Klasse Magazine 024

024 – juni 2021

www.klasse.be

juni 2021 Elk oordeel heeft zijn voordeel www.klasse.be

Elk oordeel heeft zijn voordeel

Advertentie

22.

34.

40.

Basketcoach en ex-leraar Philip Mestdagh: “De speciallekes helpen je groep door moeilijke tijden”

Zeven starters, (bijna) helemaal klaar voor hun eerste klas

Juf Corine liet haar routines los. “Kleuters bepalen nu mijn klasthema’s”

05. EDITO: De koning der leraren

42. REPORTAGE: Directeur

INTERVIEW:

06. Lezers, volgers, posters 08. Waarvan lig je wakker?

10.

DOSSIER: Elkaar evalueren

20. BLOG: Leraar

Karel-Willem heft het glas

28. BRIEF: “Vergeet je niet te leven?”

30. REPORTAGE: Leraren

houden geen afstand

BEELDREPO:

REPORTAGE:

Eva: “Scholen kunnen niet op alles ja zeggen”

48. ZELFTEST: Van welke

coronawoorden krijg jij jeuk?

52. REPORTAGE: Hoogbegaafd in het secundair

56. INTERVIEW: Speelplaats delen zonder gedoe

60. LERARENKAART: Tien leraren tippen hun topplekken

CADEAUTJE! Voor jou, de felgesmaakte Klasse-maandkalender. Dé plek voor al je zomerse plannen. En daarna voor je schoolafspraken.

Advertentie

Klasse Magazine

Edito

De koning der leraren

Ken je de Simurgh? Die mythische vogel duikt op in tal van prachtige verhalen uit het oude Perzische rijk. Met vleugels zo breed als de wolken en veren die magische krachten bezitten. Zijn nest bevindt zich boven op een heilige berg die tot aan de hemel reikt. In het verhaal ‘De samenspraak van de vogels’ van Farid-ud-din Attar vinden enkele vogels een veer van de Simurgh. Ze besluiten om een zoektocht te ondernemen naar die koning der vogels. Een beetje zoals wij bij Klasse. Hoe wispelturig het jaar ook is, we vangen massaal veel glimpen op van bevlogen onderwijsmensen. Nu gaan we op zoek naar de Leraar van het Jaar. Als de invloed van leraren raakt tot aan de eeuwigheid, zoals Confucius al wist, hoe bijzonder moet die ene leraar dan niet zijn die die titel verdient?

‘De Leraar van Jaar 2021 houdt geen afstand’, luidt de slogan. Anderhalve meter en zo, dat wel. Maar als leerlingen of collega’s het lastig krijgen, staat hij of zij klaar. Met een warm hart en een luisterend oor. Dichtbij vanop afstand.

Hoe noodzakelijk aandacht voor het mentale welzijn is, hoeft weinig uitleg. Vóór corona signaleerde een op de vijf jongeren al matige tot ernstige psychologische klachten. Internationale cijfers tonen tijdens dit coronajaar een duidelijke toename.

Het virus nam vrijheid en sociale contacten weg, net die dingen waar jongeren van leven. De gevolgen voor hun mentale gezondheid zijn zonder meer dramatisch.

De tocht van de vogels naar de Simurgh was zwaar en gevaarlijk. Vol obstakels over woestijnen, bergketens en valleien. Ook leraren legden afgelopen schooljaar een hachelijke en uitputtende reis af. Ze vlogen tegen de wind in voor wie dreigde achter te blijven, namen uitgeputte collega’s onder hun vleugels, zongen hun lied nog luider toen het vanop afstand moest, maakten een warm nest voor hun kuikens en speurden met bezorgde arendsblik naar leervertraging. Nee, leraren staken hun kop niet in het zand.

Toen de bonte groep na een lange vlucht bij de heilige berg arriveerde, was er geen Simurgh te bespeuren. Waren ze dan zulke pechvogels? Tot ze naar beneden keken en ontdekten dat hun gezamenlijke schaduw de prachtige Simurgh vormde.

Samen zijn ze de Simurgh, en de Vogelkoning is ieder van hen.

Elk afzonderlijk bijzonder in hun gezamenlijke vlucht. Als we met Klasse op 24 juni de Leraar van het Jaar bekend maken, is dat een symbolische titel. De ‘laureaat’ geeft een gezicht aan alle onderwijsmensen van diverse pluimage die dit schooljaar geen afstand hielden, maar vleugel aan vleugel een lange trektocht vlogen. Kijk de laatste week van juni even achterom en wees fier op je prestatie. Samen vormen jullie de koning der leraren.

De Leraar van het Jaar zijn jullie allemaal. Fijne vakantie.

Hans Vanderspikken Hoofdredacteur Klasse hans@klasse.be

5

Klasse Magazine

Lezers, volgers, posters

Lezers, volgers, posters Tekst Tinne Deboes

KLASSE.BE

“Centrale toetsen kan je niet voorbereiden door uren toetsboekjes in te vullen of oefeningen te drillen”

Vanmiddag een eindeloze discussie gehad met mijn partner, net als ik leraar. Wie van ons verdient nu de Klasse-webcamcover? Hij mag gezien worden en is zo leuk. Kunnen we er nog eentje krijgen? Want we vinden van onszelf dat we allebei gezien mogen worden, af en toe ;-).

Johan van Braak, promotor-coördinator van het nieuwe Steunpunt over Toetsen en Onderwijsontwikkeling

Alvast vriendelijk bedankt, Pascal

6

@ChristineHannes – Oud-leerling aan de schooldeur: om ons te bedanken.

Geen ouders, geen papieren en op bepaald moment zelfs geen onderdak. Nu vast contract in een ziekenhuis en zijn leven helemaal on track. Volgens hem dankzij onze school. Daar word je echt even stil van.

REDACTIE@KLASSE.BE

Klasse Magazine

FACEBOOK - KLASSE

VIND IK LEUK: 1.469

GEDEELD: 124

GEWELDIG: 561

REACTIES: 1.930

INSTAGRAM - KLASSE

Christophe De Turck is zorgco in GO! Freinet basisschool De Telescoop uit Laken en bouwt samen met zijn collega’s aan een sterk leesbeleid. Waarom hij de titel Beste Boekenmeester 2021 kreeg, ontdek je op ons Instagram-kanaal.

2,4 %

MEEST GELEZEN OP KLASSE.BE 1. “ELK JAAR VERBETEREN ONZE RESULTATEN VOOR WISKUNDE” 2. HOEVEEL VERDIENT EEN LERAAR?

YOUTUBE - KLASSE

van de kinderen tussen tien en dertien jaar heeft genoeg dagelijkse beweging

Hoe je hen vaker laat bewegen? In de Antwerpse basisschool TipTop is bewegend leren standaard in elke klas. Bekijk de video op Youtube.com/tvklasse.

7

3. BUITENGEWOON ONDERWIJS VOOR IEDEREEN?!

4. LEERVERTRAGING WEGWERKEN MET EEN CONTRACTWERK 5. WAT SCHRIJF JIJ OP HET RAPPORT?

Klasse Magazine

Waarvan lig je wakker?

Waarvan lig je wakker?

Klasse legt in elk magazine drie leraren een vraag voor. Dit schooljaar: waarvan lig je wakker? Benieuwd naar jouw antwoord. Mail het naar redactie@klasse.be.

Tekst Bart De Wilde Beeld Tine Schoemaker

ONLINE BIJSTUREN “In de privésector lag ik vaak wakker van deadlines en nooitgoed-genoeg-klanten.

De overstap naar onderwijs – in een sfeer van zelfsturing en samenwerking – levert me net méér nachtrust op. Al voelt dit jaar dubbel. Corona trapt geen deuk in mijn moti­vatie, maar ik bereik met afstands­lessen een bepaalde groep minder goed, waardoor ik niet zo makkelijk kan bijsturen. Dat lukt beter als ik rondloop tussen de banken.”

Jeroen Keteleer, leraar grafische vormgeving, cvo Encora Berchem

8

Klasse Magazine

LEREN OP PAUZE “Vinden alle kinderen hun perfecte plekje?

Als acht vrije plaatsen in onze school meer dan vijftig ouders naar onze infoavond lokken, dan twijfel ik daaraan. Waar komen die andere kinderen terecht? Toch in het gewone onderwijs, waar sommigen verdwijnen in grote klassen en hun leren soms op pauze staat.

Terwijl ze bij ons in kleine groepen en prikkelarme lokalen wel rust en begeleiding op maat vinden.”

Leen Schoemaker, zorgleraar, bubao de Merode Berchem

LEREN IN GARAGEBOXEN “Ik maak me zorgen over de gemiste buitenschoolse leerkansen. Tijdelijke expo’s bezoeken, maar ook organiseren.

Dan palmen we met eigen ontwerpen een kasteel, garagebox of leegstaand pand in.

Op die verrassende plekken creëer je een andere dynamiek dan wanneer je een refter of klaslokaal inkleedt. Daar smijten trotse leerlingen zich helemaal. En eerlijk: ik voel ook dat tikkeltje extra motivatie.”

Kelly Van Loon, leraar beeld, Stedelijk Lyceum Merksem

9

Dossier Evalueren

Klasse Magazine

Dossier Evalueren

Het rapport van de leraar Elkaars talenten benoemen en groeipunten op tafel leggen?

De teams van Sint-Jozef en De Prins draaien geen rondjes, maar zien eerlijke en dagelijkse evaluatie als de weg vooruit. Hoe je zoiets veilig je school binnenloodst, vertelt expert Peggy De Prins.

Tekst Bram Bartholomees, Bart De Wilde & Sara Frederix Illustraties Calvin Sprague Beeld Tina Herbots & Jens Mollenvanger

11

Klasse Magazine

Dossier Evalueren

“Sterke teams evalueren vrank en vrij” Hoewel leraren heel goed zijn in leerlingen evalueren, vinden ze collega’s (of zichzelf) een spiegel voorhouden veel minder vanzelfsprekend. “We schieten daarvan in een kramp”, ervaart HR-expert Peggy De Prins. Hoe masseer je de evaluatiespieren los?

Peggy De Prins: “Corona of niet, in juni blik je automatisch terug op het schooljaar. Een rapport met duidelijke commentaar voor je leerlingen is een evidentie. En wellicht sta je ook stil bij hoe je het zelf deed, of ontvangt de directeur je voor een evaluatiegesprek.

Maar volstaat dat? In veel scholen kan de feedback- en evaluatiecultuur een trapje hoger. Met leraren die ook rijke en eerlijke feedback aan elkaar geven. En waarom niet: aan de directeur. Alleen zo versterk je je leercultuur. ‘Een taak voor de directie’, klinkt het al snel in veel lerarenkamers. ‘Te weinig tijd’, is soms het antwoord. En dus onderbenutten we de kracht van evalueren.”

Er zijn nochtans veel parallellen met feedback en evaluatie bij leerlingen. Waarom lukt dat wel vlot?

Peggy De Prins: “De relatie is anders. Feedback geven aan leerlingen schrikt veel minder af. Leraren zijn dat gewoon en weten dat krachtige commentaar het leerproces van hun leerlingen verrijkt. Feedback geven op resultaten en daarover in dialoog gaan met ouders en leerlingen is routine. Maar aan collega’s vertellen hoe het anders kan, dat is voor veel leraren onontgonnen terrein. Nochtans: in sterke teams durven leraren zich kwetsbaar opstellen. Daar zeggen ze tegen collega’s: ‘Dit vind ik moeilijk, wie kan mij hiermee helpen?’ Maar ook: ‘Daar miste je een kans om je toetsvraag echt scherp te krijgen of om nog sterker te differentiëren.’”

“Scholen zijn ‘leerlabs’ met veel ruimte om te experimenteren. Wat we doen met onze leerlingen

12

moeten we durven vertalen naar collega’s. We vinden het belangrijk dat leerlingen groeien als mens. Dat ze nieuwe inzichten opdoen. Daarom stimuleren we hen om na te denken over hun eigen talenten en hoe ze die verder ontwikkelen.

Hoe leer ik? Waarin wil ik beter worden? Hoe gaan we dat bereiken? Een gelijkaardige leerlijn voor het team kan perfect een parallel circuit zijn naast leerlingenfeedback.”

“Nog een voorbeeld: heel wat scholen maken hun leerlingen nu al bewust van loopbaancompetenties. Welke job sluit aan bij je interesses en je studierichting? Wat kan en wil je? Waar ligt je ambitie? Op die manier ontwikkelen we essentiële vaardigheden die een loopbaan lang belangrijk blijven. Ook hier mag het wat meer zijn voor leraren. Hoe vaak stellen we die vragen aan elkaar?”

Hoe ontwikkel je een feedbacktraditie met je collega’s?

Peggy De Prins: “Bekijk in september wat je al doet.

Stel je team of vakgroep in vraag. Zijn we te lief voor elkaar en slikken we negatieve commentaar altijd in? Of verzanden vergaderingen altijd in gekibbel? Zoek samen voorbeelden van wat goed of fout loopt en breng ontwikkelpunten in kaart.

Creëer vanaf de eerste dag een gemeenschappelijke taal. Die zal in iedere school anders zijn. Zijn termen als ‘talenten’ of ‘feedback’ verbrand, graaf dan dieper. Waaraan wil je exact werken? Richt je je focus op levenslang of wederzijds leren? Op complimenteren of waarderen? Of wil je richting leergemeenschappen?”

“Tijdens het schooljaar plan je vervolgens kleine, frisse acties die je regelmatig checkt: werkt dit nu? Voelen we ons veilig om vrank en vrij te praten? Blijf daarbij niet in oude pa-

Klasse Magazine

tronen denken. Draai het mentorschap eens om. Laat starters mentor zijn van ervaren leraren. Zo toon je dat feedback en evaluatie niet noodzakelijk top-down gaan en verrijk je het team met ICT-vaardigheden en nieuwe didactische inzichten.

Bang dat ervaren rotten de input van jonge collega’s niet appreciëren? Vaak herkennen oudere collega’s in starters de leefwereld van hun eigen kinderen of kleinkinderen. Naar hen luisteren ze ook. Door met open vizier te overleggen, breng je ieders kwetsbaarheid naar boven en stimuleer je het leren tussen generaties. Dat is een belangrijk en onderbenut onderdeel van een rijke feedbackcultuur.”

“De directeur heeft uiteraard een voorbeeldfunctie en moet de boodschap uitdragen: ‘Je kan me altijd aanspreken’.

Maar ook: ‘Als ik knappe prestaties of werkpunten zie, zal

ik ze benoemen’. Dat vraagt geen grote magie, wel micro-acties. De opendeurpolitiek van de klas doortrekken naar je bureau, zelf inspringen en co-teachen met een leraar of regelmatig de temperatuur meten in de lerarenkamer.”

Welke feedback- of evaluatietools kan een school inzetten?

Peggy De Prins: “Een dankbaar concept is ‘de kritische vriend’ in je team introduceren. Die kraakt niet af, maar laat geen kansen liggen om via warme feedback collega’s verder te helpen. Je kan zelf aanbieden om die vriend te zijn, maar evengoed leraren vragen om dat voor een paar collega’s te doen. Dan maak je informeel feedback geven ‘normaal’.”

Wie is Peggy De Prins?

• professor aan de Antwerp Management School • doctor in de sociale wetenschappen • doet onderzoek rond HRM en duurzame arbeidsrelaties

“Ook de secretariaatsmedewerker of het poetspersoneel kan drie talenten en een groeipunt voor een leraar formuleren” 13

Klasse Magazine

Dossier Evalueren

“Via 360°-feedback kom je tot een genuanceerd totaalbeeld en kijk je verder dan je persoonlijke voorkeur”

“De keep-stop-start-methode is ook een handig hulpmiddel. Wat is positief en doen we verder? Wat zetten we stop? Welk alternatief starten we? Introduceer de methode bij het begin van het schooljaar rond een aantal vraagstukken op school. Stilletjesaan kan je ze inbedden in je werking. Zo bouw je aan lerende netwerken waar collega’s nadenken over leerstof, maar ook reflecteren over hun eigen functioneren, talenten en struggles. In teams bundelen leraren de sterktes die ze bij elkaar zagen en ontleden ze het foutenparcours.

Eindig zo’n teamoverleg of vakgroepvergadering met de vaste uitsmijter ‘wat hebben we vandaag geleerd?’

En klink op de antwoorden.”

Hoe vermijd je dat tijdgebrek feedback- en evaluatiemomenten opeet?

Peggy De Prins: “Tijdgebrek is een heel legitiem argument voor een directeur die tientallen teamleden telt. Zeker als we feedback eenzijdig bekijken als een reeks ‘officiële’ gesprekken en dito verslagen. Zoiets vraagt veel voorbereiding en nazorg. Aan die werklast komt de nieuwe regelgeving rond evaluaties vanaf september tegemoet: formele functionerings- en evaluatiegesprekken en bijbehorende coachingtrajecten zijn dan alleen nodig voor personeelsleden bij wie je ernstige tekortkomingen vaststelt.”

“Al impliceert een goed HR-beleid natuurlijk dat je al je personeelsleden begeleidt en op regelmatige basis momenten organiseert om te praten over talenten, groei … Grijp de hervorming van de evaluaties vooral aan om te sleutelen aan een breed gedragen feedbackcultuur en informele evaluatiemomenten. Dat kan met kleine, tijdsefficiënte acties die je bedenkt met het team.”

14

“Delen wat je opvalt aan een les bijvoorbeeld, kost amper tijd. Als dat een gewoonte wordt in het team, krijgen leraren veel meer feedback zonder dat er uren aan voorbereiding en administratie wegtikken. Organiseer proeverijen op school.

Flitsbezoeken in lessen van collega’s geven energie en inspiratie. Maak binnenstappen in elkaars les even spontaan als elkaar begroeten. Hang talenten uit op een talentenkaart.

En laat leraren informele feedback voor zichzelf verzamelen in een portfolio. Doe dat als directeur zelf ook. Geen nood aan ellenlange verslagen. Dat kunnen even goed sms’jes of postits zijn met feedback van collega’s over een les of project.”

“En waarom geen 360°-feedback, in plaats van je als directeur louter te baseren op een paar klasbezoeken? Leraren zien elkaar bezig. In de klas, op didactische uitstappen, tijdens vergaderingen. Maar ook de secretariaatsmedewerker of het poetspersoneel kan drie talenten en een groeipunt formuleren. Ze kunnen veel waardevolle input geven. Zeker vandaag: tijdens corona deden schoolteams ontzettend veel, etaleerden mensen nieuwe talenten. Iedereen voelde hoe kostbaar collega’s zijn. Ideaal om je personeelsbeleid te herkalibreren. In die sfeer kan je milde, maar leerrijke 360°-feedback opstarten waarbij je inzet op complimenten, connectie en leerkansen. Verplicht niemand om deel te nemen, nodig mensen uit. Zo’n tool moet groeien, maar is ontzettend waardevol. Samen kom je tot een genuanceerd totaalbeeld en kijk je verder dan je persoonlijke voorkeur.”

Wat horen we over tien jaar in de lerarenkamer over personeelsevaluatie?

Peggy De Prins: “Iedereen wil goed onderwijs voor de leerlingen én een boeiende loopbaan voor zichzelf. Dan moeten we af van twee vooroordelen: er liggen immers wél groeikansen in onderwijs én een vlakke loopbaan hoeft niet

Klasse Magazine

saai te zijn. Zoek je ontwikkelkansen? Dan denken we snel aan een loopbaancoach. Maar minstens even sterk: directeurs of collega’s die – in overleg – duurzame loopbaanpaden uit­ tekenen voor elk personeelslid. Samen zoeken naar behoeften, ambities of plannen. Kansen bij de vleet: een nieuwe rol op school, samenwerken met andere collega’s, een nieuw project opstarten of lesgeven aan een ander publiek.”

“We moeten naar een personeelsevaluatie die bestaat uit een gezonde mix van informele feedback en regelmatig ontwikkelingsgerichte, waarderende gesprekken. Rijke dialogen waarbij ieder teamlid zijn eigen loopbaan in handen neemt. Gesprekken die niet aanvoelen als een verplicht nummer op het einde van het schooljaar waarbij de zenuwen door je lijf gieren. Mocht ik met mijn levenspartner jaarlijks maar één serieus gesprek hebben, dan zou ik ook zenuwachtig zijn.”

“Ik hoop dat leraren in de toekomst trotser durven zijn, maar daar moeten we geen tien jaar mee wachten.

Ze zijn vandaag vaak té bescheiden. Het is juist mooi om successen zelf te benoemen en spontaan tips en tricks te delen. Dan leer je informeel van elkaar. Feedback als cadeautje voor elkaar. Betrek daarbij ook de leerlingen.

Zij zijn vaak heel eerlijk en onbevangen. Durf openstaan voor wat zij je kunnen leren en deel pluimen uit voor hun constructieve feedback. ‘Wow, ik heb nu geleerd van jou’. Zo geef je aan dat ook jij als leraar nog elke dag bijleert. Dan maak je levenslang leren heel normaal, voor je leerlingen, voor jezelf én je collega’s.”

“Enkel een jaarlijks ‘verplicht nummer’ in juni?

Mocht ik met mijn levenspartner maar één serieus gesprek hebben, dan zou ik ook zenuwachtig zijn.”

15

Klasse Magazine

Dossier Evalueren

“Evaluatie zonder opvolging is nutteloos” In basisschool Sint-Jozef in Overmere weet je of je je job goed doet en waar je nog kan groeien. Met een mix van een jaarlijks plannings- en functioneringsgesprek, flitsbezoekjes, talentenkaarten en samen beleid maken.

16

Elke dag wandelt directeur Patrick De Smet naar de brievenbus en kijkt hij onderweg binnen in de klassen. “Meters maken door de gangen is een belangrijke bron om te weten hoe mijn leraren het doen. Waarom ligt dat kind met zijn hoofd op de bank? Met welk project is het derde leerjaar bezig? Ligt de klas meer op orde zoals afgesproken tijdens ons laatste functioneringsgesprek? Ik spaar feedback niet op. Liefst meteen face to face. Videobellen als het moet, maar zeker nooit via mail of sms.”

“Het stopt natuurlijk niet bij die ochtendwandeling. Ik deel vijf keer per jaar de rapporten uit in de klas, sta mee aan de schoolpoort en drink liters koffie in de lerarenkamer. Vanuit mijn bureau op de speelplaats hoef ik mijn hoofd maar uit het raam te steken om te kijken hoe outdoor learning loopt. Nieuwe ouders neem ik mee in alle klassen. Dan zien we samen hoe het er aan toe gaat. Een organisch moment om vragen te stellen. Waar dienen die kaartjes voor? Wat leerden jullie tijdens het project over Afrika?”

GEEN CONTROLE, WEL FEEDBACK “Die onaangekondigde flitsbezoekjes ervaren we niet als controle, maar als feedback”, vertelt juf Danielle van het vierde leerjaar.

“De eerste keer was schrikken. Normaal bereid je je voor op

Klasse Magazine

de komst van de directeur, maar nét daarom geeft dat een vertekend beeld. Liever een onverwacht bezoekje zonder extra voorbereiding en stress. De directeur geeft positieve feedback meteen, met de leerlingen of ouders erbij. Soms ook op de personeelsvergadering of in de lerarenkamer. Een puntje van kritiek krijg je natuurlijk zonder publiek erbij.”

Directeur Patrick: “Die klasbezoekjes zijn een manier van informeel evalueren. Maar ze passen wel netjes in mijn PDCA-cyclus: Plannen, Doen, Checken, Aanpassen. In september start elke leraar met een planningsgesprek, tot mei is er tijd om te doen en dan volgt een functioneringsgesprek.

In juni sturen we bij met de letter B: we borgen wat goed loopt en bannen wat overtollig is.”

“Wat komt er aan bod in zo’n planningsgesprek? De prioriteiten op schoolniveau. Elk jaar zetten we een van de tien pijlers centraal: het ene jaar muzische, het volgende jaar techniek.

Maar ik luister ook naar mijn leraren. De ene wil dit schooljaar inzetten op Frans met een extra nascholing. De andere wil starten met hoekenwerk. We bereiden dat gesprek allebei voor met een online formulier. Voel je je goed in je klas? Wil je in de toekomst iets anders doen? Hoe kan je op lange termijn te groeien?”

PLUIMEN UITDELEN “Op het functioneringsgesprek in mei kan ik vooral pluimen uitdelen. De sfeer is eerder waarderend dan beoordelend. We bekijken de acties en deadlines die we tijdens het planningsgesprek afspraken. Heb je die nascholing gevolgd? Maar belangrijker, wat deed je ermee in de klas?”

“Zonder goede opvolging hebben plannings- en functioneringsgesprekken weinig zin. Ik wacht niet tot mei om te checken hoe het loopt. Het hele jaar door hou ik de vinger aan de pols met flitsbezoeken, kleine tussendoortjes en voortdurend netwerken. Wie zijn ogen open houdt, leert veel. Als ik een collega tijdens een pauze gehaast zie kopiëren, weet ik dat het voornemen om meer planmatig te werken nog niet helemaal op punt staat.”

“Ik startte tweeëntwintig jaar geleden als kersverse directeur met deze manier van evalueren en feedback geven. Dat liep natuurlijk niet meteen van een leien dakje. Er vertrok wel eens een leraar met slaande deuren. Een cultuur moet langzaam groeien en na al die jaren zit die in onze bakstenen. Mijn rol als directeur? Delegeren, enthousiasmeren, faciliteren en trakteren.”

EERLIJKE FEEDBACK EN EXPERTENTEAMS “We geven elkaar ook feedback”, vult juf Celine van het derde kleuterjaar aan. “We stappen voortdurend elkaars klas

17

“We evalueren eerst wat goed gaat, net zoals bij onze leerlingen” binnen. Ik vraag wel eens advies aan de zorgcoördinator die veel collega’s aan het werk ziet. En ik check bij de leraren van het eerste leerjaar hoe mijn leerlingen het doen en wat ik kan verbeteren.”

Collega Danielle vult aan: “We durven elkaar constructieve, eerlijke feedback geven. Als leerlingen na het derde de digitale klok niet kunnen lezen, kaarten we dat aan en zoeken we samen naar oplossingen. Als mijn leerlingen weer eens vergeten de laptops op de laden, geeft een collega me vriendelijk onder mijn voeten.”

“Elke leraar heeft een talentenkaart”, besluit directeur Patrick. “Die vul je eerst individueel in, daarna vullen collega’s aan. Op dat overzicht van talenten baseren we onze expertteams voor ICT/media, wiskunde of techniek. Zo heb je bij de kleuters, onder- en bovenbouw van de lagere school telkens een collega die je kan aanspreken voor ondersteuning. En zoeken we een starter, dan weten we perfect welk profiel we nodig hebben.”

Celine: “Hoe verdelen we de klassen? Gaan we voor kleinere klassen of meer zorg? Starten we met bosklassen? We hebben veel inbreng. Omdat we samen beleid maken, evalueren we vaak. Na elk schoolfeest, elke sportdag of beslissing bespreken we eerst wat goed liep, daarna wat beter kan. Maar we trappen altijd af met complimenten. Die voortdurende waardering motiveert enorm.”

Klasse Magazine

Dossier Evalueren

“Elkaar evalueren in juni?

Te laat!”

Leraar Jonathan geeft samen met vier collega’s les aan de leerlingen uit Hout. “Als je zo dicht op elkaars huid zit, moet je gul zijn met complimenten voor je teamgenoten. Maar ook: niet wachten op de directeur om werkpunten te formuleren.”

“We geven les in een community: vijf leraren voor vierenveertig leerlingen Hout van de tweede en derde graad.

Altijd samen in een gigantisch lokaal waar muren werden vervangen door steunbalken of vensters. Je kan alles altijd overzien, klasmanagement is nooit een probleem. Maar natuurlijk sta je zowel naar leerlingen als collega’s een beetje met de billen bloot. Gaat er iets fout, dan ziet iedereen dat.

We zijn wel met z’n vijven om het op te lossen.”

“Onze afdeling groeit. Dat gaat nooit zonder groeipijnen.

In de klas, maar ook bij de uitbreiding van het team. Vijf complementaire groepsdieren samenbrengen die hun hart aan het project verliezen, het had wat voeten in de aarde.

We weten dat intens samenwerken niet altijd makkelijk is, helpen elkaar daarbij en stimuleren rechtdoor-feedback: ‘We dansen niet om elkaar heen. Je mag echt zeggen wat op je lever ligt.’ Een enkele keer wisten we snel: dat zal niet werken.

Dat vertelden we eerlijk aan onze nieuwe collega. Die voelde dat zelf ook en samen zochten we een oplossing.”

FOUTE INSTRUCTIES “Op school krijgen we autonomie en vertrouwen. Onze community zoekt zelf klanten voor verrijkende, liefst sociale projecten en werkt als enige met een flexibel uurrooster.

Leerlingen scannen met hun vingerafdruk de prikklok en starten met PAV, hout, Engels of technisch tekenen. Iedereen werkt aan zijn eigen project, op een paar vast ingeroosterde lesuren en briefingen na. Als ze hun lesdagen rekken van 8.00 tot 16.20 uur, kunnen de boeken vrijdagochtend al na het derde lesuur toe. Maar evengoed kunnen ze in de week een tandartsafspraak vastleggen. Zolang de projecten maar kwaliteitsvol zijn én op tijd klaar. Dat loopt goed.

We trekken vandaag handige leerlingen aan die bewust voor Hout kiezen, niet in de richting verglijden. En knappe koppen die Hout combineren met extra lessen fysica of wiskunde in aso.”

“Als je als team vooruit wil, moet je elkaar durven vertellen als iets niet goed is. Want half geopende potjes gaan stinken. Onlangs kreeg ik te horen dat ik de kleine handmachines verkeerd vastnam. En daardoor verkeerde instructies geef aan leerlingen. Beetje balen, natuurlijk. Het is inderdaad niet mijn sterkste punt. Maar ik werk eraan. Leraren zijn geen allesweters of -kunners. Je moet net als leerlingen kunnen toegeven: ‘Daar zat ik fout, ik trek er lessen uit’.”

TAFELEN MET DE TEAMCOACH “Soms zit een leraar in een negatieve spiraal. Privéproblemen spelen, op school blijven dingen liggen. Dan leggen we dat op tafel, want zoiets weegt ook op de collega’s.

Onze teamcoach leidt het gesprek. Hij is – als buitenstaander – ons immer luisterend oor en de lijm tussen teams.

18

Klasse Magazine

Wie is Jonathan Alaerts?

• leraar hout in De Prins Diest • talentenbouwer op school • daarvóór zes jaar docent aan de Hogeschool Gent

Die gesprekken zijn pittig, maar nooit afstraffend. We zoeken altijd oplossingen: hoe krijg je die planning weer op orde? Wat heb je nodig, wat voelen de collega’s? De teamcoach is altijd de goede, belichaamt de growth mindset. Moet er harder ingegrepen worden, dan doet de directeur dat.”

“Kritisch zijn lukt alleen als je ook de positieve dingen benoemt. Daarin zijn we gul. Toen een beproefd recept in de les wiskunde voor geen meter liep, schreef collega Gunther tijdens de pauze een song. Die middag zong de hele klas over varkens en haakte de leerstof zich via het ezelsbruggetje wonderwel vast in hun hersenen. Die pluim staken we meteen op Gunthers hoed.”

TALENTEN ZIJN WERKPUNTEN “Ook leerlingen draaien mee in onze open cultuur. Werkt een les niet, dan horen we het. Om te evalueren wachten we niet tot een officieel eindgesprek. Liever meteen, dan sturen we bij voor het te laat is. Al betrekken we onze leerlingen op het einde van het schooljaar wel in een formele evaluatie: de toekomstraad. Dan lijsten we een halve dag ambities voor onze community op. En acties om er samen naartoe te groeien. Dat kan zijn: geen project voor vijfhonderd saaie kistjes aannemen. Of extra wiskunde, zeker met de nieuwe eindtermen. Waarna PAV-collega Nele een bijscholing boekt.”

“Een team dat vooruit wil, moet elkaar durven vertellen wat niet goed loopt”

19

“En de directeur? Die walst vaak ons lokaal binnen, geeft feedback op wat ze ziet en complimenten waar iedereen bij staat. In juni nodigt ze ons uit voor een evaluatiegesprek.

Input krijgt ze van de teamcoach, soms van collega’s. Maar ze laat ons vooral zelf aan het woord. Iedereen kreeg negen talenten en bespreekt er drie. Want we geloven: in je talenten zitten je werkpunten. Ik viste op mijn laatste evaluatie planmaker, ja-zegger en toekomstdenker uit een reeksje met ook nog sterkte-architect, woordkunstenaar en trouwe vriend. Soms sla ik in mijn talenten door. Sta ik om 6.50 uur op school of doe ik administratie van mijn collega’s omdat ik ze net iets perfecter wil. Daar werk ik aan. Mijn eigen voorbereidingen moeten nog altijd haarscherp. Maar voor mijn collega’s liet ik controle varen voor vertrouwen.”

Klasse Magazine

Blog

Wie is Karel-Willem Delrue?

• leraar Nederlands en Retorica (keuzevak) in het Bernarduscollege Oudenaarde • omdat de Parijsreis dit schooljaar alweer in het water viel, spendeerde hij behoorlijk wat uren aan Assassin’s Creed Unity • thuis leert hij zijn twee zoontjes drummen, of probeert dat tenminste

Beeld Eva Vlonk

20

Klasse Magazine

Karel-Willem blogt

Ik hef het glas Leraar Karel-Willem tikt een afscheidsspeech voor zijn zesdejaars. Eindigen met een mooie wens is simpel, maar waar zijn de anekdotes?

En hoeveel woorden wil je verspillen aan wat niet was?

Het is juni. De lente breekt moeizamer door dan vorig jaar en we dragen nog steeds een mond­ masker. Mijn leerlingen buigen zich met een laatste krachtinspanning over hun stapels pa­pieren en ik neem de pen ter hand omdat ik nog één keer het woord tot hen mag richten. De voorbije schooljaren heb ik tientallen leerlingen begeleid bij het schrijven van een proclamatiespeech die treffend en innemend is, maar zelf heb ik me er niet eerder aan gewaagd. Dit is mijn debuut.

En het is meteen een tekst die ik liever niet had geschreven. Dat heeft niets met deze leerlingen te maken, maar het stoort me mateloos dat het aan het begin van dit decennium bijna barbaars geworden is om een tekst te schrijven die niet over corona gaat.

onzeker­heid uit onze gedachten bannen. Want deze jongeren hebben perspectief nodig. Een wereld die opengaat en hen met open armen ontvangt.

Ik wijs mijn leerlingen erop dat ze in hun speech herinneringen kunnen oprakelen. Doorgaans worden hun teksten dan ook gespekt met anekdotes uit Parijs, Barcelona of hun uitwisseling.

Nu ik terugblik op de tijd die we samen hebben gehad, besef ik dat we deze leerlingen niet hebben kunnen bieden wat ze verdienen. Een avond­ wandeling door Montmartre of langs de Ramblas, een week lang ondergedompeld worden in de folklore van Letland. Het zijn kansen om leerlingen beter te leren kennen en om met hen in gesprek te gaan. Niet over de leerinhouden, maar over het leven zelf. Wat heb ik die gesprekken gemist!

Een beeld dringt zich op. Wat als we straks samen met die afstudeerhoedjes ook alle mondmaskers van ons afgooien? Kunnen we dan eindelijk die bladzijde omslaan? Een proclamatie is een overgangsritueel. Een nieuw hoofdstuk. Een nieuw begin. Schrijf het met zorg, jongens en meisjes. Maak er een groots verhaal van.

Die laatste zin schrap ik. Niet te veel woorden verspillen aan wat er niet was. Focus op het positieve. Op de weg die ze hebben afgelegd om te geraken waar ze nu zijn. De drempel naar het echte leven. Laat ons heel even vergeten hoe het had kunnen zijn. Laat ons die vloedgolf van

21

Wat is de juiste insteek voor mijn speech? De kracht van mensen? Dat klinkt te veel als een politieke nota.

De kracht van woorden? Te zwaar. En een schaamteloos pleidooi voor mijn vakgebied. Toch wil ik het over kracht hebben. Over veerkracht. Wat ik de voorbije maanden zag, getuigt van een stevige dosis doorzettingsvermogen. Akkoord, ze weigerden al eens om hun camera aan te zetten. Akkoord, ze lagen al eens wakker met twijfels over hun toekomst. Maar ze pasten zich aan, vonden oplossingen, bleven gaan. Nu zitten ze klaar om de schoolpoorten voor het laatst achter zich te sluiten.

Beste genodigden, laat ons het glas heffen. Op een toekomst vol gretigheid, creativiteit, ambitie en perspectief. En laten we onze leerlingen overspoelen met een overweldigend applaus. Dat hebben ze verdiend.

Beeld Damon De Backer

Klasse Magazine

Interview

“Leerlingen moeten voelen dat je om hen geeft” Tekst Stijn Govaerts Beeld Thomas Sweertvaegher

Deze zomer wil coach Philip Mestdagh zijn Belgian Cats naar een straffe prestatie op de Olympische Spelen in Tokio gidsen. Voor hij profcoach werd, gaf hij leiding aan de leerlingen Bouw in het VTI in Ieper. “School en basketveld, twee gelijkaardige werelden van discipline en teamwerk.”

22

Klasse Magazine

Interview

Beselare, een bescheiden boerendorp in West-Vlaanderen. Philip Mestdagh groeit er gelukkig op. Zijn plan als hij achttien is en zijn laatste jaar secundair afmaakt? Geld verdienen op de werf als metser. En dat doet hij met veel plezier. Negen jaar lang. Na de uren speelt hij basket.

Maar dan komt er een gezin, en kinderen. En denkt hij terug aan zijn meester van het vijfde leerjaar.

Die kocht met zijn eigen geld basketpalen en pootte ze neer op de speelplaats. Zot van basket. Zijn passie werkt aanstekelijk. Drie jaar later belt diezelfde leraar Philips ouders. Philip heeft talent, schrijven jullie hem in bij de basketploeg? Zijn eerste jeugdtrainer laat hem boven zichzelf uitstijgen, geeft hem vertrouwen. Wil ik ook doen, denkt Philip zoveel jaren later. Hij kiest voor onderwijs en begeleidt als basketcoach jonge talenten, waaronder zijn zoon Robin en zijn dochters Kim en Hanne, die nu ook voor de Belgian Cats spelen.

Bouwen aan de toekomst van jonge talenten, het loopt als een rode draad door Philips leven. Straks leidt hij zijn Cats tijdens de Olympische Spelen. Maar voor hij profcoach werd, leerde hij zijn leerlingen Bouw een stiel.

Van de werf naar onderwijs, was het een grote stap?

Philip Mestdagh: “Ik stond doodgraag op de werf, had een fijne baas en een goeie ploeg. Maar het kriebelde om voor de klas te staan, liefst bij jongeren die de handen uit de mouwen willen steken. Nergens anders heb je zoveel impact op het leven dat jongeren uitbouwen. Als ik zie hoe mijn kastaars een eigen firma uit de grond stampen, dan ben ik fier.”

“Een kwarteeuw stond ik als leraar bouw in tso en bso. Tijdens de laatste jaren was ik klastitularis van de zesdes en stagebegeleider. Op woensdagmiddag reed ik mijn zoon en dochters naar hun sportclubs, atletiek, turnen en zwemmen. Stiekem speelde in mijn hoofd: ‘Als ze voor basket kiezen, kan ik ze misschien coachen?’ Zo geschiedde.”

Wat neem je als basketcoach mee van je ervaringen in de klas?

Philip Mestdagh: “Mijn eerste training als bondscoach was spannend en onwennig. Een echte throwback naar mijn allereerste dag in het VTI in Ieper. Voor een groep staan, daar moet je in groeien, je eigen weg zoeken. Gelukkig beheerste ik de leerstof tot in de puntjes door mijn praktijkervaring. Ik hield van mijn vak en mijn leerlingen, ik hoop dat ze dat konden voelen.

Alleen zo trek je de jongeren mee. Dat ik groot, sterk en sportief was, gaf me autoriteit. En met mijn anekdotes vanop de werf had ik hun aandacht meteen vast.”

24

1 regel te veel

“Ik leerde die eerste jaren vooral structuur aanleggen in de leerstof. Als een derdejaars overstapt naar het vierde, moet die bepaalde technieken onder de knie hebben. Dan stop je eerst een logische volgorde in je leerstof en plan je kwartaal per kwartaal, daarna les per les. Ik bouw mijn seizoen net zo op in het basket. We slaan geen stappen over, werken van match tot match. En achter elke training zit een logische lijn.

Ik ken die, mijn spelers ook. Mijn openingsgesprek in de klas was nooit lukraak, maar altijd in functie van wat er die dag op het programma stond. In die eerste minuten maak je je leerlingen warm voor de les, anders heb je ze niet mee.”

“School en basket, het zijn twee gelijkaardige werelden van discipline en teamwerk. Mijn leerlingen werkten vaak met z’n vieren aan bouwprojecten. Dan moet je die gasten leren draaien in teamverband. Cruciaal dat ze de sterktes van hun werkmakkers zien, dat ze elkaar respecteren en beleefd zijn. En als er toch discussie ontstaat, niet meteen door het lint gaan, maar meezoeken naar oplossingen. Discipline is belangrijk, vind ik als leraar en coach. Die leg ik mezelf ook op. Maar heel af en toe moet je iets door de vingers zien. Dan krijg je zoveel meer terug.”

Hoe motiveerde jij je leerlingen? En ‘pakt’ dat ook in het basket?

Philip Mestdagh: “Eerst en vooral door zelf gemotiveerd in mijn lokaal te staan. Ik hoorde collega’s in de lerarenkamer soms zuchten dat ze het beu waren. Hopelijk was dat een moment­opname. Even ventileren en dan weer er vol tegenaan. Ik dacht toen terug aan de dagen dat ik om 6 uur in het busje naar de werf reed en pas om 18 uur terug thuis was.

Lesgeven mag nooit lastig zijn.”

“En akkoord, de ene leerling komt liever naar de les dan de andere. Sommige volgen je vak omdat ze de andere richtingen nog minder graag doen. Maar ik probeerde ook hen te motiveren door ze deeldoelstellingen voor te schotelen. ‘Het zou mooi zijn als we vandaag een laag boven de deuropening kunnen afwerken’. Dat is een haalbare uitdaging. Lukt dat, dan trekken ze na de les met een goed gevoel naar huis. Als je ziet dat een leerling zijn mortel niet goed aantrekt, kan je te hulp schieten. Het voordoen, nog eens, en nog eens. Tot ze het zelf onder de knie hebben. En altijd tússen de leerlingen staan. Die gasten moeten voelen dat je om hen geeft.”

“Bij de Cats is elke speler intrinsiek gemotiveerd. Een luxe natuurlijk. Ik moet er geen zes keer voordoen hoe je een bal inspeelt. En traint een speler maar half, dan corrigeren ze elkaar. Ze vechten voor hun plek. Ook al zijn ze elkaars concurrenten, ze vormen een ijzersterk team. Op training peppen ze elkaar voortdurend op. Hun mindset is: we gaan naar de Olympische Spelen. We moeten elkaar elke training en wedstrijd tot het uiterste drijven. Door hard te werken, tonen we dat we om elkaar en het team geven.”

Klasse Magazine

“Coach zijn bij een basketteam is een fantastische job.

Maar als ik ooit zonder contract val, ga ik meteen weer lesgeven.”

“De groep krijgt veel autonomie. Zo voelen ze vertrouwen en weten ze dat ze competent zijn om hun job te doen. Als ze zich honderd procent geven en elkaar naar een hoger niveau tillen, dan heeft het toch geen zin dat ik ze voortdurend op de vingers kijk?”

Wie is Philip Mestdagh?

• coach van The Belgian Cats, het nationale vrouwenbasketbalteam • was negen jaar metser, vierentwintig jaar leraar in VTI Ieper • verkozen tot Coach van het Jaar 2020, vóór Philippe Clement (Club Brugge) en Roberto Martinez (Rode Duivels)

De Olympische Spelen gingen vorig jaar niet door.

Had je mentaal oplapwerk?

Philip Mestdagh: “We plaatsten ons voor de Spelen in een volgepakte gym met vijfduizend dol­ enthousiaste supporters, kippenvel! Het bracht ons echt in de flow om in Tokio een topprestatie neer te zetten. En net dan breekt de pandemie uit. Dat nieuws was zowel voor de spelers als de trainersstaf een zware slag. Maar niemand raakte gedemotiveerd. Ons motto werd: ‘We worden nog een jaar sterker’.”

Hoe zet je in op verbinding in een groep?

Philip Mestdagh: “Je moet de mens achter de speler kennen. Ze zijn zoveel meer dan een nummer of voornaam. Ik ken hun familie, hun gezinssituatie, hun schoolcarrière en hun ambities. Als je daarvan een duidelijk beeld hebt, kan je hun gedrag kaderen. Uit ervaring weet ik ook: spelers die goed in hun vel zitten en veel minuten maken, hebben mij niet echt nodig. Maar wie minder speelt, die verdient wat extra aandacht.”

“We hebben een leadership team. Een leider beschikt niet altijd over alle talenten. Zo trekt Kim Mestdagh de communicatie op het veld naar zich toe, Emma Meesseman is leider als boegbeeld, als voorbeeld. Ze spreekt vooral non-verbaal met haar prestaties. Maar als ze toch eens het woord neemt, luistert iedereen. Ann Wouters is leider over de communicatie naar de pers, fans en federatie. Zo telt de groep drie aanspreekpunten. Niet iedereen wil meteen naar de coach stappen. En iedereen vindt wel een leider met wie het klikt. Goed weten met wie je werkt, een extra schouderklopje uitdelen aan wie het moeilijk heeft en leidersfiguren benutten, drie dingen waarmee je ook als leraar een klasgroep verder brengt.”

Klasse Magazine

Interview

Hoe vindt een basketcoach de balans tussen team en individuele speler?

Philip Mestdagh: “Door mijn aandacht te verdelen tussen alle speelsters. Net zoals je in de klas niet alleen met de pientere gasten omgaat. Ik geef zelfs meer aandacht aan speler tien, elf en twaalf. Zij spelen minder, maar zijn superbelangrijk. Ze kunnen de boel ofwel ondersteunen, ofwel opruien.”

“Ik maak mijn selectie ook met die dynamiek in het achterhoofd. Ik weet welk vlees ik in de kuip heb.

Ik selecteer niet altijd de beste spelers, maar wel het beste team. Soms neem je beter een minder groot talent mee. Een jonge speler die hard traint en aanvaardt dat ze minder minuten zal spelen. Maar er wel staat als de ploeg haar nodig heeft.”

Spelers meenemen of thuis laten, is dat harder dan deliberaties op school?

Philip Mestdagh: “Tja, meisjes die je nu thuis laat, zijn misschien je toppers over vier jaar. Ik stel niet graag iemand teleur. Knopen doorhakken is moeilijk, maar als coach of leraar is het wel je job. Ik bespreek de selectie met mijn technische staf, maar ik neem de eindverantwoordelijkheid. We ontwierpen een protocol, in samenspraak met de mental coach.

Een niet-selectie delen we face to face mee en we houden de boodschap strak en kort. Daarna informeren we de groep. We geven op dat moment geen uitleg. Dat komt toch niet binnen. Soms vloeien er tranen. Dat mag natuurlijk. Je moet ruimte geven aan die eerste emoties, tijd geven om vrienden of familie op te zoeken.”

“We laten alles een nachtje bezinken en bellen de volgende dag met meer uitleg. Als leraar deed ik dat ook. Een scheef gemetste muur of een buis op het rapport, dat is altijd slikken voor een jonge gast. Pas na de eerste ontgoocheling kan je bespreken wat we eruit leren en hoe we verder gaan.”

Je werkt met een trainersstaf. Welke talenten omringen je?

Philip Mestdagh: “Mijn staf moet vooral dezelfde normen en waarden hebben als het team.

Ze mogen niet hoog van de toren blazen en moeten sterk samenwerken. Een basketploeg lijkt echt op een schoolteam. De directeur, dat is onze general manager.

De technische coördinator is onze program driver, die coördineert de dagelijkse werking en vergadert met de staf. Daarrond heb je de ondersteuningsleraren.

Bij ons zijn dat de kinesisten, dokters, assistent coach en video-analist. En ik ben de leraar die de lijnen mag uitzetten in het basketbal.”

26

Klasse Magazine

“Zorg dat je een goeie link hebt met je speciallekes.

Ze helpen je groep door moeilijke tijden, komen met iets geniaals en bewaken de sfeer.”

“Wil je een groep laten draaien, dan is elke schakel belangrijk. Ik mag dan wel in de spotlights staan, toch besef ik heel goed: als de spelers niet meer voor je willen spelen, behaalt zelfs de beste coach geen enkel succes meer. Daarom is de trofee voor Team van het Jaar voor ons veel belangrijker dan die individuele prijzen. Die bewijst dat je het als groep goed doet.

Dat is het allerhoogste.”

Hoe krijg je je groep voortdurend in een flow?

Philip Mestdagh: “Goede resultaten helpen altijd. Maar we hebben daar ook rituelen voor. Voor elke training brengen we de ploeg samen op de middenstip. De spelers zetten de bak met ballen klaar.

Daarna peppen ze elkaar op, doen ritmisch handgeklap. Vanaf dan zitten ze in the zone. Staan hun gezichten strak van superconcentratie.”

“Dat ritueel is gegroeid in deze groep. Daar heb je dan de sterke karakters voor nodig, die de andere spelers meetrekken. Les of training geven aan achttien ‘schaapjes’ is makkelijk. Maar dat extra pigment in de groep is belangrijk. Zorg dat je een goeie link hebt met je speciallekes. Ze helpen je groep door moeilijke tijden, komen met iets geniaals en bewaken de sfeer.”

Waar haal jij je inspiratie? Wie is jouw mentor?

Philip Mestdagh: “Een echte mentor heb ik niet, maar ik zie en analyseer veel wedstrijden en steek van veel mensen iets op. Mijn ogen openhouden, dat deed ik ook als leraar. In de lerarenopleiding kreeg ik les van een sterke, inspirerende vakexpert. Hem bezig zien, hielp me groeien van metser tot de coach en de leraar die ik nu ben.”

“Maar even belangrijk als je door anderen laten inspireren: blijf jezelf, speel geen rolletje. Leerlingen en sporters doorprikken dat meteen. Ik ben niet de beste prater of meeslepende verhalenverteller, dus moet ik geen urenlange peptalk schrijven. Maar mensen hebben soms weinig woorden nodig om in zichzelf te geloven en boven zichzelf uit te stijgen. Hopelijk helpt het om sterk te scoren op de Olympische Spelen. Dat zou een absoluut hoogtepunt zijn in mijn carrière. En stopt het ooit in de basketwereld? Dan ga ik meteen en met veel drive weer voor de klas staan.”

27

Klasse Magazine

Brief aan mijn jongere zelf

Brief aan mijn jongere zelf

Amica, Het is een moeilijk jaar. De verantwoordelijkheden blijven maar komen: leerlingen begeleiden, beleidsteksten schrijven … Je wil alles even goed doen, maar sla je niet een beetje door? Lesgeven is een tussendoortje tussen de papierwinkel geworden. En dat voor een vaknerd, die tijdens haar opleiding in toga de supermarkt binnenstapte “op zoek naar everzwijn”.

Leraar Jolien schrijft een brief aan haar jongere zelf. Die is – tijdens een moeilijk schooljaar – meer bezig met beleid en administratie dan met haar grote passie: klassieke talen.

Vergeet ze niet een beetje te leven?

Deze school is heel wat anders dan het college waar je zelf school en later stage liep. In je eerste eigen klas, 2 Latijn, hebben alle leerlingen een rugzak.

Hun verhalen neem je mee naar huis. Je wil ze toekomstkansen geven. Maar het is niet omdat je goed beleidsteksten kan schrijven, dat je het ook graag doet. En het is niet omdat je de nood aan leerlingbegeleiding aankaart, dat jij die klus in je eentje moet klaren. Waarom vraag je geen hulp aan je collega’s? ‘t Is efkes crisis en daar hoef je je niet voor te schamen. Of denk je soms dat jij de enige leraar bent die ooit aan zichzelf twijfelde? Leef een beetje. Ontspan!

Ga naar festivals, lees boeken, trek baantjes en haal je haakpennen boven.

Het maakt je een betere leraar. Want de inspiratie die je in je vrije tijd opdoet, geef je door aan je leerlingen. Weet je nog waarom je voor Klassieke Talen koos? Het voelde als thuiskomen. In de lessen Grieks bij mevrouw Vanroye was het net alsof je bij je leraar op de koffie ging. Zoals zij linken legde tussen de oudheid en het heden, dat wil jij ook! En dat kán je ook.

Want straks kan je weer volledig op het lesgeven focussen, dankzij een nieuw pedagogisch project. Maar dit keer doe je het samen. Met de leraren natuurwetenschappen en aardrijkskunde boks je een assessment over Vesalius in elkaar. En Julius Caesar blijkt de perfecte casus om het fenomeen woke te onderzoeken: dictator of onderdeel van de canon? Opnieuw moet je je eigen vak een beetje loslaten. Maar het plezier en de creativiteit, die vind je terug. En als je nog eens tegen een muur botst, staan er collega’s klaar om je overeind te helpen.

Dus wees niet bang om jezelf te smijten, en wees dankbaar voor alle leer­ kansen. Probeer, doe, experimenteer. In je eigen tempo.

Per aspera ad astra,

Bewerking Kyra Fastenau Beeld Tine Schoemaker

28

Wie is Jolien Janssis?

• leraar Grieks en Latijn in De Nova, Leuven • daarvóór ook OKAN-leraar, OKAN- en GOK-coördinator

29

Klasse Magazine

Reportage

Leraren houden geen afstand

30

Tekst Seppe Goossens & Tinne Deboes Beeld Katoo Peeters

In dit lastige schooljaar lieten leraren hun collega’s, leerlingen en ouders niet los. Starter Marie, leerling Simon en mama Kris vertellen wie voor hen het verschil maakte.

Klasse Magazine

Eerste hulp bij moeilijke oudercontacten “Ik kreeg vorig schooljaar een eigen klas net voor de scholen op slot gingen. Eén week om de job én mijn leerlingen te leren kennen: een enorme opgave. Intussen volgde ik een opleiding Lager Onderwijs, want met mijn master Meertalige Communicatie had ik niet de juiste kennis op zak. Ik smeet me helemaal, en mijn collega’s hielpen me om die eerste maanden te overleven.”

“Dit jaar sta ik in een duobaan met mijn collega Kris.

Samen hebben we het tweede leerjaar onder onze hoede. Meer dan dertig jaar ervaring heeft ze, en die deelt ze genereus. Hoe zit het met die onderwijsdoelen voor begrijpend lezen? Waar liggen de struikelblokken bij de maaltafels, hoe pak je muzische vorming aan, hoe breng je moeilijke boodschappen op een ouder­ contact? Kris weet het allemaal. In het begin deden we veel samen, stap voor stap zoek ik zelf mijn weg.”

“Nog belangrijker dan al die hulp: haar waardering voor wat ik doe. Ze staat open voor mijn ideeën, gooit haar routines om en probeert een ideetje van mij uit.

En terwijl zij de ene helft van de klas meeneemt voor rekenen, gooi ik me op de taallessen. Dat scheelt een hoop voorbereidingswerk, al blijft de werkdruk hoog en vind ik het erg lastig om te zeggen: nu even niks doen.

Gelukkig is Kris er dan. Met een eenvoudige oplossing of een geruststellend woordje. Geen idee hoe ik het in dit coronajaar zonder haar gered had. Ik wens elke starter zo’n collega toe!”

Marie Van Schamelhout volgt de bachelor Lager Onderwijs en startte tijdens corona in basisschool De Dobbelsteen in Heule. Een zware combinatie, maar gelukkig kon ze altijd rekenen op haar collega Kris Peeters.

31

Klasse Magazine

Reportage

Juf met een missie “Soms maakt juf Jolien zich zorgen: ‘Doe ik wel genoeg? Gaat Thibault wel genoeg vooruit?’ Maar als mama stel ik haar gerust. Ik ben zo dankbaar dat Thibault meedraait in een gewone kleuterklas, ondanks zijn beperking.

En dat is ongetwijfeld de verdienste van zijn juf.”

“Thibault heeft het Koolen-de Vries syndroom. Daardoor hinkt hij motorisch en mentaal achter op zijn leeftijdsgenootjes. Na de schoolsluiting vorig jaar kende hij een terugval.

Terwijl hij eerst vrolijk naar de klas ging, vond hij in september moeilijk zijn draai in de groep. We vreesden dat het inclusie­verhaal zou stoppen. Maar Jolien maakte er haar missie van om hem te laten openbloeien.”

“Zo volgde ze vormingen rond SMOG, spreken met ondersteuning van gebaren. Niet essentieel om te communiceren, want Thibault heeft een spraakcomputer. Maar zo belangrijk voor zijn beleving: nu Thibault echt contact kan maken, is hun band pas echt ijzersterk.”

“Bij elke activiteit heeft Jolien oog voor wat mijn zoon wél kan. Als andere kleuters onschuldig opmerken dat hij dingen ‘verkeerd’ doet, legt ze rustig uit dat Thibault op een andere manier leert en ontdekt. Intussen is hij gewoon een van hen. Onze zoon kent een heerlijke kindertijd, zelfs in die moeilijke coronaperiode.”

Dankzij juf Jolien Wauters zag mama Kris haar zoon Thibault dit jaar openbloeien in een gewone kleuterklas.

32

Klasse Magazine

Caffé frappé “‘Hoe gaat het met jullie?’ Als mevrouw Eeckhout die vraag stelt, luistert ze ook écht. En wie een lastige dag heeft, kan dat bij haar kwijt. We kennen elkaar al sinds het derde middelbaar. Ze liet ons zwoegen voor Grieks, en dat viel op die leeftijd niet altijd in goede aarde. Maar de band die we nu hebben, is fantastisch.”

“Welke leerstof we liever thuis verwerkten, hoe we de contacturen invulden: ook tijdens afstandsonderwijs hield mevrouw Eeckhout rekening met ons én deed ze daar wat mee. Geen toets om te toetsen, geen taak die onzinnig aanvoelt. Een tekst van Sappho was de insteek voor een klasdebat over LGBTQ+, oorlogsverhalen uit de Griekse Oudheid brachten ons bij thema’s zoals migratie en Black Lives Matter. En al viel de Griekenlandreis in het water, toch nam ze ons mee op ontdekking. We maakten Griekse café frappé achter ons scherm, proefden alcoholvrije ouzo-snoepjes in de klas en probeerden thuis Griekse gerechten uit.”

33

“Corona heeft problemen en sterktes uitvergroot. Bij leerlingen, maar ook bij leraren. Het werd ons eens te meer duidelijk wat een geweldige leraar mevrouw Eeckhout is: ze geeft om ons, is gek van haar vak en maakt haar lessen zo leuk dat je er telkens weer naar uitkijkt.”

Niet de afsluiter waarop Simon De Sterck en zijn klas gehoopt hadden, maar dankzij hun leraar Grieks Charlotte Eeckhout beleefden deze laatstejaars van Paridaensinstituut Leuven toch een fijn jaar.

Klasse Magazine

Beeldrepo

Beginnersgeluk Beeld Illias Teirlinck Tekst Bart De Wilde & Michel Van Laere

Starten in september, dat doen veel leraren.

Maar deze zeven studenten krijgen straks hun vuurdoop. Ze staan vertrekkensklaar.

Met een volle tank, veel ambitie en een paar vraagtekens.

34

Klasse Magazine

Brandon Roelandt (22, studeert af als leraar PAV en handel-burotica) “Mijn studiekeuze startte met een straf in 5 Kantoor. Omdat ik zat te kletsen, moest ik lesgeven over voetbal en geloof. Een sanctie moet je serieus nemen. ‘Zie je wel’, riep mijn leraar na mijn les over voetballers en hun rituelen, ‘Jij hebt het in je om leraar te worden’. Dus trok ik naar de lerarenopleiding.

Dat onderwijs niet noodzakelijk stopt na 7 bso, wil ik mijn leerlingen meegeven door hun talenten te spotten. Ik verlang nu al naar de blik in hun ogen als we samen een project tot een goed einde brengen.”

“Vechten tegen bsovooroordelen”

Klasse Magazine

Beeldrepo

Myriam Mounir (35, zij-instromer haarzorg) “Ik verhuisde als tiener door een moeilijke gezinssituatie van Brussel naar een in­stelling op het platteland. Wat een schok. Een aantal leraren heeft me er toen doorgeholpen. Ze waren er voor mij. Dat leek doodgewoon voor hen, maar voor mij betekende dat alles. Er ging wat tijd over, maar nu wil ik zelf lesgeven. Tieners een vak leren, ze opvangen als ze diep zitten, samen hun plek in de maatschappij zoeken. En al mis ik nog wat leservaring, toch weet ik dat het goed komt dankzij mijn vakkennis, weerbaarheid en toekomstige collega’s.”

“Opvangen wie het moeilijk heeft”

“Een persoonlijke band met elk kind” Laure Vandewalle (22, studeert af als leraar lager onderwijs) “Kinderen groot zien worden, een lach toveren op hun gelaat, ervoor zorgen dat ze je graag hebben en dat ze met plezier naar school komen. Die persoonlijke band: daar doe ik het voor. Dan kunnen kinderen ook iets leren. In 2019 verloor ik mijn papa. Mijn verdriet stimuleerde me om mijn bachelorproef te maken over hoe je kinderen in rouw kan begeleiden. Dat resulteerde in het project ‘Een rugzak vol tranen’. Elk schooljaar valt de dood wel ergens in een school binnen. Ik wil ook dan mee het verschil kunnen maken.”

Klasse Magazine

“Voetballen met het meisjesteam” Arne Desmedt (21, studeert af als leraar lager onderwijs) “Ik wil doorgeven wat ik als topsporter zelf kan. Dan bestaat er geen betere werkplek dan de basisschool. Ik zal de L.O.-leraar zijn die drempels wegneemt door mee te dansen met de jongens, te voetballen met het meisjesteam. Dan vertel ik dat elke kampioen ooit tegen de grond ging. Maar hij kroop wel altijd recht en leerde uit zijn foutjes. Een eigen klas zie ik ook zitten. Of co-teaching. Eerst bij collega’s stelen met mijn ogen. Om ze daarna allemaal te motiveren voor bewegend leren.”

37

Klasse Magazine

Beeldrepo

Tugce Dalgic (23, studeert af als kleuterleraar) “Als kind kreeg ik straf als ik Turks praatte op de speelplaats. Dat maakte me onzeker over mijn taal en herkomst en deed me zelfs twijfelen aan al mijn competenties. Kleine dingen kunnen een grote impact hebben. Juf Myriam bijvoorbeeld die voor mij het woordje ‘rok’ opzocht in het Turkse woordenboek omdat ik het maar niet uitgelegd kreeg. Zo kreeg een stukje van mezelf een plaats in de klas. Ik wil als juf Myriam zijn. Zij liet me voelen dat ik ‘Tugce’ was en niet dat ‘Turkse meisje in de klas’.”

“Identiteit een plaats geven”

38

Beeld

Klasse Magazine

“De schoonheid van wiskunde overbrengen” Stefan Vet (30, startende leraar wiskunde en fysica via Teach For Belgium) “Als onderwijsassistent aan de universiteit voelde ik: lesgeven is echt iets voor mij. Dus trek ik naar het secundair. Een logisch groeitraject, ook al zien sommige mensen dat anders.

Ik verkies een Brusselse school. Te veel talent gaat daar verloren. Wat ik als uitdaging zie? Niet alle tieners houden van wetenschappen. Daarom zal ik wiskunde en fysica koppelen aan andere vakken. De modellen achter virussen of konijnenpopulaties uitleggen, daar kijk ik nu al naar uit. ”

drepo

“Voelsprieten voor kwetsbare kleuters” Nikola Balagova (25, studeert af als kleuterleraar) “Mijn Roma-roots zorgden vroeger soms voor confronterende reacties: ‘Dat zijn toch die bedelaars’ of ‘die zigeuners die liegen en stelen’. Maar vooral bezorgen ze me extra antennes: een groot rechtvaardig­ heidsgevoel en voelsprieten voor wie het wat moeilijk heeft. Die antennes ga ik volop gebruiken in mijn kleuterklas en op school. Bovendien wil ik ook voor de klas staan om anderen te inspireren hetzelfde te doen: welke afkomst je ook hebt, je kan leraar worden.”

Klasse Magazine

Reportage

“Mijn kleuters vullen de agenda, niet ik” Tekst Cherline De Maeght Beeld Alexandra Bertels

Na een pittig inspectieverslag vond het kleuter­ team van GBS De Kiem uit Wambeek het lef om hun perfect voorbereide jaarthema’s en werkblaadjes buiten te zwieren. Voortaan bepaalden de kleuters de agenda. Een gedurfde switch die elke dag loont.

ER WAS EENS … EEN NEGATIEVE DOORLICHTING Corine: “In 2017 hadden we doorlichting. Advies twee.

Mijn speelhoeken scoorden ondermaats. Ze misten levensechte leerkansen. Ook voor muzische vorming en wiskunde kregen we slechte punten. Even doet dat pijn.

Ik organiseerde mijn klas zoals ik op de hogeschool geleerd had en dacht dat ik goed bezig was. Was mijn aanpak écht ouderwets geworden?”

“Onze nieuwe directeur Isabelle maakte ons kleuterteam enthousiast voor een nieuwe start. In duo’s volgden we per schooljaar een bijscholingstraject. Ik vertrok met een bang hart, maar tegelijkertijd had ik zin in vernieuwing.”

KIEZEN IS OOK LEREN “Kinderen actief en levensecht doen leren in de klas was het doel. Hoe je een thema kiest en uitwerkt, staat daarbij centraal. De eerste sessie triggerde me.

Toch bleven er ook wat twijfels hangen. Je kleuters de thema’s laten beslissen? Tot daar volg ik, dacht ik. Als Dylan grote broer wordt, kan je met het geboortekaartje, de doopsuiker, een foto of bezoek van de nieuwe baby rond het thema ‘geboorte’ werken. Maar de uitwerking door je kleuters laten bepalen? Kan dat? En wil ik dat? Tot dan lagen mijn thema’s altijd al in augustus vast en waren ze tot in de puntjes voorbereid!”

40

“‘Durf je jaarplanning en wekelijkse voorbereiding loslaten’, adviseerde pedagogisch begeleider Liv Camps van OVSG. ‘Daag je creativiteit uit, reageer à la minute, want dat verwacht je ook van je kleuters. Probeer samen nieuwe ideeën uit. Extra zuurstof en leerkansen in je klas. Maar bereid je ook voor op chaos en fouten, want die zijn een logisch gevolg.’

Mag ik dan als leraar in iets mislukken? Nooit eerder had iemand mij dat gezegd.”

MAAR EERST: MINDMAPPEN “De tips uit de bijscholing overtuigden me. Samen met mijn kleuters thema’s ontwerpen, ik ging ervoor. Zodra een thema de klas binnen waait, maken we samen een mindmap. Op een groot papier teken of schrijf ik wat de kleuters al weten.

Zo krijgen alle kleuters input die aansluit bij hun leef- en belevingswereld en openen ze hun voorkennis. Ik ontdek wat ze nog te weten willen komen en waar ze er in de echte wereld meer over willen ontdekken. De mindmap over ‘dieren’ vertelt mij of ze liever dierenarts, struisvogelboer of paardenverzorger willen worden.”

“Een nieuw thema verkennen we het liefst buiten de klasmuren: bij de bakker, Kind en Gezin of op de boerderij. Daar worden al onze zintuigen geprikkeld. Of we nodigen een friturist uit in de klas. Door corona moest ik op zoek naar alternatieven. Voor het thema ‘geboorte’ postten ouders foto’s van hun kraamtijd via Padlet. Toen iedereen voor het thema ‘sprookjes’ Sneeuwwitje werd, verzamelden we boeken en films. ‘Zo gek dat Sneeuwwitje er overal anders uitziet!’”

DE WERKWOORDENLADDER “Elk thema koppel ik aan een werkwoord: wij bouwen een pillenfabriek, wij starten een frituur of wij worden paarden­

Klasse Magazine

Wie is Corine Borremans?

• leraar tweede kleuterklas in GBS De Kiem Wambeek • zeventien jaar ervaring voor de klas

“‘Denk maar lekker wild’, vraag ik al jaren aan mijn kleuters. Nu ook aan mezelf.”

verzorgers. Zo ontstaat er voor de volgende twee à drie weken een to-dolijst. Taken kan ik makkelijk differentiëren: een groepje tekent een bouwplan voor de manege, bouwfreaks stapelen de strobalen tot een paardenstal en de kleuters die al wat letters kunnen lezen en schrijven, ontwerpen de naambordjes voor boven de stal.”

“Inspiratie en weetjes zoeken we op in boeken of op de computer. Tussendoor stel ik bijvragen: ‘Kruipen alle dieren van de dierentuin uit een ei als ze geboren worden?’ Een materialenlijst helpt om onze manege in te richten. Kleuters zoeken naar voederbakjes en borstels in de klas. Ik klauter onze schoolzolder op voor stokpaarden. Ook thuis sprokkelen de kleuters materiaal.

Met paardenzadels, stro en kledij die ze meebrengen naar de klas, komt de manege echt tot leven. Ook bij de kleuters en ouders thuis.”

41

DOELEN BINNENHALEN “Hoe we een thema uitwerken en wat we erover leren, weet ik vooraf nooit. Dat maakt het boeiend en geeft verrassende wendingen aan mijn loopbaan. Door een werkwoord en handelingen aan je thema te koppelen, haal je vlot leerdoelen binnen. Het voer voor de paarden leren ze afwegen op de weegschaal. Tellen? Dat doen we aan de kassa. Taal komt uitgebreid aan bod tijdens het rollenspel. Het is heerlijk om interactie tussen de manegehouder, ruiter en stalknecht te observeren, of zelf mee te acteren. De betrokkenheid is enorm.”

“Samen met de collega’s ben ik trots dat we voor radicale vernieuwing durfden te kiezen. Nog vaker stappen we elkaars klas binnen, vragen tips of feedback. Eigenlijk ben ik achteraf gezien best blij dat we na de doorlichting advies twee kregen.

Elk thema brengt nieuwe goesting in mijn job en lachebekjes in de klas. Ouders vertellen me ook vaker dat hun kind heel graag naar school komt. Schoon toch?”

Klasse Magazine

Reportage

De directeur

“Een school kan niet op elke vraag ja zeggen” Tekst Bart De Wilde Beeld Kevin Faingnaert

Onderwijs is als een dienblad: je kan geen glazen blijven bijsteken.

De Nederlandse basisschool Alan Turing zet met tien duidelijke ambities hypes buitenspel en het vakmanschap van leraren centraal.

Directeur Eva Naaijkens: “Van gelukkige leraren leren leerlingen het meest.”

42

“Vijf jaar geleden won ik samen met collega Martin Bootsma een wedstrijd voor een nieuw schoolconcept in Amsterdam. Van scratch een school starten, lukte toen niet. We kregen wél de kans om onze koers in een bestaande school uit te stippelen. Basisschool De Pool was het noorden kwijt. Rekenen en taal zaten in het slop, leerlingen maakten het bont, leraren twijfelden aan zichzelf. Daardoor kampte de school met een belabberde reputatie en haalden hoogopgeleide ouders hun kinderen weg.”

“We hebben eerst lange uren met iedereen gepraat. ‘We willen focussen op de kern: sterk lees- en rekenonderwijs, kennis van de wereld. En we kiezen voor het directe instructiemodel. Zie je dat zitten? Anders zoekt het bestuur een nieuwe school voor je.’ Maar alle leraren engageerden zich. Tijdens die doorstart doopten we De Pool om tot de Alan Turingschool, naar de veelzijdige wiskundige en computerpionier die veel meer dan pakweg Steve Jobs een schoolconcept verdient.”

Wie is Eva Naaijkens?

• directeur van de Alan Turingschool in Amsterdam met tweehonderd leerlingen, dertig nationaliteiten • leidde daarvoor een buitengewone school van ‘zwak’ naar ‘excellent’ • schreef samen met Martin Bootsma ‘En als we nu weer eens gewoon gingen lesgeven?’

Klasse Magazine

Reportage

WERKGELUK EN VAKMANSCHAP “We bouwden aan een heldere visie op onderwijs: werkgeluk en vakmanschap van leraren centraal. Mijn ervaring: als een klas onder de maat presteert, betekent dat slechts bij heel hoge uitzondering dat je met de leraar niets aan kan. Akkoord, een schoolcultuur kan je in een negatieve spiraal duwen, waardoor je je deur sluit voor collega’s en het leren in je klas stilstaat. Maar als de directeur een uitweg biedt, grijpen leraren die. Elke leraar wil zijn leerlingen goede lessen voorschotelen.

Alleen missen ze soms structuur, kennis of zuurstof.”

“Daarom vulden we het koffertje van onze leraren met het juiste gereedschap. Met vormingen over effectieve leerstrategieën en directe instructie. Dan voelt iedereen: ik heb de kennis en kunde om op niveau les te geven. Als leraren tijd krijgen om op hun vak te focussen en om samen te werken, profiteren leerlingen daarvan. Gelukkige, zelfzekere leraren zijn dé sleutel tot onderwijskwaliteit.”

“En loop je als leraar toch even vast door een hoge concentratie leerproblemen of een onstuimige klas? Dan zit er rond je een schil met expert-leraren, zorgcollega’s en directeur om je te ondersteunen. Nooit sta je er alleen voor.”

GEEN KASTEN VOL PAPIER “We werken hard maar houden hoge werkdruk buiten.

Zinloze vergadertijd en administratie die niet bijdragen aan je lessen gingen eruit. Waar je als directeur een hekel aan hebt, moet je je team niet opleggen. Die fout maakte ik in mijn vorige school. Inspecteurs monsterden die als zwak. Dan laat je als nieuwe directeur haast automatisch alles krampachtig vastleggen op papier. Want als de inspectie passeert – en die liep onze deur plat – wil je feilloos verantwoorden wat je doet.

Maar eerlijk: zo prop je kasten vol papieren, maar niemand die achteraf de deuren nog opentrekt.”

“We vergaderen best veel over onze vakken of leerdoelen. Altijd met de juiste mensen aan tafel. Met de leraren onderbouw

“Als iets niet in onze kernambities past, zeggen we: ‘Leuk idee, maar dat gaan we niet doen”

44

Klasse Magazine

doorlopen we momenteel een traject over klankbewustzijn.

We ontwerpen lessen, observeren bij elkaar en zoeken samen uit hoe het beter kan. Intensief, zinvol én altijd tijdens de schooluren. Maar om te beslissen of kinderen met een harde of zachte bal voetballen of waar we paaseieren verstoppen, boeken we geen vergadering in. Dat kan je me mailen. Of in een groepsapp gooien.”

SCHOLEN ZIJN DIENBLADEN “Een school is als een dienblad waar maximaal tien glazen op kunnen. Enkele klassiekers en een paar waarmee je een onderscheidend schoolconcept tekent. Zoals je keuze voor een bepaald instructiemodel, je omgang met leerlingen. Dat dienblad staat voortdurend onder druk. De maatschappij reikt nieuwe glazen aan, maar beseft onvoldoende dat je volle glazen niet kan stapelen. Onlangs namen we deel aan het fietsexamen in Amsterdam. Best gênant voor mij en de ouders: enkele leerlingen geraken geen meter vooruit. Maar moet een school zich daarvoor verantwoordelijk voelen?”

“Het is simpel. In elk glas op je dienblad moet je voldoende tijd stoppen. Daarom happen we niet toe op alle suggesties in onze mailboxen. Een bedrijfsbezoek? Een gratis museum met gids en bus? Als het niet in onze kernambities past, zeggen we: ‘Leuk idee, maar dat gaan we niet doen’. Niet dat we ons opsluiten op school. Maar we kiezen heel bewust buitenschoolse activiteiten. Voor mijn eigen kinderen kan ik dat nog wel compenseren met een bijlesinstituut. Maar de toekomst van veel leerlingen op onze school hangt echt af van die vijf lesuren per dag. Dan kan je daarvan geen minuut verspillen.”

“Op school is iedereen belangrijk, maar niet iedereen is gelijk”

“Ook recente hypes als extreme zelfsturing laten we voorlopig passeren. We denken liever op lange termijn dan in trends.

Niet: ons taalonderwijs zit goed, het glas kan eraf. Klopt niet.

Taal blijft op dat dienblad. We zullen er altijd voldoende uren tegenaan gooien. Net als voor rekenen, kennis van de wereld, goed omgaan met elkaar. Vier ambities die veel aandacht verdienen én lesuren krijgen. We willen niet dat onze leerlingen slecht lezen, of glazig staren bij termen als democratie of Tweede Wereldoorlog.”

“Niet dat we nooit vernieuwen. Vakmensen moet je de kans geven om nieuwe kennis te creëren. Alleen: innovatie komt niet in een vingerknip. Het kost drie, vier jaar om een aanpak of concept goed in de vingers te krijgen.

We onderschatten dat gigantisch. Dat merkten we toen we vijf jaar geleden voor directe instructie kozen. Het model staat niet ter discussie maar vraagt wel onderhoudstijd door klasbezoeken, training en overleg.”

LEREN OP JE HANDEN ZITTEN “Onze aanpak begroten op tien glazen of ambities houdt me als directeur bij de les. Zeker als het lekker loopt, voel je je als leidinggevende een beetje overbodig. Dan sluimert een verslavend gevoel naar vernieuwing. Maar daarmee help je je school geen stap verder. Schoolteams moeten leren om op hun handen te zitten. Durven op lange termijn te denken, want een aanpak verfijnen is vaak een betere vernieuwing dan plotsklaps het roer radicaal omgooien zonder het probleem goed te onderzoeken.”

KWALITEITSKAARTEN “Voor belangrijke processen die op school onvoldoende vaak voorkomen om routine te zijn, ontwikkelden we kwaliteitskaarten vanuit het perspectief van de leraar. Die helpen hen om rapporten te schrijven, een pestprobleem aan te pakken of om te beslissen of een kind versneld doorschuift naar een hoger jaar. Die richtlijnen heb je maximaal twee of drie keer per jaar nodig. Ze telkens opzoeken of -vragen kost tijd en energie.”

45

Klasse Magazine

Reportage

“Als ouders weten: het hele team spreekt dezelfde taal, dan spelen ze ons nooit uit elkaar.

Zo ontzorgen we onze leraren.”

“Kwaliteitskaarten zijn standaarden die voorkomen dat kennis verdampt op school. Maar ze maken van onze leraren geen robotten. Ze laten veel ruimte voor eigen professionele keuzes. Je moet niet altijd alle stappen door die bijvoorbeeld op de kaart ‘Klankbewustzijn’ staan. Je blijft wie je bent, je persoonlijkheid is een onvervangbare plus. Maar je moet wel kunnen uitleggen waarom je bepaalde keuzes maakt.”

“Bovendien: in een sterke school spreken ouders eerst de leraren aan. Dan is het fijn als je zonder spat twijfel of hulplijn naar de directeur kan vertellen of de nieuwe partner welkom is op een ouderoverleg. Gewoon even de kaart ‘Omgaan met echtscheiding’ scannen. Zo vermijd je dat leraren weliswaar over hetzelfde spreken, maar toch naast elkaar praten. Als ouders weten: in dit team spreken leraren dezelfde taal, dan spelen ze ons nooit uit elkaar. Zo ontzorgen we onze leraren.”

“Het werkt. Negentig procent van onze leraren ervaart veel respect van ouders. Daarmee scoren we ontzettend hoog. Onze communicatie is helder, warm en eenduidig. Als directeur neem ik daarin mijn aandeel op. Door boodschappen meermaals mee te geven. Onderaan een nieuwsbrief verschijnt een paar keer: we zijn een gezonde school. Waarom kiezen we daarvoor? Wat kan

46

je zelf doen? Bekijk deze website met ideeën voor gezonde traktaties. En als ouders een vraag hebben, gaan we er niet vanuit dat ons antwoord volstaat. We checken achteraf altijd of alles goed afgehandeld is.”

IDENTIEKE KLASLOKALEN “Ook in de klas trekken we aan één zeel. Leraren werken allemaal met directe en verlengde instructie, stellen dezelfde hoge gedragseisen. Zo krijgen leerlingen allemaal dezelfde kansen.

En leraren kunnen makkelijk elkaars lessen overnemen. Geen kind dat moppert: ‘Onze juf doet dat totaal anders’.”

“Best veel kinderen sukkelen met prikkels, ook in het gewone onderwijs. Daarom lijken onze klaslokalen op elkaar. Mooie, goed gestructureerde klassen met rustige muren doen ze goed. Banken in dezelfde opstelling, dagplanning met leerdoelen vooraan, leesmuur achteraan. Daarop zie je in een oogopslag welke boeken de leerlingen lezen. We prikken er een analyse of een emotiegrafiek van een personage onder.”

ERKENDE ONGELIJKHEID “Hoe uniform we ook werken, in ons team erkennen we wel ongelijkheid. Wij draaien niet rond de hete brij: sommige leraren hebben meer kennis van rekenen of taal. Die krijgen

Klasse Magazine

mandaat, tijd, ruimte om als expert-leraar collega’s beter te maken. Die talenten stappen vaak uit onderwijs omdat ze op school niet kunnen wortelen of doorgroeien. Op school is iedereen belangrijk, maar niet iedereen is gelijk.”

“Mijn collega Martin liep daarop vast in zijn oude school. Hij is een kneitergoede leraar die alles weet over jeugdliteratuur.

Zijn directeur had dat snel in de smiezen, vroeg hem om acties op te starten rond lezen, maar gaf hem daar geen officieel mandaat voor. Dat bracht Martin in een lastig parket: hij was gelijk aan zijn collega’s maar eigenlijk ook niet. Dan accepteren sommige leraren je marsrichting, maar andere zetten de hielen in het zand. En Martin? Die trok de deur achter zich dicht en richtte samen met mij de Alan Turingschool op.”

“Met die erkende ongelijkheid mikken we echt op expertise.

Minder op levensfases. Maar daarmee houden we sowieso rekening. Tijdens corona zaten jonge mama’s uit mijn team thuis met drie kleuters rond hun rokken. Dan zag je hoe het team mooi in elkaar schoof en de sterkste schouders meer druk torsten. Als je voortdurend op professionaliteit en werkgeluk inzet,

“Onderwijs is even prachtig als kwetsbaar.

We lopen altijd dagkoersen: een leerling kan plots ziek worden, een ouder ontevreden.”

gebruiken leraren geen weegschaaltjes. Dan vertrouwen ze elkaar: ‘Ik begrijp dat je nu wat minder tijd hebt, maar weet ook dat je later wel weer bijspringt.”

KLASSEWERKPLEK “Onze aanpak levert mooie resultaten af. Die willen we vasthouden. Daarin ben ik datagestuurd. Niet om leraren af te rekenen, wel om de knop te zoeken waaraan we moeten draaien om onze processen nog te verbeteren. Zoals toen uit de CITO-toetsen bleek dat twee klassen er wat onderuit zakken voor rekenen.

Dat ligt niet aan de leraren, weet ik. Maar blijkbaar profiteren bepaalde groepen minder of trager van ons standaardaanbod. Dan laten we de methode even los voor remediëringsoefeningen en herhalen we de basis.”

“Maar meer nog kies ik voor directe feedback: ‘Ik zag je bezig. Sterk, maar waarom doe je dat zo? Als ik door de gangen loop, haal ik mijn hart op: die kindergezichten, die lesgeluiden, die energie van onze leraren. Als meer mensen dat zouden zien, hadden we geen lerarentekort.

De maatschappij doet soms minnetjes over onderwijs.

Ten onrechte, leraren doen er echt toe. Mijn rol: hard werken om ze gelukkig te maken. Want we lopen altijd dagkoersen. Onderwijs is een prachtige maar kwetsbare sector: een leerling kan ziek worden, een leraar overwerkt, een ouder ontevreden.”

“Onze school kreeg tijdens corona opnieuw het label Klassewerkplek. Een initiatief van Paul Baan. Die voelde een late liefde voor onderwijs, verkocht zijn succesvolle ICT-bedrijf en trok als zij-instromer de basisschool in.

Daar begon hij na te denken over het lerarentekort. Zijn steen in de vijver: de oprichting van ‘Klassewerkplek’ dat basisscholen beloont die inzetten op het werkgeluk van hun leraren. Dat we daarin uitblinken, doet ons deugd.

Het bewijst dat we aandacht hebben voor veel meer dan alleen de cognitieve prestaties van onze leerlingen.”

47

Zelftest

Zelftest

Van welke woorden krijg jij jeuk?

Tekst Ruben Cassiman Illustraties Kelly Hortense Van Loon

Je hebt ze vast ook: woorden die je in dit coronaschooljaar té vaak hebt gehoord of gebruikt. En dus hierna nooit. Meer. Wil. Uitspreken. Begin je nu al te krabben? Wacht tot je dit lijstje ziet. Halen de jeukwoorden die Klasse sprokkelde jouw top zes?

Natuurlijk wil iedereen dat mondmasker kwijt. Maar jij als leraar wil gewoon ook van het woord zelf af. Vanaf het vijfde leerjaar vraag jij ongeveer vijftig keer per dag: “Wil je je mondmasker goed dragen, alsjeblieft?” Dat begon vriendelijk, maar muteerde na 237 keer in een kordaat of vermoeid “Mondmaskeeur!”, hopend op een pavlovreactie bij je leerlingen. Wedden dat ze over tien jaar nog altijd naar hun neus grijpen als ze dat woord horen?

Zij ontsprongen de dans: kleuterleraren en leraren in de eerste en tweede graad van de basisschool bleven genieten van de mondholtes van hun leerlingen. Zij moesten alleen collega’s met ontblote neus af en toe tot de orde te roepen.

En Klasse? Drieëndertig artikels op Klasse.be bevatten een verwijzing naar mondmaskers. Eentje stamt uit onverdachte tijden en gaat over een mini-onderneming die zeepjes verkoopt.

Zouden die ondertussen multimiljonair zijn?

49

Klasse Magazine

Klasse Magazine

Zelftest

Toen de term voor het eerst viel, was je gecharmeerd. Bubbel is een kort, helder en sympathiek woord. Maar toen kwam er bubbelinflatie: de bubbel van vier, de bubbel van tien, de gezinsbubbel en de klasbubbel. En de pers borduurde daarop verder met schoolbubbels, sportbubbels en bubbelvakanties. Dat was misschien eventjes leuk, maar nu is het genoeg met dat bruisbad.

Zij ontsprongen de dans: niemand. Iedereen moest bubbelen. “Ik kan niet wachten om opnieuw klasdoorbrekend te werken”, mailde een juf. Kunnen we volgend schooljaar van Bubbleshooter doen?

En Klasse? “In mijn bubbel amuseer ik me dubbel”, zette Klasse na de eerste lockdown nog op posters voor de lagere school. En in september durfden we nog zeggen: “Haal Klasse Magazine in je bubbel”. Zouden we nu niet meer doen.

Paaspauze, afkoelingsweek en adempauze, ze passen allemaal in hetzelfde rijtje. Terwijl jij in je vakantie drie parallelle lesvoorbereidingen bricoleerde – voor afstandsonderwijs, lessen op school of de combinatie bij zieke leerlingen – leek het voor de buitenwereld alsof je voortdurend de pauzeknop van Netflix induwde.

Een fastforward voor dit crisisjaar, dát was handig geweest.

Zij ontsprongen de dans: je leerlingen genoten misschien meer van de lange vakanties, maar konden hun vrije tijd niet delen met vrienden. En voor de uitkomst van die pauzes dook alweer een nieuwe term op: leervertraging.

En Klasse? We probeerden je te ondersteunen door ook in die pauzeweken tips en inspiratie te verspreiden. Tegelijk wilden we je ook rust geven met suggesties en uitstappen van de Lerarenkaart. Een moeilijk evenwicht! Maar als je dit stukje tekst nog aan het lezen bent, gaan we ervan uit dat je niet héél boos bent.

Eén leraar Nederlands ergerde zich vurig aan het woord ‘kanjer’: “In de zorg, in de supermarkt, in het onderwijs: plots is iedereen een kanjer. Terwijl dat niet eens de correcte term is!” Hij haalde er het grote synoniemenboek bij: “Joekel, knoeperd, knoert, knots, kokkerd. Daar wil geen leraar toch mee vergeleken worden?”

Zij ergerden zich niet: alle andere leraren.

En Klasse? Gaf aan elke abonnee bij het vorige magazine een webcamcover met daarop: ‘Hé kanjer’. Oeps.

50

Klasse Magazine

Rij je met versnellingen? Dan weet je hoe schakelen gaat. Je kiest zelf wanneer je van eerste naar tweede gaat, van tweede naar derde ... “In deze crisis kon je als leraar niet zelf de versnellingspook hanteren”, zegt een leraar met veel kilometers op de teller. “Je wás de versnellingspook, overgeleverd aan de situatie en andermans beslissingen.”

Zij ontsprongen de dans: de leerlingen van Sportschool Meulebeke, optie wielrennen. Die konden al goed schakelen.

En Klasse? Ook bij Klasse schakelden we misschien wat te veel. In zestien corona-artikels komt de uitdrukking voor. We beloven plechtig dat we zullen milderen.

Of nog beter: niet-essentiële derden. Al die ouders en vrijwilligers die hun schouders mee onder de schoolwerking zetten?

Bezoekers die het schoolleven kleur geven met workshops of lezingen? Plots werden zij allemaal ‘derden’. Of zoals een leraar het in juni 2020 al zei: “Alles wat leren leuk en concreet maakt, viel weg.” Ook de ‘derden’ dus. Maar weet iemand eigenlijk wie de ‘eersten’ en de ‘tweeden’ zijn?

Zij ontsprongen de dans: iedereen die goed genoeg kon uitleggen waarom hij of zij wel een essentiële derde was.

En Klasse? Kan niet wachten om weer in elke school binnen te kijken. Onze redacteurs trappelen om weer straffe onderwijsmensen te ontmoeten, met hun camera of notitieblokje in de aanslag. Dan gaan deze derden vieren.

Haalden deze lijst niet: Volhouden, persconferentie, risicocontact, coronaproof, Teams, Zoom, marathon, afstandslessen, code rood, clusterbesmetting, alcoholgel, versoepeling, maatregelen, taskforce, flexibiliteit en ventileren.

Wil je nog een woord toevoegen? Stuur ons een mailtje op redactie@klasse.be. Bedankt alvast, kanjer!

51

Klasse Magazine

Reportage

Als kangoeroes het secundair in springen Tekst Femke Van De Pontseele Beeld Kevin Faingnaert

In GO! Atheneum Geraardsbergen vingen ze de sterkste leerlingen de voorbije jaren op in de Deltaklas.

“Daar werkten ze aan persoonlijke projecten en volgden we hun wel­ bevinden scherp op”, vertelt Kim De Quick. De nieuwe eindtermen grijpen ze als kans om hun werking uit te breiden. Welke ervaring nemen ze mee, waar dromen ze van?

“In het lager onderwijs moeten cognitief sterke leerlingen vaak amper oefenen om leerstof onder de knie te krijgen. Neem de maaltafels. Net als een pak klasgenoten automatiseren ze die met frisse tegenzin. Maar als ze een werkblaadje één keer lezen, kennen ze het. En scoren ze goed op de toets. In het secundair onderwijs lukt dat niet meer. Doordat ze nauwelijks automatisatie- en studietechnieken in de vingers hebben, halen ze voor de eerste keer slechte punten. Ze scoren vaak lager dan niet-hoogbegaafde klasgenoten. Veel leraren en medeleerlingen begrijpen dat niet: ‘Jij bent toch slim, jij moet dat toch kunnen? Doe beter je best!’ Ondertussen vervelen ze zich tijdens de les, want ze maken wel sprongen in hun denkproces.”

“In de kangoeroeklassen van onze basisscholen hebben we aandacht voor kinderen met leerstoornissen, maar ook voor cognitief sterke leerlingen. In het secundair behielden we wel maatregelen voor dyslexie en dyscalculie, terwijl ondersteuning voor de cognitief sterke leerlingen wegviel. Niet logisch.

Daarom startten we vijf jaar geleden met een Deltaklas. We kijken verder dan IQ-score of attesten van hoogbegaafdheid: ook leerlingen die nood hebben aan verrijking voor een vak kunnen aansluiten.”

WETGEVENDE MACHT “Hoe de Deltaklas tot dit schooljaar werkte: de sterkste leerlingen uit de bovenbouw van de richting Wetenschappen-Wiskunde

52

Klasse Magazine

Wie is Kim De Quick?

• werkt in GO! Atheneum Geraardsbergen, een van de dertien gesubsidieerde voorbeeldscholen rond hoogbegaafdheid • sinds drie jaar voltijds hoogbegaafdheidscoördinator • daarvóór zes jaar leraar L.O. en leerlingenbegeleider

“Het beeld van een groep genieën die zich graag afzondert, klopt niet. Ze zetten zich net graag in voor anderen.”

53

Klasse Magazine

Reportage

“Werkt een leerling zijn weekplanning op vier dagen af, dan wijdt hij zich op vrijdag aan zijn eigen project”

zitten er halftijds samen. In die richting was de nood het hoogst, merkten we. Ze versnellen door wetenschappen en wiskunde in twee uur minder per week te klaren, ze verbreden met vakken die niet in hun studierichting zitten: twee uur Latijn of economie en twee uur engineering of gedrags- en cultuurwetenschappen. In de twee verdiepende project-uren duiken ze in een persoonlijk interessegebied. Ze houden van complexe taken die inzicht vragen. Liever belevings­ gerichte, maatschappelijke opdrachten dan geïsoleerde oefeningen. Zo vergeleek een leerling de wetgevende macht in België en in Amerika. Hij documenteerde zich, contacteerde experten en trok met leerlingen uit een andere studierichting naar het parlement. En een leerling van de derde graad leerde Spaans via MOOCs (Massive Open Online Course) van de universiteit. Hij behaalde een certificaat.”

“Leerlingen krijgen tijdens de project-uren tijd om een onderzoeksthema te kiezen. Daarna monitoren we hoe ze aan de slag gaan. Eerst vernauwen we samen het onderwerp, dan leggen we een planning vast. We focussen op bronnenonderzoek en brainstormen met de leerling over een goede expert of organisatie. In een logboek houden de leerlingen hun vorderingen bij. Dat proces nemen we mee in hun evaluatie. Ze eindigen altijd met een product: vaak een presentatie aan hun medeleerlingen.”

FOUTEN MAKEN MAG “Naast het leertraject volgen we hun socio-emotionele ontwikkeling op. Het doet deugd om bij leeftijds­ genoten te zitten die ook schrik hebben om fouten te maken, vertelden ze tijdens de zorggesprekken. Via workshops ‘leren leren’ reduceren we hun faalangst.

En we nemen maandelijks enquêtes af. Dan schalen ze hun welbevinden in op stellingen: ‘ik heb beter gestudeerd dan vorige maand’, ‘ik ben vermoeider dan vorige maand’. Met de examens in het vooruitzicht, slapen sommige leerlingen slecht. We bespreken hun faalangst of demotivatie en leggen eventueel een zorggesprek vast.”

54

“De nieuwe eindtermen zijn een uitgelezen kans om onze werking te verfijnen: we isoleren de sterkste leerlingen niet langer, maar kantelen de Deltaklas volgend schooljaar in de grote klasgroep in. We experimenteren al een paar jaar met een open leeromgeving, waar ook niet-hoogbegaafde leerlingen zelfstandig taken afwerken voor enkele vakken. Ingvar Stahl, een Finse expert in hoogbegaafdheid en onderwijs, helpt ons om van onze school een optimale leeromgeving te maken voor alle studierichtingen.”

LOGBOEK “Via individuele trajecten werken alle leerlingen vanaf volgend jaar met weekplanningen voor enkele vakken. We roosteren wel nog instructiemomenten in, maar leerlingen kunnen ook zelfstandig aan de slag in eigen (versneld) tempo.

Is hun weekplanning af, dan creëren ze tijd voor zichzelf.

Een snelle leerling die op vier dagen klaar is, wijdt zich dan op vrijdag aan zijn eigen project. Misschien kunnen we nog verder gaan: waarom geen systeem waarbij we leerlingen versneld toetsen voor bepaalde leerplandoelstellingen? Wie slaagt, roostert zich voor dat vak vrij om andere interesses uit te diepen.”

“De ervaringen uit de Deltaklas nemen we natuurlijk mee.

Een vak opnemen uit een andere richting zal nog altijd kunnen. We weten nog niet hoe wild we daarin kunnen gaan.

Een leerling uit Wetenschappen-Wiskunde die voor een extra taalvak of engineering kiest, lijkt haalbaar. Maar we dromen groter: kan een slimme leerling met gouden handen in de toekomst lessen houtbewerking volgen? Over die interesses en keuzes gaan we nu al in gesprek met onze leerlingen en ouders.”

“We willen leerlingen ook kansen geven om gastcolleges te volgen in hoger onderwijs of aan te sluiten bij didactische uitstappen van andere klassen. Of stage te lopen in een bedrijf. Zo’n tiener die ervan droomt om burgerlijk ingenieur te worden, haalt z’n hart op als hij mag meelopen op een werf of in een tekenprogramma mag schetsen. We onderzoeken daarnaast de wettelijke mogelijkheden om bepaalde leerlingen sneller te laten afstuderen en te laten starten in het hoger onderwijs.”

Klasse Magazine

“Op termijn willen we onderpresteerders in tso en bso opvissen en prikkelen via projectwerk” OP GROTE SCHAAL “Onze geïntegreerde Delta-werking gaat een stap verder dan de aparte Deltaklas. Daarin zaten alleen leerlingen uit de Wetenschappen-Wiskunde. Nu schalen we geduldig op: dankzij de individuele trajecten kunnen we verbreden met vakken als sociale wetenschappen, talen of programmeren.

En een leerling uit de richting Elektriciteit extra uitdagen met wiskundige oefeningen moet op termijn eigenlijk ook kunnen.

Zo vissen we onderpresteerders in tso en bso op. Dat gebeurt nu helaas nog te weinig.”

“Nog een voordeel van het nieuwe systeem: hoogbegaafde leerlingen verliezen de voeling met hun leeftijdsgenoten niet.

Dat ze nog de helft van de tijd in de grote klasgroep zaten, vonden ze vroeger al een belangrijke voorwaarde om in te stappen in de Deltaklas. Het beeld van een groep genieën die zich graag afzondert, klopt niet. Ze zetten zich net graag in voor anderen. Samen met leraar Michaël werkte de Deltaklas een ‘Wie is het?’ uit rond historische figuren. Toen ze het

55

speelden in de grote klasgroep, vonden ze het zalig dat hun klasgenoten er helemaal in opgingen.”

“Voor leraren wordt de open leeromgeving de eerste jaren een uitdaging: je moet materiaal ontwikkelen op verschillende niveaus én alle leerlingen gepast ondersteunen. In de Deltaklas begeleidde een leraar een groep cognitief sterke leerlingen tijdens twee project-uren. In de geïntegreerde werking monitort de klasleraar zowel hoogbegaafde als niet-hoogbegaafde leerlingen. Daarvoor zetten we wel co-teaching in.

Leraren detecteren samen struikelblokken en plannen instructiemomenten. De expertise van de Deltaklas zal ze daarbij helpen. De leerlingenbegeleiders zullen waarschijnlijk roteren in de open klassen om onze vakleraren niet te overbelasten. We hopen allemaal dat ons harde werk alle leerlingen helpt om hun potentieel helemaal waar te maken.”

Klasse Magazine

Interview

Wie is Peter Bosschaert?

• beleidsmedewerker ruimte en mobiliteit bij De Ambrassade • schreef samen met partners als MOEV een visietekst over speelplaatsen

56

Klasse Magazine

Geen zomerslaap voor speelplaatsen Tekst Leen Leemans Beeld Damon De Backer

De speelplaats is ook na schooltijd voor kinderen een gedroomde speelplek. Maar meestal gaat de poort op slot. Zonde, want zeker in de stad heeft niet elk kind een tuin of een park in de buurt. Peter Bosschaert van De Ambrassade pleit voor gedeeld gebruik: “Stel je speelplaats en lokalen open voor de buurt en haal de wereld in je school”.

“In Vlaanderen staat de fysieke ruimte voor kinderen en jongeren onder druk. Er is veel meer bebouwing dan vroeger, het verkeer is drukker. Zorgeloos op straat spelen, bestaat niet meer. De vrije plaatsen in de eigen buurt waar je kampen bouwt en op avontuur gaat, verdwijnen.”

“Daarnaast verbant de maatschappij jongeren meer en meer naar ‘jeugdreservaten’ – speeltuintjes, jeugdhuizen, skateparken. Fijne plekken met duidelijke regels, maar jongeren hebben ook ‘psychische’ ruimte nodig waar ze zichzelf kunnen zijn bij leeftijdsgenoten, leren omgaan met elkaar en experimenteren. Zeker op openbare plekken toont de maatschappij daar weinig begrip voor. Denk maar aan het negatieve beeld dat mensen hebben van skaters en hangjongeren.”

“De lockdown maakte de nood aan speelruimte heel tastbaar. Het middenklassegezin heeft een huis en een tuin, maar heel veel jongeren zaten binnen op­gesloten. Dat had een grote mentale impact. Mensen reageerden door vaker te wandelen. Ze herontdekken de openbare ruimte en de waarde ervan. Zeker in gebieden waar er nog weinig vrije ruimte is, beseffen de lo-

57

kale besturen dat ze elke marge moeten benutten om buurten leefbaarder te maken. Dat zijn niet allemaal grote projecten, een belangrijke kans ligt in multifunctioneel gebruik.”

Dan komen scholen en hun speelplaatsen in beeld?

Peter Bosschaert: “De ‘brede’ school bestaat al veel langer. Vroeger stonden sociale netwerken centraal, nu infrastructuur en stadsontwikkeling. Speelplaats en lokalen delen, daar staan veel scholen niet om te springen. Directeurs redeneren: ‘Mijn pedagogisch project is mijn kernopdracht, gedeeld gebruik brengt extra zorgen’. Een begrijpelijke reactie. Maar door het nieuwe beleidsplan ‘Ruimte Vlaanderen’, door COVID-19, door de financiële druk op gemeenten komen scholen steeds meer in het vizier.”

“Tegelijkertijd bougeert er heel wat binnen scholen rond de speelplaats. Het idee dat lesgeven alleen in een klaslokaal gebeurt, verandert stilletjes aan. Door corona experimenteerden veel scholen met buiten lesgeven of ze gebruikten andere locaties als leslokaal of speelruimte. Als ze nadenken over hun pedagogische visie en project en bijgevolg over hun ruimte­ gebruik, bekijken ze ideaal ook de rol van de speelplaats.”

“Kansen genoeg om je speelplaats beweegvriendelijk en uitdagend te maken. Zorg bijvoorbeeld voor voldoende variatie zodat niet enkel de voetballers hun hart ophalen.

Of de speelplaats is een plek vol natuur, een omgeving waar je werkt rond gezondheid – tot rust komen, bewegend leren – of lesgeeft in een buitenklas. De speelplaats is ook een plek voor kunst en creativiteit. Losse materialen, zoals een hoop stokken of dozen, stimuleren het spel en de fantasie van kinderen.”

“En we pleiten ook voor gedeeld gebruik. We mikken vooral op speelplaatsen openstellen na de uren, maar

Klasse Magazine

Interview

“Speeltuinen en skateparken zijn de jeugdreservaten van de maatschappij” omgekeerd kan de school de omgeving rond de school gebruiken als speelruimte. Zo breekt Kortrijk een stadsparking deels op om er een park van te maken waar leerlingen tijdens de pauze kunnen spelen.”

Waarom zou een school ingaan op de vraag om ruimte te delen?

Peter Bosschaert: “Sommige directeurs zijn ‘gevers’ en vinden de rol van hun school in de wijk en de maatschappij belangrijk. Een Kortrijkse school, Sint-Amands Zuid, wil haar betonnen speelplaats omvormen tot een groene plek voor de buurt, een wijk met weinig groen. Door het hek weg te halen, hebben de buurtbewoners altijd toegang. Ook tijdens de zomer­vakantie. Soms kennen leraren de noden van de buurt. Ze weten dat het toneelgezelschap geen plek vindt om te repeteren of dat de jeugdbeweging een extra speelplein zoekt en stellen de vraag aan de school.

Gedeeld gebruik is niet enkel in steden interessant.

Meer en meer plattelandsgemeenten appreciëren het idee vanuit het kostenplaatje. Als ze de schoolinfrastructuur inzetten, moeten ze geen extra lokalen voor het verenigingsleven bouwen.”

“Een school moet trouwens niet alleen geven.

Praat met de gebruikers. Niet enkel over wat ze wanneer komen doen op je school, maar ook over wat hen typeert. Leer elkaar kennen, denk niet in risico’s maar in kansen. Welke expertise en mankracht brengen ze binnen in de school? Zo kan een jeugdvereniging tijdens een schoolfeest de animatie verzorgen of helpen tijdens het schooletentje. Of de jeugdwerkorganisatie heeft een eigen terrein en kijkt samen met de school hoe ze die plek vormgeven zodat er een echte win-win is voor beide partijen. Zo kleurden Scouts Haegepoorters en basisschool Pius X uit Destelbergen samen de speelweide van de parochie in.”

En als je elke maandagochtend op je speelplaats het afval van de jeugdbeweging moet opruimen?

Peter Bosschaert: “Voer een goed gesprek als een organisatie vraagt om je infrastructuur te gebruiken.

Vraag ‘wat ga je doen?’ en ‘hoe ga je dat goed doen?’.

Zodat je begrijpt hoe pakweg een jeugdwerking in

58

elkaar zit. Jeugdhuizen zijn tegenwoordig ook bezig met creatieve projecten en ondernemerschap voor jongeren.

Het clichébeeld van het jeugdhuis als plek waar je enkel leert drinken, klopt niet meer. Vrijwilligersorganisaties, sociale organisaties … maken wel afspraken met hun leden en bezoekers, maar die strikt afdwingen ligt moeilijker. In scholen is er wel een duidelijk regelkader. Die twee culturen met elkaar verzoenen, vraagt overleg. Want als je een goede relatie hebt en je weet dat je elkaar mag bellen met een vraag, kom je tot wederzijds begrip. Leg daarom vooral principes vast: we willen open communicatie en een duidelijk aanspreekpunt die de afspraken goed vertaalt naar de achterban. En zorg voor een draagvlak bij leraren en leden.”

“Sommige directies klagen over afval of vandalisme en weigeren hun speelplaats nog langer open te zetten. Is dat omdat de gebruikers hun verantwoordelijkheid niet nemen of omdat je kader te strikt is? Ook na een schoolfeest ligt er troep op de grond. Is die ene sigarettenpeuk dan de druppel of is er een grijze zone waarin je wel wat begrip toont? Maar als afspraken geschonden worden, laat je dat meteen weten.

Zodat niet je leraren de speelplaats vegen, maar de organi­ satie ’s avonds terugkomt om haar rommel op te kuisen.

Bouw gerust ook wat veiligheidsmechanismen in. Als je je speelplaats deelt met de buurt, gaat bij zonsondergang de poort op slot. En vraag gemeenschapswachten of de politie om extra rondes te doen. Gaat er toch iets mis, investeer dan in vertrouwen herstellen.”

Als je je speelplaats grondig wil omdenken en daarna openstellen, hoe pak je dat aan?

Peter Bosschaert: “Vaak vertrekken de grote projecten vanuit een subsidieoproep van de stad. Zo’n oproep is een motor: je moet een standpunt innemen, keuzes maken en er is een deadline. Als er te weinig kennis is, betrek dan vanaf het begin een ontwerper. Ik geloof in moodboards en Pinterest-borden, maar je hebt ook ervaring en kennis nodig.

Als je een speelplaats grondig wil omdenken, moet je daar vijf jaar de tijd voor nemen. Is er dan een groepje mensen dat mee is, dat mee blijft, aangevuld wordt met nieuwe mensen?

En hoe betrek je de kinderen zonder dat ze verwachten dat morgen alles anders is? Probeer enkele tussentijdse successen te boeken, zodat ze zien dat het plan niet stilligt.”

En wat doe je met je grootse plannen zonder subsidies?

Peter Bosschaert: “Een school heeft een enorm netwerk dat ze niet altijd kent of activeert. Welke talenten schuilen er onder je ouders? Er zijn denkers en subsidieschrijvers, mensen die contacten hebben met de stad. Of sterke moeders en vaders die samen de speelplaats openbreken, ouders die met acties geld in het laatje brengen zodat leraren zich kunnen bezighouden met lesgeven. Of misschien vind je wel een vrijwilliger die een speeltoestel installeert, het groen onderhoudt of de kippen eten geeft.”

Klasse Magazine

“Buurtorganisaties brengen expertise en mankracht in je school”

“In elk dorp is er een lokale middenstand die zich graag verbindt aan een maatschappelijk project. Als je een duidelijk kader opstelt waardoor het geen ‘platte commercie’ wordt en je voorziet een gloriemomentje voor die firma, komen ze wel over de brug met centjes of materiaal. Of je kiest voor het en-enverhaal: subsidies, netwerk uitbouwen, financiële acties.

Daar liggen veel kracht en kansen om kosten te besparen.”

Ook al schakel je ouders in, er is toch nog veel coördinatie nodig. Wie doet dat?

Peter Bosschaert: “Daar belast je beter geen leraren mee. Sommige directeurs willen zelf coördineren of duiden een apart aanspreekpunt binnen de school aan die daar wat uren voor krijgt. Of je vraagt aan de gemeente om een systeem met boekingen en tijdslots te organiseren en de groenploeg in te schakelen voor het onderhoud. En soms willen mensen die in de buurt wonen best ‘sleuteldrager’ zijn zodat je niet elk weekend met de sleutel heen en weer rijdt. Als je het echt groots ziet, investeer je in badges en automatische poorten, maar dat is duur, natuurlijk.”

59

Zijn op het eind van de rit de lusten groter dan de lasten?

Peter Bosschaert: “Een school staat een groot deel van het jaar leeg. Als je de speelplaats en lokalen deelt, stijgt de sociale controle. Je deelt ook je kosten: verenigingen die ’s avonds vergaderen in je school, dragen een deel van je verwarmingsfactuur. Je haalt bovendien de wereld in je school: de verenigingen helpen niet alleen tijdens het schoolfeest of met het onderhoud, maar brengen misschien expertise en een netwerk binnen die het leerproces van je leerlingen versterken.”

“Een betere relatie met je gemeente of stads­ bestuur is ook een troef. Soms betaalt de gemeente de speeltoestellen op voorwaarde dat de school de speelplaats daarna openstelt. In Sint-Lievens-Houtem krijgt een school subsidies om een skatepark te installeren. De kinderen kunnen binnenkort skaten tijdens de speeltijd. Hoe fijn is dat?”

Je zomer insmeren met voordelen van de Lerarenkaart? Tien leraren vertellen je welke hotspots ze het afgelopen jaar ontdekten.

Kortom, de must-do’s die een plek op jouw wensenlijstje verdienen.

Tekst Klara Tesseur & Cherline De Maeght Beeld Katrijn Van Giel

Lerarenkaart

Klasse Magazine

Charlotte Devlaeminck leraar Nederlands, Margareta-Maria-Instituut in Kortemark “Met de tips uit de nieuwsbrief Lerarenkaart ontdekken we – ondanks corona – met het gezin heel wat binnenlandse hotspots. Onze tweeling sloeg geen enkele opdracht over op het gezinsparcours in Bakkerijmuseum Veurne.

Ons brood smaakt nu nog lekkerder. En als de workshop egeltjesbrood straks weer mag, zien ze ons er zeker terug!”

“Hoe meer groen rond me, hoe meer ik floreer.

In onze living, op ons terras … creëer ik plantenjungles. Naar de Japanse tuin en de Kruiden- en inspiratietuin van Herkenrode kijk ik uit. En we plannen net als vorig jaar geen buitenlandse city­ trips, dus reizen we enkele dagen naar Hasselt.

Voor Z33 – Huis voor Actuele Kunst, Design en Architectuur en Villa Verbeelding boekte ik al tickets. Daar wil ik lesideeën vangen.”

Laurien Verwilst kleuterleraar, Vrije Basisschool Zeppelin in Dentergem “Niks zo leuk als met een vriendin en de Leraren­ kaart op stap gaan. We kiezen altijd expo’s met ‘streepjes’ moderne kunst. Want uit werken van Van Gogh en Monet put ik inspiratie om de klasthema’s op hun kop te zetten. Ensor koppel ik aan carnaval. Na een bezoek aan zijn huis in Oostende borrelen de ideeën op. Met een brij van verf en zand schilderen mijn kleuters mysterieuze maskers. Ouders reageren enthousiast: enkele gezinnen bezochten zelfs het James Ensorhuis, omdat hun kleuter er bleef om vragen. The Immersive Experience van Gustav Klimt in Brussel bezoek ik nog voor het schooljaar eindigt.”

“Dat je dankzij de Lerarenkaart gratis een gegidste rondvaart kan doen, of met korting kan kajakken op de Gentse binnenwateren, zag ik op de Facebook-pagina van Lerarenkaart. Een dag waterpret plan ik deze zomer zeker in.”

61

Klasse Magazine

Lerarenkaart

Laike Creyf leraar beroepsgerichte vorming in auti-werking, Instituut Bert Carlier – Het Anker in Gent “In onze thuisstad Gent springen mijn man en ik vaak binnen in het Designmuseum, SMAK of Museum Dr. Guislain. Telkens we een mooie korting krijgen, verschijnt er een trotse blik op onze lerarensmoel. Onze jongens van tien en elf krijgen we vlot mee naar het Industriemuseum.

Ze zijn helemaal wild van het ‘minizine’ dat ze doorheen de expo ‘Drie eeuwen grafische industrie’ kunnen samenstellen.”

“Best uitdagend om onze leerlingen mee te nemen naar musea. In het STAM – Stadsmuseum Gent worden we gratis rondgeleid. Want onze leerlingen fiksen in ruil tijdens het schooljaar de verpakking en verzending van hun folders. Zo ontdekken onze gasten of een toekomst in een maatwerkbedrijf haalbaar is.”

Bilâl Alci leraar Islamitische godsdienst, De Dialoog en Victor Carpentier in Gent en GO! De Plataan in Roeselare “Jaarlijks bezoek ik met mijn klassen het Gentse Vredeshuis. We ontdekken er hoe divers de wereld is. In de klas ontstaan daarna fijne gesprekken over hoe we gelijk en toch zo verschillend zijn.

Het aanbod over kinderrechten en dekolonisatie lijkt me ook de moeite waard.”

“Voor jongeren die daar nauwelijks de kans toe krijgen, organiseer ik uitstappen als vrijwilliger.

Het Gravensteen en het Gentse Museum voor Schone Kunsten stapten we al binnen. “Toch gewoon wat behangpapier, die schilderijen?” krijg ik wel eens te horen. Tot we ons verdiepen in de techniek van Bruegel. “Zo zonder Photoshop en selfie ofwa?” Binnenkort bezoeken we Real Bodies in Antwerpen. Benieuwd naar hun reacties.”

“Ook in het buitenland krijg ik verrassend vaak korting. Dat lukt vlot wanneer ik ‘International Teachers Card’ toon die op de achterkant van de kaart pronkt.

Vooral in Spanje en Italië is het vaak bingo.”

62

Klasse Magazine

Isabel Kennis leraar NT2-Alfa, Ligo Brusseleer in Brussel “Met mijn laaggeletterde cursisten bezoek ik graag de Plantentuin van Meise, de Hallepoort en Het Broodhuis. Het educatieve aanbod pas ik daarvoor aan met eenvoudige teksten en veel foto’s. Ideaal dus voor mijn voorbereiding dat ik dankzij mijn Lerarenkaart in heel wat Brusselse musea gratis binnen kan. Wat ik maakte over de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van Brussel resulteerde in ‘Je ziet altijd meer’, een boek met lesmateriaal.”

“In boekhandel Passa Porta haal ik mijn Leraren­ kaart ook boven. Je krijgt er korting en dus maak ik mezelf graag wijs dat ik een extra boek verdien.

Deze zomer wil ik in het Koninklijk Museum van Mariemont de vroege middeleeuwen induiken met de expo ‘De wereld van Clovis’. En als gezin willen we ons wagen aan een meerdaagse ponyrit van Equisense in het Heuvelland.”

Nora Coulommier en Isabel Wille lerarenopleiders in de educatieve Bachelor Lager Onderwijs aan Odisee Campus Brussel “Brussel is ons leerlab. Voor Muvo biedt een bezoek aan WIELS, BOZAR of het Muziekinstrumentenmuseum meer leerkansen dan een klaslokaal. Onder de Kunstberg en het BELvuemuseum loop je door een middeleeuwse straat met restanten van het Coudenberg Paleis, terwijl boven je hoofd de metro rijdt. Die passie voor levend erfgoed willen we aan onze studenten WO doorgeven.”

“Met de Lerarenkaart ontdekten we Verbeke Foundation in Kemzeke, waar je leert kijken naar kunst. Blikverruimend, en ontspannend!

Het AfricaMuseum in Tervuren en het Gallo­ Romeins museum in Tongeren staan op onze zomerplanning in eigen gezin. En van de expo’s over migratie en racisme staan Congo in het Antwerpse MAS en het MigratieMuseum Molenbeek deze zomer op de gezinsplanning.”

63

Klasse Magazine

Lerarenkaart

Maarten Alen kleuterleraar, De Kleurdoos in Zonhoven “Mijn vriendin en ik ontdekten dankzij de Lerarenkaart het Maasmechelse wandelgebied Connecterra, nu Terhills. Dé plek waar je je zowel aan een Zwitsers meer waant als in de Provençaalse bossen.”

“Maar de afgelopen maanden hebben we vooral geïnvesteerd in onze nieuwe woning. Met mijn Lerarenkaart scoorden we korting op verf bij Paintfactory Genk. In de zomer hopen we wat vrienden te verwelkomen in de tuin. Daarvoor hebben we wijnvoordeel.be gespot. Als we alle klusjes op onze lijst hebben afgevinkt, trekken we weer naar buiten. De expo Dino World in Brussel en het Sprookjesbos in Westerlo staan op ons zomerprogramma: interessant voor mijn lessen, én een leuke uitstap met mijn petekindjes.”

Robin Declercq leraar mechanica, elektriciteit en pneumatica, Don Bosco in Helchteren Melissa Geboers leraar vierde leerjaar, Scholengemeenschap PIT “Met de mobilhome zochten we avontuur in eigen land voor onze ‘M-klasse’: Mauro (vijf jaar) en Mona (drie jaar). De Grotten waren gesloten, maar het treintje door het wildpark in Han-Sur-Lesse en het boomhuttenparcours in Parc Chlorophylle waren voltreffers!”

“In de zomer trekken we zes weken rond. Via Polarsteps posten we foto’s en reisverhalen. Op onze teacherproof roadmap staan het Préhisto­ museum in Flémalle, en het PASS in Mons met interactieve opstellingen rond biodiversiteit, en een grote speeltuin. De Gentse Wereld van Kina: De Tuin staat op Melissa’s lijstje, net als De Klankmakerij in het prachtige Dranouter.

Met de Lerarenkaart krijg je vaak de helft of meer korting, die laten we niet liggen!”

64

Klasse Magazine

Rozemie Smissaert coach Muzische Vorming, De Klimop in Bonheiden en De Dubbelsprong in Mechelen “Musea op maat van de meerwaardezoeker én de speelvogel. Daar hou ik van! In het Brusselse KBR, de Koninklijke Bibliotheek van België, ontdek je spelenderwijs hoe de handschriften van Bourgondische hertogen vervaardigd werden.

Of met VR-brillen naar het Lam Gods kijken in de Gentse expo Lights on Van Eyck. Knap!”

“Deze zomer willen we met het gezin surfen in Spanje met Lerarenkaart-voordeel Surfblend.

Plan B? Een uitstapje naar Mu.Zee. Of in Antwerpen onze honger naar fotografie stillen met de expo Steve McCurry in de Waagnatie, of in het FOMU. Mijn metekindje neem ik mee naar Technopolis en met mijn vriendinnen kijk ik uit naar de zomeractiviteiten in het Middelheimmuseum.

De rondleiding achter de schermen bij Theater Froefroe check ik graag voor een klasbezoek.”

Tine De Cnodder leraar administratie en Engels, St.-Willebrord Heilige Familie in Berchem “Ik spot graag nieuwe expo’s. De heropening van het Antwerpse Modemuseum staat al in mijn agenda. En na een stagebezoek in het DIVA (Antwerp Home of Diamonds) of het Red Star Line Museum, blijf ik altijd even hangen.”

“Mijn man en ik presenteren overal onze Leraren­kaart. In Plantin-Moretus kregen we zelfs een goodiebag. Historische huizen en architectuur vinden we geweldig, zoals het Museum Mayer van den Bergh en het Rubenshuis. Elke zomer gaan we op stap met mijn vier zussen – op één na allemaal leraar – en hun kinderen.

Vorig jaar gingen we ravotten op het Blotevoetenpad in Zutendaal en dieren spotten in Pakawi Park in Balen. Drie à vier keer per jaar gaan we wandelen in Bokrijk, gezellig en gratis!

Als hobbyfotograaf post ik op sociale media foto’s en feedback. Zo doe ik wat terug.”

65

Moet je weten

Klasse Magazine

Samenstelling Anne Siccard

Interessant lesmateriaal

SIMPEL UITGELEGD

NEE TEGEN EXTREEM GEWELD

basis en secundair onderwijs

Met zestig explainer video’s leggen Curieus, DeBuren, journalist Selma Franssen i.s.m. StampMedia en MO* moeilijke onderwerpen in één à twee minuten helder uit. Een greep uit de thema’s: roofkunst, exotisme, infocalyps, globalisering en cognitieve dissonantie. curieus.be/nieuws/60-moeilijke-onderwerpen-makkelijk-uitgelegd

START EEN BOEKENCLUB algemeen

derde graad secundair onderwijs

Werken aan wereldburgerschap en herinneringseducatie in je klas? Onder het motto ‘Als het ginder is, is het hier’ wil RCN Gerechtigheid en Democratie via interactieve en gratis workshops met je leerlingen dieper ingaan op massageweld, discriminatie en onrecht. rcn-ong.be/nl/wat-we-doen/educatief-aanbod

KLAS MET GOEDE AKOESTIEK basis en secundair onderwijs

Bibliotheken en boekhandels bleven open tijdens corona.

Sommige leerlingen lazen meer. Tijd om de leesmicrobe door te geven en een boekenclub te starten? Laura Buelinckx, leraar Nederlands, legt je uit hoe je daaraan begint. tijdschriftfons.be/2019/08/08/hoe-start-je-een-boekenclub-op-school

BEDANKT JUF, BEDANKT MEESTER basisonderwijs

Overbodig geluid vermoeit leerlingen en haalt ze uit hun concentratie. Als leraar krijg je stemproblemen. In de werk- en inspiratiebundel Interioor vind je alles wat nodig is om de akoestiek in je klas te verbeteren. aifoon.org/onze-projecten/interioor

FILOSOFIE IN DE KLAS basis en secundair onderwijs

De klas wil de juf een standbeeld geven, maar hoe krijgen ze dat voor elkaar? Bart en Laïla Koubaa brengen met ‘Juf verdient een standbeeld (en de meester ook)’ een ode aan alle geweldige juffen en meesters.

Waarom wachten tot de unief met filosoferen? Zelfs met kleuters kan je antwoorden zoeken op uitdagende vragen.

Laat je inspireren door de boeken, websites, lesmateriaal en praktijkvoorbeelden op Cultuurkuur om met leerlingen te filosoferen.

eenhoorn.be cultuurkuur.be/inspiratie/filosoferen-met-leerlingen

WIN! 10 x ‘Juf verdient een standbeeld’. Waag je kans via klasse.be/win

67

Advertentie

Moet je weten

WETEWAWERKT? STEM! derde graad secundair

Klasse Magazine

FIETSEN OP STRAPDAG basisonderwijs

Met STEM bouw je aan een betere toekomst. Daar kan iedereen aan meewerken. Met de achtdelige videoreeks WeteWaWerkt ontdekken leerlingen waar jonge bedrijfsmedewerkers met een STEM-job mee bezig zijn en welk traject ze hebben afgelegd. technopolis.be/nl/scholen/wetewawerkt

KOMPAS NAAR DUURZAAMHEID algemeen

De dag na de vijftiende Strapdag, vrijdag 17 september, start in Vlaanderen het WK Wielrennen. Van 16 tot 22 september vindt ook de Week van de Mobiliteit plaats. Noteer de datum nu al in je agenda en mobiliseer zo veel mogelijk leerlingen om op Strapdag met de fiets naar school te komen. moev.be/wkwielrennen-scholenactie/fietsbeleving-bao

INTEGRITEITSTOOL GRENSWIJS algemeen

Integreer de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen in je lessen met de vier tools van de nieuwe MOS-website, SDGs@school: het SDG-kompas, de SDG-ideeënbox, de SDG-woorden­wolk en de SDG-impactroos. Je ontdekt hoe je met leerlingen werkt aan duurzame ontwikkeling en wereldburgerschap. sdgsatschool.be

Met de laagdrempelige, interactieve tool ‘Grenswijs’ stel je een beleid op rond agressie, pesten en seksueel grensoverschrijdend gedrag. De tool helpt je ook de oorzaak van het gedrag te zoeken en via zes criteria ga je na of het gedrag over de grens gaat. grenswijs.be

EDUBOX WIJ-ZIJ-DENKEN

ALLEMAAL FEMINIST

secundair onderwijs

basisonderwijs

Gebruik de tools uit de EDUbox om te werken rond meningsverschillen. Je leerlingen ontdekken meer over hun sociale identiteit en de groep waartoe ze behoren. Ze leren wanneer wij-zij-denken ontstaat en de gevaren ervan. Via rollenspellen zien ze waar het uiteindelijk om gaat: samen door één deur de klas verlaten. vrt.be/nl/edubox/catalogus/#wij-zij-denken

Chimamanda Ngozi Adichie beschreef in ‘We moeten allemaal feminist zijn’ wat het betekent om vandaag feminist te zijn. De Nederlandse illustrator Mylo Freeman verwerkte het werk tot een jeugdboek. Ze maakt in twaalf illustraties het begrip ‘feminisme’ bespreekbaar voor kinderen vanaf acht jaar en tieners vanaf acht jaar. standaarduitgeverij.be

WIN! 10 x ‘We moeten allemaal feminist zijn’. Waag je kans via klasse.be/win

69

Advertentie

Moet je weten

Klasse Magazine

Levenslang leren

PUBLICATIE

VIDEO’S EN PODCASTS

DE TAALCOMPETENTE LERAAR

UNIVERSITEIT VAN VLAANDEREN

Van leraren wordt verwacht dat ze taalvaardig zijn en de taalontwikkeling van hun leerlingen versterken. Over welke taalcompetenties je dan precies moet beschikken, lees je in het referentiekader van de Taalunie.

In video’s en podcasts delen wetenschappers hun kennis over actuele thema’s en boeiende vragen. Waarom kost een Olé-koek minder dan een Leo? Gaan de lichten uit als we alle kerncentrales sluiten? Het aanbod vernieuwt elke week.

taalunie.org/publicaties/196/de-taalcompetente-leraar

universiteitvanvlaanderen.be

VORMING

ONLINE LEERMODULE

DIVERSITEIT IN BASISONDERWIJS

POLARISERING

Tijdens de themadag ‘Diversiteit. Veel verschillen, één geheel’ op 23 september krijg je antwoorden op hoe je taalvaardigheid bevordert bij anderstalige(n) (nieuwkomers). Je leert er in gesprek gaan met anderstalige ouders en ontdekt hoe je omgaat met racisme, kansarmoede, genderstereotypen …

Je hoort steeds meer radicale, polariserende of choquerende uitspraken in de klas, online en op de speelplaats? Leraren gaan het gesprek daarover soms uit de weg. Wat doe jij? Sta sterk in je schoenen. Schrijf je in voor de online leermodules van No Cap.

uacno.be/21BAS999

no-cap.be

VORMING

MATERIALENBOX

STORYTELLING FOR TEACHERS

MEER ZELFSTURING

Verhalend lesgeven maakt leren aantrekkelijker én heeft een positieve invloed op creatieve en communicatieve vaardigheden, motivatie en waarden. Til in Alden Biesen tijdens internationale vijfdaagse cursussen je vertelkunsten naar een hoger niveau.

De ZeG-box deelt zelfsturing op in drie leerstrategieën: affectieve, metacognitieve en cognitieve. De boekjes per strategie geven je inhoudelijk inzicht. Nog in de box: een reeks concrete werkvormen. Vanaf oktober kan je drie trainingen volgen om de box nog sterker in de vingers te krijgen.

epos-vlaanderen.be/nl/storytelling-courses-alden-biesen

zeg.ucll.be

WIN! 5 x ‘ZeG-box’. Waag je kans via klasse.be/win

71

Klasse Magazine

Moet je weten

Tips voor je leerlingen

MENTAAL WELZIJN

PPPUSH-IT FESTIVAL

algemeen

secundair onderwijs

Ook tijdens de zomermaanden staan je leerlingen er niet alleen voor. Veel online hulp-apps zoals Awel, WAI-NOT, Noknok, CLBch@t, WAT WAT en Nupraatikerover ondersteunen kinderen en jongeren die het nodig hebben. onlinehulp-apps.be

Het muziekfestival verrast jong en (minder) jong met expo’s en labo’s over concertfotografie, de kracht van geluid, het verhaal achter Hooverphonic en de wereld van fan-magazines.

Laat je leerlingen de festivalsfeer opsnuiven (7/5 – 7/11). pppush-it.be

ZOMERSCHOOL STERRENKUNDE derde graad secundair

EERSTE HULP IN JE BROEKZAK secundair onderwijs

Hoe ziet het melkwegstelsel eruit? Vond de big bang overal tegelijk plaats? Jongeren maken van 23 tot 26 augustus in Leuven kennis met verschillende aspecten van de sterrenkunde via lessen en praktisch labowerk. Voorkennis is niet vereist.

Met de app ‘Eerste hulp – Rode Kruis’ hebben jongeren altijd en overal alle tips op zak voor basishulp in veel voorkomende situaties. Gratis te downloaden. rodekruis.be/app

vvs.be/nieuws/zomerschool-sterrenkunde-2021

PASSIE & TALENT OP KAMP secundair onderwijs

WERKEN IN EEN INTERNATIONALE OMGEVING derde graad secundair onderwijs

Junior Argonauts organiseert kampen waar individuele talenten en vaardigheden centraal staan. Jongeren ontdekken op een speelse manier wat hen drijft en waar ze blij van worden.

Deze zomer duiken ze in de wereld van gamen, robotica, fashion en ondernemen. juniorargonauts.be

Zoeken je leerlingen een gevarieerde job of een uitdagende opleiding? Laat ze kennismaken met de wereld van de internationale handel. Misschien spreken deze knelpuntberoepen hen aan: expediteur, dispatcher, douanedeclarant of logistiek verantwoordelijke? internationaltrade.be

72

Klasse Magazine

01

02

03

04

05

06

07

08

09

10

11

12

13

02

Doorloper Ons kruiswoord­ raadsel is een wit blad, wachtend op oplossingen.

Een tip: de cijfers tussen de haakjes verklappen de lengte van de woorden.

03 04 05 06 07 08 09 10 11 12 13

HORIZONTAAL

Het woord in de gele vakjes is je eerste stap richting een reischeque van 500 euro. Daarmee kan je een citytrip kiezen uit het volledige aanbod van Holidayline.

Surf vóór 2 augustus 2021 naar klasse.be/win en waag je kans.

01. Viering van de winnaar (13) 02. Sierplant (6) / calorie (afk., 3) / Franse kaas (4) 03. Onfris (3) / landcode van Antarctica (3) / tokkelinstrument (7) 04. Café (3) / bijbelboek (afk., 2) / ongeveer (5) / hard (3) 05. Jongensnaam (4) / telwoord (3) / dierengeluid (2) / centennium (4) 06. Ivoor (9) / inhoudsmaat (afk., 2) / domeinnaam van België (2) 07. Paard (3) / gevangenis (3) / officieel document (4) / Deens eiland (3) 08. Niet zo’n beste chauffeur (13) 09. Onbekend vliegend voorwerp (3) / gereedschap van een smid (8) / Frans lidwoord (2) 10. Nors (4) / bijenproduct (4) / koel (3) / frequentie modulatie (afk., 2) 11. Bedeesd (3) / plakband (4) / verzameling van alle genen (6) 12. Boom (3) / label (6) / koepel (Engels, 4) 13. Meisjesnaam (4) / plus (2) / oude lengtemaat (2) / heer (Spaans, 5)

73

VERTICAAL

01. Coronaproof op de camping (13) 02. Blauwe kleur (5) / vod (3) / draad (Frans, 3) / muzieknoot (2) 03. Gestoord (3) / achterwerk (4) / onder­officier (afk., 2) / samen (West-Vlaams, 4) 04. Opbergmeubels met leggers (13) 05. Een beetje (3) / voorzetsel (2) / windrichting (2) / vechtsport (6) 06. Onder andere (afk., 2) / tennisterm (3) / bezemkruid (4) / vrouwelijk dier (4) 07. European Currency Unit (afk., 3) / meisjes­ naam (3) / meisjesnaam (2) / burgerlijke aansprakelijkheid (afk., 2) / Oost-Vlaams dorp (3) 08. Voorzetsel (2) / zure kers (5) / hoofddeksel (3) / brillantine (3) 09. Lidwoord (Spaans, 2) / Europese Commissie (afk., 2) / oud (6) / gravure (3) 10. Nota bene (afk., 2) / muzieknoot (2) / nobel (4) / boom (5) 11. Belgisch snookerspeler (6) / federale overheidsdienst (3) / salaris (4) 12. Look (Frans, 3) / roze chocolade (4) / oosterlengte (afk., 2) / angst om iets te missen (Engels, 4) 13. Speelt met grote katten (13)

Klasse Magazine

JE HOORT WAT IN EEN KLASLOKAAL

COLOFON

OVER JE ABONNEMENT

Klasse Magazine 024 – juni 2021 Magazine voor onderwijs in Vlaanderen, uitgegeven door het Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Koning Albert II-laan 15, 1210 Brussel

Met Klasse Magazine willen we jou als leraar of onderwijsprofessional informeren, inspireren en versterken.

Bedankt dat jij een abonnement nam! Daar horen enkele voorwaarden bij.

Hoofdredacteur: Hans Vanderspikken Eindredactie Klasse Magazine: Bart De Wilde Vormgeving: Tim Sels Cover: Calvin Sprague Klasse is een team. Werken samen aan dit project: Michel Aerts, Bram Bartholomees, Nele Beerens, Alexander Callewaert, Ruben Cassiman, Sabrina Claus, Tinne Deboes, Patrick De Busscher, Cherline De Maeght, Robin De Vries, Hannah El Idrissi, Kyra Fastenau, Sara Frederix, Stijn Govaerts, Leen Leemans, Peter Mulders, Ann Nevens, Tim Paternoster, Julie Poignie, Mieke Santermans, Anne Siccard, Sander Teirlynck, Klara Tesseur, Bram Truyens, Toon Van de Putte, Sigrid Vandemaele, Femke Van De Pontseele, Sonja Van Droogenbroeck, Berber Verpoest en Michel Van Laere.

Klasse is een multimediaal communicatieproject dat onderwijsprofessionals, ouders en leerlingen versterkt en verbindt.

Daarvoor gebruikt Klasse online kanalen, een magazine, acties en campagnes.

Klasse.be facebook.com/klasse twitter.com/klasse_be instagram.com/klasse_be Reageren op een artikel of heb je nieuws voor de redactie?

02 553 96 86 of redactie@klasse.be.

Een adreswijziging doorgeven? Of een vraag over je abonnement of Lerarenkaart? Mail secretariaat@klasse.be of bel 02 553 67 82.

Wil je adverteren in Klasse Magazine, op onze website of nieuwsbrieven? 02 553 96 94 of publiciteit@klasse.be.

Overname van artikels uit de publicaties van Klasse is geen probleem, als je de bron expliciet vermeldt. Foto’s en illustraties worden door het auteursrecht beschermd.

Verantwoordelijke uitgever: Ann Verhaegen, Departement Onderwijs en Vorming.

Een individueel abonnement nemen op Klasse Magazine - Je kan je abonneren via klasse.be/ abonnementen. Een abonnement kost 10 euro (vrij van btw) en loopt gedurende 4 opeenvolgende nummers, ongeacht op welk moment in het jaar het abonnement is ingegaan. Bpost bezorgt elk nummer bij je thuis. Een abonnement is niet opzegbaar gedurende deze termijn en je kan ook geen gedeeltelijk abonnement nemen.

Woon je in het buitenland? Dan kost een abonnement 20 euro.

Een abonnement nemen als school of organisatie - Als school of organisatie kan je voor meer abonnees gelijktijdig een bestelling plaatsen en betalen. Dat kan via secretariaat@klasse.be. De verantwoordelijke van de school geeft daarbij alle nodige gegevens door in het sjabloon dat Klasse ter beschikking stelt. Je kan ervoor kiezen om de nummers te laten leveren op de respectieve thuisadressen van de abonnees óf op het adres van de school. Bij levering op school worden alle nummers afzonderlijk naar de school verzonden, dus niet in één pakket. De school is verantwoordelijk voor de persoonlijke bezorging bij de abonnee.

Je abonnement verlengen - Je abonnement verlengen doe je telkens voor 4 opeenvolgende nummers. Als je niet kiest voor een abonnement dat automatisch hernieuwt, vind je bij het laatste nummer waar je recht op hebt een brief met alle nodige informatie om je abonnement te verlengen. Bij de overgang van een persoonlijk abonnement naar een abonnement dat wordt betaald door je school, neem je het best even contact op met secretariaat@klasse.be.

Wanneer start je abonnement? - Een abonnement start pas zodra Klasse de betaling ontvangen heeft en geldt vanaf de verschijning van het eerstvolgende nummer. Abonnementen die betaald zijn nadat een nummer verschenen is, starten bij het daaropvolgende nummer en gelden voor 4 opeenvolgende nummers.

Wat als een nummer verloren gaat?- Als abonnee ben je verantwoordelijk voor het bezorgen van je correcte adres wanneer je inschrijft op een abonnement. Bij een groepsabonnement met meerdere adressen is de organisatie die de bestelling plaatst verantwoordelijk. Wanneer er ondanks een correcte adressering toch een nummer verloren gaat tijdens de verzending, zal de redactie in de mate van het mogelijke dat nummer nazenden. Zijn er geen exemplaren van het betreffende nummer meer voorradig, dan verlengt Klasse je abonnement met 1 nummer. Adreswijzigingen zijn op verantwoordelijkheid van de abonnee. Je kan ze bezorgen aan secretariaat@klasse.be of via je profiel op Klasse.be.

Acties en wedstrijden - Wanneer Klasse een speciale actie of een exclusief aanbod voor abonnees doet, geldt dit per abonneenummer. Wanneer 1 abonnee verschillende exemplaren van Klasse ontvangt, geldt het aanbod slechts voor 1 abonnement.

Je Lerarenkaart - Abonnees die recht hebben op een Lerarenkaart én hun abonnement betaalden voor 1 november krijgen samen met het decembernummer van Klasse Magazine de Lerarenkaart voor het volgende kalenderjaar thuisbezorgd. Wanneer meerdere Lerarenkaart-houders op 1 adres wonen en slechts 1 van hen is abonnee, kan de abonnee bij het bestellen 1 extra Lerarenkaart koppelen aan het abonnement, voor andere inwonenden op hetzelfde adres. Zij krijgen dan ook de Lerarenkaart thuis bij het decembernummer. Het laten toesturen van meerdere Lerarenkaarten naar 1 abonneeadres is een gunst voor abonnees en geldt niet voor groepsabonnementen. Misbruik hiervan, vastgesteld op basis van onderzoek van de redactie of van klachten van benadeelde Lerarenkaart-houders, zorgt ervoor dat de abonnee geen Lerarenkaart meer krijgt toegestuurd.

Lerarenkaart-houders die geen abonnee zijn, kunnen hun Lerarenkaart ophalen in hun lokale bibliotheek tot en met 31 juli. Welke dat is, kunnen ze nagaan op klasse.be/waarismijnlerarenkaart.

Je Lerarenkaart blijft geldig tot 31 december van het kalenderjaar dat op de kaart vermeld staat. Startende leraren die nieuw in dienst treden in het onderwijs, krijgen een proefnummer van Klasse Magazine én hun Lerarenkaart in de brievenbus. Afhankelijk van wanneer je in dienst treedt, krijg je dit proefnummer 2 à 4 maanden na je start.

Contactgegevens - Klasse beheert de gegevens van abonnees met de grootste zorg en houdt deze enkel bij voor eigen gebruik. Klasse kan de contactgegevens van abonnees gebruiken om hen te contacteren met informatie over hun abonnement of andere diensten van Klasse.

Privacy - Klasse hecht veel waarde aan de bescherming van persoonsgegevens en respecteert de privacy van abonnees. We gebruiken je gegevens voor beheer en betaling van je abonnement, communicatie over magazines en andere diensten van Klasse. Wanneer je een abonnement neemt, maken we ook een profiel voor je aan op Klasse.be, zodat je je abonnement ook zelf kan beheren. Dit betekent dat je als abonnee ook akkoord gaat met de gebruiksvoorwaarden van Klasse.be. Meer info kan je vinden in onze privacyverklaring.

is onderwijs en vorming

Abonnementsvoorwaarden - Het intekenen op een abonnement houdt in dat je deze abonnementsvoorwaarden aanvaardt. Klasse kan indien nodig de abonnementsvoorwaarden wijzigen. Deze abonnementsvoorwaarden vernietigen en vervangen dan alle voorgaande abonnementsvoorwaarden.

Advertentie

Klasse Magazine – driemaandelijks tijdschrift juni/juli/augustus 2021 Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Redactie Klasse – Koning Albert II-laan 15 – 1210 Brussel Afgiftekantoor Brussel X – P-004699

PB- PP B- 02164 BELGIE(N) - BELGIQUE

© Niet nu Laura

De vakantie is van jou.

Met je Lerarenkaart!

Even zorgeloos genieten. Meer moet dat niet zijn na zo’n jaar. Tank energie met je Lerarenkaart! Nog niet op zak? Haast je vóór 11 juli naar waarismijnlerarenkaart.be

LERAREN KAART

waarismijnlerarenkaart.be