I N FO RM AT I E B L AD B O SG ROE P LI M BU RG D RI EMA AND E L I J K S T I JDSC H RI F T - N` 94 O K TO B E R , NO VE M B E R , DE CE M BE R 2 02 6
Bosbelang
Mechanisatie in de bosbouw: oplossingen voor slimmer en duurzamer werken
AF GIF TEK ANTOOR: H ASSELT 1 3D E AF D ELING P3A9010
Nacht in het bos: zes soorten om te spotten in het duister
PB- PP B- 01675 BELGIE(N) - BELGIQUE
Van babbel tot bos: Andreas uit Balen beboste een paardenweide
Gratis lespakket rond duurzaam bosbeheer Met ‘Het bos van Moertje en Kraker’ lanceerde Bosgroep Limburg enkele jaren geleden een boekje waarin de vos Moertje en de eekhoorn Kraker kinderen wegwijs maken in het hoe en waarom van bosbeheer. Nu lanceren we een lesbrief waarmee we leerkrachten inspireren om met dit boekje aan de slag te gaan en het te gebruiken als startpunt voor één of meerdere lessen rond bosbeheer. We sloegen hiervoor de handen in elkaar met het Provinciaal Natuurcentrum. De lesbrief is een uitgebreid inspiratiedocument met lesideeën die je kan aanpassen volgens je eigen lesplannen en interesses, en het niveau van de klas. Doelgroep is de tweede en derde graad van het lager onderwijs. Het pakket is vooral gericht op zelf actief doen en ontdekken in de schoolomgeving. Tijdens diverse opdrachten komen uiteenlopende vakken en thema’s aan bod, van aardrijkskunde en biologie tot wiskunde en muzische vorming. We nemen ook graag klassen gratis mee op sleeptouw naar bossen. Werk je in het onderwijs of ken je een leerkracht die hier enthousiast van wordt? De boekjes en de lesbrief zijn gratis aan te vragen via bosgroep@limburg.be of +32 11 23 73 28. Wil je als bosbeheerder graag een klas ontvangen of je bos openstellen voor een uitstap onder begeleiding van de Bosgroep? Neem dan zeker ook contact met ons op!
in dit nummer Bosbeheer
Bosbeheer
Mechanisatie in de bosbouw: oplossingen voor slimmer en duurzamer werken _ 4
Van babbel tot bos: Andreas uit Balen beboste een paardenweide _ 10
Informatief
Regio
Handen uit de mouwen
Nacht in het bos: zes soorten om te spotten in het duister _ 8
Nieuwe, digitale aanpak voor overzicht beheerwerken _ 11
In vijf stappen bomen planten _ 13
Informatief
Voor schone bossen op World Cleanup Day 2026 _ 12
Beste bosliefhebber Het valt me telkens weer op als ik met boseigenaars praat: velen van jullie steken graag zelf de handen uit de mouwen in jullie bossen. En terecht, want dat zorgt niet alleen voor veel voldoening, het is ook nog eens enorm belangrijk voor onze natuur. Al weten jullie ook: bomen vellen, snoeien, slepen of verzagen is niet bepaald een lichte hobby. Gelukkig bestaan er vandaag heel wat slimme oplossingen die het werk een stuk efficiënter, duurzamer én aangenamer maken. In deze editie van het Bosbelang gaan we in op de voordelen van kettingzagen en bosmaaiers met een elektrische accu. Die kunnen het werk een pak lichter maken en zijn vooral ook goed voor het milieu. Je leest waarop je moet letten bij aankoop, gebruik en onderhoud. Ook voor taken als dunningen of het verwerken van lokaal hout bestaan handige hulpmiddelen die je helpen om sneller en ergonomischer te werken. Zeker het lezen waard, jouw rug zal je dankbaar zijn! Verder ontdek je in dit Bosbelang naar goede gewoonte weer heel wat praktische tips en inspirerende voorbeelden van bosbeheer. Zo lees je over Andreas, die in de Antwerpse Kempen een paardenweide beboste na een Bosbabbel met een Bosgroepmedewerker. Zijn verhaal toont de kracht van de Bosgroepwerking aan. Het najaar belooft er een vol inspirerende ontmoetingen te worden. Kijk zeker even in de activiteitenkalender voor info rond de Dag van de Boseigenaar, een ledenexcursie naar KempenBroek en een vertoning van de film ‘Le chant des forêts’. Veel leesplezier!
Laura Olaerts gedeputeerde van Milieu en Natuur voorzitter vzw Bosgroep Limburg
COLOFON
Bos te koop _ 14 112 app _ 14 Activiteitenkalender _ 15 Contactgegevens _ 16
De deputatie van de provincieraad van Limburg, Jos Lantmeeters, gouverneur-voorzitter, Inge Moors, Laura Olaerts, Igor Philtjens, Tom Vandeput, gedeputeerden en Bruno Bamps provinciegriffier wd. I Coördinatie Heidi Deckers, Bosgroep Limburg I Tekst Leen Raats, Teksttype.be, Heidi Deckers, Jeroen Franssens, Jolan Wouters, Patrick Meesters, Vlaamse Bosgroepen I Concept en vormgeving Hilde Winters, Informatie en Communicatie, provincie Limburg I Fotografie en illustraties Robin Reynders (Informatie en communicatie, provincie Limburg), Boumediene Belbachir, Liam Van Eyck (Bosgroep Limburg), Heidi Deckers (Bosgroep Limburg), Lander Loeckx, Regionaal Landschap Kempen en Maasland (RLKM), Jan Beulen, Patrick Meesters (Bosgroep Limburg), Tom Houbrechts, Frits Huiden, Bram Wertoy, Jan van der Straaten, Mark Zekhuis, Yves Adams, Johan Precher, Wesley Overman, Rafael Minguet Delgado, BosgroepZuiderkempen, Shutterstock, freepik, Vincent Munier I Drukwerk printkamer, provincie Limburg I Oplage 1420 ex. I Verantwoordelijke uitgever Vera Boesmans, Universiteitslaan 1 - 3500 Hasselt I Wettelijk depotnummer D/2008/5857/82
Nieuws uit de regio
3
Bosbeheer
Mechanisatie in de bosbouw: oplossingen voor slimmer en duurzamer werken Veel van onze leden werken graag in het bos, maar we kunnen niet ontkennen dat het zwaar werk is, zeker als je een dagje ouder wordt. Gelukkig zijn er oplossingen die boswerken lichter, efficiënter en duurzamer maken. In dit artikel gaan we graag in op enkele interessante ontwikkelingen.
Van jankende motoren naar ergonomische accukracht Bij handmachines zoals kettingzagen en bosmaaiers is er de laatste jaren een sterke evolutie naar elektrische
4
Bosbeheer
accu’s. Thomas van Loon maakt deel uit van een team dat voor een bekend merk werkt rond de elektrificatie in de groensector. Thomas: “Bosmaaiers en kettingzagen op accu zijn beter voor het milieu, omdat er geen fossiele uitstoot is. Dat is ook gezonder en aangenamer voor de gebrui-
ker. Hoewel een machine op accu doorgaans niet minder weegt, is hij beter in balans en dus ergonomischer. Dat het lawaai grotendeels wegvalt, is aangenaam voor de gebruiker én diens omgeving.” “Ook het onderhoud is makkelijker. Je moet enkel de ketting of messen en de luchtfilter onderhouden. Vergelijk het met een elektrische auto, die veel minder vaak naar de garage moet. Het werk zelf is minder technisch: je drukt een knop in en je kettingzaag start. Laat je die knop los, dan stopt hij meteen.” Door veel met arbeiders te praten
en hen machines te laten uittesten, heeft Thomas een goed zicht op de bezwaren die leven. “Ik krijg weleens te horen dat een machine lawaai moet maken, dat je een motor moet horen janken. Terwijl bijvoorbeeld professionele, elektrische heggenscharen tegenwoordig al krachtiger zijn dan hun benzinetegenhanger. Een elektrische auto trekt ook sneller op dan een auto op benzine.” Enkel wie heel zware en langdurige werken doet, heeft nog nood aan een benzinemotor. “Als je bijvoorbeeld Canadese populieren moet vellen of acht uur lang bomen moet kappen. Maar ook hier zijn oplossingen om het duurzamer aan te pakken, met Motomixen die steeds ecologischer worden. Er zijn nu zelfs experimenten met Motomix die uitsluitend uit volledig hernieuwbare bronnen komt.” Een bezorgdheid bij veel boseigenaars is dat je in het bos niet zomaar accu’s kan opladen, maar daar zijn oplossingen voor, van laden via je auto tot grote, mobiele powerbanken waarmee je tot acht accu’s tegelijkertijd kunt laden. Je kan nu je accupack opladen via je elektrische fiets of zelfs e-cargobikes met een ingebouwde acculader en een zonnepaneel en een bak waar je al je materiaal in kwijt kan.”
Een aandachtspunt is de temperatuur van je accu. Thomas: “Die moet ergens tussen de 5 en 15 graden liggen bij opstart. Leg dus je accu’s op koude winterdagen thuis binnen voor je vertrekt, of aan je voeteneinde wanneer je naar de werkplek rijdt. Eens opgestart, kan je werken bij temperaturen tussen de min twintig en plus veertig. De elektrische motor van de machines én de lader zorgen dat je accu op temperatuur blijft.” In aanschaf lijken de machines duurder, maar op termijn is elektrisch werken goedkoper. “Een accu is geen machine, maar je brandstof voor de komende jaren. Als je echt wil vergelijken, zou je een kettingzaag moeten kopen met een pallet Motomix of Aspen voor de komende tien jaar. Bovendien ligt de onderhoudskost een stuk lager. En je kan dezelfde accu en lader voor verschillende machines gebruiken, bijvoorbeeld voor een kettingzaag én een bosmaaier. De batterijen gaan heel lang mee, en zelfs na het aantal gegarandeerde laadcycli zijn de accu’s niet volledig afgeschreven, maar zal je wat vaker moeten laden. Online vind je handige tools om je huidige machines te vergelijken met hun elektrische equivalenten, qua vermogen en prijs. Er zijn ook goede tweedehandsmodellen te koop.”
Inklapbare zaagbok
Zelfklemmende zaagbrug
Lokaal hout slim verwerkt Kettingzaag op accu
Bosmaaier op accu
Ook het verwerken van brandhout kan tegenwoordig comfortabeler en efficiënter. Moderne kettingzagen zijn lichter en krachtiger, er bestaan compacte lieren en kleine tractoren voor het uitslepen van hout, en ook kliefmachines zijn sterk geëvolueerd. Daarnaast winnen eenvoudige hulpmiddelen zoals zaagbokken en zaagbruggen aan populariteit.
Een creatief voorbeeld van eigen oplossingen.
Bosbeheer
5
Die hulpmiddelen zorgen ervoor dat je stammen op een veilige, ergonomische werkhoogte kan vastzetten. Sommige modellen laten toe om meerdere stammen tegelijk te verzagen, terwijl zelfklemmende systemen ervoor zorgen dat het hout niet verschuift. Naast commerciële systemen maken heel wat gebruikers hun eigen oplossingen. Dat toont mooi aan dat innovatie in de bosbouw niet altijd groots of complex hoeft te zijn: soms maken kleine hulpmiddelen het verschil.
De strooisellaag opentrekken Het opentrekken van de strooisellaag is een bijzonder efficiënte manier om spontane bosontwikkeling
na een kapping te stimuleren, al heb je daarvoor wel de toestemming van het ANB nodig. Takhout enkel klepelen of versnipperen geeft doorgaans minder goede resultaten. Met een Kula, vorenploeg en disc trencher haal je behoorlijke resultaten, maar het meest efficiënt is de strooisellaag wegschrapen met een kraan met rooiriek, tot net boven de minerale laag. Vroeger werd met kraantjes van 2 ton gewerkt en bedroeg de kostprijs van de werken zo’n 2.600 €/ha. In de winter van 2025-2026 experimenteerden we met kranen van 3,5 ton tot 8 ton. We vergeleken ook een rooiriek met een puinbak met tanden van 15 cm lengte. De machines waren uitgerust met rupsbanden en de chauffeurs kregen richtlijnen om bodemverdichting te vermijden.
VOOR het opentrekken met de rooiriek
Een puinbak van 1,2 m en tanden van 15 cm lengte
6
Bosbeheer
Kleinere kranen hebben meer werkgangen nodig dan machines met een langere graafarm. De lengte van de graafarm, de ervaring van de machinist en de breedte van de rooiriek of puinbak bleken bepalend voor de kostprijs en kwaliteit (gemiddeld 1.500 €/ha). Naast het volledig opentrekken van de strooisellaag tussen de pistes werd ook geëxperimenteerd met het optrekken van vakken volgens een dambordpatroon. Dat spaart de reeds aanwezige verjonging en is goedkoper. Verder werd geëxperimenteerd om met enkele boomstronken achter een tractor de strooisellaag open te trekken. Dat lukt goed als de stronken kort zijn afgezaagd. Op percelen met veel Amerikaanse vogelkers geeft volledig opentrekken minder verjonging
NA, opengetrokken en in afwachting van natuurlijke verjonging
De rooiriek aan het werk
Ook met boomstammen kan je al een mooi resultaat verkrijgen
van vogelkers dan het dambordpatroon en opentrekken met stronken.
Slimmere machines voor het jonge bos Wanneer natuurlijke verjonging goed op gang komt, begint de volgende fase in het bosbeheer. Als de jonge bomen te dicht op elkaar staan, moet je selectief vrijstellen via dunningen en kijk- of werkpistes aanleggen. Dat kan kettingzaag of bosmaaier met zaagblad, maar gespecialiseerde machines vereenvoudigen dit werk. Klepelmachines achter een zware tractor of zelfrijders zoals een Merlo hebben meestal een werkbreedte van zo’n 3 meter. Hiermee kunnen pistes geklepeld worden op 20 of
40 meter. Leg je ze dichter bijeen, dan verlies je te veel beboste ruimte. Om dunningen uit te voeren tussen de pisten of extra werkgangen te maken zijn er nu compactere machines. Een opvallend voorbeeld is de Pfanzelt rupsmachine, het “Zwitsers zakmes” van het bos, die je kan inzetten voor uiteenlopende taken. De firma Houbrechts Bosontginning demonstreerde onlangs bij Bosgroep Limburg hoe hun Pfanzelt via afstandsbediening nauwkeurige kijkpistes van 1 meter breed maakt in jonge bestanden. Hiermee kan je dus wel rijen dicht op elkaar klepelen om te helpen bij de dunning.
Ook GPS-technologie vindt haar weg naar bosbeheer. Moderne systemen kunnen vooraf aangeduide paden via satellietsturing volgen. De bestuurder blijft uiteraard nodig om gewenste bomen of obstakels in het bos te vermijden, maar de technologie helpt om pistes evenwijdig en mooi verdeeld aan te leggen zonder ze vooraf manueel te markeren. Timing blijft daarbij cruciaal. Leg pistes aan vóór de bomen 3 meter hoog zijn. Hoe vroeger je het beheer start, hoe efficiënter de moderne machines. Artikel door Bosgroep Limburg (Patrick Meesters).
Werken met een Pfanzelt-machine kost zo’n 110 €/uur excl. btw. De prijs per meter piste hangt af van de dichtheid en dikte van de vegetatie.
Een Merlo kan grote oppervlakten snel klepelen
De Pfanzelt wordt via afstandsbediening door het bos geleid
Rechte pistes dankzij slimme gps-sturing
GPS-ontvanger op het dak van een tractor
Bosbeheer
7
Informatief
Nacht in het bos: zes soorten om te spotten in het duister Ook ’s nachts valt er in het bos heel wat te beleven. Veel van de meest bijzondere en zeldzame dieren worden pas bij het vallen van de avond actief. Sommige dieren spot je enkel of vooral tijdens bepaalde seizoenen. Hierbij zes nachtbrakers die je in de nazomer en vroege herfst kan tegenkomen. Dit seizoen vormt namelijk geen eindpunt, maar een overgang. Terwijl sommige soorten zich stilaan terugtrekken, zijn andere net op hun best. Wie ’s avonds de stilte opzoekt, ontdekt dat het bos nog verrassend lang wakker blijft.
ontwikkelde bosranden of oude fruitboomgaarden. In deze periode heeft hij het extra druk om voldoende reserves op te bouwen voor zijn lange winterslaap. Hij eet vooral braambessen, lijsterbessen en hazelnoten, aangevuld met wormen of slakken en zelfs kleine vogels en reptielen.
Eikelmuis
Dit padje wordt amper 3 tot 5 centimeter groot. Zijn naam dankt hij aan de gewoonte van de mannetjes om de eiersnoeren om hun akkerpoten te wikkelen en met zich mee te dragen. Je vindt de zeldzame vroed-
De eikelmuis herken je aan zijn opvallende zwarte Zorro-masker. Dit nachtdier is lid van de slaapmuizenfamilie, die eigenlijk geen muizen
8
Informatief
zijn, maar ergens tussen de families van de muizen en de eekhoorns behoren. De sierlijke, lange pluimstaart verraadt dit verwantschap. De eikelmuis voelt zich het best in hagen en houtkanten, dicht struweel, goed
Vroedmeesterpad
meesterpad in heuvelachtige gebieden, op zonnige, open plaatsen met voldoende mogelijkheden om overdag te schuilen. Belangrijk is dat er het hele jaar door water voorhanden is. Plassen die in de zomer opdrogen zijn niet geschikt, omdat minstens een deel van de larven in het water overwinter. Ook in de nazomer blijven deze verborgen nachtdieren actief rond hun leefgebied.
Franjestaart Deze middelgrote vleermuis jaagt in open bossen en waterrijke gebieden op spinnen, vlinders, kevers, muggen en vliegen. Met zijn roze snuit en oren en witte buikvacht is hij vrij makkelijk te herkennen. Tijdens het actieve seizoen verblijven franjestaarten vaak in holle bomen. Kort na zonsondergang vliegen ze uit. Ook in de nazomer en vroege herfst blijven ze goed zichtbaar, terwijl ze stilaan energie opslaan voor de winter.
ken tot licht en tot zoete geuren zoals overrijpe bramen of bloeiende klimop.
Oehoe Met een spanwijdte tot 190 cm is de oehoe misschien wel één van de meest spectaculaire vogelsoorten die ons land rijk is. Ook de snelle toename van deze grote uil als broedvogel in Vlaanderen is gerust spectaculair te noemen. Van de Voerstreek tot de Vlaamse Ardennen: deze nachtjager bij uitstek heeft een stevige comeback gemaakt. De oehoe jaagt vooral in de schemering en nacht en laat zich soms verraden door zijn diepe roep. Je zal hem eerder horen dan zien.
Spaanse vlag Deze nachtvlinder is ook overdag actief, maar behoort tot de nachtvlinders omdat hij vooral in de avondschemering rondvliegt. Tijdens warme nazomeravonden kan hij nog actief zijn, al neemt zijn aanwezigheid later in het seizoen af. In rust legt hij zoals alle nachtvlinders zijn onopvallende voorvleugels over de achtervleugels, maar wanneer hij zijn vleugels uitslaat, verschijnen ook de opvallende onderliggende vleugels die rood zijn met zwarte stippen. Je treft deze nachtbraker vooral op koninginnenkruid en vlinderstruiken. Naar een artikel door Bosgroep Vlaams-Brabant
Bruine herfstuil In september en oktober kan je veel nachtvlinders zien. De bruine herfstuil is een typische soort die van half augustus tot in het late najaar vliegt. Omdat hij vrij algemeen in Vlaanderen voorkomt, is het een goede soort voor wie de wereld van de nachtvlinders wil ontdekken. Deze vrij onopvallende vlinder behoort tot de grote familie van de ‘uilen’, een groep nachtvlinders die vooral in het najaar actief is. Met zijn warme kleuren, van geelbruin tot koperbruin met fijne lijnen en tekeningen, gaat hij perfect op in een achtergrond van herfstbladeren. Overdag rust hij goed gecamoufleerd tegen boomschors of tussen bladeren, maar bij valavond fladdert hij naar tuinen, bosranden en struwelen. Hij voelt zich aangetrok-
Spaanse vlag
Oehoe (kuiken)
Vroedmeesterpad
Franjestaart
Eikelmuis
Bruine herfstuil
Informatief
9
Bosbeheer
Van babbel tot bos: Andreas uit Balen beboste een paardenweide Andreas is een van de vele honderden Vlamingen die een ‘Bosbabbel’ aanvroegen voor het realiseren van hun bebossingsdromen. Vier jaar later neemt Bosgroep Zuiderkempen opnieuw polshoogte bij de enthousiaste eigenaar van het ‘Europabosje’ in Balen. Waarom vroeg je een bosbabbel aan? “Ik zag een campagne passeren toen ik een paardenweide van mijn vader kreeg. Kort na mijn aanvraag contacteerde een medewerker van Bosgroep Zuiderkempen me en bezochten we samen het terrein. Ik kreeg veel advies en we bespraken de volgende stappen. Ik heb in het verleden veel gevlogen, en wilde de CO2-impact daarvan deels compenseren. Bovendien ben ik opgegroeid in Balen en een deel van mijn familie woont hier nog, dus het leek me fijn om op die plek iets goed te doen. Tot slot wilde ik iets verwezenlijken dat op lange termijn een impact heeft, over generaties heen.”
10
Bosbeheer
Hoe verliep het proces? ‘De paarden moesten eerst verhuizen en dan was het wachten op de vergunning van de gemeente. De volgende winter, in januari 2023, konden we het bos al planten. We hadden regelmatig overleg met Bosgroep Zuiderkempen over vergunningen, aanplanting, terreinvoorbereiding en soortenkeuze. Maatwerkbedrijf Lidwina vzw zorgde voor de aanplant. Enkele boompjes overleefden het droge voorjaar van 2023 niet, maar de schade was beperkt en we moesten niet ingrijpen. Er was veel vraatschade, maar ik ben geen voorstander van plastic wildbescherming. We vonden een alternatief: verse plukjes schapenwol aan elk boompje.”
Loonde het voor jou de moeite om dit bos te planten? “Een bos planten is leuk en makkelijk, er kruipt weinig werk in, zeker dankzij De Bosgroepen. Ze geven advies over de wettelijke mogelijkheden en beperkingen, maar zijn ook experts voor de opmaak van het plantplan, de terreinvoorbereiding en het beheer achteraf. Ik raad iedereen aan om een bos te planten. Uiteraard moeten er soms wat werken gebeuren, zoals het vrijmaken van het toegankelijke wandelpad, maar ook hier verloopt de samenwerking met de Bosgroep zeer vlot. Onze buur plantte ook een bos, en zelf hebben we plannen om nog een stukje te bebossen. Zo ontstaat een bos van bijna vijf hectare, dat bovendien andere bossen verbindt.” Bezit je zelf een stuk grond, en denk je eraan om het te bebossen? Vraag een Bosbabbel aan via Bosteller.be of neem contact op met je lokale Bosgroep. Naar een artikel door De Koepel
Nieuwe, digitale aanpak voor overzicht beheerwerken Vorig jaar startte Bosgroep Limburg met de voorbereidingen van een nieuwe beheerronde in Tessenderlo. We inventariseerden meer dan veertig privébossen en deden dat voor het eerst volledig digitaal met behulp van de toepassing Fieldmaps. Die aanpak maakt het eenvoudiger om terreininfo, kaartgegevens en mogelijke beheermaatregelen overzichtelijk samen te brengen. In Tessenderlo zullen we binnen ruim 50 hectare vooral dunningen uitvoeren. Daarna brengen we verjongingsgroepen in met standplaatsgeschikte boomsoorten. Zo worden de bossen gevarieerder en weerbaarder tegen ziekten, plagen en de gevolgen van de klimaatverandering.
De verkoop van het hout uit de dunningen helpt de uitvoering van de werken mogelijk te maken. De kappingen vinden plaats in 2026 en 2027. Nadien volgen de aanplantingen.
Van proefproject naar vaste werkwijze De digitale inventarisatie in Tessenderlo was een eerste test, maar bleek meteen waardevol. Na enkele bijsturingen wordt dezelfde werkwijze ondertussen in alle regio’s van Bosgroep Limburg gebruikt. In een volgende editie van het Bosbelang bekijken we deze digitale aanpak uitgebreider: hoe ze precies werkt, wat ze oplevert en hoe ze ons helpt om bosbeheer nog gerichter op te volgen.
Artikel door Bosgroep Limburg (Jolan Wouters)
Regio
Regio
11
Informatief
Voor schone bossen op World Cleanup Day 2026 Tips voor mooie, gezonde bossen 1. Leave no trace. Kies voor herbruikbare materialen voor picknicks en wandelingen of neem een afvalzakje mee. 2. Afval gezien in je favoriete bos? Dan kan je steeds terecht bij je gemeente of afvalintercommunale voor opruimmateriaal zoals grijpers, handschoenen, fluovestjes en vuilzakken. Je kan met hen afspraken maken over het ophalen van het verzamelde zwerfvuil of je kan het zelf meenemen.
SEPTEMBER
20 zondag
World Cleanup Day
Op zondag 20 september 2026 is het World Cleanup Day. Op deze dag ruimen miljoenen vrijwilligers in meer dan 200 landen zoveel mogelijk zwerfvuil op en maken mensen attent op dit probleem. Ook de Bosgroepen doen mee. Autobanden, plastic verpakkingen, koelkasten, tuinafval: in de Vlaamse bossen slingeren nog veel te veel zaken rond die er niet thuishoren. Dat afval heeft een negatieve impact op de biodiversiteit, boom- en bodemgezondheid en de natuurbeleving. De laatste jaren merken we ook meer en meer chemisch afval. Dat heeft niet enkel een langdurige en ingrijpende impact op het bosecosysteem, maar vormt ook een enorm veiligheidsrisico. Helaas is de boseigenaar steeds verant-
12 Informatief
woordelijk voor het opruimen, soms tegen torenhoge kosten. In 2025 lanceerden de Bosgroepen al een communicatiecampagne rond World Cleanup Day, om de bevolking te sensibiliseren. Door het succes van deze campagne, gaan we nu een stapje verder en organiseren we her en der vuilraapacties in bossen. Hou onze sociale media in de gaten voor locaties en info. Zelf een actie organiseren? Kijk dan op www.worldcleanupday.org voor tips.
3. Sluikstort kan je melden aan de gemeente of via een digitaal meldingsformulier dat je terugvindt op de website van de gemeente of van de afvalintercommunale. 4. Check eerst de toegankelijkheidsregeling van jouw favoriete bos voor je erop uit trekt. Het ANB heeft een toegankelijkheidsregeling voor al haar bossen dat je kan raadplegen. In private bossen mag je niet zomaar afval rapen. Neem eerst contact op met de eigenaar om toestemming te vragen. Naar een artikel door De Koepel van Vlaamse Bosgroepen.
Meer weten? Contacteer Dries Moerloose koepel@bosgroepen.be 0477 98 61 47 www.bosgroepen.be
Handen uit de mouwen
In vijf stappen bomen planten Stap 1
Stap 2
Gezonde boompjes zien er vers uit en zijn vrij van schimmels. Het wortelgestel moet zo groot mogelijk zijn, voldoende vertakt en niet uitgedroogd. Als je er met je nagel over krabt, moet er een witte laag onder zitten, geen bruine. Als je de takken negentig graden plooit, mogen ze niet breken.
Kan je niet meteen planten? Kuil de bomen dan in in een greppel van 30 cm breed en diep. Schep royaal zand over de wortels en tussen de bussels. Aanstampen is niet nodig. Als alternatief kan je de wortels ook regelmatig goed nat spuiten, maar daarmee kan je hoogstens enkele dagen overbruggen en er mag geen nachtvorst zijn of stevige wind staan. Bij het vervoeren leg je een dekzeil over de boompjes of steek je ze in plastic zakken. Neem niet meer bomen mee naar het bos dan je op één dag kunt planten.
Gezonde boompjes
Stap 3
De ideale plantdag Plant in de winter (van november tot begin maart), bij voorkeur op een druilerige of mistige dag. Plant niet bij vorst of schrale oostenwind.
Vochtige wortels
Stap 4
De grond in Met een schop of grondboor maak je plantgaten die min. 10 cm groter zijn dan de wortels breed zijn. Spreid de wortels goed uit in het plantgat. Vouw ze niet en knip zeker geen wortels af. Met een grondboor kun je het plantgat groter maken door even met de machine rond te draaien. De ervaring leert dat een boor van 15 cm diameter gecombineerd met een draaibeweging sneller werkt dan een boor van 20 cm diameter. Gebruik je knieën en niet je rug. Bij klein plantsoen kan je kiezen voor een steekbeplanting. Je steekt de schop in de grond en je duwt die goed naar voren en naar achteren in een hoek van 45°. Zo ontstaat een breed gat voor de wortels. Ideaal op zandgrond.
Stap 5
Zand erover Vul het plantgat altijd met minerale aarde, niet met halfverteerde humus of bladeren. Ligt er veel strooisel? Leg dat dan aan de kant voor je een gat maakt. Je mag wel een beetje compost of uitgerijpte stalmest in het plantgat mengen. En dan maar hopen op een niet te droog voorjaar! Artikel door Bosgroep Limburg
Handen uit de mouwen
13
Zoekertjes
P BOS TE KOO Ben je lid van de Bosgroep en wil je je bos verkopen of ben je net op zoek naar een bos? In deze rubriek vind je een overzicht van percelen privébos die te koop staan. Wij hopen natuurlijk dat andere Bosgroepleden het bos kopen, zodat de duurzaamheid van het bosbeheer gegarandeerd is. Afspraken bij de zoekertjes
Bocholt
Voordat het zoekertje gepubliceerd wordt, ondertekent de eigenaar een toelating.
Kolis / Kettingbrugweg 72016A0100/00P008 0,55 ha naaldhout
Het zoekertje verschijnt eenmalig in het Bosbelang.
Kolis / Kettingbrugweg 72016A0100/00S008 0,64 ha naaldhout
De publicatie van het zoekertje is geen garantie voor de verkoop van het bos. Als je het bos niet meer zou willen verkopen, breng je de Bosgroep op de hoogte. Wil je het perceel graag op kaart getoond? Contacteer ons gerust!
Hoe reageer je op een zoekertje? Je neemt zelf contact op met de boseigenaar. Bij aankoop geef je de Bosgroep een seintje.
Kolis / Kettingbrugweg 72016A0100/00N008 0,66 ha naaldhout Kolis / Kettingbrugweg 72016A0100/00R008 0,39 ha naaldhout Alle percelen recht van voorkoop. catherine_destoquay@ hotmail.com 0495 99 73 14 Vliermaal Beekstraat 73090D0725/00B000 0,36 ha populier Beekstraat 73090D0714/00B000 0,86 ha populier Beekstraat 73090D0725/00B000 1,48 ha populier hvd61@hotmail.be (enkel mail) Hechtel-Eksel Vlasmeer / Winnerstraat 72006A0293/00S000 0,27 ha naaldhout monique.mons@telenet.be 0478 99 10 09
14 Bos te koop
Brand of een ander noodgeval in het bos? Elke seconde telt! Heb jij de 112-app al? Superhandig want deze geeft automatisch je exacte locatie mee aan de hulpdiensten. Zelfs midden in het bos, waar straatbordjes ontbreken. Zo verliezen hulpdiensten geen kostbare tijd en kan er sneller ingegrepen worden! Nog meer voordelen: - Je kiest meteen brandweer, ambulance of politie - Je moet geen noodnummer onthouden - Je kan info doorgeven (bv. medische gegevens) - Chatfunctie voor wanneer je niet kan praten - Installeer de 112-app vandaag nog en geef ‘m een ereplekje op je startscherm.
Lanaken Lepelvormweg 73322E0054/00_000 0,50 ha naaldhout 089 71 61 16 Recht van voorkoop Lanaken Grensweg 73322E0004/00T002 0,15 ha naaldhout Grensweg 73322E0004/00N000 0,84 ha naaldhout 0475 81 06 01
kalender
VO
SEPTEMBER
OKTOBER
OKTOBER
woensdag
woensdag
donderdag
Verrassend KempenBroek: grensverhalen tussen bos, moeras, en heide
De kracht van betrokken boseigenaars en toekomstgericht bosbeheer
Als afsluiter van de zomer trekken we
Naar jaarlijkse gewoonte zetten we
met onze leden naar KempenBroek,
onze boseigenaars in de kijker op de
een uniek grenslandschap van
Dag van de Boseigenaar. Dit jaar zijn
bossen, moerassen, heide, beekvallei-
we te gast in de bossen van de familie
en en landbouwgebieden. Ooit was
Gorissen, vlakbij ‘t Koersels Kapelleke
de streek een schuilplaats voor
in Beringen. Tijdens de wandeling
smokkelaars en bokkenrijders,
ontdekken we hoe ecologie en
vandaag is het vooral een plek van
economie hier mooi samengaan: de
stilte, ruimte en verrassende natuur.
eigenaars beheren hun bos zelf en
Niet voor niets is KempenBroek
gebruiken het hout niet enkel voor
erkend als eerste UNESCO Mens &
brandhout maar maken er ook
Biosfeergebied in België. Tijdens een
meubels van. Ook Inverde volgt dit
begeleide wandeling gaan we op
bos met interesse, als voorbeeld voor
zoek naar verborgen parels. Nadien
de ontwikkeling van een 9190-bos:
nemen we een kijkje in het Natuur- en
een Vlaams habitattype met bijzonde-
Milieucentrum NMC in Weert en
re natuurwaarde. We bekijken simpele
sluiten we af met een vleugje Lim-
oplossingen voor soms complexe
burgse gastvrijheid.
regelgeving en blikken nog even terug
30
7
Ledenexcursie KempenBroek
PRAKTISCH
het jonge bos via het Kappla-systeem
Datum: woe. 30 september 2026
een duwtje in de rug gaven. Zes jaar
Tijd: start om 13.30 u. (stipt!)
later bekijken we samen hoe deze
einde voorzien rond 16.30 u.
aanplant groeit en evolueert.
Plaats van afspraak: Natuur- en Milieucentrum NMC ‘IJzeren Man’, Geurtsvenweg 4, 6006 SN Weert Kostprijs: 10 euro per persoon, incl. toegang, gidsen, koffie en taart Aantal deelnemers: max. 50 personen INSCHRIJVEN
Inschrijven vóór: 23 september 2026 Inschrijven via: bosgroep@limburg.be of 011 23 73 28. Je inschrijving is pas definitief: na betaling op BE48 7795 9073 9027 (Coöperatieve van de Limburgse Bosgroepen), met als mededeling:
PRAKTISCH
Datum: woensdag 7 oktober 2026 Tijd: van 9.30 u. tot 12.00 u. Plaats van afspraak: Koersels Kapelleke, Fonteintjesstraat 18, 3582 Beringen
ET
!
8
Dag van de Boseigenaar Beringen
naar de vorige beheerronde, toen we
LZ
Filmavond Pathé Genk
Le Chant des forêts Filmvertoning in Pathé Genk Een poëtische ode aan het bos op het grote scherm Tijdens de Week van het Bos organiseerden Bosgroep Limburg en het Provinciaal Natuurcentrum een bijzondere filmavond in C-Mine Genk. In de bekroonde natuurdocumentaire ‘Le Chant des forêts’ neemt de Franse natuurfotograaf Vincent Munier ons mee naar de mysterieuze bossen van de Vogezen, waar lynxen, uilen, herten en auerhoenen nog vrij leven. Samen met zijn vader en zoon vertelt hij een verhaal over verwondering, natuurbeleving en de liefde voor het bos die van generatie op generatie wordt doorgegeven. Een avond die mooi aansluit bij de Week van het Bos: stilstaan bij de schoonheid en het belang van onze bossen. We kijken ernaar uit om met meer dan 300 natuurliefhebbers een fijne filmavond te beleven! Deze activiteit was snel volzet maar we verwelkomen je graag een volgende keer!
Deelname: is gratis, maar inschrijven is verplicht. Het aantal plaatsen is beperkt tot 50 deelnemers. INSCHRIJVEN
Inschrijven: kan tot 30 september 2026. Inschrijven via: bosgroep@limburg.be
“Excursie KempenBroek + jouw
of 011 23 73 28.
naam”.
Een inspirerende voormiddag tijdens de Week van het Bos, midden in een bos in verandering.
TIP Ben jij nog geen lid? Dat kan snel, gratis en is volledig vrijblijvend. Je bent dan als eerste op de hoogte van alle activiteiten! Mail ons via bosgroep@limburg.be voor meer info.
Activiteiten
15
contactgegevens
BOSGROEP LIMBURG
p/a provincie Limburg Universiteitslaan 1 B-3500 Hasselt bosgroep@limburg.be bosgroeplimburg.be tel. 011 23 73 28
HamontAchel
Regio West
algemene coördinatie ir. An Pierson tel. 011 23 83 24 gsm +32 473 88 53 95 an.pierson@limburg.be
Peer Maaseik Oudsbergen HouthalenHelchteren
Lummen
HeusdenZolder
Halen
Herk-De-Stad
DilsenStokkem
As
Zonhoven Genk
Maasmechelen
Hasselt Diepenbeek
Sebastian Hulsbosch tel. 011 23 73 28 gsm +32 479 63 62 79 sebastian.hulsbosch@limburg.be
boekhouding Matty Colla tel. 011 23 83 63 gsm +32 475 29 37 30 matty.colla@limburg.be
Kinrooi
Bree
HechtelEksel
Beringen
Tessenderlo - Ham
coördinator houtverkoop
administratief coördinator Ilse Vanhoudt tel. 011 23 74 26 gsm +32 479 54 30 72 ilse.vanhoudt@limburg.be
Pelt Bocholt
Leopoldsburg
operationeel medewerker Patricia Rouffa tel. 011 23 83 30 patricia.rouffa@limburg.be
bosbouwtechn. medewerker Liam Van Eyck tel. 011 23 83 63 gsm +32 470 47 37 21 liam.vaneyck@limburg.be
Lommel
Zutendaal Lanaken
Nieuwerkerken Alken
Bilzen-Hoeselt
Wellen Sint-Truiden Tongeren-Borgloon
Regio Oost
Riemst
Heers Gingelom
bosbouwkundig ingenieur ir. Jeroen Franssens tel. 011 23 83 31 gsm +32 479 63 62 79 jeroen.franssens@limburg.be adjunct-coördinator Dietmar Bams tel. 011 23 83 62 gsm +32 470 19 50 80 dietmar.bams@limburg.be REGIO ZUID
communicatieverantwoordelijke Heidi Deckers tel. 011 23 83 74 gsm +32 477 88 23 01 heidi.deckers@limburg.be
coördinator ir. Karlien Moeys tel. 011 23 83 39 gsm +32 473 88 53 94 karlien.moeys@limburg.be
bosbouwkundig ingenieur ing. Frederik Bollen tel. 011 23 83 71 gsm +32 479 19 10 08 frederik.bollen@limburg.be
operationeel medewerker Clara Caradonio tel. 011 23 83 12 domenicaclara.caradonio@ limburg.be
De Bosgroep ondersteunt je! Een bos bezitten en beheren, daar komt heel wat bij kijken. Voor vragen of informatie kun je evenwel altijd te rade gaan bij de Bosgroep. We sommen hier even op waarmee de Bosgroepmedewerkers je van dienst kunnen zijn.
Herstappe
Voeren
Regio Zuid
REGIO WEST
REGIO OOST
coördinator ir. Lore Bellings tel. 011 23 83 19 gsm +32 471 23 82 14 lore.bellings@limburg.be
coördinator ir. Patrick Meesters tel. 011 23 83 23 gsm +32 475 46 04 42 patrick.meesters@limburg.be
adjunct-coördinator Jolan Wouters tel. 011 23 83 89 gsm +32 471 85 63 30 jolan.wouters@limburg.be
adjunct-coördinator Bram Onclin tel. 011 23 73 85 gsm +32 470 57 67 15 bram.onclin@limburg.be
operationeel medewerker Evi Ghijsens tel. 011 23 73 29 evi.ghijsens@limburg.be
operationeel medewerker Ine Houbrechts tel. 011 23 83 15 ine.houbrechts@limburg.be
Vragen en hulp bij bosuitbreiding. Gratis en onafhankelijk advies over het bos en het beheer ervan (bosbouwtechnische, wettelijke, financiële en administratieve aspecten). Informatie over hoe een duurzaam bosbeheer eruitziet, wat je wettelijke rechten en plichten zijn als boseigenaar en wat de mogelijke subsidies zijn waarop je aanspraak kunt maken.
Hulp bij het invullen van kapaanvragen of het opstellen van beheerplannen. Coördinatie van de samenwerking tussen verschillende boseigenaars. Ondersteuning bij FSC-certificering, boscompensatie in natura, bedrijfssponsoring voor (her)bebossingen, aanplantingen en ecologische beheerwerken.