Airsportsmail 2014-02 (31)

Tijdschrift van de 足 Koninklijke 足Nederlandse Vereniging voor Luchtvaart

Jaargang 31 l Juni 2014

Het mag!

SOAREN OP ZOUTELANDE

Waarom mensen zich niet aan de v足 oorschriften houden

LANDEN OP HET IJSSELMEER MET DE CATALINA

INHOUD

Het laatste nieuws via

www.knvvl.nl

Juni 2014

3 VOORWOORD Ronald Termaat, Directeur KNVvL 4 VEILIGHEID Voorschriften en overtredingen 6 BALLONVAREN Het begon met een proefballon 10 SCHERMVLIEGEN Soaren op Zoutelande 12 ALA Splash and go! Catalina PH-PBY 13 VEILIGHEID General Aviation congres 14 PARACHUTESPRINGEN Tropical skydive Palau 15 SCHERMVLIEGEN Missie X-alps 16 HISTORISCHE LUCHTVAART WOI Expo in Aviodrome 17 ZWEEFVLIEGEN Uit het plakboek van Sven de Hoogd 18 KORT NIEUWS Agenda en verder

Verschijnt 4x per jaar en is een uitgave van de Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Luchtvaart (KNVvL).

KvK 40409050 ‘s-Gravenhage. NE ISSM 0040/6023 Adres: KNVvL, Houttuinlaan 16A, 3447 GM Woerden, T: (0348) 437 060, F: (0348) 437 069, E: communicatie@knvvl.nl Redactie en acquisitie: Annemiek Claessens, Brenda Knibbe, Maya de Best, Ronald Overdijk. Aan dit nummer werkten mee: Tekst: Aviodrome, Erik Louwes, Guus Urlings, Huib Holsteijn, Marco Louwe, Niels Broekhof, Peter Andriesse, Ronald Termaat, Sanne Haarhuis, Sven de Hoogd, Wim de Gier, Wouter Stigter. Foto’s: Aviodrome, Bastiaan Rademakers, Edwin Lebrun, Erik Louwes, John Redeker, Leo Benetti-Longhini, Sanne Haarhuis, Sven de Hoogd, Thom van Os, Wouter Stigter. Ontwerp en vormgeving: Verheul Communicatie, ­Alphen aan den Rijn.

Druk en verzending: Okay Color Graphics, Alphen aan den Rijn.

Kopij: aanleveren in Word (*.doc) als ‘platte tekst’ (= zonder enige opmaak). De redactie behoudt zich het recht voor ingezonden kopij te corrigeren, in te korten of niet te plaatsen. Geplaatste artikelen geven niet noodzakelijk de mening weer van redactie en uitgever (KNVvL), tenzij zij expliciet in functie zijn onderschreven. Anonieme bijdragen worden niet geplaatst, evenals bijdragen met lasterlijke uitlatingen jegens personen of instanties. Beeldmateriaal: van digitale foto’s het onbewerkte bronbestand uit de camera aanleveren. Bestandgrootte 1 MB, liefst groter, vanwege de voor druk vereiste resolutie (300 dpi). De redactie behoudt zich het recht voor ingezonden beeld­ materiaal op kwaliteit te beoordelen, te selecteren of niet te plaatsen.

KNVvL voor leden Ledenadministratie: leden@knvvl.nl Financiële zaken: charlotte.zinnekeveld@knvvl.nl Operationele zaken: maya.de.best@knvvl.nl Communicatie: brenda.knibbe@knvvl.nl KNVvL Examinering ­Instituut (KEI): kei@knvvl.nl Directie en bestuur via: diana.schmidtke@knvvl.nl Kijk voor contact met onze ­afdelingen op www.knvvl.nl/contact voor de betreffende e-mailadressen. Meer informatie over brevetten van het KEI: www.brevet.aero Adres- of contactgegevens gewijzigd? Wijzig zelf je gegevens via mijn.knvvl.nl Opzeggen lidmaatschap Het opzeggen van uw lidmaatschap dient altijd schriftelijk te geschieden en kan ­uitsluitend door het lid persoonlijk ­worden verricht. De opzegging dient uiterlijk 30 november van het lopende kalenderjaar te zijn ontvangen door de ledenadministratie van de KNVvL of, als uw pas “CLB” vermeldt, door uw clubsecretaris. U ontvangt altijd een schriftelijke b ­ evestiging van uw opzegging. Heeft u deze niet ontvangen, dan mag u er niet van uitgaan dat uw lidmaatschap is opgezegd. Aspirant-leden (code op pas ASP) hoeven niet op te zeggen, het lidmaatschap verloopt automatisch.

Publicatierechten: tenzij de inzender anders aangeeft, gaan redactie en uitgever (KNVvL) er vanuit dat ingezonden tekst en beeld­ materiaal vrij van rechten in ‘Airsportsmail’ gepubliceerd kunnen worden en ook ter beschikking staan voor gehele of gedeeltelijke publicatie op officiële websites van de ‘KNVvL’. Voor het overige mag niets uit deze uitgave op enigerlei wijze worden g ­ ereproduceerd zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. ©All rights reserved. No part of this magazine may be reproduced in any form or by any means without prior permission from the publisher. Advertenties: tarieven voor zakelijke advertenties zijn opvraag­ baar op het redactieadres, zie boven, of via communicatie@knvvl.nl.

2

| Juni 2014

Dromen en doelen Foto Leo Benetti-Longhini

Het vliegseizoen is weer begonnen. Checks worden gemaakt en we bestuderen de nieuwste kaarten om mooie vliegplannen te maken.

Of je nu meer geïnteresseerd bent in sport, techniek of geschiedenis: samen genieten we van de luchtvaart. Wat zijn jouw dromen en doelen voor dit seizoen? De KNVvL ziet dat dit seizoen vele nieuwe wetten en regels worden ingevoerd. De onderhandelingen over de ­vertaling van deze regels naar praktijk zijn weer in volle gang.

De invloed van de zogenaamde drones wordt zowel in de media als bij de overheid breed uitgemeten. Bij de KNVvL dromen we dan ook van een vrije beoefening van onze (luchtvaart)hobby. En aan die droom werken we hard met z’n allen!

We staan aan de vooravond van de nieuwe brevetten en opleidings­ instituten (ATO) volgens Europees model. De overheid heeft besloten zelf de brevetten voor ballonvaren en zweefvliegen te gaan uitgeven.

Een taak die ruim 12 jaar naar tevredenheid uitgevoerd is door de KNVvL. De keuze dit nu bij KIWA neer te leggen vinden we ­onbe­grijpelijk. De overheid streeft ernaar dit soort taken, indien ­mogelijk, zoveel als kan te beleggen en niet zelf uit te voeren. Boven­ dien ontbeert de KIWA de inhoudelijke kennis om te voldoen aan de regelgeving.

In een gesprek dat de KNVvL onlangs heeft gehad met de EASA bleek heel duidelijk dat de nieuwe regels het toelaten dat de KNVvL de ­brevetten blijft uitgeven. In verschillende landen om ons heen is dit ook zo g­ eïmplementeerd. EASA juicht het zelfs toe wanneer een partij als de ­KNVvL, met kennis van zaken, dit zou doen. De overheid heeft ­echter anders beslist. We zullen alle mogelijke middelen in de strijd gooien deze beslissing te laten heroverwegen.

Ondertussen verrichten we veel werk om de ATO’s in te richten.

Niet alleen inhoudelijk moet een goede invulling gegeven worden, maar ook organisatorisch. Doen we dit gezamenlijk of werken de ­verenigingen met één model maar worden ze individueel een ATO en

door ILT g­ eaudit? Deze keuzes zijn nu lastig te maken, maar we ­kunnen ons beroepen op onze buurlanden waarvan we de ‘lessons ­learned’ mee kunnen nemen.

De lange lijst van zaken die we samen met de overheid proberen op te lossen stemt weleens tot wanhoop. Paramotorvliegers wachten al meer dan 1500 dagen op de oplossing voor hun ‘luchthavenprobleem’.

De enorme inzet van vrijwilligers op dit punt mag niet onvermeld blijven.

Ik kan me voorstellen dat sommigen moe gestreden het bijltje erbij neergooien. Gelukkig zijn er steeds weer mensen die het dan oppakken en doorgaan. Een vereniging zonder vrijwilligers is ondenkbaar!

Om aan de veranderende omgeving en vraag te blijven voldoen, is het bondsbureau in Woerden verder gemoderniseerd en is de focus op dienstverlening, marketing & communicatie en sport aangescherpt.

Dit heeft ook aanpassingen in het personeelsbestand tot gevolg gehad.

We moeten ons goed blijven realiseren dat we allemaal hetzelfde doel hebben. Soms lijkt de weg er naartoe belangrijker dan het doel behalen.

Interne meningsverschillen kosten veel tijd, energie en ergernis.

De tijd en energie hebben we hard nodig om van onze hobby en sport te blijven genieten en te dromen. Voor de rest van het seizoen wens ik u nog vele mooie vliegdagen toe!

Ronald Termaat, Directeur KNVvL

| Juni 2014

3

WAAROM MENSEN ZICH NIET AAN DE

voorschriften HOUDEN

BEN JE ALS LUCHTSPORTER DIRECT RISICOVOL BEZIG WANNEER JE JE NIET STRIKT AAN DE ­VEILIGHEIDSVOORSCHRIFTEN HOUDT? PROCEDURES HEBBEN EEN VEILIGHEIDSMARGE, DUS HET HOEFT NIET DIRECT FATAAL TE ZIJN. ER ZIJN VERSCHILLENDE VERKLARINGEN WAAROM MENSEN, BEWUST OF ONBEWUST, ZICH NIET AAN DE VOORSCHRIFTEN HOUDEN. MARCO LOUWE VAN LVNL SCHREEF DAAROVER HET VOLGENDE ARTIKEL.

V

oordat ik begin met mijn artikel wil

tussen soorten fouten (errors) en over­

ontstaan doordat er weinig tot geen

ik graag gelijk de titel nuanceren.

tredingen (violations), zoals getoond in

­gevolgen zijn bij het niet goed uitvoeren

Natuurlijk geldt dit niet voor

bijgaand figuur. Fouten zijn het gevolg

van procedures. Kijk bijvoorbeeld naar de

­iedereen en zeker niet voor altijd. Maar

van een onbedoelde handeling, terwijl

‘olifantenpaadjes’ in een park.

ik vermoed dat het in algemene zin vaker

overtredingen het gevolg zijn van een

Optimising violations ontstaan door het

gebeurt dan je zult denken, ook bij jezelf.

­bedoelde handeling. Op deze laatste wil ik

idee dat een klus sneller en gemakkelijker

Ik hoor je nu denken, dat het toch niet

dieper ingaan.

kan worden uitgevoerd zonder de voorschriften te volgen. Men heeft het gevoel

­gevaarlijk hoeft te zijn om de procedure niet helemaal te volgen, die ene kleine RT

OVERTREDINGEN

dat dit in het belang is van de organisatie,

toevoeging hoeft er toch niet bij? Dat klopt;

Overtredingen kunnen in drie groepen

er sprake is van persoonlijk gewin of er is een

het niet opvolgen van een ­voorschrift

worden ingedeeld: Skill-Based, Rule-Based

drang naar spanning. In het extreme geval

hoeft niet per se onveilig te zijn. Er zijn

en Knowledge-Based.

kan dit uitmonden in roekeloos gedrag.

immers grote veiligheids­marges ingebouwd.

Skill-Based

Rule-Based

CLASSIFICATIE INCIDENTEN

Routine en optimising violations

Situational violations

Er is veel studie verricht naar de classificatie

Routine violations zijn overtredingen die de

Deze overtredingen komen vaak voor

van incidenten, onder andere door James

normale manier van werken zijn geworden

­wanneer in een bepaalde situatie de regels

Reason. Hierbij wordt onderscheid gemaakt

binnen een groep personen. Ze kunnen

overschreden moeten worden om een taak

4

| Juni 2014

KNVvL Tekst Marco Louwe bewerking Huib Holsteijn

HANDELEN vooral bewust

bewust en automatisch

vooral automatisch

SITUATIES SKILLBASED ­ RESTEREN P

routine, verwacht problemen bekend of voor getraind nieuwe, moeilijke of gevaarlijke problemen

RULEBASED PRESTEREN

KNOWLEDGEBASED PRESTEREN vergissing in informatie opnemen of verwerken exceptional violations

vergissing in hanteren voorschrift situational violations

actie verkeerd uitgevoerd of vergeten routine en optimising violations

fout overtreding

TOCH IS HET ZO DAT BIJ ELKE ­OVERTREDING EEN STUKJE VEILIGHEIDSMARGE WORDT ­WEGGENOMEN, WAARDOOR DE KANS OP EEN ­VOORVAL HOE DAN OOK TOENEEMT

VEILIGHEIDSMARGE WEGNEMEN

De luchtvaart doet er veel aan om het ­gedrag bij overtredingen in beeld te ­brengen. Er zijn maatregelen en trainingen ontwikkeld om de risico’s te beperken.

tot een goed einde te brengen. De procedures

in heldhaftige acties. Denk bijvoorbeeld

De professional die een overtreding begaat,

voor die situatie zijn dan niet afdoende, er

aan de landing van de US Airways A320

verdedigt zichzelf vaak door te zeggen:

is een hoge tijdsdruk, of er is een slechte

op de Hudson.

“Ik heb het onder controle”, “Iedereen doet het” of “Het is wat de klant wil”.

interface met het technische systeem.

Een voorbeeld is een vliegtuigmonteur die

EIGENSCHAPPEN

Toch is het zo dat bij elke overtreding een

improviseert omdat een voorgeschreven

Zoals gezegd geldt het ‘niet houden aan

stukje veiligheidsmarge, groot of klein,

stuk gereedschap niet aanwezig is.

de voorschriften’ niet voor iedereen en is

wordt weggenomen, waardoor de kans

iemand die dit wel eens is overkomen

op een voorval hoe dan ook toeneemt.

Knowledge-Based

­natuurlijk niet gelijk onprofessioneel te

Exceptional violations

noemen. Het profiel van de professional

De bovenstaande gedragingen zijn alge-

Deze overtredingen kunnen gebeuren in

die dit echter vaker overkomt, wordt

meen geldig. Binnen de grote luchtvaart

zeer ongewone, onverwachte, vaak levens-

­gekenmerkt door de volgende eigenschappen:

is men al jaren actief om de risico’s van

bedreigende omstandigheden waarvoor

- Jonge leeftijd;

dit soort gedragingen in beeld te brengen

vaak beperkte of geen procedures bestaan

- Ervaring vanuit eerdere situaties;

en zijn er maatregelen en trainingen

en waar niet voor is getraind. Een voorbeeld

- Hoge dunk van eigen skills ten opzichte

­ontwikkeld om de kans van optreden te

is de reeks beslissingen die leidde tot de

van anderen;

­reactor meltdown in Tsjernobyl. Dit soort

- Minder geïnteresseerd in wat anderen

overtredingen kan overigens ook uitmonden

van hun manier van werken vinden.

reduceren. De kleine luchtvaart kan daar mogelijk van leren en een voorbeeld aan nemen.

| Juni 2014

5

HET BEGON MET EEN

proefballon DE BEROEMDE WETENSCHAPPER JAN PIETER MINCKELERS (1748-1824) UIT MAASTRICHT STAAT BEKEND ALS DE UITVINDER VAN HET STEENKOLENGAS. MAAR DAT HIJ OOK EEN LUCHTVAARTPIONIER WAS, WERD PAS DUIDELIJK TOEN HAN NABBEN ZIJN IMPOSANTE BOEK OVER DE GESCHIEDENIS VAN DE BALLONVAART PUBLICEERDE.

Z

ou de term hype in 1783 al

wat bedrukbaar en beschilderbaar was

Daar zag ik mijn eerste luchtballon. Ik was

­bestaan hebben? Waarschijnlijk

met afbeeldingen van ballonnen. Het was

meteen gefascineerd. Dat wilde ik ook.

niet. Maar de opwinding was er

spektakel, kermis. Een hype dus.

Ik kwam eerst als volger in het wereldje te­

niet minder om. Aanstichters: de Franse

Maar de uitvinding van de luchtballon gaf

recht en ging daarna les nemen. Daar ben

broers Joseph en Jacques Montgolfier, de

ook allerlei disciplines van de wetenschap

ik mee doorgegaan toen ik in Maastricht

uitvinders van de luchtballon. Directe

een nieuwe impuls. Er werden steeds

economie ging studeren. In 1995 heb ik

aanleiding: de eerste bemande ballon-

­grotere ballonnen geconstrueerd, nieuwe

mijn brevet gehaald, en daarna ben ik

vlucht uit de ­geschiedenis, op 15 oktober

materialen ontwikkeld - bij hun eerste

gaan varen. Als hobby.”

1783, met aan boord de natuurkundige

proeven gebruikten de broers Montgolfier

Maar daarmee hield het verhaal voor

Jean-François Pilatre de Rozier. De ballon

een linnen zak beplakt met behangpapier -

­Nabben niet op. De toevallige vondst van

was, voor alle zekerheid, nog stevig met

en nieuwe ‘drijfstoffen’ gezocht. De hete-

een boek uit 1886 over ballonvaren wekte

touwen ­verankerd, en ging niet verder dan

luchtballon kreeg al snel gezelschap van de

ook zijn interesse in de geschiedenis van

26 meter de lucht in. Pas bij een derde

waterstofballon, die slechts tien dagen na

zijn hobby. “Ik ging wat verder kijken,

proefvlucht, in november van dat jaar,

de Montgolfier-ballon zijn eerste bemande

­ontdekte dat er maar weinig over de

gingen de touwen los. Een langgekoesterde

vlucht maakte. En intussen werd elders

­geschiedenis van de ballonvaart te vinden

droom ging in vervulling: de mens over-

ook al druk gezocht naar andere, efficiën-

was. Ik ging in die geschiedenis spitten,

won de zwaartekracht, kwam los van de

tere en goedkopere gassen.

publiceerde enkele artikelen, en langzaam maar zeker is daaruit een boek voort­

aarde. De mens vloog.

LICHTER DAN LUCHT,

gekomen.” Het boek kreeg de toepasselijke

NIEUWE IMPULS

LOS VAN DE AARDE

titel ‘Lichter dan lucht, los van de aarde’.

Het is moeilijk voor te stellen welke

We gaan even een flink eind vooruit in

indruk dat maakte in die tijd. Waar zich

de tijd. Naar het heden om precies te zijn.

EEUWIGE VLAM

ook maar een experiment met een ballon

Han Nabben is in meer opzichten schat-

In de publicatie is een belangrijke rol

aankondigde, verzamelden zich nieuws­

plichtig aan die ‘ballonmannen’ van het

­weggelegd voor de Maastrichtse weten-

gierige mensenmassa’s. De souvenir­

eerste uur. “Ik ben geboren en getogen in

schapper Jan Pieter Minckelers (1748-1824).

industrie bedrukte en beschilderde alles

Budel, buurgemeente van Weert.

De man die vooral bekend staat als de

6

| Juni 2014

BALLONVAREN Tekst Guus Urlings

De beroemde wetenschapper Jan Pieter Minckelers

Ciroën op lichtgas WO2

ontdekker van het lichtgas (steenkolengas).

De man wiens standbeeld sinds 1904 op de Markt in zijn geboortestad staat.

1954 boordboekje PH-BLI ‘gasvulling mijngas’

De man met de gaaspiep ofwel gaspijp, waarop symbolisch een eeuwige vlam brandt. Nabben: “Tijdens mijn studietijd in Maastricht had ik dat standbeeld natuurlijk vaker gezien. En dat Minckelers iets met luchtballonnen te maken had, was ook wel bekend. Alleen is dat aspect, zijn rol in de historie van de ballonvaart, onder­

DE UITVINDING VAN DE LUCHTBALLON GAF OOK ALLERLEI DISCIPLINES VAN DE WETENSCHAP EEN NIEUWE IMPULS

gesneeuwd in het grotere verhaal van zijn pioniersrol op het gebied van de gasvoorziening, de stadsverlichting, noem maar

­ballonnen-hype was hertog Louis Engelbert

Het winnen van dat gas door het oplossen

op. Daar kennen veruit de meeste mensen

van Arenberg (1750-1820). Hij had veel

van ijzervijlsel in zwavelzuur was een

hem van.” Maar toch... Ook dat grotere

belangstelling voor cultuur en wetenschap,

­omslachtig en tijdrovend proces. Dat

verhaal begon met een proefballon.

en was ook bereid geld op tafel te leggen

moest beter kunnen, vond de hertog. Hij

voor projecten die hem speciaal boeiden.

benaderde professoren van de Universiteit

GAS PRODUCEREN

Een van de knelpunten bij de ontwikkeling

van Leuven met de vraag: is het mogelijk

Terug naar het einde van de 18de eeuw.

van de gasballon in die tijd was het water-

goedkoop en snel een grote hoeveelheid

Eén van de mensen die gefascineerd raakte

stofgas waarmee veel van de eerste Franse

gas te produceren dat lichter is dan lucht

door de snel om zich heen grijpende

ballonvaarders hun vehikels lift gaven.

en bruikbaar voor de ballonvaart?

| Juni 2014

7

>

ADVERTENTI E

Spor ters

winnen met Lotto!

Met Lotto maakt u elke zaterdag kans om miljonair te worden. Maar wist u dat u ook automatisch de Nederlandse sport steunt? Dankzij de jaarlijkse miljoenenbijdrage van Lotto worden sportbonden, sportverenigingen en top- en amateursporters ondersteund, wordt talent ontwikkeld en worden lokale clubhuizen en trainingsfaciliteiten verbeterd. Dus als u van sport houdt, speelt u Lotto! Ga naar lotto.nl of speel mee in de winkel.

Sporters winnen met Lotto!

lotto.nl Sport algemeen A5 liggend V03.indd 1

ADVERTORI AL

07-02-13 09:31

Driessen & Rappange Verzekeringen uit Amsterdam is het enige gespecialiseerde luchtvaartverzekeringsbedrijf in ­Nederland en bijvoorbeeld ook de huisverzekeraar van de KNVvL Afdeling Zweefvliegen. Alle leden van de afdeling zweefvliegen beschikken over een collectieve aansprakelijkheidverzekering, maar ook een collectieve verzekering voor al het rollend materieel van de zweefvliegclubs, behoren tot het verzekeringspakket van de Nederlandse zweefvlieger dat door Driessen & Rappange verzekeringen wordt gevoerd.

Begin 2013 heeft Driessen & Rappange een spectaculaire nieuwe reisverzekering ontwikkeld en op de markt gebracht.

Naast een verzekering voor luchtvaartrisico’s kan de verzeke-

In deze Air Sport Mail treft u hiervan de flyer aan. Vliegers

ring desgewenst ook dienen als gewone vakantie reisverzekering

kunnen profiteren van de zeer uitgebreide dekking dat deze

voor u en eventueel voor uw gezin. De verzekering biedt

reisverkering biedt t.o.v. andere reisverkeringen. Zo is bij deze

standaard een Werelddekking.

verzekering elke vlucht een reis. Er is dus ook in Nederland

Deze reisverzekering geldt voor, parachutisten, zweefvliegers,

standaard dekking voor o.a. hulpverlening, buitengewone

schermvliegers, zeilvliegers, motorvliegers.

kosten en bagage zonder dat er sprake is van een geboekte reis zoals gebruikelijk bij reisverzekeringen. Dus moet u extra

Nieuwsgierig geworden, lees de flyer en vraag vandaag naar

kosten maken voor een gedwongen hotelovernachting, of

de mogelijkheden. Meer informatie treft u aan op de website

wordt uw kostbare GPS of logger gestolen in verband met

van Driessen & Rappange Verzekeringen.

een vlucht dan is deze verzekering onontbeerlijk. Ook is er een ongevallendekking van toepassing tijdens het vliegen.

www.driessenrappange.nl/plv

UIT STEENKOLEN

Eén van de mannen die hij deze vraag voorlegde was Maastrichtenaar Jan Pieter Minckelers, sinds 1772 als professor in de natuurwetenschappen aan de universiteit verbonden. Minckelers hield zich toen al jaren bezig met onderzoek naar de eigenschappen van gassen en beet zich in de kwestie vast. Met succes. Na een reeks ­testen met meer dan vijftig verschillende grondstoffen - variërend van hooi en stro tot turf, wol, haar en gemalen ­beenderen - ontdekte Minckelers dat een uit steenkolen gedestilleerd gas een uiterst bruikbaar ­vulmiddel voor ballonnen ­opleverde. De datum: 15 oktober 1783; 230 jaar geleden. In zijn later (in 1784) gepubliceerde boek ‘Mémoire sur l’air

Het standbeeld van Minckelers op de Markt in Maastricht

­inflammable tiré de differentes substances’ (Aantekeningen over uit diverse materialen gewonnen ontvlambare lucht) schreef hij

van Dey - „na een Kwartier Uurs worstelens

in het midden van de vorige eeuw, door de

dat vier ons steenkool bij destillatie een

den laasten Adem uit.” Verdere proeven

kostbare gasvullingen heel lang een dure

kubieke voet gas opleverden, die bij weging

hadden meer succes, en haalden ook de

en omslachtige bezigheid en daardoor een

vier maal lichter bleek te zijn dan de lucht

kranten. Al was nog steeds niet overal

zeldzaam verschijnsel gebleven.”

in de atmosfeer.

doorgedrongen hóe Minckelers de Lugt­ bollen precies van stijgkracht voorzag.

SLOTVRAAG

ZWAARTEKRACHT OVERWONNEN

De Nederlandsche Courant wist in juni

De slotvraag: hoe belangrijk is de rol van

Maar was dat ook genoeg om (uiteindelijk

1784 te melden dat gebruik werd ­gemaakt

Minckelers nou precies geweest in de lange

bemande) ballonnen op te laten stijgen?

van stoom: “De Lugtbol was ­gevuld met

geschiedenis van de ballonvaart? Nabben:

Praktijktesten moesten dat uitwijzen.

ontvlammelyke lugt, welke zy uit den

„Er waren alternatieve gassen beschikbaar,

Die testen werden, op aanwijzing van

Waassem van water getrokken hebben.”

dus je kunt de vinding van Minckelers

Minckelers, georganiseerd door de secretaris

De rest is geschiedenis.

niet cruciaal noemen. Maar steenkolengas was goedkoop, gemakkelijk te winnen, en

van de hertog van Arenberg, de heer Dey. In november 1783 vond de eerste proef

VAN GAS NAAR HETE LUCHT

- omdat er overal gasfabrieken verrezen -

plaats in het kasteelpark van de hertog in

Het ‘lichtgas’ van Minckelers begon aan

ook volop beschikbaar. Als de gasballon-

Heverlee. Een door Dey uit Parijs meege-

een zegetocht door heel Europa. Geleidelijk

vaart het enkel en alleen van waterstofgas

brachte kleine ballon van goudslagersvlies

aan maakten steeds meer grote steden

of helium had moeten hebben, dan is het

(darmvlies van runderen) werd gevuld met

voor hun stadsverlichting gebruik van

nog maar zeer de vraag of de gasballonvaart

steenkoolgas en - bevestigd aan een lange

Minckelers vinding. Na de uitvinding van

de tand des tijds doorstaan had.”

draad - losgelaten. Het lukte. De ballon

de gloeilamp bleef het tot eind jaren ’50,

steeg tot boven het kasteel. Waarna de

begin jaren ’60, toen de kolengasfabrieken

draad knapte en het eerste proefstuk uit

uit het straatbeeld verdwenen, in gebruik

het gezicht verdween... De ballon werd

voor verwarming en in de keuken. En in

­later teruggevonden in Zichem bij Diest.

de ballonvaart, vanaf de jaren ’30 van

Voor het eerst was in de Nederlanden de

de vorige eeuw overigens steeds vaker

zwaartekracht overwonnen met een door

­gemengd met 10 tot 30 procent van het

mensenhanden gebouwde constructie.

lichtere waterstofgas - nu naast helium

DIT ARTIKEL IS EERDER VERSCHENEN IN HET DAGBLAD DE LIMBURGER/LIMBURGS DAGBLAD VAN 7 SEPTEMBER 2013

hét vulmiddel voor gasballonnen - om

LICHTER DAN LUCHT,

LUGTBOLLEN

meer stijgkracht te krijgen. Maar van dat

LOS VAN DE AARDE

Bij een tweede proef, een paar dagen later,

laatste kreeg ‘het volk’ niet veel mee.

Auteur: Han Nabben

bleef de ballon hangen in de takken van

­Nabben: “Ballonvaren is, tot aan de uit-

BDU Uitgevers, Barneveld

een boom en blies daar - de beschrijving is

vinding van de moderne heteluchtballon

ISBN 9789087881511, Prijs € 49,95

| Juni 2014

9

10

| Juni 2014

SCHERMVLIEGEN Tekst en foto’s Erik Louwes

SOAREN OP ZOUTELANDE Mede mogelijk gemaakt door de KNVvL

DE VLIEGSTEK IN HET ZEEUWSE ZOUTELANDE BLIJFT BEHOUDEN VOOR ZEILEN SCHERMVLIEGEN. DE GEMEENTE VEERE WIL IN DE ALGEMENE PLAATSELIJKE VERORDENING VOORWAARDEN OPNEMEN DAT PILOTEN BESCHIKKEN OVER EEN KNVvL-BREVET OF EEN GELIJKWAARDIG BUITENLANDS BREVET.

K

NVvL-voorzitter Frits Brink is zeer content met de

­worden gestart en gevlogen. Ook gaat de afdeling Schermvliegen

­benadering van de gemeente. “De gemeente onderkent

de eisen rondom soaren aanpassen. Dat kan zijn door introductie

dat we een goede structuur van opleidingen en brevetten

van een (licht) soarbrevet of aanpassing van de huidige brevet­

hebben. Brevetbezitters beschikken over voldoende kennis en

eisen wat betreft vaardigheden die voor soaren belangrijk zijn.

vaardigheden om te soaren. Al jaren pleiten we voor rijkserkenning

Jeroen Roos vertegenwoordigde als kersverse voorzitter van de

van ons stelsel van schermvliegbrevetten. Dit lijkt een eerste stap

­afdeling Z ­ eilvliegen ook de afdeling Schermvliegen: “We hebben

nu een ­lokale overheid het hebben van een KNVvL-brevet als

tussen beide afdelingsbesturen en met Frits Brink heel snel

voorwaarde gaat stellen voor soaren op Zoutelande.”

­geschakeld. Daardoor konden we met een goede afvaardiging dit overleg v­ oorbereiden en voeren. De belangen van zeil- en scherm-

POSITIEF OVERLEG

vliegen zijn hier gelijk, daarom is het goed om samen te werken.”

Op verzoek van de KNVvL was er overleg tussen burgemeester Rob van der Zwaag en Jeroen Viergever (beleidsmedewerker

DUIDELIJKE RICHTLIJNEN

­Veiligheid) van de gemeente Veere en de KNVvL-delegatie onder

Normaal gesproken wordt de APV eens per jaar aangepast; de

leiding van KNVvL-voorzitter Frits Brink samen met Jeroen Roos,

­gemeente is nu van plan de APV wat betreft de soarstek al voor

voorziter van de afdeling Zeilvliegen, en Jan Dekker, stekbeheerder

de zomer aan te passen. Voorts wordt gekeken naar nieuwe infor-

Zoutelande namens KNVvL. Aanleiding voor het overleg was het

matie bij het bord op de soarstek met duidelijke richtlijnen, het

ongeval met een Belgische piloot. De KNVvL hechtte zeer aan

geven van waarschuwingen op diverse manieren aan personen

­beraad met de gemeente Veere om te voorkomen dat de soarstek

die vliegen in strijd met de APV en instructie van diverse buiten-

zou worden gesloten. Dat bleek de gemeente geenszins van plan,

gewoon opsporingsambtenaren (personen die bevoegd zijn

mede ook omdat de publieke opinie over zeil- en schermvliegen

­bekeuringen uit te schrijven) over onze brevetten. Stekbeheerder

ter plaatse nog steeds zeer positief is.

Jan Dekker van schermvliegen is vooral blij met de aanvullingen in de APV zodat buitengewoon opsporingsambtenaren kunnen

ALLEEN MET BREVET

waarschuwen en zo nodig boetes uitdelen.

Wel wil de gemeente in de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) een paraaf opnemen over zeil- en schermvliegen op

“Het is als stekbeheerder niet wenselijk piloten te waarschuwen,

­Zoutelande. In de paraaf komt te staan dat een KNVvL-brevet of

omdat je dan vervelende reacties krijgt. Het is veel beter dat BOA’s

een gelijkwaardig buitenlands brevet verplicht is voor het soaren ter

dit doen. We hebben afgesproken dat zij daarvoor goed worden

plaatse. Het plaatselijke reglement wordt uitgebreid met richtlijnen

geïnformeerd hoe de KNVvL de opleidingen en brevetten heeft

tot welke maximum windsterkten en crosswindhoeken mag

georganiseerd, zodat ze in de praktijk goed kunnen handelen.”

| Juni 2014

11

ALA Tekst Peter Andriesse foto’s John Redeker

Splash

AND GO!

Landen op het IJsselmeer met de Catalina

HET IS EEN DROOM VOOR IEDERE LUCHTVAARTLIEFHEBBER: MET EEN HISTORISCH VLIEGTUIG LANDEN OP HET WATER. STICHTING ‘VRIENDEN VAN DE CATALINA’ MAAKT VAN DEZE DROOM WERKELIJKHEID MET DE CONSOLIDATED CATALINA PH-PBY.

B

estaan er nog historische vliegtuigen uit de Nederlandse

is gebouwd in 1941 en is daarmee de oudste nog vliegende

geschiedenis? Nou en of! Enthousiaste luchtvaartlief­

­Catalina ter wereld! Het 73 jaar oude toestel is tevens de enige

hebbers werken gezamenlijk aan het restaureren en weer

Catalina in Europa die met passagiers mag rondvliegen.

in de lucht krijgen van markante vliegtuigen uit de roemruchte

Daarbij heeft de Catalina een fascinerende geschiedenis die stamt

Nederlandse luchtvaartgeschiedenis. Na jaren van keihard werken

uit de Tweede Wereldoorlog en daarna.

hebben de vrijwilligers van Stichting ‘Vrienden van de Catalina’ het op Lelystad Airport voor elkaar gekregen een uniek stukje ­historie te laten vliegen.

VLIEG MEE 73 JAAR OUDE CATALINA

Wie mee aan boord wil is van harte welkom. De Consolidated

De Consolidated Catalina PH-PBY is in allerlei opzichten uniek.

­Catalina PH-PBY start vanaf Lelystad Airport en landt op

Het is een amfibisch vliegtuig dat zowel op het land als op het

het IJsselmeer! Een absoluut unieke ervaring: Splash and Go!

water kan starten en landen. Dankzij de grote lichtkoepels – de

Kijk voor meer informatie op www.catalina-pby.nl of volg ‘Dutch

zogenaamde blisters – is het uitzicht ongeëvenaard. Het vliegtuig

Catalina’ op Facebook.

12

| Juni 2014

KNVvL Tekst Niels Broekhof

Druk bezocht General Aviation congres VEILIGHEID CREËER JE ZELF HET GENERAL AVIATION CONGRES DAT ZATERDAG 12 APRIL DOOR AOPA EN DE KNVvL WERD GEORGANISEERD, WAS EEN GROOT SUCCES. RUIM 120 BEZOEKERS VONDEN HUN WEG NAAR DE ­DEVOORT HANGAAR OP LELYSTAD AIRPORT.

H

et congres, dat aansloot op de

het woord aan Erwin Muller en

De KLM ontdekte de afgelopen jaren dat

­Algemene ledenvergadering van

Maurice Peters van de Onderzoeksraad

de menselijke factor door de introductie

AOPA, had het thema ‘Veiligheid

voor V ­ eiligheid. Zij blikten terug op een

van allerhande technische hulpmiddelen

creëer je zelf’. Dit thema werd gekozen

aantal ongelukken en incidenten van de

bij piloten uit het vizier dreigde te raken.

naar aanleiding van het rapport van de

­afgelopen jaren en ze wezen op de

De nadruk ligt bij de training van ­piloten

Onderzoeksraad voor Veiligheid inzake

­verantwoordelijkheid van de sector dit

veel meer dan tevoren op vliegerschap; meer

­incidenten en ongelukken in de kleine

aantal naar beneden te krijgen. Het

naar buiten kijken, kortere en ­duidelijkere

luchtvaart. Voor AOPA en de KNVvL

­merendeel van de incidenten en ongelukken

checklists en het opdoen van ervaring met

­genoeg reden alle aspecten van veilig

was immers te wijten aan het niet volgen

vreemde standen van het toestel.

­vliegen gezamenlijk nog eens onder de

van de procedures. Muller benadrukte het

loep te nemen.

belang van een open cultuur binnen de

SAFETY MANAGEMENT

GA waarin over incidenten en gevaarlijke

Freek Mohrmann, safety manager bij de

OPEN CULTUUR

situaties gesproken kan worden. Ook dienen

Delftse Studenten Aeroclub, vertelde over

Na de openingswoorden van de kersverse

maatregelen te worden genomen om

Safety Culture studies in de Verenigde ­Staten.

AOPA voorzitter Mark Rademaker en

­bepaalde vaardigheden en de risicoperceptie

Hij liep stage bij de NTSB in ­Washington

KNVvL vice-voorzitter Bert Wijnands was

van piloten te verbeteren.

en studeerde af op Human Performance & Automation in de Luchtvaart. Hij benadrukte

HERMAN HELLO GAF DE BEZOEKERS EEN KIJKJE IN DE KEUKEN VAN ONZE NATIONALE LUCHTVAART­ MAATSCHAPPIJ

VLIEGERSCHAP

het belang van het opzetten van een Safety

Hoogleraar en onderzoeker Sidney Dekker

Management Systeem, ook binnen kleinere

van de Human Factors Adviesgroep vertelde

GA organisaties.

op originele wijze over de verschillende methodieken die wereldwijd worden toege-

De dag werd als zeer nuttig en informatief

past om risico’s te inventariseren en de rol

ervaren, zowel door de aanwezige leden van

die wij daar als piloten in spelen. Herman

AOPA en de KNVvL als door de sprekers

Hello, Head of Training bij de KLM, gaf

zelf. Het is dan ook vanzelfsprekend dat we

de bezoekers een kijkje in de keuken van

ernaar streven in 2015 weer een General

onze nationale luchtvaartmaatschappij.

Aviation Congres te organiseren.

| Juni 2014

13

PARACHUTESPRINGEN Tekst Wim de Gier foto’s Edwin Lebrun en Thom van Os

‘HAPPY ARE THOSE WHO DREAM DREAMS AND ARE WILLING TO PAY THE PRICE TO MAKE THEM COME TRUE’

Tropical skydive Palau BEGIN APRIL 2014 HEBBEN WIM DE GIER EN EDWIN LEBRUN EEN SERIE BIJZONDERE SPRONGEN GEMAAKT BOVEN HET SCHITTERENDE PALAU. PALAU LIGT BOVEN PAPUA NIEUW GUINEA, TEN OOSTEN VAN DE FILIPIJNEN IN DE STILLE OCEAAN.

H

et paradijselijke Palau is vooral bekend vanwege de

vooral of deze ‘boogie’ (evenement voor parachutisten) de lange

door de Unesco beschermde Rock Islands en vanwege

trip wel waard zou zijn. Maar dat was het zeker! De Nederlandse

de Slag om Peleliu tijdens de Tweede Wereldoorlog.

skydivers deden mee in een formatiesprong van 12 springers met

Op de stranden en in de grotten van het eiland Peleliu zijn

5 verschillende nationaliteiten en hebben daarmee het record

­destijds 13.000 soldaten gesneuveld, waaronder 11.000 Japanners

formatiespringen van Palau verbeterd. Tevens hingen zij op 5000

en 2.000 Amerikanen. De voornaamste reden van dit bloedbad

ft aan de skiffs van een helikopter. Dit leverde, naast veel plezier,

was dat de Japanners nooit opgaven.

ook schitterende beelden op. De tropische sprongen boven Palau en zeker die boven Peleliu hebben zeer veel indruk gemaakt.

RECORD FORMATIE

De reis naar Palau duurde ruim 21 uur. Vanaf Schiphol vlogen Wim en Edwin via Bangkok en Taipei naar Palau. De vraag was

14

| Juni 2014

BEKIJK HET UITGEBREIDE VERSLAG OP WWW.WIMDEGIER.COM

SCHERMVLIEGEN Tekst Wouter Stigter foto Bastiaan Rademakers

FERDY VAN SCHELVEN

over ‘Missie X-Alps’ SCHERMVLIEGER FERDY VAN SCHELVEN FINISHTE VORIG JAAR ALS ZESDE TIJDENS DE X-ALPS 2013. IN HET KLIMCENTRUM ROCK STEADY IN BUSSUM VERTELDE HIJ HOE HIJ SAMEN MET ZIJN BEGELEIDER ANTON BROUS DE LOODZWARE TOCHT HEEFT BELEEFD.

F

erdy begon zijn verhaal over zijn eerste deelname aan de X-Alps in 2011. “Ten opzichte van de andere

deelnemers hadden Anton en ik een

beperkte voorbereiding. Toch hadden we ­

meteen succes: in de eind­uitslag stonden we op de zevende plaats.” vertelde de atleet enthousiast. In het d ­ agelijks leven is Ferdy sportinstructeur in de Ardennen.

“Dat kwam goed van pas tijdens die editie van de X-Alps, want door het matige ­vliegweer moest er toen veel, heel veel ­gelopen worden.” Ferdy is een echte ­doorzetter, die tegelijkertijd goed kan ­relativeren. De wedstrijd is belangrijk

­moesten gewoon mee in onze rugzakken

soms risico’s heeft genomen die hij zonder

voor hem, maar het is pas leuk als er ook

de lucht in. Omdat de meeste dalen op

wedstrijd niet zou hebben genomen.

gelachen kan worden!

het Zuidereiland onbewoond zijn, duurde

“Maar alles is goed afgelopen. Op dag 10

het soms wel zes dagen voordat we konden

van de wedstrijd heb ik 11 uur gevlogen

VOORBEREIDING DOWN UNDER

bevoorraden. Dat is een enorm verschil

en hemelsbreed 180 kilometer afgelegd.

Met de ervaringen van 2011 op zak heeft

met vliegen in de Europese Alpen.”

In totaal vloog ik die dag meer dan 300 ­kilometer: een absoluut hoogtepunt.”

Ferdy de voorbereiding voor de X-Alps 2013 grondiger aangepakt. Ferdy: “Ik heb

HOOGTEPUNTEN

Bij de aankomst in Monaco bleken zijn

geïnvesteerd in beter en vooral lichter

Goed voorbereid stond Ferdy aan de start

prestaties goed voor de zesde plaats in de

­materiaal voor de wedstrijd. Tevens ben ik

van de X-Alps 2013. De weersomstandig-

eindstand. “In 2015 wil ik weer meedoen

in januari en februari van vorig jaar vier

heden waren stukken beter dan in 2011.

aan de X-Alps. Als de Zwitser Christian

weken lang in Nieuw-Zeeland geweest

“Daardoor heb ik heel veel kunnen vliegen.

Maurer dan weer meedoet, dan staat de

voor een hike and fly.” Samen met zijn

En dat is toch leuker dan lopen!” lacht hij.

winnaar vast. Maar een plek in de top

goede vriend en tevens X-Alps deelnemer

Ferdy geeft eerlijk toe dat hij daarbij

5 moet haalbaar zijn.”

Thomas de Dorlodot hebben zij het Zuider­ eiland van zuid naar noord vliegend en lopend doorkruist. “We hebben de 800 ­kilometer lange tocht voor 45% vliegend

REDBULL X-ALPS

afgelegd en de rest gelopen. We hadden

Redbull X-Alps is één van de zwaarste adventure races ter wereld. Deelnemende ­atleten

geen begeleiding op de grond, dus de

racen lopend en vliegend met een parapente vanaf Salzburg naar Monaco over een

slaapzakken en ons eten en drinken

­afstand van meer dan 1000 kilometer. www.redbullxalps.com

| Juni 2014

15

HISTORISCHE LUCHTVAART Tekst en foto Aviodrome

Van oude kisten tot drones

EERSTE WERELDOORLOG EXPOSITIE IN AVIODROME HET IS DIT JAAR PRECIES 100 JAAR GELEDEN DAT DE EERSTE WERELDOORLOG UITBRAK. DAAROM OPENDE LUCHTVAART THEMAPARK AVIODROME OP HEMELVAARTSDAG EEN NIEUWE EXPOSITIE OVER 100 JAAR BURGERLUCHTVAART SINDS DE GROTE OORLOG.

D

e rode draad door de expositie is de manier waarop de Eerste Wereldoorlog de burgerluchtvaart

heeft veranderd: ‘Van oude kisten tot ­drones’. De expositie vertelt over de ­gecombineerde ontwikkeling van vlieg­ tuigen en vliegtuigmotoren die in de loop der jaren steeds groter, sterker en betrouwbaarder werden. ‘Van kermisattractie naar civiel passagiersgebruik’ is de naam van deze verhaallijn. Daarnaast vertelt de ­expositie over de Eerste Wereldoorlog, de neutrale rol van Nederland daarin en uiteraard komen bezoekers alles te weten over de Nederlandse luchtvaart tijdens de oorlog. Eén van de hoogtepunten van de expositie is de Fokker D.VII van de Vroege Vogels (Nederlandse bouwer).

BIJZONDERE VLIEGTUIGEN

De expositie bevat een aantal bijzondere vliegtuigen die speciaal voor deze expositie

driedekker uit de Eerste Wereldoorlog - deel

rondleidingen die meerdere malen per dag

naar Aviodrome zijn gehaald. In februari

uit van een spectaculair diorama.

worden georganiseerd.

V.2. Voorafgaand aan de expositie zagen

BEZOEK AVIODROME

bezoekers hoe het vliegtuig werd opgebouwd

Aviodrome in Lelystad is geopend van

in de T2-Hangar bij Aviodrome. Nu is het

dinsdag tot en met zondag tussen 10.00

LEDEN VAN DE KNVvL KRIJGEN MET HUN GEZIN (MAXIMAAL 5 PERSONEN) OP VERTOON VAN DE ­LIDMAATSCHAPSKAART 25% KORTING OP TOEGANG TOT AVIODROME.

complete vliegtuig, inclusief de originele

uur en 17.00 uur en tijdens officiële

80pk Thulin vliegtuigmotor, te bezichtigen.

schoolvakanties ook op maandag.

Een ander nieuw vliegtuig dat te zien zal

Bezoekers kunnen kiezen het park op

zijn is een Nieuport 11. Deze replica maakt

eigen gelegenheid te ontdekken of zij

samen met een Fokker Dr.1 - de bekende

­kunnen meelopen met één van de gratis

ontving Aviodrome een kit van de Spyker

16

| Juni 2014

WWW.AVIODROME.NL

BALLONVAREN Tekst en foto’s Sven de Hoogd

UIT HET PLAKBOEK VAN…

Sven de Hoogd

­BALLONVAARDER SVEN DE HOOGD IS PAS 19 JAAR, MAAR AL 17 JAAR BESMET MET HET LUCHTBALLONVIRUS. IN 1996 BEZOCHT SVEN (DAN 2 JAAR OUD) MET ZIJN OUDERS HET BREDA BALLON FIËSTA. ZE VOLGDEN DE PH-FYN DIE 10 ­KILOMETER VERDEROP IN DONGEN LANDDE. BIJ DE LANDINGSPLEK IN HET VELD HEEFT SVEN VOOR HET EERST DE MAND AANGERAAKT. I­NMIDDELS HEEFT HIJ 900 UUR ERVARING EN MEER DAN 60 VAARTEN GEMAAKT, WAARONDER ÉÉN INSTRUCTIEVAART. SPECIAAL VOOR AIRSPORTSMAIL DEELT HIJ ZIJN LEUKSTE FOTO’S!

Ter ere van 100 jaar luchtmacht stonden we een avond static op vliegbasis GilzeRijen. Wat is een feest zonder ballonnen?

In augustus 2013 bestond Ad Ballon 30 jaar en hebben we met alle ballonnen van de vloot ­gevaren. Een groot spektakel!

Ik was official bij het NK en BK Ballonvaren in ­Wezuperbrug. Naast de gewone passagiersvaarten is wedstrijdvaren één van mijn grote hobby’s.

Na een mooie vaart boven Duitsland zijn we ­geland in het dal van Inzell. Door de thermiek ­konden we helaas niet langer varen, want thermiek en luchtballonnen gaan niet samen.

Met de volgploeg mee voor een ­ballonwedstrijd ­vanuit Ulvenhout. Onze piloot scoorde goed en dat geeft een kick!

Dit is de Friendship Balloon die de hele ­wereld over gaat om geld in te zamelen ­ voor het goede doel (zie www.ultramagic­ friendship.com). Iedere piloot mag er maar één vaart op maken. Ik had de eer met René van Gameren mee te varen.

Night glow tijdens een evenement met de ballon van de luchtmacht.

Wat een ­schitterend ­gezicht: de wereld onder een witte deken ­tijdens een ­winterse ­ballonvaart vanuit Zegge.

De PH-BEN is voor Ad Ballon een historische luchtballon.

| Juni 2014

17

Tekst en foto Wouter Stigter

Eremedaille in brons voor Erik Louwes Erik Louwes is bij zijn afscheid als vice-voorzitter van de afdeling

In zijn dankwoord zei Erik: “Ik heb de afgelopen jaren ervaren

Schermvliegen en portefeuille­houder communicatie onder­

dat de afdeling veel beter is gaan functioneren; bijvoorbeeld dat

scheiden met de eremedaille in brons van de KNVvL. Hij kreeg

afspraken nakomen nu regel is. Ook de omgangsvormen binnen de

de onderscheiding uit handen van Bert Wijnands, lid van het

afdeling zijn zeer ten positieve veranderd. Verder ben ik heel trots

hoofdbestuur van de KNVvL. Bert: “Erik doet wat hij belooft.

op het afdelingsblad dat een prachtige restyling heeft onder­gaan door

Zijn professionele inbreng heb ik ervaren bij het afdelingsblad,

een uitstekende redactie. En ik heb de instructeurs­bijeenkomsten

waar hij op voortreffelijke wijze leiding aan heeft gegeven. Tevens

altijd zeer inspirerend gevonden. Tenslotte wil ik mijn mede

heeft Erik een ingewikkeld ­systeem van vertegenwoordiging in de

­bestuursleden bedanken voor de prettige samenwerking!”

Ledenraad van de KNVvL gewijzigd.”

A D V E RT E N T I E

Tekst Wouter Stigter

Duinsoaren TRENDING TOPIC bij vergadering Schermvliegen Tijdens de voorjaarsvergadering van de afdeling Schermvliegen in april is ­uitgebreid gesproken over duinsoaren. Hierna is ­besloten het huidige stelsel van aantekeningen bergstart en ­lierstart uit te breiden met de aantekening duinsoaren.

De huidige theorie- en praktijkeisen van bergbrevet 2 worden uitgebreid met eisen die nodig zijn voor veilig duinsoaren. ­Tenslotte zal brevet 1 worden ­uitgebreid met een mogelijkheid tot het verwerven van een aantekening duinsoaren. Op voorstel van een werkgroep van instructeurs is besloten de eisen voor brevet 3 uit te breiden, gericht op een betere schermbeheersing in moeilijkere omstandig­heden. Denk daarbij aan afdaaltechnieken, inklappers, front stall en groundhandling. Deze onderwerpen worden nu concreet uitgewerkt voor de najaarsvergadering van de afdeling Schermvliegen.

18

| Juni 2014

MEDEDELINGEN

agenda en verder EVENEMENTEN 2014

NK parachutespringen

Texel Fly-In

Passie voor Vliegen 2014

Datum: 3 t/m 8 juli

Datum: 5-7 september

Datum: 22 november

Luchtmachtdagen

Locatie: Paracentrum Teuge

Locatie: Texel International

Locatie: N.n.b.

Datum: 20-21 juni

Europese

Airport

Locatie: Vliegbasis

­Kampioenschappen

Workshop voor de

Najaarsvergadering

Gilze-Rijen

­Aerobatics

General Aviation

Ledenraad KNVvL

Euroglide

Datum: 10 - 19 juli

Datum: 14 november

Datum: 26 november

23 juni-5 juli

Locatie: Liechtenstein

Locatie: Vliegveld Lelystad

Locatie: Papendal

Hans van Hoesel

Tekst en foto Sanne Haarhuis

ONTVANGT

GOUDEN ONDERSCHEIDING Na 12 jaren is Hans van Hoensel ­afgetreden als voorzitter van de afdeling ballonvaren. KNVvL voorzitter Frits Brink overhandigde hem een gouden speld als dank voor zijn inzet voor het ballonvaren en de luchtvaart in het algemeen.

Hierbij werden speciaal zijn activiteiten rondom de afspraken met de overheid over brevetten voor recreatieve luchtvaart aangehaald (KEI-opleidingen). Tevens werd zijn betrokkenheid bij de ontwikkeling van de vereniging genoemd.

Naast Hans namen ook Huib Holsteijn (secretaris) en Hendrik Kort (bestuurslid) afscheid van het afdelingsbestuur. Zij ­ontvingen een afdelingsdiploma om hen

­positie van ­secretaris invullen. Vanwege

Als penningmeester blijft Hylke Feenstra

te bedanken voor hun inzet van de

een ­intensievere ­samenwerking tussen

actief in het bestuur.

­afgelopen jaren.

de ­professionele b ­ allonvaarders (PBN) en de afdeling ­zullen Karel Abbenes en Leon

Het afdelingsbestuur wil Hans, Huib en

Tijdens de voorjaarsvergadering werden

Leemans plaatsnemen in het afdelings­

Hendrik nogmaals bedanken voor hun

ook de nieuwe bestuursleden geïnstalleerd.

bestuur. ­Namens de sportvereniging

werkzaamheden de afgelopen jaren en

Sanne Haarhuis werd door de leden als

(Dutch ­Balloon Competition Club) zal

­hoopt terug te kunnen vallen op alle

voorzitter gekozen en Niels Kon zal de

Bert ­Stuiver voorlopig zitting nemen.

kennis en ervaring.

| Juni 2014

19

De KNVvL laat je ­zorgeloos

VLIEGEN! Onder andere door:

✓ Verzekeringen; voor de v ­ erschillende v ­ liegende ­afdelingen zijn collectieve W ­ A-verzekeringen afgesloten ✓ Belangen­behartiging op n ­ ationaal en i­nternationaal niveau op het gebied van lucht­ruim, luchtvaartterreinen en wet- en regelgeving ✓ Juridische ondersteuning ✓ Het verzorgen van o ­ pleidingen en b ­ revettering ✓ Ledenkorting op brevetten uitgegeven door het KEI ✓ 25% korting Libéma attractieparken, zoals Aviodrome, ­Safaripark Beekse Bergen, Dierenrijk, Sportiom, ­Nederlands ­Stripmuseum, Klimrijk en Speelland Beekse Bergen ✓ Korting op producten en diensten van Opticien George de Jong ✓ Gratis inloggen op de KNMI Meteo ­luchtvaart informatie ✓ Aanzienlijk voordeel op de zorg- en ­schadeverzekeringen van OHRA ✓ 4 keer per jaar het luchtvaarttijdschrift ‘Airsportsmail’ en het afdelingsblad

4X

PER JAAR HET LUCHTVAARTTIJDSCHRIFT AIRSPORTSMAIL