ХАТЛОН
БАНЇ - ОДАМ АЪЗОИ ЯКДИГАРАНД
Нашрияи маќомоти иљроияи њокимияти давлатии вилояти Хатлон №44 (3229)
www.khatlon-ruznoma.tj
панљшанбе, 24 октябри соли 2019
E-mail: khatlon.tj@mail.ru
Ба њамаи соњибкорони њимматбаланди кишвар ва кулли шахсони саховатпеша барои сањми ватандўстонаашон дар раванди корњои ободониву созандагї ба ифтихори сисолагии истиќлоли давлатї бори дигар сипоси бепоён изњор менамоям ва бо итминони комил изњор медорам, ки онњо минбаъд низ бунёду азнавсозии коргоњу корхонањои истењсолї, муассисањои иљтимої, роњу пулњо ва дигар амалњои хайрро ба хотири ободии Ватан, осоиши мардум ва пешрафти давлат идома мебахшанд. Бовар дорам, ки мову шумо сисолагии љашни истиќлолу озодии Тољикистони мањбубамон, яъне ин санаи муќаддасу таърихии халќамонро бо дастовезњои арзанда истиќбол мегирем.
Њамкорї
Хайрулло Амонулло роњбари САЊА дар Душанбе Валерию Киверро ба њузур пазируфт Сиёсати дарњои кушода яке аз дастовардњои бузурги давлатдории Тољикистони азиз дар даврони соњибистиќлолї ба шумор меравад. Бо шарофати сиёсати хориљии мамлакат дар ин давра Тољикистони соњибистиќлоли мо дар арсаи байналмилалї мавќеи шоистаи худро пайдо намудааст. Муносибат ва њамкорињои гуногунљабња бо кишварњои дунё, созмонњои байналмилаливу минтаќавї ва нињодњои байналмилалии молиявї имкон фароњам овард, ки ватани азизи мо боз њам рушду тараќќї ёбад. Дар ин замина вилояти Хатлон низ ташаббуси дарњои кушодаи роњбарияти Њукумати Љумњурии Тољикистонро дастури амали хеш ќарор дода, дар ин самт ба дастовардњои зиёде ноил гардид. Таъсис ва фаъолияти се минтаќаи озоди иќтисодї: МОИ Данѓара”, МОИ “Панљ” ва МОИ “Кўлоб” далели ин гуфтањост. Айни замон, дар МОИ “Данѓара” 52 субъект ва дар МОИ “Панљ” 41 субъект ба
лон хушњол гашта, љињати њамкорї дар самти њифзи сарњадот, таъмини ќисмњои њарбї бо таљњизоти марзбонї, боз њам ташаккул додани фаъолияти шўроњои љамъиятї оид ба ислоњоти милитсия, ташкили даврањои омўзишї, њамчунин, боз њам таќвият бахшидан ба татбиќи лоињањои иќтисодиву экологї низ таваљљуњи хоса дорад. Муовини якуми раиси вилоят Хайрулло Амонулло зимни суњбат оид ба дастовардњои вилояти Хатлон ёдовар гардида, таъкид дошт, ки дар вилоят 542 корхонаи саноатї фаъолият дорад. Дар 9 моњи соли равон њаљми истењсоли мањсулоти саноатї ба 5,7 миллиард сомонї расидааст. Њамчунин, зикр гардид, ки айни замон дар вилоят 32 лоињаи давлатии сармоягузорї ба маблаѓи 453,3 миллион доллари амрикої амалї шуда, инчунин ба ќадри 1,6 миллиард доллар сармояи хориљї лоињањо амалї хоњад гашт. Њамин тавр, љонибњо баробари баррасии масъалањои дигари мар-
ќайд гирифта шудааст, ки аллакай дар аксарияти онњо корхонањои истењсолї пурсамар фаъолият дорад. Ин ва дигар масъалањо зимни мулоќоти муовини аввали раиси вилоят Хайрулло Амонулло бо њайати дафтари САЊА дар Душанбе мавриди баррасї ќарор гирифт. Муовини якуми раиси вилоят њайати мењмононро тањти сарварии роњбари дафтари Созмони Амният ва њамкорињои Аврупо дар Душанбе Валерию Кивер рўзи 21 октябри соли равон ба њузур пазируфта, таъкид дошт, ки љињати рушди иќтисодиву иљтимоии минтаќа, љалби сармояи хориљї, њамкорињо дар соњаи њарбиву њифзи сарњадот дар асоси мувофиќањои миёни Љумњурии Тољикистон ва ташкилотњои
бут ба рушди иќтисодиву иљтимої сухан ронда, таъкид намуданд, ки дар оянда низ њамкорињои дуљонибаи судманд дар соњањои мухталиф, аз љумла бехатарї дар сарњадот, поккунии минањо, иќтисоду њифзи муњити зист рушд хоњад ёфт. Худи њамон рўз роњбари дафтари Созмони Амният ва њамкорињои Аврупо дар Душанбе Валерию Киверро сардори раёсати Вазорати корњои дохилии Љумњурии Тољикистон дар вилояти Хатлон генерал-лейтенант Искандар Солењзода ба њузур пазируфт. Сардори РВКД Љумњурии Тољикистон дар вилояти Хатлон иброз дошт, ки Хатлон калонтарин вилоят дар миќёси љумњурї ба шумор рафта, аз 25 шањру навоњї иборат аст ва ањолиаш зи-
байналмилалї рушду нумўъ ёфтааст. Тавре ки зимни вохўрї таъкид гардид, тўли 25 соли фаъолияти ташкилоти мазкур дар Тољикистон дар самти поккории мавзеъњои сарњадї аз минањо тањкими њифзи сарњадот вусъат бахшидани фаъолияти шўроњои љамъиятї оид ба мусоидати љомеаи шањрванди дар ислоњоти милитсия дар назди ВКД ва раёсату шуъбањои он дар мањалњо як ќатор корњои назаррас ба анљом расонида шуд. Валерию Кивер, роњбари дафтари САЊА дар Душанбе, зимни мулоќот бо муовини аввали раиси вилоят таъкид дошт, ки ташкилот ба рушди робита бо Тољикистон, аз љумла маќомоти иљроияи њокимияти давлатии вилояти Хат-
ёда аз 3 миллион нафарро ташкил медињад. Номбурда ироа дошт, ки вилояти Хатлон дорои марзњои сарњади тўлонї буда, њамкории дуљониба бањри муњайё сохтани фаъолияти пурсамари марзбонон кори хайр аст. Искандар Солењзода доир ба вазъи сиёсии љањон сухан ронда, таъкид дошт, ки кормандони маќомоти њифзи њуќуќ тамоми тадбирњои мушаххасро бањри риояи тартиботи љамъиятї, бехатарї ва амнияти шањрвандон меандешанд. Бахусус, фаъолияти шўроњои љамъиятї оид ба мусоидати љомеаи шањрвандї дар ислоњоти милитсия имкон
Пешвои миллат Эмомалї РАЊМОН Дар њошияи мулоќоти Пешвои миллат бо кормандони соњаи саноат
Љаласаи ситод
ЌАДАМЊОИ УСТУВОР ДАР РОЊИ ТАТБИЌИ ЊАДАФИ ЧОРУМИ СТРАТЕГИИ МАМЛАКАТ Шумораи корхонањои истењсолї дар вилояти Хатлон тайи 5 соли охир 166 адад зиёд шуда, ба 529 адад расидааст 14 октябр Асосгузори сулњу вањдати миллї — Пешвои миллат, Президенти Љумњурии Тољикистон муњтарам Эмомалї Рањмон бо коргарони соњаи саноати љумњурї мулоќот доштанд. Њадафи мулоќот тањлили вазъи воќеии соњањои иќтисоди миллї, бахусус бахши саноат, баррасии масъалањои њалталаби соња, дарёфти роњњои рушди он тавассути воридоти технологияњои навтарин, истењсоли мањсулоти раќобатпазир, таќвияти иќтидори содиротии мамлакат, таъсиси љойњои нави корї ва мусоидат кардан ба татбиќи њадафи чоруми стратегии мамлакат - саноатикунонии босуръати љумњурї буд. Президенти мамлакат муњтарам Эмомалї Рањмон бо тањлилњои амиќи вазъи соњаи саноат давоми солњои соњибистиќлолї дар амал љорї кардани ислоњоти соњањо, барномањои давлатї ва сармоягузорї ба иќтисоди миллї суханронї карда, барои рушду пешрафти мамлакат, таъсиси корхонањои истењсоли мањсулоти ватании ивазкунандаи воридот, ба шуѓл фаро гирифтани сокинон ба Њукумати љумњурї, Вазорати саноат ва технологияњои нав, маќомоти иљроияи њокимияти давлатии шањру ноњияњо ва дигар сохторњои марбута дастуру супоришњо доданд. Таъкид гардид, ки бо маќсади рушди соњаи саноат, ки заминањои он дар асоси се њадафи умумимиллї фароњам оварда шудаанд, мо саноатикунонии босуръати давлатро њадафи чорум эълон намудем. Татбиќи ин вазифаи муњим имкон медињад, ки Тољикистон дар давраи миёнамуњлат аз љумњурии аграриву саноатї ба индустриаливу аграрї табдил дода шавад. Саноатчиёни вилояти Хатлон бо маќсади татбиќи њадафи чоруми миллї, њамзамон таъмини наќшаи гузариши иќтисодиёти кишвар аз шакли аграрїиндустриалї ба индустриалї-аграрї дар партави Паёми навбатии Президенти Љумњурии Тољикистон, дар
афзоиши истењсоли маводи ѓизої бо роњандозї намудани коркарди мањсулоти аввалия то зинаи охир, имконияти истењсоли мањсулоти воридотивазкунанда як ќатор корњоро амалї карданд. Бо маќсади татбиќи ин њадаф, дар заминаи “Стратегияи миллии рушди Љумњурии Тољикистон барои давраи то соли 2030”, бо ќарори Њукумати Љумњурии Тољикистон “Барномаи рушди иљтимоиву иќтисодии вилояти Хатлон барои солњои 2016-2020” тасдиќ гардид, ки он имконияти зиёд намудани њаљми маљмўи мањсулоти саноатии вилоятро то соли 2020 дар ќиёс бо давраи то барномавї дар сатњи 5,3 баробар пешбинї намудааст. Боварї њаст, ки саноатчиёни вилоят бо азму иродаи ќавї ба ин нишондињанда мерасанд. Тавре ки Шавкат Мањмадалиев, мудири шуъбаи энергетика ва саноати маќомоти иљроияи њокимияти давлатии вилоят, ба рўзномаи “Хатлон” иттилоъ дод, маќомоти иљроияи њокимияти давлатии вилоят ба рушди соњаи саноат ва энергетика таваљљуњи махсус зоњир менамояд. Дар натиљаи татбиќи як ќатор барномањои давлатї њамарўза нишондињандањои истењсолї рўй ба афзоиш доранд. - Саноатчиёни вилоят бо истифода аз имкониятњои мављуда дар давоми 9 моњи соли равон ба маблаѓи 5 миллиарду 786 миллион сомонї мањсулоти саноатї истењсол намуда, њаљми истењсолро нисбати њамин давраи соли гузашта 570,4 миллион сомонї зиёд ва суръати афзоиш бо нархњои ќиёсиро дар сатњи 8,8 фоиз таъмин карданд, - зикр кард Ш. Мањмадалиев. - Дар њаљми умумии намуд њиссаи саноати коркард - 45,6 фоиз, саноати истихрољи маъдан - 4,4 фоиз, истењсоли неруи барќ ва газ - 48,4 фоиз, таќсимоти неруи барќ, газ ва дигар хизматрасонї - 3,6 фоизро ташкил дод. Ба афзоиши њаљми мањсулоти саноатии вилоят асосан истихрољи нафт ва гази табиї - 118,0 фоиз,
(Давомаш дар сањ. 2)
Озмун
Кадбонуњои тољик њунари волои ќаннодї ва њалвопазї доранд Миллати тољик аз ќадим бо фарњанг, рисолати созандагии хеш маълуму машњур аст. Дар даврони соњибистиќлолии кишвар бо ибтикори фарзанди фарзонаи миллат, Президенти Љумњурии Тољикистон Эмомалї Рањмон соњаи фарњанг њамчун таљассумгари симои маънавии халќ, муттањидсозандаи неруњои аќлониву эљодгар, пайвандсози таърихи гузаштаву имрўзи одобу русум ва дигар арзишњои фарњангии миллї дар љомеа маќоми махсус касб намудааст. Эълон гардидани Рўзи фалак, Шашмаќом њамчун мусиќии суннатии миллї, чакан ба њайси њунари волои бонувон имкон фароњам овард, ки њунарњои мардумї рушду нумўъ ёбад. Тибќи Амри Президенти Љумњурии Тољикистон аз 13 декабри соли 2018-ум дар доираи баргузории фестивал-намоиш, ид ва озмунњои анъана ва њунарњои мардумї дар Љумњурии Тољикистон барои солњои 2019-2021 озмуни ќаннодї ва њалвопазї низ аз иќдомњои навбатии роњбарияти Њукумати Љумњурии Тољикистон дарак медињад. Њазорсолањо муќаддам мардуми тамаддунофари тољик дар истењсоли мањсулоти ќаннодї ном бароварда буданд. То имрўз дар аксар мавзеъњои вилояти Хатлон кўчаву мањалњое боќї мондаанд, ки аз њунари волои ниёгон шањодат медињад: кўчаи Чармгарон, Заргарон, Њалвопазон, Ќаннодон ва амсоли ин. Рўзи якшанбеи гузашта дар назди Кохи фарњанги “Лоњутї” озмуни вилоятии ќаннодї ва њалвопазї баргузор гардид. Зимни чорабинї садњо номгўи ширинињо пешкаши њамагон гардонида шуд ва ин
Љаласаи ситод оид ба омодагињо ба фасли тирамоњу зимистони солњои 2019-2020 баргузор гардид. Чорабиниро муовини раиси вилоят Раљабалї Раљабов њусни ифтитоњ бахшида, изњор дошт, ки дар асоси Ќарори Њукумати Љумњурии Тољикистон ќарори раиси вилояти Хатлон оид ба омодагињо ба фасли тирамоњу зимистони солњои 2019-2020 ба имзо расида, раисони шањру навоњї, роњбарони ташкилоту муассисањо бањри татбиќи ќарори мазкур муаззаф гардиданд.
Омодагї ба фаслњои тирамоњу зимистон нигаронкунанда аст
Њадафи роњбарияти Њукумати Љумњурии Тољикистон ва раиси вилояти Хатлон омодагии њамаљониба ба фасли тирамоњу зимистон, таъмини ањолї бо сўзишворї, неруи барќ, захираи ангишт дар муассисањои таълимиву табобатї ба шумор меравад. Ин буд, ки муовини раиси вилоят зимни суханронї аз масъулини шањру навоњї, ташкилоту муассисањо љињати камбудињои љойдошта дар ин самт пурсиш ба амал оварда, бањри рафъи камбудињои љойдошта дастуру супоришњои мушаххас дод. Сардори Раёсати рушди иќтисод ва савдои маќомоти иљроияи њокимияти давлатии вилояти Хатлон Давлат Мирзоев зимни њисобот аз он изњори нигаронї намуд, ки рафти ќарори мазкур дар аксари шањру ноњияњо мувофиќи матлаб нест. Масъалаи асосие, ки бояд сари ваќт њаллу фасл гардад, таъмини маблаѓгузорї аз њисоби буљети мањаллии шањру ноњияњо ба соњаи
маориф ва тандурустї љињати захираи ангишт ва сўзишворї мебошад. Мутаассифона, дар ин самт низ баъзе шањру ноњияњо ба сањлангорї роњ додаанд. Иљрои наќшаи захираи ангишт ва сўзишворї 81-91 фоиз таъмин гардидааст. Аз 849 адад дастгоњњо 813 адад дар њолати корї буда, 36 адади ин дастгоњњо таъмирталаб аст. Аз 305 адад буѓхонањо бошад, 166 ададаш ѓайрифаъоланд. Тавре ки зимни љаласаи навбатии Ситоди зимистонгузаронї таъкид ба миён рафт, дар соњањои хољаги халќ камбудињо ба чашм мерасад. Масъулини шањру ноњияњо бањри бартараф кардани камбудињо љињати људо намудани маблаѓ барои фасли замистон дар ташкилоту муассисањо тадбир наандешидаанд. Њамин тавр, зимни љаласа масъалаи таъмиру тармими
роњњо, норасоии аломатњои роњњо, захираи маводи ѓизої, захираи хўроки чорво, таъмиру тармими муассисањои таълимию табобатї, корхонањо, кашару фермањои чорвопарварї низ таъкид ба миён омад ва масъулини соњањо бањри омодагї ба фасли замистон вазифадор гардиданд.
рўзи 60
мењнати зарбдор!
Њашарчиён дар љамъоварии пахта сањм мегиранд
чорабинї бори дигар собит намуд, ки њунари њалвопазї ва садњо намуди дигари ширинињо то ба имрўз ба мо аз гузаштагонамон мерос мондааст. Њар як бону дар хонадон бо дастпухтњои ширину болаззати хеш, ки аз мевањои шањдбори ватанї омода мегардад, ном баровардааст. Ин буд, ки дар ин озмун бонувон бори дигар њунари дастони пурэъљози худро ба намоиш гузоштанд ва диќќати иштирокчиёни чорабиниро ба худ љалб намудаанд. Чорабинии мазкур аз он шањодат медињад, ки таъсиси дањњо марказњои омўзиши њунарњои ќаннодї дар шањру ноњияњои вилоят имкон фароњам оварданд, ки љавондухтарони мо кадбонуњои бемислу муваффаќ гарданд. Муовини раиси вилоят Умед Зоирзода зимни суханронї аз пайдоиши нахуст њунарњои ќаннодї, аз љумла њалвопазї ёдовар гарди-
да, таъкид дошт, ки дар даврони Сосониён њалвоњои махсус омода мегаштааст, ки дар осори адибону таърихнигорон махсус ќайд гардидааст. Омўзиши ин њунарњо имкон фароњам меоварад, ки љойњои нави корї бунёд гардад, ањолї бо шуѓл фаро гирифта шавад. Муњим аз њама, бањри таъмини бехатарии озуќаворї замина гузошта шавад. Зеро мањсулоти ватанї барои солимии љону рўњи инсон муфид аст. Озмун - намоиши вилоятии ќаннодї ва њалвопазї љамъбаст гардид ва њунармандони чирадасти шањру навоњї соњиби сипосномаву туњфањои маќомоти иљроияи њокимияти давлатии вилояти Хатлон гардиданд. Дар анљом њунармандони вилоят бо њунари волои хеш хотири иштирокдорони чорабиниро болида гардониданд. ВАХШОНА, «Хатлон»
Имрўзњо дар сањроњои пахтазори хољагињои вилоят љамъоварии њосили “тиллои сафед” идома дорад. Хољагидорон азм доранд, ки аз рўзњои офтобї пурсамар истифода бурда, зањмати њосили бо ранљ парвардаи хешро сари ваќт љамъ оваранд. Тавре ки иттиллоъ дода будем, айни замон кишоварзони шањри Левакант, Бохтар, ноњияњои Данѓара, Вахш дар љамъоварии “тиллои сафед” пешсафи мусобиќа ќарор гирифтаанд. Зањматкашони ноњияњои Њамадонї, Хуросон, Шањритуз низ бањри ноил гардидан ба дастовардњои нав ба нави мењнатї талош доранд. Дар доираи маъракаи “60 рўзи мењнати зарбдор!” имрўз њашарчиён низ ба мадади пахтакорон омада, бањри љамъоварии “тиллои сафед” љидду љањди беандоза доранд. Аз њисоби ташкилоту муассисањои вилоятї ва маќомоти иљроияи њокимияти давлатии вилоят беш аз 500 нафар ёрдамчиён рўзи якшанбе ба заркорони ноњияи Вахш дасти кумак дароз намуданд. Њашарчиён дар сањрои хољагии тухмипарварии «Кўлоб»-и ноњия рўзи якшанбе
беш аз 6 тонна пахта љамъ оварданд. Дар ин њашар собиќадорони мењнат низ ширкат варзида, дар љамъоварии пахта сањми хешро гузоштанд. Тавре ки собиќадор Саидќул Шомалангзода баён дошт, ин маъракаи муњим, яъне љамъоварии “тиллои сафед” собиќадорони ар-
(Давомаш дар сањ. 2)
саи мењнатро низ дар канор нагузошт ва онњо бањри сари ваќт ва бо сифати баланд љамъ овардани мањсули дастранљи марди дењќон камари њиммат бастанд. Дар ин рўз њашарчиён аз ноњияи Вахш низ ба љамъоварии “тиллои сафед” дар хољагињои пахтакори ноњия сафарбар гардиданд. Лозим ба ёдоварист, ки ањли зањмати хољагии тухмипарварии «Кўлоб»-и Љамоати дењоти «20-солагии Истиќлолият»-и ноњияи Вахш дар парвариши пахта ном баровардаанд. Хољагидорон њамасола њосилнокии заминњоро баланд бардошта, дењќонони шањру ноњияњоро бо тухмии аълосифат таъмин менамоянд. Тавре ки саркишоварзи хољагї Амир Худоёров иброз дошт, соли равон дар майдони 930 гектар кишти пунба гузаронида, парвариш, ѓизодињї, коркарди агротехникиро хуб ба роњ монда, натиљаи дилхоњ ба даст оварданд. Тибќи дурнамо дењќонон бояд 23-сентнерї њосил бардоранд, вале азму талоши заркорон рўёнидани 30-сентнер њосили “тиллои сафед” мебошад. «Хатлон»
2
ХАТЛОН Љумњурии Тољикистон њоло боѓњои истироњатии ба номи А. Љомї ва А. Навої кушода, њайкалњои ин ду фарзанди бузурги миллатњои тољику ўзбек гузошта шудааст. Мењмонони ўзбекистонї њар гоње ки ба Тољикистон меоянд, ободию гулгулшукуфї ва биноњои боњашамат, боѓу гулгаштњо, хиёбонњои васеъу зебои кишварро дида, ангушти њайрат мегазанд. Њар як сокини Ўзбекистон, ки мењмони пойтахти Тољикистон мешавад, њатман ба Боѓи фарњангии ба номи Алишер Навої рафта, дар назди њайкалњои ду дўст - устоду шогирд Мавлоно Абдурањмони Љомї ва Мир Алишер Навої таваќќуф намуда, таърихи гузаштаву имрўзаро ба ёд меорад ва ба хидматњои сарварони халќпарвари ду кишвар муњтарам Эмомалї
ШАХСИЯТЊОИ БУЗУРГ ЛОИЌИ ЊАМА ГУНА ЉОИЗААНД Дар таърихи ду халќи ба њам бародар ва њамсояи ќарин тољику ўзбек 9 марти соли 2018 бо њарфњои заррин сабт меёбад. Дар ин рўз Президенти Љумњурии Ўзбекистон муњтарам Шавкат Мирзиёев ба шањри Душанбе – пойтахти Љумњурии Тољикистон бо сафари расмї ташриф овард. Мењмони олиќадрро Асосгузори сулњу вањдати миллї - Пешвои миллат, Президенти Љумњурии Тољикистон муњтарам Эмомалї Рањмон ва тамоми тољикистониён самимона пешвоз гирифтанд. Мардуми дунё ба мењмоннавозии тољикон бањои баланд доданд. Воќеан, аз нав барќароршавии муносибатњои сиёсию иќтисодї ва иљтимоии њар ду миллати њамфарњанг дастоварди бузургест. Мо, сокинони љумњурињои соњибистиќлоли Тољикистону Ўзбекистон, чандин сол ин бањамоиро интизорї кашидем. Зимни вохўрї Президенти Љумњурии Ўзбекистон Шавкат Мирзиёев Президенти Тољикистонро ба оѓўш гирифта: «Эмомалї Рањмон бародари ман ва дўсти мо», - гўён суханронї карданд. Њангоми мулоќот ва вохўрињо 27 созишнома ба манфиати халќњои тољику ўзбек ба имзо расида, 16 гузаргоњи сарњадї кушода шуд. Дар тантанањои ба ин муносибат доиршуда тољикону ўзбекон ашки шодї мерехтанд, њамдигарро ба оѓўш мекашиданд, суруду тарона мехонданд, мераќсиданд. Моњи августи соли 2018 сафари љавобї - давлатии Асосгузори сулњу вањдати миллї - Пешвои миллат, Президенти Љумњурии Тољикистон муњтарам Эмомалї Рањмон ба Ўзбекистон сурат гирифт, ки ба шодии мардуми њар ду
кишвар хурсандии нав зам намуд. Мо низ дар ќатори сокинони ноњияи Поп, шањри Чуст ва ноњияи Косонсойи вилояти Намангони Љумњурии Ўзбекистон бо мењру муњаббати беандоза бо гулдастањо ба пешвози муњтарам Эмомалї Рањмон ба шањри Тошканд рафтем. Дар хиёбону кўчањои шањри Тошканд зиёда аз 1 миллион одам бо гулдастаю шиорњо интизори муњтарам Эмомалї Рањмон буданд. Мардум бо як овоз «Хуш омадед, муњтарам Эмомалї Рањмон!» ва кўдакон бо гулдастањо «Хуш омадед, бобољон!» мегуфтанд. Он рўз ба иди дўстии тољику ўзбек мубаддал гашт. Ин воќеаро журналистони хориљї мушоњида карда, дар њайрат монданд ва моро акс гирифта, саволборон карданд. Њамин тариќ, дар дењаи Чодаки ноњияи Поп, шањри Чуст ва ноњияи Косонсойи вилояти Намангони Љумњурии Ўзбекистон маъракаи «Оши дўстї» ташкил карда шуд. Мо аз сиёсати инсондўстона ва хирадмандонаи Президенти Љумњурии Тољикистон муњтарам Эмомалї Рањмон ва Президенти Љумњурии Ўзбекистон муњтарам Шавкат Мирзиёев бенињоят хурсандем. Ба шарофати онњо миллатњои тамаддунофари тољику ўзбек аз нав ба њам омаданд. Айни замон дар Ўзбекистон мактабњои тољикї фаъол шуданд ва забони тољикї мавќеи пешинаашро касб намудааст. Аз љумла, дар дењаи Чодаки ноњияи Попи вилояти Намангон дар мактабњои № 20, 26 ва 50 синфњои тољикї кушода шуданд. Воќеан, ба хотири дўстии пояндаи тољикону ўзбекон дар Љумњурии Ўзбекистон ва
Рањмон ва муњтарам Шавкат Мирзиёев арљ мегузорад, ки муњити озод фароњам сохтаанд. Њамчунин, тавассути радио, телевизион ва интернет огоњ шудем, ки Љамъияти ўзбекони Љумњурии Тољикистон ва Љамъияти «Сипарони Ватан» солњои 2018-2019 дар шањрњои Бохтар, Вањдат, ноњияњои Лахш, Рўдакї, Вахш, Панљ, Љайњун, Дўстї, Љалолиддин Балхї, Шањритуз, Ќубодиён љамъомад доир намуда, самараи талошњои ин ду абармардро тарѓибу ташвиќ мекунанд. Дар љамъомадњо мардуми одї баромад карда, ба хизматњои шоистаи муњтарам Эмомалї Рањмон ва муњтарам Шавкат Мирзиёев бањои баланд медињанд. Мо ин ду шахси абарќудратро ќањрамонони асри XXI мешуморем ва онњоро арзандаи мукофотњои олии байналмилалї, аз љумла, Љоизаи Нобел медонем. Исомиддин Аслонов, сардори ситоди Љомеаи ўзбекони Тољикистон, узви Љамъияти «Сипарони Ватан»-и Љумњурии Тољикистон, Равшанбї Ѓоибназарова, сокини дењаи Чодаки ноњияи Поп, вилояти Намангон, Гулшаной, Рўшаной ва Наргиза Исомиддинзодањо, муаллимони мактабњои № 50, 26 ва 20 - и ноњияи Поп, Муњаммад Зафариддин ва Муњаммад Зайналобиддин, хизматчиёни Роњи оњани Љумњурии Ўзбекистон, Бањодур Њакимов, Махфират Њакимова ва Турѓунбой Ќурбонов, нафаќахўрон аз шањри Чуст
ЌАДАМЊОИ УСТУВОР ДАР РОЊИ ТАТБИЌИ ЊАДАФИ ЧОРУМИ СТРАТЕГИИ МАМЛАКАТ (Аввалаш дар сањ. 1) истихрољи њаргуна канданињои фоиданок - 118,0 фоиз, истењсоли маводи хўрока, нўшокињо - 122,7 фоиз, нўшокињои спиртдор - 102 фоиз, нўшокињои беспирт - 106,6 фоиз, дўзандагї - 109,3 фоиз, коркарди чўбу тахта ва маснуоти чўбин - 131,2 фоиз, табъу нашр 101 фоиз, истењсоли мањсулоти кимиёвї - 3 баробар, маснуоти резинї ва пластмасї - 116,2 фоиз, мањсулоти ѓайрифилизии маъданї - 114,7 фоиз, маснуоти тайёри филизї - 104,1 фоиз, истењсоли таљњизоти барќї - 159,9 фоиз, маснуоти мебелї - 132,2 фоиз, истењсоли неруи барќ - 112,6 фоиз ва таќсимоти неруи барќ - 115,9 фоиз шароит фароњам овардааст. Мањз тањия ва тасдиќи Фармони Президенти Љумњурии Тољикистон аз 15 январи соли 2019, №1181 “Дар бораи ворид намудани таѓйирот ба Фармони Президенти Љумњурии Тољикистон аз 16 январи соли 2018, №990”, ки тибќи он дар вилоят 530 субъекти соњибкорї дар соњаи истењсолї ба мораторий фаро гирифта шуданд, мусоидат намуд, ки њаљми афзоиши мањсулоти саноатї, аз ќабили истихрољи нафт ва гази табиї, канданињои фоиданок, истењсоли маводи хўрока, нўшокињои спиртдор ва беспирт, дўзандагї, маводи кимиёвї, маснуоти резинї ва пластмасї, мањсулоти ѓайрифилизии маъданї, маснуоти тайёри филизї, истењсоли таљњизоти барќї, маснуоти мебелї ва коркарди чўбу тахта ва маснуоти чўбин дар сатњи аз 114% то 3 баробар таъмин карда шавад. Мувофиќи Наќшаи чорабинињои маќомоти иљроияи њокимияти давлатии вилояти Хатлон дар заминаи Амри Президенти Љумњурии Тољикистон аз 22 майи соли 2018, №АП-1059 бо маќсади дар сатњи баланд таљлил намудани 30-солагии Истиќлолияти давлатии Љумњурии Тољикистон тайи солњои 2018-2021 баистифодадињии 232 корхона ва коргоњњо бо назардошти таъсиси 2112 љойи нави корї пешбинї шудааст. Дар 9 моњи соли равон дар вилоят 68 корхона ва коргоњњои истењсолї бо назардошти 740 љойи нави корї таъсис ёфта, сохтмони зиёда аз 35 адади дигар идома дорад. Бояд ќайд кард, ки дар 5 соли охир њаљми истењсоли мањсулоти саноатї ва теъдоди корхонањои нав 2 баробар афзуда, тавлиди якчанд намуди мањсулоти саноатї, аз ќабили семент, ќуму шаѓал, гаљ, хишти бинокорї, хишти сементї, сафолакњои роњрав, ширеш ва ранги сохтмонї, моеъи зарфшўї, мебел, гаљкартон, клинкер, шишаи мулоим, маснуоти ресандагї, бофандагї, дўзандагї, кешбофї, консервабарорї, меваи хушк, мањсулоти ширї, банду басти мањсулот, мањсулоти пластикї, дару тирезањои пластикї ва чўбї, мањсулоти фарматсевтї-доруворї, пахтањои нафиси тиббї ва ѓайра ба роњ монда шуд. Њамзамон, њаљми истењсоли мањсулот ва номгўйи он сол аз сол зиёд шуда, аз 81 номгўй ба 92 номгўйи њозира расонида шуд. Агар соли 2013 шумораи миёнаи солонаи кормандони истењсолоти саноатии вилоят њамагї 16,2 њазор нафарро ташкил карда бошад, пас ин раќам дар соли 2019 ба 24,5 њазор нафар расонида шуд. Айни замон шумораи корхонањои истењсолї 529 ададро ташкил медињад, ки дар ќиёс ба соли 2013ум 166 адад зиёд мебошад. Тўли ин муддат шумо-
раи корхонањои соњаи электроэнергетика 1 адад, сўзишворї 2 адад, комплекси мошинсозї 2 адад, саноати нафту кимиё 3 адад, саноати табъу нашр 7 адад, саноати масолењи сохтмонї 98 адад, саноати сабук 9 адад, саноати хўрокворї 47 адад (аз љумла коркарди шир 7 адад, орду ярма 4 адад) зиёд шудааст. Бо маќсади бунёди корхонањои саноатї, таъсиси љойњои нави корї ва љалби сармояи дохиливу хориљї бо дастгирии бевоситаи Пешвои миллат дар вилоят се минтаќањои озоди иќтисодї: “Данѓара”, “Панљи поён” ва “Кўлоб” фаъолият доранд. Айни замон дар њудуди минтаќањои озоди иќтисодии “Данѓара” ва “Панљи поён” 13 субъекти саноатї фаъолият дошта, тўли ин муддат ба маблаѓи 29 миллиону 400 њазор сомонї мањсулот истењсол кардаанд, ки дар ќиёс ба њамин давраи соли гузашта 14 миллиону 74 њазор сомонї ва ё дар сатњи 47,8 фоиз зиёд мебошад. Теъдоди кормандони дар њудуди минтаќањо фаъолиятдошта 475 нафарро ташкил медињад, ки нисбат ба соли гузашта 121 нафар зиёд аст. Мањз бо иштироки Асосгузори сулњу вањдати миллї – Пешвои миллат, Президенти Љумњурии Тољикистон муњтарам Эмомалї Рањмон дар вилоят якчанд корхонаи саноатї, аз ќабили сементбарорї, кимиёвї, ресандагї, масолењи дигари сохтмонї, банду баст, дўзандагї, маводи нафиси пахтагин ва тиббї, консервабарорї, коркарди гиёњњои шифобахш, ширї, равѓанбарорї ва дигар коргоњу корхонањои дар самти истењсоли моли воридотивазкунанда ва ба содирот нигаронидашуда мавриди бањрабардорї ќарор гирифт, ки дар амалигардонии сиёсати иќтисодии давлатї ањамияти аввалиндараља доранд. Барои фароњам овардани шароити мусоиди рушди иќтисодиёт ва амалї намудани лоињањои афзалиятнок барои пешбурди истењсолоти саноатию аграрї ва дар ин замина ташкили корхонањои хурду миёнаи коркарди мањсулоти кишоварзї дар давоми нуњ моњи соли равон ба унвонии Кумитаи давлатии сармоягузорї ва идораи амволи давлатї, Фонди дастгирии соњибкории назди Њукумати Љумњурии Тољикистон аз љониби соњибкорони вилоят 93 лоињаи сармоягузорї ва дархостњои лоињавї ба маблаѓи 437 миллиону 697 њазор сомонї пешнињод гардида, ки аз љониби Фонд 69 лоиња ба маблаѓи 89 миллиону 900 њазор сомонї дастгирї ёфта, лоињањои дигар мавриди омўзиш ќарор доранд. Дар вилояти Хатлон барои амалишавии њадафи чоруми миллї њамаи имкониятњо мављуд буда, барои ин танњо муњлат, садоќат ва дилсўзї зарур мебошад, ки он њам на танњо дар вуљуди соњибкорон, балки њар як фарди боору номуси вилоят нуњуфтааст. Итминон дорем, ки саноатчиёни вилоят љињати амалї ва татбиќи њадафи олї: “Баланд бардоштани сатњи зиндагии мардуми кишвар”, ки бар пояи таъмини рушди устувори иќтисодї мавќеи хоса дорад ва дар фароњам овардани шароити мусоид бањри баланд бардоштани раќобатпазирии мањсулоти ватанї дар бозори дохилї ва хориљї бо афзун гардонидани њаљми содирот, коњиш додани њиссаи воридоти молњои истеъмолї минбаъд низ њиссагузор мемонанд. Њангомаи ИСМАТ, «Хатлон»
Ќањрамонони љангу мењнат, онњое, ки бо мењнати диловаронаи худ дар пешрафту нумўи ватанамон сањм гирифтаанд, бешак, имрўз мураббиёни мо, роњнамои мо дар кору пайкоранд. Ватан, мардуми мо онњоро њељ гоњ фаромўш намекунанд. Дар ин раванд Асосгузори сулњу вањдати миллї-Пешвои миллат, Президенти Љумњурии Тољикистон муњтарам Эмомалї Рањмон борњо ёдрас шудаанд, ки корномаю зиндагиномаи чунин нафарон љовидонаанд. Мо њуќуќ надорем, ки чунин мардони корзорро фаромўш намоем. Бояд њар лањза дар ёду фикри онњо бошему мададу ёрии худро дареѓ надорем. Ин дастури Пешвои миллат нисбати гузаштагон ва алалхусус, номбардорони истењсолот, ки бо мењнати худ дар рушди иќтисодиёту иљтимоиёт сањми арзанда доранд, њељ гоњ фаромўш нахоњад шуд. Мардуми шарифи ноњияи Восеъ бо ќањрамонони мењнати худ ифтихор менамояд њамчун мураббиён ба љавонон дарси матонату мењнат меомўзанд. Онњо дар љамъомадњо пайваста ширкат варзида, назди љавонон баромад мекунанд ва барои кору пайкори навин даъват намуда, дар атрофи Пешвои муаззами миллат муттањид будан, бањри рушди минбаъдаи Ватани азизамон – Тољикистон њидоят менамоянд. Инњо Ќањрамони Мењнати Сотсиалистї, собиќ чинакчї, ронандаи мошини пахтачинї, сарвари бригадаи пахтакорї, роњбари хољагї Гавњарбї Пиракова ва сардори бригадаи пахтакорї Ќањрамони Мењнати Сотсиалистї Бозоргул Алиањмадова мебошанд, ки имрўз бо баракати сулњу салоњ, осмони софу фазои беѓубори кишварамон зиндагї намуда, дуогўи Пешвои миллатанд, ки чунин бахти фирўзро насибашон гардонидааст.
панљшанбе, 24 октябри соли 2019, №44 (3229)
АЁДАТИ ЌАЊРАМОНОН КОРИ САВОБ АСТ Роњбарон, масъулини ноњия ва Шўрои собиќадорони љангу мењнати ноњия пайваста ин занони соњибќиронро ба љамъомаду чорабинињои ноњиявї даъват менамоянд, аз њолашон хабар гирифта, ба ќадри имкон ёрии моддї мерасонанд. Чанде пеш раиси Шўрои собиќадорони љангу мењнати
ноњия Ќурбон Сафаров дар якљоягї бо раиси Кумитаи иттифоќњои касабаи коркунони илм ва маорифи ноњияи Восеъ Њикматулло Њамидов мењмони апаи Гавњарбию апаи Бозоргул гардида, аз њолу ањволашон пурсон намуданд. - Бачам Ќурбон, бароям газет наовардї? Чанд рўз шудай газет нахондам. Дар дунё чї гапай, бо бехабар намонам?! Акаи Ќурбон ба ман нигарист. Нигоњашро фањмидам. Дар роњ изњори афсўс карда буд, ки ги-
рифтани рўзномаю маљаллањоро фаромўш кардем, кори хуб нашуд, апа аниќ мепурсад. - Не апа- гуфт Ќурбон Сафаров,- ба ростї газета фаромўш кардам, лекин чанд китоб овардам. Боз чї китобе? «Чароѓи давра». Дар бораи собиќадорони мењнати ноњия, онњое, ки дар пешрафти ноњия, болоравии иќтисодиёти он
сањм гирифтаанд, њикоят мекунад. Апаи Бозоргул китобро ба даст гирифта, хеле хурсанд шуд. Њамин ки чанд сањифаи китобро вараќ гардонду расмњои шиносњову њамкорони собиќаш, аз љумла раиси хољагї, Устоди пахтаи љумњурї Миралї Мањмадалиев, директори совхози ангурпарварии собиќ ба номи Ленин Султон Кабиров, раиси хољагии собиќ ба номи Томин Партов Њабибов, раиси хољагии собиќ ба номи К. Маркс Ѓаффор Ахмедов, роњбари собиќ хољагии ба номи Киров
Хайрулло Амонулло роњбари САЊА дар Душанбе Валерию Киверро ба њузур пазируфт
фароњам меоварад, ки ањолї низ бањри риояи тартиботи љамъиятї, амният, пешгирии љиноятњову ќочоќи мухаддир, шомилшавии шањрвандон ба њизбу њаракатњои ифротї бо маќомоти њифзи њуќуќ њамкории зич ба роњ мондааст. Тавре ки Асосгузори сулњу вањдати миллї-Пешвои миллат, Президенти Љумњурии Тољикистон таъкид медорад, њадаф аз татбиќи ислоњоти милитсия ин њамкории боз њам наздик бо ањолї, афзудани эътимоду боварии халќ ба ин нињоди калидї, таъмини шаффофият дар кору фаъолият ва муборизаи дастаљамъона бо љинояткорї мебошад, таъкид дошт сардори Раёсати РВКД дар вилояти Хатлон генерал-лейтенант Искандар Солењзода. Роњбари дафтари Созмони Амният ва њамкорињои Аврупо дар Душанбе Валерию Кивер таъкид дошт, ки таъсиси шўроњои љамъиятї оид ба ислоњоти милитсия дар назди РВКД ва шањру ноњияњо, инчунин фаъолияти самарабахши ин шўроњо бањри татбиќи ислоњоти милитсия дар Тољикистон заминањои мусоид ба амал меорад. Пасон, роњбари САЊА аз дафтари кории шўрои љамъиятї оид ба мусоидати љомеаи шањрвандї ба ислоњоти милитсия дар вилояти Хатлон боздид ба амал оварда, бо роњбарияти шўрои љамъиятї ва аъзоён суњбат орост. Зимни суњбат раиси шўрои љамъиятї оид ба мусоидати љомеаи шањрвандї ба ислоњоти милитсия
дар РВКД Лоњутї Шоназаров иброз дошт, ки њанўз аз солњои 2013-2014 дар вилояти Хатлон шўроњои љамъиятї таъсис ёфта, фаъолнокї нишон додаанд. Шурўъ аз соли 2015 то имрўз Шўрои љамъиятї тибќи наќшаи корї аз љониби раёсат ва Вазорати корњои дохилї тасдиќ гардида, љињати амалї гардидани ислоњоти милитсия корњои муайянеро ба анљом расониданд. Садњо мулоќот дар шањру ноњияњои вилоят доир намуда, дар баробари ба ањолї фањмонидани моњияти ислоњоти милитсия ва татбиќи стратегияи милитсия барои солњои 2013-2020 Барномаи ислоњоти рушди милитсия, њамчунин, љињати пешгирї аз љинояткорї, шомилшавии баъзе афрод ба њизбу њаракатњои террористиву экстремистї корњои муайянеро ба сомон расонидаанд. Раиси шўрои љамъиятї Лоњутї Шоназаров иброз дошт, ки 11 октябри соли 2014 дар љаласаи навбатии гурўњ оид ба идоракунии ислоњоти милитсия Низомнома дар бораи шўроњои љамъиятї оид ба мусоидати љомеаи шањрвандї ба милитсия тасдиќ карда шуд. 27 марти соли 2015 мутобиќи ќарори гурўњ њайатњои шўроњои љамъиятии назди ВКД ва РКД дар ВМКБ, РКД дар шањри Душанбе ва вилоятњои Хатлону Суѓд, ноњияњои минтаќаи Рашт ва Кўлоб тасдиќ карда шуданд, ки онњо аз 1 майи соли 2015 ба фаъолият оѓоз намуданд. Тавре ки зимни мулоќот таъкид гардид,
дар партави сиёсати хирадмандона ва бунёдкоронаи Президенти Љумњурии Тољикистон муњтарам Эмомалї Рањмон дар давоми солњои 2013-2015-ум 353 бинову иншоотњои ВКД Љумњурии Тољикистон таъмиру азнавсозї гардидаанд. Дар 5 соли охир бошад, беш аз 50 маркази њамкорї бо љомеа, дафтари кории нозирони минтаќавии милитсия, аз љумла дар вилояти Хатлон 7 адад марказ сохта, мавриди истифода ќарор гирифтааст. Сомонаи ВКД ЉТ дар самти ќабули арзу шикоятњо фаъолият менамояд. Бањри ба роњ мондани фаъолияти шаффоф дар самти пешбурди таъќиби љиноят дар маќомоти Шуъбаи корњои дохилї утоќњои корї, барои пурсиши гумонбаршудагон бо камерањои мушоњидавї муљањњаз гардонида шудааст. Њамин тавр, зимни мулоќоти роњбари дафтари САЊА дар шањри Душанбе ва Шўрои љамъиятї дар назди Раёсати корњои дохилии Љумњурии Тољикистон дар шањри Бохтар дар бораи таърихи рушди ислоњоти милитсия, барномаи ислоњоти милитсия, фаъолияти шўроњои љамъиятї оид ба мусоидати љомеаи шањрвандї, оид ба ислоњоти милитсия, такмили заминањои ќонунгузории фаъолияти маќомоти корњои дохилї ва дигар ќарорњои Њукумати Љумњурии Тољикистон сухан ронда, аз он изњори ќаноатмандї намуданд, ки дар ин самт нишондињандањо назаррас аст. Дарвоќеъ, дар вилояти Хатлон шўрои љамъиятї РВКД ва шўроњои љамъиятии ШКД фаъолияти назаррас доранд. Тавре ки зимни мулоќот таъкид гардид, ислоњоти милитсия пеш аз њама ба он равона гардидааст, ки дар шуури љомеа симои иљтимоии куллан нави корманди милитсияро, ки аз амалњои коррупсионї холї буда, њадафаш мусоидат намудан ба шањрвандон мебошад, ташаккул ёфтааст. Воќеан, вазифаи асосии милитсия пеш аз њама риояи тартиботи љамъиятї, амнияти шањрвандон ва љомеа, инчунин пешгирї намудани љинояту њуќуќвайронкунињои маъмурї мебошад. Амалї гардидани Барномаи ислоњоти милитсия имкон фароњам овардааст, ки шароити фаъолияти кории кормандони милитсия, бењтар ва боварии љомеа ба милитсия афзун гардад. Зимни мулоќоти роњбари САЊА бо шўрои љамъиятї аз љониби аъзои шўрои љамъиятї бањри боз њам бењтар ба роњ мондани фаъолияти шўроњо ва кормандони маќомоти њифзи њуќуќ андешањои мушаххас пешнињод гардид.
Љомї. Тантанаи љашни Мењргон Мењргон дар ќатори дигар идњои миллї аз зеботарин ва шоистатарин љашнњои аљдодии тољикон аст, ки аз ќадимулайём онро мардуми форсизабонони дунё бо шукўњи шањомати хоса таљлил мекарданд. Мењргон аслан иди мењру садоќат ба пешаи дењќонї, љашни њосилот ва љамъбасти тантанаи дастранљи кишоварзон аст. Ба ибораи дигар гўем, Мењргон ба шуѓлу рўзгори дењќонон алоќаманд аст ва он ба муносибати ѓундоштани њосили боѓу зироат ва шукргузорї аз неъматњои Замин-Модар таљлил карда мешавад. Тибќи фењристи “Рўзњои ид” дар Тољикистон Иди Мењргон њар сол якшанбеи сеюми моњи октябр љашн гирифта мешавад. Ин сана имсол ба 20 октябр рост омад. Ба ин муносибат, дар ноњияи Абдурањмони Љомї љашни Мењргон бо тантана таљлил гардид. Дар ин чорабинии бошукўњ, ки дар майдони
марказї баргузор гардид, намояндагони маќомоти иљроияи њокимияти давлатии вилоят, ноњия, роњбарони ташкилоту муассисањо, раисону мутахассисони љамоатњои шањраку дењот, соњибкорону хољагидорон бо љумлаи кормандону масъулин иштирок доштанд.
Њабибулло Њалимов, собиќ котиби якуми кумитаи њизбии ноњияи Восеъ Султон Мирзошоев ва дигаронро дид, ашк гулўгираш кард: -Бачам, аљаб китобе овардї, худро бо њамсолонам дидам. Даврањои љавонї пеши назарам омад. Аљаб мардони некдилу коргаре буданд. Тамоми вуљудашон ба кори љамъият буд, шабро шаб намегуфтанду рўзро рўз, мењнат мекарданд. Бояд насли имрўза низ чунин бошад, кори гузаштагони худро давом дода, ватани азизамонро боз њам ободу зебо гардонанд. Охир, онњо барои имрўз мењнат карданд ва имрўзиён бошанд, бояд барои оянда зањмат кашанд, то чизе аз худ ба мерос гузоранд. Апаи Бозоргул 82-юмин бањори умрро дидааст. Ба пирии худ нигоњ накарда, дар баъзе корњои хона ёрї мерасонад. Чашмони тезбин дошта, рўзномаю маљалла мехонад. Њатто наберањояшро гоњ-гоњ имтињон мегирад, аз ину он мепурсад. Баъдан Ќурбон Сафаров њамчунин аз номи раиси ноњия ва Шўрои собиќадорони љангу мењнати ноњия ба апаи Бозоргул Ифтихорнома ва як миќдор маблаѓро њамчун рамзи эњтирому самимият, ќадрдонии мењнатњои шоён таќдим намуд. Апаи Бозоргул барои ин ќадрдонї изњори сипосу миннатдорї баён намуда, њамаи ин ѓамхорию пуштибонї, зиндагии осудаю бофароѓат, сериву пурї, сулњу амониро аз баракати Пешвои миллат, Президенти љумњуриамон муњтарам Эмомалї Рањмон дониста, ба Сарвари давлат барору комёбї ва тансињатї орзу намуд. Н. САФАРЗОДА, ноњияи Восеъ
Дар ќисми тантанавии љашни Мењргон раиси ноњия Саиди Ёќубзод, мудири шуъбаи меъморї ва шањрсозии маќомоти иљроияи њокимияти давлатии вилоят Мањмадрасул Раљабзода мардуми ноњияро бо фарорасии иди хуљастапай ва фаровонї табрику тањният
А. САФАРОВА, «Хатлон»
гуфта, аз таъриху суннатњои ин љашни бузург, њамчунин, аз дастгириву ѓамхорињои давлату Њукумат љињати эњёи љашнњои миллї, ки тањти Амру фармонњои Пешвои миллат, Президенти мамлакат муњтарам Эмомалї Рањмон дар даврони соњибистиќлолї рўи кор омадаанд, ёдовар шуданд. Дар ин замина, ќайд гардид, ки дар раванди амалигардии Солњои рушди дењот, сайёњї ва њунарњои мардумї њусну таровати љашнгоњ, ки бошандагони дењот ташкил менамоянд, боз њам зебову пуртароват гардидааст. Таљлили Иди Мењргон бо намоиши дастурхони пурнозу неъмат, навъњои гуногуни таомњои минтаќањои кишвар, меваю сабзавот, полезї, кадбонугї, ќаннодї ва дигар мањсулот аз дастранљи мењнаткашони шањраку дењот ва барномаи консертии санъаткорон, ки манзури тамошобинони сершумор гардид, басо хотирмон анљомид. И. Њасанов, «Хатлон»
3
ХАТЛОН
панљшанбе, 24 октябри соли 2019, №44 (3229)
26 октябр - Рўзи судњои Љумњурии Тољикистон
Ба истиќболи Рўзи Конститутсияи Љумњурии Тољикистон
Конститутсияи Тољикистонбахтномаи миллат 6-уми ноябри соли 2019 мо, мардуми Тољикистон 25-умин солгарди Конститутсияи давлати соњибистиќлоламонро љашн мегирем. Бо назардошти ин далел, ки тўли беш аз њазор сол дар њолати бедавлатї ќарор доштем, инчунин як ќисмати таърихи начандон дурамон дар доираи низоми давлатдории умумишўравї љараён гирифта буд, 25-солагии Конститутсия барои мо њамчун љашни шаклгирии давлатдории миллї ва тањкими амнияту суботи сиёсиву иљтимоии Тољикистон ањамият ва шукўњи хоса дорад. Дар давоми ин солњо халќи Тољикистон њамчун баёнгари соњибихтиёрї ва сарчашмаи ягонаи њокимияти давлатї сарнавишти худро тибќи муќаррароти ин њуљљати воќеан таќдирсоз муайян карда, самтњои тараќќиёти њамаи соњањои зиндагиро мушаххас гардонид. Халќи Тољикистонро бахту саодати бузурге насиб шудааст, ки соњиби чунин Конститутсияи аз њама љињат мукаммал бошанд. Агар мавќеи илмї ва шањрвандии мутахассисони худиро дар масъалаи арзёбии Конститутсияи Тољикистон як сў гузорем, бо эътирофи коршиносони даќиќсанљи як ќатор давлатњои мутамаддин ва созмонњои бонуфузи байналмилалї, аз ќабили Созмони Милали Муттањид ва Созмони амният ва њамкорї дар Аврупо, Конститутсияи љумњурии мо яке аз намунањои бењтарини конститутсияњои демократии љањон аст. Њамин тариќ, Конститутсияи Љумњурии Тољикистон аз љумлаи дастовардњои бузурги мардуми Тољикистон буда, заминаи њуќуќии бунёди давлати тозабунёд ва соњибистиќлоли тољикон, шакли ифодаи њуќуќии ормонњои давлатдории миллї, њимояи њадафњо ва манфиатњои миллї, осори таърихї ва фарњанги миллї мебошад. Дар Конститутсияи Љумњурии Тољикистон соњибихтиёрї, истиќлолият ва тамомияти арзии Тољикистон, дахлнопазирии њудуди кишвар, моњият ва вазифањои давлат, њуќуќ ва озодињои инсон ва шањрванд, забони давлатї, рамзњои давлатї ва шакли давлатдории Тољикистон, њадафњои сиёсати дохилї ва хориљии давлат, асосњои иќтисодиву сиёсї, иљтимоиву фарњангии давлат ва љомеаи Тољикистон эълон шудаанд. Дар моддаи 1 Конститутсия Тољикистон њамчун давлати соњибихтиёр, демократї, њуќуќбунёд, дунявї ва ягона эътироф шудааст. Соњибихтиёрии Тољикистон пеш аз њама дар он ифода меёбад, ки давлат самтњои асосии сиёсати дохилї, яъне роњу усулњои тараќќиёти худро дар соњањои иќтисодї, иљтимої, фарњангї ва ѓайра ва њамзамон, дар сиёсати хориљї тарзу усулњои муносибат бо давлатњои дигар ва, умуман, љомеаи љањониро мустаќилона муайян менамояд. Дар моддаи тафсиршаванда боз мафњуми демократия омадааст, ки дар сиёсати љањонї давлатњои демократиро шартан ба ду навъ: демократияи собиќадор ё кўњна ва демократияи нав гурўњбандї мекунанд. Љумњурии Тољикистон ба гурўњи демократияи нав дохил мешавад. Зеро тавассути ба кор даровардани фишангњои тавонои демократияи муосир ва њам таљрибаи хиради мардумї (демократияи халќї) Тољикистон тавонист, ки дар кўтоњтарин муддат ба љанги шањрвандї ва низоъњои минтаќавї
хотима бахшад ва сулњу вањдати миллиро устувор гардонад. Давлати њуќуќбунёд давлатест, ки дар он фаъолияти њама, яъне њам давлат ва маќомоти он ва њам кулли шањрвандон тобеи њуќуќ мебошанд. Њамчун давлати њуќуќбунёд эътироф шудани Тољикистон маънои ба њуќуќ ва пеш аз њама, ба Конститутсия тобеъ будани њама гуна фаъолияти маќомоти давлатиро дорад. Тољикистон аз рўзи ќабули Конститутсия то инљониб давлати њуќуќбунёд месозад ва аллакай бисёр нишонањои он дар њаёт татбиќ шуда истодаанд. Волоияти ќонун, риоя ва њифзи њуќуќу озодињои инсон, таљзияи њокимият, масъулияти байнињамдигарии давлат ва шахсият нишонањои асосии давлати њуќуќбунёд мебошанд. Дар моддаи тафсиршуда баъд аз мафњуми њуќуќбунёд истилоњи дунявї омадааст. Давлати дунявї чунин давлатест, ки дар он њељ як дину мазњаб њатмї ё худ боафзалият њисобида намешавад. Дар Љумњурии Тољикистон ягон дин ба њайси дини давлатї ва расмї шинохта нашудааст ва њамаи дину мазњабњо њуќуќи мављудияти баробар доранд. Шањрвандони Тољикистон сарфи назар аз он ки ба кадом дин пайравї мекунанд, комилан баробарњуќуќ мебошанд. Маънои ягона будани Тољикистон дар он ифода меёбад, ки он маќомоти олии намояндагї, иљроия ва судии барои тамоми кишвар умумї дорад, як конститутсия, як низоми ќонунгузорї ва шањрвандии ягона мављуд аст. Дар Тољикистон низоми ягонаи пул, сиёсати ягонаи ќарз ва андоз љорист. Ќисмњои таркибии давлати ягона (вилоятњо ва шањру ноњияњо) дорои маќоми соњибихтиёрї буда наметавонанд. Вобаста ба тобеият ба маќомоти марказї давлатњо ягона ё худ мутамарказ ва ѓайри мутамарказ мешаванд. Тољикистон аз ин љињат давлати мутамаркази ягона аст. Зеро сарварони маќомоти мањаллии њокимияти давлатї аз марказ таъйин карда мешаванд. Масалан, раиси Вилояти Мухтори Кўњистони Бадахшон, вилоятњо, шањри Душанбе, шањрњо ва ноњияњоро Президент таъйин ва озод мекунад ва бо тасдиќи Маљлиси вакилони халќї пешнињод менамояд. Конститутсияи Љумњурии Тољикистон њуќуќу озодињои асосии инсон ва шањрвандро эълон мекунад. Њамзамон, бо ин њуќуќу озодињои инсон ва шањрванд чун мањаки фаъолияти маќомоти њокимияти ќонунгузор, иљроия, мањаллї ва худидоракунї нишонаи сифати њуќуќии санадњои меъёрии онњо эътироф мешавад. Дар он таљзияи њокимият ба њокимияти ќонунгузор, иљроия ва судї, тартиби
Мањкум мекунем! Замони муосир бо пањлуњои мураккаб, равандњои истеъмолгарона, ки хоси кишварњои абарќудрат мебошанд, баъзе аз мамолики Шарќи Наздик, араб ва Осиёро ба гирдоби фалокатњои тасаввурнопазир мувољењ сохт. Вазъи бе ин њам печидаи љањонї имрўз бо оташафрўзии љангњои динию мазњабї печидатар гардид. Солњои охир дар фазои сиёсии сайёра гурўњњои ифротие рўйи сањна омада истодаанд, ки бо амалњои зишт ва террору куштори худ љомеаи љањониро нигаронї кардаанд ва ба амнияти ќариб тамоми мамлакатњои рўйи дунё хатари љањониро тањдид намуда истодаанд.
ШИКАСТИ ИБЛИСЕ, КИ АЗ ГУНАЊ СУХАН МЕГЎЯД Дар мамлакати мо низ аз рўзњои аввали соњибистиќлол гаштани Тољикистон гурўњњои алоњидаи љомеа тањти таъсири андешањои тундгароёнаи доираву неруњои бадхоњи хориљї ќарор гирифта, ватанамонро ба гирдоби низоъњои дохилї ва мухолифати мусаллањона кашида, то њоли њозир ба сулњи пойдору вањдати ягона монеа эљод намуда истодаанд. Боиси нигаронист, ки баъзе љавонони мо низ бо роњњои гуногун ба ин гурўњњои ифротї њамроњ шуда, љони худро дар хатар мегузоранд ва ба куштору ѓорат ва дигар кирдорњои носавоб даст мезананд. Имрўз њар як фарди худогоњи кишвари мо, алалхусус љавононро зарур аст, ки саъю кўшиши хешро дар роњи хотима гузоштан ба ин муноќишањои фољиабор, марги одамони бегуноњ равона намоянд. Бадбахтона, њамаи ин бозињо аз љониби кишварњои манфиатдор бо дасти гурўњу созмонњои ифротии экстремистї - террористї амалї карда мешаванд, ки зери парчаму шиорњои алоќаманд бо дини мубини ислом фаъолият доранд. Њељ гоњ фаромўш намекунем, ки моро ба майдони љангу љидолу хунрезї кадом ќуввањо кашида буданд. Њамин ќуввањо талош ба харљ дода истодаанд, ки офтоби сулњу вањдати моро боз зери абрњои сиёњ нињон созанд. Њамин гурўњњо имрўз дар хориљ аз кишвар бо иваз намудани ном ва самти њаракати худ ва
бо фармонбардорї аз хољагони хориљиашон дар созмонњои њуќуќи башар, бахусус САЊА иштирок намуда, мехоњанд дубора боварии мардумро ба даст оранд. Лек фаромўш намудаанд, ки боре мардум ба онњо бовар карда буд ва боварии мардумро истифода карда, онњоро ба чї рўз оварда расониданд. Аллакай мардуми шарафманди Тољикистони соњибистиќлол аз макру њиллањои нањзатиён хуб огањї дорад ва дубора ба ин фурўхташудањои нањзат бовар намекунад. Дар љаласаи навбатии САЊА, ки дар шањри Варшава баргузор гардид, гурўње аз хоинони миллати тољик иштирок намуда, аз њуќуќ ва озодињои мардум сухан гуфтанд. Нафароне, ки ин суханонро гуфтанд, замоне худ њуќуќњои инсонро поймол намуда, амали ѓайриинсониашон њудуд надорад. Њамин амалњои нољояшон буд, ки имрўз пушти дари хољагони хориљиашон дар Аврупо ва дигар кишварњои хориљ зииндагї доранд. Чанде пеш гурўње аз узви паймони шайтонї («Паймони миллї») дар Аврупо яксолагии ташкилёбии ин њаракати шайтониро таљлил намуданд. Аз баромадњояшон дар љаласаи шайтонї дубора ошкор гардид, ки ин нохалафон заррае барои ватан хизмат намекунанд. Маќсадашон ба даст овардани њокимият ба таври зўрї ва ќатлу куштор мебошад. Г. Худойдодзода, шањри Кўлоб
ташкил, салоњият ва мувозинати байни маќомоти ќонунгузор, иљроия ва судї ифодаи ќонунї ёфтааст. Таљрибаи амалї гаштани ин меъёрњои конститутсионї дар солњои Истиќлолияти давлатї заминаи ташкилу фаъолияти мўътадили њамаи рукнњои њокимияти давлатї гардид. Дар чунин шароит зарурат ба таѓйиру иловањои Конститутсияи Љумњурии Тољикистон њамчун амри табиї эњсос мешавад. Аз ин љост, ки 26 сентябри соли 1999, 22 июни соли 2003 ва 22 майи соли 2016 ба Конститутсияи Љумњурии Тољикистон бо роњи раъйпурсии умумихалќї таѓйиру иловањо ворид карда шуд. Ин таѓйиру иловањо бо назардошти дигаргунињои кулли њаёти љомеа, инкишоф ва таѓйир ёфтани муносибатњои нави љамъиятї, зарурати такмили сохтори маќомоти њокимияти давлатї, ба талаботи муносибатњои нави љамъиятї мувофиќ гардонидани меъёрњои конститутсионї ва таъмини пешрафти минбаъдаи љомеа ба вуќўъ пайвастанд. Дар асоси ин таѓйиру иловањо ба Конститутсияи Љумњурии Тољикистон соли 1999 дар кишвар парламенти касбии доимоамалкунанда таъсис ёфт, муњлати ваколатњои Президенти Љумњурии Тољикистон ба њафт сол, муњлати ваколатњои судяњо ба дањ сол расонида шуд. Дар натиљаи таѓйиру иловањои соли 2003 инсон ва њуќуќи озодињои ў арзиши олї эълон шуданд, раъйпурсии умумихалќї ва интихобот њамчун шакли олии ифодаи бевоситаи њокимияти халќ эътироф гардид, њизбњои сиёсї чун унсури низоми сиёсї шинохта шуданд, њуќуќу озодињои инсон ва шањрванд чун маќсад, мазмун ва татбиќи ќонунњо, фаъолияти њокимияти ќонунгузор, иљроия ва мањаллї, маќомоти худидораи мањаллї эътироф шуданд, њуќуќи њар шахс ба баррасии парванда дар суди босалоњият, мустаќил ва беѓараз эълон гардид, асосњои демократии фаъолияти њизбњои сиёсї мустањкам шуданд, тарѓиби бадбинии иљтимої, нажодї, миллї, динї ва забонї манъ шуд, вазифаи давлат дар соњаи солимгардонии муњити зист, инкишофи варзиши оммавї ва туризм мушаххас гардид, њуќуќи шахс ба тањсили умумии асосии ройгон дар муассисањои таълимии давлатї ва тањсили ибтидої, касбї, касбии миёна ва олї устувор гардид. Дар натиљаи таѓйиру иловањои соли 2016 вакили Маљлиси намояндагон шахсе интихоб шуда метавонад, ки танњо шањрвандии Љумњурии Тољикистонро дошта бошад ва синни ў аз 30 кам набуда, дорои тањсилоти олї бошад, инчунин узви Маљлиси миллї шахсе интихоб ё таъйин шуда метавонад, ки танњо шањрвандии Љумњурии Тољикистонро дошта, синни ў аз 30 кам набуда, дорои тањсилоти олї бошад. Конститутсияи мазкур пеш аз њама мустаќил будани њокимияти судї, аз номи давлат ва аз тарафи судяњо амалї гардидани онро муайян кардааст. Адолати судиро Суди конститутсионї, Суди Олї, Суди Олии иќтисодї, Суди њарбї, Суди Вилояти Мухтори Кўњистони Бадахшон, судњои вилоятњо, шањри Душанбе, шањрњо ва ноњияњо, Суди иќтисодии Вилояти Мухтори Кўњистони Бадахшон, судњои иќтисодии вилоятњо ва шањри Душанбе амалї мекунанд. Муминзода Њасан Камол, раиси Суди ноњияи Вахш
Оташнишонон дар њолати омодабош ќарор доранд Шуъбаи Хадамоти давлатии оташнишонии Вазорати корњои дохилї дар ноњияи Шамсиддин Шоњин бањри пешгирї аз сўхтор пайваста фаъолият мебарад. Шуъба бо техника ва лавозимоти соњавї таъмин буда, дар њолати зарурї фавран ба љои њодиса њозир гардида, офати табииро бартараф месозанд. Мувофиќи наќша - чорабинињои хадамоти мазкур дар минтаќаи Кўлоб дар муассисаи таълимии раќами 1 њайати шахсии шуъба машќњои омодабошїпешгирї аз сўхторро гузарониданд. Дар ин машќ њайати шахсї ва техникаи соњавї сафарбар карда шуданд. Корманди ХДО ВКД дар минтаќаи Кўлоб Мањмадалї Мирзода иброз дошт, ки маќсад аз гузаронидани машќ санљиши њолати омодабошии њайати шахсї ва кор-
мандони муассисаю ташкилот дар њолати сар задани сўхтор, гузаронидани корњои фањмондадињї, инчунин паст кардани сатњи ба вуќўъ пайвастани офати табиї мебошад. Дар бартараф намудани сўхтори санљишї дар бинои муассиса ба оташнишонон њайати омўзгорону хонандагон, аз љумла гурўњи ихтиёриён кумак расониданд. Њангоми гузаронидани машќ маълум гардид, ки омўзгорону хонандагон дар пешгирї аз њодисањои сўхтор омода мебошанд. Баъди анљоми машќњо кормандони хадамоти оташнишонї бо њайати омўзгорону хонандагон бори дигар суњбат ва корњои фањмондадињї гузарониданд. Гузаронидани чунин чорабинї дар дигар шањру ноњияњои минтаќаи Кўлоб ба наќша гирифта шудааст. Ш. Сафарзода
Нашрияи маќомоти иљроияи њокимияти давлатии вилояти Хатлон
ОБУНА БАРОИ СОЛИ 2020 Идома дорад Рўзномаи «Хатлон» иљрои ќарору дастур ва нишондодњои Президенти Љумњурии Тољикистон ва раиси вилоятро ба табъ мерасонад, њамчунин рўйдодњои сиёсї, иќтисодї ва иљтимоию фарњангии вилоятро ба таваљљуњи хонандагон омода месозад. Роњбарону мутасаддиёни ташкилоту муассисањои шањру навоњї, ки масъули маъракаи обунаанд, метавонанд маблаѓи обунаро ба суратњисоби дар поён зикршуда гузаронанд. Нархи обуна тариќи идораи рўзнома, бидуни хизмати почта, 80 сомонї мебошад. маблаѓи ОБУНА ДАР ИДОРАИ РЎЗНОМА ТАРИЌИ НАЌДЇ ВА ЃАЙРИНАЌДЇ ЌАБУЛ КАРДА МЕШАВАД. Нишонї ва њисоби бонкии рўзномаи «Хатлон»: - шањри Бохтар, кўчаи Логинов-12 Филиали «Амонатбонк-42», шањри Бохтар С/Х 20204972322020600209 Њ/М 22402972000002 РМБ 350101800 РМА 280002144 Раёсати хазинадории молияи вилояти Хатлон
Ташаккул ва рушди њокимияти судї дар Тољикистон 26 октябр Рўзи судњои Љумњурии Тољикистон ќайд карда мешавад. Маќомоти судии кишвар роњи пуршарафи таърихро тай кардааст. Агар хоњем, ки оид ба таърихи ташаккул ва рушди њокимияти судї дар Љумњурии Тољикистон маълумот дошта бошем, пеш аз њама бояд оид ба таърихи давлати Тољикистон ва рушди он маълумот пайдо кунем. Зеро баъди барњам хўрдани давлати Сомониён дар асри IX-X якумин давлати тољикон, халќи тољик то инќилоби октябрии асри гузашта давлати ягонаи худро надошт. Њудуди Тољикистони таърихї ба тариќи сунъї (ё худ сохта) ба чанд давлатњои мустаќил таќсим шуда буд. Чунончї, ќисми зиёди тољикон, ки дар Бухорои Шарќї зиндагї доштанд, ба њайати аморати Бухоро дохил мешуданд, ки дар навбати худ аморати Бухоро дар протекторат, яъне асорат ё худ мустамликаи императори Россия ќарор дошт (протекторат). Ќисми дигари ањолї, ки дар уезди Хуљанд ва ќисми зиёди Помир зиндагї мекарданд, ба њайати генерал-губернатори Туркистон дохил буданд. Аморати Бухоро давлати хоси Осиёии феодалї - золимона (мустабид) буд ва дар он муносибатњои патриархалї њукмрон буданд. Њокимияти амир мањдуд буда, тобеи (вассалї) императори Россия буд. Ќонунњо дар аморати Бухоро ва дигар хонигарињои Осиёи Миёна дар асоси њуќуќи мусулмонї - шариат тартиб дода мешуд, аз ин рў, њокимият пурра дар дасти рўњониёни мусулмон ќарор дошт. Њокимияти олии судї дар Бухоро ба худи амир тааллуќ дошт. Амири Бухоро шахсан парвандањои љиноятии вобаста ба љиноятњои махсусан хавфноки давлатиро баррасї мекард. Баъди амир маќоми поёнии њокимияти судї ќозикалон (Суди Олї) буд, ки аз тарафи Амир аз њисоби шахсони ба ў наздик таъйин карда мешуд. Ќозикалон танњо ба амир итоат мекард ва ёрдамчии асосии амири Бухоро дар амалбарории њокимияти судї буд. Ба ќозикалон дигар судяњо дар мањалњо, яъне ќозињо итоат мекарданд. Ќозикалон њуќуќи ба худ таъмин кардани ёрдамчї ё худ вакилро дар баамалбарории њокимияти судї дошт. Барои баамалбарории адолати судї дар байни њарбиён, судяи махсус-ќозии аскар амал мекард, ки он аз тарафи ќозикалон таъйин карда мешуд ва ба ќозикалон итоат мекард. Дар назди ќозикалон 12 муфтї бо сардории муфтии калон (аълам) фаъолият мекарданд, ки ба вазифаи онњо додани хулосаи њуќуќї (ривоят) дохил мешуд. Дар баамалбарории адолати судї дар аморати Бухоро мавќеи махсусро њамчунин раисњо бо сардории раис-эшон, яъне нозирони шариат мебозиданд. Дар мисоли институти раисњо мо алоќаи њокимияти судї ва диниро баръало мушоњида мекунем. Ба ѓайр аз ќозињо ва раисон њокимияти судї дар аморати Бухоро, њамчунин, аз тарафи ќушбегї ва намояндагони ў дар мањалњо бекњо ва амлокдорон амалї карда мешуд, ки ба онњо асосан њамаи парвандањои гражданинии тамоми хориљиёне, ки пайрави дини мусулмонї мебошанд, новобаста аз миллат ва тобеият (подданство) ва парвандањои хориљиёне, ки дар њудуди аморат содир карда мешуд, тобеияти судї дошт. Дар судњои аморат принсипи коллегиалї, баррасї кардани парвандањо љой надошт, аз ин рў ќозињо парвандањоро танњо баррасї мекарданд. Дар ин судњо инстансияњои апеллатсионї ва кассатсионї мављуд набуд. Истењсолоти судї, чї оид ба парвандањои љиноятї ва чї оид ба парвандањои гражданї, аз рўи шакли хусусї-даъвогї ташкил шуда буд.
Парвандаи љиноятї ва гражданї дар асоси аризаи даъвогї оѓоз карда мешуд. Шахсе, ки даъвои гражданї овардааст ва љабрдидае, ки талаби оѓоз кардани кори љиноятї кардааст, даъвогар номида шуда, тарафи дигар љавобгар номида мешуд. Оид ба натиљаи баррасии корњои гражданї ва љиноятї ќозињо ќарор ќабул мекарданд, ки он њукм ном дошта, фавран иљро карда мешуд. Дар њудуди генерал-губернатори Туркистон бошад, маљмўи санадњои меъёрии мукаммал амал мекард, ки аксаран барои тамоми империя умумї буданд. Маљмўи ќонунњо дар бораи љазоњои љиноятї ва муслињї (соли 1866), таъсисоти ќонунњои судї, кодексњои мурофиа, таъфиаоинномањои судї, оиннома дар бораи љазоњое, ки судњои оштидињанда муќаррар кардаанд, аз љумлаи онњо мебошанд. Сарфи назар аз ин, генерал-губернатор ва губернаторњои њарбї дорои як ќатор ваколатњои назирї: бадарѓа кардан, ба њабс гирифтан буданд, ки амалан вазифаи судро фаро мегирифт. Ќайд кардан ба маврид аст, ки то ба Россия пайвастани ќисми шимолии Тољикистони њозира он ба хонигарии Ќўќанд дохил мешуд ва аз ин рў системаи судии он аз системаи судии аморати Бухоро фарќ намекард. Баъди инќилоби шўравї низоми давлатдорї ва њуќуќї таѓйир ёфта, ин дигаргунї ба маќомоти судї низ бетаъсир намонд. Аввалин санад дар ин љода декрет дар бораи суд тибќи №1 аз 22 ноябри соли 1917 мебошад. Ќайд кардан лозим аст, ки бо фармони Шўрои Комиссариати халќии кишвари Туркистон аз 10 ноябри соли 1917 Суди муваќќатии халќї-револютсионї таъсис дода шуда буд, ки дар назди он Шўрои њакамї дар њайати 15 нафар ва комиссияи тафтишотї таъсис дода шуда буд. Бо назардошти манфиатњои миллии халќияти Туркистон (менталитет) ва муносибати онњо ба дин ва дигар омилњо комиссари халќии адлияи Республикаи Россия дар асоси телеграммаи Шўрои комиссариати халќии кишвари Туркистон фаъолияти муваќќатии судњои собиќро иљозат дода, дар як ваќт ба судњои њакамї ва њавзавї (мировые и окружённые) маќомоти тафтишот ва прокуратура намояндагони интихобшударо аз шўроњои мањаллї дар њудуди Туркистон илова кард. Њамчунин, ШКХ Туркистон бо Декрет аз 31.12 соли 1917 ба судњо (судяњо) иљозат дод, ки фаъолияти худро то таъсис додани судњои нав идома дода, парвандањои характери сиёсидоштаро ба баррасии шўроњои мањаллї супоранд. Бори аввал 13 марти соли 1918 дар њудуди Тољикистони њозира (дар назди шўроњои Хуљанд) трибунали револютсионї таъсис дода шуд, ки аз раис, ду љонишин ва шаш судяњои дар њар сессия ивазшаванда иборат буд. Аз сабаби он ки ќисми шимолии Тољикистон ба кишвари Туркистон дохил мешуд, трибунали њарбї-револютсионии Хуљанд дар фаъолияти худ инструксия (низомнома), ки аз тарафи Шўрои Тошкент тасдиќ карда шуда буд, ба роњбарї мегирифт. Инстансияњои кассатсионии трибуналњои револютсионї, коллегияи махсус дар назди КИМ-и Туркистон буд. Ба ѓайр аз трибуна-
Бобохон Њамдамов нахустин раиси Суди Олии мамлакат ли революционї боз трибуналњои њарбї ва трибуналњои њарбїроњиоњанї фаъолият мекарданд. Моњи июни соли 1918 СКХ Республикаи Туркистон дар назди Комиссариати адлия комиссияи оид ба таъсиси судњои нави советї ташкил кард. Комиссияи мазкур лоињаи ташкил ва фаъолияти судњои мањаллиро кор карда баромад, ки он аз тарафи КИМ РАСС Туркистон аз 16.11 соли 1918 тасдиќ шуд. Мувофиќи ин низомнома судњои халќии мањаллї, судњои мањаллии халќии шўроњои вилоятї, судњои халќии њавзавї ва Суди кассатсионии Туркистон ташкил карда шуд. Соли 1924 РАСС Тољикистон таъсис ёфта, аввалин маќомоти идоракунии он ташкил шуданд. 7 ноябри соли 1924 ќарор дар бораи таъсиси Комиссариати халќии адлияи РАСС Тољикистон ќабул гардид. Ин маќом аввалин маротиба дар њудуди Тољикистон муассисањои судиро ташкил намуд. Солњои 1925-1926 дар ќаламрави љумњурї судњои халќї, судњои округї, шуъбаи тољикистонии Суди Олии РСС Ўзбекистон созмон ёфта буданд. Моњи июни соли 1927 бо Ќарори КИМ РАСС Тољикистон шуъбаи тољикистонии Суди Олии РСС Ўзбекистон ба Суди мухтори РАСС Тољикистон табдил дода шуда, дар вилоятњо намояндагии он таъсис дода шуд. 26 октябри соли 1929 бо Ќарори КИМ Љумњурии Советии Сотсиалистии Тољикистон Суди Олї таъсис ёфт ва аввалин раиси он Бобохон Њамдамов таъйин гардид. Њарчанд масъалаи барњамдињии судњои кўњна (ќозињо) дар ЉМШС Туркистон ва ЉАСС Бухоро њанўз аз солњои аввали барќароргардии Њокимияти Шўравї гузошта шуд, вале ќозињо амалан бањсњои зиёдеро њал мекарданд. Танњо 30 июни соли 1928 бо ќарори КИМ ва ШКХ РАСС Тољикистон дар бораи дар љумњурї барњам додани мањкамаи ќозињо ва меъёрњои њуќуќи кўњна, ки онњо татбиќ мекарданд, ба ин кор муяссар шуд. 16 октябри соли 1929 дар съезди III ѓайринавбатии советњои Тољикистон Эъломия (Деклоратсия) дар бораи таъсис додани Республикаи Советии Сотсиалистии Тољикистон ќабул карда шуд. Моњи марти соли 1931 съезди IV СССР онро тасдиќ кард, ки дар натиља РСС Тољикистон њамчун республикаи мустаќил ба њайати СССР дохил шуд. Баъди таъсисёбии РСС Тољикистон маќомоти судии он низ таѓйир дода шуд.
(Давомаш дар сањ. 4)
ПОДОШИ АМАЛ
Нашъаљаллоб љазои сазовор гирифт Бо њукми Суди ноњияи Фархори вилояти Хатлон сокини ноњияи Мир Сайид Алии Њамадонї Исмоилов Абдурањмон ба муњлати 13 солу шаш моњ аз озодї мањрум гардид. Тавре раисикунандаи мурофиа Хўљамурод Рањмонзода ба хабарнигори “Хатлон” иттилоъ дод, судшаванда бо содир намудани љинояти дар моддањои 200 ќисми 4 банди “д”, 335 ќисми 2 ва 289 ќисми 2 Кодекси љиноятии Љумњурии Тољикистон пешбинишуда гунањгор дониста шудааст. Бинобар гуфтаи манбаъ судшаванда Абдурањмон Исмоилов бо маслињати пешакї бо њамроњии шиносаш Њусейни Олими Саидзода ва бародараш Исмоилов Бењрўз бо Муњаммад ном шањрванди Љумњурии Исломии Афѓонистон, ки шахсияташ дар тафтишоти пешакї ва судї номаълум аст, ба интиќоли маводи нашъадори њашиш аз њудуди Афѓонистон ба ќаламрави Тољикистон даст мезананд. - Онњо тариќи дењаи Турдиеви ноњияи Мир Сайид Алии Њамадонї марзи сарњади давлати Љумњурии Тољикистонро ѓайриќонунї убур намуда, ба Љумњурии Исломии Афѓонистон мегузаранд. Дар он љо аз Муњаммад ном шањрванди ин кишвар ду халтаи дар дохилашон аз 8 то 10 бастањои маводи нашъадорро гирифта, онњоро ба Тољикистон интиќол медињанд, - иброз дошт Х. Рањмонзода. Баъдан, Б. Исмоилов ва Њусейни О.С ин воситањои нашъадорро бо маќсади ба соњибияти шахси дигар
додан, дар мавзеи њудуди дењаи Гулободи Љамоати дењоти “Мењнатобод”-и ноњияи Мир Сайид Алии Њамадонї пинњон мекунанд. Бо гузашти чанд рўз Б. Исмоилов њамроњи Њусейни О.С. 18 адад бастањои маводи нашъаоварро аз зери хок гирифта, ба поёни дењаи мазкур, ки дар он љо харидори шартї- Фаридун интизорашон буд, меоранд. Номбурдањо маводњои нашъаоварро ба мошини тамѓаи “Лексус” гузошта, худ низ барои гусел намудани Фаридун ба мошин савор мешаванд. Аммо дар њудуди роњи дењаи Ленини ноњияи Мир Сайид Алии Њамадонї кормандони милитсия мошини онњоро ќарор медињанд. Зимни азназаргузаронии автомошина 18 бастаи маводи нашъадор дарёфт ва мусодира карда шуд, ки њаљми умумии онњо 14 килограмму 854 граммро ташкил дод. Бинобар гуфтаи Хўљамурод Рањмонзода, раисикунандаи мурофиаи мазкур, дар рафти мурофиаи судї бо нишондоди шоњидони воќеї љинояти нашъаљаллобии А. Исмоилов тасдиќи пурраи худро ёфтанд. Њамин тавр, Исмоилов Абдурањмон Акобирович бо дастрасии моддањои дар боло зикршуда гунањгор дониста, нисбаташ љазои мањрум сохтан аз озодї ба муњлати 13 солу 6 моњ бо адо намудани љазо дар колонияњои ислоњии дорои низомаш сахт таъйин карда шуд. Њасан Абдурањимзода, «Хатлон»
4
ХАТЛОН
Ташаккул ва рушди њокимияти судї дар Тољикистон (Аввалаш дар сањ. 3) Дар Тољикистон Суди Олї - органи олии назорати судї ташкил карда шуд. Суди Олї аз Пленуми Президиум, коллегияњои оид ба корњои љиноятї ва гражданї иборат буд. Бо Ќарори КИМ ва СКХ РСС Тољикистон судњои љамоатї таъсис дода шуд, ки ба онњо тамоми он бањсњое, ки то соли 1929 судњои ќозигї баррасї мекарданд, тобеият дошт. Конститутсияи соли 1936 ба танзимдарории сохтори судиро дар тамоми њудуди СССР ба ваколати СССР дод. Моњи августи соли 1938 Ќонун «Дар бораи сохтори судии СССР, республикањои иттифоќї ва автономї» ќабул гардид, ки мувофиќи он дар Республикаи Советии Сотсиалистии Тољикистон се звенои судї: судњои халќї, судњои вилоятї, суди Олии РСС Тољикистон амал мекард. Солњои 50-уми асри гузашта дар ќонунгузорї таѓйирот љорї шуд, ки дар он ваколати судњо зиёд карда шуд. Президиуми Шўрои Олии СССР Указ «Дар бораи таъсиси Президиум дар њайати судњои олии республикањои иттифоќи (автономї), кишварњо (краев), вилоятї ва вилоятњои автономї»-ро ќабул кард, ки ин президиумњо парвандањоро ба тариќи назоратї баррасї мекарданд ва ин њолат мавќеи судро дар љомеа мустањкам кард. Дар асоси ин Указ Президиуми Суди Олии РСС Тољикистон, Президиуми судњои вилоятњо, Суди Душанбе ва Президиуми Суди Вилояти Автономии Бадахшони Куњї таъсис дода шуд. Шўрои Олии СССР 25 декабри соли 1958 Ќонун «Дар бораи асосњои ќонунгузори сохтори судии СССР, республикањои иттифоќї ва автономї»-ро ќабул кард, ки он њолатњои асосии системаи судї ва сохтори судњоро мустањкам карда, риояи он барои њамаи судњои республикањои иттифоќї њатмї буд. Судњои њарбї - трибуналњои њарбї бошад, дар њудуди РСС Тољикистон дар асоси Низомнома дар бораи трибуналњои њарбї аз 25 декабри соли 1958 фаъолият мекард. Мувофиќи асосњои ќонунгузорї дар бораи сохтори Суди СССР ва республикањои иттифоќї, хусусан дар РСС Тољикистон ќонун дар бораи сохтори судии РСС Тољикистон
ќабул гардид. Дар ќонуни мазкур вазифањои суд, принсипњои адолати судї, системаи судї, сохтор ва тарзи ташкили судњо ва њисоботдињии судяњо ба интихобкунандањояшон дарљ гардида буд. Тамоми судяњо ба муњлати 5 сол интихоб мешуданд.
Суди халќї звенои асосии системаи судї ба њисоб рафта, тамоми категорияњои парвандањоро, ба истиснои парвандањое, ки ба суди болої њамчун инстансияи якум тобеияти судї дошт, баррасї мекарданд. Судњои вилоятї дар њайати Президиум, коллегияњои љиноятї ва гражданї фаъолият менамуданд. Судњои вилоятї парвандањоро ба сифати инстансияи якум, инстансияњои кассатсионї ва назоратї баррасї мекарданд. Суди Олии РСС Тољикистон аз тарафи Совети Олии РСС Тољикистон интихоб мешуд ва дар он Пленум, Президиум, коллегияњои оид ба парвандањои љиноятї ва гражданї фаъолият мекард. Суди Олии РСС Тољикистон парвандањоро ба сифтаи инстансияи якум, кассатсионї, назоратї ва бинобар њолатњои навошкоршуда баррасї менамуд. Бинобар ќабули Конститутсияи нави СССР соли 1977 ва Конститутсияи нави РСС Тољикистон соли 1978 ба ќонунгузории сохтори судї низ таѓйирот ворид карда шуд. Бо Ќонуни СССР аз 25.06 соли 1980 Совети Олии СССР редаксияи нави Асосњои ќонунгузории СССР ва республикањои иттифоќиро дар бораи сохтори судии СССР ва Низомнома дар
Омўзгорї касби пуршарафест, ки ба он танњо шахсони дорои малакаву дониши зиёди арзанда машѓул шуда метавонанд. Барои омўзгори њаќиќї шудан бояд инсон бисёр кўшиш кунад. Омўзгори асил ва бошараф ба он мекўшад, ки ба шогирди худ як маънавиётеро омўзонад.
Њаёти ибратбахши омўзгор
Аз шумули чунин омўзгорони пурмањсул Ниёз Хўљаќулов мебошад, ки тамоми умри худро барои тайёр намудани кадрњои болаёќат сарф намудааст. Ў 25уми январи соли 1947 дар ноњияи Шањритуз, дар оилаи дењќон таваллуд шудааст. Пас аз хатми мактаби миёна ба Донишгоњи миллии Тољикистон дохил шуда, онро бо дипломи аъло хатм намудааст. Фаъолияти мењнатиашро соли 1975 аз лаборанти калони кафедраи кибернетикаи иќтисодии Институти хољагии ќишлоќи Тољикистон оѓоз намуда, солњои 1976-1978 ассистенти кафедраи кибернетикаи иќтисодии Институти хољагии ќишлоќи Тољикистон адои вазифа намудааст. Солњои 1978-1981 ба шуъбаи рўзонаи аспирантураи кафедраи кибернетикаи иќтисодї аз рўи ихтисоси методњои
математикї ва тадбиќи техникаи њисоббарорї дар тадќиќотњои иќтисодї, банаќшагирї ва идоракунии хољагии халќ шомил шудааст. Самти тадќиќоти илмїметодї аз моделсозии системавии математикии љараёнњои иќтисодї ва технологї дар комплекси агросаноатї, кишоварзї, коркард ва татбиќи методњо, алгоритмњо ва моделњои математикию эконометрикї дар истифодабарии заминњои кишоварзї дар Љумњурии Тољикистон иборат мебошад. Ниёз Хўљаќулов бисёр шогирдонро тарбия намудааст, ки њоло чун кадрњои болаёќат фаъолият доранд ва обрўи кишвари азизамонро дучанд намуда истодаанд. Барои хизматњои бузург дар соњаи маориф ва илм соли 2001 бо Ифтихорномаи Вазорати маориф ва илми Љумњурии Тољикистон ва соли 2002 бо нишони сарисинагии Аълочии маориф ва илми Љумњурии Тољикистон сарфароз гардонида шудааст. Наќши ин марди наљиб дар соњаи маориф ва илм нињоят бориз буда, рўзгор ва њаёти устод барои мо- љавонон ва њамкасбон намунаи ибрат мебошад. Худойдод АФЃОНОВ, Дилноза СОИБОВА
бораи трибуналњои њарбї ќабул кард. Ќонуни мазкур ба сохтори судии РСС Тољикистон ягон таѓйироти куллї ворид накард. Дар ин ваќт аллакай Суди шањри Душанбе њамчун Суди вилоятї фаъолият дошт. Ќонун номгўи судњоро, ки ба системаи судии РСС Тољикистон дохил мешуд, номбар карда буд, ки ин суди Олї, судњои вилоятї, Суди шањри Душанбе, Суди Вилояти Автономии Бадахшони Кўњї, судњои районї (шањрї) буданд. Ваколати судњо оид ба баррасии парвандањо, тарзи ташкил, интихоби судяњо, структураи судњо бетаѓйир монда шуда буд. Ба њамин тарз, то барњам хўрдани давлати абарќудрати Иттињоди Шўравї сохтори судї ва системаи судї фаъолият дошт. Њодисањои дар аввали солњои 90-уми асри гузашта дар љумњурї сарзада кори муътадили маќомоти давлатї, аз љумла судиро заиф гардонид. Ягон маќомот дар доираи ќонун фаъолият карда наметавонист. Баъди ќабули Конститутсияи нави Љумњурии Тољикистон як ќатор ќонунњо, ки ба судњо тааллуќ дорад, ќабул карда шуд. Конститутсияи Љумњурии Тољикистон ва ќонунњои Љумњурии Тољикистон системаи судиро дар Љумњурии Тољикистон муайян намуд, ки он: Суди Конститутсионї, Суди Олї, Суди Олии иќтисодї, суди њарбї, Суди вилояти автономии Бадахшони куњї, судњои вилоятї, Суди шањри Душанбе, судњои шањру ноњияњо, Суди иќтисодии Вилояти Автономии Бадахшони Кўњї, судњои иќтисодии вилоятњо ва Суди иќтисодии шањри Душанбе мебошад. Дар Конститутсияи Љумњурии Тољикистон, ки бори аввал таъљизаи њокимиятро ба њокимияти ќонунгузор, иљроия ва судї таќсим намуд, ба њокимияти судї боби махсус (боби 8 аз моддаи 84 то 93) бахшида шудааст. Алњол ќонунњое, ки бевосита фаъолияти судњоро ба танзим медароранд, ќонунњои Конститутсионии Љумњурии Тољикистон «Дар бораи Суди Конститутсионии Љумњурии Тољикистон» ва «Дар бораи судњои Љумњурии Тољикистон» мебошад. Дар низоми давлатдории миллии тољикон таърихан ба њокимияти судї њамчун рамзи
панљшанбе, 24 октябри соли 2019, №44 (3229) давлатдорї, нишонаи адолат ва пояи баќои давлат муносибат менамуданд. Сарфи назар аз он ки ин њокимият аз тарафи кадом маќом таъйин ва идора мегардид, ба одилї ва сифатњои судяњо таваљљуњи хос зоњир мегашт. Дар давраи истиќлолият њокимияти судї мустањкам шуда, сифати навро касб намуд. Њокимияти судї шохаи мустаќили њокимияти давлатї буда, дар тањким ва пойдории истиќлолияти кишвар, њифзи њуќуќу манфиатњои ќонунии шањрвандон, шахсони њуќуќї ва давлат наќши бузург дорад. Таљрибаи љањонї гувоњ аст, ки яке аз роњњои асосї ва пешќадамтарини њимояи њуќуќу озодињои инсон ва шањрванд ин њифзи судист.Тољикистон њамчун узви комилњуќуќи љомеаи љањонї санадњои асосии марбут ба њуќуќи инсонро эътироф намуда, инсон, њуќуќу озодињои ўро арзиши олї эътироф намудааст. Њокимияти судї ба њайси яке аз кафолатњои асосии таъмини арзиши олї будани њуќуќу озодињои инсон баромад мекунад. Роњбарияти давлатамон ба масъалаи инкишофу пешрафти низоми судї, таъмини мустаќилияту шаффофияти фаъолияти судњо таваљљуњи махсус медињад. Ислоњоти судї-њуќуќї дар Тољикистон идома дорад. Бо ин маќсад 19 апрели соли 2019 тањти № 242 «Барномаи ислоњоти судїњуќуќї барои солњои 2019-2021» ќабул шуд, ки маќсади асосии он такмили сохтор ва тањкими фаъолияти судњо љињати њифзи њуќуќу озодињои инсон ва шањрванд, манфиати давлат, ташкилотњо, ќонунияту адолат, назорати иљрои сариваќтии санадњои судї, баланд бардоштани сифат ва самаранокии кори судњо, бењтар намудани вазъи иљтимоии судяњо ва кормандони дастгоњи судњо, инчунин такмили ќонунгузорї дар ин самт мебошад. Чунин маќоми воло масъулияти баландро низ аз судяњо талаб мекунад. Бояд њар як судя кўшиш намояд, ки сазовори ин номи баланд бошад ва ба халќу миллат хиёнат накунад. Президенти Љумњурии Тољикистон муњтарам Эмомалї Рањмон чунин таъкид кардаанд: «Фаъолияти судњо бояд ба мисли оина покиза бошад ва онњо бо масъулияти баланд дарк намоянд, ки давлат амалї намудани адолати судиро, ки бевосита ба њифзу њимояи муќаддастарин ва муќаддамтарин арзиш, яъне инсон ва њуќуќу озодињои ў алоќаманд мебошад, ба маќомоти судї бовар намудааст ва сањлангорию бемасъулиятї дар иљрои ин рисолат амали норавост». Сайдалї Сирољиддин Сайвалї, раиси Суди ноњияи Љалолиддини Балхї
ЗАМОНЕ МО ЊАМ МАКТАБХОН БУДЕМ… «Оњ, љавонњо, љавонњо! Афсўс, ки шумо ќимат ва баќои ваќтро намедонед…» Гёте Аљаб лањзањои ширину хотирмонанд рўзу моњу солњои мактабхонї. Гумон мекунам, гуворотарин даврони њаёти наврасии инсон солњои мактабхониаш ба њисоб меравад. Дар воќеъ, агар мартабаи мактаб, китоб, сабаќи пеши муаллимро нек дарёфтї, дон, ки хушбахттарин шогирди сабаќомўз њастї. Афсўс, ки ин мањакро на њар кас дар ин даврони бачагї дарк мекунад. Камина омўзгор њастам. Ба донишандўзию китобхонии шогирдон аз њар љињат диќќат дода, онњоро мушоњида мекунам. Аксарият, алалхусус шогирдони синфњои болої, ба хондану дониш гирифтан шавќу раѓбати камтар доранд. Сабабњои бепарвої ва бетаваљљуњии шогирдон ба худ, ба хонадон, ба он ки онњо воќеан њам одами аз њар љињат маданї ва ботарбия бошанд, бисёранд. Ё падару модарон дар таълиму тарбияи фарзандон бепарво њастанд ва ё муаллимон дар таълими фанни хеш коњилу камсаводанд. Дигар сабаб нест. Њатто дар як суњбаташон Пешвои миллат муњтарам Эмомалї Рањмон изњори нигаронї карданд, ки дониши мактаббачањо њоло њам ќаноатбахш нест. Ин эрод сад дар сад дуруст аст. Њоло синну солам ба љое расида аст. Бештар ваќт дар танњої ва ё њини мутолиаи китобе солњои мактабхонии худаму њамсолонам ба ёдам мерасад. Чароѓи барќї умуман вуљуд надошт, њатто шамъ набуд. Баъд аз хўроки шом њама хоб мекарданду мактабхонњо тавассути равшании лампаи шишагї ва фонар то дер дарс тайёр мекарданд. Тарѓиби китоб њам хуб буд.
Хонандањои нодон њамон ваќт њам буданд, лекин кам буданд. Аксари калонсолон њам китобхон буданд. Умуман, раѓбат ба китобхонї зиёд буд. Агар ба иззати нафси њамкасбони љавонам нарасад, њоло бештари онњо дар тарѓиби китобхонї коњиланд, худ китоб намехонанд. Мо ин хел набудем. Кадом ваќте ки ба маркази ноњия мерафтам, сараввал ба маѓозаи китобфурўшї ворид мешудам. Аз китобњои адибони классику муосири худамон ва њатто аз китобњои тарљумашудаи халќњои дигар харидорї мекардам. Бењуда нагуфтаанд: «Хондан наљот ёфтан аст». Дар њамон солњо пошхўрии оилањо ќариб дида намешуд, ягон хел динситезию ифротгарої ва исломро ба њизбу равияњои хилофи исломи ноб кашидан набуд. Њозир чї? Мутаассифона, яке аз сабабњои заифии таълиму тарбияи фарзандон волидон њам њастанд. Оё дидаед, ки шабе бачаи шумо аз хондан монда шуда, сараш болои китоб хобаш бурда бошад? Не, надидаед. Пас, донед, ки муаллимию падарї ва модарии шумоён бесуд гузашта истодааст. Дар давраи мактабхонии мо њам бачањои беадаб буданд, аммо хеле кам буданд. Њоло ќисми зиёди бачањо одоби хуб надоранд. Ба мактабњои олї њам ќисми ками хатмкардањо дохил мешаванд. Лекин агар њамин ками дохилшудањо ихтисосманди хуб мешуданд, аз њама муњимаш ин, ки ор карда метавонистанд, хандахароши дигарон намешуданд. Пештар дилхоњ мутахассисшаванда рўзномаю маљаллахону китобхон буд. Гумон мекунам, имрўз
мактаби миёна ва олї ана њамин василаро чун сабаби равнаќи аќл ва одамшавї ба шогирдон дода натавониста истодаанд. Имрўз, дар тинати бачаи мо сарфи назар аз он ки компютер ва интернетро хуб медонанд, ривољи аќлу одамгарї кам мушоњида мешавад, ки сабабаш камхонї аст. Ногуфта намонад, ки миллати мо аз ибтидо соњиби китобу мактаб буд. Ана њамин асолати бузурги гузаштагонамонро бегонањо хуб дарк карда, эътироф кардаанд. Шарќшиноси асри нуздањи рус Петухов Ю.Д. дар китобаш «Руси древного востока» навиштааст: «Куруш ва Дорои Кабир нисбати юнонињои ваќти ба ном демократ донишмандтарин одамони асри худ буданд». Сабаби њамаи ин хирадмандию бузургии гузаштагонамон мактабдорї, китобдорї буд. Бењуда нависандаи туркман Бердї Карбобоев нагуфта буд, ки тољикон муаллими халќњои дунёанд. Гумон мекунам, имрўз маќсади Пешвои хирадманди миллат муњтарам Эмомалї Рањмон аз эълон кардани озмуни «Фурўѓи субњи доної…» дар саросари кишвар дар соли 2019 њамин буд, ки пиру барно рў ба китоб биёранд. Вале њанўз њам худшиносиамон суст нумўъ дорад, ки сабаби асосии он дар заифии раванди таълим ва тарбияи мактабию хонаводагиамон баръало мушоњида мешавад. Президенти кишвар муњтарам Эмомалї Рањмон мо, муаллимонро, «хазинаи тиллоии кишвар» номидаанд. Пас, бояд ба ин бањои олї арзанда бошем. Абдулњамид Маљидов, собиќадори маориф, ноњияи Фархор
Таассурот Бо Эмомалї Зокиров, корманди мустаъфии милиса, маслињат кардем, ки тавассути ќатораи хатсайри Душанбе - Ёвон - Кўлоб ба Кўлоби бостонї равем. Ин орзуямон љомаи амал пўшид. Баъди чанд рўз бо ин ният ба истгоњи роњи оњани Ёвон омада, савори ќатора шудем. Дар купе љой гирифтему роњбалади вагон Назокат Муродова бо мењрубонї ба чї эњтиёљ доштанамонро пурсид ва чойники чойи кабудро наздамон гузошт. Ќатора ба роњ баромад ва дар истгоњњои сарироњї 1-2 даќиќа истода, мусофиронро мефаровард ва боз мусофирони нав љойи онњоро иваз мекарданд. Дарк кардем, ки ќатора барои аз як љой ба љойи дигар рафтани мусофирон ќулайтар будааст. Роњкирои ин хатсайр он ќадар ќимат набудааст. Аз ноњияи Ёвон то Ќурбоншањид (њоло Мењробод)-и ноњияи Восеъ 12 сомон арзиш доштааст. Бењрўз Гиёев, роњбари ќатораи Душанбе–Кўлоб, бо 7 нафар кормандон ба мусо-
«ХАТЛОН» МУАССИС: Маќомоти иљроияи њокимияти давлатии вилояти Хатлон Сармуњаррир Асалмо САФАРЗОДА
Ќатора-наќлиёти ќулай ва арзон
фирон хизмат мерасонданд. Он рўз 5 вагон ва ресторан дар ихтиёри мусофирон буданд. Ќатора мисли селаи турнањо саф кашида, ба пеш њаракат менамуд. Мо азми дар осоишгоњи ба номи Абўалї ибни Синои Мењробод табобат гирифтанро доштем ва баъди чанд соат ба истгоњи
Ќурбоншањид расидем. Осоишгоњи ба номи Абўалї ибни Сино аз истгоњи Ќурбоншањид на он ќадар дур будааст. Дар як лањзаи кўтоњ мошини мусофиркаш њардуи моро ба ин макони осоиш расонд. Хоњари шафќат Бибинисо Раљабова моро хуш истиќбол намуд. Духтури калон Миралї Сабзалиев баъди муоина барои табобат номгўи муолиљањоро дар дафтарча ќайд намуд. Намудњои табобат аз сиёњлой, парафин, танўри барќї, мањси механикї, мањс, сўзанзанї, электрофарез ва амсоли инњо барои табобатгирандагон пешбинї шудааст. Осоишгоњ аз се ошёна иборат буда, ба 35-40 нафар эњтиёљмандон
њуруфчинї љавони ситорагарму хушмуомила Масрурљон Алиев њамчун мудир кор мекард. Аз вохўрии аввалин ситораи онњо бо њам рост омад. Оњиста-оњиста онњо бо њам мењр бастанд. Аммо табиист, ки роњи ишќи Сайёраю Масрурљон њамвору рост набуд. Аввал аз ишќи онњо модари Сайёра огоњ шуда гуфт: -Фикру хаёли бењуда накун! -якбора шўрида рафт модар. -Вай њељ ваќт домоди ман намешавад! Умедатро кан! Дубора њамроњаш бинам, баъд пушаймон нашав! Падарат шунавадку... Дар ин мобайн Петяамак-
Њарфе аз баёни оташин Кору фаъолияти аксар адибони мо аз рўзнома ё маљалла оѓоз ёфтааст. Дар ин ё он соња кор карда, њар шахс нозукињои касбашро меомўзад, бо истилоњњои соњаи кораш хуб шинос мешавад. Рафтору кирдори њамкорон, устодону шогирдон низ дар хотири ў сахт наќш мебанданд. Дар натиљаи омўзиш ва мушоњидањои дуру дароз вай оянда ин маводњои худро рўи коѓаз меоварад. Масалан Мирзо Турсунзода, ки бисёр сафарњои хизматию давлатї дошт, бештар тарѓибгари сулњу амонї ва дўстии халќњо буд, оянда дар мавзўи сулњу дўстї асарњои “Љони ширин”, “Аз Ганг то Кремл”, “Ќиссаи Њиндустон”, “Хоњари мубориз-Африќо” ва ѓайраро офарид. Мирсаид Миршакар, ки чун комсомоли фаъол дар азхудкунии заминњои водии Вахш бевосита иштирок дошт, оянда оид ба таърихи ин водї асарњои зиёде эљод кард. Ин достонњои “Ливои зафар”, “Панљи ноором”... мебошанд. Муњиддин Хољазод, ки бевосита дар сохтмони НБО “Норак” њиссагузорї кардааст, романњои “Норак”, “Об-рўшної”, “Кўњ бе варта нест”, “Сангтўда”-ро офарид, ки имрўзњо писанди њамагон мебошанд. Рўзноманигор, Корманди шоистаи маданияти Тољикистон, Аълочии матбуоти Тољикистон Муќим Абдурањмонов (зодаи шањри Исфара) тамоми фаъолияти кории худро ба матбуот бахшидааст. Вай дар рўзномањои “Комсомоли Тољикистон” (њоло “Љавонони Тољикистон”), “Тољикистони советї” (њоло “Љумњурият”), “Њаќиќати Ќўрѓонтеппа (“Хатлон”), “Садои мардум”, “Шўълаи умед”, “Њаќиќати Суѓд” дар вазифањои пурмасъулият кор кардааст. Умуман, собиќаи кории Муќим Абдурањмонов дар соњаи матбуоти тољик наздики 60 солро ташкил медињад. Њамин имкон дод, ки соли 1989 ў повести “Њарфе аз баёни оташин”-ро эљод намояд. Ин асар дар бораи њаёт ва фаъолияти коркунони матбаа аст. Дар повест сухан дар бораи ишќи поки Сайёра ва Масрур меравад, ки онњо коргарони матбааи шањрї мебошанд. Сайёра пас аз хатми мактаб ба матбаа ба кор омад. Ўро ба вазифаи њуруфчин ќабул карданд. Вай, ки зењни тез дошт, ба зудї аз устодаш, русзан-Галя ин корро омўхт. Дар њамин сехи
шавњари Галя, Мунаввараапа, Шоњвалї, директори матбаа, таъминотчии заводи консерв, падари Сайёра, Сашка низ амал мекунанд. Ба ишќи ин ду љавон баъзењо монеа мешаванд. Дар њаќќи онњо туњмат мезананд. Лекин љавонон аз раъйи худ нагашта, охир ба мурод мерасанд. Устокории Муќим Абдурањмонов њамчун эљодкор ва журналисти нуктасанљ дар он аст, ки аввали повести “Њарфе аз баёни оташин”-ро бо суханони модар сар карда (дар боло зикр шуд), интињои онро низ бо суханони модар ба анљом мерасонад: -Вай одами хуб,-гуфт модар,дилаш соф. Он гапњоро аз тањти дил навиштааст. Дил-гувоњи њаќ! Модар Сайёраро ба оѓўш гирифт, духтар сарашро ба сандуќи дили ў гузошта, оњи сабук кашид. Ин ќисса барои љавонони имрўза бобати коромўзї, мењнатдўстї, масъулиятшиносї, одоби њамида, ишќи поку беолоиш, панди хубу рањнамост. Бояд, ки љавонони мо ин гуна асарњоро пайваста мутолиа намуда, ба образњои мусбати он пайравї намоянд. Ин ќиссаи ибратбахш аз китоби навбатии «Аз бањор то хазон»-и Муќим Абдурањмонов мебошад, ки матбааи “Набї Фахрї”-и шањри Конибодом соли 2018 ба муносибати 80-солагии муаллиф бо сифати баланд аз чоп баровардааст. Ин асар аз панљ бахш иборат буда, очерку њикоя, ёддошту хотирањои муаллиф, таманниёти њамкорону дўстон Тўрдиалї Бойбобоев, Саломиддин Мирзорањматов, Гурез Ќосимзода, Толибшоњи Давлат, Муњаммадљон Абирї, Саидалї Бобохонов, Нуралї Нурзод, Мирзоаъзам Маќсудовро... низ дарбар мегирад. Як бахши он аз расмњои хотиравии муаллиф мураттаб гардида, фаъолияти гуногунљабњаи Муќим Абдурањмоновро инъикос менамоянд. Мо дар бораи китоби тозанашри Муќим Абдурањмонов мулоњизањои худро мухтасар баён намудем. Ба Муќим Абдурањмонов, ки ба бисёр рўзноманигорони Тољикистон њаќќи устодї доранд, тани сињату хотири љамъ ва эчодкорињои нав ба навро таманно дорем. Алиљон Олимов, Аълочии маориф ва матбуоти Тољикистон
эътибор надорад. Шањодатномаи гумшудаи Т-АТА №0896981, дар бораи хатми синфи 9, ки онро соли 2019 МТМУ №3-и ноњияи Дўстї ба Ќирѓизова Мадина Саидрањмоновна додааст, эътибор надорад.
хизмат мерасонад. Дар ин љо се ваќт хўроки болаззат ба мизољон пешкаш карда мешавад. Осоишгоњи ба номи Абуалї ибни Синоро соњибкори муваффаќ Рањим Муъминов дар њавлии шахсии худ ташкил намуда, ва барои мизољон шароити хуби табобатию истироњатї фароњам овардааст. Ба онњое, ки ба осоишгоњи дењаи Мењрободи ноњияи Восеъ омаданианд, бо ќатораи Душанбе - Кўлоб ба сайр бароянд, њам тамошои хуб мекунанд ва њам дар осоишгоњ табобат мегиранд. Дар бозгашт аз осоишгоњ бо мошини мусофиркаш дар муддати якуним соат ба наќби “Хатлон” расидем, чунки роњи Кўлоб-Душанбе чун кафи даст њамвор аст. Роњи наќлиётї ва роњи оњан ин њама самараи истиќлол мебошад.
Шањодатномаи гумшудаи Т-АТА №0896982, дар бораи хатми синфи 9, ки онро соли 2019 МТМУ №3-и ноњияи Дўстї ба Ќирѓизова Мањина Саидрањмоновна додааст, эътибор надорад.
Зайналобиддин Њусейнов, дењаи Гулибодоми ноњияи Ёвон
Шањодатномаи гумшудаи А №04712, ки онро соли 1992 МТМУ №8-и ноњияи Дўстї ба Турдиева Бодамгул Алламуратовна додааст, эътибор надорад.
Дар рўзномаи «Хатлон» ба хотири бисёрандешї матолибе низ нашр карда мешаванд, ки идораи рўзнома метавонад бо муаллифон њамаќида набошад ва масъулияти онро бар дўш нагирад. Дастнавису суратњо ба муаллифон бозпас гардонида намешаванд. Матолиби муаллифони беруна дар њаљми то 3 сањифа бо њуруфи Times New Roman Tj, андозаи 14, фосилаи байни сатрњо 1,5 ќабул карда мешавад.
Шањодатномаи гумшудаи А №577325, дар бораи хатми синфи 10, ки онро соли 1977 МТМУ №3-и ноњияи Дўстї ба Назиров Шоди Талбиевич додааст, эътибор надорад. Шањодатномаи гумшудаи А №180216, дар бораи хатми синфи 11, ки онро соли 1991 МТМУ №3-и ноњияи Дўстї ба Назаршоев Толибшо Ќадамшоевич додааст, эътибор надорад. Шањодатномаи гумшудаи А №043495, дар бораи хатми синфи 10, ки онро соли 1987 МТМУ №3-и ноњияи Дўстї ба Худойдодова Шамсия додааст, эътибор надорад. Шањодатномаи гумшудаи №030047, дар бораи хатми синфи 9, ки онро соли 1983 МТМУ №41-и ноњияи Кўшониён ба Фатхудинова Моинисо Камардиновна додааст, эътибор надорад.
РЎЗНОМА ДАР ВАЗОРАТИ ФАРЊАНГИ ЉУМЊУРИИ ТОЉИКИСТОН ТАЊТИ РАЌАМИ 117/рз-97 АЗ 07 январи СОЛИ 2019 АЗ НАВ БА њисоб ГИРИФТА ШУДААСТ.
Навбатдор: Исматулло ЊАСАНОВ Тарроњ: Зафарљон Азизов
Рўзнома дар чопхонаи ЉСК «Матбааи Ќўрѓонтеппа» ба табъ расидааст. Ба чопаш 24.10.2019 иљозат дода шуд. Адади нашр: 8500 нусха. Нишонии мо: шањри Бохтар, кўчаи Логинов - 12. Тел: сармуњаррир: 2-88-17, муовини сармуњаррир: 2-47-14, котибот: 2-89-16 Индекси обуна 68896