Issuu

I N FO RM AT I E B L AD B O SG ROE P LI M BU RG D RI EMA AND E L I J K S T I JDSC H RI F T - N` 92 A P RI L, M E I , J U NI 2 0 2 6

Bosbelang

Terug van weggeweest: de wolf

AF GIF TEK ANTOOR: H ASSELT 1 3D E AF D ELING P3A9010

De beste aanpak voor Amerikaanse vogelkers in jouw bos

PB- PP B- 01675 BELGIE(N) - BELGIQUE

Een verzekerd boseigenaar is er twee waard

Kadastraal inkomen na bosaanplant De FOD Financiën kent elk onroerend goed een kadastraal inkomen (KI) toe. Dat geldt ook voor gronden. Wanneer je een bos plant op je grond, moet je dit doorgeven en verandert je KI. Bij (ver)bouwingen krijg je als eigenaar vaak een brief van de FOD, maar bij bebossingen moet je doorgaans zelf spontaan aangifte doen. Doe je dit niet, dan riskeer je volgens de website van de FOD zelfs een boete. Je hebt er als eigenaar zeker baat bij om dit door te geven, want de grondbelasting voor een bosperceel is lager dan die voor een landbouwperceel. Geef de wijziging door via een papieren aangifteformulier dat je per post verstuurt of online via MyMinfin. Bij bosgroepen.be/faq vind je – helemaal onderaan – een stappenplan voor beide methoden. Wat als je te veel betaalde? Is je perceel al enkele jaren bebost, maar nog niet als bosgrond opgenomen in het kadaster? Dan kan je de te veel betaalde belastingen terugvorderen via de Vlaamse belastingsdienst. Gebruik de ‘betekening van het kadastraal inkomen’ dat je van MinFin ontving als bewijsstuk. Je vindt meer uitleg over deze procedure op www.vlaanderen.be/belastingen-en-begroting/ vlaamse-belastingen/onroerende-voorheffing

in dit nummer Wetgeving

Bosbeheer

Terug van weggeweest: de wolf _ 4

Bosbeheer

De beste aanpak voor Amerikaanse vogelkers in jouw bos _ 6

Een verzekerd boseigenaar is er twee waard _ 10

Informatief

Cijfers 2026 _ 13

Bosgroepwerking

Handen uit de mouwen!

Bosconsulenten: onze ogen en oren op het terrein _ 12

Bomen snoeien als een pro _ 14

Beste bosbeheerder In dit Bosbelang vatten we het jaar van Bosgroep Limburg samen in enkele cijfers. Opvallend is onder meer de eerste verkoop van hout uit openbare bossen. Een concreet resultaat van die eerste samenwerkingen met openbare besturen, waarbij de Bosgroep meer dan 8 000 m3 hout verkocht uit de 2 500 ha openbaar bos die ze momenteel mee beheert. Natuurlijk blijven private boseigenaars de voornaamste focus. Met de nieuwe rubriek ‘Handen uit de mouwen’ geven we voortaan heel praktische, bondige tips over specifieke onderwerpen. We steken van wal met elementaire do’s en don’ts bij het snoeien van bomen. Verder wijden we een afzonderlijk artikel aan de nieuwste inzichten over de aanpak van Amerikaanse vogelkers, en we gaan in op een heel ander, maar niet onbelangrijk onderwerp: verzekeringen voor je bos. Je zal merken dat dit Bosbelang meerdere artikelen bevat die door andere Bosgroepen zijn geschreven over thema’s zoals bosbeleid, boswetgeving, klimaatrobuust bosbeheer, bosuitbreiding en innovaties in de houtsector. Dat is zeker niet de eerste keer. Deze artikelen worden gedeeld via De Koepel van de Vlaamse Bosgroepen. Door structureel samen te werken, kunnen we onze leden nog beter helpen – en dat is en blijft de kerntaak van Bosgroep Limburg.

Veel leesplezier!

Laura Olaerts gedeputeerde van Leefmilieu en Natuur voorzitter vzw Bosgroep Limburg

COLOFON

Bos te koop _ 15 Activiteitenkalender _ 15 Contactgegevens _ 16

De deputatie van de provincieraad van Limburg, Jos Lantmeeters, gouverneur-voorzitter, Inge Moors, Laura Olaerts, Igor Philtjens, Tom Vandeput, gedeputeerden en Bruno Bamps provinciegriffier wd. I Coördinatie Heidi Deckers, Bosgroep Limburg I Tekst Leen Raats, Teksttype.be, Heidi Deckers, Jeroen Franssens I Concept en vormgeving Hilde Winters, Informatie en Communicatie, provincie Limburg I Fotografie en illustraties Robin Reynders (Informatie en communicatie, provincie Limburg), Boumediene Belbachir, Bosgroep Limburg, Heidi Deckers (Bosgroep Limburg), Liam Van Eyck (Bosgroep Limburg), Lander Loeckx, L’oeil à deux (pexels), INBO, ANB, D. Bergsma, Liesbeth Driessen, P. Singh I Drukwerk printkamer, provincie Limburg I Oplage 1400 ex. I Verantwoordelijke uitgever Vera Boesmans, Universiteitslaan 1 - 3500 Hasselt I Wettelijk depotnummer D/2008/5857/82

Nieuws uit de regio

Bosbeheer

Hoe herken je een wolf? • hoogte: tot 1,1 m • lengte: tot 1,2 m van snuit tot staart • gewicht: tot 50 kg • beige tot rossig bruine vacht, met grijze rug en onduidelijk ‘zadel’ • wit rond de muil • spitse, rechtopstaande oren, naar de top toe wat afgerond • lange, slanke poten, dicht bij elkaar • pootafdruk: 8 tot 10 cm lang • rechte rug • staart eindigt in donkere punt en hang meestal recht naar beneden

Terug van weggeweest: de wolf Er is al heel wat inkt over gevloeid in de media: de wolf is definitief terug van weggeweest in Vlaanderen. Een teken dat het beter gaat met onze biodiversiteit en een kroon op het werk van iedereen die zich inzet voor grotere, meer kwaliteitsvolle natuurgebieden, maar helemaal vlekkeloos verloopt de terugkeer van dit beschermde dier niet.

Bosbeheer

Van eenzame verkenner tot familiegroep Wolven komen in grote delen van de wereld voor en voelen zich thuis in zeer uiteenlopende landschappen, zoals bossen, steppegebieden, gebergtes, toendra’s en zelfs door de mens gedomineerde landschappen. Wolven spelen dagelijks 3 à 10 kg voedsel naar binnen. Ze eten vooral ree en everzwijn, maar ook konijn, haas, vogels, kleinvee en zelfs groenten en fruit. Wolven zijn sociale dieren die in familiegroepen (roedels) leven. In Europa bestaat een roedel meestal uit een ouderpaar, hun jongste welpen en de volgroeide jongen van het vorige jaar. De paartijd is in februari, waarna in het voorjaar vier à zes welpen worden geboren. De opgroeiende jongen hebben meer en meer voedsel nodig – iedereen die tieners in huis heeft, zal dit herkennen – maar kunnen zelf nog niet jagen. Om in de voortdurende behoefte aan ‘een snelle hap’ te voorzien, vallen de ouders soms gedomesticeerde dieren zoals pony’s en schapen aan. Daarom is het aan te raden om je omheiningen wolf proof te maken.

versiteit. In regio’s als Noord-Limburg werden de afgelopen jaren grote, aaneengesloten natuurgebieden en militaire zones gecreëerd, waar wolven genoeg voedsel en rustplekken vinden.

overheid, op wolf@inbo.be. Alle meldingen zijn welkom, maar enkel met een foto of filmpje kan het INBO met zekerheid zeggen of het effectief om een wolf gaat.

Wolven kiezen vaak zwakkere of zieke prooien uit en zorgen zo voor een gezondere wildpopulatie. Het vlees dat ze niet opeten, blijft liggen en vormt een maaltijd voor andere dieren. Natuurlijk vormt het dier wel een bron van kopzorgen voor wie buiten dieren houdt. De wolf wordt beschermd door Europese en Vlaamse wetgeving. Je mag niet op hem jagen en de overheid is verplicht om inspanningen te leveren voor de instandhouding van de soort.

Verder lezen?

Wolven doorkruisen een groot territorium en heel uiteenlopende terreinen. Als er veel prooi in een bos is, kan dat een interessante jaagplek zijn. Zo’n blitsbezoekje heeft geen invloed op de vegetatie en de wildpopulatie. Daarvoor is het aantal wolven in Vlaanderen te laag.

Dit zijn enkele interessante links voor wie meer wil weten over de wolf in Vlaanderen. www.wolffencing.be www.vlaanderen.be/inbo/de-wolfin-vlaanderen/publicaties www.eoswetenschap.eu/natuur-milieu/hoe-kijken-vlamingen-naarmeer-wilde-natuur natuurenbos.be/dossiers/veelgestelde-vragen-over-de-wolf Naar een artikel van de Antwerpse Bosgroepen, met dank aan INBO-auteurs Koen Van Muylem en collega’s.

Wie een exemplaar of sporen opmerkt, kan dit altijd melden aan het Meldpunt Wolven van de Vlaamse

Na één à twee jaar gaan de jonge wolven op zoek naar een geschikte plek en partner om hun eigen familie te stichten. Daarbij leggen ze tot honderden kilometers af en overwinnen hindernissen zoals rivieren, bruggen en snelwegen, zoals de jonge, gezenderde wolvin Naya in 2017 toen ze vanuit Duitsland via Nederland in Limburg belandde. Gezondere wildpopulaties Dat de wolf zich na een afwezigheid van meer dan een eeuw opnieuw thuis voelt in Vlaanderen, toont aan dat het beter gaat met onze biodi-

Bosbeheer

De beste aanpak voor Amerikaanse vogelkers in jouw bos Ongewenst woekergedrag leverde de Amerikaanse vogelkers – die we in dit artikel kortweg vogelkers noemen – de weinig flatterende bijnaam ‘bospest’ op. Na decennia van bestrijding is één ding duidelijk: deze boom verdwijnt nooit meer helemaal uit ons landschap. Zijn dominantie neemt echter af bij geleidelijke bosontwikkeling, terwijl aanhoudende bestrijding zonder verdere maatregelen de dominantie net in stand houdt. Met zijn snel afbreekbaar strooisel heeft de vogelkers bovendien een positief effect op de bodem.

Bosbeheer

Aanpak per bostype De ideale aanpak hangt af van het type landschap dat je beheert of waar je naartoe werkt. In een open landschap zoals heide, stuifzand of duinen kiezen beheerders voor de bestrijding en nazorg van alle pioniers, waaronder vogelkers. Vogelkers maakt vaak al na enkele jaren zaad aan, waardoor je hem snel moet bestrijden, ook in de aangrenzende bosranden. Nazorg om de vorming van nieuwe zaadbronnen te voorkomen blijft nodig. In licht bos domineren lichtboomsoorten zoals grove den, berk, lariks en eik, met een beperkte tweede boom- en struiklaag. Vaak is hier al een sterke ondergroei of neven-

etage van vogelkers. Licht bos is de optimale habitat voor vogelkers. Plant lichtboomsoorten met een snelle jeugdgroei om de menging en concurrentie voor vogelkers te verhogen. Wanneer vogelkers geen plaats mag hebben, moet je hem intensief bestrijden. Een meer haalbare optie is je bos omvormen naar een gelaagd gemengd licht of een donker bos. In een gelaagd gemengd licht bos ontwikkelde zich onder het transparante kronendak (lichtboomsoorten) een tweede boom- of struiklaag, waarvan vogelkers deel kan uitmaken. Vogelkers zal enkel (tijdelijk) domineren wanneer de menging bestaat uit soorten met een trage jeugdgroei zoals beuk of eik of soorten die niet zo groot worden, zoals

spork en lijsterbes. Bij een nevenetage met snelgroeiende soorten als berk, lariks en esdoorn zal vogelkers zich niet verder uitbreiden. Laat bij dit bostype dus de lichtboomsoorten doorgroeien en ga voor actieve verjonging of aanplant. Wij hanteren hiervoor het Kappla-systeem, waarbij we na dunning groepjes schaduwverdragende loofbomen aanplanten. Struiken en kleine bomen versterken de gelaagdheid. Verwijder de struiken tweede boomlaag zeker niet, want dat maakt je bos lichter en werkt dominantie van vogelkers in de hand. In een donker bos zijn schaduwtolerante soorten dominant en speelt vogelkers nauwelijks een rol. Bij plaatselijke verstoring kan de boom zich vestigen, maar hij heeft er veel

Bondig overzicht aanpak vogelkers IS VOGELKERS ALS SOORT ABSOLUUT ONGEWENST?

NEE

BEGROEIINGSTYPEN

Komt vogelkers nu veel voor? JA

open landschap

NEE

licht bos

gelaagd licht bos

donker bos

Bestrijden & Nazorg

Zijn er voldoende tijd, continuïteit en middelen beschikbaar voor bestrijden vogelkers? JA

Moet vogelkers op korte termijn worden bestreden?

NEE

Bestrijden & Nazorg

Is houtproductie met vogelkers een optie?

JA NEE

Bestrijden & Nazorg Vogekers uitfaseren Bos weerbaar maken

Liever minder vogelkers?

Doelen heroverwegen

NEE

Vogekers uitfaseren Bos weerbaar maken Bos weerbaar maken Vogelkers integreren Vogelkers integreren

Bosbeheer

concurrentie. Een eventuele extra inbreng van schaduwtolerante bomen of struiken gebeurt onder scherm. Afhankelijk van hun lichtbehoefte is een lichte ingreep in het kronendak, de tweede boomlaag of struiklaag nodig. Lichtboomsoorten krijgen weinig kansen om door te groeien naar het kronendak, maar je kan dit door middel van groepenkap sturen.

Bestrijden, integreren of uitfaseren? Het bestrijden van vogelkers is een proces van de lange adem en heeft ook invloed op andere fauna en flora. Bestrijding vergt ook langdurige nazorg, met het verwijderen van (jonge) zaadbronnen nog voor ze eind mei in bloei komen. Als je het bos niet weerbaarder maakt, blijft nazorg altijd nodig. In gelaagde, gemengde lichte bossen heeft vogelkers langere tijd nodig om in bloei te komen. Hier leidt te vroeg ingrijpen tot versnelde hergroei uit de boomstronken, zonder dat de overblijvende vegetatie deze kan overschaduwen. Bij voldoende menging zal het kronendak zich snel sluiten, wat hergroei van vogelkers vertraagt. Bij grotere concentraties of een minder gesloten kronendak is de hergroei krachtiger en is extra nazorg nodig tot de vegetatie boven de vogelkers voldoende gesloten is. Hier moet je de hergroei jaarlijks halverwege het groeiseizoen (eind mei) afzetten. In bosranden en houtwallen moet je een hogere frequentie aanhouden. Nabehandeling is gericht op het verwijderen van vergeten exemplaren en het ‘plukken’ van de nieuwe zaailingen. Maaien met de bosmaaier blijkt niet effectief.

Bosbeheer

Vogelkers tijdelijk integreren kan wanneer een groter aantal boomsoorten in menging voorkomt. Vogelkers zorgt dan mee voor de bosontwikkeling, maar kan door de concurrentie niet domineren. Bij uitfaseren verminder je het aandeel vogelkers door selectief ingrijpen en werk je aan een meer gestructureerd bos. Vermijd grootschalige verjonging waarbij veel licht ontstaat. Is vogelkers nog niet aanwezig in de kroonlaag maar wel dominant in de struiklaag, dan kan je hem laten doorgroeien. Het bos wordt dan donkerder, waarbij de meeste bodemvegetatie (ook de jongere vogelkers) wordt onderdrukt. Naarmate de vogelkers doorgroeit, vormt hij een ijlere kroon en laat dus meer licht door. Hierdoor vormt zich ondergroei en schaduwboomsoorten. Wanneer ook lichtboomsoorten zich verjongen, kan je de vogelkers samen met de bovenetage uitdunnen of groepsgewijs kappen. De vogelkers in de verjonging kan je vervolgens knippen of breken. Verjonging of aanplant van schaduwtolerante boomsoorten kan dan onder scherm om te evolueren naar een donker bos. Het omvormen van licht naar gelaagd gemengd licht bos gebeurt via pleksgewijze dunning. Het licht in de onderetage zal de vorming van een struiken tweede boomlaag stimuleren. Struiken en kleine bomen aanplanten versterkt de gelaagdheid. Dat heeft de Kappla-methode die wij hanteren al volop bewezen.

Weerbaar bos als wapen Een weerbaar (gelaagd, gemengd) bos heeft een bosstructuur en soortensamenstelling die maakt dat vogelkers niet domineert. Sleutelfactor is het verminderen van de lichttoevoer naar de ondergroei en het stimuleren van een krachtige gemengde boom- en struiklaag. In structuurarme bossen kan je via dunning de lichttoevoer naar de bodem verhogen, waardoor een onderetage van bomen en struiken ontstaat. Afhankelijk van de boomsoorten in de onderetage kan je deze begeleiden door sterker (lichtsoorten) of minder sterk (schaduwsoorten) te dunnen in de bovenetage. Onder een voor vogelkers te donker scherm (zie tabel) plant je een ‘schaduwwerpende’ tweede boomlaag van soorten die schaduw verdragen, zoals linde, beuk, esdoorn, hazelaar, haagbeuk, Europese vogelkers of taxus. Dit past helemaal in het Kappla-plaatje. Wanneer je het scherm verwijdert nadat de aanplant in sluiting is, zal vogelkers nauwelijks verjongen. Daarnaast is het belangrijk om boomsoorten aan te planten die in lichte situaties de concurrentie met vogelkers aankunnen, zoals ratelpopulier, berk en lariks. Ook de esdoorn en zoete kers hebben een snelle jeugdgroei. Bron: Kristof Van Eycken, Bosgroep Vlaams-Brabant (naar “Beslisboom Amerikaanse vogelkers”, website van Life Resilias)

Soort

50 – 25 %

van het daglicht

Japanse Lariks (Larix kaempferi) grove den (Pinus sylvestris)

1,36 1,67

Soort

25 – 10 %

van het daglicht

ruwe berk (Betula pendula) zwarte den (Pinus nigra) ratelpopulier (Populus tremula) zomereik (Quercus robur) Amerikaanse vogelkers (Prunus serotina) sporkehout (Rhamnus frangula) wintereik (Quercus petraea) lijsterbes (Sorbus aucuparia) Amerikaanse eik (Quercus rubra) douglas (Pseudotsuga menziesii) Soort

10 – 5 %

van het daglicht

tamme kastanje (Castanea sativa) veldesdoorn (Acer campestre) boskers (Prunus avium) hazelaar (Corylus avellana) gewone esdoorn (Acer pseudoplatanus) haagbeuk (Carpinus betulus) Soort

2,03 2,10 2,22 2,45 2,46 2,66 2,73 2,73 2,75 2,78

3,15 3,18 3,33 3,53 3,73 3,97 5–2%

van het daglicht

zomerlinde (Tilia platyphyllos) 4,00 reuzenzilverspar (Abies grandis) 4,01 winterlinde (Tilia cordata) 4,18 Noorse esdoorn (Acer platanoides) 4,20 taxus (Taxus baccata) 4,43 beuk (Fagus sylvatica) 4,56 reuzenlevensboom (Thuja plicata) 4,73 westelijke hemlockspar 4,96 (Tsuga heterophylla)

1ste foto bovenaan: open landschap 2de foto: licht bos 3de foto: gelaagd licht bos onderste foto: donker bos

Bosbeheer

Wetgeving

Een verzekerd boseigenaar is er twee waard In bepaalde gevallen ben je als eigenaar verantwoordelijk voor ongevallen in of rond je bos. Een verzekering is dus geen overbodige luxe. Een goede familiale verzekering komt bij burgerlijke aansprakelijkheid als eerste tussen, maar het is belangrijk om te checken wat jouw verzekering dekt. Daarnaast zijn er nog twee specifieke bosverzekeringen die het vermelden waard zijn.

Wanneer ben je burgerlijk aansprakelijk? Als je eigenaar bent van bepaalde goederen, waaronder bomen of een bos, dan kan je burgerlijk aansprakelijk worden gesteld voor de schade die jouw ‘goederen’ veroorzaken,

Wetgeving

met name als er sprake is van ‘gebrekkig beheer’. De eerste stap is preventie: je bos goed onderhouden, dode en zwakke bomen langs toegankelijke wegen en naburige eigendommen verwijderen of regelmatig laten controleren door een boomverzorger. Dit vermindert het risico op on-

gevallen én de kans dat jij aansprakelijk bent als er toch iets gebeurt. Wie burgerlijk aansprakelijk is, moet met zijn vermogen de veroorzaakte schade vergoeden. Je bent als boseigenaar burgerlijk aansprakelijk als deze drie voorwaarden samen vervuld zijn: 1. Je maakte een fout in het bosbeheer of liet na het bos ‘als een goede huisvader te beheren’; 2. iemand anders lijdt schade; 3. die schade is veroorzaakt door jouw fout of nalatigheid. Stel dat er al jaren een afstervende boom vlak naast de straat staat. Op een dag scheurt een dikke tak af en

verwondt een voorbijganger. Dan ben jij burgerlijk aansprakelijk, want je had dit kunnen voorkomen door de boom te kappen of een boomverzorger in te schakelen. In de praktijk is het natuurlijk niet altijd zo eenvoudig. Er kan ook een tak afbreken van een boom die gezond leek, maar vanbinnen rot is. Kan je dan iets verweten worden? Toch wel. Je bent immers de ‘bewaarder van een gebrekkige zaak’. Ook hier kan de familiale verzekering in heel wat gevallen tussenkomen. Bij een effectief gezonde boom die correct uitgroeit, kan je dan weer niet aansprakelijk worden gesteld, de zaak is dan immers niet ‘gebrekkig’. Is de schade het gevolg van een storm, zonder dat er gebreken waren aan de bomen, ben je als eigenaar niet aansprakelijk. Dit is een situatie van overmacht en wie hierdoor schade lijdt, kan deze in principe niet op iemand anders verhalen. Beschadigt een dergelijke boom de garage van een buur, dan moet de buur beroep doen op zijn eigen brandverzekering.

Familiale verzekering Als je als natuurlijk persoon boseigenaar bent, dekt een familiale verzekering je burgerlijke aansprakelijkheid. Kijk wel goed je contract na of neem contact op met je verzekeringsmakelaar om te achterhalen of je bos (goed) verzekerd is, want de voorwaarden verschillen per verzekeraar.

Verzekering burgerlijke aansprakelijkheid van de Vlaamse Overheid voor toegankelijke bossen Het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) heeft een verzekering afgesloten die de burgerlijke aansprakelijkheid dekt van alle Vlaamse boseigenaars, waaronder private eigenaars, voor de schade die derden lijden wanneer ze toegankelijk gestelde bossen bezoeken. Deze verzekering komt tussenbeide als de eigenaar aansprakelijk wordt gesteld bij een ongeval met derden in zijn bos, en bij gebrek aan of na tussenkomst van de verzekering(en) van de boseigenaar. De verzekering dekt de lichamelijke en materiële schade van de bosgebruikers in het bos, op de toegangswegen en op de parking – ook wanneer deze veroorzaakt wordt door personen die in opdracht van de boseigenaar aan het werk zijn in het bos. De verzekering komt enkel tussen voor bosgebruikers die zich aan de wettelijke toegankelijkheid of het toegankelijkheidsreglement houden. Recreanten die de regels negeren en dwars door het bos struinen waar ze op de paden moesten blijven, zijn doorgaans zelf verantwoordelijk.

Verzekering burgerlijke aansprakelijk bos van de KBBM Naast de familiale verzekering die je kan afsluiten bij je verzekeraar is er een gespecialiseerde collectieve verzekering Burgerlijke Aansprakelijkheid Bos die de Koninklijke Belgische Bosbouwmaatschappij (KBBM) aanbiedt. Deze komt grotendeels overeen met de verzekeringsvoorwaarden van het ANB, maar geldt ook voor niet-toegankelijke bossen of bossen waar de toegankelijkheid niet geregeld wordt door een toegankelijkheidsregeling of door de wettelijke minimale toegankelijkheid.

Verzekering bij brand en storm Bosbranden en stormen zijn reële risico’s. Als boseigenaar kan je hiervoor een verzekering op maat afsluiten. Finepolis Ecoassur en De Onderlinge Bossenverzekering (een vereniging zonder winstoogmerk) dekken al sinds 1894 de financiële schade na brand, storm, sneeuw en ijzel, en dat voor zowel particulieren als gemeenten, bedrijven, landbouwers en natuurverenigingen. Ze bieden pakketten op maat aan. Info: www.finepolis.be Artikel: Kathleen Vanhuyse, Bosgroep Vlaams-Brabant

Wetgeving

Bosgroepwerking

Bosconsulenten: onze ogen en oren op het terrein

“Als vrijwilliger voor de Bosgroepen kom je op plekken waar anderen niet komen.” – Eddy Cryns In het Internationaal jaar van de vrijwilliger zetten we graag onze Bosconsulenten in de bloemetjes. Deze gedreven vrijwilligers trekken in hun vrije tijd de bossen in: werken voorbereiden, met aannemers, arbeiders en boseigenaars praten, ondersteunen bij activiteiten: ze doen het allemaal met veel goesting. Eddy Cryns (70) uit Zutendaal is al meer dan twintig jaar actief bij Bosgroep Limburg als bestuurder. Hij was ook bij de eerste lichting Bosconsulenten. “Toen ik na een reorganisatie in 2003 mijn job verloor, reageerde ik op een oproep in de krant van Bosgroep Hoge Kempen, toen in volle opstart. Nog diezelfde week ging ik naar een infosessie. Als vrijwilliger voor de Bosgroepen kom je op plekken waar anderen niet komen. De mooiste herinneringen zijn die waar ik met Bosgroepcoördinator Patrick Meesters bossen inventariseerde. Ik reed met de jeep, Patrick beoordeelde de bossen. We inven-

12 Bosgroepwerking

tariseerden enorm snel en dachten na over manieren om efficiënter te werken. Ik genoot ook van de buitenlandse studiereizen.” Ook tijdens evenementen zijn de Bosconsulenten onmisbaar. “Zelf geniet ik enorm van activiteiten voor kinderen. De afgelopen jaren bedacht ik onder meer een grote katapult met tennisballen waarmee ze het ‘foei-foeimannetje’ – dat afval achterliet in het bos – bekogelden, speren waarmee ze naar een houten everzwijn gooiden, en een workshop Zweedse kaarsen maken en daarop kastanjes poffen. Zalig om de reacties van de kinderen te zien!”

Eddy weet veel over bosbeheer, ook al omdat hij zelf boseigenaar is en bossen beheert voor vrienden en familieleden. “Maar dat is geen vereiste om Bosconsulent te worden. Alle opleidingen worden voorzien. Niet enkel rond kennis, maar ook menselijke vaardigheden. Je moet goed kunnen luisteren en omgaan met feedback, vragen en kritiek van eigenaars en passanten. Je kan ook aangeven welke taken je het meest liggen.” Eddy zag de Bosgroepen de afgelopen twintig jaar uitgroeien tot professionele organisaties. “In 2003 waren we blij als een infoavond twee nieuwe leden opleverde, nu lokken we soms tweehonderd mensen op één avond. Tegenwoordig beschikken we over moderne technologieën. In het begin trokken we de bossen in, gewapend met een kompas, een meetlint van 50 meter en een schaallat.”

“Achter elk cijfer van dit jaaroverzicht schuilt een verhaal van samenwerking, vertrouwen en toekomstgericht denken. Samen met openbare besturen zetten we een belangrijke stap vooruit. Privé- en openbare bossen steeds meer samen beheren betekent een win-win voor alle partijen: schaalvoordelen, meer efficiëntie en een hogere kwaliteit van het bosbeheer voor iedereen.” – An Pierson, diensthoofd Bosgroep Limburg

ALGEMEEN 3 409

5 339 leden

bosbeheerders

1 930

sympathisanten

Cijfers

2025

12 478

GEZAMENLIJKE INDUSTRIËLE HOUTVERKOOP 2 verkopen (februari en juni)

186

deelnemers

BOSGROEP LIMBURG

9 447

ha privébos en -natuur in beheer ha openbaar bos en natuur in beheer

HOUTVERKOOP

BRANDHOUT

1 904

terreinbezoeken

782 spontane

contactopnames

deelnemers Voor meer cijfers en duiding scan de QR-code en open het jaaroverzicht 2025.

19 400 m3

hout verkocht

564 m3

hout verkocht

OPENBARE VERKOOP

deelnemers

8 106 m3 verkocht

ARBEIDERSPLOEG TOTAAL

42 220

bomen en struiken aangeplant

281,5

160

dagen gewerkt in

kapmachtigingen aangevraagd

591,96

hectare bos

NIEUW BOS

8 663,73 ha

in Limburg

290 ha

onderzocht van 108 eigenaren

8,4 ha

9,4 ha

boscompensatie gerealiseerd

VERPLEGING JONG BOS

AANPLANTEN

172

dagen

goedgekeurde bebossingen

BEHEERPLANNEN

dagen

109

openbaar bos in natuurbeheerplan

natuurbeheerplannen goedgekeurd

2 966,6 ha

54,67 ha

open natuur privébos in natuurbeheerplan in natuurbeheerplan

OVERIGE WERKEN

dagen

Informatief

Handen uit de mouwen!

Bomen snoeien als een pro Soms moet je bomen snoeien omdat ze bijvoorbeeld het verkeer hinderen of de takken een gevaar vormen voor wandelaars. Veel beheerders snoeien ook om beter hout te bekomen. Met deze tips span je een zaag als geen ander. Wil je foutvrij hout? Selecteer 40 à 80 toekomstbomen per ha. Begin te snoeien van zodra de stam de doorsnede van een bierviltje heeft. Snoei tot op maximaal 6 m hoogte, maar zeker niet hoger dan de helft van de boomhoogte. Dat is voor een gemiddeld bos niet rendabel.

Verwijder alle takken tot op de opsnoeihoogte. Laat geen ‘kapstokken’ staan en zaag niet in de levende takkraag: de verdikking aan de basis waar de stam overgaat in de tak. Dit belangrijke onderdeel van de tak helpt bij wondgenezing na het snoeien.

Loofbomen snoei je tussen juni en augustus, naaldbomen in november of december. Delicate soorten zoals boskers of berk mag je zeker niet snoeien in de late winter of lente. Linde, esdoorn en iep snoei je zodra ze helemaal in blad staan.

Denk aan de veiligheid: gebruik een stevige ladder, draag een stofbril of masker tegen het zaagsel en een helm voor vallende takken. Let op voor de scherpe zaag en werk bij voorkeur niet alleen.

foto bovenaan: FOUT! Een “kapstok” is niet nodig. foto daaronder: FOUT! Easy does it. Te dicht tegen de stam maakt het de boom moeilijker.

Kies voor goed gereedschap: duurdere zagen zijn echt beter. Kies de juiste tool: er bestaan zagen voor levend, nat hout en zagen voor droog hout. Zorg dat je zaag altijd scherp is. Werk je met een stokzaag? Maak de steel wat langer dan nodig. Zo kan je de rest van de steel als tegengewicht gebruiken. Gebruik je knieën in plaats van enkel je armspieren. In relatief ijle bossen werk je sneller en ergonomischer met een ladder en een gewone handzaag. Wikkel een doek rond de bovenste trede van je ladder om de schors niet te beschadigen.

14 Handen uit de mouwen

GOED! Een perfect opgesnoeide toekomstboom.

GOED! Snoei langs de takkrans, eventueel in drie keer. Maak eerste een snede langs onder om te vermijden dat je zaag vast komt te zitten of dat de tak afscheurt..

Zoekertjes

kalender MAART

APRIL

donderdag

P BOS TE KOO Ben je lid van de Bosgroep en wil je je bos verkopen of ben je net op zoek naar een bos? In deze rubriek vind je een overzicht van percelen privébos die te koop staan. Wij hopen natuurlijk dat andere Bosgroepleden het bos kopen, zodat de duurzaamheid van het bosbeheer gegarandeerd is. -Afspraken bij de zoekertjes Voordat het zoekertje gepubliceerd wordt, ondertekent de eigenaar een toelating. Het zoekertje verschijnt eenmalig in het Bosbelang. De publicatie van het zoekertje is geen garantie voor de verkoop van het bos. Als je het bos niet meer zou willen verkopen, breng je de Bosgroep op de hoogte.

Hoe reageer je op een zoekertje? Je neemt zelf contact op met de boseigenaar. Bij aankoop geef je de Bosgroep een seintje.

woensdag

Algemene Vergadering Hasselt

Terhills, van mijnverleden tot toekomstonderzoek

Zien we jou op

Op 29 april trekken we naar Terhills,

onze Algemene Vergadering?

in het hart van het Nationaal Park Hoge Kempen, voor een boeiende

Eind deze maand mogen we weer

namiddag vol natuur, wetenschap en

heel wat van onze leden verwelkomen

geschiedenis.

in de Boudewijnzaal van het Provinciehuis voor een avond van reflecteren,

We starten met een exclusief bezoek

vooruitblikken en kennis delen. En dat

achter de schermen van de Ecotron

allemaal in een gezellige, ongedwon-

van Universiteit Hasselt. We krijgen

gen setting.

een unieke inkijk in deze installatie waar onderzoek gebeurt naar de

Voor de editie van dit jaar kan je

impact van klimaatverandering op

helaas niet meer inschrijven.

biodiversiteit. Een bijzondere kans om

Kreeg jij je uitnodiging nog op papier? Dan heb je misschien opgemerkt dat

te zien hoe wetenschap en natuur samenkomen.

er hierbij een afzonderlijk kaartje zat?

Aansluitend maken we een begeleide

Hierbij vroegen we je ons door te

wandeling in het prachtige Nationaal

geven of je je uitnodiging in de

Park Hoge Kempen. Starten doen we

toekomst nog graag fysiek in de bus

aan de toegangspoort Terhills. Een

krijgt, of dat we deze voortaan

Ranger neemt ons mee in het verhaal

digitaal mogen bezorgen. Kaartje

van het voormalige mijnlandschap en

gemist, of vergeten te reageren? Je

laat ons de geschiedenis en de

mag ons nog altijd contacteren als je

bijzondere natuur met andere ogen

graag per mail uitgenodigd wordt

bekijken.

volgende keer. Het milieu dankt je alvast! bosgroep@limburg.be of 011/23 73 28

Datum: woensdag 29 april 2026 Tijd: start stipt om 13.00 u., einde voorzien rond 16.30u. Locatie: Terhills, National Park Visitor Center, Zetellaan 54, 3630 Maasmechelen Prijs: €10

Oudsbergen 1,08 ha naaldhout lambert.aex@gmail.com 0499 727 949

Inschrijven: Beperkt aantal plaatsen,

Mol 0,22 ha naaldhout isolde.michiels@proximus.be 0474 55 85 54

Een inspirerende en ontspannende

vooraf inschrijven verplicht! bosgroep@limburg.be of 011 23 73 28 namiddag voor wie houdt van natuur, kennis en sterke verhalen.

Bos te koop

contactgegevens BOSGROEP LIMBURG

p/a provincie Limburg Universiteitslaan 1 B-3500 Hasselt bosgroep@limburg.be bosgroeplimburg.be tel. 011 23 73 28

HamontAchel

Regio West

algemene coördinatie ir. An Pierson tel. 011 23 83 24 gsm 0473 88 53 95 an.pierson@limburg.be

Sebastian Hulsbosch tel. 011 23 73 28 sebastian.hulsbosch@limburg.be bosbouwtechn. medewerker Liam Van Eyck tel. 011 23 83 63 gsm 0470 47 37 21 liam.vaneyck@limburg.be administratief coördinator Ilse Vanhoudt tel. 011 23 74 26 gsm 0479 54 30 72 ilse.vanhoudt@limburg.be boekhouding Matty Colla tel. 011 23 83 63 gsm 0475 29 37 30 matty.colla@limburg.be communicatieverantwoordelijke Heidi Deckers tel. 011 23 83 74 gsm 0477 88 23 01 heidi.deckers@limburg.be

Pelt Bocholt

Kinrooi

Bree

HechtelEksel

Leopoldsburg

Peer Maaseik

Beringen

Tessenderlo - Ham

Oudsbergen HouthalenHelchteren

Lummen

operationeel medewerker Patricia Rouffa tel. 011 23 83 30 patricia.rouffa@limburg.be coördinator houtverkoop ir. Ludo Dams tel. 011 23 83 14 gsm 0472 92 54 18 ludo.dams@limburg.be

Lommel

HeusdenZolder

Genk Halen

Herk-De-Stad

DilsenStokkem

Zonhoven

Maasmechelen

Hasselt Diepenbeek

Zutendaal Lanaken

Nieuwerkerken Alken

Bilzen-Hoeselt

Wellen Sint-Truiden Tongeren-Borgloon

bosbouwkundig ingenieur ing. Frederik Bollen tel. 011 23 83 71 gsm 0479 19 10 08 frederik.bollen@limburg.be bosbouwkundig ingenieur ir. Jeroen Franssens tel. 011 23 83 31 gsm 0479 63 62 79 jeroen.franssens@limburg.be

Regio Oost

Riemst

Heers Gingelom

Herstappe

Voeren

Regio Zuid

REGIO WEST

REGIO OOST

adjunct-coördinator Dietmar Bams tel. 011 23 83 62 dietmar.bams@limburg.be

coördinator ir. Lore Bellings tel. 011 23 83 19 gsm 0471 23 82 14 lore.bellings@limburg.be

coördinator ir. Patrick Meesters tel. 011 23 83 23 gsm 0475 46 04 42 patrick.meesters@limburg.be

REGIO ZUID

adjunct-coördinator Jolan Wouters tel. 011 23 83 89 gsm 0471 85 63 30 jolan.wouters@limburg.be

adjunct-coördinator Bram Onclin tel. 011 23 73 85 gsm 0470 57 67 15 bram.onclin@limburg.be

operationeel medewerker Evi Ghijsens tel. 011 23 73 29 evi.ghijsens@limburg.be

operationeel medewerker Ine Houbrechts tel. 011 23 83 15 ine.houbrechts@limburg.be

coördinator ir. Aelyn Van Diest tijdelijk afwezig operationeel medewerker Clara Caradonio tel. 011 23 83 12 domenicaclara.caradonio@ limburg.be

De Bosgroep ondersteunt je! Een bos bezitten en beheren, daar komt heel wat bij kijken. Voor vragen of informatie kun je evenwel altijd te rade gaan bij de Bosgroep. We sommen hier even op waarmee de Bosgroepmedewerkers je van dienst kunnen zijn.

Vragen en hulp bij bosuitbreiding. Gratis en onafhankelijk advies over het bos en het beheer ervan (bosbouwtechnische, wettelijke, financiële en administratieve aspecten). Informatie over hoe een duurzaam bosbeheer eruitziet, wat je wettelijke rechten en plichten zijn als boseigenaar en wat de mogelijke subsidies zijn waarop je aanspraak kunt maken.

Hulp bij het invullen van kapaanvragen of het opstellen van beheerplannen. Coördinatie van de samenwerking tussen verschillende boseigenaars. Ondersteuning bij FSC-certificering, boscompensatie in natura, bedrijfssponsoring voor (her)bebossingen, aanplantingen en ecologische beheerwerken.