de bosbode 2022 - 3

D RI EMA AND E L I J K S T I JDSC H RI F T BOSG RO E PE N OO ST- VLAANDER EN J A A RGANG 1 8 NR 3 – SE PTE M BE R 2 02 2 A FGI FTE K ANTO O R AALST | P5 09065

de bosbode

Natuurlijke bosverjonging Roofdieren in het bos Roemeens bosbeheer Van boomstam tot lepel Niet-inheemse soorten to the rescue?

V.U. RIET GILLIS, BOSGROEP OOST-VLAANDEREN NOORD VZW, W. WILSONPLEIN 2, 9000 GENT

gesubsidieerd door

de bosbode 4 | 2019

colofon de bosbode is een tijdschrift van Bosgroepen Oost-Vlaanderen redactie Jurre Baguet, Simon Brandt, Bram Coupé, Cédric De Noyette, Karen Dequidt, Margje Derde, Sylvie Focke, Sarah Geers, Sylvie Mussche, Hans Scheirlinck, Lene Van Langenhove, Klaartje Van Loy, Lotte Van Nevel fotografie cover: Lene Van Langenhove Simon Brandt, Bram Coupé, Sylvie Focke, Frederik Lembreght, Zdeněk Macháček / Unsplash, Marijke Smans, Sofie Van Brussel, Lene Van Langenhove, Lotte Van Nevel lay-out Koloriet - Leefdaal druk Drukkerij Arijs - Kluisbergen gedrukt op houtvrij gestreken FSC-papier op 3200 exemplaren verantwoordelijke uitgever Riet Gillis Bosgroep Oost-Vlaanderen Noord vzw W. Wilsonplein 2, 9000 Gent BE 0865 959 877 RPR Gent raad van bestuur BON | Riet Gillis, Leen Meersschaert, Yoke Van Riet, Maurits Adriaenssens, Kristien Dierick, Ivan De Block, André Bosmans, Pieter Dhollander, Jurgen Bauwens, Jan Van Dooren, François de Looz-Corswarem MOV | Francis De Beir, Hans Mestdagh, Marc Dilewyns, Theo Vitse, Lien Verwaeren, Kris Janssens, Steven Roosen, Jef Wittouck, Bruno Verstraeten, Dominiek Declercq, Luc Van den Berghe, Jan Verbeke, Geert De Visscher, Werner Pycke VAD | Laurens de Cock, Véronique De Bleeker, Marc De Bock, Raoul D’Hoossche, Dirk Otte, Koen Roman, Wouter Stockman, Jozef Van Crombrugge, Dirk Vanderpoorten

Als je dit nummer ontvangt, betekent dit dat jouw gegevens zijn opgenomen in onze databank. Ze worden enkel gebruikt in het kader van onze werking. Wil je niet in onze databank opgenomen zijn of wil je jouw gegevens wijzigen, geef dit dan door via bosgroepen@oost-vlaanderen.be.

2

Een

voor bos

De Bosgroepen ondersteunen boseigenaars bij alles wat komt kijken bij het hebben of aanleggen van een bos. Samen met onze 14.500 leden beheren we 60.000 ha bos in Vlaanderen. Daarbij bekijken we wat op lange termijn het beste is voor het bos en het ecosysteem. Want bossen zijn onmisbaar voor onze gezondheid, het klimaat en een evenwichtige fauna en flora.

In Oost-Vlaanderen zijn drie vzw’s actief: Bosgroep Oost-Vlaanderen Noord, Bosgroep Midden Oost-Vlaanderen en Bosgroep Vlaamse Ardennen tot Dender.

Word lid Leden kunnen bij De Bosgroepen terecht voor informatie en hulp bij de bosadministratie. Wij coördineren ook beheerwerken en organiseren activiteiten en cursussen.

- info over technische, wettelijke en financiële aspecten van bosbeheer - advies op maat van jouw bos na terreinbezoek - hulp bij bosadministratie zoals subsidies, kapmachtigingen en beheerplan - voordelige tarieven voor bosbeheerwerken (exotenbestrijding, vrijstellen, aanleg bosrand…) en mogelijkheid tot deelname aan gezamenlijke houtverkoop

Iedereen kan gratis lid worden.

Stuur een mailtje naar bosgroepen@oost-vlaanderen.be.

Woord vooraf Beste bosliefhebber, We kunnen maar één ding met zekerheid zeggen over de klimaatverandering: het is onmogelijk te voorspellen welke vormen ze zal aannemen. Hoe kunnen wij vandaag inspelen op mogelijke scenario’s van morgen? Kan het planten van nietinheemse boomsoorten onze bossen in de toekomst helpen om zich beter aan te passen? We vroegen het aan experten Kristine Vander Mijnsbrugge (INBO), Bart Muys (KU Leuven) en Etiënne Thomassen (LIFE Climate Forest).

Wie een (her)aanplant overweegt en de investering graag beperkt houdt, moet zich zeker eens verdiepen in natuurlijke bosverjonging. In dit nummer lees je hoe je jouw terrein kan

Bosvergeet-mij-nietje in Osbroek @vroman_steven

voorbereiden met het oog op een succesvolle verjonging.

Het bos zit vol kleine en grote roofdieren. Vossen en marters hebben een slechte naam omdat ze kleinere soorten zouden bedreigen. In het artikel ‘Vossenstreken of zondebokken’ komt een meer genuanceerd verhaal aan bod.

Een aantal collega’s trok naar Roemenië om er bij te leren over de boeiende bosbouwtraditie. Het verslag over hun excursies in het spoor van beren en bizons kon hier niet ontbreken.

Tenslotte nemen we jou mee naar het atelier van Thomas die lepels snijdt uit hout. Een groot deel van zijn tijd gaat naar het zoeken van takken en stammen, want hij werkt enkel met wat de natuur hem geeft.

Veel leesplezier, Riet Gillis Gedeputeerde voor milieu, natuur en klimaat

HRINS grenswandeling @justd1m1 We kiezen hier telkens twee mooie bosbeelden van onze volgers. Post jouw foto op Instagram met #eenhartvoorbos en wie weet staat jouw foto hier volgende keer te blinken.

3

de bosbode 4 | 2019

Niet-inheemse soorten to We leggen volgende stelling voor aan drie experten: “Het aanplanten van nietinheemse boomsoorten kan onze bossen helpen in hun adaptatievermogen tegen klimaatverandering”.

Kristine Vander Mijnsbrugge Werkt bij het INBO en is expert in het aanleggen van zaadboomgaarden voor inheemse boomen struiksoorten van lokale, autochtone herkomst. Voert ook klimaatgerelateerd onderzoek uit waarbij gekeken wordt hoe lokale, autochtone

herkomsten

verschillen

van

niet-lokale

herkomsten in normale groeicondities, bij verhoogde temperatuur en bij droogte.

“

Wereldwijd zijn er talloze voorbeelden van exoten die zich invasief zijn gaan gedragen. Zelfs sporkehout, een onopvallende inheemse struik in onze bos-

sen, gedraagt zich als een gevaarlijke indringer op sommige plekken in NoordAmerika. Ook is de biodiversiteit vaak veel hoger bij inheemse soorten dan bij exoten.

Zo komen er bijvoorbeeld veel meer insectensoorten voor op inheemse dan op Amerikaanse eik. Dergelijke geassocieerde biodiversiteit speelt mogelijk ook een belangrijke rol op vlakken waarvan actueel nog weinig gekend is, zoals de positieve invloed van mycorrhiza (ondergrondse schimmels die in symbiose leven met planten) op de vitaliteit van bomen. Exoten kunnen zelfs een bedreiging vormen wanneer specifieke ziektes (bijvoorbeeld schimmels) overgaan op onze inheemse soorten.

Minder risico loopt men bij het aanplanten van soorten die nu in Noord-Frankrijk of Wallonië de noordgrens van hun areaal kennen. Eenzelfde verhaal voor exoten die we hier al lang kennen en intussen bewezen hebben zich niet invasief te gedragen en toch wel wat houtproducten opleveren. Wanneer er toch overwogen wordt om met nieuwe uitheemse soorten te gaan experimenteren, is het heel belangrijk dat dit beperkt blijft tot kleinschalige aanplantingen die wetenschappelijk opgevolgd worden.

Dergelijke proefaanplantingen gebeuren dan best niet in de onmiddellijke omgeving

”

van ecologisch waardevolle oude boskernen om het gevaar van eventuele negatieve effecten maximaal te beperken.

4

the rescue? van onze inheemse soorten behouden blijft. Onze kennis over de voor- en nadelen van het gebruik van niet-inheemse soorten of van meer zuidelijke herkom-

Bart Muys

sten van inheemse soorten is actueel nog relatief beperkt. Daarom is het be-

Professor bosecologie & bosbeheer

langrijk dat alle stappen die hierin gezet

aan KU Leuven met een grote exper-

worden goed gemonitord worden zodat

tise inzake impact van soortendiver-

er tijdig kan worden bijgestuurd indien

siteit op het bosecosysteem. Heeft

nodig.

”

ook veel onderzoek gedaan naar de ecologie van bosherstel, de evaluatie van duurzaamheid in bossen en bio-energiesystemen.

“

Klimaatverandering is een dyna-

beleid hanteert in schril contrast staat

misch proces waarvan we nog

met de visie van bijvoorbeeld het Cana-

niet exact weten hoe dit zal verlopen.

dese beleid, waar alle soorten binnen

Verwacht wordt dat het klimaat de ko-

een straal van 500 tot zelfs 1000 kilo-

mende decennia sterk zal fluctueren al-

meter als lokale soorten worden be-

vorens op langere termijn naar een

schouwd. Op basis van dergelijke bena-

nieuw evenwicht te gaan. Omdat de on-

dering zouden soorten zoals zeeden of

zekerheden zullen toenemen is het be-

sommige mediterrane eikensoorten wel

langrijk verschillende opties open te

als inheems kunnen worden beschouwd.

houden en moeten we in de eerste

Momenteel worden soorten als grauwe

plaats inzetten op het verhogen van de

els en Noorse esdoorn in Vlaanderen als

weerbaarheid van onze bossen. Dit kan

niet-inheems beschouwd, net als soor-

onder meer door de mengingsgraad in

ten die hier al meer dan tweeduizend

onze bossen te verhogen, want een gro-

jaar zijn ingeburgerd, zoals kastanje of

te variatie aan boomsoorten zorgt voor

gewone walnoot.

een optimaal gebruik van water- en nutriëntenvoorraden van de standplaats

Men zou kunnen overwegen om de ge-

en voorkomt grootschalige aantasting

netische diversiteit van de populaties

door ziektes en plagen.

van onze inheemse soorten te verbreden om zo de weerbaarheid tegen de

In sommige gevallen kan hierbij het ge-

klimaatverandering te verhogen. Dit kan

bruik van niet-inheemse soorten passen,

bijvoorbeeld door in de kwekerij een be-

wel in beperkte mate en onder gecon-

perkt aandeel van meer zuidelijke her-

troleerde omstandigheden. Een belang-

komsten te mengen bij ons streekeigen

rijke kanttekening hierbij is dat de defini-

bosplantsoen, waarbij er over gewaakt

tie van ‘niet-inheems’ die het Vlaamse

wordt dat de brede genetische basis

5

de bosbode 4 | 2019

Etiënne Thomassen Is expertmedewerker bosecologie en bosbeheer bij Bosgroep Zuid-Nederland en trekker van LIFE Climate Forest. In dit project wordt nagegaan hoe een beschermend bosklimaat kan bijdragen aan een grotere veerkracht van bossen en welke beheermaatregelen nodig zijn voor de ontwikkeling van een klimaatbestendig bos.

“

Om het adaptatievermogen van onze bossen te verhogen is een integraal maatregelenpakket nodig. Afhankelijk van de functies van een bos kan de

aanplant van uitheemse boomsoorten daarbij passen, maar voor een veerkrachtig bos is meer nodig. Vitale, gezonde en diverse bossen zijn beter opgewassen tegen extremen en kunnen zich aanpassen aan veranderende omstandigheden. Daarvoor moet de vocht- en nutriëntenhuishouding zo goed mogelijk op orde zijn. Het aandeel rijkstrooiselsoorten verhogen kan daar bijvoorbeeld toe bijdragen.

Daarnaast kan een beheerder actief aansturen op de substantiële aanwezigheid van meerdere boomsoorten in de kroonlaag, en zoveel mogelijk gebruik maken van het dempend effect van het bosklimaat op extremen. Ook is het belangrijk dat het bos zich continu natuurlijk kan verjongen, waardoor boomsoorten zich kunnen aanpassen dankzij natuurlijke selectie. Dat vereist de juiste lichtverhoudingen, maar ook een passende wildpopulatie om ervoor te zorgen dat een breed soortenpalet zich kan verjongen.

Gezien de snelheid van de klimaatverandering denk ik dat het goed is om uitheemse soorten uit te proberen. Belangrijk is om exact vast te leggen welke soort en herkomst waar is aangeplant en om gegevens uit te wisselen. In wetenschap en praktijk zoekt men ijverig naar geschikte soorten en ontwikkelt men strategieën voor aanplant en monitoring. Alleen met goede monitoring kunnen we leren welke soorten onder welke omstandigheden geschikt zijn. En mocht er een verkeerde keuze gemaakt zijn, dan is die ook precies terug te vinden. Dankzij zulke aanplantingen kan men in het klimaat van de toekomst onderbouwde keuzes maken, zodat ook de

”

generaties na ons dezelfde ecosysteemdiensten van hun bossen mogen verwachten als wij nu.

6

Natuurlijke bosverjonging: hoe begin je eraan?

Steeds vaker zijn we gedwongen om afgestorven bossen te kappen en opnieuw aan te leggen. Daarbij grijpen we snel naar heraanplanten. Maar dit is duur en niet altijd succesvol. Droge voorjaren en hete zomers kunnen in combinatie met wildschade jouw investering tenietdoen. Reden te meer om natuurlijke verjonging te overwegen bij het (her)bebossen van terreinen.

Een disc-trencher maakt een sleuf vrij waar natuurlijke verjonging kan plaatsvinden

Strooisel Als derde parameter geldt de aanwezigheid van een strooisellaag. Een dik pakket bladeren, takken en/of naalden kan er voor zorgen dat boomzaden niet kunnen kiemen. Vooral pioniers met lichte zaden zonder energievoorraad moeten meteen in de minerale bodem kunnen wortelen. Bij een omvorming van naald-

Soortenrijkdom Een eerste belangrijke parameter is de uitgangssituatie van het bosperceel waar gekapt wordt. Hoe meer soorten in het bos, hoe meer kans op natuurlijke verjonging. In dergelijke bossen kan hout geoogst worden zonder dat er nadien moet aangeplant worden. Helaas zijn veel van onze bossen soortenarm.

Vaak zijn het soortenarme dennen- of sparrenbossen met een dik pakket naalden op de bosbodem die we willen omvormen naar loofbos. Bij deze percelen is het van belang om te kijken of er even-

Een perceel binnen een bos zal makkelijker verjongen dan een perceel dat geïsoleerd in het landbouwlandschap ligt, dat spreekt voor zich.

hout op zandgronden is er vrijwel steeds een onverteerde, zure strooisellaag aanwezig. Daar kun je als bosbeheerder natuurlijk op inspelen. Door de bodem te verwonden en terug zones met minerale bodem (zand) vrij te maken, kun je het

Size does matter

proces van natuurlijke verjonging stimu-

Een tweede parameter is de grootte van

te methodes ontwikkeld. Een eerste

de kapvlakte. Hoe groter de kapvlakte,

stap is het verwijderen van het takhout

hoe extremer de omstandigheden voor

of op rillen plaatsen ervan na de exploi-

de jonge boompjes. Als het bosklimaat

tatie. Soms is het op rillen trekken van

verdwijnt, kunnen zon en hitte immers

de takken al voldoende als de aanwezi-

diep in de bodem doordringen. Dit zorgt

ge strooisellaag niet te dik is.

leren. Hiertoe zijn verschillende efficiën-

ervoor dat vele jonge boompjes sneuvelen in hun eerste levensjaar. Daarnaast is

Wanneer de bodem vrij is van takken,

er een versnelde mineralisering onder in-

kan je die eventueel extra bewerken.

een grote rol: berk, grove den en ratel-

vloed van licht, die ervoor zorgt dat heel

Hiervoor wordt meestal een kraan met

populier op de armere gronden, en wil-

wat voedingsstoffen vrijkomen. Hierdoor

rooiriek gebruikt. De kraan verplaatst

gensoorten op de rijkere standplaatsen.

gaan bramen, netels en andere ruigte-

zich op rupsen - waardoor de bodem-

Hoe meer van deze bomen er nabij aan-

kruiden snel overheersen waardoor klei-

druk gering is - en harkt de strooisellaag

wezig zijn, hoe meer kans dat de natuur-

ne boompjes weer geen kans hebben.

pleksgewijs bijeen. Op de tussenstroken

lijke verjonging zal lukken. Het is dan ook

Vermijd dus grote kaalvlaktes als je enkel

ontstaat een ideaal kiembed voor pio-

van groot belang deze te behouden.

met natuurlijke verjonging wil werken.

niers zoals berk en grove den. Met een

tuele zaadbomen in de buurt staan.

Hierbij spelen vooral de pioniersoorten

7

de bosbode 4 | 2019

bosbouwtractor kan sneller gewerkt

gesleept. Je krijgt hierdoor pleksgewijs

worden. Er bestaan verschillende aan-

een minerale bodem die als kiembed

bouwstukken om bodemverwonding te

kan fungeren.

creëren. De meest gebruikte zijn de disc-trencher, loftploeg en kulla. De disc-trencher is een roterende schijf die

Pioniers

wordt aangedreven door de aftakas en

Natuurlijke verjonging na kaalslag focust

fijne takken en strooisel opzij werpt. Je krijgt na passage van de tractor een ondiepe sleuf die vrij is van takken en strooisel. Hierdoor krijg je strooksgewijze verjonging. De loftploeg werkt ook met schijven maar deze worden niet aangedreven. Ze bewegen net zoals bij

zich vooral op pioniersoorten. Deze zijn erop gebouwd om snel naakte terreinen te koloniseren. Climaxboomsoorten hebben vaak zwaardere zaden en verspreiden zich slechts traag doorheen het bos.

Vaak omdat een dier deze meenam als voedsel maar onderweg weer kwijt-

verschijnen. Meestal worden dan bomen

speelde. Het kan zinvol zijn om de na-

zoals eik, kers en linde aangeplant in

tuurlijke verjonging te combineren met

groepjes van 25 à 40 stuks, de zoge-

wijze kiembedden. De kulla heeft de

de aanplant van climaxsoorten. Deze

naamde kloempen. Belangrijk is om ze

meest eigenaardige werking. Deze ster-

methode wordt ook wel de gefusioneer-

goed te markeren en mogelijks ook van

vormige rol sleept achter de tractor aan

de aanpak genoemd. Hierbij ga je ge-

gps-coördinaten te voorzien. Zo vind je

en heeft vaste kantelmomenten. Hier-

richt kleine boomgroepen aanplanten

de aanplant nog terug eenmaal de

door worden stroken strooisel opzij

met soorten die er niet meteen zullen

natuurlijke bosverjonging een succes is.

het conventioneel ploegen door het voortbewegen van de tractor doorheen de bodem. Ook hier krijg je strooksge-

Links zie je de kloempenaanplant net na de bodembewerking, rechts hetzelfde terrein na twee jaar, waar de berk en lijsterbes een plekje hebben veroverd in de tussenruimte

8

Eenzelfde terrein twee jaar (links) en drie jaar (rechts) na de kaalkap van Douglas.

Hier werden kloempen aangeplant, de rest is natuurlijke verjonging

Stoorzenders

woekeren en dit ook vele jaren blijft

Opgelet met wild, want niets smaakt be-

bosregeneratie jaren uitblijft. Wie in zo’n

ter dan jonge kiemplanten. Vooral eik vinden ze lekker maar ook berken moeten eraan geloven. Soms kan het zinvol zijn het te verjongen deel tijdelijk te omheinen. Hiervoor kan gebruik gemaakt worden van de ‘snelle omheining’. Hierbij wordt de draad opgehangen aan gekruiste palen of metalen profielen. Dit bespaart arbeidsuren en is nadien sneller te verwijderen. Bij de gefusioneerde aanpak is het zinvol de beperkte aan-

doen. De plant kan ervoor zorgen dat situatie met natuurlijke verjonging wil werken, moet met een minigraver met drietand de wortelstokken uit de bodem trekken om zo de plant tijdelijk te verzwakken (vrijstellen moet je overigens ook bij een aanplant doen). Dit gebeurt best door de varens neer te slaan in plaats van ze weg te maaien. Eenmaal geknakt blijven ze laag en kan de boom verder groeien.

plant degelijk te beschermen door de boompjes individueel van kokers te voorzien of de kloempen op hun geheel te omrasteren.

Een andere stoorzender is adelaarsvaren, die bij plotse lichtinval enorm kan

9

de bosbode 4 | 2019

Roofdieren: vossenstreken of zondebokken?

Geen bos of natuurgebied zonder roofdieren, van insectenetende zangvogeltjes tot vossen en marters.

Sommige bos- en natuurbeheerders wijten de achteruitgang van bepaalde prooisoorten aan de grotere roofdieren. Niet helemaal terecht, want de kwaliteit van de habitat speelt een veel grotere rol, zo blijkt.

10

Bij roofdieren of predatoren denk je

wassen en afval dat door mensen wordt

door intensifiëring van de landbouw zo

waarschijnlijk onmiddellijk aan soorten

achtergelaten. Hun aantal hangt uitslui-

goed als verdwenen.

als de vos en de kraai. De koolmees, pa-

tend af van het voedselaanbod.

De combinatie van deze vegetatietypes

trijs, grutto of groene kikker komen wellicht niet meteen bij je op. Nochtans zijn

Huiskatten en verwilderde katten - niet

is zeer belangrijk omdat ieder type

dit predatoren van insecten en andere

te verwarren met de inheemse Europese

vegetatie een andere functie heeft. De

ongewervelden. Predatoren zijn namelijk

wilde kat - zijn een geval apart. Waar de

haag dient als schuilplek tegen predato-

dieren die actief jagen op andere dieren.

wilde kat in de natuur een territorium

ren. De verruigde vegetatie wordt ge-

De meeste predatoren vallen trouwens

van 1,5 à 2 km2 heeft, leven er op 1 km2

bruikt om te broeden en ook om te

zelf ten prooi aan soorten die een hoge-

gemiddeld 70 huiskatten. Iedere huiskat

schuilen voor predatoren. In de kruiden-

re plaats innemen in de voedselketen.

vangt per jaar gemiddeld 40 prooien.

en bloemrijke vegetatie zoeken de kui-

Voor 1 km komt het totaal op 2800

kens naar insecten. Kuikens van patrij-

We delen predatoren op in generalisten

prooien per jaar, voor heel België komt

zen moeten meteen na het uitkomen

en specialisten. Specialisten concentre-

dat op 84 miljoen prooien. Voor huiskat-

zelf op zoek naar voedsel. Ontbreekt er

ren zich op één enkele prooisoort of

ten is het vangen van deze prooien vaak

één van deze vegetatietypes of is deze

groep en hun populatie volgt dan ook

louter een tijdverdrijf. De impact op de

slechts in beperkte mate aanwezig, dan

de populatietrend van hun prooi. Gene-

biodiversiteit is evenwel groot.

krijgen de kuikens het moeilijk. Zo is het

2

broedsucces in akkerranden van minder

ralisten eten wat ze kunnen vangen en vullen dit aan met voedingsbronnen

dan 10 meter breed zeer laag omdat alle

zoals wilde bessen of door de mens

Nood aan schuilplekken

achtergelaten afval.

Predatoren krijgen vaak de schuld van

predatoren. De predatoren lijken zo de

de achteruitgang van heel wat soorten,

oorzaak voor het lage broedsucces,

Territoriumdrift

zoals de patrijs en weidevogels als de

Veel predatoren, zoals vossen, steen-

slechts één van de factoren die leiden

marters en insectenetende vogels, heb-

tot een achteruitgang van soorten. De

ben een territorium dat ze op zijn minst

kwaliteit van een habitat heeft een gro-

verdedigen tegen soortgenoten. De

tere directe en indirecte impact. Elke

grootte van dit territorium hangt meest-

soort heeft namelijk nood aan voedsel

al af van het voedselaanbod. Zo wees

en schuilplekken. Net daar wringt het

onderzoek uit dat het territorium van

schoentje in Vlaanderen. Neem nu de

stadsvossen in Bristol 30 ha bedraagt,

patrijs, waarvan de populatie de laatste

dat van vossen in een agrarisch gebied

jaren sterk achteruitgaat. Deze akker­

in Midden-Engeland 100 à 200 ha en dat

vogel heeft nood aan een kleinschalig,

van vossen in het kale hoogland van

gesloten agrarisch landschap met veel

Noord-Engeland maar liefst 1000 ha.

hagen met ruige vegetatie, verloren

Sociale dieren, zoals de zwarte kraai,

hoekjes en een grote gewasdiversiteit

hebben zich volledig aangepast aan de

met veel kruiden. Deze types vegetatie,

mens. Zij eten naast hun prooien ook ge-

en zeker de optimale combinatie, zijn

kievit en de grutto. Maar predatie is

nesten gevonden worden door grond-

maar de echte oorzaak is echter de lage habitatkwaliteit die te weinig beschutting biedt. Wanneer de akkerrand breder is dan 12 meter, stijgt de overlevingskans van kuikens met 64%.

Predatie kan dus wel bijdragen aan de achteruitgang van een soort, maar het grootste probleem is bijna altijd een te lage habitatkwaliteit. Om echt iets te veranderen moeten we dus inzetten op het verbeteren van habitats.

Bron: ‘Lessen uit de cursus vos van Inverde’, Boomblad, Bosgroep IJzer en Leie

11

de bosbode 4 | 2019

Inspiratie uit de

Verjonging bij naaldbos

12

Roemeense bossen Een aantal collega’s trok met Inverde naar Roemenië voor een reis op maat van bosbeheerders. Bizons, meren en oerbossen, ze zagen het allemaal.

Houtoogst

Romsilva is de overheidsdienst die de

jonging moet zijn alvorens men kan

reis leren dat het bosbeheer in de Kar-

Roemeense bossen beheert, zeg maar

overgaan tot de eindkap. Is dit niet het

het Roemeense ANB. In gans het land

geval, dan moet deze uitgesteld worden

bezitten en beheren ze 4 miljoen hecta-

tot er bijvoorbeeld een mastjaar zou

re bos, wat ongeveer 65% van het Roe-

optreden. Na de exploitatie wordt het

meense bosareaal is. Wij gaan gans de

bosbestand geïnspecteerd en indien de

week op pad met Viorel Timisescu, bos-

natuurlijke

beheerder van Romsilva Neamt County

plaatsen onvoldoende is, wordt er

Forest District. In deze bosrijke provincie

bijgeplant.

geen vaste afstanden tussen de pistes.

bos, waarvan 23% in eigendom is van

Het valt ons op dat er in de bossen die

het reliëf en kunnen wel tot 100 m uit el-

private eigenaars en lokale besturen. De

wij bezoeken telkens veel natuurlijke

rest is in overheidshanden. Sinds 2005

verjonging aanwezig is. Het is dan ook

heeft Romsilva een FSC-certificaat.

niet te verwonderen dat ze na een eind-

verjonging

op

bepaalde

beheert Romsilva ongeveer 200.000 ha

kap slechts een deel heraanplanten. Zo

FiTaBu-bos

worden de kosten uiteraard sterk ge-

Gezien we ons in de Karpaten bevinden,

al naaldhoutsoorten, en quasi al het

bezoeken we veelal bossen op 600 à

plantsoen komt uit hun eigen kwekerij-

900 m hoogte. De typische soorten op

en. Aangezien deze natuurlijke verjong­

deze hoogtes zijn fijnspar, zilverspar en

ing zeer goed lukt en de bomen van

beuk (de zogenaamde FiTaBu-bossen).

hoge kwaliteit zijn, kunnen we besluiten

We zien prachtige exemplaren met

dat de combinatie fijnspar, zilverspar en

boomhoogtes tot wel 40 meter. Tijdens

beuk op dergelijke standplaatsen zijn

de verjongingsfase, die 25 à 35 jaar

ecologisch optimum bereikt.

drukt. De aangeplante soorten zijn veel-

Hoewel het kaalkapsysteem voor ons, boomgericht-beherende Belgen, soms wrang aanvoelt, zullen we tijdens onze paten zeer economisch gericht is maar wel gebaseerd op natuurlijke processen en duurzaam bosbeheer. Zo wordt er optimaal gebruik gemaakt van natuurlijke verjonging en van vaste ruimingspistes. De ruimingspistes zijn op kaart ingetekend maar anders dan bij ons zijn er De pistes richten zich dan ook meer naar kaar liggen. Zaken als (dik) dood hout en habitatbomen zijn echter zo goed als nergens te zien. Houtproductie is en blijft toch één van de belangrijkste functies in de Roemeense bossen.

In

Roemenië

wordt

ongeveer

19.000.000 m3 hout per jaar geoogst.

Momenteel is er geen industrie in het land om het hout te verwerken tot hoogwaardige producten. Het grootste deel van het hout wordt geëxporteerd via de Zwarte Zee. De beuken gaan veelal richting Egypte of het Oosten, het naald-

loopt, worden progressieve kappingen uitgevoerd. Bij de eerste kap worden groepen gekapt van 1 x de boomhoogte, bij de tweede worden deze groepen groter gemaakt (tot 3 x de boomhoogte), de derde is een eindkap. Het systeem van progressieve kappingen moet ervoor zorgen dat er genoeg natuurlijke verjonging plaatsvindt. Als regel stelt Romsilva dat er op minstens 70% van de oppervlakte voldoende natuurlijke ver-

13

hout via Oostenrijkse zagerijen naar o.a.

nen een compensatie krijgen wanneer

kracht en nergens mag men hout oog-

Japan, China en de VS. Romsilva heeft

er schade is. Via educatie in de scholen

sten of paddenstoelen plukken. Enkel de

een eigen zagerij waar 1.500.000 m per

tracht Romsilva een zo breed mogelijk

graslanden worden om de twee jaar ge-

jaar verzaagd kan worden en over het

draagvlak te creëren voor de aanwezig-

maaid. De lokale mensen respecteren

hele land wordt 5.000.000 m3 verzaagd,

heid van de bizons in het landschap. Ook

deze regels en de rust.

de rest verlaat als rondhout het land.

in twee andere Roemeense regio’s wer-

3

den herintroductieprogramma’s opge-

Het oerbos is best wel indrukwekkend.

Vanatori Neamt

zet. Wanneer de Roemeense populaties

Het is een gemengd bos met een gemid-

die van Polen en Oekraïne ontmoeten,

delde kroonsluiting van 70% en bestaat

De blikvanger van dit natuurpark zijn de

zal het programma stopgezet worden.

voornamelijk uit de soorten fijnspar, beuk, den en taxus. Sommige exempla-

bizons. Dit majestueuze dier is een be-

Het oerbos

ren zijn meer dan 200 jaar oud, er staan

2002 startte Romsilva met een herintro-

Het oerbos Codrul Secular Slătioara ligt

4,5 meter die wel 50 meter hoog zijn. De

ductieprogramma, nadat deze soort hier

in de regio Bucovina, wat het ‘land van

totale opstand wordt geschat op 490 m3

200 jaar verdwenen was onder invloed

Beuken’ betekent. Onze gids Nico van

per hectare. Het volume dood hout

van de jacht. Er werd een achttal bizons

het plaatselijke Forstamt neemt ons mee

wordt geschat op meer dan 30 m3 per

uit Zweden, Duitsland, Oostenrijk en het

op wandel. Sinds de UNESCO erkenning

hectare.

VK naar Vanatori Neamt gebracht, waar

in 2017 bouwde men hier een nieuw

ze eerst een aantal jaar in een omras-

centrum om meer bezoekers aan te

We waren op onze hoede want in het

terd gebied van 180 ha verbleven. In

trekken. Het eerste beheerplan voor het

gebied zouden naast allerhande wilde

2012 werden de eerste vier bizons vrij-

oerbos gaat terug tot In 1875, wanneer

fauna en een gezonde berenpopulatie

gelaten, sindsdien worden er jaarlijks en-

Bucovina onder Oostenrijks bewind

ook drie lynxen actief zijn. De rotsen van

kele bizons vrijgelaten. Momenteel leven

stond. In 1904 was het reservaat 280 ha

de oude beekbedding zijn vervaarlijk

hier meer dan 70 bizons vrij in de bos-

groot, vandaag bedraagt het 1064 ha,

glad waardoor je makkelijk kan uitglijden

sen, er werd al een twintigtal kalveren in

maar dit omvat ook de omliggende

en in het water terechtkomen. Voor je

de natuur geboren. ’s Winters worden

regio en dorpen.

het weet ben je nat van kop tot teen en

langrijk onderdeel van het cultuurhistorisch patrimonium van Roemenië. In

ontvang je de prijs voor pechvogel van

de kuddes wel nog bijgevoederd met

14

bomen met een stamomtrek van bijna

mineralen en zout.

Het oerbos bestaat uit een kern van 609

De bizons mogen voorlopig niet bejaagd

ha met een bufferzone van onder ande-

worden. Soms komen de bizons in de

re jong bos en omliggende botanische

buurt van de lokale dorpen; boeren kun-

graslanden. Overal is een nulbeheer van

de dag…

Met dank aan Bram Coupé, Lotte Van Nevel, Sander Van Daele en Hannes Cosyns

Bosgroepnieuws

De mutsaard Ditmaal brengt onze duik in de geschiedenis ons bij brandhout. In andere tijden, toen van hoge brandstofprijzen nog geen sprake was, was dit de belangrijkste energiebron in onze contreien.

De stukken van een boom die te dik of

Elk huishouden maakte zelf brandhout

Tot diep in de 20e eeuw, wanneer steen-

te lang waren, kon met niet rechtstreeks

van houtkanten, hagen of bomenrijen,

kool meer in gebruik raakte, was de

verbranden. Het rijshout en de twijgen

maar het meeste brandhout kocht men

broodoven de belangrijkste afnemer van

werden op een bepaalde lengte gekapt

toch in het bos of op de houtmarkt.

opgemaakt hakhout, gevolgd door bier-

en samengebonden tot een mutsaard.

Thuis werden de mutsaards en fasselen

brouwers en jeneverstokers. In onze

In onze streken spreekt men ook wel

gestapeld in mijten of vummen. Het hout

regio waren natuurlijk ook de steenbak-

van een bussel, bonnink, spinse of

werd gebruikt om de woonkamer te ver-

kerijen een grote afnemer van brand-

boezje.

warmen en om de waskuip en bakoven

hout.

te verhitten.

Voor het samenpersen gebruikte men een houten mutsaardpaard, het binden

Vrij naar: ‘Bossen van Vlaanderen’ van Guido Tack, Paul Van Den Brempt en Martin Hermy

gebeurde met buigzame takken. Je had verschillende types, afhankelijk van de afmetingen en de hoeveelheid. Sommige mutsaardverkopers – ja, dat was toen een job – probeerden vals te spelen, maar wie betrapt werd, zag zijn hout in rook opgaan en moest een boete betalen.

Hakhout dikker dan 7 cm diameter werd op lengte gezaagd en met een hakmes in de lengte gespleten. Die stukken werden samengebonden tot een fasseel, schei of wisse.

15

de bosbode 4 | 2019

Van stam tot lepel Niks zo mooi als een met de hand uit hout gesneden voorwerp. Wij gingen op bezoek bij Thomas Reyntens die met eenvoudige tools zoals een bijl en mes uit elke tak of stronk een mooie lepel weet te halen.

Vooral het werken met je handen. Vertrekkend van de kromming van de tak en de houtsoort creëer je iets uit een simpel stukje hout. Even verdwijnt de wereld en focus je enkel daarop. Plus, je kan het in openlucht doen. Allemaal

Elk stuk hout heeft zijn eigen karakter,

siasme bleef groeien. Zo sterk dat ik

kleur en tekening, wat ervoor zorgt dat

besliste om er mijn beroep van te ma-

elke lepel uniek is. De lepels worden

ken. Zo werd ik van sportleraar voltijds

zorgvuldig behandeld met zuivere wal-

lepelsnijder, als Meneertje Teelepel.

notenolie om een duurzaam leven na

Waar vind je het hout?

Die zoektocht is een belangrijk deel van mijn job. Zonder hout geen lepels.

Hoe ziet de job van lepelsnijder eruit?

Ik werk vanuit een circulair idee: ge-

Het ambachtelijk snijden van een lepel

bruiken wat de natuur ons geeft. Je

is een heel proces, waarbij je ruwe en

zal me dus nooit takken zien afzagen.

enkel gemaakt uit afgebroken takken

fijnere kap- en snijtechnieken combi-

Enkel snoeihout, hout van afgebroken

en lokaal snoei- en afvalhout. Het hout

neert. Van stronk tot lepel. In het kort:

takken of bomen die geveld moeten

krijgt op die manier een tweede leven

je klieft het hout tot een plankje, te-

worden, komt in mijn handen. Mensen

in de keuken.

kent er je lepel op en snijdt de ruwe

zijn vaak blij dat het hout toch nog

vorm uit. Dan begint het fijnere snij-

een mooie en duurzame bestemming

werk. Als je wil, werk je de lepel af met

krijgt.

te streven en de combinatie met voedsel mogelijk te maken. Uit een diep respect voor de bomen worden de lepels

Hoe ben je met lepelsnijden begonnen?

Via een bericht over een workshop in Nederland. Ik dacht: waarom niet? Ik ben daar naartoe gegaan en achteraf kocht ik een eigen bijl en messen. Het bleek mij wel te liggen en mijn enthou-

16

heel rustgevend.

schuurpapier. Persoonlijk vind ik het mooier om de snijfacetten, de zogenaamde ‘handtekening’ van de maker, zichtbaar te laten.

Wat spreekt je zo aan in dit ambacht?

Heb je er zelf al aan gedacht om boseigenaar te worden?

Jazeker! Ik ben al een tijdje op zoek naar een droomhuis met een stukje bos om zelf te beheren, waar ik samen

grote verschil ligt echter vooral in ge-

twee werelden: lepels maken én les-

bruik: het is veel aangenamer om met

geven. Momenteel kan je mij vinden in

met de deelnemers van mijn work-

een kooklepel van stevig hout in de

koopcentrum Gent Zuid waar ik op het

shops kan genieten van het houtsnij-

potten te roeren.

gelijkvloers een ruimte heb.

Is er een verschil in bewerkbaarheid

Wat brengt de toekomst?

Wat is de meest speciale houtsoort

tussen droog en nat hout?

Hopelijk nog meer workshops, liefst

die je al omgetoverd hebt tot lepel?

Zeker, ik werk steeds met groen of

ook voor kinderen, jongeren en scho-

Ik werk met hout van lokale bomen,

vers hout. Hoe verser het hout, hoe

len. Daar wil ik graag op inzetten. En

en soms met hout van bijzondere bo-

makkelijker voor mij om alles te bewer-

een lepelfeest deze zomer. Ideeën

men met veel betekenis. Zo maakte ik

ken met mijn bijl en messen. De uitein-

bijvoorbeeld een reeks lepels uit het

delijke afwerking van de lepel gebeurt

hout van de ‘Vollander’, een heel be-

wel pas eens het hout helemaal droog

kende Zottegemse Canadese populier

is. Dan ga ik met een scherp mes de

(Populus x canadensis ‘Marilandica’)

lepel nog eens helemaal afsnijden met

die enkele jaren terug het leven liet

‘finishing cuts’ en breng ik een laagje

na een storm. Hij stond op een plaats

olie op het hout aan.

den.

waar vroeger de vierschaar gehouden werd voor de ingezetenen van omliggende parochies en waar oude wegen samen komen. Werken met zo’n hout geeft voor mij als maker een heel grote meerwaarde aan het proces.

leren maken?

Ja, naast de verkoop van lepels geef workshops,

avondreeksen

Wat moeten we ons voorstellen bij een lepelfeest?

Het lepelfeest, dat doorgaat van 23 tot 25 september in Zedelgem, wordt een hoogmis voor iedereen die graag lepels maakt of dit wil leren. Zowel de

Kunnen mensen bij jou een lepel

ik

genoeg voor nieuwe initiatieven.

en

teambuildings. Zoveel mogelijk buiten. Sinds kort organiseer ik ook een

absolute beginner als de meer ervaren snijder kan er twee dagen lang verblijven op een prachtlocatie (Merkenveld) en deelnemen aan een breed gamma workshops. s’ Avonds steken we het kampvuur aan, gaat de bar open en wordt er live muziek gespeeld.

Is een lepel uit wilgenhout even duur-

maandelijkse bijeenkomst: de ‘spoon-

zaam als een lepel uit beukenhout?

club’. Deelnemers zijn enthousiast. Het

Beukenhout zal ongetwijfeld een pak

even onthaasten doet hen duidelijk

Meer info op

duurzamer zijn dan wilgenhout. Het

goed. En voor mij is dit het beste van

www.meneertjeteelepel.be

17

de bosbode 4 | 2019 Bosgroepnieuws

Operatie Red de Wase bossen In mei vervoegde Jurre Baguet ons team. Hij coördineert het

Bosgroep Oost-Vlaanderen Noord schakelt een versnelling ho-

project dat het Waasland wil voorzien van klimaatrobuuste

ger met het nieuwe plattelandsproject Klimaatrobuuste en

bossen.

veerkrachtige bossen voor het Waasland. De doelstelling: samen met boseigenaars 50 hectare naaldbos omvormen naar Jurre studeerde oorspronkelijk voor leer-

meer biodiverse bossen.

kracht biologie en lichamelijke opvoeding en werkte enkele jaren als boomverzor-

We krijgen hiervoor steun van het Europees Landbouwfonds

ger. “Ik heb altijd veel affiniteit gehad

voor Plattelandsontwikkeling en Provincie Oost-Vlaanderen.

met de natuur en daarom startte ik

Nieuw is dat zeven gemeenten optreden als copromotor.

twee jaar geleden met een opleiding

Waasmunster, Stekene, Beveren, Sint-Gillis-Waas, Moerbeke,

tot boswachter bij Inverde. Ik kende al

Lochristi en Wachtebeke geven financiële steun aan boseige-

wat van bomen, maar leerde er ontzet-

naars om de bosomvorming mogelijk te maken.

tend veel bij over bossen. Om mijn horizon te verruimen solliciteerde ik bij De

Bij een bosomvorming komt wat kijken: de juiste vergunningen,

Bosgroepen. Ik sta in voor het project Klimaat-

het rooien van afgestorven bomen, een aangepast plantplan,

robuuste en veerkrachtige bossen voor het Waasland, waar-

nieuw plantgoed... Om boseigenaars zoveel mogelijk te ontzor-

over je hieronder meer leest. Mijn vrije tijd spendeer ik groten-

gen en de kosten te drukken, bundelen we de getroffen bos-

deels aan roundnet (spikeball). Vier jaar geleden richtte ik met

sen in vier boscomplexen. De komende twee jaar zullen we het

enkele vrienden de eerste roundnetclub van België op. Ik geef

probleem gebied per gebied aanpakken.

training en doe regelmatig mee aan Europese toernooien. Verder werk ik graag in de moestuin, want niets smaakt beter dan

Op 27 juni was er de kick-off van het project in Waasmunster

een tomaat van eigen kweek!”

waar alle partners voor het eerst samenkwamen en we het project voorstelden aan de pers. Samen zorgen we ervoor dat

Nieuw, grootschaliger project

het Waasland opnieuw groene, gezonde bossen heeft waarlangs het aangenaam wandelen en fietsen is.

Wie langs Wase wegen passeert, kan er niet omheen: de aan-

18

blik van troosteloze, afgestorven naaldbossen. Hoe kunnen we

Meer weten? Heb je zelf een aangetast bos in één van de

deze bossen weerbaar maken tegen ziektes en de oprukkende

genoemde gemeenten? Contacteer projectcoördinator Jurre

klimaatverandering?

Baguet via jurre.baguet@oost-vlaanderen.be of 09 267 78 58.

Bosgroepnieuws

Nog een nieuw gezicht De voorbije maanden was voor het team

miste ik echter buiten in de natuur zijn en ook sociale interactie.

van Bosgroep Midden Oost-Vlaanderen

In mijn nieuwe job help ik boseigenaars bij alle aspecten van de

een wat moeilijkere periode en er was

aanleg en het beheer van hun bos. Het is met volle goesting

dringend

ondersteuning

nodig.

dat ik samen met hen en met mijn collega’s wil werken aan een

Provincie

Oost-Vlaanderen

wierf

bosrijk Oost-Vlaanderen.

hiervoor Margje Derde aan. Zij is sinds april de nieuwe beleidsmede-

Wanneer ik niet ronddartel in een bos of met vrienden op stap

werker bos, specifiek voor ondersteu-

ben om dieren en planten te spotten, kan je mij terugvinden op

ning van de Bosgroep.

Margje studeerde vorig jaar af als bioloog. “Ik

een agility terrein met mijn liefste viervoeter Koda.

Hopelijk tot snel in jouw bos!”

kon meteen aan de slag als laborant in het covidlabo. Daar

Poelenplan Rodeland Op 10 mei werd het Poelenplan Rodeland gelanceerd, dat

trode. De voorstelling van het Poelenplan vond plaats aan de

zorgt voor zowel het herstel en beheer als de aanleg van poe-

vijver achter het Erfgoedhuis in Oosterzele en eindigde op het

len. Onder impuls van het Rodelandproject en Provincie

perceel van een privé-eigenaar die een paar jaar geleden

Oost-Vlaanderen werden dertig bestaande poelen en hun am-

samen met ons een poel aanlegde.

fibiebewoners in kaart gebracht in Gavere, Melle en Oosterzele. De komende jaren zullen er nog heel wat nieuwe poelen

Lees het rapport op www.rodeland.be.

worden aangelegd. Zo geven we een boost aan de biodiversiteit in deze regio.

Het Rodelandproject wordt getrokken door onze collega Sofie Van Brussel. Er wordt samengewerkt met een tiental partners

© Brecht Alderweireldt

rond natuurbehoud- en herstel in de regio van Gavere tot Gon-

19

© Gemeente Maarkedal

de bosbode 4 | 2019 Bosgroepnieuws

Verlengd wegens succes: het bosloket Dankzij het bosloket kwam er de voorbije winter 7 hectare bos

Provincie Oost-Vlaanderen verlengd. Komend jaar ondersteu-

bij in Oost-Vlaanderen. Gemeenten Evergem, Buggenhout,

nen we samen al zeker dertien steden en gemeenten bij hun

Maarkedal, Brakel en Denderleeuw klopten bij het bosloket aan

zoektocht naar meer bos via het bosloket.

om hun bosuitbreidingsplannen te realiseren. Nu de bosuitbreidingstrein echt op gang komt, wordt onze samenwerking met

Meer info op www.bosgroepen.be/bosloket.

Houtverkoop Bosgroep Oost-Vlaanderen Noord organiseerde in mei een gezamenlijke houtverkoop. Er werden zes loten van boseigenaars te koop aangeboden.

Leden die wilden meedoen aan de houtverkoop konden hiervoor intekenen. Na het voorbereiden en aanvragen van kapmachtigingen of andere vergunningen begon het terreinwerk.

We trokken het bos in met meetklemmen, hoogtemeters en verf. De meetgegevens werden per lot opgenomen in een houtcatalogus. Om rekening te houden met de lokale condities van het terrein werden de voorwaarden per lot vermeld. Hieronder vind je een overzicht van het resultaat.

Lot

Boomsoort

Volume (m3)

Aantal bomen

Verkoopprijs (€)

Prijs per m3

Lot 1

populier

327

196

12.840

39

Lot 2

Corsicaanse den

194

913

10.106

52

Lot 3

divers

205

691

10.309

50

Lot 4

tamme kastanje

337

783

16.906

50

Lot 5

Amerikaanse eik en

146

83

8.465

58

530

259

20.145

38

1739

2925

78.771

45

zomereik Lot 6 Totaal

20

beuk

Bosgroepnieuws

BOOST plant 4 nieuwe bossen in Oost-Vlaanderen BOOST geeft bosuitbreiding in Oost-Vlaanderen een duw-

Maak jij het verschil?

tje in de rug. Grondeigenaars met bosdromen kunnen jaarlijks een dossier indienen om een BOOST-toelage te

Wil jij graag meer bos in jouw buurt? Je kan eenvoudig een

ontvangen. Dit jaar geven we groen licht aan vier dossiers,

gift doen (vanaf 40 euro fiscaal aftrekbaar). Enkele sympa-

goed voor 3,3 hectare en zo’n 6800 nieuwe boompjes.

thisanten richtten het fonds ‘Vrienden van de Vlaamse Bos-

Komend plantseizoen komt er bos bij in Stekene (1 ha),

groepen’ op, beheerd door de Koning Boudewijnstichting.

Kluisbergen (1 ha) en Sint-Niklaas (0,8 ha en 0,5 ha).

Nieuwe BOOST-bossen in de kijker Vier dossiers, dat zijn vier verschillende bosdromen. Zo wordt het bosje in Stekene een bijenvriendelijk bedrijfsbos met veel bloeiende soorten zoals zoete kers, linde en spork.

Er komen bijenkasten en aan de rand van het bos een rustbank en infobord.

Het bosje in Kluisbergen komt op de bekende Paterberg.

Het lokale mozaïeklandschap leent zich perfect tot bosuit-

Dit fonds ondersteunt projecten als BOOST. Doe je dit jaar een gift, dan gaat deze rechtstreeks naar de bosuitbreidingsprojecten in Stekene, Sint-Niklaas of Kluisbergen. Wie weet komen we volgend jaar wel naar jouw gemeente?

Schenken aan het fonds ‘Vrienden van de Vlaamse Bosgroepen’ en BOOST kan

via

www.boosvoorbos.be/

steun-het-fonds of door het scannen van de QR-code. Kies je voor overschrijving op BE10 0000 0000 0404

breiding. We planten er onder andere haagbeuk, zomereik,

(Koning

beuk, zwarte els, fladderiep, esdoorn en heel wat struik-

mededeling niet: +++623/3709/10026+++. Per 2,5 euro gift

Boudewijnstichting),

vergeet

dan

zeker

de

soorten.

planten we 1 m2 bos. Bedankt!

Sint-Niklaas krijgt er maar liefst twee bosjes bij. Het eerste

Wij komen naar je toe!

perceel wordt bebost op initiatief van een arts, die als geen ander weet dat bossen essentieel zijn voor onze gezond-

Om onze BOOST-acties in de kijker te zetten, willen we de

heid. Langs drie zijden grenst dit stuk aan bestaand bos,

inwoners van de gemeentes waar we bebossen extra be-

wat van de bosuitbreiding een logische stap maakt. Het

trekken bij ons verhaal. Woon jij in Stekene, Sint-Niklaas of

tweede bosje wordt een ecologische stapsteen naar Pro-

Kluisbergen? Dan zie je ons zeker ergens verschijnen ko-

vinciaal domein De Ster, en zal met een uitgebreide bos-

mend najaar.

rand beschutting, voedsel en nestgelegenheid bieden voor vogels, kleine zoogdieren en tal van insecten.

Heb jij ook interesse om een dossier op te maken? Bekijk de voorwaarden op boostvoorbos.be/project-indienen. Indienen kan tot 30 april, maar neem gerust nu al contact op met ons.

Noteer deze data alvast in je agenda: -

9 september 2022: nachtvlinderavond in Stropersbos (19u30 aan café De Oude Statie in De Klinge)

-

13 november 2022: BOOST-plantactie in Kluisbergen

Blijf je graag op de hoogte van BOOST-realisaties en activiteiten, schrijf je dan in op de nieuwsbrief via boostvoorbos.be/nieuws.

Twee keer per jaar ontvang je dan als eerste BOOST-nieuws.

21

Boszoekers

Ga je mee op stap?

Van 9 tot 16 oktober is het Week van het Bos. Tijdens deze week valt er vanalles te beleven in het bos. Laat je inspireren door het aanbod op www.natuurenbos.be/week-van-het-bos of check uitinvlaanderen.be, dat alle activiteiten voor Week van het Bos bundelt.

Wij nodigen jou alvast uit voor een Paddenstoelenwandeling op zondag 16 oktober van 10u tot 12u. Ervaren gids Dirk Fiers laat je de wondere wereld van heksenbezem, prachtvlamhoed en takruitertje kennen. Extra troef: we trekken naar het kasteelpark Ten Biezen in Beerlegem (Zwalm) dat normaal niet toegankelijk is. Het domein is 60 hectare groot en ligt in de prachtige Munkbosbeekvallei.

Maar eerst is er nog het bezoek aan boomkwekerij Sylva op zaterdag 24 september in Lievegem, waar men je onder meer vertelt over zaadoogst, gewasbescherming en de uitvoer.

Deelname aan beide activiteiten is gratis, je kan je inschrijven via bosgroepen.be/activiteiten.

22

Advertenties

meer bosnieuws Volg ons op social media bosgroepenovl bosgroepenovl Schrijf je in op de nieuwsbrief via bosgroepen.be/jouwbosgroep De bosbode digitaal ontvangen? Mail naar bosgroepen@oost-vlaanderen.be

boszoekers Hieronder vind je een overzicht van bospercelen die momenteel te koop staan in Oost-Vlaanderen. De inbreng van Bosgroepen Oost-Vlaanderen beperkt zich tot informeren en adviseren; de verkoop gebeurt rechtstreeks tussen verkoper en koper.

HAALTERT: Afd. 2, Denderhoutem, Sectie A, nrs. 585a, 584a, 583, 582a, 582b. Oppervlakte: 0,55 ha.

Prijs overeen te komen. Meer info: 053 83 75 90.

WACHTEBEKE: Afd. 1, Sectie A, nr. 199 (Kleistraat). Oppervlakte: 1,18 ha. Gemengd loofhout (o.a. zomereik) geplant in 2010.

Meer info: 09 346 77 66.

Wil je zelf een zoekertje plaatsen, mail dan naar bosgroepen@oost-vlaanderen.be. We plaatsen geen advertenties voor verkoop van bosplantsoen of tweedehands materiaal. Zoekertjes worden niet herhaald.

brandhoutweb.be Een overzichtelijk online verkoopplatform waar je het hele jaar door brandhout kan kopen. Bosgroepen Oost-Vlaanderen zorgen voor een up to date aanbod, een vlotte opvolging en een goede prijs-kwaliteitverhouding van lokaal en duurzaam brandhout.

contact Bosgroep Oost-Vlaanderen Noord vzw PAC Zuid | W. Wilsonplein 2 - 9000 Gent | 09 267 78 60 bosgroepnoord@oost-vlaanderen.be coördinator: Sylvie Mussche

Bosgroep Midden Oost-Vlaanderen vzw PAC Zuid | W. Wilsonplein 2 - 9000 Gent | 09 267 78 60 bosgroepmidden@oost-vlaanderen.be coördinator: Klaartje Van Loy

Bosgroep Vlaamse Ardennen tot Dender vzw Veemarkt 27 - 9600 Ronse | 055 21 62 80 vlaamseardennen@bosgroep.be coördinator: Hans Scheirlinck