappen bomen worden opgemeten en deze gegevens worden aan ons bezorgd. Wij staan dan in voor de verdere afhandeling, controle en verkoop van het hout.

2 10

Geschalmde = te kappen boom.

WOORDBOSINFO VOORAF

Nieuw Kempense Heuvelrug vzw Bosgroep Het is mij een waar genoegen om het eerste nummer van ons nieuw tijdschriftje te mogen inleiden.

De “Bosgazet”, zo noemt dit tijdschriftje, wordt per trimester gezamenlijk uitgegeven door de vijf bosgroepen van de provincie Antwerpen. Het zal naast algemene informatie, eveneens bijzondere informatie per bosgroep bevatten. Iets rechtstreeks vernemen over de werking en ervaring van een andere bosgroep kan voor iedereen leerzaam zijn.

Jawel, ook uw bos helpt de ganse gemeenschap een stukje meer op weg naar het bekomen van een beter leefmilieu (de Kyoto normen, de film van ex-vice president US Al Gore: “An inconvenient truth”, enz… in gedachte).

Onze bosgroep heeft het enkele maanden In deze nieuwe context moet een duurzaam boszonder Annick moeten stellen tijdens haar bebeheer zorgen voor het goede evenwicht tussen vallings- en ouderschapsverlof. Ondertussen is biodiversiteit en rendabiliteit, zodat bossen ze bevallen van een flinke dochter, Rozan! kwaliteitsvol zullen behouden blijven. De huidige en toekomstige generaties zullen er de vruchten van Proficiat Annick! kunnen plukken.

kleine Rozan.

Inhoudelijk heeft Annick dit met nummer onder meer betrekking op de criteria voor duurzaam bosbeheer (CDB) en op persoonlijke beschermingsmiddelen bij motorzaaggebruik.

In dit opzicht wens ik de leden en sympathisanten van de Antwerpse bosgroepen een voorspoedig 2007, waarbij ze geluk en tevredenheid mogen ondervinden bij het beheer van hun bos.

Annick is terug!

Een nieuwe kracht voor onze bosgroep!

Over CDBis hebben we al veel op gehoord, Mijn de naam Els Oostvogels, 1 junimaar ben wat ik van start betekenen nu juist? U zult vaststellen dat duurgegaan alszeadjunct-coördinator bij de Bosgroep Kempense zaam bosbeheer, te voldoen Heuvelrug vzw inom Kasterlee.

Ik zalaan meinternationale kort even voorstellen; gelijkaardige criteria, zoveel aspecten bevat, dat van opleiding ben ik Landschapsarchitecte, en studeerde nog het moeilijk meetbaar is. Op planning. lokaal vlak echter,werkte ik een aanvullend jaar ruimtelijke Voorheen kunnen dezeencriteria vertaald worden in concrete bij NatuurLandschapsbeheer te Limburg als natuurontmaatregelen duurzaam beheer vanschilder een graag wikkelaar. Ik die hou het van de buitenlucht, reizen, plaatselijk bos volg moeten Een praktisch en momenteel ik dewaarborgen. cursus Natuurgids bij het Centrum voorbeeld hiervan is het uitgebreid bosbeheerplan Voor Natuuren milieueducatie.

“Lichtaart-Herentals”, waaraan thans de laatste Ik ben afkomstig van Lille en woon sinds enkele maanden loodjes worden gelegd. Het is een primeur voor de in Lichtaart. Ik heb een grote affiniteit met de Kempen en talrijke deelnemende boseigenaars in onze streek. kijk er erg naar uit om hier te kunnen meewerken aan een De bedoeling van een uitgebreid beheerplan is een coherent bosbeheer. Ik kan me erg vinden in de filosofie van leidraad te vormen voor de eigenaar, teneinde hem de bosgroepen; overleg en ondersteuning van boseigenaars, te helpen bij het duurzaam beheer van zijn bos, de vrijwillige deelname en het motiveren van mensen in het rekening houdend met economische, ecologische, kader van duurzaam bosbeheer. Met veel enthousiasme wil ik sociale en recreatieve functies. me toeleggen op deze boeiende job!

Nieuwe adjunct-coördinator: Oostvogels Els

Ook de stijgende houtprijzen vormen een aandachtspunt in dit nummer. Wordt bosbouw terug rendabel? Dit zou wel eens een nieuw gegeven kunnen worden na in jarenlange slabakkende prijzen.

De bosgroep heeft samenwerking met enkele WBE’s (WildBeheersEenheid) drie excursies ingericht in hun Hopelijk mag dit gegeven ook duurzaam blijven. werkingsgebied. Deze vonden plaats in Dessel, Lichtaart en Vorselaar.

Toch is er nog geen reden om te hard te juichen.

De betrachting was aan te tonen dat bosbeheer Het gewone rendement van andere onroerende en wildbeheer hand in hand gaan. Een goed goederen wordt beslist niet gehaald. Nochtans ecologisch beheer resulteert vanzelf in een hoge zijn het niet de beste rendementen die een echte wildstand. Met een goed uitgedacht bosbeheer bosbouwer in eerste instantie bezig houden. Hij kan je zowel de ecologische waarde van een zou dan wel beter naar iets anders uitkijken. Zijn gebied verhogen als de wildstand. persoonlijke voldoening haalt hij echter grotendeels van der Vennet, Telkens werdGeorges een wandeling in een jachtrevier uit de maatschappelijke meerwaarde die hij met het voorzitter Bosgroep Kempense Heuvelrug vzwhand van een lokale WBE uitgestippeld.

Aan de beheer van zijn bos realiseert. van praktijkvoorbeelden gaf coördinator Stef Vanlommel concrete tips mee.

Uitgangspunt is dat wild drie basisbehoeftes heeft: rust, dekking en voedsel! Hoe beter een gebied aan deze behoeftes kan voldoen, hoe meer wild er zich kan handhaven.

Binnenkort verschijnt er een folder voor elke Aan de rand van een Middelhoutbos: jager en eigenaar die geïnteresseerd is ecologisch grote eieken met struiklaag met o.a. hazelaar en meidoorn. bosbeheer.

Jagers en bosbeheer

113

BOSGROEPNIEUWS WOORD VOORAF

Even voorstellen Bosgroep Kempense Heuvelrug vzw Bosgroep Zuiderkempen vzw Meer dan 10 jaar geleden sloegen het Provinciebestuur Antwerpen en de Vlaamse overheid de handen in elkaar voor een bijzonder project. De Kempense Heuvelrug werd omgedoopt tot open laboratorium voor een nieuwe vorm van participatief bosbeheer. Eigenaars en overheid werkten samen In loop bos’. van het voorjaar van 2008 werden 14 bosconsulenten opgeleid bij bosgroepen Kempense Heuvelrug aande‘beter en Zuiderkempen.

In eenmet vorige editie vanvragen de bosgazet Het was pionierswerk veel open en was er al sprake over ‘ranger’. Die benaming is inmiddels veranderd naar ‘bosconsulent’, maar betekent net hetzelfde.

De bosconsulenten hebben op de algemene vergademogelijke valkuilen. Maar er was tegelijk ook het ringen van 4 juni hun erkenningskaarten in ontvangst genomen.

Vanaf nu staan ze de boscoördinatoren bij met pertinente geloof in de kracht van dit experiment: de ondersteuning van privé-boseigenaars.

In het boscomplex of gemeente waar ze werkzaam zullen zijn, zijn ze samenwerking! het eerste aanspreekpunt bij allerhande vragen en problemen over je bos en het beheer ervan, het invullen van Samenwerking waarbij zowel overheid, burger als kapmachtigingsaanvragen, technisch advies,… .Bel hen gerust op voor een afspraak!

De contactgegevens van boseigenaar winnen. iedere bosconsulent vind je in de onderstaande tabel.

Bosgroep Zuiderkempen vzw en Bosgroep Kempense Heuvelrug vzw geven 14 bosconsulenten een erkenningskaart.

In 2001 werd ons bosverplegingsproject omgevormd tot de eerste bosgroep. Ons succesvol experiment bood inspiratie aan de Vlaamse overheid die uiteindelijk besliste om over haar hele grondgebied Jos Geuens, Gedeputeerde voor milieu en natuurbehoud - Provincie Antwerpen bosgroepen op te richten.Bosconsulenten van de Antwerpse bosgroepen Vandaag zijn niet minder dan 18 bosgroepen actief in Vlaanderen.

Bosgroep Kempense Heuvelrug vzw Dit verhaal toont duidelijk de kracht die schuilt in een samenwerking Eric Lornoy waarbij de overheid investeert in het kapitaal dat verborgen Werkzaam in Mol zit in onze maatschappij.

Het Tel: kapitaal in burgers die bereid zijn 014/31.50.39 verantwoordelijkheid te nemen.

E-mail: eric.lornoy@tele2allin.be Het kapitaal in een landschap dat kan groeien.

Het kapitaal in verenigingen van mensen die samen Jos Peeters iets willen bereiken.

Werkzaam in Grobbendonk Tel.: 014/51.65.94 Sinds de opstart van de jongste bosgroep Antwerpen wiccathecrone@hotmail.com Zuid,E-mail: vorig jaar, kan elke boseigenaar, overal in onze provincie, terecht bij één van onze vijf bosgroepen.

Willyhoudt Van uDedeVelde Vandaag Bosgazet in handen. Met dit Werkzaam Lichtaart en Herentals nieuwe tijdschriftintrachten de Antwerpse bosgroepen Tel: 0457/68.16.01 hun 6.000 abonnees meer kwaliteit te bieden. Door E-mail:verslagen, wivavellich@telenet.be gezamenlijk acties en activiteiten voor te stellen, bent u ruimer en beter geïnformeerd.

Louis Van Ravenstyn Met Werkzaam deze Bosgazet zetten de bosgroepen weer een in Retie stap 014/37.55.13 vooruit.

Als provinciebestuur zullen we zowel bosgroepen E-mail: lvravest@sckcen.be als eigenaars in de toekomst verder begeleiden en ondersteunen bij het realiseren van de doelstelling Rik Peeters waarWerkzaam het allemaal mee begon: aan in Lichtaart en samenwerken Kasterlee beterTel: bos!0495/80.10.77 E-mail: peetersrik4@hotmail.com

2 12

WOORD VOORAF BOSGROEPNIEUWS

Nieuw

Bosgroep Kempense Heuvelrug vzw Bosgroep Zuiderkempen vzw

Het is mij een waar genoegen om het eerste nummer van ons nieuw tijdschriftje te mogen inleiden.

Bosgroep Zuiderkempen vzw De “Bosgazet”, zo noemt dit tijdschriftje, wordt François Verbist per trimester gezamenlijk uitgegeven door de vijf Werkzaam in boscomplex Keiheivel in Balen bosgroepen van de provincie Antwerpen. Het zal 014/81.16.87 naastTel: algemene informatie, eveneens bijzondere E-mail: informatie perverbist.mertens.fr@telenet.be bosgroep bevatten. Iets rechtstreeks vernemen over de werking en ervaring van een Janbosgroep Milis kan voor iedereen leerzaam zijn. andere Werkzaam in Ossebroeken en Swinnebroeken in Laakdal en deditVallei van de onder Grote Nete Inhoudelijk heeft nummer meerin Heist-op-den-Berg. betrekking op de criteria voor duurzaam bosbeheer (CDB) op persoonlijke beschermingsmiddelen Tel:en014/59.32.35 bij motorzaaggebruik.

E-mail: janmilis@hotmail.com OverMarc de CDB hebben we al veel gehoord, maar wat Absil betekenen ze nu juist?

U zult vaststellen Werkzaam in Raambroekse bossendat in duurHerselt zaamTel: bosbeheer, om te voldoen aan internationale 0479/44.33.43 gelijkaardige criteria, zoveel aspecten bevat, dat E-mail: absilmarc@telenet.be het moeilijk meetbaar is. Op lokaal vlak echter, kunnen deze criteria vertaald worden in concrete Leo Otten maatregelen die het duurzaam beheer van een Werkzaam in boscomplex Bel in Geel plaatselijk bos moeten waarborgen. Een praktisch Tel: 0475/69.19.12 voorbeeld hiervan is het uitgebreid bosbeheerplan E-mail: leo.otten@skynet.be “Lichtaart-Herentals”, waaraan thans de laatste loodjes worden gelegd. Het is een primeur voor de Raymond Geyskens talrijke deelnemende boseigenaars in onze streek.

Werkzaam boscomplex in Geelis een De bedoeling vanineen uitgebreid Bel beheerplan Tel: te014/58.47.34 leidraad vormen voor de eigenaar, teneinde hem E-mail: te helpen bijraymond.geyskens@skynet.be het duurzaam beheer van zijn bos, rekening houdend met economische, ecologische, Joris sociale en Vangeel recreatieve functies.

Werkzaam in boscomplex Ook Scherpenbergen de stijgende houtprijzen vormen een aan– De Hutten in Meerhout dachtspunt in dit nummer.

Wordt bosbouw terug Tel: 014/59.27.17 rendabel?

Dit zou wel eens een nieuw gegeven E-mail: joris.vangeel@euphonynet.be kunnen worden na jarenlange slabakkende prijzen.

Hopelijk dit gegeven ook duurzaam blijven.

Guy mag De Pooter Toch is er nog geen reden om te hard te juichen.

Werkzaam in boscomplex Het gewone rendement van andere onroerende Scherpenbergen – De Hutten in Meerhout goederen wordt beslist niet gehaald. Nochtans 0472/46.55.37 zijn Tel: het niet de beste rendementen die een echte E-mail: bosbouwer inguy.de.pooter@telenet.be eerste instantie bezig houden. Hij zou dan wel beter naar iets anders uitkijken. Zijn Eric Hantson persoonlijke voldoening haalt hij echter grotendeels in boscomplex uit deWerkzaam maatschappelijke meerwaarde die hij met het Heidehuizen Balen en Mol beheer van zijn bosinrealiseert.

Tel: 0478/34.89.23 E-mail: eric.hantson@telenet.be

Jawel, ook uw bos helpt de ganse gemeenschap een stukje meer op weg naar het bekomen van een beter leefmilieu (de Kyoto normen, de film van ex-vice president US Al Gore: “An inconvenient truth”, enz… in gedachte).

In deze nieuwe context moet een duurzaam bosbeheer zorgen voor het goede evenwicht tussen biodiversiteit en rendabiliteit, zodat bossen kwaliteitsvol zullen behouden blijven. De huidige en toekomstige generaties zullen er de vruchten van kunnen plukken.

In dit opzicht wens ik de leden en sympathisanten van de Antwerpse bosgroepen een voorspoedig 2007, waarbij ze geluk en tevredenheid mogen ondervinden bij het beheer van hun bos.

Georges van der Vennet, voorzitter Bosgroep Kempense Heuvelrug vzw

Fons Hendrickx Werkzaam in boscomplex Eindhoutberg in Laakdal Tel: 014/86.70.38 E-mail: nickhendrickx@skynet.be

133

BOSGROEPNIEUWS

Bosgroep Zuiderkempen vzw De bosgroep en het ecofeestival in Kamp C, Westerlo.

Dit jaar verzorgde de bosgroep een infostand op het ecofeestival dat doorging op 20 april 2008. Je kon er informatie verkrijgen over de dienstverlening van de bosgroep of deelnemen aan een geleide wandeling langs het Mierenpad. Via een spel met houtstalen kon je een glaasje jenever of de hoofdprijs, een elektrisch fonduestel, winnen!

Willy Mathijs, ondervoorzitter van de Bosgroep Dijle – Geteland had als eerste minstens zeven van de acht houtstalen juist benoemd en ging naar huis met de hoofdprijs. Proficiat.

Een écht ecoFEESTival!

En als klap op de vuurpijl kwam er Jan Milis feliciteert Willy Mathijs. even later vanuit de bossen van Teunenberg – Nieuwe Hoeve in Westerlo een ree nonchalant het festivalterrein opgelopen. Ze installeerde zich vlakbij onze stand. Goed voor nog een onvergetelijke foto!

Bosgroep duidt dunningen aan in boscomplex Teunenberg Nieuwe Hoeve!

Na de infovergadering in januari is de bosgroep gestart met de individuele bezoeken aan de boseigenaars. Intussen werden reeds de eerste bossen geschalmd.

Het is altijd leuk om dit samen met de boseigenaars te doen!

(*) Toekomstboom

Paul Van Roosbroeck duidt TB(*) en dunning aan.

De luchtvochtigheid meten aan de hand van een zelfgemaakte boomtakbarometer!

Je hoeft niet in het bezit te zijn van digitale toestellen om de luchtvochtigheid op te meten. Ook onze eigen bomen kunnen ons dit verklappen. Hoe maak je zo’n natuurlijke boomtakbarometer? Neem een kerstboompje.

Ontschors deze en zorg dat er nog 1 zijtak overblijft. Laat ze minstens 1 jaar drogen in de wind en uit de regen.

Vijs de centrale stam vast aan een muur. Naarmate het vochtiger of droger wordt zal de zijtak bewegen ten opzichte van de vastgemaakte centrale tak. Door streepjes te zetten weten we vervolgens hoe het met de luchtvochtigheid gesteld is. Wie is de uitvinder? Raad eens! Ja, weeral Fons Hendrickx.

14

De boomtakbarometer.

Van vochtig naar droog

WOORD VOORAF BOSGROEPNIEUWS

Nieuw Zuiderkempen vzw Bosgroep Jawel, ook bos helpt de ganse gemeenGratis verblijf in het prachtig ‘beestenhotel’ in uw boscomplex schap een stukje meer op weg naar het Eindhoutberg! bekomen van een beter leefmilieu (de Kyoto

Het is mij een waar genoegen om het eerste nummer van ons nieuw tijdschriftje te mogen inleiden.

normen, de film van ex-vice president US Al Gore: Toen Fons Hendrickx ons De “Bosgazet”, zo noemt dit tijdschriftje, wordt “An inconvenient truth”, enz… in gedachte). belde om eens langs te koper trimester gezamenlijk uitgegeven door de vijf In deze nieuwe context moet een duurzaam bosmen om zijn ‘beestenhotel’ bosgroepen van de provincie Antwerpen. Het zal beheer zorgen voor het goede evenwicht tussen te bezoeken, wisten we henaast algemene informatie, eveneens bijzondere biodiversiteit en rendabiliteit, zodat bossen lemaal niet wat hij daarmee informatie per bosgroep bevatten. Iets rechtstreeks kwaliteitsvol zullen behouden blijven. De huidige bedoelde. Ter plaatse werden vernemen over de werking en ervaring van een en toekomstige generaties zullen er de vruchten van we verrast door een levend andere bosgroep kan voor iedereen leerzaam zijn. kunnen plukken. kunstwerk dat als nestgelegenheid dient voor heel Inhoudelijk heeft dit nummer onder meer In dit opzicht wens ik de leden en sympathisanten wat beesten. Een bestaande betrekking op de criteria voor duurzaam bosbeheer van de Antwerpse bosgroepen een voorspoedig houtstapel werd opgevuld (CDB) en op persoonlijke beschermingsmiddelen 2007, waarbij ze geluk en tevredenheid mogen met heel wat materialen bij motorzaaggebruik. ondervinden bij het beheer van hun bos. zoals stro, bloempotten, dennenappels, hooi, bamboe, Over de CDB hebben we al veel gehoord, maar wat lege jeneverflessen, kruiken, betekenen ze nu juist? U zult vaststellen dat duuroude dakpannen, wilgenbunzaam bosbeheer, om te voldoen aan internationale dels, snelbouwstenen met gelijkaardige criteria, zoveel aspecten bevat, dat gaten, (eigenlijk alles wat het moeilijk meetbaar is. Op lokaal vlak echter, schuilplaatsen kan bieden kunnen deze criteria vertaald worden in concrete aan dieren en insecten). Dat Het beestenhotel maatregelen die het duurzaam beheer van een het ‘beestenhotel’ een proplaatselijk bos moeten waarborgen. Een praktisch fessioneel klantgerichte horecazaak is, bewijst het bezoekersaantal. Momenteel huizen er de volgende dieren in: voorbeeld hiervan is het uitgebreid bosbeheerplan een wezel, een egel, solitaire bijen en wespen, hommels, hoornaars, verschillende soorten kevers, sluipwespen, “Lichtaart-Herentals”, waaraan thans de laatste zweefvliegen, verschillende holenbroeders, kuifmees, winterkoning, merel, padden en bruine kikkers. En dit loodjes worden gelegd. Het is een primeur voor de volledig gratis !!! Ik kreeg onmiddellijk zin om zelf van start te gaan met dit diervriendelijk en mooi project. talrijke deelnemende boseigenaars in onze streek.

Jullie niet? Hou ons op de hoogte mocht je er ook eentje maken!! En mochten jullie problemen hebben om de De bedoeling van een uitgebreid beheerplan is een restjes van de jeneverflessen uit te drinken, laat dan maar iets weten. We zoeken wel een oplossing! leidraad te vormen voor de eigenaar, teneinde hem te helpen bij het duurzaam beheer van zijn bos, rekening houdend met economische, ecologische, sociale en recreatieve functies.

De bosgroep roept gemeenten, provincie, VLM, toerisme Vlaanderen, vzw KL en ANB samen voor overleg over de landduinenregio in de Ook de stijgende houtprijzen vormen een aanZuiderkempen. dachtspunt in dit nummer. Wordt bosbouw terug rendabel? Dit zou wel eens een nieuw gegeven kunnen worden na jarenlange slabakkende prijzen.

Hopelijk mag dit gegeven ook duurzaam blijven.

Toch is er nog geen reden om te hard te juichen.

Het gewone rendement van andere onroerende goederen wordt beslist niet gehaald. Nochtans zijn het niet de beste rendementen die een echte bosbouwer in eerste instantie bezig houden. Hij zou dan wel beter naar iets anders uitkijken. Zijn persoonlijke voldoening haalt hij echter grotendeels uit de maatschappelijke meerwaarde die hij met het beheer van zijn bos realiseert.

De honderden privé-boseigenaars in de boscomplexen van de Engstraten, Scherpenbergen de Hutten, Volsbergenbossen, Bel, Eindhoutberg en Heidehuizen in de gemeenten Meerhout, Geel, Balen, Mol en Laakdal worden geconfronteerd met een steeds grotere recreatiedruk. Heel wat boseigenaars hebben geparticipeerd in overlegprocessen waar afspraken werden gemaakt over de toegankelijkheid van de verschillende gebieGeorges van der Vennet, den.

De resultaten tonen aanHeuvelrug dat mits overleg voorzitter Bosgroep Kempense vzw en respect oplossingen mogelijk zijn die rekening houden met de privé en maatschappelijke belangen. Het is lovenswaardig dat boseigenaars hun privé-bezit ook een maatschappelijke waarde willen geven. Dit wordt De bosgroep overlegt met partners. te weinig erkend. Een dikke pluim voor al die boseigenaars. Er is echter nog heel wat werk te doen. Boseigenaars klagen nog over slechte wegen, te weinig controle (quads, …), zwerfvuil, te weinig communicatie als er een activiteit is, … Om een structureel antwoord te vinden op al deze noden heeft de bosgroep alle betrokken partijen rond tafel gevraagd om samen te werken.

Enkel via het verenigen van verschillende krachten kunnen we naar duurzame oplossingen werken. In oktober zal een tweede vergadering plaats grijpen waar de inbreng van de verschillende partners duidelijk zal worden.

153

BOSGROEPNIEUWS WOORD VOORAF

Even voorstellen Bosgroep Noorderkempen vzw Een boseigenaar vertelt!

Meer dan 10 jaar geleden sloegen het Provinciebestuur Antwerpen en de Vlaamse overheid de Mei 1996, een klein berichtje in het toenmalige handen in elkaar voor een bijzonder project. De ‘Nieuwsblad van het Zuiden’: Kempense Heuvelrug werd omgedoopt tot open laboratorium voor een nieuwe vorm van participatief TE KOOP: bosperceel met bergplaats, ca. 4200 m². bosbeheer. Eigenaars en overheid werkten samen Eerder, in de zomer van 1995, waren wij op vakantie geaan ‘beter bos’. met onze drie kinderen van de leeftijd van acht tot Het was pionierswerk met veel open vragen weest en elf jaar. Met fiets, tent en de nodige bagage streken we na mogelijke valkuilen. Maar er was tegelijk ook het vele kilometers vermoeid neer op een stukje bosgebied in pertinente geloof in de kracht van dit experiment: het Brabantse land. samenwerking!

Samenwerking waarbij zowel overheid, burger Een als prachtige plek, wat zon, veel grove dennen en een boseigenaar winnen. geweldige rust. Het rook er verrukkelijk. Een heerlijke omgeving. Wij genoten van de natuur met al zijn schoonheden In 2001 werd ons bosverplegingsproject omgevormd en geluiden, die wij als stadsmensen maar mondjesmaat tot de eerste bosgroep. Ons succesvol experiment thuis konden brengen. bood inspiratie aan de Vlaamse overheid die Na vier weken wonen in het stukje bos met al zijn tegenuiteindelijk besliste om over haar hele grondgebied Jos Geuens, Gedeputeerde voor milieu strijdigheden als en rust, grilligheden in geluiden, natuurbehoud - Provincie Antwerpenlicht en bosgroepen op te richten. voornamelijk donker, met allerlei weertypen en andere Vandaag zijn niet minder dan 18 bosgroepen actief prachtige verschijnselen der natuur, vonden we allemaal dat in Vlaanderen. we er meer van wilden ontdekken. met prachtige kroon.

Dit verhaalZomereik toont duidelijk de kracht die schuiltToen in in mei kwam dat berichtje: Te koop bosperceel … een samenwerking waarbij de overheid investeert in Toch even slikken want het was voor ons geen gering bedrag om uit te geven. Gelukkig hebben we niet het kapitaal dat verborgen zit in onze maatschappij. getwijfeld, want na twaalf jaar heeft het nooit enige Het kapitaal in burgers die bereid zijn spijt opgeleverd. Een prachtig stukje loofbos met al zijn inwoners, grenzend aan het riviertje de AA. verantwoordelijkheid te nemen.

Het kapitaalvolgende in een landschap datvoor kan ons groeien.

De daarop jaren zijn ‘bosjaren’ geweest. Er ging vrijwel geen maand voorbij of we hebHet kapitaal in verenigingen van mensen ben daar wel een aantal dagen vertoefd. die samen iets willen bereiken.

Van geliefde kinderfeestjes met allerlei spelletjes, hutten bouwen, spookavonden tot en met feesten voor de 40-plussers: we van hebben er velebosgroep mooie herinneringen Sinds de opstart de jongste Antwerpen aan overgehouden.

Zuid, vorig jaar, kan elkemannetjes boseigenaar, overal in onze Hij was wat schuchter, en wij waren blij dat we hem einTwee jaar heeft er een pauw gewoond. provincie, terecht bij één vanoponze vijf bosgroepen. delijk na veel moeite toch de foto mochten vastleggen. Prachtige veren onder een reusachtige grote eik Vandaag houdt u de Bosgazet in handen. Met dit verrieden zijn slaapplaats. nieuwe tijdschrift trachten de Antwerpse bosgroepen Bij kleine Hans meer en Grietje huisje dat midden hun het 6.000 abonnees kwaliteit te bieden.

Door in het bos was gebouwd, zat hij het liefst.

Op de warande gezamenlijk verslagen, acties en activiteiten voor te midden op tafel. liet hij daar iets achter voor zijn stellen, bent uRegelmatig ruimer en beter geïnformeerd. bezoekers, die prompt weer aan de schoonmaak konden.

Helaas, pauw is zetten later verdronken in deweer AA,een zoals wij Met dezedeBosgazet de bosgroepen hoorden van een inwoner van Weelde. stap vooruit.

Als provinciebestuur zullen zowel bosgroepen Behalve de pauw hebben wewe er een scala van dieren aanals eigenaars de toekomst verder en begeleiden getroffen.

Metinboeken over vogels insecten en kwamen ondersteunen bij hetOoit realiseren vaneen de doelstelling we een heel eind. bijna op broedende fazant waar hetHelemaal allemaal een mee bult begon: samenwerken gestapt. geschrokken, toenaan het beest beter bos! vanaf maar vijf centimeter ineens met veel kabaal wegrende van zijn nest.

De Aa

We hebben een “bosboek” in het leven geroepen, waar vele bezoekers hun ervaringen met ons hebben gedeeld. Met de vele leuke reacties en foto’s blijft dit een mooie herinnering voor ons.

De kinderen worden ouder en gaan hun eigen weg maar wij genieten nog steeds met volle teugen van ons stukje natuur. De tijd, zoals wij die van het bos hebben mogen genieten, komt er hopelijk ook voor de kinderen. We gaan het nooit verkopen.

Met vriendelijke groet,

2 16

Een bosgenieter

WOORD VOORAF BOSGROEPNIEUWS

Nieuw Antwerpen Noord vzw Bosgroep Info rond code op adresetiketten

Het is mij een waar genoegen om het eerste Jawel, ook uw bos helpt de ganse gemeennummer van ons nieuw tijdschriftje te mogen schap een stukje meer op weg naar het Als lid van de Bosgroep Antwerpen Noord vzw, merk je bekomen een code naast je naam het adresetiket de inleiden. van een beterop leefmilieu (de van Kyoto Bosgazet. Deze codes verwijzen naar Bosgroep Antwerpen normen, Noord Effectief, Adviserend of Sympathiserend lid. de film van ex-vice president US Al Gore: De “Bosgazet”, dit tijdschriftje, wordt “An inconvenient enz…

• Effectieve ledenzo zijnnoemt boseigenaars/beheerders die nauw betrokken willen blijven truth”, omtrent het reileninen gedachte). zeilen van perdetrimester gezamenlijk uitgegeven door de vijf In deze nieuwe context moet een duurzaam bosbosgroep; ze verkiezen stemrecht op de Algemene Vergadering en/of kunnen zich kandidaat stellen in de Raad bosgroepen van de provincie Antwerpen.

Het zal beheer zorgen voor het goede evenwicht tussen van Bestuur. naast algemene informatie, eveneens bijzondere biodiversiteit en rendabiliteit, zodat bossen • Adviserende leden zijn boseigenaars/beheerders die net als de effectieve leden beroep kunnen doen op de volledige informatie per bosgroep bevatten. Iets rechtstreeks kwaliteitsvol zullen behouden blijven. De huidige dienstverlening. vernemen over de werking en ervaring van een en toekomstige generaties zullen er de vruchten van • Sympathiserende bosliefhebbers achter de bosgroep en kunnen deelnemen aan wandelingen, andere bosgroep kanleden voorzijn iedereen leerzaamdie zijn. kunnenstaan plukken. excursies, cursussen en brandhoutverkopen.

Inhoudelijk heeft ditkannummer onder meer via schriftelijke In dit opzicht wens leden sympathisanten • Het type lidmaatschap steeds worden aangepast verzoek aan ik de de Raad van en Bestuur. betrekking op de criteria voor duurzaam bosbeheer van de Antwerpse bosgroepen een voorspoedig De code verwijst 2007, naar het type lidmaatschap er is gekozen.

(CDB) en op persoonlijke beschermingsmiddelen waarbij ze geluk enwaarvoor tevredenheid mogen Deze code komt inondervinden de toekomst bij vanhet pasbeheer bij de inschrijving bij motorzaaggebruik. van hun bos.van activiteiten en zal ook bepaalde voordelen bieden.

Molenbaan 49 Over de CDB hebben we al veel gehoord, maar wat Zo kan elk effectief (code BAN E) en adviserend lid (code BAN A) van 2920 Kalmthout betekenen ze nu juist? U zult vaststellen dat duureen korting van 10% genieten bij De Feyter-Herman op gemotoriseerd Tel: 00(32) 03 665 60 zaam bosbeheer, om 22 te voldoen aan internationale gereedschap, beschermkledij, handgereedschap en toebehoren. Neem dit Mobile: (GSM) 0498 03 24 37 gelijkaardige criteria, zoveel aspecten bevat, dat exemplaar van de Bosgazet, met adresetiket mee naar de winkel zodat je info@tuinmachines-defeyter.be het moeilijk meetbaar is. Op lokaal vlak echter, type lidmaatschap kan aangetoond worden. kunnen deze criteria vertaald worden in concrete maatregelen die het duurzaam beheer van een plaatselijk bos moeten waarborgen. Een praktisch voorbeeld hiervan is het uitgebreid bosbeheerplan “Lichtaart-Herentals”, waaraan thans de laatste loodjes worden gelegd. Het is een primeur voor de Samen voor beter bos… talrijke deelnemende boseigenaars in onze streek.

De bedoeling van een uitgebreid beheerplan is een Het Agentschap voor Natuur en Bos is samen met het OCMW Antwerpen, de gemeente Brasschaat en een aantal leidraad te vormen voor de eigenaar, teneinde privé-boseigenaars (Bosgroep Antwerpen Noord hem vzw) een project gestart voor de opmaak van een duurzame toete helpen bij beheerDeze vanvisie zijnvoor bos,ongeveer 2000 ha bosgebied grotendeels gelegen in Kapellen, komstvisie van het hun duurzaam groendomeinen. rekening houdend met economische, ecologische, Brasschaat en Schoten, resulteert in een uitgebreid bosbeheerplan, waarin duurzaam beheer van het bos voor de sociale komendeen20recreatieve jaar wordtfuncties. beschreven. De opdracht werd toevertrouwd ARCADIS Belgium nv en Vereniging voor Bos in Vlaanderen vzw (VBV).

Ook de stijgende houtprijzen vormen een aanBossen met in veelditgezichten… dachtspunt nummer. Wordt bosbouw terug Kent u de bossen in de Brasschaat of Schoten? Misschien zegt het u meer als we spreken van het rendabel?

Dit zou welregio eensKapellen, een nieuw gegeven Mastenbos, de Kattekensberg, Inslag of hetprijzen.

Peerdsbos? U haalde er ongetwijfeld al eens een frisse neus. Of miskunnen worden na jarenlangedeslabakkende schien hield u erdit eengegeven picknick ook met uw partner, blijven. familie of vrienden.

Hopelijk mag duurzaam Toch is er nog geen reden om te hard te juichen.

Bossen hebben immers een belangrijke sociaal-recreatieve functie. Daarnaast is de vraag naar duurzaam geproduHet rendementvandaag van andere ceerdgewone hout als grondstof actueleronroerende dan ooit. Vroeger, nu of in de toekomst: bossen hebben een belangrijke goederen wordt beslist niet gehaald.

Nochtans functie van het bos steeds meer erkend en gewaardeerd. Onze economische functie. Tot slot wordt ook de ecologische zijn het niet de beste rendementen die een echte en diersoorten. bossen herbergen een groot aantal fascinerende plantenbosbouwer in eerste instantie bezig houden.

Deze soorten krijgen de beste kansen in een rijk enHij duurzaam beheerd boslandschap. zou dan wel beter naar iets anders uitkijken. Zijn Samengevat: voldoening bossen zijn bijzonder multifunctioneel! persoonlijke haalt hij echter grotendeelsZe vervullen zowel recreatieve, economische als ecologische Georges vandie der de Vennet, functies.

Het harmonieus samengaan van functies visie, basis vormt voor de uit de maatschappelijke meerwaarde die deze hij met het vereist een weldoordachte voorzitter Bosgroep Kempense Heuvelrug vzw concrete beheeruitwerking in het uitgebreid bosbeheerplan voor elk van de bossen afzonderlijk. beheer van zijn bos realiseert.

De Feyter & Herman bvba

Denk mee over de toekomst van de bossen in de regio Kapellen, Brasschaat en Schoten

Uw mening telt …denk met ons mee!

Voor het ontwikkelen van een visie op het bosbeheer is uw perspectief als boseigenaar, bosgebruiker, natuurvriend of betrokken geïnteresseerde erg belangrijk. Afhankelijk van uw interesses en mogelijkheden kunt u deelnemen aan: • Informerende wandelingen Gedurende de week van het bos (oktober 2008) zullen 4 informerende wandelingen georganiseerd worden waar het globale project aan u wordt voorgesteld.

• Werkgroepen Een tijdelijke ‘werkgroep ecologie’ en een tijdelijke ‘werkgroep recreatie’ worden opgericht. Als u denkt hieraan een positieve bijdrage te kunnen leveren of beschikt over nuttige informatie over deze thema’s, aarzel dan niet om ons te contacteren. Onderaan dit artikel vindt u onze contactgegevens.

173

BOSGROEPNIEUWS WOORD VOORAF

Even voorstellen Bosgroep Antwerpen Noord vzw dan 10 jaar geleden sloegen het Provincie•Meer Werkgroepen bestuur Antwerpen en de ecologie’ Vlaamseenoverheid de ‘werkgroep recreatie’ worden opgericht. Als u denkt hieraan Een tijdelijke ‘werkgroep een tijdelijke handen in elkaar voor een bijzonder project.

De een positieve bijdrage te kunnen leveren of beschikt over nuttige informatie over deze thema’s, aarzel dan niet om Kempense HeuvelrugOnderaan werd omgedoopt tot uopen ons te contacteren. dit artikel vindt onze contactgegevens. laboratorium voor een nieuwe vorm van participatief •bosbeheer.

Discussiewandelingen Eigenaars en overheid werkten samen 2008 staan 2 interactieve discussiewandelingen op het programma, waar elementen van de visie en het beaanEind ‘beter bos’. ter plaatse worden toegelicht de hand Hetheerplan was pionierswerk met veel open aan vragen en van concrete voorbeelden in het bos. Na de wandeling zult u reacties en opmerkingen visie kunnenook doorgeven. mogelijke valkuilen.

Maarop erde was tegelijk het pertinente geloof in de kracht van dit experiment: • Publieksevenement samenwerking!

In het voorjaarwaarbij van 2009 zullen de resultaten vanalshet planproces, toegelicht worden. Dit is meteen de start van de Samenwerking zowel overheid, burger publieke consultatie van het bosbeheerplan.

Tijdens het openbaar onderzoek zal iedereen de gelegenheid hebben boseigenaar winnen. alles nog eens van naaldje tot draadje te bekijken en nog een laatste maal een inbreng te hebben.

In 2001 werd ons bosverplegingsproject omgevormd tot de eerste bosgroep. Ons succesvol experiment bood inspiratie aan de Vlaamse overheid die uiteindelijk besliste om over haar hele Via verschillende kanalen wordt u op de grondgebied hoogte gehouden bosgroepen op te richten. van de activiteiten en de stand van zaken van dit project!

Vandaag zijn niet aan minder dan 18 bosgroepen actief Informatieposters de voornaamste ingangen van de in Vlaanderen. bossen en artikels in de regionale infobladen informeren u.

We houden u op de hoogte!

Jos Geuens, Gedeputeerde voor milieu en natuurbehoud - Provincie Antwerpen

Bovendien kunt u op elk moment terecht op de projectwebDit toont duidelijk de kracht Udiekunt schuilt site verhaal (www.bosbeheerplanKaBraS.be). zichindeze een samenwerking waarbij de overheid investeert website inschrijven voor bovenstaande activiteiten ofinaanhet kapitaal dat verborgen zit ingehouden onze maatschappij. melden om verder op de hoogte te worden.

Het kapitaal in burgers die bereid zijn Yvonne Voermans / Marlies Vanlerberghe verantwoordelijkheid te nemen.

Vereniging Boslandschap in Vlaanderen Het kapitaalvoor in een dat kan groeien.

Geraardsbergsesteenweg 267, 9090 Gontrode.

Het kapitaal in verenigingen van mensen die samen Tel 264 90 56 - Fax 09 264 90 92 iets09 willen bereiken.

Yvonne.Voermans@vbv.be / Marlies.Vanlerberghe@vbv.be website: www.bosbeheerplanKaBraS.be Sinds de opstart van de jongste bosgroep Antwerpen Zuid, vorig jaar, kan elke boseigenaar, overal in onze provincie, terecht bij één van onze vijf bosgroepen.

Vandaag houdt u de Bosgazet in handen. Met dit nieuwe tijdschrift trachten de Antwerpse bosgroepen hun 6.000 abonnees meer kwaliteit te bieden. Door gezamenlijk verslagen, acties en activiteiten voor te stellen, bent u ruimer en beter Onze Algemene Vergadering van geïnformeerd.

2008 werd voorafgegaan door een heus Bosfeest. Boseigenaars en sympathisanten werden

Bosfeest en Algemene Vergadering Donderdag 8 mei 2008

2 18

verwelkomd in het Provinciaal Domein Vrieselhof. Talrijke activiteiten zoals standen van onze partners, een wandeling Met dezehetBosgazet zetten de hoedententoonstelling bosgroepen weer een doorheen domein, een houten en een roofvogeldemonstratie konden de bezoekers bekoren. Inverde, stap vooruit. onze partner in cursussen gaf meer uitleg en demonstratie rond veilig werken met de kettingzaag, terwijl er tijdens de wanAls zullen zowel en bosgroepen delingprovinciebestuur verder werd ingegaan op we het beheer toekomst van de bosbestanden in het Vrieselhof. Aan het kasteel konden de als eigenaars in de toekomst verder begeleiden bezoekers langsgaan bij de stand van ANB (de nieuween structuur werd er toegelicht), van INBO (u kwam er meer te weten ondersteunen bij het realiseren van overde hundoelstelling wetenschappelijk onderzoek) en van onze bosgroepen (met de nodige achterwaar het allemaal mee begon: grondinformatie). samenwerken aan Een demonstratie met grote en klein roofvogels maakte de overgang beter bos! naar de Algemene Vergadering om 19u.

Tijdens de Algemene Vergadering werd ingegaan op de realisaties van het voorbije werkjaar 2007 en de statutenwijziging omwille van de verplaatsing van onze zetel naar Wijnegem. Ook de financiële situatie van de bosgroep werd toegelicht, 2007 afgesloten met een positief saldo en een goedkeuring van de begroting van 2008.

Na een rondvraag en de vraag naar medewerking voor een korte evaluatie van de werking van de bosgroep, werd de Algemene Vergadering afgesloten.

Een uitgebreide receptie volgde in het kasteel waar ook de Oprichting van de laatste Antwerpse Bosgroep Antwerpen Zuid vzw werd gevierd. Onze boseigenaars en sympathisanten benutten deze avond dan ook om kennis te maken met andere bosgroepleden.

Een uitwisseling van ervaringen werd mogelijk. Aan alle afwezigen, u had ongelijk, maar volgend jaar hebt u een nieuwe kans! Het enthousiasme voor 2008 is in elk geval Kennismaking met de partners ingezet. van de bosgroep.

Op de volgende pagina kan u de resultaten van de Bosquiz terugvinden!

BOSGROEPNIEUWS WOORD VOORAF

Nieuw Antwerpen Zuid vzw Bosgroep Jawel, ook uw bos helptaan de een gansequiz. gemeenTijdens het Bosfeest konden de aanwezigen deelnemen schap een stukje meer op weg naar het Hierbij de juiste antwoorden én…. de bekomen winnaars! van een beter leefmilieu (de Kyoto

Het is mij een waar genoegen om het eerste nummer van ons nieuw tijdschriftje te mogen inleiden.

normen, de film van ex-vice president US Al Gore: Wat “Bosgazet”, betekent dezezoafkorting PBM? De noemt dit tijdschriftje, wordt “An inconvenient truth”, enz… in gedachte).

Persoonlijkeuitgegeven Beschermings per trimester gezamenlijk doorMiddelen de vijf In deze nieuwe context moet een duurzaam bosbosgroepen van de provincie Antwerpen.

Het zal beheer zorgen voor het goede evenwicht tussen Wat gebeurt er als er een kick-back plaatsvindt? naast algemene informatie, eveneens bijzondere biodiversiteit en rendabiliteit, zodat bossen Terugslag van de kettingzaag informatie per bosgroep bevatten. Iets rechtstreeks kwaliteitsvol zullen behouden blijven. De huidige Welke voordelen zijnwerking verbonden het ecologisch rond het kasteel? vernemen over de en aan ervaring van een maaibeheer en toekomstige generaties zullen er de vruchten van Minder lawaai, Minder groenafval, werk, plukken.

Meer bloemen, Meer insecten, enz.… andere bosgroep kan voor iedereen leerzaam zijn. Minderkunnen Welke struik-of boomsoorten worden aangeplant na exotenbestrijding?

Inhoudelijk heeft dit Spork, nummer onder Wintereik, meer In dit opzicht wens de ledenwilg, en sympathisanten Lijsterbes, Zomereik, Hazelaar, Grauwe wilg,ikGeoorde ratelpopulier betrekking op de criteria voor duurzaam bosbeheer van de Antwerpse bosgroepen een voorspoedig Welke roofvogel jaagt in groep?

(CDB) en op persoonlijke beschermingsmiddelen 2007, waarbij ze geluk en tevredenheid mogen Woestijnbuizerd bij motorzaaggebruik. ondervinden bij het beheer van hun bos.

Wat is het verschil tussen een braakbal van een dagroofvogel en een braakbal van een uil?

Over de CDB hebben veel er gehoord, maar watin.

Bij een we uil al zitten ook beenderen betekenen ze nu juist? U zult vaststellen dat duurWat isbosbeheer, de naam van vaninternationale het ANB? zaam omdetenieuwsbrief voldoen aan Spoorzoeker gelijkaardige criteria, zoveel aspecten bevat, dat het meetbaarvan is. ANB Op lokaal vlak echter, Sindsmoeilijk de reorganisatie is er niet langer sprake van houtvesterijen. Elke provincie is ingedeeld in een kunnen deze criteria vertaald worden in concrete aantal beheerregio’s. Welke zijn de beheerregio’s in provincie Antwerpen? maatregelen die het duurzaam van een Antwerpse Kempen,beheer Turnhoutse Kempen, Netebronnen-Zuiderkempen, Schelde-Neteland plaatselijk bos moeten waarborgen. Een praktisch Alle deelnemers binnenkort een determinatietabel voor het herkennen van boomsoorten. voorbeeld hiervan ontvangen is het uitgebreid bosbeheerplan 3“Lichtaart-Herentals”, deelnemers; Ida Kox, Martine Van Goethem waaraan thans de laatste en Fam Bosmans-Verschooten, gaven feilloos de juiste antwoorden en ontvangen ‘Wandelen loodjes worden gelegd. HetLannoo’s is een primeur voor door de Antwerpse Bossen’. Deze prijzen vallen binnenkort bij de deelnemers in de brievenbus.

Bedankt voor jullie talrijke deelnemende boseigenaars in onze streek. enthousiaste deelname en proficiat.

De bedoeling van een uitgebreid beheerplan is een leidraad te vormen voor de eigenaar, teneinde hem te helpen bij het duurzaam beheer van zijn bos, rekening meteen economische, Op 8 meihoudend vond onder strakblauweecologische, hemel het Bosfeest plaats. 4 wandelingen, een roofvogelshow en disociale en recreatieve functies. verse infostanden lokten zowat 100 leden en sympathisanten van de Antwerpse Bosgroepen naar het Vrieselhof

8 mei 2008: Bosfeest en D-Day voor Bosgroep Antwerpen Zuid vzw!

in Oelegem. Aansluitend op het Bosfeest vond in het kasteel de oprichtingsvergadering (= eerste Algemene Ook de stijgende houtprijzen vormen aan- van Bestuur van de Bosgroep Antwerpen Zuid vzw plaats Vergadering) en de eerste verkiezing van een de Raad dachtspunt in dit nummer.

Wordt bosbouw terug (zie foto). 26 stichtende leden van de Algemene Vergadering ondertekende de oprichtingsakte waardoor onze rendabel? zou wel een gaat nieuw vereniging Dit voortaan dooreens het leven alsgegeven vzw Bosgroep Antwerpen Zuid. Als vzw kunnen we erkenning én kunnen worden na jarenlange slabakkende prijzen. subsidiëring aanvragen bij de Vlaamse overheid door het indienen van een werkplan. Op dinsdag 23 september Hopelijk ditdegegeven ook duurzaam blijven. plaats in het Vrijbroekpark te Mechelen waar dit eerste om 19.30 mag u heeft volgende Algemene Vergadering Toch is ervan nogonze geen reden om hard te juichen. werkplan Bosgroep ter te goedkeuring aan de Algemene Vergadering zal voorgelegd worden. Op 8 mei Het gewone rendement van andere onroerende werden de leden van de Algemene Vergadering in dat verband geconsulteerd met de vraag welke de belangrijkgoederen wordt voor beslist niet gehaald.

Nochtans ste doelstellingen onze Bosgroep zouden moeten zijn. Met de resultaten van deze bevraging zal rekening zijn het niet de beste die werkplan. een echte gehouden worden bij derendementen opmaak van het bosbouwer in eerste instantie bezig houden. Hij Het werkplan stelt doelstellingen en acties van onze zou dan wel beter naar iets anders uitkijken. Zijn bosgroep voor, voor de periode 2009-2011 en dient persoonlijke voldoening haalt hij echter grotendeels van te derworden Vennet, bij de Vlaamse tegen 1 oktoberGeorges ingediend uit de maatschappelijke meerwaarde die hij met het voorzitter Bosgroep Kempense Heuvelrug vzw Overheid. beheer van zijn bos realiseert.

Raad van Bestuur Bosgroep Antwerpen Zuid vzw.

Raad van Bestuur BG AZ vzw: vlnr Peter Geuens, Andy Van de Vijver, Herman Berkenbosch, Carrie Verelst (Gemeente Nijlen), Chris Van De Peer (penningmeester), Magda Van Loon, Johan Teughels (secretaris), Martine Van Goethem (voorzitster), Johan Claes, John Maes (ondervoorzitter), Luc Laeremans (coördinator), Steven Morrens (Gemeente Bonheiden). Niet op foto; Wendy Weckhuysen (Gemeente Rumst), Kristel Ketels (Provincie Antwerpen).

193

BOSGROEPNIEUWS WOORD VOORAF

Even voorstellen Bosgroep Antwerpen Zuid vzw Meer zondag dan 10 jaar25 geleden ProvincieOp meisloegen werdhethet Chiro-speelbos ‘Ravottersbos’ bestuur Antwerpen en de Vlaamse overheid de feestelijk ingehuldigd. handen in elkaar voor een bijzonder project. De

Kempense Heuvelrug werd omgedoopt tot open laboratorium voor een nieuwe vorm participatief Een 2 ha groot speelbos, vlakvanvoor deur van het chiroheem; een droom voor de jongensbosbeheer.

Eigenaars en overheid werkten chiro van Koningshooikt. Samen metsamen de Bosgroep Antwerpen Zuid werkte de Chiro een aan ‘beter bos’. samenwerking uit waar zowel de boseigenaar als de chiro écht beter van worden!

Het was pionierswerk met veel open vragen en mogelijke valkuilen. Maar er was tegelijk ook het De familie Busschots is de trotse eigenaar van 2 ha prachtig loofbos in ‘Den Brand’ in Koningshooikt. Paul pertinente geloof in de kracht van dit experiment: Michels-Busschots contacteerde begin 2007 de Bosgroep Antwerpen Zuid voor advies betreffende het beheer en samenwerking! onderhoud van het bos. Tijdens een gezamenlijk bezoek aan het bos bespraken Paul Michels en Luc Laeremans, Samenwerking waarbij zowel overheid, burger als coördinator van de Bosgroep, een aantal mogelijke opties voor een beter beheer van het bos en hoe de Bosgroep boseigenaar winnen. daarbij zou kunnen helpen. Een bijzondere frustratie voor de eigenaar was een aanzienlijke hoeveelheid sluikstort in het bos.

In 2001 werd ons bosverplegingsproject omgevormd tot de eerste bosgroep. Ons succesvol experiment De buren aan de overkant van de Mechelbaan, de Chiro, bood inspiratie aan de Vlaamse overheid die waren al jarenlang vragende partij voor een speelbos in eenGeuens, bosspelGedeputeerde moest er totvoor voor kort immers uiteindelijk besliste om over haar hele grondgebied de buurt. VoorJos milieu een klein uurtje gefietst worden of er kwamen auto’s aan en natuurbehoud - Provincie Antwerpen bosgroepen op te richten.

Vandaag zijn niet minder dan 18 bosgroepen actief te pas. Toevallig waren er de dag van het bezoek aan het bos enkele leiders aan het werk in de lokalen. Er volgde in Vlaanderen. een aangenaam gesprek waarin de eigenaar de wens van Dit verhaal toont duidelijk de kracht die schuilt in de Chirojongens te horen kreeg. een samenwerking waarbij de overheid investeert in Enkele weken later zijn de Chiro, de boseigenaar en de het kapitaal dat verborgen zit in onze maatschappij.

Bosgroep samen aan tafel gegaan en werd er bekeken wat Het kapitaal in burgers die bereid zijn de mogelijkheden waren om samen te werken. De eigeverantwoordelijkheid te nemen. naar stemde in om het bos open te stellen als speelbos.

Het kapitaal in een landschap dat kan groeien.

Maar alleen voor de Chiro. Een publiekelijke openstelHet kapitaal in verenigingen van mensen die samen ling zagen ze niet zitten. En aan het gebruik van het bos iets willen bereiken. koppelde de eigenaar de voorwaarde, dat de Chirojongens zorg dragen voor het bos en een oogje in het zeil houden Sinds de opstart van de jongste bosgroep Antwerpen bij wanpraktijken zoals sluikstort. De Chirojongens boden Zuid, vorig jaar, kan elke boseigenaar, overal in onze daarop aan, de eigenaar een hand toe te steken met een provincie, terecht bij één van onze vijf bosgroepen. grootschalige opruimactie. De Bosgroep zou helpen door Vandaag houdt u de Bosgazet in handen. Met dit het verwijderen van gevaarlijke takken en bomen zodat nieuwe tijdschrift trachten de Antwerpse bosgroepen het speelbos een veilige speelplek zou worden. Tenslotte hun 6.000 abonnees meer kwaliteit te bieden. Door werden al deze goede intenties door de Bosgroep en Chiro gezamenlijk verslagen, acties en activiteiten voor te neergeschreven in een Go4nature project dat ter subsidiëstellen, bent u ruimer en beter geïnformeerd. ring werd ingediend. Met het subsidiebedrag zou de Chiro Jasper Vendrickx (Chiro) en Paul Michels-Busschots (boseigenaar) tijdens de inhuldiging van ‘hun’ de opruimactie, een feestmoment en bosspelmateriaal Met deze Bosgazet Ravottersbos. zetten de bosgroepen weer een kunnen financieren. stap vooruit.

Zondag 25 mei, nog geen jaarwe later, werdbosgroepen het ‘Ravottersbos’ feestelijk ingehuldigd. Het bos werd intussen opgeAls provinciebestuur zullen zowel ruimd; met man werdverder in november een container afval (waaronder een ijskast) uit het bos verwijderd. als eigenaars in en de macht toekomst begeleiden en De arbeiders van op vraag van de Bosgroep in de winterperiode de gevaarlijkste takondersteunen bij SPK-natuurwerk het realiseren vansnoeiden de doelstelling ken overhangende bomensamenwerken werden verwijderd. waarweg hetenallemaal mee begon: aan Tegelijk werd de Amerikaanse Vogelkers (een pestsoort) uit hetbos! bos verwijderd. De chirojongens verzamelden, tot slot, enkele weken geleden al het hout vooraan in het beter bos. Dat hout zal, als brandhout, voor rekening van de eigenaar te koop aangeboden worden.

Deze bijzondere samenwerking, een win-win voor boseigenaar én chiro, werd zondag 25 mei bezegeld in een meterschap waarin de chiro zich engageert om het bos netjes te houden en de eigenaar te helpen bij het goed beheer van z’n bos. De eigenaar op zijn beurt biedt de chiro een prachtige plek aan die garant kan staan voor uren onvervalst speelplezier.

Meer info ivm dit en gelijkaardige projecten www.go4nature.be

2 20

KALENDER

Cursussen Antwerpse Bosgroepen ism Inverde Wat? Lezen van een bos Wanneer?

Dinsdag 12 augustus 2008, 9.00u - 16.00u Waar? Zoersel Omschrijving: Met de principes van duurzaam bosbeheer in de achtergrond, trekken we de hele dag het bos in zonder boeken. Kijken en analyseren staan centraal: op basis van een goede observatie gaan we dan beheeropties voor bepaalde bossen uitstippelen. In de marge komen zaken aan bod zoals houtprijzen, natuurwaarden, dunning, houtkwaliteit en boomsoortenkeuze.

Prijs?

Leden bosgroep: 10 € ; Niet leden: 20 € Code? ANLVB Wat? Kettingzaag module 1 Wanneer?

Zaterdag 13 en 20 september 2008, telkens 9.00u - 16.00u Waar? Mechelen Omschrijving: Dag 1: Theorie over de werking, het gebruik en de veiligheid van de kettingzaag.

Theorie en praktijk over het dagelijks onderhoud en scherpen van de ketting.

Dag 2: Eenvoudige zaagoefeningen op horizontale en verticale stamstukken. Geen vellingen!

Prijs?

Leden bosgroep: 30 € ; Niet leden: 60 € Code? AZKM1 Wat? Kettingzaag module 1 Wanneer?

Zaterdag 13 en 20 september 2008 Waar? Kamp C, Westerlo Omschrijving: Dag 1: Theorie over de werking, het gebruik en de veiligheid van de kettingzaag.

T Theorie en praktijk over het dagelijks en scherpen van de ketting.

ZEonderhoud VOL op horizontale en verticale stamstukken. Geen vellingen!

Dag 2: Eenvoudige zaagoefeningen Prijs?

Leden bosgroep: 30 € ; Niet leden: 60 € Code? ZZKM1 Wat? Snoeien Wanneer?

Donderdag 18 september 2008, 8.30u - 15.30u Waar? Mechelen Omschrijving: Theorie over het doel van het snoeien. Boomanatomie en afgrendelingsmechanismen.

Snoeitechniek en tijdstip. Algemene snoeiregels. Snoeioefeningen met snoeischaar, zaag en stokzaag.

Prijs?

Leden bosgroep: 15 € ; Niet leden: 30 € Code? AZSNO Wat? Kettingzaag module 1 Wanneer?

Donderdag 9 en vrijdag 10 oktober 2008, telkens 8.30u - 15.30u Waar? Prinsenpark, Retie Omschrijving: Dag 1: Theorie over de werking, het gebruik en de veiligheid van de kettingzaag.

Theorie en praktijk over het dagelijks onderhoud en scherpen van de ketting.

Dag 2: Eenvoudige zaagoefeningen op horizontale en verticale stamstukken. Geen vellingen!

Prijs?

Leden bosgroep: 30 € ; Niet leden: 60 € Code? NKKM1 Wat? Kettingzaag module 2 Wanneer?

Zaterdag 11 en 18 oktober 2008 Waar? Prinsenpark, Retie T Demovelling door instructeur. Veloefeningen door de cursisten.

Omschrijving: Dag 1: Theorie over het vellen vanZ bomen.

E L Dag 2: Veloefeningen doorV deO cursisten. Gebruik van hulpmiddelen bij het vellen.

Prijs?

Leden bosgroep: 30 € ; Niet leden: 60 € Code? KHKM2

NIEUW

Wat? Brandhoutinitiatie Wanneer?

Zaterdag 25 oktober 2008, 9.00u - 16.00u Waar? Prinsenpark, Retie Omschrijving: Zelf brandhout kappen lijkt op het eerste zicht niet moeilijk, maar enkele weetjes maken dit veiliger, efficiënter en leuker. Blokken of meterhout maken, klieven met de hand of met een machine, handgereedschap voor manipuleren en uitdragen, tips voor drogen van hout. Deze cursus is géén kettingzaagcursus, maar geeft een massa praktische tips rond brandhout oogsten. Attest kettingzaag module 1 vereist, om veilig aan het werk te kunnen gaan!

Prijs?

Leden bosgroep: 10 € ; Niet leden: 20 € Code? KHBRA

NIEUW

Wat? Kettingzaag module 2 Wanneer?

Zaterdag 11 en 18 oktober 2008 Waar? Kamp C, Westerlo T Demovelling door instructeur. Veloefeningen door de cursisten.

Omschrijving: Dag 1: Theorie over het vellen vanZ bomen.

E L Dag 2: Veloefeningen doorV deO cursisten. Gebruik van hulpmiddelen bij het vellen.

Prijs?

Leden bosgroep: 30 € ; Niet leden: 60 € Code? ZKKM2

Wat? Brandhoutinitiatie Wanneer?

Donderdag 6 november 2008, 9.00u - 16.00u Waar? Essen Omschrijving: Zelf brandhout kappen lijkt op het eerste zicht niet moeilijk, maar enkele weetjes maken dit veiliger, efficiënter en leuker. Blokken of meterhout maken, klieven met de hand of met een machine, handgereedschap voor manipuleren en uitdragen, tips voor drogen van hout. Deze cursus is géén kettingzaagcursus, maar geeft een massa praktische tips rond brandhout oogsten. Attest kettingzaag module 1 vereist, om veilig aan het werk te kunnen gaan!

Prijs?

Leden bosgroep: 10 € ; Niet leden: 20 € Code? ANBRA

21

KALENDER

Cursussen Antwerpse Bosgroepen ism Inverde Wat? Kettingzaag module 3 Wanneer?

Zaterdag 8 en 15 november 2008, telkens 9.00u - 16.00u Waar? Kamp C, Westerlo Omschrijving: Dag 1: Theorie over de inpact van het werken bij hout onder spanning. Hoe verwerkt men deze stammen.

Zaagoefeningen aan de spanningsbank. Dag 2: Oefeningen bij bomen die onder spanning staan.

Prijs?

Leden bosgroep: 30 € ; Niet leden: 60 € Code? ZKKM3 Wat? Kettingzaag module 2 Wanneer?

Woensdag 12 en donderdag 13 november 2008, telkens 8.30u - 15.30u Waar? Kamp C, Westerlo Omschrijving: Dag 1: Theorie over het vellen van bomen. Demovelling door instructeur. Veloefeningen door de cursisten. Dag 2: Veloefeningen door de cursisten. Gebruik van hulpmiddelen bij het vellen. GEWIJZIGDE Prijs?

Leden bosgroep: 30 € ; Niet leden: 60 € Code? ZKKM2 DATUM !!!

Wat? Wanneer?

Omschrijving: Prijs?

Stoken met hout Zaterdag 15 novemer 2008, 9.00u - 16.00u Spreekt voor zich!

Leden bosgroep: 15 € ; Niet leden: 30 €

Waar? Kamp C, Westerlo Code? ZKSMH

Wat? Kettingzaag module 3 Wanneer?

Dinsdag 2 en woensdag 3 december 2008, telkens 8.30u - 15.30u Waar? Prinsenpark, Retie Omschrijving: Dag 1: Theorie over de inpact van het werken bij hout onder spanning. Hoe verwerkt men deze stammen.

Zaagoefeningen aan de spanningsbank. Dag 2: Oefeningen bij bomen die onder spanning staan.

Prijs?

Leden bosgroep: 30 € ; Niet leden: 60 € Code? NKKM2 Wat? Kettingzaag module 3 Wanneer?

Zaterdag 6 en 13 december 2008, telkens 9.00u - 16.00u Waar? Retie/Kasterlee Omschrijving: Dag 1: Theorie over de inpact van het werken bij hout onder spanning. Hoe verwerkt men deze stammen.

Zaagoefeningen aan de spanningsbank. Dag 2: Oefeningen bij bomen die onder spanning staan.

Prijs?

Leden bosgroep: 30 € ; Niet leden: 60 € Code? NKKM3 Alle prijzen zijn BTW inclusief.

Bevestig tijdig je deelname, aantal plaatsen is beperkt. NU inschrijven is de boodschap.

Meer info over deze en andere cursussen, zie www.inverde.be

INSCHRIJVING CURSUSSEN Terug te sturen naar Bosgroep Zuiderkempen vzw, Britselaan 20, 2260 Westerlo of deze gegevens doorsturen naar rebecca.himschoot@admin.provant.be

Naam:.............................................................................................................................................................................. Tel. Nr.:..........................................................................

Adres: .................................................................................................................................................................................................................................................................................

Lid van bosgroep:

q KH

q ZK

q NK

q AN

q AZ

Cursuscode(s):.........................................................................................................................................................................................................................................................

22

U bent zeker van uw inschrijving na overschrijving van het cursusgeld op rekeningnummer 778-5912507-24 van de Bosgroep Zuiderkempen vzw met vermelding van initialen van uw bosgroep (zoals hierboven), uw naam en de cursuscode.

Na inschrijving krijgt u de laatste gegevens toegestuurd.

KALENDER

Wandelingen Donderdag en vrijdag 4-5 september 2008: INVERDE-cursus “doe 2-daagse bos” i.s.m. Bosgroep Zuiderkempen vzw Op 4 & 5 september organiseert Inverde vzw een praktische cursus over bosbeheer in de buurt van Mol. Deze cursus is bedoeld voor mensen die al wat kennis over bosbeheer hebben (bv. bosbouwbekwaamheid of NBL module bosbeheer gevolgd bij INVERDE, allerlei cursussen gevolgd via de bosgroepen). Die kennis kan dan o.l.v. bosbouwdocent Robbie Goris ingeoefend en verdiept worden tijdens de doe 2-daagse bos.

Het programma bestaat volledig uit oefeningen in het bos: analyse van de mogelijkheden van een bos, toekomstbomen selecteren, dunningen aanduiden, vormsnoei bij eik, opsnoeien, exploitaties voorbereiden,… Dus alles wat een praktisch bosbeheerder hoort te kunnen!

Heb je interesse om de handen uit de mouwen te steken op deze cursus, neem dan contact op met INVERDE vzw, www.inverde.be\cursusaanbod\open aanbod of 02/657.93.64.

Vrijdag 5 september 2008: Kennismaken met het projectgebied het Uitgebreid Beheerplan Brasschaat-Kapellen-Schoten in een bosgebied van een privé-boseigenaar!

Wil je ook kennismaken met het Uitgebreid Beheerplan in de praktijk?

We nodigen je graag uit om bij één van deelnemende privé-boseigenaars mee het bos in te gaan. We bekijken samen de huidige situatie en bediscussiëren de mogelijkheden naar de toekomst toe. Wanneer beheer je als privé-boseigenaar je bos op een duurzame wijze? Hoe is de aanpak bij een gezamenlijk bosbeheerplan? Wat is de meerwaarde als privé-boseigenaar om mee op de kar te springen van een dergelijke project?

We ronden de wandeling af met een demonstratie van een mobiele boomzaag, werkzaam aan de rand van het bos. Van stam tot houten planken waar je zelf bij staat.

Interesse om erbij te zijn?

Inschrijven verplicht bij de Bosgroep Antwerpen Noord vzw (beperkt aantal plaatsen) Gids: le Grelle Henry en Devriendt Karolien • Organisatie: Bosgroep Antwerpen Noord vzw • Afspraak: Vrijdag 5 september 2008 om 15.00u, Hoge kaart 263, Brasschaat, voor een wandeling doorheen het bosgebied + demonstratie mobiele boomzaag.

Zondag 16 november 2008: wandeling in en rond het Provinciaal Domein Kesselse Heide te Nijlen Frank De Roovere is al jarenlang domeinwachter van het 43 ha grote Provinciaal domein Kesselse Heide. Hij kent als geen ander de heide, het nabijgelegen Hoog- en Goorbos én z’n bewoners (op één, twee, vier, zes of acht voeten!).

Frank neemt ons mee voor een boeiende herfstwandeling met een rugzak vol verhalen over de historiek, het beheer, toekomst én de rijkdom van een bijzonder gebied. Breng uw laarzen (en paddestoelgids) mee.

Gids: Frank De Roovere • Organisatie: Bosgroep AZ vzw • Afspraak: 9.30u, onthaalgebouw Doefoepdei, Vaerestraat 4, 2560 Nijlen.

23

V.U.: Laeremans Luc, ’s Gravenwezelsteenweg 59-61, 2110 Wijnegem • Tel.: 03/355.09.40 • Fax.: 03/355.09.45

BOSCONTACT

Adressen

24

Bosgroep Antwerpen Noord vzw

Bosgroep Antwerpen Zuid vzw

’s Gravenwezelsteenweg 59-61, 2110 Wijnegem Tel.: 03/355.09.40 Fax.: 03/355.09.45 Coördinator: Devriendt Karolien • 0475/75.77.98 antwerpennoord@bosgroep.be Medewerkster: Van Cotthem Britt

’s Gravenwezelsteenweg 59-61, 2110 Wijnegem Tel.: 03/355.09.40 Fax.: 03/355.09.45 Coördinator: Laeremans Luc • 0476/76.18.25 antwerpenzuid@bosgroep.be Medewerkster: Van Cotthem Britt

Bosgroep Noorderkempen vzw

Bosgroep Kempense Heuvelrug vzw

Hoge Mouw Lichtaartsebaan 73 2460 Kasterlee Tel.: 014/85.90.19 Fax.: 014/85.90.21 Coördinator : Bogaerts Kaat • 0474/74.17.31 kaat.bogaerts@groenkempen.provant.be Medewerkster : Elly Maes

Hoge Mouw Lichtaartsebaan 73 2460 Kasterlee Tel.: 014/85.90.17 Fax.: 014/85.90.21 Coördinator: Vanlommel Stef • 0479/20.93.11 stef.vanlommel@groenkempen.provant.be Adj.-coördinator: Oostvogels Els • 0478/26.73.37 Els.oostvogels@groenkempen.provant.be Medewerkster: Vangenechten Annick Elly Maes

Bosgroep Zuiderkempen vzw

Voor de planning van terreinwerkzaamheden

Kamp C Britselaan 20 2260 Westerlo Tel.: 014/27.96.57 Fax.: 014/27.96.69 Coördinator: Seynaeve Jan • 0474/99.99.35 jan.seynaeve@groenkempen.provant.be Adj.-coördin.: Matthé Joris • 0478/78.20.22 joris.matthé@groenkempen.provant.be Medewerkster: Himschoot Rebecca

Meeuws Chris

0478/45.51.38 chris.meeuws@groenkempen.provant.be