Klasse Magazine 021

021 – september 2020

www.klasse.be

september 2020 Thuis in armoede

Thuis in armoede

www.klasse.be

Advertentie

24.

32.

46.

Jens Dendoncker over buitenbeentjes, gsm-verbod en wapens van intimidatie.

Wat leerlingen zien als jij ze berispt met beeldspraak.

Leerlingen buitengewoon en gewoon samen op school in bubao KlimOp.

INTERVIEW:

BEELDREPO:

REPORTAGE:

021 – september 2020

www.klasse.be

september 2020

06.

Lezers, volgers, posters

08.

Waarvan lig je wakker?

10.

KLASTIPS: Halt aan kleuterkuren

52.

REPORTAGE: De pluspunten van de tussenklas

12.

DOSSIER: Thuis in armoede

56.

ZELFTEST: Hoe blijf jij leren?

22.

BLOG: Hier wordt voor ons gezorgd

60.

LERARENKAART: Nieuwe voordelen

30.

BRIEF: “Leraren kunnen niet vastroesten”

66.

MOET JE WETEN: Interessant lesmateriaal

38.

REPORTAGE: Meegroeien met je leerlingen

42.

INTERVIEW: Eindelijk weer goede verbinding

Thuis in armoede

www.klasse.be

EDITO: Dank je wel

Thuis in armoede

05.

KMA_mag_021.indd 1

11/09/2020 12:16

MAAK JIJ ONS MAGAZINE BETER? Alles kan beter. Ook Klasse Magazine. Heb jij frisse ideeën voor dit boekje? Rake rubrieken, leuke lay-outs, diepgravende dossiers ... Geef je dan nu op als klankbord via klasse.be/ klankbord en laat weten hoe jij ons kan helpen. Of stuur een mailtje naar redactie@klasse.be.

Jouw feedback doet ons groeien!

Advertentie

Klasse Magazine

Edito

Duizendmaal dank

Een goedbedoelde koffiemok met ‘beste leraar’, een ontroerend kaartje of ‘gewoon’ een bedankmail. Zo eindigt jouw schooljaar meestal. Maar wellicht liep vorig jaar te hectisch om mooi af te sluiten. En met alle maatregelen en kleurcodes kent dit schooljaar ook geen gewoon begin. Daarom start ik er meteen mee: dank je wel! Om duizend goede redenen. Bedankt dat je breed glimlacht (ook achter je mondmasker) en schouderklopjes uitdeelt. Bedankt dat je een veilig klimaat creëert en met passie voor je vak élke leerling vooruit helpt. Bedankt dat je ouders stimuleert om het leerproces van hun kind te volgen.

Bedankt dat je inspringt voor collega’s en vraagt hoe het gaat.

Zo kan ik moeiteloos doorgaan. Oh ja, en bedankt dat je dat alles ook probeert vanop afstand.

Eén dankjewel mag zeker niet ontbreken. Bedankt dat je dit schooljaar extra oog hebt voor de kansarme leerlingen. Corona werkt als een brandversneller: wie al minder kansen had, ziet zijn laatste reserves in rook opgaan. De pandemie zet kwaliteitsvol onderwijs stevig onder druk en treft de meest zwakke leerlingen het hardst. Leraren reageerden vorig schooljaar massaal, blusten met stoepbezoeken, remediëring, aanklampende sms’jes en daarna zelfs met zomerscholen.

Er was geen crisis voor nodig om kansarmoede te doen inhakken op ontwikkelingskansen. Experts stellen vast dat kinderen in armoede bij het binnenstappen van de eerste kleuterklas gemiddeld zes maanden achterlopen op hun leeftijdsgenoten uit de middenklasse. In coronatijd scheurde die kloof verder open. Sommige leerlingen zaten vast in een éénkamerappartement, hadden nauwelijks toegang tot internet en konden thuis niet rekenen op ondersteuning.

Natuurlijk word je daar als schoolteam niet vrolijk van.

Moedeloos zelfs. Maar je mag rotsvast geloven in de stuwende kracht van de school. Jij speelt daarin een belangrijke rol. Sluit je ogen niet voor moeilijke thuissituaties, werk aan warme relaties en schitterkansen voor alle leerlingen, praat met ouders en span structureel samen met lokale partners. Onderwijs kan armoede de wereld niet uit duwen. Maar vergis je niet: jij hebt wel degelijk impact. Als mensen uit armoede geraken, vertellen ze over die ene aanklamper die het verschil maakte. Vraag je met je scholengemeenschap af: hoe worden wij die? Leerlingen en hun ouders zullen jou daar ongelooflijk dankbaar voor zijn.

Wist je dat dankbaarheid wederkerig is? De positieve psychologie leert dat wie dankbaar is, ook tevredener, optimistischer en empathischer door het leven stapt. Waarop wachten we?

Bedank de leerling die volhardt, de ouder die een handje helpt, de collega die je doet lachen. Zo maken we van de volgende tien moeilijke maanden samen het schooljaar van de dankbaarheid!

Hans Vanderspikken Hoofdredacteur Klasse hans@klasse.be

Klasse Magazine

Lezers, volgers, posters

Lezers, volgers, posters Tekst Tinne Deboes

@meesterbiri – Zeventien jaar geleden landde ik in België als vluchtelingenkind en kwam ik terecht in de lagere school. Zonder enig besef van taal of whatever.

Vandaag heb ik een job in dezelfde school als leraar!

YOUTUBE – KLASSE

Lesgeven met een mondmasker Voor de klas met een mondmasker: niet alleen vermoeiend, je loopt ook meer risico op stemproblemen. Op ons YouTubekanaal krijg je tips van stemcoach Aagje Dom. Zo blijft je belangrijkste instrument in topconditie, en weet jij de aandacht van je leerlingen ook te vangen als ze je gezicht niet zien.

6

KLASSE.BE

“Als je werkdruk als een individueel probleem bekijkt, krijg je burn-outs” HRM-expert Peggy De Prins pleit voor een duurzaam personeelsbeleid op scholen.

Klasse Magazine

REDACTIE@KLASSE.BE

Beste Samen met veel andere leraren ben ik niet klaar om het nieuwe schooljaar te beginnen.

Ik ben namelijk nog op zoek naar een vaste plek in het onderwijs. Tekorten zijn er inderdaad, maar niet in alle regio’s en al zeker niet in de verschillende ambten.

NIEUWE TIPREEKS

Kwetsbare kleuters Lig je wakker van de kwetsbare kleuters in je diverse klas?

Juf Jelke ook. Ze leerde kleine dingen anders te doen, die later een groot verschil kunnen maken. In een nieuwe Klasse-reeks neemt ze jou mee in haar eerlijke zoektocht. Zes mails met inzichten, klasvideo’s en tips om zelf uit te proberen. Schrijf je nu in via klasse.be/nieuwsbrieven

Op Facebook zie ik elke dag meldingen van kleuterleraren die hopeloos op zoek zijn naar een school.Nu het schooljaar voor iedereen is gestart, kunnen wij nog maar één ding doen: wachten op dat telefoontje om een vervanging te doen. Misschien van één dag, als je geluk hebt van twee weken.

Met vriendelijke groeten Een nog steeds enthousiaste kleuterleraar Elisa

MEEST GELEZEN OP KLASSE.BE 20.000

1. ZO CHECK JE DE VOORKENNIS VAN JE LEERLINGEN

10.000

2. WAT IS NIEUW OP 1 SEPTEMBER?

1 MAART

1 APRIL

1 MEI

1 JUNI

3. VEELGESTELDE VRAGEN OVER CORONA EN ONDERWIJS

KLASSE.BE

Nee, de grafiek toont niet het aantal leerlingen dat in pyjama les volgde vorig schooljaar. Ook niet de vele uren die onderwijsmensen extra draaiden tijdens de pandemie. Al had het gekund.

De blauwe lijn geeft wél het aantal bekeken artikels op Klasse.be weer. Jullie zochten massaal informatie. Blij dat je daarvoor op onze website passeert!

7

4. KALENDER VOOR HET SCHOOLJAAR 2020-2021 5. PRINT DE POSITIEVE GEDACHTESLINGER

Klasse Magazine

Waarvan lig je wakker?

Waarvan lig je wakker?

Klasse legt in elk magazine drie leraren een vraag voor. Dit schooljaar: waarvan lig je wakker? Benieuwd naar jouw antwoord. Mail het naar redactie@klasse.be.

Tekst Bart De Wilde Beeld Eva Vlonk

GROTE OVERSTAP “We werken met ‘unieke klassen’: kinderen uit de verschillende kleuterjaren samen.

Vooral over de oudste maak ik me zorgen.

Online liepen de voorbereidende leesen schrijfoefeningen moeilijker. En de integratiemomenten vielen weg. Kleuters konden niet wennen aan hun nieuwe klas, vriendjes en leraren.

Dat maakt de overstap groter, maar kinderen zijn flexibel en strekken bij mijn sterke collega’s hun vleugels wel uit.”

Halinka Lannoo kleuterleraar Freinet­school De Vlieger Gent

8

Klasse Magazine

ONDERWAARDERING BSO EN TSO “Veel ouders zien bso en tso nog altijd als tweederangsrichtingen. Maar hoe een praktijklokaal er vandaag uitziet, weten ze niet. Onbekend maakt onbemind.

Daarom tonen we de spookkastelen en drones die onze leerlingen maken, steken we de hand uit naar meisjes en benadrukken we dat goede technici gegeerd zijn. Maar zonder groter maatschappelijk platform, blijft het vechten tegen windmolens.”

Elke Peters TAC in Damiaan­ instituut Aarschot

IEDEREEN REDDEN “Ik ben veeleisend voor mijn leerlingen, maar nog meer voor mezelf. Allemaal wil ik ze redden. Daarom zet ik in op zelfsturing, vertrouwen, weerbaarheid. Tot 22 uur brandt mijn bureaulamp, elke avond lessen maken.

En nog twijfel ik: zijn mijn instructies sterk genoeg, sluit ik mooi aan bij voorkennis, ben ik authentiek?

Want ik besef: als ik steekjes laat vallen, voelen ze dat hun hele schoolloopbaan.”

Lamiaa Al Hammoumi leraar derde leerjaar GO! De Stadsmus Oudergem

9

Klasse Magazine

Klastips

Klastips

Geef kleuter­ kuren geen kans “Grijp niet naar straffen en belonen om gedrag te sturen bij kleuters”, stelt lerarenopleider Johan De Wilde van Odisee. Hoe krijg je ze wel allemaal mee?

Tekst Stijn Govaerts

BALANCEER MET NIVEAUS “Misschien is wat je aanbrengt te moeilijk of te makkelijk. Stel dat bij. Denk het klassieke voorleesmoment om met preteaching. Lees eerst voor aan taalzwakkere kinderen, vertel traag, geef concrete voorbeelden. Maak daarna een kring en lees een tweede keer.

Taalzwakkeren ontdekken dat ze intrinsiek gemotiveerd zijn voor taal.”

WERK AAN ÁLLE DOELEN “Ach, is dat doel nu zo belangrijk?” Als je een leerdoel onbelangrijk of een activiteit saai vindt, ben je meer geneigd om kinderen ervoor te belonen. Nergens voor nodig, misschien doen zij het net wel graag. De kleuters krijgen bij jou de basis van de basisschool mee: een brede ontwikkeling. Wees fier op je rol als grondwerker.”

VERSTERK HET ZELFBEELD “Help kinderen zichzelf zien als iemand die iets graag doet, iets goed kan of doorzet. Schotel ze nét daarom moeilijke klussen voor. Ze vinden het fijn als ze die tot een goed einde brengen. Echte aandacht van jou of klasgenoten werkt aanstekelijk. Vermijd loze feedback zoals: ‘Goed gedaan’.”

HERKEN HINDERPALEN “Een kleuter kan moe zijn, heeft net een ruzie achter de rug, ervaart stress of frustratie. Leid uit storend gedrag of beperkte betrokkenheid niet af dat het kind niet intrinsiek gemotiveerd is of kan worden. Probeer snel de bron van de afleiding aan te pakken en richt daarna de aandacht op je leeraanbod.”

10

Klasse Magazine

GEEF GEMENGDE FEEDBACK “‘Wat een mooie tekening. Ik herken meteen de prins en zijn paard uit ons verhaal. Je hebt veel werk gestoken in de inkleuring van die kroon.

Hoe kan je de linten in de staart van het paard weergeven?’ Meng waardering met advies en daag je kleuter verder uit, zodat die zijn zin om te tekenen blijft behouden.”

GEEN BRAVE OF STOUTE KINDEREN “Als we ons druk maken om een kleuter, dan mist die meestal de impulscontrole om het foute gedrag te onderdrukken. Omgekeerd staan kinderen die we spontaan willen belonen vaak veel verder met executieve functies. Kinderen leren om meer inzicht en controle te krijgen over hun gedrag, werkt veel beter dan ze belonen of straffen.”

WAAROM NIET? DAAROM NIET! “Kleuters kunnen bijna altijd de zin van een regel of afspraak begrijpen. Met een straf leer je een kind misschien om achter de rug ruzie te maken of speelgoed stuk te slaan. Houd volgende basishouding aan: ik geloof dat jij dat gedrag uit jezelf wel (of niet meer) zal stellen als je inziet waarom het goed of vervelend is.”

HET IDEALE-JUF-IDEAAL “Je kleuters zien je niet liever omdat je met stickers strooit. Maak ze niet verslaafd aan beloningen en vecht tegen je eigen verlangen om door iedereen graag gezien te worden.

Beloningen werken soms averechts. De kleuter leert: de leraar beloont me voor iets wat ik eigenlijk graag doe. Vreemd, ik moet me vergissen. Het is gewoon saai.”

GELOOF IN INTRINSIEKE MOTIVATIE “Kinderen hebben een aangeboren drang om te leren. Ze willen leren praten, veters knopen en schilderen. Geen ontwikkelingsdoel dat ze niet de moeite waard vinden. Zo groot is hun intrinsieke leermotivatie, hun honger naar antwoorden. Ga ervan uit dat ze alles willen leren, en ga in op hun vragen.”

LEEF GOED GEDRAG VOOR “Kinderen zijn net als wij gewoontedieren.

Sommige dingen doen we zonder erbij na te denken. Naast slechte gewoonten hebben we er ook goede, zoals elke dag een stuk fruit eten of naar elkaar luisteren. Als je ze voorleeft, stellen kleuters goed gedrag zonder dat het moeite kost.”

11

Dossier Armoede

Klasse Magazine

Dossier Armoede

Achter de schermen Tekst Kyra Fastenau, Seppe Goossens, Leen Leemans Illustraties Jenna Arts Beeld Illias Teirlinck

Toen leerlingen onder de radar van scholen verdwenen, verscheen armoede er weer op. Door vensters, van glas of digitaal, kwamen moeilijke thuissituaties heel dichtbij. Wat kan de school doen aan dit maatschappelijk probleem? En de individuele leraar?

13

Klasse Magazine

Dossier Armoede

Armoede vraagt om ambetante scholen Armoede is een maatschappelijk pro­ bleem. Klopt! Maar dat wil niet zeggen dat scholen en leraren niets kunnen doen.

“Door met de juiste blik naar armoede te kijken, met ouders verantwoordelijkheid te delen en structureel samen te werken met de lokale overheid, giet je niet langer druppels op een hete plaat”, zeggen armoede-experts Griet Roets (UGent) en Wim Van Lancker (KULeuven).

Sinds de lockdown vorig schooljaar luiden de alarmbel­ len over armoede. We wisten toch al langer dat er een probleem was?

Wim Van Lancker: “Het onderwijs had al veel aandacht voor armoede. Vooral in beleidsplannen, schoolreglementen en onderwijsblogs. Niet altijd in daden. Nu ondervonden álle scholen het opnieuw aan den lijve. Het onzichtbare werd zichtbaar. Als kansarme leerlingen in de klas zitten, zie je of ze meedraaien. Maar als je online lesgeeft, ben je ze snel kwijt. Hoe komt dat? Ouders doen er alles aan zodat leraren en directeurs niet zien dat hun kinderen in armoede opgroeien. Ze houden armoede vaak onzichtbaar voor de school. Om vooroordelen en stigma te vermijden, maar ook uit schaamte. Plots merken leraren ook in ‘rijke’ scholen dat er een probleem is.”

Griet Roets: “Veel leraren, zorgcoördinatoren, tot zelfs directeurs weten dat sommige gezinnen in armoede leven, maar zolang het kan, stellen ze een schoolplan tegen armoede uit. Maar een armoedebeleid mag niet in het bakje van individuele leraren zitten. Anders tikken collega’s en directie leraren die zich inzetten voor zo’n gezin zelfs op de vingers.

14

Klasse Magazine

“Ook leraren in ‘rijke’ scholen ontdekken dat sommige leerlingen in armoede leven” — Wim Van Lancker

OCMW. Als de school dat niet doet, verliezen leraren de moed om ervoor te blijven gaan.”

Leraren komen meestal uit de middenklasse. Begrij­ pen ze wat armoede is?

Wim Van Lancker: “Leraren hebben inderdaad meestal een middenklasseprofiel. Ze hebben geleerd dat je je huiswerk moet maken, dat je je best moet doen en dan naar het hoger onderwijs gaat. Dat is zo vanzelfsprekend dat je onterecht denkt dat iedereen dat kan. Het potentieel is er wel, maar komt er niet uit door de materiële omstandigheden waarin de leerlingen opgroeien. Die klik moet je blijven maken. Veel leraren proberen dat, maar onderwijs blijft op maat gesneden van de middenklasse.”

‘Dat is je taak niet’. Ze zien de armoede wel, maar handelen toch niet armoedebewust. Tot nu, want kansarme kinderen zijn de eerste die je kwijt speelt tijdens afstandsonderwijs.”

Wat is KANSarmoede nu eigenlijk?

Wim Van Lancker: “De basis van armoede is gebrek aan geld. Daardoor leef je in omstandigheden die je niet toelaten om het leven te leiden dat andere mensen leiden. Onder constante financiële stress kan je nooit dezelfde kansen grijpen. Noch je kinderen begeleiden met huiswerk.”

Griet Roets: “Het begrip kansarmoede is soms tricky.

Het suggereert dat alle mensen kansen kunnen grijpen als ze maar willen. Dat kunnen ze niet! Als scholen en leraren actie willen ondernemen, moeten ze heel goed begrijpen wat armoede is.”

“Scholen die armoede als een inkomensprobleem zien, schuiven de oplossing naar het OCMW. Terwijl we verantwoordelijkheid moeten delen. Als je als leraar een probleem opmerkt bij een kind, een gezin, moet ook de school in beweging komen, bijvoorbeeld door samen te werken met het

15

Griet Roets: “Maar denken dat leraren dat inzicht niet kunnen verwerven, is geen oplossing. Vechten tegen armoede lukt alleen als het hele schoolteam mee wil. En als de school – vooral de directeur – zich engageert om werk te maken van een structureel armoedebeleid. Scholen werken vaak samen met brugfiguren die ervaringsdeskundige zijn. Zij werken voor de scholengroep hele dagen aan dat complexe probleem.

Als zij er alleen voor staan, lossen zij het ook niet op.

Want armoede is een zevenkoppige draak.”

Hoe ziet zo’n structureel armoedebeleid eruit?

Griet Roets: “Heel belangrijk: bij de juiste instanties signaleren dat een kind in armoede opgroeit, is niet genoeg. Dat je dat doet, wil niet zeggen dat ze het oppikken en dat het voor jou klaar is. Armoede vraagt om mensen die de ambetanterik uithangen: organisaties blijven lastig vallen en zeggen dat ze actie moeten ondernemen.”

Wim Van Lancker: “Het is de verantwoordelijkheid van een school, schoolbestuur, scholengemeenschap om oog te hebben voor armoede en daarover na te denken. De school kan geen geld geven aan ouders die zwarte sneeuw zien. Maar wel opmerken dat er een probleem is: sturen we de brugfiguur, hoe gaan we om met die onbetaalde schoolrekening of werken we

Klasse Magazine

Dossier Armoede

een plan uit met het OCMW, CAW … die daarvoor de instrumenten hebben.”

“Lokale verankering is zo cruciaal. Scholen die goed samenwerken met hun lokale bestuur bereiken veel meer. Net omdat ze dat bredere perspectief in hun organisatie brengen, omdat er brugfiguren rond­ lopen, structurele samenwerkingen ontstaan en ze via bredeschoolinitiatieven kinderen bereiken die anders niet deelnemen. De vraag is: hoe kan je dat doortrekken naar scholen buiten een stedelijke context of scholen die kansarme kinderen afstoten?”

Griet Roets: “In Oostende confronteren scholen ouders niet zelf met onbetaalde schoolfacturen. Het lokale bestuur bekijkt meteen voor alle kinderen van het gezin wat er nodig is. Het is structureel en systematisch. Een team gaat in de verschillende scholen langs om te overleggen.”

Wim Van Lancker: “Schoolmaaltijden zijn een aspect van armoedebestrijding. Les volgen met een lege maag heeft een onmiddellijk effect op leerprestaties. Logisch dat een school daarop inzet. Een lege brooddoos of een zakje chips maakt armoede zichtbaar.

Probeer je als school zelf iets te organiseren of werk je samen om er op lokaal niveau iets aan te doen?

Steden hebben veel ervaring met goedkope maaltijden en sociale restaurants, zonder te stigmatiseren. Dat geldt ook voor schoolrekeningen, uitstappen … Alles wat armoede zichtbaar maakt en waar ouders zich aan proberen te onttrekken.”

Welke rol geef je aan de ouders?

Wim Van Lancker: “Het is veel te gemakkelijk om als school je kop in het zand te steken en de schuld voor financiële problemen bij de ouders te leggen. De schuldvraag zit bij iedereen ingebakken: we proberen overal een verantwoordelijke voor te vinden, bij voorkeur van buitenaf. Je raakt werkloos en je kan de hypotheek niet meer betalen of je groeit op in generatiearmoede. Of je hebt een bepaald sociaal-cultureel kapitaal niet meegekregen. Wiens schuld is dat? Vaak denk je dat de ouders verkeerde keuzes maakten. Maar welk deeltje is de schuld van de ouders? De schuldvraag negeert hoe complex armoede is. Zo mag je als school dus niet naar ouders kijken.”

“Dat wil niet zeggen dat je ouders niet voor hun verantwoordelijkheid mag stellen of verantwoordelijkheid geven. Dan leren ze daarmee omgaan. Maar zolang er niets verandert aan de materiële omstandigheden, blijven ze in hetzelfde straatje. En dan hou je best in je achterhoofd dat het niet zo eenvoudig is om kansen te grijpen.”

16

“Laat je hardnekkige laatkomers niet meer binnen of onderzoek je waarom ze te laat komen?”

— Wim Van Lancker

Hoe pak je dat concreet aan?

Wim Van Lancker: “Kijk naar de oorzaken van een probleem en werk daar samen met de ouders aan. Doe dat opbouwend en niet bestraffend. Die lijn is heel dun. Je zegt aan ouders: ‘Je moet op tijd komen. Het zijn altijd dezelfden die te laat zijn!’ Dat klopt vaak. Maar wat doe je dan? De poort sluiten voor laatkomers of onderzoeken hoe het komt dat ze te laat zijn. Laat je werkschema het niet toe? Heb je geen opvang voor de jongere kinderen? Achterhaal samen de reden. De verantwoordelijkheid om te komen ligt nog altijd bij de ouders, maar je maakt het ze wel gemakkelijker.”

“Sommige kansarme ouders sturen hun kleuter niet naar school. Het antwoord van het beleid: we beperken het groeipakket. Maar die ouders doen dat niet om financiële redenen. Ze kennen de school niet, moeten hun kind afgeven aan de poort en weten niet of de leraar er goed voor zorgt. Ze

Klasse Magazine

hebben vaak zelf slechte schoolervaringen. Nodig ze uit in de klas zodat ze weten wat er gebeurt en ze vertrouwen krijgen.

Voer geen beleid vanuit schuld, maar zoek een oplossing voor het probleem.”

Griet Roets: “Ik noem dat radicaal aanspreekbaar zijn.

Maar ook ‘tegensprekelijkheid’. Niet: ‘je moet het zo doen en anders lig je eruit’, maar in overleg gaan. Als scholen en leraren weten dat ze armoede niet alleen kunnen oplossen, werkt dat erg ontschuldigend. Een armoede-reflex opbouwen op school is een werk van lange adem. Toch slagen sommige scholen er wél in om op lange termijn met kansarme gezinnen iets op poten te zetten.”

De school heeft de regie in handen. Wat kan je als leraar doen?

Griet Roets: “Kinderen die opgroeien in armoede hebben op een bepaald moment door hoe sociale ongelijkheid zich reproduceert. Ze hebben net als andere kinderen heel lang ambitie – ‘Ik wil dokter worden’ – maar leggen zich er plots bij neer dat dat niet zal lukken. Ze passen hun toekomstperspectief aan. Een jongen van zeven wou politieagent worden, maar hij loopt achterop voor lezen. En zijn vader heeft voor een nieuwe fiets gespaard, dus kiest hij voor postbode. Hij denkt dat zij alleen adressen moeten lezen. Leraren moeten zijn achterstand zien als een sociaal probleem, niet cognitief. En vooral niet denken ‘het zijn veerkrachtige kinderen want ze maken er geen probleem van’.”

Wim Van Lancker: “Leraren hebben vaak de neiging om uitblinkers wat extra aandacht te geven. Ze kunnen opklimmen en je wil hun excellentie laten renderen. Maar vergeet de leerlingen die minder presteren niet. Hun moeilijke omgeving fnuikt hun ambitie. Daardoor verliezen ze hun motivatie om uit te blinken. Daar speel je als leraar een belangrijke rol. Iedereen kent wel een leraar die een belangrijke impact had door wat hij zei. Ook tegen kansarme kinderen moet iemand zeggen: ‘Jij kan wél politieagent worden’. Dat lost het armoedeprobleem niet op, maar helpt kinderen wel om door te zetten.”

Veel leraren zorgen voor een winterjas of schoenen voor een verkleumd kind. Een goed idee?

Wim Van Lancker: “Dat is goed bedoeld en dat mag.

Maar daarmee verdwijnt het probleem nooit. Dat is een paradox: een leraar kan veel doen, moet oog hebben voor armoede, maar het is niet zijn verantwoordelijkheid om het materiële probleem op te lossen. Wel van de organisaties die daar de instrumenten en middelen voor hebben.”

Griet Roets: “Als je school een structureel armoedebeleid voert, is dat ook niet nodig. Wat leraren in de klas opmerken, pakt de school collectief aan. Daarvoor is de structurele samenwerking met OCMW’s en andere instanties

17

echt cruciaal. Met die jas toon je je engagement, maar het is een druppel op een hete plaat.”

Als je school niets doet, waar sta je dan als leraar?

Griet Roets: “Gebruik je netwerk of maak er een. Met andere scholen of lokale actoren. Anders geraak je teleurgesteld. En dat straalt af op je werk met alle kinderen.”

Wim Van Lancker: “Zelf initiatief nemen, is moeilijk omdat alles op je eigen schouders komt. Maar doe dat zeker, als je je sterk genoeg voelt. Of blijf in je school op die nagel kloppen: je wordt de ambetanterik van dienst. Ook de koepels en het beleid zijn verantwoordelijk. Als de bal alleen in het kamp ligt van leraren die de wereld willen veranderen, botsen ze tegen een muur. Dan zeggen ze: ‘Ik kan er niets aan doen’.

Dat is het ergste dat kan gebeuren!”

Tijdens de periode met afstandsonderwijs voorspelden specialisten dat de kloof tussen arm en rijk daardoor nog zou toenemen. Zijn scholen dan toch gelijkmakers?

Wim Van Lancker: “In een school ‘leer’ je niet alleen maar. Het is ook een sociale omgeving waar kinderen in aanraking komen met verschillende lagen van de bevolking.

Ze ontwikkelen er sociaal kapitaal. Zonder school zitten kinderen in een thuisomgeving die nog ongelijker is. Maar scholen zijn geen sociale lift meer voor iedereen: ze slagen er meestal niet in om de impact van de sociale achtergrond te verminderen op latere levenskansen, bijvoorbeeld via de doorstroom naar hoger onderwijs.”

“Veel leraren signaleren dat een groep leerlingen tijdens corona de aansluiting verloor. Maar er is nog geen systematische analyse. We weten dat vooral de groep leerlingen waar de materiële omstandigheden een rol spelen, gestopt is met leren. Hoe gaan we daarmee om? Scholen die al voor de coronaperiode een structureel armoedebeleid hadden, kennen het antwoord.”

Griet Roets: “Je moet samenwerken. Netwerken uitbreiden. Armoede is voor een school te complex om alleen aan te pakken. Een koepel of scholengemeenschap kan daar een belangrijke rol in spelen. Lokale besturen hebben vaak veel expertise. Haak ze aan de expertise van je school in plaats van je leraren aan deuren te laten aankloppen.”

Klasse Magazine

Dossier Armoede

Wel dure sneakers, geen geld voor schoolboeken?

Directeur Thijs Craane ziet elke dag wat armoede is. Veel leerlingen van het Heilig Hart Instituut in Kessel-Lo, aan de rand van Leuven, hebben het thuis niet breed. Wegkijken is geen optie voor zijn team. Betuttelen evenmin. Een armoedebeleid met soep, ‘ons kent ons’ en gespreide facturen.

“Een leerling leverde tijdens afstandsonderwijs geen enkele opdracht in, al hadden we hem een laptop bezorgd. ‘Sorry, geen tijd’, zei hij. Zijn vader zat door corona zonder werk en dus werd die jongen fulltime pizzakoerier. Uit noodzaak denken onze leerlingen vaak op korte termijn. Tijdens de zomervakantie doen ze geen onbetaalde stage die leerrijk is en later mooi staat op hun cv. Ze kloppen liever veel uren zodat ze aan de buitenwereld hun mooie spullen kunnen showen.

Moeilijk te vatten dat er dan geen geld is voor schoolboeken, maar wel de realiteit. Als je te weinig hebt, is je grootste bekommernis om niet uit de boot te vallen. Dan zijn de nieuwste iPhone en hippe Nikes van levensbelang.”

VERGETEN SOEP “Armoede heeft veel gezichten. Je hoeft niet met een lege brooddoos naar school te komen om krap te zitten. Gebrekkige hygiëne, nooit een balpen bij, ontbijten met Redbull en een broodje? Erg uiteenlopende signalen, maar we herkennen ze wel. Als een leerling met enkel een zak chips in de refter zit, zetten we zonder gedoe een kom soep voor zijn neus. ‘Je vergeet je soep’: geen klasgenoot die wat merkt.”

“Vorig schooljaar kwam een papa op de eerste personeelsvergadering vertellen hoe zijn gezin vroeger de eindjes aan elkaar knoopte. Een eyeopener, want de meesten van ons zitten zelf niet in financiële problemen. Al hebben we ook alleenstaande collega’s met kinderen voor wie het op het einde van de maand wél nipt is. Die mensen zijn een enorme meerwaarde voor ons team, en voor onze werkgroep tegen armoede. Op veel vragen vinden we nog geen oplossing, maar mijn team heeft wel de feeling om de juiste vragen te stellen.”

KIND VAN DE REKENING “Hier heeft iedereen zijn schoolmateriaal bij de start van het schooljaar, of dat nu betaald is of niet. Desnoods bestellen we de boeken zelf en gaan we later in gesprek. Dure leerwerkboeken die amper op de bank komen? Kan niet. Als we voor onze sportwetenschappers een grafische rekenmachine overwegen, proberen we eerst of het zónder kan. En de kapperspullen voor haarzorg kopen we indien nodig zelf en verhuren we. Als de leerling maar niet het kind van de rekening is. Stel je voor dat jij de enige in de les bent zonder boeken, omdat je ouders het niet kunnen betalen: verschrikkelijk gevoel, toch? Soms hoor ik ze nog, de tenenkrullende verhalen over leerlingen die hun diploma niet krijgen omdat er nog een onbetaalde rekening ligt te wachten. Een koehandel met leerlingen als onderpand, kwaad word ik ervan.”

“Al onze inspanningen ten spijt: vijf keer per jaar krijgt elk gezin een schoolrekening in de bus. Onderaan vermelden we altijd dat je contact kan opnemen met de school als je moeilijk kan betalen, maar dat blijft een torenhoge drempel.

18

Klasse Magazine

Als facturen onbetaald blijven, nodig ik ouders uit op school.

Voor een open gesprek, met mij alleen. Het gevaar dat je betuttelend overkomt, is reëel. ‘Hoe kan ik je helpen’, ‘wat moet je hebben’, ‘we zullen dat hier even regelen’: met dat toontje van de zelfvoldane middenklasser raak je mensen in hun trots. Als je uitlegt dat ze echt niet de enige zijn en dat we niemand verdenken van kwade wil, vind je vaak wel een opening. We maken deel uit van een grote school, maar met driehonderd leerlingen is onze vestiging best klein. Ons kent ons, en dat is een voordeel om zo’n gevoelig onderwerp aan te kaarten.”

SCHULDBEMIDDELING “We spreiden betalingen, geven uitstel, springen met ons sociaal fonds bij als een leerling dreigt af te haken voor de

schoolreis. En als deel van een veel grotere school kunnen we financieel tegen een stootje. Maar ‘doe maar op, de school betaalt wel’: dat is een fout signaal. Als al onze pogingen op niets uitdraaien, als we na jaren nog geen cent zien, dan schakelen we een incassobureau in.

Een beslissing die wringt, een oplossing waar niemand bij wint. En als blijkt dat het gezin al in schuldbemiddeling zit, laten we onze eis vallen.”

“Met onze werkgroep tegen armoede willen we ons sociaal fonds versterken en op een dag die incassobureaus buiten spel zetten. Door nog meer met ouders in dialoog te gaan. Wij kunnen armoede niet uit de wereld helpen. Maar mensen waardig behandelen, samen naar oplossingen zoeken en leerlingen aan een betere toekomst helpen: dat lukt ons wel.”

“Je hoeft niet met een lege brooddoos naar school te komen om krap te zitten”

Wie is Thijs Craane?

• vier jaar directeur van Heilig Hart Instituut Kessel-Lo • daarvóór aan de slag in buso OV4 • volgde een extra master onderwijswetenschappen

19

Klasse Magazine

Dossier Armoede

“Sommige kinderen vergeten kind te zijn” Sommige leerlingen zaten de afgelopen maanden binnen in een eenkamerapparte­ ment. Met een lege maag en een hoofd vol zorgen. Daarom zet de Gentse basisschool Sint-Lievenscollege meer dan ooit in op informele leerkansen.

“Dat mijn leerlingen thuis geen ideale leeromgeving hebben, wist ik wel”, zegt leraar Barbara Kazimoto. “Enkele jaren geleden vroeg ik mijn derdejaars waarom ze zo weinig huistaken maakten.

Ze vertelden over studeren in bed of aan de salontafel, zonder hulp en met het achtergrondlawaai van jongere broers en zussen.

Via videocalls kreeg ik dat vorig schooljaar ook te zien. Ik schrok: kinderen van acht jaar waren babysit. Hun alleenstaande moeders hielden ons land draaiende in de poets- en bejaardenzorg, terwijl thuis alle structuur wegviel. Hoeveel leerlingen ik wel niet heb wakker gebeld! Er waren er ook die uit zichzelf startklaar zaten.

Schoolboeken opengeslagen, matrassen tegen de muur gekanteld. Ongelooflijk flink, maar ... ze vergeten kind te zijn.”

ZO VEEL MOGELIJK UITSTAPPEN Angst voor het virus hield leerlingen weg uit de noodopvang, angst voor boetes hield ze van de straat. “Sommige kleuters heb ik sinds maart niet meer gezien”, vertelt kleuterleraar Marleen Bossuyt bij de start van het nieuwe schooljaar. “Kinderen die wel kwamen, waren dolblij met een nieuw stuk speelgoed. Als school geven we leerkansen die ze thuis niet altijd krijgen. Boottochtjes, musea, een dagje naar zee: zolang het kan, plannen we zo veel mogelijk goedkope uitstappen.” Zo vertrekt leraar Tim De Keyser in september met zijn zesdejaars op openluchtklassen. “Eén nachtje maar, want veel ouders hebben schrik. Bovenop de zorgen over inpaklijsten en halalmaaltijden, komt nu ook de angst voor corona. Maar kinderen snakken naar zo’n therapeutische plaats waar de thuissituatie even wegvalt. Tijdens het afstandsleren merkte ik hoe hard ze elkaar misten. Uren voor een klasgesprek zaten ze al samen op Praatbox. Ook zij die niet graag leren.”

Als brugfiguur ontfermt Karen De Baets zich over bezorgde ouders. “Wie geen sociaal of financieel vangnet heeft, kan zich

20

Klasse Magazine

v.l.n.r. leraren Barbara Kazimoto, Tim De Keyser, Marleen Van Bossuyt en brugfiguur Karen De Baets

ziekte niet veroorloven en stuurt zijn kind liever niet naar de noodopvang of mee op meerdaagse. Voor corona uitbrak, hielden sommigen hun kind al thuis ‘omdat het regent’.”

Voor ouders die de maximumfactuur niet kunnen betalen, heeft de school een solidariteitsfonds. Karen werkt ook nauw samen met welzijnsinstanties. “Het OCMW zit hier om de week, zodat gezinnen ter plekke financiële of psychologische hulp kunnen regelen. En als een ouder de stap wil zetten naar logopedie of een revalidatiecentrum, doen we samen de eerste telefoon. Ik zal ze nooit dwingen of in hun plaats beslissen, we bekijken samen wat haalbaar is. Doordat ik al een tijdje in de school werk, voel ik hen goed aan. Maar tijdens een telefoontje of op de stoep voer je een ander gesprek dan bij een gezin thuis of in de discretie van je kantoor. Het zal nog even duren voor de échte impact van corona boven tafel komt. Ondertussen bemoeilijken de maatregelen mijn werk, want ik regel veel zaken aan de schoolpoort of tijdens huisbezoeken.”

HUISWERK START IN DE KLAS Het Sint-Lievenscollege zet in op informele leerkansen en contacten. Maar hoe zit het met het formele leren? “We werken met maatklassen voor spelling en rekenen”, vertellen leraren Barbara en Tim. “De parallelklassen verdelen we in drie niveaugroepen. Een leerling zit niet vast aan zo’n groep.

Heeft hij thuis een zware week en kan hij moeilijk focussen?

Dan volgt hij de uitleg in een groep met extra ondersteuning.

Gaat het de week erna beter, dan schuift hij door.”

Sinds Barbara’s klasgesprek over huiswerk, starten de leerlingen hun taken in de klas. “Omdat ouders huiswerk belangrijk vinden, schaffen we het niet af. Wel doen we een deel van de opdracht samen, zodat leerlingen de denk­

21

stappen minder snel vergeten. De volgende ochtend bespreken we de huistaak meteen: dan krijgen de leerlingen feedback en voelen ze dat hun werk niet voor niets was. Nu maken meer kinderen hun huiswerk, met betere resultaten.”

Na al die maanden thuis is de leerachterstand dan toch gigantisch? Barbara maakt zich niet te druk: “Elk jaar komt een deel van de leerstof niet aan bod. Ik kan dat tegen een collega zeggen, zonder het gevoel dat ik faal.” Geldt dat ook voor Tim, die leerlingen moet klaarstomen voor het secundair? “Ik weet dat ik niet iedereen binnen krijg op niveau zesde leerjaar. Maar als ik enkel daarop focus, raak ik gefrustreerd. Ik wil mijn leerlingen eerst leren kennen, daarna krijgen we al die leerdoelen er wel door.”

Klasse Magazine

Blog

Wie is Charlotte De Cooman?

• gaf les in het dko, lager onderwijs en aan de Odisee Hogeschool • sinds 2013 leraar muziek en esthetica in het StellaMatutinacollege Lede • freelancet als violist en hoopt ooit de beste drumster van Gent te worden

22

Klasse Magazine

Charlotte blogt

Hier wordt voor ons gezorgd Charlotte, leraar esthetica en muziek, ziet in de personeelsvergadering eind augustus een blauwdruk voor het schooljaar. Veel emoties, werk en onzekerheid. Maar samen met colle­ ga’s lukt het wel.

De laatste donderdag vóór 1 september. Traditiegetrouw een blij weerzien met collega’s tijdens de personeelsvergadering, zorgoverdracht, deliberaties en minireceptie in open lucht. Met afstand, zonder kussen.

Programma en PowerPoint zitten strak in elkaar. Het nieuwe middenkader was er in juli al ingevlogen, zijn werkkracht en positieve energie waaien door de schoolkapel. Ergens halfweg de presentatie zit een warm blokje familienieuws: de zomerse babyboom, maar ook de mensen van wie we afscheid moesten nemen.

Mijn collega’s hebben smaak, merk ik, als ik de mooie namen van hun sloebers lees. Wanneer ik mijn eigen naam ontdek, denk ik aan de koele begrafenis van twee dagen geleden. Hoe we zonder knuffels en met een mondmasker dat mijn tranen opving, afscheid namen van de creatieve, warme vrouw die mijn tante was.

Vanaf dat moment komt bitter weinig van de presentatie binnen. In mijn hoofd begint het te tollen. Ik sta in drie graden en zie meer dan vierhonderd leerlingen. Ik krijg een kleine paniekaanval, vraag me af of ik het wel nog kan, lesgeven na zes lange maanden niet meer voor de klas. En of alles veilig is. Mijn vader is risico­ patiënt en mijn kersverse neefje wil ik zo graag eens vasthouden.

Wat ik wel nog meekrijg: een regen aan extra werk valt op ons, mijn mailbox puilt al uit en dan moeten we nog overleggen over de maatregelen voor mijn vak, muziek. Die corona zet ook dit schooljaar alles op zijn kop, bevestigen vrienden uit het onderwijs me ’s avonds. Overal zetten we

23

alle zeilen bij voor een zware, onvoorspelbare tocht.

Met als extraatje: een grote kans op inspectiebezoek waarvoor ik me als vakcoördinator nu al verantwoordelijk voel. Niets aan te doen, we moeten er samen door.

Om dat teamgevoel te versterken, sluiten we af met een receptie. Alleen: als ik aankom, zijn de bubbels op en als mensen naar mijn vakantie vragen, triggert mijn tranendal nog meer tranen bij een collega met evenveel liefdespijn. Ze is zeven jaar jonger en heeft nog zeeën van tijd voor ze haar eicellen moet laten invriezen. Ik slaag erin om haar een beetje te doen lachen. Een andere collega is triest om haar echtscheiding, dat ze hem mist, de man die hij vroeger was, en meteen tekent voor een verstandshuwelijk. Voor de kinderen. Ik word een beetje kwaad en ze is blij dat ze weer de Charlotte ziet die ze kent, met minder tranen en strijdlustig voor gelukkige vrouwen die geen mannen willen die hen niet verdienen.

Ik besluit mijn nomadenbestaan deze zomer niet breed uit de doeken te doen. Geen reis, maar logeren bij vrienden omdat mijn verbouwing vertraagt. Ik weid niet te lang uit over dat lekkende dak, het schimmelende plafond, mijn auto die niet meer door de keuring raakt, de inkomsten die ik als muzikant misloop en de afwezige schoonheid van samen musiceren. Een andere keer misschien.

We zijn allemaal maar mensen. Samen geraken we sterker door het schooljaar omdat we elkaar aanspreken en stukjes miserie en gelukjes delen. En ook de directeur merkt dat ik het moeilijk heb. Ze stuurt mij ’s avonds dat haar deur altijd openstaat. Ik zie het weer zitten. Hier wordt goed voor ons gezorgd.

Beeld Eva Vlonk

24

Interview

Klasse Magazine

“Ja, een leraar moet ook therapeut zijn” Tekst Sara Frederix Beeld Thomas Sweertvaegher

Komiek Jens Dendoncker ontwapent Vlaanderen met zijn humor en zelfrelativering. Hij voelde zich lang een buitenbeentje, net als te veel jongeren vandaag. “Wat is het belangrijkste: er van de eerste minuut invliegen om gemiste leerstof in te halen of even tijd maken voor je leerlingen?”

Onder de grapjes en de gezapigheid van Vlaanderens knuffelbeer, schuilt een gevoelige, melancholische kerel. Voor zijn neiging tot depressie komt hij in de media openlijk uit. Net als voor de zelfmoordpoging die hij ooit ondernam. Niet voor niets was hij in 2019 gezicht van Rode Neuzen Dag, die jongeren mentaal weerbaar wil maken.

Jens Dendoncker: “Er zijn veel jongeren die worstelen. Ik schrok enorm van cijfers over hun welbevinden: de helft van de jongeren heeft ooit wel eens last gehad van mentale problemen. Ik vind het dan niet meer dan gepast en zelfs een eer om iets terug te geven.

Dat ik daarbij mijn eigen turbulente jeugd bloot leg, kan ze maar helpen.”

Je bezocht heel wat Rode Neuzen scholen. Wat blijft je bij?

Jens Dendoncker: “Ik zag veel zinvolle initiatieven in scholen: prikkelarme ruimtes, een peter- en

25

metersysteem, leraren die één keer per maand ontbijt organiseren om je klasgenoten op een andere manier te leren kennen … Allemaal ondenkbaar op de colleges waar ik vroeger zat.”

“Ik heb ook met jongeren gepraat, vaak leerlingen met een label, rugzak of lastige levensweg. Ik luisterde en vroeg wat hen zou helpen om het leven aangenamer te maken. Vaak was het antwoord simpel: een prikkelarme plek op school om tot rust te komen.”

Wat zeg je aan een jongere die het moeilijk heeft?

Jens Dendoncker: “Er bestaat een manier die voor jou werkt, in onderwijs én het leven. Je moet blijven zoeken. Zo sprak ik een jongen met ASS die niet aardde in zijn aso-richting. Hij stapte over naar de beroepsopleiding slagerij.

Daar kon hij zijn energie kwijt en gefocust aan afgebakende opdrachten werken.”

“Ik vertel ze ook dat een fel gewaardeerd diploma hoger onderwijs niet zaligmakend is. Ik haalde er uiteindelijk geen, net als veel collega’s in de mediasector. Anderen studeerden wel af, maar sloegen een andere weg in. Natuurlijk is een algemene basis belangrijk, maar hoeveel van je kennis uit de middelbare school gebruik je nog? En waar heb je later meer aan in je leven: op school alle hoofdstukken van het leerplan gezien hebben, of er geleerd hebben hoe je goed te voelen en nieuwe dingen te willen ontdekken?”

Klasse Magazine

Interview

Moet elke leraar dan ook een beetje therapeut zijn?

Jens Dendoncker: “Aandacht voor het welbevinden van leerlingen is toch inherent aan de job van leraar? Weinig jobs hebben zoveel verantwoordelijkheid en grote invloed op jongeren. Dan zou het zonde zijn om die invloed niet of verkeerd te gebruiken. Voor mij is dat: je vastklampen aan je macht en dertig jaar lang dezelfde lessen geven terwijl het publiek in je klas elk jaar anders is. Zeker nu corona zoveel jongeren in cruciale jaren van hun leven treft, is een warme leraar zó belangrijk. Ik ben bang voor de psychische en sociale gevolgen op langere termijn.”

Je vreest dat sociale media het welbevinden van jongeren niet ten goede komen, maar tijdens de quarantaine zorgen die wel voor verbinding.

Jens Dendoncker: “Sociale media leggen een grote druk op jongeren. Je moét voortdurend online zijn en je reputatie hoog houden op Instagram en Snapchat.

De Rode Neuzen campagne deed een bevraging: de helft van de jongeren is bezorgd dat ze te vaak op het scherm zitten en drie op de tien scholieren vindt een gsm-verbod op school een goed idee. Dat zegt toch alles!”

“We mogen ons niet blindstaren op de ‘verbinding’ die sociale media creëren. Dat is oppervlakkig contact. Jongeren kennen ook het verschil tussen hun zeshonderd volgers op Instagram en die handvol echte vrienden. Het aantal van die laatste is de afgelopen dertig à veertig jaar niet veranderd.”

Wat voor leerling was jij?

Jens Dendoncker: “Als leerstof me niet interesseerde, was ik snel afgeleid en dwaalden mijn gedachten ver af. Als het me wél aansprak, zat ik een uur op het puntje van mijn stoel. Vooral bij de vakonderdelen vol verhalen. Grammatica boeide me niet, maar literatuur en creatief zijn met taal wél. Ik kon geen wetenschappelijke formules onthouden, maar genetica fascineerde me mateloos. En geschiedenis en kunstgeschiedenis zijn nog altijd helemaal mijn ding.”

“Ik was een beleefde jongen, maar had een hekel aan leraren die autoriteit misbruikten. In het tweede secundair liep ik op de speelplaats hand in hand met mijn liefje en moest daarvoor naar de directeur. Die liet leerlingen bewust lang wachten in de gang om ze zenuwachtig te maken. Op mij had dat geen effect. Of ik wilde toch heel erg mijn coolness bewaren. Nog voor hij kon zeggen dat ik mocht zitten, zat ik al in de comfortabelste stoel en belde ik zogezegd met zijn telefoon naar de secretaresse voor twee drankjes.”

26

Wie is Jens Dendoncker?

• stand-upcomedian, werkt aan een nieuwe zaalshow en een nieuw tv-programma over liefde • bekend van het tv-programma ‘Hoe zal ik het zeggen?’

• ambassadeur van de Rode Neuzen Dag 2019 • stopte na anderhalf jaar met de lerarenopleiding, geschiedenis en zedenleer

Klasse Magazine

“Een prikkelarme ruimte, waarom heeft niet elke school dat?”

Een strenge school was niks voor jou?

Jens Dendoncker: “Ik vond dat te veel leraren er kickten op macht. Ze wilden je vooral onder de knoet houden. Dat werkte niet bij mij. Ik was niet opstandig, maar ik maakte mijn straf niet als ik ze niet rechtvaardig vond. Dan kreeg ik strafstudie, maar kwam ik simpelweg niet. Daar zaten ze met de handen in het haar. Als je enige wapens van intimidatie, straf en strafstudie, niet werken, schieten er niet meer zoveel mogelijkheden over.

De volgende stap is schorsing. En dus gooiden twee colleges me buiten. Het positieve daaraan was dat ik zo het kunstonderwijs ontdekte.”

Wat maakte voor jou het verschil?

Jens Dendoncker: “Ik voelde me altijd een marsmannetje.

Maar in het kunstonderwijs was ik helemaal geen buitenbeentje meer. Plots voelde ik me zelfs een beetje kleinburgerlijk. Er liep een andere soort leerlingen en leraren rond. En er hing een totaal andere sfeer. Tussen die school en mij matchte het meteen.”

“Het was totaal geen strenge leerplek. Dat was nieuw voor me. Op de kunsthumaniora kreeg ik veel vrijheid, leerde ik kritisch denken en discussiëren. Leraren luisterden naar me, deden me groeien. Ze gaven het toe als ze het antwoord op een vraag niet wisten en iets leerden uit je antwoord of vraag. Zo verfrissend! We hadden meer lesuren, maar dat vond ik plots niet erg.”

“Ik wil nooit meer terug naar mijn eerste jaren op de middelbare schoolbanken. Een frustrerende periode. Ik was op mijn dertiende al schoolmoe. Ik wilde zo snel mogelijk volwassen zijn en au sérieux genomen worden. In het kso gebeurde dat. Zonder die school zat ik nog altijd in het secundair.”

“Natuurlijk functioneren sommige leerlingen prima in een ‘klassieke’ school. En gelukkig is er dus diversiteit in het onderwijsaanbod. Het ene kind past in een creatieve school, een ander bloeit op in een strakke opleiding. Als ik ooit kinderen heb, mogen ze zelf hun school kiezen. Het belangrijkste is dat de school bij mijn kind past.”

Welke leraar wakkerde jouw voorliefde voor kunst, geschiede­ nis en filosofie aan?

Jens Dendoncker: “William Sweetlove is een bekende kunstenaar die grote plastic beelden maakt. Ik ben dankbaar dat ik van hem les kreeg. Hij opende voor mij de wereld van kunst. Eerst wilde ik cameraman worden en volgde ik audio­ visuele beeldvorming. Ik zag mezelf maandenlang in de jungle

27

Klasse Magazine

Interview

“Dankzij het kunstonderwijs voelde ik me geen buitenbeentje meer” kamperen om een blauw kikkertje te filmen voor een natuurdocumentaire. Maar door Sweetlove groeide mijn interesse voor beeldende kunst, kunstgeschiedenis en kunsttheorieën.”

“Hij was nogal corpulent en bewoog zo weinig mogelijk. Als hij een leerling nodig had, riep hij in sappig West-Vlaams luid door het raam naar beneden: ‘Banana, t is a joe’. Hij kende geen enkele leerling bij naam, maar hoe hij vertelde over kunst! Dat gaf hem veel krediet.”

“Na het secundair studeerde ik zelfs een jaar kunstgeschiedenis. Naast veel interessante vakken waren er voor mij helaas te veel saaie, zoals historische kritiek, die niks met kunst te maken hadden. Mijn gezond verstand vroeg zich af: wat ga ik in hemelsnaam later doen met deze studie?”

Tijdens corona lag de focus op ‘essentiële leerstof’.

Kleinere vakken, vaak de meer ‘creatieve’, moesten wijken voor wiskunde en Frans. Zonde?

Jens Dendoncker: “Wat is ‘essentiële leerstof’?

Afhankelijk van je interesses en talenten verschilt het antwoord op die vraag van leerling tot leerling. Je mag

28

een vis niet beoordelen op zijn kwaliteiten door hem in een boom te laten klimmen. Natuurlijk ben je later meer gebaat met Franse taalvaardigheid dan met de finesses van de Franse revolutie, maar er zijn leerlingen die, zoals ik destijds, floreren tijdens creatieve vakken. Als je die minder of niet meer aanreikt, worden die leerlingen minder gestimuleerd en leren ze minder graag. Zo vallen er nog meer leerlingen uit de boot.”

Je begon ooit aan de lerarenopleiding. Ging er een sterke leraar aan jou verloren?

Jens Dendoncker: “Zonder valse bescheidenheid, ja.

Ik zou echt een goede leraar zijn. Ik kreeg goede beoordelingen voor mijn stages, stak humor in mijn lessen. Maar na anderhalf jaar lerarenopleiding haakte ik af op de planlast.

Ik gaf graag les, maar tig pagina’s lesvoorbereiding voor één lesuur? Dat doodt je creativiteit. Natuurlijk moet een leraar nadenken over zijn les, maar die paperassen knepen me dood.

Mijn docenten zagen dat ik daarmee worstelde en probeerden me te overhalen om vol te houden.”

“Wie weet maak ik ooit mijn opleiding af en beland ik in het volwassenenonderwijs als docent esthetica of kunstgeschiedenis. Ik zou een gepassioneerde leraar zijn en mijn stinkende best doen om mijn passie door te geven.”

Advertentie

Klasse Magazine

Brief aan mijn jongere zelf

Wie is An Appelmans?

• geeft les in CVO Gent • leraar en coördinator duaal leertraject

30

Klasse Magazine

Brief aan mijn jongere zelf

Hoi An

An Appelmans schrijft een brief naar haar jongere versie, die doceren in het avondonderwijs eerst combineert met en daarna inwisselt voor het bedrijfsleven.

Om een paar jaar later terug te keren naar haar eerste lief.

De wereld trekt aan je mouw. Twijfel niet, ruil je eerste job als leraar maar in voor het bedrijfsleven. Je houdt van risico, wil niet vastroesten tussen klemmende klasmuren. En zo run je van de ene op de andere dag een verzekeringsbureau in Maleisië. Je kent er niemand, maar je hebt een mond, twee handen en sprekende ogen. Net zoals in de klas. Meer heb je niet nodig om contact te leggen.

Headhunters richten daarna hun pijlen op jou. Voor Van de Velde Lingerie pendel je naar het Midden-Oosten, later reis je voor het Instituut voor Tropische Geneeskunde naar China, voor de VN naar Kenia. Je woont op vliegtuigen. Je leeft en leert sneller dan je schaduw.

Wat je nog niet weet: na achttien jaar zal je terugkeren naar je eerste lief, het onderwijs. Met de glimlach je bedrijfswagen inleveren, je loon halveren, de tijd met je gezin verdubbelen. Een interim van twee maanden in het tweedekansonderwijs volstaat om te voelen dat de vonk nooit verdween. In de perceptie van velen stap je van het centrum van de wereld naar de ‘rand van de maatschappij’. Maar jij ziet dat anders. Met kwetsbare jongeren speuren naar hun talenten én hun plekje in de samenleving, daarvoor wil je elke ochtend uit je bed stappen.

Je dacht altijd dat je het vliegtuig op moest om de wereld te zien. Maar dat blijkt niet te kloppen. In je klas van veertig vierkante meter komt de wereld vanzelf naar jou. Via Mohamed, die een jaar in een vluchtelingenkamp overleefde en nu een aso-diploma wil halen. Naast hem: een verpleegster uit Sint-Martens-Latem die haar Engels wil bijspijkeren. Wat verder een Chinese student en de eeuwige laatkomer die belooft om van op tijd komen een prioriteit te maken. Lesgeven daagt je minstens even hard uit als al je buitenlandse projecten. Je zingeving groeit, je ecologische voetafdruk krimpt.

Geniet van je wilde jaren in de wijde wereld, An. Alleen zo leer je dat de verschillen tussen onderwijs en bedrijfsleven enkel in onze hoofden leven. Ook op school waait vernieuwing en digitalisering binnen, klinken pittige discussies in de lerarenkamer, wachten elk jaar andere uitdagingen. Vastroesten in onderwijs is onmogelijk. Tenzij je helemaal van staal bent.

Bewerking Bart De Wilde Beeld Tine Schoemaker

31

Klasse Magazine

Beeldrepo

Wat leerlingen zien als jij ze de les leest Beeld Katoo Peeters Postproductie Maarten De Laet Tekst Stijn Govaerts Locaties VBS De Twijg Wijgmaal, GBS Molenstede en THHI Tessenderlo

De ideale les: eentje waar je leerlingen niet moet terechtwijzen.

Alleen gaat steeds meer lestijd op aan orde houden, volgens TALIS-onderzoek. Hoe pak jij dat aan: berispen met beeld­ spraak? Maar wat als die écht was?

32

“Dat is hier precies een kiekenkot�

Klasse Magazine

Beeldrepo

“Gasten, sta ik hier tegen een muur te praten?�

34

“Breng jij maar eens een bezoekje aan de directeur”

“Is ’t gezellig achteraan?

Zal ik een koekje brengen?”

Klasse Magazine

“Jij moet je oren eens laten uitspuiten”

37

Klasse Magazine

Reportage

Wie is Yati Thys?

• acht jaar ervaring als leraar • geeft chemie en talentmodules wetenschappen in GO! Campus Het Spoor Mol • gaf vroeger ook fysica en biologie

“Dat enkel tso- en bso-leerlingen een band met je willen? Klopt niet”

38

Klasse Magazine

Meegroeien met je leerlingen

“Ik ben meer dan ‘die van chemie’” Tekst Seppe Goossens Beeld Jens Mollenvanger

In GO! Campus Het Spoor in Mol krijgen leerlingen voor de ‘kleine’ richtingsvakken vier jaar lang dezelf­ de leraren. Over voordelen én uitdagingen van die strategische keuze: Yati Thys geeft chemie aan elke wetenschapsleerling van drie tot zes, in aso.

“In september nemen wij een vliegende start. Geen overdracht met collega’s, uren inlezen in het leerlingvolgsysteem of uit die eerste toetsen proberen opmaken welk vlees je in de kuip hebt. Even opfrissen waar we voor de zomer stonden en we kunnen meteen verder. Ik geef chemie in de wetenschapsklassen van drie tot zes. Net zoals mijn collega’s biologie en fysica groei ik mee met onze leerlingen. Ik weet van elke leerling op welke manier hij studeert of wie een blinde vlek heeft voor een bepaald leerstofonderdeel.”

“Enorm handig voor mijn vak, want chemie bouwt jaar na jaar op. De kennis uit het derde heb je in je laatste jaar nóg nodig. Bovendien neemt de moeilijkheidsgraad ook een stevige sprong in de derde graad. Alles wordt een pak abstracter.

Met een vertrouwd gezicht voor de klas schieten leerlingen niet snel in paniek. Ze weten dat ik ze in het verleden met succes door dat mijnenveld loodste. En dat ik naast ze sta tot de dag van hun diploma.”

ALS DE CHEMIE GOED ZIT “Het cliché: leerlingen uit tso en bso hechten meer belang aan een persoonlijke band. Lesgeven lukt er pas als je elkaar kent, terwijl aso-leerlingen die afstand net prima vinden. Akkoord,

39

het duurt vaak wat langer voor aso’ers uit hun schulp kruipen. En heel wat leerlingen halen hun diploma ook als ze anoniem in de klas zitten. Maar zonder persoonlijke aanpak vallen kwetsbare leerlingen in een aso-school sneller uit de boot, denk ik. Wat extra uitleg tijdens de middagpauze? In een meer afstandelijke context durven net zij die vraag niet te stellen. En stevenen ze sneller af op een B-attest.”

“Ik merk aan alles hoe mijn aso-leerlingen die nabijheid waarderen. Hoe ze op 1 september even in de lerarenkamer binnenspringen, ook al starten ze in in het hoger onderwijs. Hoe ze me – ‘Please, u komt toch hè mevrouw’ – een mailtje sturen om zeker afscheid te kunnen nemen op de proclamatie. Of hoe ze durven vertellen wat er scheelt. Zo blij dat ik hun vertrouwen krijg, ook al geef ik ‘maar’ chemie.”

“Vier jaar samen in de klas is lang. Soms voel je al bij de start dat er muziek in zit, soms botst het. ‘Die rit zitten we even uit, en volgend jaar zijn we van elkaar verlost’.

Een menselijke reactie als leraar van een ‘klein’ vak.

Of als leerling die jou maar twee uur per week voor zijn neus krijgt. Niet iedereen kan meteen op één lijn zitten.

Klasse Magazine

Reportage

“Bij chemie voel ik me in mijn element”

Als je weet dat je samen verder moet, zijn beide partijen meer gemotiveerd om in die relatie te investeren. Hou je ook aan ‘lastige’ leerlingen mooie herinneringen over.”

GROEIDOSSIERS EN STUDIEADVIES “Hoe overtuig je ouders en leerlingen om studieadvies op te volgen waar ze in eerste instantie niet warm voor lopen? Vaak zijn dat heel moeilijke gesprekken. Een bekend gezicht op het oudercontact schept vertrouwen, en ouders merken dat we hun kind goed kennen. Ik ben geen passant die twee uurtjes lesgeeft aan hun kind, en dus zijn ze vaker bereid om oprecht te luisteren.”

“Als enige chemieleraar in de wetenschapsrichtingen weegt mijn oordeel zwaar door. Nóg belangrijker dus dat ik met collega’s overleg om genuanceerd te evalueren.

Met de wetenschappers ontwikkelden we een leerlijn van drie tot zes. Elke leerling heeft een groeidossier en weet waar hij staat. In de vakwerkgroep wetenschappen brengen we kennis van aso en tso, van elke graad en van verschillende wetenschapsvakken samen. Ook dat helpt om leerlingen te oriënteren. Bij overgangsjaren, en bij een eventuele overstap van aso naar tso.”

40

GEEN BANDWERK “Natuurlijk heb je minder voorbereidingswerk als je pakweg acht parallelklassen in het vierde geeft. De keerzijde: elk jaar tweehonderd nieuwe gezichten die je daarna doorschuift en snel vergeet. Assemblagewerk aan de band, nooit de kans om het resultaat van je werk te bewonderen.”

“Omdat je je leerlingen kent, kost klasmanagement minder energie. 1 september bezorgt me weinig stress. De derdes zijn telkens onbekend terrein, maar in mijn andere klassen voelt het alsof ik thuiskom na een lange zomer. Ook inhoudelijk ben ik zeker van mijn stuk. Ik gaf al eens een uurtje fysica of biologie, maar in dit systeem kan ik me volledig focussen op mijn vak. Een prettig gevoel: bij chemie voel ik me ‘in mijn element’ als wetenschapper, durf ik me expert noemen.”

“Door onze doorgroei-aanpak ben ik gelukkig veel meer dan ‘die van chemie’. Ik koos onderwijs voor dat persoonlijke contact. Niks mooier dan beginnende pubers zien opgroeien tot wetenschappers in de dop. Kinderen die jij voor het eerst een proefbuis in hun handen stopte, staan te blinken bij de presentatie van hun eindwerk. Dan blink ik telkens een beetje mee.”

Advertentie

Klasse Magazine

Interview

Voorrang aan verbinding 42

Klasse Magazine

VERBINDEN IS MEER DAN EEN KENNISMAKINGSRONDJE Maai: “Verbinding is geen one shot. Het is werk van elke dag. Dat begint bij hoe je als leraar de klas binnenkomt. Het vergt non-verbale signalen: lachen, oogcontact, een kleine aanraking.

Maar ook: je toonhoogte aanpassen, soms eens meer taal, dan weer minder woorden gebruiken.”

“Bij kleuters ga je op ooghoogte, gebruik je geen grotemensen­ stoelen. Bij een kind dat over z’n toeren is, leg je je hand op zijn schouder. Daarmee zeg je: ‘Rustig maar, ik zie je’.”

Sofie: “Klopt, de kous is niet af met een kennismakingsrondje begin september. Verbinding is veel meer: het vraagt dat je aanwezig bent, vertrouwen en empathie toont, en de passie voor je vak uitdraagt. Leerlingen uit het secundair vertellen in onderzoek hoe waardevol een eerste woordje voor hen is. Komen de leerlingen naar jouw vaklokaal? Probeer aan de deuropening te staan om elke jongere kort te verwelkomen.”

VERBINDEN IS GEEN TIJDVERLIES Sofie: “Voor je theorie kan overbrengen, moet je naar de essentie. Waarom werd je leraar? Omdat je tussen je leerlingen wil staan. Niet alleen vóór, maar ook in de groep, als moderator. Dat gevoel wordt soms ondergesneeuwd door de vele doelstellingen en eisen waaraan leraren moeten voldoen, ook in kleuteronderwijs.”

“Leraren secundair zien verschillende klassen op een dag, moeten constant die klik maken met andere leerlingen, andere leefwerelden. Dat kan alleen als je al die leerlingen laat voelen dat je ze wil leren kennen. Een vraagje als ‘Hoe gaat het thuis, Elio?’ kan al het verschil maken. Tenslotte ben je leraar voor je leerlingen, en mag je ze dat dagelijks laten voelen.”

Maai: “Van kleuter tot secundair kampen leraren met het gevoel pas zinvol bezig te zijn als ze leerstof overbrengen. Maar ook met nabij zijn, luisteren en het tempo van het kind volgen, bereik je belangrijke doelen.”

“Als een kind op slot zit, zal je zelfs met de beste uitleg je doelen niet bereiken. Op bijscholingen toon ik altijd dezelfde grafiek. Als je investeert in verbinding, dan zit je leraar-kindrelatie sterker en realiseer je vlotter je ontwikkelingsdoelen. Je klasmanagement vergt minder tijd en je leerwinst volgt. Zelfs als je economisch naar onderwijs kijkt, levert verbinden op!”

Tekst Klara Tesseur Beeld Boumediene Belbachir

Maai Huyse onderzocht de leraar­ kindrelatie bij kleuters, Sofie Deprez verbinding in secundair. Samen roepen ze op om dit schooljaar meer dan ooit te verbinden. “Tijdens af­ standsonderwijs misten je leerlingen niet alleen leerstof.”

43

Sofie: “‘Wanneer baken ik die persoonlijke gesprekjes af’, vragen leraren. Als je peilt naar hun weekend, en ze kaatsen de vraag terug, zeg dan niet: ‘Stop maar, want straks heb ik geen tijd meer om les te geven.’ Een leerling neemt de volgende keer niet de moeite om nog iets te vertellen. ‘Fijn, ik ben gaan wandelen’, volstaat vaak.”

Klasse Magazine

Interview

VERBINDEN IS NIET VOOR WATJES Maai: “Verbinden vergt kwetsbaarheid en durf om verder te kijken dan wat je op het eerste gezicht ziet.

Stel jezelf twee vragen als een kind niet luistert of zich atypisch gedraagt. Waarom? En waarom nu? Zo achterhaal je welke gedachten, emoties en noden schuilen achter dat gedrag en kan je dáárop reageren.”

Wie is Maai Huyse?

• onderwijsexpert en pedagoog BA kleuteronderwijs aan UC Leuven-Limburg campus Diest • onderzoeker aan het expertisecentrum Education & Development rond de leraarkindrelatie, stressregulatie, leeromgeving en opvoeding van kleuters

“Durf hulp vragen aan je collega’s. ‘Die klas: hoe doe jij dat daar?’ Vraag feedback: evalueer of film jezelf.

Mijn studenten schrikken regelmatig als ze zichzelf achteraf in beeld zien: ‘Ik kijk zo serieus naar die kleuters, ik moet echt vaker lachen!’”

Sofie: “Hoe krommer een kind loopt, hoe zwaarder zijn rugzak en hoe minder je dat kind gaat zien tussen zijn klasgenoten. Laat het rechtop staan, neem de tijd om zelf die rugzak te openen. Stuur leerlingen niet te snel door naar de zorgleraar. Dan verlies je hun vertrouwen.

Andersom, toon zelf je kwetsbaarheid. Heb je een slechte dag, zeg het gewoon. Ook dat is verbinding: elkaar durven vertellen dat het leven niet perfect loopt.”

VERBINDEN IS NIET VERSOEPELEN Sofie: “Leerlingen willen grenzen. Weten wat mag en niet mag, voelt veilig. Zolang je de regels maar consequent opvolgt. Elke puber probeert die wel eens met de voeten te treden, reken ze niet op het eerste foutje af. Maak samen afspraken, stel je leerlingen de vraag: ‘Wat hebben jullie nodig om samen te leren?’ Dan kan je daarop terugvallen als het misloopt.”

Maai: “Het is zoals de metafoor van het schaapje in de wei. Is de wei heel dicht begrensd, dan is het schaapje opgejaagd en botst het voortdurend op de omheining. Als het in een enorme wei staat, loopt het verloren en weet het met zichzelf geen blijf. Ook leerlingen hebben nood aan ruimte, maar met duidelijke grenzen. Ontwikkelingspsychologen spreken van ‘containen’ of afgrenzen. Duidelijke grenzen bieden om veiligheid te garanderen.”

“Soms vergeten we aandacht te geven aan kinderen die niks fout doen” — Maai Huyse

en minder sterke punten. Gebruik beeld om hun werk te tonen zonder met de vinger te wijzen naar een leerling die nog niks gezegd heeft.”

“Kijk daarbij naar wat kinderen nodig hebben.

Een tweeling mocht in de eerste kleuterklas hun pop meenemen. Het jaar daarop niet meer. Ze werden stiller, speelden minder. Toen de juf van de derde klas de pop opnieuw toeliet, bloeiden ze weer open. Na een paar weken lieten ze de pop aan de kant, dan in de gang, daarna thuis.”

Maai: “Voor kinderen met spreekangst is het goed te weten hoe ons brein werkt. Als een oefening in de klas je heel bang maakt, gaat ons brein in fight or flight. Dan vind je minder verbinding met de prefrontale cortex. Die heb je nochtans hard nodig om taal te vinden, probleemoplossend en analytisch te denken, maar ook om emoties te coördineren en te relativeren. Als je verstrikt raakt in je stressbrein, lukt het niet in de klas.”

VERBINDEN IS EEN VEILIGE HAVEN CREËREN Sofie: “De stillere leerling in de klas dwingen om het woord te nemen, is dat altijd nodig? Geef leerlingen die minder taalvaardig of sociaal sterk zijn een ander medium. Verbinden is ook inspelen op elkaars talenten

“Net als ouders en opvoeders, kunnen leraren ‘een veilige haven’ creëren voor leerlingen. Richt je klaslokaal zo in dat alle kinderen zich er thuis voelen. Zoek zelf je kalmte in de plaats van stresssignalen uit te zenden. Dat kan door je ademhaling te controleren, je tone of voice aan te passen, door

44

Klasse Magazine

Wie is Sofie Deprez?

• lector en vakdidacticus BA secundair onderwijs aan UC Leuven-Limburg, campus Diepenbeek • leraar kunst secundair onderwijs • onderzoeker aan het expertisecentrum Inclusive Society rond verbinding: ‘Elke leerling telt, maar de leraar doet ertoe’

Sofie: “De eerste weken van dit schooljaar zijn cruciaal om weer dat klasgevoel te delen. Eindelijk zitten ze weer allemaal samen in je klaslokaal. Zien ze hun vrienden, kunnen én moeten ze weer samenwerken.

Luister naar hun verhalen, blok ze niet af!”

Maai: “Na vijf maanden afstandsonderwijs hebben leerlingen ‘veel gemist’. Klopt, maar niet alleen leerstof. We mogen niet doen alsof corona er niet is, alsof we nu starten in een doodgewoon schooljaar. De kinderen zitten terug in de klas, we kunnen nu verbinden en ze omringen met positieve emoties! Wie zijn ze, wat interesseert ze? Gebruik elk moment: boterhammen in de klas zijn een uitgelezen kans om te luisteren naar wat de kleuters bezig houdt. Switch elke dag van tafeltje. En weet: verbinden mag even voorrang krijgen.

De leerstof komt wel.”

“Je bent leraar voor je leerlingen, laat ze dat dagelijks voelen”

VERBINDEN IS INZETTEN OP KLEINE DINGEN Maai: “Soms vergeten we aandacht te geven aan kinderen die niks fout doen, geen lawaai maken. Maar dan leg je geen verbinding of ga je niet in gesprek. Uit het onderzoek Samen-Spel, herinner ik me een ‘bijna tranen-momentje’. Een schuchter kleutertje speelt in z’n eentje aan de zandtafel met een potje en schepje.

Onze student schuift bij en imiteert hem. Als de kleuter dat in de gaten krijgt, breekt er een glimlach door. ‘Dat jongetje kwam tijdens de speeltijd met me praten’, vertelde de student achteraf vol verwondering. Een namiddag meespelen doet wonderen. Nabij zijn is de sleutel. Doe ze na, beschrijf hun gedrag, verwoord hun gevoel, dan voelt een kind zich gezien.”

— Sofie Deprez

rustig te praten. Gebruik niet te veel woorden als kinderen in overdrive gaan. Nabij zijn, is voldoende. Zo zullen zelfs kinderen met een kort lontje jouw kalmte overnemen.”

Sofie: “Dan slaan leerlingen niet snel een zijstraatje in als je ze later op straat kruist. ‘Oh nee, een leraar!’.

Maar ze herkennen je en spreken je aan. Dat is zo mooi.

Wat je precies hebt verteld in je les, weten ze misschien niet meer exact. Maar dat je ze echt zag en vertrouwen gaf, wel.”

Sofie: “Of in het secundair: als bij de GIP-jurering een leerling niet durft binnengaan, zeg dan niet: ‘Je tijd is om! Nu naar binnen’. Dan word je een extra stressor. Geef liever rust en tijd, verwoord wat zal gebeuren, luister. Uiteindelijk kan dat een kwartier duren, maar lukt de presentatie wel.”

VERBINDEN IS DICHTBIJ KOMEN VANOP AFSTAND Maai: “Corona maaide heel wat vanzelfsprekendheden weg. Wat ‘normaal’ was, maakt plaats voor nieuwe gewoontes. En dus moeten we op nieuwe manieren verbinding maken. Gebruik de tools uit afstandsonderwijs zoals Mentimeter, Teamvision, Whiteboard of Piccollage om samen aan iets te werken ín de klas.”

45

Bij dit magazine vind je stickers om nog meer in te zetten op die verbinding met je leerlingen. Pronk met je eigen exemplaren en doe hen stralen met een kleine sticker. Want jouw woorden blijven hangen.

Klasse Magazine

Reportage

De directeur

“Van goed buitengewoon onderwijs naar buitengewoon goed onderwijs voor iedereen�

Tekst Bram Bartholomees Beeld Kevin Faingnaert

Klasse Magazine

Reportage

Kinderen mogen niet opgroeien in twee aparte werelden, vindt Liselotte Botterman, directeur van GO! basisschool KlimOp in Lokeren. En dus zet ze de poort breed open voor alle leerlingen. Ze leren van én met elkaar. “Wat werkt in de autiklas, helpt leerlingen uit het gewone onderwijs ook.”

“Dit schooljaar startten we met 131 kinderen in het buitengewoon onderwijs en 35 leerlingen in het gewoon onderwijs. Midden in het groen van de Daknamse bossen – vorig jaar sloop een klas door het gras omdat de leraar een hert spotte – biedt onze kleine, warme school al jaren onderdak aan leerlingen van het basisaanbod en type 9, de autiwerking. Vorig schooljaar opende onze ‘beleefschool’, twee klassen voor kinderen uit het gewone basisonderwijs, op ons terrein. Het tussentijdse resultaat van sterk teamwerk waarbij we inclusief onderwijs uniek inkleuren, tot in de klas. Zo groeien kinderen uit het buitengewoon en gewoon onderwijs niet in twee aparte werelden op.”

DUBBELE UITDAGING “Drie jaar geleden start ik als directeur in KlimOp. Zonder veel kennis over de school, maar met veel ervaring in buitengewoon. In die periode trekken veel kinderen door het M-decreet uit buitengewoon naar het gewone onderwijs. Onze school kent een grotere uitstroom én iets minder instroom. En dus daalt ons leerlingenaantal.”

“Een dubbele uitdaging wacht ons. Ik erf een school met een mooie werking, maar hoe bouwen we die verder uit? En hoe krikken we het leerlingenaantal op,want dat blijft een belangrijke factor om je schoolorganisatie vorm te geven. Een stapel denkwerk. Niet alleen voor mij, zoiets doe je altijd met het team.”

“We zoeken samen antwoorden op vragen als: waarvoor staan we, wat is onze identiteit, waar willen wij het verschil maken voor de kinderen, waar ligt de toekomst van buitengewoon onderwijs? We kijken breder dan onze school. Onderzoeken ook hoe buitengewoon zich verhoudt tot gewoon onderwijs.”

“Al snel denken we aan uitbreiden: een extra type van buitengewoon onderwijs naar school halen. Maar onze leerlingen basisaanbod en type 9 samenzetten met nog een extra type voelt als té ingrijpend en kunstmatig. De knowhow voor een leerling van type 2 of type 4 hebben we niet in huis. Daarom besluiten we te vertrekken van wat we goed doen en daarop door te denken.”

48

DROOMOEFENING “Als startende directeur ben ik ontzettend benieuwd naar de dromen van mijn team. Waar staat onze school over twintig jaar? Welke elementen behouden we, wat pakken we aan? Die droomoefening past perfect in het traject rond visieontwikkeling. Bovendien leer ik zo ook alle collega’s beter kennen.”

“Over de sterktes van onze school zijn we het vaak eens.

Hier kijken we naar de individuele leerling, staan we met een hart voor de leerlingen in de klas, werken we aan een sterke band tussen leerling en leraar. Ook de natuur op ons domein en de warmte van een kleine school zien we als sterktes. Fijn om zo’n lange, gedeelde lijst te zien. De werkvorm geeft mij inzicht over hoe mijn leraren naar hun school kijken. Tegelijkertijd bevestigt het hoe ik als nieuwkomer de school ervaar.”

“Daarna analyseren we de instroom van de leerlingen binnen ons type 9, kinderen die uitvallen in het gewoon onderwijs en dan bij ons aankloppen. Getekend. Toch krijgen we de meeste leerlingen snel weer op de rails. Wat maakt nu dat wij daarin slagen? Hoe ondersteunen we succesvol hun cognitieve en sociaal-emotionele ontwikkeling? Ook die antwoorden sporen met de resultaten van de droomoefening.”

SCHOOL ZONDER BARRIÈRES “Alle resultaten puren we uit tot een visie, waarbij we vaststellen dat onze aanpak ook voor veel leerlingen uit het gewoon onderwijs kan werken. Ons motto wordt: ‘Van goed buitengewoon onderwijs voor enkelen naar buitengewoon goed onderwijs voor iedereen’.”

“Een gedurfd plan. Sommige teamleden ontpoppen zich meteen tot believers. Die heb je nodig om te starten. Samen met de teamcoördinator en enkele leraren vormen we een beleidsteam en vertalen we het concept in een scherp plan: een volledig inclusieve school met een brede schoolpoort, waar leerlingen ongeacht hun onderwijsbehoeften of zorgnoden een plekje vinden. Een school waar de barrières tussen buitengewoon en gewoon onderwijs wegvallen. Dat lijkt misschien utopie, maar wij geloven dat het kan.”

VAN BOEK TOT BELEEFSCHOOL “In diezelfde weken krijgen we het boek ‘De natuurwetten van het kind’ van de Céline Alvarez in handen. Centraal daarin staan een aantal Montessori-principes die we verbinden met het DNA van onze school en onze nieuwe ambities.

Werken met niveaugroepen, niet met jaarklassen en kijken naar de sociaal-emotionele ontwikkeling van het kind.”

“Zo ontstaat naast onze buitengewone werking een beleefschool, voor leerlingen van tweeënhalf tot twaalf jaar uit het

Klasse Magazine

Wie is Liselotte Botterman?

• drie jaar directeur in GO! basisschool KlimOp in Lokeren • ervaring als leraar en schoolpedagoog in het buitengewoon secundair onderwijs • master in de pedagogische wetenschappen

49

Klasse Magazine

Reportage

gewoon onderwijs. In september 2019 starten we met één klas voor kleuters en één voor leerlingen basisonderwijs, in totaal vijfendertig leerlingen. Vooral ouders met een kind in onze buitengewone werking tekenen in.

Dat broers en zussen eindelijk samen school kunnen lopen, vinden ze een mooi signaal. En het heeft ook praktische voordelen: geen rush naar twee schoolpoorten voor half negen.”

“In dat eerste schooljaar bestaat de lagereschoolgroep uit leerlingen van het eerste tot het vijfde leerjaar. Dat gaat met vallen en opstaan. Lesgeven aan al die leeftijden en niveaus, dwingt de leraar tot een gigantische spreidstand. Door de uitstroom kiezen we dit schooljaar alleen voor leerlingen van het eerste tot het derde leerjaar. Eerst een goede basis bouwen bij die jongste groep om dan door te groeien naar de hogere jaren.”

LEREN VAN DE AUTIKLAS “Leeftijdsoverstijgend werken is een bewuste keuze. De oudste leerlingen werken zelfstandig en nemen de jongsten op sleeptouw. Zo ontstaat een gezonde wisselwerking en nemen we de concurrentiestrijd weg. In een jaarklassensysteem leren alle kinderen hetzelfde en gaan ouders bijna onvermijdelijk vergelijken. In onze werking kan dat niet.”

“Elk leerpad start bij haarfijn weten waar je leerling staat.

Alleen dan maak je als leraar juiste keuzes. Daarom trekken we de individuele handelingsplannen uit buitengewoon door naar onze beleefschool. Leerplannen en eindtermen koppelen we aan de onderwijsbehoeften van onze leerlingen.”

“We vormen subgroepjes in een doorschuifsysteem van kwartiertjes, geïnspireerd op de autiwerking. De leraar geeft het ene groepje directe instructie terwijl de anderen zelfstandig

“Dat broers en zussen eindelijk samen school kunnen lopen, vinden ouders een mooi signaal”

50

Klasse Magazine

werken aan een taak. Dan zie je als leraar meteen wie mee is en kan je snel bijsturen. Als je klassikaal lesgeeft aan twintig leerlingen, glippen sommige kinderen door de mazen van het net. Dan bots je pas achteraf op leerachterstand.”

“Door het principe van ‘geborgen vrijheid’ geven we verschillende graden van vrijheid aan onze leerlingen.

‘Geborgen’ betekent dat we leerlingen eerst structuur aanbieden: in tijd, ruimte én begeleiding. Daarvoor werken we met een daglijn die toont wat leerlingen wanneer kunnen verwachten. En delen we het lokaal helder in: een klas, een atelier en een buitenruimte.

Onderling verbonden én evenwaardig als leerplek. Met een leraar die naast de kinderen staat, die zijn leerlingen door en door kent. Pas daarna volgt de vrijheid, in stukjes. Dat hebben kinderen nodig om stappen vooruit te blijven zetten.”

NOG NIET KLAAR MET INCLUSIE “Dat we op onze buitengewone campus nu ook een beleefschool organiseren, betekent niet dat we er al zijn. Echt inclusief werken we nog niet. Om het project van de grond te krijgen, kozen we in het eerste schooljaar voor een gescheiden werking. Toch ontstonden er spontaan al verbindingen. Zo geeft onze leraar muzische vorming haar lessen in een samengestelde groep van kleuters uit type 9 en de gewone kleuterklas. Ontzettend mooi hoe ze samen knutselen.”

“We voelen dat de tijd rijp is om een stap verder te gaan met inclusie. In tweerichtingsverkeer. Terwijl de beleefschool oorspronkelijk vooral principes uit het buitengewoon onderwijs overnam, zien we nu ook de omgekeerde beweging. De leraar van de autiklassen stapt af van de ik-hoekjes en gaat werken met thematische hoeken rond rekenen of taal.”

“Ook de coronacrisis zorgt onverwacht voor nieuwe samenwerkingen. We organiseerden de opvang tijdens de lockdown niet gescheiden en deelden de speelplaats in zones in. Het bracht rust bij alle leerlingen. Dat trekken we dit schooljaar door. We zoeken uit hoe we leerkansen bieden tijdens de speeltijd én daarbij optimaal gebruik maken van de groene omgeving. Elke speelzone moet uitdagend zijn. Maar evengoed komen er rustige plekken waar kinderen ontsnappen aan de drukte.”

EEN RIJKE DIRECTEUR “Op drie jaar tijd maakte onze school een transformatie door. Dankzij mijn leraren. Ik ben een rijke

51

“Ontzettend mooi hoe kleuters uit type 9 en de gewone kleuterklas samen knutselen”

directeur, lach ik altijd. Niet dat ik op zakken geld zit, maar omdat mijn team zoveel capabele mensen telt. Zij maken inclusief onderwijs dag na dag waar met de kinderen én de ouders.”

“Alleen: door die grootste plannen, mis ik soms tijd om te coachen. Dat steekt, want de switch naar verregaande inclusie vraagt veel van mijn leraren. Zij hebben recht op eerlijke, frequente feedback en ondersteuning. Onderwijs maken vanuit een maatschappijvisie waarin kinderen, los van leer- of zorgnood, samen op school zitten, geeft gelukkig veel energie. Mensen zien inclusie te vaak als eenrichtingsverkeer van buitengewoon naar gewoon, maar het kan ook omgekeerd. Dat was ooit mijn kleine kinderdroom. Nu een groot en uniek teamproject.”

Klasse Magazine

Reportage

Tijd voor een tussendeurtje Tekst Sara Frederix Beeld Jens Mollenvanger

Juf Lente van het derde leerjaar in Leefschool De Dageraad deelt met haar collega van het vierde een ‘tussenklas’. Letterlijk een extra lokaal tussen hun beide klassen, waar leer­ lingen die sneller klaar zijn en de zorgleraar ongestoord aan de slag kunnen.

te nemen en er geen zottekeskot van te maken. Ook leerlingen die zelden of nooit sneller klaar zijn, krijgen af en toe talentopdrachten. Ik vermeld er niets over op het rapport, maar evalueer met enkele gerichte vragen. Waarom koos je dit talent? Wat lukte wel of niet? Welk talent kies je volgende keer?”

“Yes, ik mag een knikkerbaan bouwen!” Arvi, Tuur en Louis grabbelen een bouwopdracht uit de schuif en laten hun knikkers over schansen en door drakenmonden rollen. Selina stormt binnen nadat zij ook al klaar is met haar rekensommen en kiest een opdracht uit de lade ‘durf- en wileiland’: maak een ideeëndoos. Ze gaat voor een huis met een grote, gekleurde brievenbus. Zorgleraar Joëlle sijpelt binnen met enkele leerlingen voor wat extra herhaling en maant iedereen aan tot een béétje rust.

LEERLINGEN HELPEN ELKAAR “De leerlingen van het derde en vierde leerjaar gebruiken samen de tussenklas. Ze kennen het principe al van de kleuterschool en zijn het dus gewoon om elkaar te helpen en samen te werken. We organiseren met de twee klassen ook geregeld een klasdoorbrekend project. Dan gooien we de drie lokalen open.

En de leerlingen gebruiken de knusse zeteltjes van de tussenklas elke ochtend voor hun leeskwartiertje.”

Lente Duré: “Leerlingen die sneller klaar zijn met klasopdrachten, mogen naar de tussenklas. Daar kiezen ze een opdracht uit de negen eilanden van Talentenarchipel: taaleiland, denkeiland, sameneiland, fijneiland, muziek-, durf-, beweeg-, beelden- en wereldeiland. Met de opdrachtfiche en materiaal kunnen ze zelfstandig starten. Een breinbreker oplossen, een kerstboom bouwen, een blindenparcours organiseren, een choreografie in elkaar boksen, gevoelens in muziek herkennen of een woordenketting maken. Niet alle opdrachten zijn gekoppeld aan leerstof, maar er zit wel altijd een doel achter zoals bewegen, doordenken of samenwerken.”

“Een tussenklas heeft alleen maar voordelen. Het allerfijnste is dat ik gemakkelijk verschillende soorten taken kan geven. Tafels oefenen met een spelletje of een spreekoefening met de tablet gebeuren in de tussenklas, geconcentreerd begrijpend lezen in mijn klas. In het driesporenbeleid gaan de leerlingen die zonder instructie kunnen meteen aan de slag in de tussenklas. Zo is het in mijn klas rustig voor instructie en extra begeleiding voor kinderen die het nodig hebben. Dan sluit ik de deur tussen beide klassen. Door het raam in de deur houd ik wel een oogje in het zeil.”

“Elke drie weken stellen de leerlingen op het forum hun resultaat voor aan de twee klassen. Zo horen de andere leerlingen wat ze daar uitspoken en tonen ze trots hun talent. Het forum stimuleert ze om de opdracht serieus

“Voor de muzische uurtjes hebben we ook extra veel plek om te schilderen, rommel te laten staan en te bewegen. Voor drama moet ik de banken in de tussenklas niet meteen terug op hun plek zetten.

52

Wie is Lente Duré?

• leraar derde leerjaar in De Dageraad • staat vijf jaar voor de klas • 230 leerlingen, diverse school

Klasse Magazine

Reportage

“Kinderen kennen het tussenklas-principe al van de kleuterschool en zijn het gewoon om elkaar te helpen” Geen tijdverlies tussen lesovergangen. Vooraf verwittig ik natuurlijk wel mijn collega van het vierde dat ik de tussenklas bezet.”

“De tussenklas bruist van creativiteit. Bij een knutsel­ opdracht met toiletrolletjes verzinnen leerlingen plots in groep een heel toneel. Zelfs de verlegen kinderen spelen een rol achter hun geknutselde kartonnen pop.

Een andere keer mondt een eenvoudige origami­ opdracht uit in een papieren cadeau-tsunami voor de hele klas.”

SAMENKLAS “De tussenklas is dé plek voor extra zorg. De zorgcollega moet niet luidop met een groepje in mijn klas bezig zijn. Ze neemt leerlingen gewoon naar de aanpalende ruimte mee. Dat past in onze visie waarbij we zorg ín de klas geven en geen leerlingen wegplukken. Door de tussenklas werk ik heel nauw samen met mijn zorgcollega. Ze loopt mee rond in

54

de klas en grijpt meteen in: een boze leerling neemt ze mee voor een time-outbabbel in de tussenklas.”

“Met mijn collega van het vierde leerjaar werk ik door de tussenklas ook vaker samen. Je moet het wel open durven zeggen als de drukte in de tussenklas jouw leerlingen stoort tijdens een toets.”

TUSSENGANG “Dat we in deze school per graad een extra ruimte hebben, is een grote luxe. Natuurlijk heeft niet elke school zoveel plaats. Maar je kan ook de gang af en toe gebruiken als extra ruimte tussen twee klassen. Of stuur leerlingen voor een opdracht naar de speelplaats of een verloren ruimte in je schoolgebouw.”

“Als je zelf ook met een tussenklas wil experimenteren, geef je leerlingen dan zeker mee dat het geen speelruimte is. Het is een lokaal om onderwijs te verrijken. Maak dus functionele opdrachten en stel met de leerlingen regels op.”

Advertentie

Zelftest

Klasse Magazine

Zelftest

Hoe blijf jij leren?

Tekst Ruben Cassiman Illustraties Lucia Lenders

“Leer jij zelf eigenlijk nog iets bij?” Misschien stelden je leerlingen ooit die vraag. Of zijn ze daar een tikje te jong voor? Hoe dan ook, als leraar word je steeds beter in je vak. Je doet nieuwe ideeën op en blijft jezelf uitdagen. Maar hoe doe jij dat het liefst, professionaliseren?

Deze test checkt hoe breed en vindingrijk jij bijschoolt. Een heel schooljaar lang.

24 AUGUSTUS, 9.15 UUR 23 JULI, 19.30 UUR Bliep bloep. Een sms van je overijverige collega: “Heykes! Het nieuwe schooljaar is er sneller dan je denkt. Racisme, virussen, de sputterende economie: hoe verwerk jij die actuele thema’s in je lessen?” Het is putje zomer, de school kan nog even wachten. Maar wat antwoord je? a “Geen zorgen! Ik schreef me vorige maand in voor een webinar.” b “Geen zorgen! Ik heb een stapel boeken klaarliggen die verdieping geven bij die complexe thema’s.” c “Geen zorgen! Ik mail straks de collega’s. We starten een werkgroep, gaan kennisdelen en werken aan een actieplan.” d “Geen zorgen! Ik heb enkele straffe documentaires gezien op Canvas vol bruikbare fragmenten.”

Verzenden maar. In welke Netflix-serie had je ook weer een interessante scène gezien? Aflevering 83 of 135? Snel even opnieuw bingen.

57

“Ping.” Je mama heeft Whatsapp ontdekt: “Ik hoor juist van Chantal haar dochter dat het nu allemaal via de computer gaat in het onderwijs. Heb je wel genoeg ICT-vaardigheden? Xje, mama.” Je stuurt glunderend de opname van je eerste online les. Tijdens corona kregen jouw digitale skills een stevige boost, want ... a Jij en je collega’s leerden samen nieuwe online tools kennen. Jullie deelden ideeën via Whatsapp, maakten opnames van online lessen en gaven elkaar feedback. b Tijdens de lockdown waren YouTube-tutorials je beste vriend: 67 video’s later was jij een expert in online onderwijs. c Jij putte vooral uit je eigen online ervaringen. De quiz op je krantensite, het e-peritief met je vrienden, het lijstje van boodschappen-app ... Ze gaven stuk voor stuk inspiratie voor jouw online toetsen, lessen en opdrachten. d Zodra je kon, volgde je een online nascholing over afstandsonderwijs en ICT. De tips van de docent waren goud waard.

Klasse Magazine

Zelftest

10 SEPTEMBER, 12.15 UUR

13 APRIL, 10.00 UUR

“Riiing”. Je partner videocallt tijdens de lunchpauze.

Je zoekt een hoek die je wallen maskeert. “Hoe is het daar, schatje? Je ziet er moe uit. Ik vond een papieren vliegtuigje in je boekentas. Lukt het klasmanagement een beetje?” Wat fluister je?

Speeltijd. Sabrina van de boekhouding stapt in de lerarenkamer recht op je af. “Zeg, volgend jaar starten jullie met een nieuwe methode. Het voorschot is net betaald. Echt een dure affaire. Ik hoop dat jullie alles gebruiken?”

a “Er bestaan heel goede nascholingen over klasmanagement, bolleke. Op onze volgende pedagogische studiedag deelt een expert inzichten en tips.”

a “Tuurlijk, Sabrina. We kregen een uitgebreide handleiding en ik ben al druk bezig met die door te nemen.”

b “Het internet staat vol met info over klasmanagement, baby. Ik vond op Klasse.be een su-per-interessante tipreeks over klasmanagement.

Daar heb ik heel veel aan.” c “Wat een toeval, zoetje. We starten met een paar collega’s net een werkgroep rond klasmanagement.

Daarin delen we ervaringen en observeren we elkaars les.” d “Wees gerust, poepie. Deze zomer heb ik als monitor op zomerkampen veel bijgeleerd over groepsdynamiek. Die ervaring neem ik mee naar mijn klas.”

b “Tuurlijk, Sabrina. Ik schreef me in voor een Q&A-sessie met de auteurs van de methode.” c “Tuurlijk, Sabrina. Volgende week zitten we een eerste keer samen met het team. We ontwikkelen samen proeflessen, filmen die en geven daarna feedback.” d “Ach, Sabrina. Methodes beknotten mijn creativiteit en authenticiteit. Mijn lessen baseer ik op wat leerlingen zelf aanbrengen. Dat voorschot krijgen we niet terug, maar laten we met de rest eens goed gaan eten.”

14 OKTOBER, 22.50 UUR

23 JUNI, 16.00 UUR

Voor het slapen nog even mails checken. Drie keer dezelfde mail van je directeur. “Beste collegae. Binnenkort oudercontact! In bijlage de praktische afspraken. Laat me iets weten als je ondersteuning nodig hebt.” Je zoekt tevergeefs naar de bijlage, maar maakt je weinig zorgen want ...

Evaluatiegesprek. Je directeur neemt je voorbereiding door. Hoe reageert ze op wat jij schreef bij het titeltje ‘Bijscholingen’?

a Drie jaar geleden herwerkte je samen met enkele collega’s het oudercontact. Er is nu een leidraad voor moeilijke gesprekken en een praatcafé voor wachtende ouders. b Vorige week had je nog een lang en diepgaand gesprek met een goede vriendin. Haar open houding en vraagstelling bleven je bij: zo pak je het ook tijdens het oudercontact aan. c Jij volgde een praktische nascholing over oudercontacten. Met de tips uit het rollenspel voel je je klaar voor elk gesprek. d Online vond jij een pak checklists, kijklijsten en praatkaartjes. Nu nog even kritisch de beste selecteren. Dat oudercontact komt goed, chief!

58

a “Veel bijgeleerd door co-teaching met startende parallelcollega? Goed, dan mag jij de pedagogische studiedag in september leiden. Ik wil het hele team aan het co-teachen.” b “Jij hebt een Dropbox-map vol knipsels, video’s, boeken en websites die je lessen verrijken?!

Allemaal goed en wel, maar hoe moet ik dat aan de inspectie uitleggen?” c “Je zegt hier dat je overal en altijd een beetje leraar bent en je antennes voor nieuwe ideeën constant aanstaan. Dat je bijgevolg elke dag bijschoolt. Heel knap. Ik bewonder dat echt. Maar ernstig nu, waar zijn je bijscholingsattesten?” d Je directeur is in haar nopjes. “Vijf officiële bij­ scholingen gevolgd! Fan-tas-tisch. Doe zo verder.

Wel die kennis delen met het team én opletten dat je niet te veel lesuren mist, hé.”

Klasse Magazine

Zo school jij het liefst bij

Vooral: JIJ WIL LEREN DOOR SAMEN TE PROBEREN Leren doe jij het liefst door dingen uit te zoeken in teamverband. Wil je daar nog een stap verder in gaan? Probeer de Lesson Study methodiek eens. Daarbij ga je samen met je collega’s een les ontwerpen, uitvoeren, onderzoeken én bijsturen.

Vooral: JIJ HOUDT VAN LEREN DOOR TE STUDEREN Jij duikt graag in boeken, video’s, handleidingen of online tipstukken. De didactische tips, nieuwe leerstof of hapklare lestools maken van jou een betere leraar. Graag nog wat verdieping? Ook in podcasts zit goud voor jou.

Lees meer op klasse.be/lessonstudy

Surf snel naar klasse.be/podcasts

Vooral: JIJ WIL LEREN VAN DOCEREN Niets mis met de klassieke nascholing, vind jij.

Dat mag gerust online, als een docent je maar alles rustig uitlegt en tijd neemt voor je vragen.

Op zoek naar meer? Kijk ook eens verder dan de nascholingsfolder die je elk jaar in de bus krijgt.

Vooral: JIJ LEERT DOOR ONVERWACHT CREËREN Toeval is een sleutelbegrip voor jouw leraarschap: je houdt van onverwachte ontdekkingen.

Op stap, op de buis of tijdens een gesprek: overal vind je ideeën die je lessen beter maken. Maar welke leerstrategieën werken echt? Onderwijs­ onderzoekers Tim Surma en Kristel Vanhoyweghen duiden zes effectieve leerstrategieën die je bij alle leeftijden kan inzetten. Het ideale houvast voor jouw creativiteit?

Zoek op KlasCement.be

Verdiep je op klasse.be/leerstrategieën

59

Lerarenkaart

Klasse Magazine

Samenstelling Patrick De Busscher

Nieuwe voordelen In heel wat cultuurhuizen, musea, ICT-winkels, boekhandels … krijg je als leraar korting met je Lerarenkaart. Ontdek via Lerarenkaart.be meer dan duizend exclusieve voordelen.

Met de zoektool vind je makkelijk voordelen op maat van jou en je klas.

KBR - Koninklijke Bibliotheek

Brussel

gratis met je Lerarenkaart i.p.v. 11 euro

De verborgen poorten van het Bulskampveld

Beernem

gratis met je Lerarenkaart i.p.v. 1 euro

Tramsite Schepdaal

Dilbeek

gratis met je Lerarenkaart i.p.v. 4 euro

Torture Museum De Oude Steen

Brugge

2 euro korting: 6 euro i.p.v. 8 euro

Equisense, paard en natuur

Dranouter

15 procent korting

Museum Dhondt-Dhaenens

Deurle

2 euro korting: 5 euro i.p.v. 7 euro

Bezoekerscentrum Duinpanne Sea Change

De Panne

2 euro korting: 3 euro i.p.v. 5 euro

Kéramis

La Louvière

gratis met je Lerarenkaart i.p.v. 8 euro

Mineralogisch Museum

Merksem

gratis met je Lerarenkaart

Stedelijke Bibliotheek - Utopia

Aalst

gratis klaskaart met je Lerarenkaart

Pakawi Park

Olmen

20 procent korting

Bilzen Mysteries

Bilzen

korting op beide activiteiten

Maasmechelen Village

Maasmechelen

10 procent korting

Boekhandel Novelle

Kortrijk

10 procent korting

Battlekart

Kortrijk

30 procent korting

Strips Standaard Uitgeverij

webshop

30 procent korting op selectie strips

Van Driel Publishing

webshop

10 procent korting

Adriaensen Speciaalzaak Gezelschapsspellen

Antwerpen

10 procent korting

Stripweb

webshop

10 procent korting

Crossfit Holthem

Haaltert

5 procent korting op een abonnement

Klimkaffee

Mechelen

2 euro korting: 8 euro i.p.v. 10 euro

Boulderzaal Petite Ile

Brussel

3,50 euro korting: 9,50 euro i.p.v. 13 euro

Gocarttrein

Londerzeel

1,50 euro korting op de zoektocht

61

Klasse Magazine

Lerarenkaart

LERARENDAG

ANTWERPEN ZET HAAR CULTURELE DEUREN OPEN Verschillende locaties, Antwerpen 24 oktober 2020

Neem de toeristentram langs de Antwerpse musea en theaterhuizen, bezoek een museum van je keuze of luister naar en praat met de Nederlandse hoogleraar Barend van Heusden over het waarom en het hoe van cultuuronderwijs. Antwerpen laat leraren kennismaken met haar verfrissende, culturele onderwijsaanbod, volledig coronaproof. ’s Avonds opent het MAS exclusief en gratis voor leraren. Je ontdekt er de rondleidingen, workshops en culturele partners op een infomarkt én er zijn drankjes.

Volledig programma en inschrijvingen via klasse.be/ lerarendagen.

62

Klasse Magazine

Uitgelicht De Lerarenkaart houdt je via Lerarenkaart.be op de hoogte van expo’s, acties en voordelen. Bij elk voordeel check je er makkelijk of het educatieve luik geschikt is voor je klas. Schrijf je via klasse. be/nieuwsbrief-lerarenkaart in op de Lerarenkaart-nieuwsbrief en ontvang de meest interessante voordelen in je mailbox.

Š Bridgeman & Belgaimage & The Andy Warhol Foundation for the Visual Arts, Inc. Licensed

by SABAM ARS, Belgium 2020

LERARENDAGEN

WARHOL, THE AMERICAN DREAM FACTORY La Boverie, Luik 7, 10 en 14 oktober en 3 november 2020

MUSEUM

ACHTER HET FRONT Talbot House, Poperinge

Met vijftig originele werken en een reeks films, boek- en tijdschriftcovers, platenhoezen en posters van Andy Warhol brengt deze expo de tijdsgeest van het Amerika van de jaren 60, 70 en 80 weer eventjes in beeld en geluid tot leven.

Het parcours toont originele kunstwerken en ongeziene archieven.

Gratis met je Lerarenkaart. Volledig programma en inschrijvingen via www.klasse.be/lerarendagen.

63

Tijdens WO I konden de Britse verpleegsters, soldaten en officieren de gruwelen van de oorlog even vergeten in de huiselijke sfeer van het Talbot House. Dompel je in hun clubhuis onder in het leven net achter de frontlinies en ontdek er de vele verhalen en anekdotes. Je kan er zelfs logeren.

2 euro korting met je Lerarenkaart (7 euro i.p.v. 9 euro).

Vooraf reserveren a.u.b.

Lerarenkaart

© Annik Wetter

© David Samyn

Klasse Magazine

MUSEUM

EXPO

DE KONINGIN DER BADSTEDEN Stadsmuseum, Oostende

Louise-Marie d’Orléans, onze eerste koningin, gidst je door de geschiedenis van Oostende. Ontdek de badstad, de stadsontwikkeling, het toerisme, de visserij, de haven en de scheepvaart via objecten, affiches, documenten en multimedia­toepassingen.

Gratis met je Lerarenkaart i.p.v. 4 euro. Vooraf reserveren a.u.b.

64

IT NEVER ENDS Kanal-Centre Pompidou, Brussel

De Zwitserse kunstenaar John Armleder gaat een half jaar aan de slag in de Showroom van Kanal. In samenwerking met andere kunstenaars organiseert hij tussen nieuwe installaties een reeks concerten, performances, workshops en ontmoe– tingen die de tentoonstelling tot leven brengen.

2 euro korting met je Lerarenkaart (8 euro i.p.v. 10 euro).

Vooraf reserveren a.u.b.

Š John Baldessari, Beethoven‘s Trumpet Photo Timo Ohler

Klasse Magazine

EXPO EXPO

100 X CONGO MAS, Antwerpen 2 oktober 2020 tot 29 maart 2021

Het MAS zet honderd objecten uit de Congolese collectie van de stad Antwerpen in de kijker. Honderd jaar nadat de stad ze verwierf, zoekt deze expo naar de verhalen achter de objecten.

Hoe zijn ze in Antwerpen beland? Wat is hun betekenis voor de Congolezen zelf? Een uitnodiging: denk mee na over de beeldvorming van Afrikanen en over het verleden, het heden en de toekomst van deze collectie.

Gratis met je Lerarenkaart i.p.v. 10 euro. Vooraf reserveren a.u.b.

65

HOTEL BEETHOVEN BOZAR, Brussel 13 oktober 2020 tot 17 januari 2021

Een expo over Beethoven, maar dan toch ook weer niet. De doofheid van de componist is aanleiding voor een expo over luisteren in fysieke en in geestelijke zin. Als kunst onze blik op de wereld kan veranderen, kan ze dan ook de manier waarop we luisteren wijzigen? Hoe vertalen kunstenaars geluiden en muziek in beelden, bewegingen en lijnen?

50 procent korting met je Lerarenkaart. Vooraf reserveren a.u.b.

Moet je weten

Klasse Magazine

Samenstelling Anne Siccard

Interessant lesmateriaal

RED DE BIODIVERSITEIT Algemeen

STAMPMEDIA Secundair onderwijs

De biodiversiteit is in gevaar en moet beschermd worden. Op de website van de campagne #SamenVoorBiodiversiteit vind je tips, ideeën en materiaal om mee aan de slag te gaan. Maak vogelkastjes, vetbollen, start een moes- of vlindertuin of ga op observatie in de natuur. Heel wat organisaties helpen mee. samenvoorbiodiversiteit.be

StampMedia geeft jongeren tussen 16 en 26 jaar een stem in het medialandschap. Tijdens een workshop leren je leerlingen meer over mediawijsheid of de knepen van journalistiek.

Online vinden ze tips om digitale platformen in te zetten. Met het lespakket en -materiaal kan je zelf aan de slag. stampmedia.be

COMPUTATIONEEL VAARDIG Basis- en eerste graad secundair onderwijs

Computationele vaardigheden kan je al stimuleren in het basisonderwijs via STEM. Op de website van Stemcomputer vind je tal van uitgewerkte activiteiten voor in je klas: koekjes bakken, je eigen VR-ruimte maken, parkeerassistent spelen, tekenen met licht … stemcomputer.be

BITE TO FIGHT Algemeen

Cacao is big business, zeker in België. De koek voor de cacaoboer is echter een pak kleiner. Schiet samen met Oxfam-Wereldwinkels in actie met je school. Bestel gratis tattoos, ontdek de lesmaterialen en voer van 7 tot 17 oktober actie voor een eerlijke cacaosector.

Oxfamwereldwinkels.be/scholenactie

SAVED BY THE BELL

THE LITTER CHALLENGE

Algemeen

Tweede en derde graad secundair onderwijs

Laat op 5 oktober, de Internationale Dag van de Leraar, de schoolbel extra rinkelen. Zo laat je iedereen horen dat elk kind en elke jongere, waar ook ter wereld, recht heeft op kwaliteitsvol onderwijs. savedbythebell.be

Tijdens een innovatief traject rond zwerfvuil ontdekken leerlingen hoe psychologische processen gedrag positief beïnvloeden en maken ze kennis met nudgingtechnieken. Ze krijgen inzicht in het huidige zwerfvuilprobleem en zoeken in groep naar oplossingen, die ze uittesten. Schrijf uiterlijk 15 oktober in. goodplanet.be/nl/the-litter-challenge

67

Advertentie

Moet je weten

Klasse Magazine

Levenslang leren

WEBSITE

VIDEOPLATFORM

WTNSCHP?

WETENSCHAP UITGEDOKTERD

Op zoek naar interessante wetenschappelijke teksten op maat van je klas? Neem een kijkje op Wtnschp.be. Van wiskunde tot psychologie, van taal & literatuur tot robotica … Je vindt er allerlei blogs.

Waar worstelt een startende leraar mee? Hoe ga je om met agressief gedrag in de klas? Op dit videoplatform leggen wetenschappers hun onderzoek in drie minuten uit aan het grote publiek. Onderwijs, milieu, technologie … Maak je keuze.

Wtnschp.be

wetenschapuitgedokterd.be

VORMING

PROJECTEN

TWIST

SANDBOX

De vormingsdag ‘Twist’ werkt hands-on rond levensbeschouwing bij jongeren, identiteit, gesprekstechnieken, hoe omgaan met verschillen binnen je doelgroep en nog veel meer. Het thema? Verbindende communicatie als alternatief voor polarisatie.

Een videocast van VRT Sandbox legt uit hoe je je lessen op een aantrekkelijke manier vertaalt naar online lessen via ‘storytelling’. VRT brengt met KLAAR en de EDUboxen onderwijs, media en interactie samen. De videocast verwijst nog naar andere innovatieve toepassingen.

hujo.be/wanneer/twist/

sandbox.vrt.be/videopodcastlearntech

BOEK

VORMING

KUNST KAN JE LEREN

STORYTELLING FOR TEACHERS

In ‘Over het leren van de kunst’ schetst William Ploegaert een beeld van de kunstacademie van de toekomst. Hoe maak je een ‘academie’? Hoe evalueer je onderwijsdoelen bij je leerlingen? De checks & challenges én de praktische tips zijn handig voor alle leraren die kunst onderwijzen.

Hoe helpen vertel- en verhaaltechnieken je in de klas voor om het even welk vak? In Alden Biesen kan je van 15 tot 20 november een internationale cursus storytelling volgen voor leraren SO en van 7 tot 12 februari 2021 voor leraren BaO. alden-biesen.be/educatie

politeia.be

WIN! 5 x ‘Over het leren van de kunst’. Waag je kans via klasse.be/win

69

Advertentie

Moet je weten

SCHOOL FOR RIGHTS

Klasse Magazine

BRENG HET MUSEUM IN JE KLAS

Derde graad lager en secundair onderwijs

Zoek je materiaal om in je klas te werken rond (wereld) burgerschapseducatie en kinderrechten? Op de website van School for Rights vind je lesfiches, lespakketten, posters, dvd’s, posters … per doelgroep en over diverse thema’s. schoolforrights.be

Algemeen

Wist jij dat je de afbeeldingen van Vlaamse musea en erfgoedcollecties van het online platform Lukasweb gratis kan gebruiken? Van onbekende meesters tot Van Eyck. Het aanbod is uitgebreid. Je bekijkt het kunstwerk in detail in je klas. artinflanders.be/nl/musea-en-erfgoedcollecties

HOU JE SCHOOL PROPER Algemeen

DIGITALE DAG VAN DE WETENSCHAP Algemeen

De lespakketten (SO) en leesboeken, werkschriftjes … (BaO) en ‘Operatie Proper’ van Mooimakers helpen je samen met je leerlingen zwerfvuil aan te pakken op je school en een actieplan op te stellen. Met het voorleesboek ‘Schaap zwemt (niet)’ neem je nu ook kleuters op sleeptouw. Teleurgestelde zeedieren confronteren hen met zwerfvuil en de afbraaktijden.

De 10de editie van de Dag van de Wetenschap wordt op 22 november een online feest. Doepakketten voor kinderen, virtuele rondleidingen, online games ... Alle activiteiten worden gedigitaliseerd. Hou de website in de gaten voor de laatste nieuwtjes. dagvandewetenschap.be

mooimakers.be/wat-kan-jij-doen/school

RENDIEREN SPOTTEN IN NOORSE FJORDEN

BACK-PAKKET Secundair onderwijs

Lager onderwijs

Wie getuige, slachtoffer, familielid … is bij een (dodelijk) verkeersongeval draagt een zware rugzak mee. Om scholen te ondersteunen, werkte Rondpunt Back-pakketten uit. Ze helpen je om een noodplan op te stellen en over te gaan tot acties, bv. de inrichting van een stille ruimte. Thema’s als slechtnieuwsmelding en (rouw)verwerking worden uitgediept. Werkvormen helpen de leraar in de klas.

Didgeridoo spelen aan de voet van de Uluru. De Nijl afvaren tussen de krokodillen. De grote kleurrijke atlas ‘Reis rond de wereld voor kleine ontdekkingsreizigers’ neemt je leerlingen (vanaf 8 jaar) mee naar twintig bijzondere landschappen. Na elk hoofdstuk krijg je spelletjes en doe-opdrachten over de fauna, flora en lokale cultuur. eenhoorn.be

rondpunt.be/back-pakket

WIN! 7 x ‘Reis rond de wereld voor kleine ontdekkingsreizigers’. Waag je kans via klasse.be/win.

71

Klasse Magazine

Moet je weten

Tips voor je leerlingen

JEF MAKERS

DE SCHAAL VAN M

Lager en eerste graad secundair onderwijs

Laat je leerlingen een film maken, in de klas of thuis. Stuur hem vóór 3 januari 2021 naar de JEF makersselectie.

Misschien komt de film op het grote scherm tijdens de JEF makersdag op het JEF festival in de krokusvakantie. jeugdfilm.be/jef-makers

Derde graad lager onderwijs

In de week van 9 november dagen Mediawijs en Ketnet je leerlingen opnieuw uit. Met het online spel over privacy, gaming, sexting, online reclame … testen je leerlingen in de klas of thuis hun mediawijsheid. Schrijf je klas nu in. deschaalvanm.be

CYCLOMAX

WOBLET

Eerste graad basisonderwijs

In de eerste Vlaamse webserie voor kinderen is Nilou het beu om iedere dag op weg naar school in de file te staan. Ze wil samen met haar vriend Tuur veilig door haar stad Brussel fietsen en bedenkt een game. Laat je leerlingen de webserie bekijken terwijl ze meespelen. Maar zorg vooral dat ook zij voor de fiets kiezen.

Basisonderwijs

De downloadbare versie van het educatieve letterspel bestaat uit tweezijdige letterkaartjes. Met tien willekeurige kaartjes leggen leerlingen zo snel mogelijk woorden met een opgegeven aantal letters. Andere opties: met letters een kruiswoord maken of blind date spelen. Vraag tijdelijk, zonder verzendkosten, voor elke leerling een gratis afgedrukte versie via jorta@pandora.be.

cyclomax.jeugdfilm.be woblet.eu

RIJBEWIJS B HALEN Derde graad secundair onderwijs

JONG GELEERD …

Secundair en hoger onderwijs

Thuis de theorie oefenen voor het rijbewijs B met meerkeuzeof videovragen? Een proefexamen afleggen? De belangrijkste knelpunten van het praktijkexamen ontdekken? Het kan allemaal op het gratis online leerplatform van De Vlaamse Stichting Verkeerskunde. mijnrijbewijsB.be

Help jongeren beter studeren met de tips op de studieposters.

Tekst en tekeningen leiden hen door het studieproces en wijzen op de valkuilen. Wel even op Nederlands klikken als je de site opent. learningscientists.org/poster-translations

72

Klasse Magazine

01

02

03

04

05

06

07

08

09

10

11

12

13

02

Doorloper Ons kruiswoord­ raadsel is een wit blad, wachtend op oplossingen.

Een tip: de cijfers tussen de haakjes verklappen de lengte van de woorden.

03 04 05 06 07 08 09 10 11 12 13

HORIZONTAAL

Het woord in de gele vakjes is je eerste stap richting een reischeque van 500 euro. Daarmee kun je een citytrip kiezen uit het volledige aanbod van Holidayline.

Surf vóór 2 november naar klasse.be/win en waag je kans.

01. Beelden van een speciale zomer (13) 02. Klaar (2) / geur (5) / schuif (2) / legt een kip (2) / hij (2) 03. Gemaskerde bende (afk., 3) / Frans gebergte (4) / wielerwedstrijd (6) 04. Paleis in Apeldoorn (3) / bijbelboek (afk., 2) / eencellig dier (6) / muzieknoot (2) 05. Geladen deeltje (3) / gaan (Spaans, 2) / Bulgaarse munt (3) / haat (Frans, 5) 06. Te koop (afk., 2) / bestaan (Frans, 7) / afvalmaatschappij (4) 07. Boom (2) / vulkaan (4) / lichaamsdeel (3) / Vlaamse film (2) / contra basso (afk., 2) 08. Muzieknoot (2) / pester op internet (Engels, 5) / Nederlandse gemeente (6) 09. Waterplant (3) / Nederlandse rivier (6) / drank (4) 10. Dag rond centraal onderwerp (8) / stro (Engels, 5) 11. Het woord dat je zoekt (10) / wraakgodin (3) 12. Voegwoord (Latijn, 2) / legt een eend (2) / zwak moment (3) / applaus (6) 13. Blad met ‘karokes’ (13)

VERTICAAL

01.

02.

03.

04.

05.

06.

07.

08.

09.

10.

11.

12.

13.

Lees je voor je beroep (13) Extract (9) / Bantoevolk (4) Omhulsel (Duits, 5) / bestek (8) Adjectief (afk., 3) / cartoonist (3) / spoortocht (7) Ongeladen deeltje (8) / Chinese leider (3) / platenruiter (2) 80 dit jaar (4) / Line Sharing Adapter (afk., 3) / drug (3) / gans (Frans, 3) Paramilitaire organisatie (3) / muziekgenre (5) / kopje (3) / naschrift (afk., 2) Britse rockgroep (3) / iets met een trein en slagbomen (7) / hoogste punt (3) Muzieknoot (2) / herhaaldelijk (Duits, 8) / eerste vrouw (3) Dun (3) / Apenbroodboom (6) / schop (4) Belgische zangeres (3) / afgeladen (5) / woud en rivier in Pyreneeën (5) Bezittelijk voornaamwoord (Spaans, 3) / lidwoord (Spaans, 3) / schepping (7) Het klimaat in de negende maand (13)

Klasse Magazine

JE HOORT WAT IN EEN KLASLOKAAL

COLOFON

OVER JE ABONNEMENT

Klasse Magazine 021 – september 2020 Magazine voor onderwijs in Vlaanderen, uitgegeven door het Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Koning Albert II-laan 15, 1210 Brussel

Met Klasse Magazine willen we jou als leraar of onderwijsprofessional informeren, inspireren en versterken.

Bedankt dat jij een abonnement nam! Daar horen enkele voorwaarden bij.

Hoofdredacteur: Hans Vanderspikken Eindredactie Klasse Magazine: Bart De Wilde Vormgeving: Tim Sels Cover: Jenna Arts Klasse is een team. Werken samen aan dit project: Michel Aerts, Bram Bartholomees, Nele Beerens, Alexander Callewaert, Ruben Cassiman, Sabrina Claus, Tinne Deboes, Patrick De Busscher, Heleen De Clercq, Cherline De Maeght, Robin De Vries, Hannah El Idrissi, Kyra Fastenau, Sara Frederix, Stijn Govaerts, Leen Leemans, Peter Mulders, Ann Nevens, Tim Paternoster, Julie Poignie, Mieke Santermans, Anne Siccard, Sander Teirlynck, Klara Tesseur, Bram Truyens, Marc Vanbelle, Toon Van de Putte, Sigrid Vandemaele, Femke Van de Pontseele, Sonja Van Droogenbroeck en Michel Van Laere.

Klasse is een multimediaal communicatieproject dat onderwijs­ professionals, ouders en leerlingen versterkt en verbindt.

Daarvoor gebruikt Klasse online kanalen, een magazine, acties en campagnes.

Klasse.be facebook.com/klasse twitter.com/klasse_be instagram.com/klasse_be Reageren op een artikel of heb je nieuws voor de redactie?

02 553 96 86 of redactie@klasse.be.

Een adreswijziging doorgeven? Of een vraag over je abonnement of Lerarenkaart? Mail secretariaat@klasse.be of bel 02 553 67 82.

Wil je adverteren in Klasse Magazine, op onze website of nieuwsbrieven? 02 553 96 94 of publiciteit@klasse.be.

Overname van artikels uit de publicaties van Klasse is geen probleem, als je de bron expliciet vermeldt. Foto’s en illustraties worden door het auteursrecht beschermd.

Verantwoordelijke uitgever: Ann Verhaegen, Departement Onderwijs en Vorming.

Een individueel abonnement nemen op Klasse Magazine - Je kan je abonneren via klasse.be/ abonnementen. Een abonnement kost 10 euro (vrij van btw) en loopt gedurende 4 opeenvolgende nummers, ongeacht op welk moment in het jaar het abonnement is ingegaan. Bpost bezorgt elk nummer bij je thuis. Een abonnement is niet opzegbaar gedurende deze termijn en je kan ook geen gedeeltelijk abonnement nemen.

Woon je in het buitenland? Dan kost een abonnement 20 euro.

Een abonnement nemen als school of organisatie - Als school of organisatie kan je voor meer abonnees gelijktijdig een bestelling plaatsen en betalen. Dat kan via secretariaat@klasse.be. De verantwoordelijke van de school geeft daarbij alle nodige gegevens door in het sjabloon dat Klasse ter beschikking stelt. Je kan ervoor kiezen om de nummers te laten leveren op de respectieve thuisadressen van de abonnees óf op het adres van de school. Bij levering op school worden alle nummers afzonderlijk naar de school verzonden, dus niet in één pakket. De school is verantwoordelijk voor de persoonlijke bezorging bij de abonnee.

Je abonnement verlengen - Je abonnement verlengen doe je telkens voor 4 opeenvolgende nummers. Als je niet kiest voor een abonnement dat automatisch hernieuwt, vind je bij het laatste nummer waar je recht op hebt een brief met alle nodige informatie om je abonnement te verlengen. Bij de overgang van een persoonlijk abonnement naar een abonnement dat wordt betaald door je school, neem je het best even contact op met secretariaat@klasse.be.

Wanneer start je abonnement? - Een abonnement start pas zodra Klasse de betaling ontvangen heeft en geldt vanaf de verschijning van het eerstvolgende nummer. Abonnementen die betaald zijn nadat een nummer verschenen is, starten bij het daaropvolgende nummer en gelden voor 4 opeenvolgende nummers.

Wat als een nummer verloren gaat?- Als abonnee ben je verantwoordelijk voor het bezorgen van je correcte adres wanneer je inschrijft op een abonnement. Bij een groepsabonnement met meerdere adressen is de organisatie die de bestelling plaatst verantwoordelijk. Wanneer er ondanks een correcte adressering toch een nummer verloren gaat tijdens de verzending, zal de redactie in de mate van het mogelijke dat nummer nazenden. Zijn er geen exemplaren van het betreffende nummer meer voorradig, dan verlengt Klasse je abonnement met 1 nummer. Adreswijzigingen zijn op verantwoordelijkheid van de abonnee. Je kan ze bezorgen aan secretariaat@klasse.be of via je profiel op Klasse.be.

Acties en wedstrijden - Wanneer Klasse een speciale actie of een exclusief aanbod voor abonnees doet, geldt dit per abonneenummer. Wanneer 1 abonnee verschillende exemplaren van Klasse ontvangt, geldt het aanbod slechts voor 1 abonnement.

Je Lerarenkaart - Abonnees die recht hebben op een Lerarenkaart én hun abonnement betaalden voor 1 november krijgen samen met het decembernummer van Klasse Magazine de Lerarenkaart voor het volgende kalenderjaar thuisbezorgd. Wanneer meerdere Lerarenkaart-houders op 1 adres wonen en slechts 1 van hen is abonnee, kan de abonnee bij het bestellen 1 extra Lerarenkaart koppelen aan het abonnement, voor andere inwonenden op hetzelfde adres. Zij krijgen dan ook de Lerarenkaart thuis bij het decembernummer. Het laten toesturen van meerdere Lerarenkaarten naar 1 abonneeadres is een gunst voor abonnees en geldt niet voor groepsabonnementen. Misbruik hiervan, vastgesteld op basis van onderzoek van de redactie of van klachten van benadeelde Lerarenkaart-houders, zorgt ervoor dat de abonnee geen Lerarenkaart meer krijgt toegestuurd.

Lerarenkaart-houders die geen abonnee zijn, kunnen hun Lerarenkaart ophalen in hun lokale bibliotheek tot en met 31 juli. Welke dat is, kunnen ze nagaan op klasse.be/waarismijnlerarenkaart.

Je Lerarenkaart blijft geldig tot 31 december van het kalenderjaar dat op de kaart vermeld staat. Startende leraren die nieuw in dienst treden in het onderwijs, krijgen een proefnummer van Klasse Magazine én hun Lerarenkaart in de brievenbus. Afhankelijk van wanneer je in dienst treedt, krijg je dit proefnummer 2 à 4 maanden na je start.

Contactgegevens - Klasse beheert de gegevens van abonnees met de grootste zorg en houdt deze enkel bij voor eigen gebruik. Klasse kan de contactgegevens van abonnees gebruiken om hen te contacteren met informatie over hun abonnement of andere diensten van Klasse.

Privacy - Klasse hecht veel waarde aan de bescherming van persoonsgegevens en respecteert de privacy van abonnees. We gebruiken je gegevens voor beheer en betaling van je abonnement, communicatie over magazines en andere diensten van Klasse. Wanneer je een abonnement neemt, maken we ook een profiel voor je aan op Klasse.be, zodat je je abonnement ook zelf kan beheren. Dit betekent dat je als abonnee ook akkoord gaat met de gebruiksvoorwaarden van Klasse.be. Meer info kan je vinden in onze privacyverklaring.

is onderwijs en vorming

Abonnementsvoorwaarden - Het intekenen op een abonnement houdt in dat je deze abonnements­ voorwaarden aanvaardt. Klasse kan indien nodig de abonnementsvoorwaarden wijzigen. Deze abonnementsvoorwaarden vernietigen en vervangen dan alle voorgaande abonnementsvoorwaarden.

Advertentie

Klasse Magazine – driemaandelijks tijdschrift september/oktober/november 2020 Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Redactie Klasse – Koning Albert II-laan 15 – 1210 Brussel Afgiftekantoor Brussel X – P-004699

PB- PP B- 02164 BELGIE(N) - BELGIQUE