ХАТЛОН
БАНЇ - ОДАМ АЪЗОИ ЯКДИГАРАНД
САДА - ЉАШНИ НИЁГОН Баробари љашнњои Наврўзу Мењргон љашни Сада низ яке аз љашнњои суннатии мардуми ориёитабор, алалхусус, миллати тољик аст, ки њазорсолањо инљониб онро таљлил менамоянд.
мизњо гузошта шуда буданд, ки аз дараљаи њунармандии соњибонашон гувоњї медоданд. Аз њама бозори гарм назди боѓдорон буд. Зеро љашн ба мавсими нињолшинонї
Љашни Сада њамчун рамзи наздикшавии фасли накўи бањор, оѓози киштукор буда, ба он тайёрии мукаммал мебинанд. Ба ќавле љашни Сада 50 шабу рўз ќабл аз Наврўз фаро мерасад. Оид ба таљлил ва пайдоиши ин љашнвора аќидањо гуногунанд. Агар дурустар андеша намоем, шояд чун чор фасли сол-бањор, тобистон, тирамоњ ва зимистон ба њамин равиш чор љашн вуљуд дошт. Возењтар карда гўем, бањор-Наврўз, тобистон-Мењргон, тирамоњТиргон, зимистон-Сада ва њар кадом дар яке аз мавсимњо фасли сол таљлил карда мешуд. Љашни Сада дар маркази ноњияи Восеъ бошукўњ таљлил гардид. Сокинони шањрак, намояндагони коллективњои мењнатї, роњбарони корхонаю муассисањо дар сањни бозори Маркази хизматрасонии «Султони Кабир» љамъ омаданд. Њунармандону кадбонуњо дастовезњои мењнатї ва њунари волои худро бо тартиби муайян ба маъраз гузоштанд. Анвои гуногуни таомњои миллї, мањсули дасти занњои њунарманд, аз ќабили гулдўзї, кашидадўзї, чакандўзї ва устоњои чирадаст-табаќу ќошуќ, кафлез ва њамчунин, кафкгиру корд ва дигар лавозимоти зарурии рўзгор болои
рост омадааст. Ќисми зиёди боѓдорон дар ќитъањои наздињавлигиашон нињол парвариш карда, ба намоишфурўш нињолњои дарахтони себ, хурмо, зардолу, олу, шафтолу, анор, ангур ва њамчунин навъњои гуногуни гулњоро оварда буданд. Бояд гуфт, ки имсол нињолњои садбарг нисбати солњои ќаблї хеле зиёдтар буд. Ин аз он гувоњї медод, ки талаботи мардуми бофарњанги мо ба зебої ва зебоипарастї боз њам зиёда гардидааст. Роњбарони ноњия ва шахсони масъул аз намоиши идонаи ањли мењнату њунармандон дидан намуда, бо онњо вохўрию суњбатњо доир намуданд. Сипас, дар назди гулхани ба хотири љашнвора афрўхташуда љамъомад баргузор гардид. Муовини аввали раиси ноњия Шералї Њасанзода иштирокчиёни љамъомадро ба фаро расидани љашни Сада табрик гуфта, ба онњо саломатї, табъи хуш ва дар рўзгорашон бахту саодат таманно намуд. Њунармандони бахши фарњанги ноњия бо садои форами дафу чанг, карнаю сурнай ва мусиќии дилангез шеъру таронахонї намуда, ба љашнвора шукўњу шањомати идона зам намуданд. Наљот САФАРЗОДА, ноњияи Восеъ
Нашрияи маќомоти иљроияи њокимияти давлатии вилояти Хатлон №9 (3245)
ЉУМЪА, 31 январи соли 2020
ПАЁМИ ПРЕЗИДЕНТИ ЉУМЊУРИИ ТОЉИКИСТОН, ПЕШВОИ МИЛЛАТ МУЊТАРАМ ЭМОМАЛЇ РАЊМОН БА МАЉЛИСИ ОЛИИ ЉУМЊУРИИ ТОЉИКИСТОН 26 декабри соли 2019, шањри Душанбе
www.khatlon-ruznoma.tj
E-mail: khatlon.tj@mail.ru
Сањми љавонон дар њифзи Модар - Ватан шоистаи тањсин буда, онњо дар тамоми љузъу томњои Ќуввањои Мусаллањ ва дигар сохторњои њарбї содиќона хизмат мекунанд ва дар њимояи сарњади давлатї низ наќши бузург мебозанд.
МАЌСАД-ЉАЛБИ ЉАВОНОНИ СОЛИМ БА САФИ ЌУВВАЊОИ МУСАЛЛАЊ ГУЗОРИШ АЗ ЉАЛАСАИ ШЎРОИ ВИЛОЯТИИ МУТОБИЌСОЗИВУ МЕТОДЇ ОИД БА ТАЪЛИМ ВА ТАРБИЯИ ЊУЌУЌИИ ШАЊРВАНДОН Љаласаи Шўрои вилоятии мутобиќсозиву методї оид ба таълим ва тарбияи њуќуќии шањрвандон дар назди раиси вилояти Хатлон шуда гузашт. Дар он масъалањои љалби љавонон ба сафи Ќуввањои Мусаллањ ба хизмати њаќиќии њарбї тариќи касбомўзї, аз љумла ронандагї, кафшергарї, дуредгарї, харротї дар ташкилотњои мудофиаи шањрвандї баррасї гардид. Дар кори љаласаи Шўро муовини раиси вилоят, роњбари дастгоњи раиси вилоят, прокурори вилояти Хатлон, сардори Раёсати кумитаи давлатии амнияти миллии Љумњурии Тољикистон дар вилояти Хатлон, сардори Раёсати ВКД Љумњурии Тољикистон дар вилояти Хатлон, иљрокунандаи вазифаи комиссари њарбии вилояти Хатлон, комиссариатњои њарбии шањру ноњияњо ва роњбарони як ќатор ташкилоту муассисањои вилоятї ширкат
доштанд. Ќурбон Њакимзода, раиси вилоят, њамзамон раиси Шўрои вилоятии мутобиќсозиву методї оид ба таълим ва тарбияи њуќуќии шањрвандон, чорабиниро њусни оѓоз бахшида, њозиринро бо рўзномаи љаласа ошно намуд. Доир ба мавзўи матрањмешуда, сараввал, сардори Раёсати адлияи вилояти Хатлон С. А. Салимзода, њамзамон, котиби масъули Шўро оид ба наќшаи кории Шўрои вилоятї, маърўзаи муфассал намуд. Дар љаласа љињати омодагињо ба даъвати бањории љавонон ба сафи Ќуввањои Мусаллањ низ мавриди баррасї ќарор ёфт. Тавре ки зикр гардид, љињати омодагии љавонон ба хизмати њаќиќии њарбї, ки ќарзи
шањрвандї мањсуб меёбад, 20 декабри соли 2019 ќарори раиси вилоят ба тасвиб расида буд. Тибќи ќарори мазкур наќша-чорабинињои омодагї ба даъвати бањорї тасдиќ гардидааст, ки дар он маќомоти иљроияи њокимияти давлатии шањру ноњияњо, комиссарони њарбии вилоят ва шањру ноњияњо муваззаф гардиданд, ки баќайдгирии шањрвандони синну соли даъватиро сари ваќт ба роњ монда, онњоро њамаљониба барои сафарбар намудан ба сафи Ќуввањои Мусаллањ омода созанд. Дар љаласаи Шўро раиси вилоят аз он изњори нигаронї намуд, ки мавсими даъвати тирамоњї дар шањру ноњияњои вилояти Хатлон ба таври зарурї ба роњ монда нашуда буд. Дар ин самт комиссариатњои њарбии вилоят, шањру ноњияњо ва масъулини дахлдори ин нињодњо
ба сањлангорї роњ доданд. Ташкилотњои марбутаро зарур аст, ки бањри роњ надодан ба камбудињои даъвати бањорї аз имрўз тадбир андешанд. Бањри иљрои сариваќтии наќшаи даъвати љавонон ба сафи Ќуввањои Мусаллањ дастур дода шуд, ки аз њисоби маблаѓгузории маќомотњои иљроияи мањаллии њокимияти давлатии шањру ноњияњо љавонони синни даъватиро њарчи бештар ба курсњои кўтоњмуддати ронандагї ва дигар њунарњо љалб созанд. Њамчунин, миёни хонандагони муассисањои тањсилоти миёнаи умумї корњои тарѓиботиву ташвиќотї бештар баргузор намоянд. Дарвоќеъ, аз ќадим Хатлонзамин бо љавонмардони
ѓаюру ватандўст, родмардони баору номус ном баровардааст. Барои љалби бештари љавонон ба сафи Ќуввањои Мусаллањ масъулини шањру ноњияњо, комиссариатњои њарбї бояд тадбирњои мушаххас андешанд. Љињати баланд бардоштани дониши њуќуќии љавонон, љалби бештари онњо ба омўзиши фанњои даќиќи гуманитарї ва њуќуќ чораљўї намоянд. Зеро њамаи ин имкон фароњам меоварад, ки љавонони њаматарафа обутобёфта, аз лињози дониши сиёсиву њуќуќї бой, ба сафи Ќуввањои Мусаллањ сафарбар шаванд. Њамин тавр, зимни љамъомад доир ба масъалањои пешгирии шомилшавии љавонону наврасон ба њизбу њаракатњои террористиву экстремистї ва пешгирии љиноятњо миёни наврасону љавонон, љалби онњо ба корњои
муфид, аз љумла омўзиши касбу њунарњо, баланд бардоштани њисси ватандўстї, хештаншиносї махсус таъкид ба миён оварда шуд. Мутаассифона, сари ин масъала њанўз њам ба сањлангорї роњ дода мешавад. Зеро дар асоси ќарори раиси вилоят бояд масъулини шањру ноњияњо, комиссариатњо, ташкилоти љамъиятии мададгори мудофиаи шањру ноњияњо ва раёсати агентии мењнат ва шуѓли ањолї дар вилоят бояд бањри таъсиси курсњои кўтоњмуддати ронандагї, тракторчї, ошпаз, сартарош, кафшергар ва дигар ихтисосњои зарурї бо маблаѓгузорї аз њисоби маќомоти иљроияи њокимияти давлатии шањру ноњияњо чораљўї намоянд. Барои са-
фарбар намудани љавонон ба сафи Ќуввањои Мусаллањи Љумњурии Тољикистон тадбир андешанд. Тибќи ќарори раиси вилояти Хатлон аз 3 январи соли 2020 тањти №3 “Дар бораи тайёр намудани мутахассисон барои Ќуввањои
врасону љавонон таъкид ба миён рафт. Яке аз масъалањои муњиме, ки зимни љамъомад зикр гардид, хуб ба роњ мондани таълиму тарбия дар муассисањои таълимї ба шумор мерафт. Дар ин самт њамкории муштараки комиссариатњои
РАМЗИ УМЕД БА ОЯНДАИ НЕК
Мусаллањи Љумњурии Тољикистон дар муассисањои таълимии Кумитаи вилоятии ташкилоти љамъиятии мададгори мудофиаи Хатлон дар даъвати бањории соли 2020» комиссариати њарбии вилоят, раисони шањру ноњияњо муваззаф гардиданд, ки љавононро ба курсњои кўтоњмуддати ронандагї ва дигар њунарњо љалб намуда, барои хизмати муќаддаси ватан-модар омода созанд. Дар њаќиќат, ин тадбирњо имкон медињанд, ки љавонони болаёќату њамаљониба обутобёфта, ба сафи Ќуввањои Мусаллањ сафарбар гарданд. Комиссарони њарбии шањру ноњияњо ва вилоят љињати љалби љавонон ба сафи Ќуввањои Мусаллањ аз тамоми имкониятњои мављуда истифода баранд. Агар дар шањру ноњияњои вилоят љавонони синни даъватиро сари ваќт аз муоинаи тиббї гузаронида, ба курсњои кўтоњмуддати ронандагї љалб намоянд, мушкилот дар самти сафарбар намудани љавонон ба сафи Ќуввањои Мусаллањ роњи њалли худро меёбад. Дар љаласаи Шўро њамчунин, оид ба баланд бардоштани дониши њуќуќии на-
њарбї бо љамоатњои дењот, волидайн ва љавонон зарур аст. Агар нињодњои мазкур фаъолияти хешро хуб ба роњ монанд, корњои тарѓиботиву ташвиќотиро миёни наврасону љавонон ривољ дињанд, њисси баланди ватандўстии љавонон, ифтихори онњо аз арзишњои миллї ва муќаддасот имкон фароњам меоварад, ки љавонон ихтиёрї ба сафи Ќуввањои Мусаллањи Љумњурии Тољикистон, бањри хизмати муќаддаси ватан сафарбар гарданд. Зимни љамъомад, њамчунин, аз дастуру супоришњои Асосгузори сулњу вањдати миллїПешвои миллат, Президенти Љумњурии Тољикистон муњтарам Эмомалї Рањмон дар љаласаи љамъбастии Њукумати Љумњурии Тољикистон таъкид ба миён оварда шуд. Раиси вилоят Ќурбон Њакимзода, аъзои Шўрои вилоятии мутобиќсозиву методї оид ба таълим ва тарбияи њуќуќии шањрвандонро вазифадор намуд, ки бањри иљрои наќшаи кории Шўро тадбир андешанд. Дар интињои љаласа њайати нави Шўро тасдиќ гардид. А. САФАРЗОДА, «Хатлон» Аксбардор Умед МУРОДОВ
Дар майдони назди Филармонияи мардумии ба номи Одинаи Њошими ноњияи Мир Сайид Алии Њамадонї ба истиќболи љашни Сада љамъомади тантанавї баргузор гардид. Дар он кишоварзону чеварон, кадбонуњои чирадасти љамоатњои шањраку дењот ба майдон омада, дастоварду дастранљи худро ба намоиш гузоштанд. Инчунин, нињолони дарахтони мевадињандаву ороишї ва гулњои гуногун ба фурўш бароварда шуд. Дар оѓози чорабинї
кор доранд, ки мањсули дастони онњо дар њар як фасли сол ѓанигардонандаи дастурхони сокинони ноњия ва берун аз он мансуб меёбад. Дар ин ќатор дастурхони орододаи кадбонуњои љамоатњои шањраки Панљрўд, Даштигуло, Панљоб њозиринро бо санъати оливу мањорати баланди кадбонуњои ин љамоатњо шинос менамуд. Љамъбасти чорабинии созмондодаи мењнаткашони ноњия бахшида ба иди Сада, умед ба ояндаи сабзу хуррам ва па-
Бозоралї Одиназода, раиси ноњияи Мир Сайид Алии Њамадонї ва Мирзохон Гулмањмадзода, намояндаи маќомоти иљроияи њокимияти давлатии вилояти Хатлон, намоиши њунарњои мардумии сокинони шањраку дењоти ноњияро тамошо карда, бањогузорї карданд. Мањсули дастони чеварони чакандўз ва устоњои халќї, боз мањсулоти кишоварзии ба маъразгузоштаи кишоварзони ноњия нишон медод, ки дар ноњия кишоварзони соњибтаљрибае ба замин сару
ёмовари Наврўзи оламафрўз нишон дод, ки дењќонону чеварон ва устоњои халќии Љамоати дењоти “Даштигуло” бо њунармандии худ љойи аввал, намояндагони шањрак љойи дуюм ва “Мењнатобод” љойи сеюмро сазовор гардиданд. Баъди намоиши дастовардњои мењнаткашони ноњия дар Филармонияи мардумии “Одинаи Њошим” чорабинии фарњангї баргузор гардид. Комрони БАХТИЁР, «Хатлон»
2
ХАТЛОН Дар партави Паём
ТАВСИЯДИЊАНДАИ РОЊИ НЕКУ РЎШНОЇ Пешвои миллат дар Паёми навбатї самтњои асосии сиёсати дохилию хориљии мамлакатро барои даврањои оянда муайян намуда, љињати таъмини пешрафти соњањои иќтисоду саноат, энергетика, роњу наќлиёт, амнияту мудофиа, њифзу њуќуќу тартибот, тандурустї, фарњанг, илму маориф, њифзи иљтимоии ањолї, љавонон, варзиш ва сайёњї вазифањои мушаххас ба миён гузоштанд. Дар баробари ин, Пешвои миллат ќайд намуданд, ки мо бояд ба рушди бахши хусусї таваљљуњи аввалиндараља зоњир карда, заминаи ягонаи њуќуќиро барои њамаи иштирокчиёни фаъолияти иќтисодї, сарфи назар аз шакли моликияти онњо, муњайё созем. Љињати њимояву дастгирии фаъолияти соњибкорї ва љалби сармоя аз љониби Њукумати кишвар дар се соли охир дар соњањои саноати сабук, кишоварзї, дорусозї, парандапарварї, чорводорї, сайёњї ва дигар бахшњои афзалиятнок иловатан 30 намуди имтиёзу сабукињо љорї карда шуданд. Саноатикунонии босуръат њамчун њадафи чоруми стратегии кишвар ќабул карда шудааст. Зеро рушди саноат барои таъмин намудани устувории иќтисодиёт, ташкили љойњои нави корї, баланд бардоштани иќтидори содиротии мамлакат ва раќобатнокии он замина мегузорад. Асосгузори сулњу вањдати миллї - Пешвои миллат, Президенти Љумњурии Тољикистон муњтарам Эмомалї Рањмон таъкид намуданд, ки рушди соњаи сайёњї самти афзалиятноки сиёсати давлати мо ба њисоб рафта, љињати боз њам тараќќї додани он аз љониби Њукумати мамлакат
вобаста ба пардохти андоз ва бољњои гумрукї як ќатор имтиёзњо пешбинї гардидаанд. Аллакай, дар зарфи соли якуми эълон гардидани Солњои рушди дењот, сайёњї ва њунарњои мардумї дар дењоти мамлакат як ќатор пешравињо ба назар расида, рушди сайёњї ва омўзиши њунарњои мардумї идома ёфта истодааст. Бо маќсади раќобатпазир гардонидани соња дар бозори љањонии сайёњї моро зарур аст, ки мутахассисони забондон, донандаи фарњангу таърих ва технологияњои муосирро омода кунем, кормандони ширкатњои сайёњї, роњбаладу тарљумонњо ва дигар мутахассисони соњаро мутобиќ ба талаботи бозори сайёњї ба камол расонем. Гуфтан ба маврид аст, ки дар факултети менељмент соли панљум аст, ки ихтисоси иќтисод ва идораи сайёњї ташкил гардида, дар доираи ин ихтисос донишљўён ба таълиму тарбия фаро гирифта шудаанд. Соли тањсили 2018-2019-ум 14 донишљў аз рўи ихтисоси номбурда донишгоњро хатм намуданд. Мо-устодони факултети менељмент Паёми навбатии Пешвои миллатро сармашќи фаъолияти худ ќарор дода, дар амалишавии дастуру супоришњои таъкидгардида кўшиш ба харљ медињем. Шарифхон САИДМУРОДОВ, декани факултети менељменти ДДБ ба номи Носири Хусрав
РОЊИ ПУРНИШОТ ЉОНИБИ НУСРАТУ ПИРЎЗЇ Аз Паём то Паёми навбатї зиндагиву рўзгори мардуми шарафманди кишвар боз њам шоиставу арзанда мегардад. Дастоварду комёбињо дар соњањои илму маориф, иќтисодиёту фарњанг, равобити хориљї баёнгари он аст, ки вазъи кишвар ва симои ватани азизамон ба куллї дигар гашта, дар њолати рушди босубот ќарор дорад. Ин, албатти, далели хизматњои шабонарўзии Пешвои миллат муњтарам Эмомалї Рањмон мебошад. Њар Паём аст, ин мароми Пешво, Њар Паём аст, ин каломи Пешво. Зиндагиро мекунад нуронитар Мефизояд эњтироми Пешво. Дарвоќеъ, дар таърихи ватандории миллати куњанбунёди тољикон ин арзёбињо ва натиљањои зиндагии шоиста назир надорад. Зеро зиндагии ширину нотакрор ва рангину гуњарбор танњо дар замони соњибистиќлолии кишвар ва осоиштагиву оромї ба миллати тољик муяссар гардид. Дар Паём тамоми пањлуњои мубрами њаёти мамлакат баррасиву натиљагирї шуда, ба рушду нумў ва пешрафту тараќќии он бањои њаќќониву муносиб дода шудааст. Соњаи маориф яке аз самтњои афзалиятноки љомеа мањсуб гардида, дар сиёсати хирадмандонаву созандаи Сарвари давлат љойгоњи махсус дорад. Азму талош ва садоќату матонати маорифпарваронаи Пешвои миллат буд, ки дар самти рушди илму маориф ва ислоњоти он, бунёди мактабњо, муассисањои таълимї, донишгоњу донишкадањо корњои шоиставу бесобиќаро ба анљом додаем. Соњаи маориф сол то сол ба таѓйироту дигаргунињо табдил гашта, низоми нави маориф бо стандартњои љањонї роњандозї мегардад ва зина ба зина ба фазои ягонаи љањонї пайванд мешавад. Хусусан, роњандозии муносибатњои салоњиятнокї дар таълим дар рушди тафаккури созандаву эљодкории љавонону наслњои наврас наќши бориз дорад. Асосгузору сулњу вањдати миллї- Пешвои муаззами миллат, Президенти Љумњурии Тољикистон муњтарам Эмомалї Рањмон ба кору пайкори омўзгору наќши ў дар љомеа ва таълиму тарбияи насли наврас андешањои воломаќом иброз дошта, арљ мегузорад: “Муаллим аќл, шаъну виљдони љомеа ва симои асосии он мебошад”. Аз ин љињат, соњаи илму маориф мењвари асосии Паёми навбатии Пешвои миллатро фарогир аст. Кормандони соњаи илму маориф муваззаф гардиданд, ки сатњу сифати таълим ва азхудкунии донишро дар њамаи зинањои тањсилот бењтару хубтар на-
моянд. То ин ки тавонем, наслњои имрўзу ояндаро бо донишњои амиќу муосир, бархурдорию огоњии бештар аз технологияи замонавї, тафаккури созанда, ахлоќу рафтори накуву писандида, арљгузорї ба њувияти милливу арзишњои умумибашарї дар бозори љањонї раќобатпазир ба камол расонем. Инчунин, дар Паёми навбатї дар масъалаи забономўзї, алалхусус, омўзиши њамаљонибаи забони тољикї ба масъулони соњаи маориф ва устодону омўзгорон дастуру њидоятњо манзур гардид: “Забон оинаест, ки дар он симои пурљилои миллат равшан инъикос мешавад ва мо бояд ба ќадри ин нишонаи њастии миллатамон расем ва дар баробари ин, ба омўзиши забонњои русиву англисї њамчун забонњои муоширати байналмилалї эътибори аввалиндараља дињем”. Ёдрас шуд, ки омўзиши илму дониш ва забономўзї аз кўдакистонњо, дар њамкории судманду њасана бо волидайн оѓоз гашта, заминањои боэътимоди омўзишу таълим, забонпарастї ва бунёди калидии фарњанги сухангўйиро мегузорад. Ва инро боз њам метавонем бо роњбаладии устодони дилсўзу воќиф дар зинањои дигари тањсилот такомулу тавсеа бибахшем. Чунки љањонишавии тамаддунњо ва раванди љањони муосир фардњои огоњ, масъулиятшинос ва муваффаќро таќозо менамояд. Дар робита ба такмил бахшидан ба омўзишу таълими фанњои табиатшиносї, даќиќ ва риёзї дар љумњурї ва таќвият додани тафаккури техникии насли наврас солњои 2020-2040 “Бистсолаи омўзиш ва рушди фанњои табиатшиносї, даќиќ ва риёзї дар соњаи маориф” эълон гардид. Ба маќсади дарёфти рушди истеъдодњо аз силсилаи илму фанњои зикршуда њамасола дар миёни муњассилини зинањои гуногуни тањсилот олимпиадањои љумњуриявї, вилоятиву шањрї ва ноњиявї роњандозї мегардад. Агар аз сањифањои пурнишоти ибратомўзї ниёгон нигарем, дар соњањои фанњои табиию риёзї ситорањои тобноки илму фан, ба мисли Абўалї ибни Сино, Алхоразмї, Умари
Хайём, Закариёи Розї ва дигар чењрањои мондагор зуњур кардааст. Ин шахсиятњои нотакрори илму адаб бо асарњои безаволу кашфиётњои нодирашон оламро кайњо мусаххар намудаанд. Рушди фанњои табиатшиносию даќиќ дар омода намудани мутахассисони арзандаи ин соњањо роњу маљрои навро кушода, барои амалишавии њадафњои бузурги миллї, арзи вуљуд кардани иншооту коргоњњои саноатї ва муаррифии илму дониши ин фанњо дар озмуну олимпиадањои байналмилалї наќши муњим мегузорад. Пешвои муаззами миллат аз он изњори нигаронї карданд, ки солњои охир мутолиаи китоб, аз љумла китобњои бадеї коњиш ёфтааст. Аз ин лињоз, дастур дода шуд, ки тарѓибу ташвиќи китобхонї ва њифзу азбар кардани порчањои насрию назмї дар байни муњассилини зинањои гуногуни тањсилот ва дигар ќишрњои љомеа ба маќсади боз њам бењтаршавии дунёи маънавию фарњангии инсонњо њамаљониба вусъати тоза касб намояд. Дарвоќеъ, китобхонї љањонбинию худшиносии љавононро такомул бахшида, мањорати сухангўї, одоби муоширату муносибатњои инсониро накутар карда, нутќи гуфторию навиштории наслњои наврасро сайќалу бозтоб мегардонад. Мо-омўзгоронро зарур аст, ки дар љодаи мутолиаи китобњои бадеї ва тарѓиби њарчи бештари љалби наслњои наврас ба он пешоњангу намунаи ибрат бошем: Сафои зиндагонї дар китоб аст, Баќои зиндагонї дар китоб аст. Њамин тариќ, мо-кормандони соњаи маориф бояд мазмуну мундариљаи пурмуњтавои Паёмро мавриди омўзишу роњбаладї ќарор бидењем. Зеро даъватњои созанда, маромномаю њидоятњо, дастуру супоришњо аз Паём роњи пурнишот љониби нусрату пирўзї буда, њамчун дастурамалу роњнамо пешрафту равнаќи босуботи љомеаро зинату рўшної илќо менамояд. С. МАЊМАДАЛИЕВ, мудири кафедраи методикаи таълими забон ва адабиёти тољики ДДБ ба номи Носири Хусрав, Ф. АБДУРАЊИМОВ, омўзгори кафедраи методикаи таълими забон ва адабиёти тољики ДДБ ба номи Носири Хусрав
ЉУМЪА, 31 январи соли 2020, №9 (3245)
Савол: Дар муассисаи тањсилоти миёнаи умумї кор мекунам. Директори муассиса маоши моњонаамро бидуни розигиам на тариќи корти пардохти бонкї (дар њоле ки чунин корт дорам), балки тавассути ведомост пардохт кард. Мехоњам донам, ки оё роњбар чунин салоњиятро дорад? Малоњат, сокини шањри Бохтар Посух: Мутобиќи моддаи 140-и Кодекси мењнати Љумњурии Тољикистон корфармо, сарфи назар аз вазъи молиявиаш, уњдадор аст ба корманд барои кори иљронамудааш музди мењнати муќарраршударо пардохт намояд. Мувофиќи моддаи 159-и Кодекси мазкур музди мењнат бо пули миллии Љумњурии Тољикистон пардохт карда мешавад. Бо розигии корманд бар ивази пардохти пулї ќисман ба пардохти аслї (наќд) роњ дода
ЁРИИ ЊУЌУЌШИНОС
Равзанаи “Ёрии њуќуќшинос” ба хотири осон кардани он мушкилињои рўзмарраи сокинон, ки љанбаи њуќуќї доранд, ифтитоњ карда шуд. Телефонњо барои пешнињоди суолњо: 937-61-66-67, 888-88-04-03.
мешавад, вале он аз 20 фисади маблаѓи умумии музди мењнати якмоњаи ў зиёд буда наметавонад. Тибќи моддаи 160-и њамин Кодекс музди мењнат мумкин аст тариќи кортњои бонкї пардохт карда шавад. Барои чунин хизматрасонї аз корманд маблаѓ ситонида намешавад. Дар сурате, ки корманд корти бонкї дорад, роњбар њуќуќ надорад, ки маблаѓи њамаи кормандонро ба таври корти пардохтї ва як нафарро тавассути ведомост пардохт кунад. Дурандеш ИБРОЊИМЗОДА, судяи Суди шањри Бохтар
Савол: Агар даъватшаванда
то лањзаи ёд кардани савганди њарбї аз Комиссариати њарбї фирор намояд, оё нисбати ў ягон љазо пешбинї мешавад? Умед, сокини ноњияи Вахш Посух: Албатта чунин рафтор хилофи талаботи ќонуни амалкунандаи Љумњурии Тољикистон мебошад. Барои ташкил ва гузаронидани даъвати љавонон ба хизмати њарбї дар њар як шањру ноњия бо ќарори раиси ноњия ё шањр комиссияи даъватї таъсис дода мешавад. Пас аз ќабули ќарори комиссияи даъватї дар бораи ба хизмати њатмии њарбї мувофиќ гардидани даъват-
шаванда шањрванд аллакай хизматчии њарбї ба њисоб меравад. Агар шањрванд, худсарона, бо маќсади саркашї кардан аз хизмати њатмии њарбї аз Комиссариати њарбии ноњия ё шањр фирор намояд, дар ин маврид кирдори содир намудаи ў тибќи моддаи 375-и кодекси љиноятии Љумњурии Тољикистон банду баст ва нисбаташ парвандаи љиноятї оѓоз карда мешавад. Љазо барои чунин кирдори содиршуда мањрум сохтан аз озодї мебошад. Алишер РАФИЌЗОДА, судяи Суди њарбии гарнизони Хатлон, подполковники адлия
ЌАДРДОНИИ ДАСТПАРВАРОНИ ДАСТАИ «РАВШАН» Дар толори Ќасри љавонони шањри Кўлоб маросими љоизасупории ѓолибони Чемпионати Љумњурии Тољикистон оид ба футбол дар соли 2019 баргузор гардид. Раиси шањри Кўлоб Бањром Иноятзода ба сухан баромада, оид ба дастовардњои варзишгарони навраси шањр ва сиёсати пешгирифтаи Пешвои миллат муњтарам Эмомалї Рањмон, супоришу таъкидњояшон ба рушди соњаи варзиш ёдовар гардид. Ў аз љумла ќайд намуд, ки дар доираи иштироки дастаи наврасони Тољикистон дар Чемпионати љањон буд, ки навраси мо тањти роњбарии мураббии ботаљриба, дастпарвари футбол Зайниддин Рањимов, Сафаралї Рањмонов, Анвар Мирзоев ва дигар мураббиёни тољик тавонистанд нуфузу манзалати футболи тољикро дар арсаи байналмилалї нишон дињанд. Дастпарварони дастаи «Равшан»-и шањри Кўлоб бо мањорату малака ва таљрибаи худ дар 10 соли охир 2 маротиба Чемпиони Љумњурии Тољикистон, як маротиба соњиби Суперљоми Тољикистон ва 2 маротиба љойизадори Чемпионати Љумњурии Тољикистон гардиданд. Иттилоъ дода шуд, ки Оишамоњ Исоќова,
Мањина Наимова ва Гулфайрўз Њазратова соли сипаригардида мањорати хуби варзишї нишон доданд. Дар тўли фаъолияти беш аз 60-солаи дастаи «Равшан»-и шањри Кўлоб як зумра футболбозони ботаљриба фаъолияти касбии варзишї доштанд, ки имрўз таљрибаи онњо барои насли љавон њамчун як мактаби љасорату матонат дар самти риштаи футбол мебо-
шад. Мањз дар соли сипаригардида дастаи собиќадорон низ тавонистанд дар Чемпионати Љумњурии Тољикистон байни 10 дастаи собиќадорони љумњурї сазовори зинаи дуюм гарданд. Аз љониби Федератсияи футболи Тољикистон эътироф гардидани бењтарин “Мураббии сол” байни собиќадорон Шоњин Салимов ифтихори мардуми Кўлобро дучанд намуд. Њамчунин Эмом Ќурбонов, Њайдар Зоиров ва Сафар Муъминов, собиќадорони даста, ќадрдонї карда шуданд. Бо маќсади арљгузорї ба хизматњои шоёни сарпарастони мусобиќањо ва ќадршиносї намудани онњо директори генералии Фурудгоњи байналмилалии шањри Кўлоб Комилзода Алї Фозил,
роњбари Ширкати сањомии “Барќи Тољик” дар шањри Кўлоб Комилзода Љалолиддин, роњбари «Ширкати Формула-55» дар шањри Кўлоб Хурсанд Эмомов аз тарафи бахши кор бо љавонон ва варзиши шањри Кўлоб бо ифтихорнома ва туњфањо сарфароз гардонида шуданд. Љаъфаршоњ Шоѓиёсов мураббии дастаи «Равшан»-и шањри Кўлоб, дастпарвари мактаби варзишии шањри Кўлоб ба гирифтани унвони “Мураббии сол” дар сатњи љумњурї аз тарафи Федератсияи футболи Тољикистон эътироф шуд. Аз љониби маќомоти иљроияи њокимияти давлатии шањри Кўлоб ба бозингарони дастаи “Равшан” Наврўз Баротов ва Шавќат Боронов барои малакаи баланди бозингарї ва таљрибаи хуб нишон доданашон бо туњфаю ифтихорномањо ќадрдонї шуданд. Инчунин, дастаи футболбозони навраси шањри Кўлоб дар соли сипаригардида тањти роњбарии мураббии пуртаљриба Љаъфаршоњ Шоѓиёсов дар Чемпионати Тољикистон байни дастањои 17-сола сазовори зинаи аввал гардиданд. Ба њамин муносибат, тамоми аъзоёни даста аз тарафи шањрдори шањри Кўлоб бо туњфањои хотиравї ќадрдонї шуданд. Б. САФАРОВ, сармутахассиси шуъбаи иттилоотию тањлилии дастгоњи раиси вилояти Хатлон дар минтаќаи Кўлоб
ХОВАЛИНГ. ГУЗАРОНИДАНИ КОРЊОИ БИОТЕХНИКЇ Якбора сард шудани њаво ва бориши барфи зиёд дар ноњияњои кўњистони мамлакат ба дастрасии олами вуњуш бо хўрока мушкилї эљод намуд. Имрўзњо аксари њайвоноти вањшї, парандагони нодир аз зери барфи зиёд дона дарёфт накарда аз баландкўњњо ба талу теппањо фаромадаанд. Дар ноњияи Ховалинг чун дар дигар шањру ноњияњои баландкўњи кишвар корман-
дони Бахши њифзи муњити зист, хољагињои љангал ва љамъиятњои шикорчиёну табиатдўстон бањри њифзу нигоњдошти њайвоноти вањшї ва парандагони нодир корњои биотехникї мегузаронанд. Кормандони муассисаи давлатии хољагии љангали ба номи Сайдањмад Каримов дар якљоягї бо Бахши њифзи муњити зист ба корњои биотехникї њанўз аз тобис-
тон омодагї гирифта буданд. Сарљангалбони хољагии мазкур Фатњиддин Ќурбонов дар ин бора чунин мегўяд: «Дар панљ мавзеи љангалзор ба миќдори зарурї коњу беда ва дону кунљора захира кардаем, ки онњоро имрўзњо дар љойњои љамъшавии њайвоноти вањшї ва парандагон гузоштаем». Ба гуфти Фирдавс Абдураимов, сардори Бахши њифзи муњити зисти ноњия, як
муваффаќияти кормандон дар њифзу нигоњдошт ва афзоиши саршумори њайвоноти вањшї ва парандагон ин бурдани корњои тарѓиботиву ташвиќотї дар байни ањолї мебошад. Ин тадбир ба он мусоидат кардааст, ки ба корњои биотехникї хољагињои дењќонию сокинони ноњия низ љалб гарданд. Ш. САФАРЗОДА
ВОСЕЪ. МУШКИЛОТИ НАРАСИДАНИ КОМПЮТЕР КАЙ БАРТАРАФ МЕШАВАД? Мушикилоти паст будани сатњу сифати тањсил ва нарасидани таљњизоти дарсии хонандагон дар муассисањои таълимї аз масъалањои мубрами рўз ба њисоб меравад. Ин њолатро дар МТМУ №25-и ба номи Љумъа Муъминови Љамоати дењоти ба номи Миралї Мањмадалиеви ноњияи Восеъ мушоњида намудем. Дар муассисаи мазкур 387 хонанда дар ду баст тањсил мекунанд. “Дар мактаб омўзгорони фанни таърих ва забони русї намерасанд. Њарчанд омўзгорони љавонро даъват менамоем, аммо то њол ин мушкилї дар мактаб њалли худро наёфтааст”-мегўяд Зулќаъда Чаќалова, муовини директор оид ба таълим. Њамчунин, мушоњида намудем, ки дар машѓулиятњои фаннї муаллимони тахассусашон дигар дарс мегуфтанд. Хо-
нандагони синфи 11 иброз доштанд, ки толибилмон барои њуљљат супоридан ба Маркази миллии тестї аз фанни забонњои русиву англисї ва технологияи иттилоотї мушкилї доранд. Яъне, ин фанњоро нагузашта, забонњои русї ва англисиро хуб омўхта наметавонанд. Дар ин росто, дар муассиса синфхонаи на чандон калони технологияи иттилоотї мављуд буда, дорои 11 компютер (як адад аз омўзгор, боќимонда барои хонандагон) мебошад, ки 4-тои он таъмирталаб аст. Даврон Ханчаев, омўзгори фанни технологияи иттилоотї, дар суњбат бо мо чунин гуфт: “Дар синфхона 11 компютер мављуд буда, 4-тои он таъмирталаб мебошад. Дар паси њар як компютер 3-4 нафарї нишаста, ќисми бештари хонандагон бекомпютер менишинанд, ки ин барои аз худ
кардани кор бо компютер мушкилї эљод мекунад. Умед дорем, ки ин мушкилот бартараф мешавад”. Ба назар мерасад, ки хонадагони ин боргоњ дар рафти дарси технология бо барномањои компютер хуб кор карда наметавонистаанд ва танњо аз рўи як барнома кор мекардаанд. Инчунин, дар муассиса синфхонаи технологияи таълими мењнат мављуд набуда, толибилмон дар синфхонањо дарси назариявї мегузаранд. Пас, суоле ба миён меояд: мушкилоти нарасидани компютер дар мактаби тањсилоти миёнаи умумии №25-и ноњияи Восеъ кай њалли худро меёбад?
ПЕШГИРИИ СЎХТОР ДАР ИНШООТЊОИ ХОЉАГИИ ХАЛЌ
ё дигар моддањои зуддаргиранда оташ даргирондан, бе назорат мондани бухорињои оташдор ва ба кўдакони хурдсол супоридани нигоњубини онњо ќатъиян манъ аст; ба бухорињои даричањояшон кушода гузоштани њезум мумкин нест; бо ангиштсанг гарм кардани бухорињои ба ин маќсад мувофиќ накардашуда манъ аст. Њамчунин, хотиррасон мекунем, ки њангоми сар задани сўхтор ва ё ошкор гардидани нишонањои он њатман ба Хадамоти давлатии оташнишонї бо телефони 01 ва 101 занг занед.
Бо маќсади пешгирї намудани њодисањои нохўши сўхтор дар манзили истиќоматии ањолї, ташкилоту муассисањо, корхона, марказњои маданию маишї аз љониби кормандони Хадамоти давлатии оташнишонї санљишњои бехатарї аз сўхторро гузаронида, дастурњои лозимї дода мешавад. Мутаассифона, аз љониби баъзе шањрвандон вайрон кардани ќоидањои бехатарї аз сўхтор ба чашм мерасад. Дар натиља сўхтор сар зада ба њаёт ва саломатии одамон за-
рар ва ба давлату љамъият зиёни моддї мерасонад. Барои пешгирї аз сўхтор ќоидањои зеринро бояд риоя кард: пеш аз саршавии мавсими сармо хона, бухорї (печ), оташдонњо бояд бодиќќат санљида таъмир карда шавад; дудаи дудбароњоро
пеш аз оѓози гармкунї тоза кардан лозим аст; дар назди бухорї нигоњ доштани ашёњо, масолењи месўхта ва либосу пойафзол манъ аст; шабона дар биноњо њангоми гузаронидани љамъомадњои оммавїшабнишинињо, намоиши филмњо ва ѓайра ба бухорї њезум гузоштан ќатъиян манъ аст; дар муассисањое, ки дар онњо одамон шабонарўзї сокин мебошанд, њезумонии печњоро ду соат пеш аз хоб анљом додан лозим аст; бо карасин, бензин
Фирдавс УМАРОВ, коромўзи «Хатлон»
Убайдулло НОЗИМЗОДА, нозири калони ШНТ ва БРХДО-и вилояти Хатлон
И О Њ Т С А Ш И Н Ї АЗ Т О У Б Т МА
то њол таъсис дода нашудаанд. Шумораи боѓњои фарњангию фароѓатии вилоят њам ба 30 адад расидааст. Соли гузашта бо љалби соњибкорон ва аз њисоби буљетњои мањаллї ба маблаѓи ќариб 45 миллион сомонї таъмиру азнавсозї гардида, дар онњо 75 арѓунчаку чархофалак насб ва 5 майдони хурди варзишї сохта ба истифода дода шуд. Аммо дар ноњияњои Ёвон, Балљувон ва Муъминобод боѓњои фарњангию фароѓатї мављуд
БУНЁДИ 24 КИТОБХОНА БА НАЌША ГИРИФТА ШУДААСТ
- Дар вилояти Хатлон 489 китобхона, аз љумла 3 китобхонаи вилоятї, 25 адад китобхонаи марказї, 435 филиали китобхона ва 26 китобхонаи бачагона фаъолият карда истодааст, - ќайд намуд А.Абдуллозода, сардори Раёсати фарњанги вилояти Хатлон. Хазинаи умумии онњо 2 миллиону 522 њазору 243 нусхаро дар бар мегирад. Дар нишасти матбуотии Раёсати фарњанги вилоят зикр шуд, ки соли 2019 аз њисоби буља 5 њазору 713 нусха китоб ба маблаѓи 146 њазору 872 сомонї, 1400 нусха ба маблаѓи 13 њазору 495 сомонї китобњои тозанашр харидорї гардида, аз њисоби китобдорон ва китобњои туњфашуда 7 њазору 81 нусха, аз муассисањои давлатї 2 њазору 541 нусха, аз муассисањои ѓайридавлатї 2 њазору 432 нусха китоб ба
китобхонањо ворид гардидааст. Аз он љумла дар доираи озмуни љумњуриявии «Фурўѓи субњи доної…» як њазору 867 нусха китоб ба маблаѓи 25 њазору 609 сомонї харидорї гардидааст. Зимни нишасти хабарї маълум гардид, ки аз 489 китобхона дар шањру ноњияњои вилоят 29 китобхона таъмирталаб буда, 9 адади онњо дар њолати садамавї ќарор доранд. Дар соли гузашта аз њисоби маблаѓњои буљетї 152 њазору 45 сомонї, аз њисоби соњибкорони вилоят 139 њазору 550 сомонї ва аз њисоби китобдорон 105 њазору 959 сомонї барои таъмиру тармим ва сохтмони китобхонањо сарф шудааст. Дар ноњияи Ќубодиён ду бино, Муъминобод як бино аз њисоби масљидњои ѓайрирасмї ба китобхонањои дењот табдил дода шуданд. А. Абдуллозода, њамчунин, иттилоъ дод, ки феълан дар ќаламрави вилоят 20 осорхона бо теъдоди умумии 32130 нигора фаъолият дорад. Осорхонаи мардумии ноњияи Балљувон ва осорхонаи таърихїкишваршиносии ноњияи Ёвон дар њолати садамавї ќарор доранд. Ин њам дар њолест, ки дар ноњияњои Дўстї, Љайњун, Вахш, Кўшониён, Панљ, Восеъ, Муъминобод, Ш. Шоњин ва Данѓара осорхонањои таърихию кишваршиносии ноњиявї
нестанд. Дар маљмўъ, як ќатор камбудию мушкилоти њалталаб, аз ќабили норасоии сару либоси сањнавї, асбобњои халќї ва барќї, воситањои таќвияти овоз, наќлиёти сафарї, мизу курсї, рафњои китобмонї, китобњои тозанашр, компютеру принтерњо, маблаѓњои лозимї љињати таъмиру тармими муассисањо ва мутахассисони соњибкасб љой доранд. Дар умум заминаи моддию техникии муассисањои фарњангї ба дастгирї ниёз доранд. Сардори Раёсати фарњанг зикр намуд, ки бо вуљуди мушкилоти мављуда, бањри сазовор љашн гирифтани 30-солагии Истиќлолияти давлатии Љумњурии Тољикистон ањли фарњангу њунари вилоят бо истифода аз тамоми имкониятњои мављуда минбаъд кўшиш ба харљ хоњанд дод, ки фаъолияту хизматрасонии муассисањои фарњангиро дар ќаламрави вилоят мувофиќи матлаби замон ба роњ монда, дар доираи љашну санањои таърихї, ки дар давоми соли 2020 дар назаранд, чорабинињои гуногуни фарњангї созмон дода, ба ин васила дар самти болоравии тарбияи маънавию маърифатии љомеа ва татбиќи сиёсати фарњангии кишвар сањми арзанда мегузоранд. Њ. ИСМАТ
НИЁЗ БА МАКТАБУ СИНФХОНАЊО ЗИЁД МЕШАВАД То соли 1991 дар њудуди имрўзаи вилояти Хатлон њамагї 1002 муассисаи таълимї арзи вуљуд дошта, имрўз шумораи онњо ба 1349 адад мерасад. Аммо аз рўи маълумоти оморї бинобар афзоиши таваллуд ва фарсудашавии биноњои куњнаи муассисањои таълимї сол аз сол эњтиёљот ба мактабу синфхонањои иловагї зиёд мешавад. Соли 2019 дар шањру ноњияњои вилояти Хатлон 60 бинои муассисаи таълимї ва бинои иловагї дар назди муассисањои таълимї барои 12 210 љойи нишаст сохта ба истифода дода шудааст. Аз ин њисоб 15 бинои муассисањои таълимї ва синфхонањои иловагї бо кумаки соњибкорон, 23 бинои иловагї бо сањмгузории ањли мањал мавриди истифодабарї ќарор дода шуд. Дар ин бора Диловаршоњ Исоев, сардори Раёсати маорифи вилояти Хатлон, зимни нишасти матбуотї иттилоъ дод. Ба гуфтаи манбаъ, тибќи наќшаи пешбинишуда соли 2020 дар ќаламрави вилояти Хатлон аз њисоби њамаи сарчашмањои маблаѓгузорї бунёди 74 бинои муассисаи таълимї ва синфхонањои иловагї дар назар дошта шудааст. Новобаста ба рафти босуръати бунёди биноњои муассисањои таълимї ва синфхонањои иловагї норасоии љойи нишаст аз мавзўъњои мубрами
соњаи маориф боќї мемонад. Зеро тибќи маълумотњои оморї дар соли гузашта, ки зиёда аз 86 њазор кўдакон ба синфи якум ќабул шудааст, омори таваллуд дар вилоят ба 90 њазор мерасад. Бинобар ин, бо дарназардошти афзоиши ањолї ва фарсуда шудани биноњои муассисањои таълимии 50-60 сол ќабл сохташуда, сол аз сол эњтиёљ ба мактабу синфхонањои иловагї зиёд шуда истодааст. - Айни замон дар њудуди вилояти Хатлон 1349 муассисаи тањсилоти умумї фаъолият дорад, ки аз он 66 муассисаи тањсилоти ибтидої, 132 муассисаи тањсилоти умумии асосї, 1088 муассисаи тањсилоти миёнаи умумї, 23 гимназия, 22 литсей, 9 мактаб-интернати кўдакони ятим, 3 интернати наздимактабї, 1 мактаб-интернати ёрирасон, 4 мактаб-интернати бачањои лаёќатманд, 1 хонаи бачагонаро ташкил медињанд. Теъдоди умумии хонандагон дар муассисањои мазкур ба 752 њазору 686 нафар мерасад, ки аз ин шумора 48,2 дарсади онро духтарон ташкил медињанд. Гуфта мешавад, ки нисбат ба соли хониши 2018-ум 219 шумораи хонандагони муассисањои таълимии вилояти Хатлон 23 њазору 625 нафар зиёд шудааст. Љ. САЙФИДДИНОВ
975 НОМГЎЙИ МАВОДИ ДОРУВОРИРО АЗ МУОМИЛОТ ГИРИФТАНД Сарраёсати Хадамоти назорати давлатии фаъолияти фарматсевтї дар вилояти Хатлон ба масъалањои бењтар намудани дастрасї, сифат ва самаранокии хизматрасонии тиббї ба ањолї, инчунин, рушди шаклњои нави кумаки тиббиву санитарї ањамияти хоса медињад. Назорати ќатъии сифати доруворї бошад, мањз аз њамин соња вобаста аст. Мањмадљон Абдуќодирзода, сардори Сарраёсати Хадамоти назорати давлатии фаъолияти фарматсевтї дар вилояти Хатлон дар нишасти матбуотии худ тавре гуфт, нафароне, ки дорувории ќалбакї ва муњлати истифодааш гузаштаро мефурўшанд, мутобиќи ќонун љаримабандї мешаванд. Дар натиљаи санљиш љињати ќонунвайронкунињо 179 парвандаи њуќуќвайронкунии маъмурї бо моддањои Кодекси
3
ХАТЛОН
ЉУМЪА, 31 январи соли 2020, №9 (3245)
њуќуќвайронкунии Љумњурии Тољикистон андешида шуда, ба маблаѓи умумии 293 њазор сомонї љарима таъйин ва ситонида шудааст. Дар рафти санљиш фаъолияти 18 муассисаи соњаи тандурустї фаъолияташон то бартараф кардани камбудињо боздошт карда шуд Дар нишаст иттилоъ дода шуд, ки Сарраёсати Хадамоти назорати давлатии тандурустї ва њифзи иљтимоии ањолї дар вилояти Хатлон 11 њодисаи фавти модарро мавриди тањлилу омўзиш ќарор дода, дар натиља 20 нафар мутахассисон љаримабандї шуда, нисбати 51 нафар мутахассисон барои андешидани муљозоти интизомї пешнињод ирсол карда шуд. Дар давоми соли 2019 аз тарафи шуъбаи назорати давлатии фаъолияти фарматсевтии хадамот ба миќдори 975
номгўй, 132 њазору 649 адад (9415 кг) ба маблаѓи 544 њазору 207 сомонї маводњои дорувории ќалбакї, пастсифат, ба таври ќочоќ воридшуда ва муњлати истифодабариашон гузашта, бесертификати мутобиќат ва сифат бо роњи сўзонидан несту нобуд карда шуданд. Комрони БАХТИЁР, «Хатлон»
ЧОДАРИ ДЎХТАИ БИБИМОЊ ЯК ШОЊАСАР АСТ
Дар урфият мегўянд, ки «њар чизе, ки дар ќалб аст, ба забон њамон меояд». Бале, Бибимоњ ќалби зебо дорад ва аз забонаш шањд мерезад. Бо њамин ќалбу забони зебо тавонистааст соњибному соњибњунар гардад. Бибимоњ Гадоева, сокини дењаи Садриддин Айнии Љамоати дењоти «Навбањор»-и ноњияи Кўшониён, мисли дигар духтаракон замони наврасї аслан зиёд њунаромўзї накарда буд. Танњо замони тоќидўзии модару занони њамсоя бо диќќат ба кори онњо дида медўхт ва мустаќилона кори шогирдона мекарду халос. Ваќте Бибимоњро аз ноњияи Восеъ ба ноњияи Кўшониён арўс карда оварданд, аз рўзњои аввали зиндагї ба кори дењќонї машѓул шуд. Баъди тавлид ёфтани фарзандон пасандозе, ки аз кори дењќонї љамъ мегардид, барои таъмини харољоти оила намерасид. Ба сари Бибимоњ андешаи тиљорати хурдро ба роњ мондан омад ва якчанд сол бо њамин равиш ба шавњар кумак мекарду кўдаконро ба по мехезонд. Соли 2018 соле буд, ки алораѓми њама шикасту ноумедињое, ки Бибимоњ дар њаёт дошт, ба ў умеди дубора бахшид. Ваќте ки Бибимоњ Паёми Пешвои миллат муњтарам Эмомалї Рањмонро гўш мекард ва ваќте сухан дар бораи эњёи њунарњои мардумї ва дастгирии њунармандон гуфта шуд, ба ёди Бибимоњ тоќињои дўхтаи модар расид. Базўр то фардо сабр кард ва рўзи дигар барои маслињату машварат аввал бо њамсоязанњо, пасон бо роњбари занони ноњия, баъдан бо сардори Раёсати кор бо занон ва оилаи вилоят ва сипас, бо раиси Кумитаи кор бо занон ва оилаи кишвар ба маркази вилоят ва шањри Душанбе рафт. Бибимоњ Гадоева то имрўз аз собиќ раиси Кумитаи кор бо занон ва оилаи назди Њукумати мамлакат Идигул Ќосимзода барои роњнамої ва дастгирии беандозааш сипосгузор аст. «Њар маротибае, ки аз эшон кумак хостам, бо муомилаву лањни ширинаш маро боз њам барои амалишавии наќшаву ниятњоям дастгирї намуд. Имсол аз номи Президенти кишвар муњтарам Эмомалї Рањмон, барои якчанд зани њунарманд модели охирини мошинањои дарздўзї, њамчун њадя пешкаш шуда буд, ки ман низ аз ин туњфаи арзишманд бенасиб намондам», - мегўяд Бибимоњ. Бибимоњ баъди хатми курси
кўтоњмуддати идораи шуѓли ањолии ноњия бо занону бонувоне, ки њар яке њунарњои гуногуни миллї доштанд, ба хонааш даъват кард. Ин гурўњ, ки аслан занони аз панљоњ то 66сола иборатанд, дар оѓоз духтараконро бо њунарњои мухталиф ошно менамуданд. - Бартарии кори мо дар он буд, ки духтарони имрўза зудфањму зираканд, - бо
шон тањсину офарин мехонам. Аммо ин гуна диду завќи баландро дар як зани соњибњунар кам дидаам. Њавлии Бибимоњ Гадоева, ба ќавли худаш, дар фасли бањору тобистон хонаи мењмонону сайёњонеро мемонад, ки аз ноњияи Кўшониён дидан мекунанд. Њар сайёњи хориљие, ки ба ин ноњия мењмон мешавад, њатман ўро ба тама-
ќаноатмандї ва хушњолї мегўяд Бибимоњ. – Масалан, барои омўзонидани њунари ќолинбофї занеро аз як дења бо хоњишу илтимос оварда будем, њамагї 2-3 рўз омаду халос, аммо як духтараки гурўњи мо дар як муддати кўтоњ ин њунарро аз худ кард ва то имрўз дигаронро меомўзонад. Агар аз ин занњо якеаш турна бофад, дигар њатман замоне дар сехи ќолинбофї кор кардааст, сеюмї бошад, ќалам мезанаду чоруму панљумаш наќшдўзу шероза мебофад. Дар гирд овардани ин занони њунарманд, албатта, сањми Бибимоњ хеле бузург аст. Зеро ў тавонистааст бо ширинзабониаш аз њар гўшаву канори ин ноњияи бузург занонеро, ки замоне њар гуна њунарњоро доштанд, гирди њам биёрад. То ин муддат, яъне аз соли 2018 то имрўз зиёда аз панљоњ нафар занону бонувон соњиби њунарњои гуногун гардиданд. Ќисме дар хонањои хеш ва ќисми дигар дар хонаи Бибимоњ ба њунарофарї машѓул њастанд. - Онњое, ки соњибкасб гардиданду дар хона њастанд, бо мо њамкорї мекунанд, - идома дод Бибимоњ. - Агар ба мо фармоишгарон зиёд шаванд, бо кумаки онњо корро ба сомон мерасонем. Ин бонувони њунарманд, ки баъзеашон дар як оила то се-чор нафаранд, дар баробари кори дењќонї ва рўзгордорї, инчунин то ду-се њазор сомонї аз њисоби њунарашон даромад ба даст меоранд. Борњо, бо таќозои касб, бо дањњо занони њунарманд вохўрдаам ва барои соњибњунару гулдаст будана-
нои ќабул ба хонаи Бибимоњ меоранд. Манзили Бибимоњ хеле хоксоронаю одист, аммо хонаест, ки њунар мегўяд: «ман ин љо њастам». Аввал диќќати њар нафареро, ки ба ин хона ворид мешавад, як чодарии зебо ба худ мекашад. Ин чодарї бахшида ба Дањсолаи байналмилалии «Об барои рушди устувор, солњои 2018-2028» дўхта шуда, дарозиаш зиёда аз се метр мебошад. Дар он як гўшаи зебоманзари диёр, ки дар фасли бањор боз њам зеботар мешавад, таљассум ёфта, ба монанди як асари томи мунаќќаш аст. Дар ин чодарї, ки муддати як моњ Бибимоњ якљо бо занони њунарманди дења дўхтааст, кўњњои сарбафалаккашида, офтоби нурафшон, дашту теппањои лоларез ва духтараконе, ки бо либоси миллї лолачинї мекунанд, дарахтони сарсабзу рамаи гўсфандон, писарчае бо љомаи тољикона найнавозї мекунад, духтараки дойрабадаст ва дарёчаи софи кўњї, умуман тамоми ѓановати як гўшаи диёр тарњрезї шудааст. Ба гуфти Бибимоњ сайёњон аз тамошои чунин эљодкории як зани њунарманди тољик ба ваљд омада, борњо онро бо нархи 1500 доллар харидор шудаанд. Вале Бибимо њанўз дар фикри фурўхтани чодараш нест, мехоњад, ки тавасути он њунари занњои тољику Тољикистонро ба љањониён муаррифї кунад. Пешвои миллат дар сифати мањсули дасти ин зани муъљизаофар гуфтааст: «Ин чодарии дўхтаи ту як шоњасар аст, он бебањост». Ин нуќтаро, ки боиси хушњолї
ва дилгармии Бибимоњ шудааст, Пешвои миллат дар яке аз сафарњояш, ду сол ќабл дар ноњияи Кўшониён ба ин зани њунарманд гуфтааст. Баъди њамин сафар бо супориши Роњбари давлат лоињаи Бибимоњ барои гирифтани «Гранти президентї» пешнињод шуд ва њамон сол соњиби грант њам шуд. Аз њисоби њамон маблаѓ барои духтарони њунаромўз Бибимоњ якчанд мошинаи дарздўзї харидорї кард. Дар мењмонхонаи Бибимоњи њунаррез, инчунин, аз болишту кўрпача сар карда, то дастархону сачоќгузор, чойникпўшу чойникгузор њамагї наќши чакан доранд. Умуман, ин мавзеъро месазад «хонаи њунар» номид. Бибимоњ гули сари сабади њар мањфилу чорабинињои ноњия, вилоят ва љумњурист. Роњбари занони мањаллаи хеш низ мебошад. Дар њар намоише, ки мањсули њунари занони ноњия ба маъраз гузошта мешавад, пеш аз њама, чодариву шероза, наќшњои чакану ќолинчањои бофтаи Бибимоњ ва занони гурўњи кориаш он намоишро боз њам зебандатар месозад. Соли гузашта дар озмуни љумњуриявии «Њунар бењ аз зар бувад», Бибимоњ дар шањри Душанбе соњиби љойи аввал гардид. Ин аз он дарак медињад, ки кори Бибимоњ ќобили тањсину ќадрдонист. Бибимоњ дар кор њељ мушкилие надорад, мушкилаш танњо надоштани љойи васеътар барои маркази махсуси омўзишї мебошад. Ин зани њунарвару њунарофар умед дорад, ки ояндаи наздик орзуњои деринаи ў ва дигар занони њунарманде, ки бо ў њастанд, љомаи амал мепўшад. Бибимоњ мехоњад, ки дар маркази ноњияи Кўшониён бо доштани як бинои омўзиши њунар њам њунарашро сайќал дињаду њам мањсули њунарашро бо доштани як маѓозаи армуѓонї барои мењмонону сайёњон ба фурўш пешнињод намояд. Рўзе, ки мо бо Бибимоњ Гадоева њамсуњбат гардидем, ин зани соњибзавќ барои мењмононе, ки ба ноњияашон ташриф меоранд, аз наќшу нигори чакан армуѓони зебое омода месохт. Вай њатто аз завќи мардуми дигар кишварњо огањї дорад ва шўхиомез мегўяд: «Мардуми мо ба туњфаи калон ва хориљиён ба туњфањои хурду зебо завќ доранд». Яќин гардид, ки ќалби Бибимоњ чун њунараш зебост ва истеъдодаш њам чун сираташ нотакрор аст. Њангомаи ИСМАТ, «Хатлон»
НУЌТАИ НАЗАР «Баробари таълим, масъалањои тарбияи наврасону љавонон ва дар рўњияи ватандўстиву инсонпарварї ва худогоњиву худшиносї ба воя расонидани онњо нињоят муњим мебошад». Эмомалї РАЊМОН Њар гоњ, ки ба чашми беш аз сї нафар тифлакони дўстрўяк, ки ба онњо сабаќ мегўям, менигарам, шукргузорї аз давлату мењани хеш менамоям. Зеро давлати соњибистиќлоли мо дорои неъмати бузурги худовандист, ки онро Худованди ќодиру тавоно бањри ин кишвари бињиштосо ато намудааст. Ин неъмати бузург, фарзанди фарзонаи миллат, мењанпарасту ватандўст Сарвари давлат Эмомалї Рањмон мебошад. Суоле ба њамешагї ва дар њама њолат дар хаёлам матрањ мемонад: чаро баъзе шањрвандони ин кишвари бињиштосо роњ пеш мегиранд, ба сўи мамолики љангзадаву љангљўй ва шомил мегарданд ба гурўњњои ифротгаро? Чаро мањз љавонони 17-18- сола ба гурўњњои ифротї шомил мегарданд ва пас аз шомил шудан, пушаймон шуда, ёди ёру дўст, модару бародар ва фазои тинљу ороми мењан мекунанд. Њарчанд, фурсати фароѓат аз таълиму тарбияи насли наврас чандон зиёд нест, аммо бо кўшиш ва љустуљўњо ба суоли хеш, аз чунин падидаи номатлуб посух мељўям. Билохира ба хулосае омадам, ки сабаби асосї ин камтаваљљуњї нисбати фарзандон мебошад. Хонандаи азиз! Худ ќазоват кунед, агар
ХИШТИ АВВАЛ ГАР НИЊАД МЕЪМОР КАЉ... ба кишти кардаат дилу љони худат насўзад, пас киро парвои он аст. Њар киву њар чи, он хоњ одам аст хоњ њайвон, метавонад киштзорро поймол бисозад ва ё ба яѓмояш бубарад. То замоне ки волидайн худ бањри љигарбандаш аз нахустрўз дилсўз ва дар андешаи ба роњи дуруст тарбия намуданаш набошад, њељ гоњ нафари дигар дар ин кор сањм намегузорад ва низ гузошта њам наметавонад. Баръакс, бо одитарин роњу усул метавонад ўро дар кадом самте, ки хоњанд, хоњ куштору ѓорат, хоњ танфурўшї, хоњ ватанфурўшиву љињод ва худкушї, бе ягон душворї истифода намоянд. Агар аз нуќтаи назари дини ислом гирем, Пайѓамбари ислом фармудааст: “Аз гањвора то ба гўр илм омўз!” Бале, илм омўхтан, ин омўхтани адабиётњост ва бењуда намегўянд, ки мафњуми адабиёт ин адаб аст. Пешвои миллат дар њар як сафару вохўрињо бо ањли љамоатчигї ва фаъолони минтаќањои гуногуни кишвар таъкид ба амал меоранд, ки бобати таълиму тарбияи љавонон ва насли наврас диќќати аввалиндараља дода, онњоро ба омўзиши илму маърифат, ватандўстиву мењанпарастї њидоят намоянд. Падарвор насињат мекунанд, ки љавонон тамоми
имкониятњои худро бањри аз худ намудани забонњои хориљї равона созанд, ба таќвият бахшидани ихтироъкорї дар байни насли наврас диќќати махсус зоњир намоянд. Барои пешбурди зиндагї, албатта, илму њунар ва касбомўзї дар мадди авал меистад. Чи тавре ки дар халќ мегўянд: “Њунар дорї маблаѓ дорї”. Дар њаќиќат, чун њунар надорї дар зиндагї ба мушкилот рў ба рў шуда, ноилољ ба муњољират рўй меорї. Чи тавре ки дар боло зикр намудем, яке аз омилњои асосии шомилшавии љавонон ба гурўњњои ифротї, ин надоштани саводи кофї ва илму њунар мебошад. Мањз хољагону саркардањои гурўњњои тундрав аз дониши пасти љавонон истифода карда, онњоро ба сафњои худ шомил месозанд ва њамчун сипар дар набардњои бемаъниву бемантиќ истифода мебаранд. Дар натиља, чунин љавонони гумроњгаштаи тољик ба њалокат расида, дар дилу дидаи волидайнашон доѓ меоранд. Мо-волидон бояд тарбияро аз оилаи худ сар карда, фарзандонро дар роњи касбомўзї, илму њунар њидоятгар бошем. Муњаббат РАЊМАТОВА, омўзгори МТМУ №14-и шањри Кўлоб
4
ХАТЛОН
ЉУМЪА, 31 январи соли 2020, №9 (3245)
Ба ифтихори 700-солагии бузургдошти Камоли Хуљандї «Бо пешнињоди мо …Конфронси генералии ЮНЕСКО доир ба баргузории љашнњои 5500-солагии Саразми бостонї ва 700 - солагии шоири барљастаи тољик Камоли Хуљандї ќарор ќабул кард». Пешвои миллат Эмомалї РАЊМОН
ГАР БИЉЎЯНД БА САД ЌАРН НАЁБАНД КАМОЛ
Дар таърихи адабиёти форсу тољик Камоли Хуљандї њамчун шоири ширинкалом ва устоди ѓазал мавќеи босазо дошта, бо Саъдї, Њофизу Љомї дар як мавќеъ љой дорад. Ў њамчун устоди ѓазал дар рушду нумўи ин жанри адабї хизмати шоистаеро анљом дода, онро ба пояњои баландтарин бардоштааст. Номи аслии ў Камолиддин, лаќабаш Масъуд буда, бо тахаллуси адабии Камол дар шеъру шоирї маълуму машњур гаштааст. Камоли Хуљандї соли 1318 дар шањри хушманзараи Хуљанди бостонї чашм ба олами њастї кушодааст. Ў тањсили ибтидоиро дар зодгоњаш гирифта, сипас барои такмили илму дониши худ ба шањрњои Самарќанд, Тошканд ва Хоразм сафар намуда, дар мадрасањои ин шањрњо илмњои замонашро пурра аз худ менамояд. Камоли Хуљандї ба шеъру шоирї бештар шавќу њавас дошт. Баъди синни 35-солагї ба нияти њаљ ба тарафњои Арабистон азми сафар менамояд. Рафт овоза, ки имсол ба њаљ рафт, Камол, Бас муборак сафаре чун ту аз ў њамсафарї. Камоли Хуљандї пас аз мусофиратњои тўлонї, ки дар шањри Табрез умр ба сар мебурд, асири лашкариёни муѓул мегардад. Шоири асирро ба шањри Сарой меоранд ва ў
муддати 4 сол дар асорат мемонад. Пас аз озод шуданаш боз ба шањри Табрез бармегардад. Шоири ширинкалом умри дароз дидааст, аммо њаёти љавонии ў дар ѓарибї, бо дурї аз ватан ва мусофиратњои зиёд сипарї гаштааст. Камоли Хуљандї дар ѓарибї аз бекасиву бечорагї нолаву фиѓон мекард. Вале дар њар куљое буд, бо ёди ёру диёри ватани худ умр ба сар мебурд ва њељ гоњ зодгоњи азизи худ – Хуљанди бостониро фаромўш намекард. Њамеша аз он ёд мекард, аз хуљандї будани худ фахр мекард: Бо лутфи табъ мардуми Шероз аз Камол, Бовар намекунанд, ки гўям: хуљандиям. Баъди ѓарибињои зиёд Камоли Хуљандї соли 1401 дар синни 83-солагї дар шањри Табрези Эрон аз олам мегузарад. Ўро дар боѓи худаш, ки «Бињишт» маълуму машњур аст, ба хок месупоранд, ки то њол маќбарааш дар он љост ва то имрўз зиёратгоњи ањли илму адаб ва хирад аст. Ањли авлоди Камоли Хуљандї то њол дар шањри Табрез зиндагонї доранд. Камоли Хуљандї шањри Табрезро бисёр дўст медошт, ки дар байти зерин ишора намудааст: Табрез маро ба љойи љон хоњад буд, Пайваста маро вирди забон хоњад буд. Мероси адабии Камоли Хуљандї то замони мо омада расидааст, ки он аз 14 њазор байт иборат мебошад. Эљодиёти шоир дар жанрњои хурди лирикї: ѓазал , рубої , ќитъа ва ќасида суруда шудаанд. Девони Камоли Хуљандї бештар аз ѓазал иборат аст. Дар он 977 ѓазал, 101 ќитъа, 37 рубої, 11 муаммо, 1 мустазод ва 4 ќасида дохил гардидаанд.
Ѓазал дар эљодиёташ мавќеи асосї ишѓол менамояд. Ѓазал оинаи зиндагонии ў ба њисоб мерафт. Шоир дар ѓазалњояш тамоми ормону эњсосоти худро то вопасин лањзањои њаёташ баён намудааст. Ѓазалиёти шоир аз нигоњи мавзўъ ва мундариља бисёр мухталифу гуногуннавъ мебошад. Дар радифи мавзўњои ишќї, лаззати њаёт, мавзўњои иљтимої, ахлоќї, тарбиявї низ дар девони ў зиёд мебошад. Дар миёни тамоми мавзўњое, ки зењни шоирро ба худ машѓул доштааст , ин мавзўъ ѓарибї, њасрати ватан аст, ки касро ба зудї мутаассир месозад. Зеро эњсоси ѓарибї, дурї аз ёру диёр эњсосест, ки худи шоир онро аз сар гузаронидааст. Хоки ватанаш барои ў аз њама љо ќиматтару азизтар аст: Кўи ту хоњад ин доми овора бебињишт, Мурѓи ѓарибро зи гулистон ватан бењ аст. Мавзўи дигари ѓазалиёти шоирро дўстиву рафоќат байни инсонњо ифода мекунад. Мавзўи дўстиву бародариро шоир аз њама болову муќаддас мешуморад. Бењтарин ѓазалњои Камоли Хуљандї ба бузургдошти дўст бахшида шудаанд: Дўст медорад дилам љабру љафои дўстро, Дўсттар аз љону сар дарду балои дўстро. Дўстињои њама олам бирўб аз дил Камол, Пок бояд доштан хилватсарои дўстро. Дар ѓазалиёти Камол мавзўи ватан ва ватандўстї бисёр ба чашм мерасад. Шоир онњоро бо дарду алами беинтињо, бо мањорати баланд ва њунари воло сурудааст. Ў пеш аз њама аз диёри худ – шањри Хуљанд ифтихор мекунад ва бо камоли мењру садоќат, бо як њисси
пурифтихори болидагї худро «хуљандї» мешуморад. Камоли Хуљандї то лањзањои охири њаёт ёди Ватан кард ва бо њамин дард зиндагиро падруд гуфт: Менагардад дилам аз дарди фалак рўзе шод, Ба ман ин ѓуссаи талху ѓами даврон то кай? Охир, эй бахт, маро роњ ба манзил бирасон, Ки ба љон омадам ин ранљи биёбон то кай? Ашъори Камоли Хуљандї аз воситањои тасвири бадеї, аз ќабили ташбењ, истиора, муболиѓа ва киноя ѓанї буда, онњо дар эљод намудани образњои бадеї ва таъсирбахш шудани суханаш наќши басо муњим доранд. Хулоса, Камоли Хуљандї чї дар ѓазал ва чї дар панду њикмат соњиби равияву анъанаи худ буда, дар тўли ќарнњо пайравони зиёде пайдо намудааст. Гар биљўянд ба сад ќарн наёбанд Камол, Булбуле чун ту ѓазалхон ба чаманњои Хуљанд. Њамин тариќ, тарзу услуби нигориши Камол хеле љолиби диќќат буда, ўро њамчун устоди бењамтои ѓазал муаррифї мекунад. Дар эљодиёти ў санъатњои гуногуни бадеї моњирона истифода шудаанд, ки ѓазалиёти шоирро боз њам барљастатар ифода намудаанд. Аз ту як соат људої хуш намеояд маро, Бо дигар кас ошної хуш намеояд маро. Гўям рўзе: «Бирав ! Султони ваќти хеш бош!» Баъди султонї гадої хуш намеояд маро. Тањияи Шералї ХОЉАЕВ, омўзгор
НИГАРОНЇ
«ХАТЛОН»
МУАССИС: Маќомоти иљроияи њокимияти давлатии вилояти Хатлон Сармуњаррир Асалмо САФАРЗОДА
Камоли ХУЉАНДЇ Ёр гуфт: Аз ѓайри мо пўшон назар! Гуфтам: Ба чашм! В-он гање дуздида дар мо менигар. Гуфтам: Ба чашм! Гуфт: Агар ёбї нишони пои мо бар хоки роњ, Барфишон он љо ба доманњо гуњар! Гуфтам: Ба чашм! Гуфт: Агар сар дар биёбони ѓамам хоњї нињод, Ташнагонро муждае аз мо бубар! Гуфтам: Ба чашм! Гуфт: Агар гардад лабат хушк аз дами сўзону оњ, Боз месозаш чу шамъ аз дида тар! Гуфтам: Ба чашм! Гуфт: Агар бар остонам об хоњї зад зи ашк, Њам ба мижгонат бирўб он хоки дар! Гуфтам: Ба чашм! Гуфт: Агар гардї шабе аз рўи чун моњам људо, То сањаргоњон ситора мешумар! Гуфтам: Ба чашм! Гуфт: Агар дорї хаёли дурри васли мо, Камол, Ќаъри ин дарё бипаймо сар ба сар! Гуфтам: Ба чашм!
ПАРВОНАЊО ВА ОТАШ Се парвона сўи шамъи фурўзон парвоз карда истода, дар бораи мављудияти шўълаи он бањс мекарданд. Яке аз онњо ба шамъ наздик рафту баргашта гуфт: -Вай равшанї медињад. Дигарї боз њам наздиктар рафт. Чун паре аз ќаноташ сўхт, баргашту гуфт: - Вай ќувваи сўзонанда дорад. Сеюмї тамоман наздик шуду дар аланга афтод ва барнагашт. Вай он чиро, ки мехост, фањмид, вале барои фањмондани дигарон дер шуда буд. Натавонист, ки ќуввату табиати оташро фањмонад. Ва њамин масал ба ёдгор монд: «Сухандон намегўяд, сухангў намедонад». ТАНЊО БА ПЕШ Марде бисёр фаќирона мезист, аз љангал њезум љамъ карда, ба бозор оварда мефурўхт ва аз он маблаѓ ќути лоямуте меёфту ба зўр рўзгорашро пеш мебурд. Боре, роњгузари хушсимоеро вохўрд. Ў аз ањволи њезумкаш бохабар шуда, маслињат медињад, ки дарунтари љангал равад. “Њар чи дуртар рав”, њангоми хайрухуш таъкид мекунад ў. Њезумкаш маслињати ўро пазируфта, дарунтари љангали анбуњ рафт ва то он љое расид, ки дарахтони сандал хело зиёд буд. Аз ин бозёфт шод гашта, як миќдори онро љамъ оварду ба бозор бурда, бо нархи баландтар мефурўшад. Рањо-рањ фикр мекунад, ки мўйсафеди накукор, чаро, то назди сандал-
ЊУКУМРОНИЊОИ РЕКОРДЇ
зор рав, нагуфту њар чи дарунтар рав, гуфт. Вале љавоби савол барояш душворї мекунад, ки: -хайр майлаш, дар ин бора фикр намекунем, аслаш њамин, ки гапаш рост баромад,хурсандона худро тасаллї медињад њезумкаш. Рўзи дигар, суханони пири пурасрор дар сар, боз њам дарунтар меравад ва он љо миспорањо ёфта, аз дирўза хурсандтар мешавад. Њамин тариќ њар рўз, ки дарунтари љангал мерафт, нуќра, тилло, лаълу ёќут меёфт. Охируламр яке аз шахсони давлатманди минтаќа гардид. Ба њамин маънї масале аз азал омадааст: њар кї дар роњи асли маќсуд љањд месозад, билохира сарватманду донишманд мегардад. ХУШБАХТЇ ДАР ПУЛ ДОШТАН НЕСТ Шогирде аз устод пурсид: - Оё рост аст, ки хушбахтї дар боигарї нест, - мегўянд. -Бале, ин њаќиќат аст, - љавоб дод устод ва барои исботи фикраш якчанд мисол овард: Бо пул метавон љойи хоб харидан, аммо хобро не; - хўрок харидан, аммо иштињоро не; - доруворї харидан, аммо саломатиро не; - хизматгор харидан, аммо дўстро не; - зан харидан, аммо ишќро не; - дилхушї харидан, аммо хушбахтиро не... ва ин гуна мисолњо дар њаёт њад надоранд.
Россия буд. - Подшоњи Њинд Акбар 49 сол дар сари ќудрат буд. - Аврангзеб 49 сол подшоњи Њиндустон буд. - Пётри 1 зиёда аз 43 сол Императори Россия буд. - Шоњ Аббос 42 сол Сарвари давлати Њиндустон буд. - Екатиринаи 2 34 сол Императори Россия буд. - Карли бузург 46 сол Императори Рим буд. - Сулолаи Сун дар Хитой 319 сол давом кард. - Шоњ Сулаймон 38 сол њукмрони Туркия буд.
Номгўи амволи њабсшуда
Мансубият ва Нархи суроѓа ибтидої Балтабоев Ќадиралї Манзили Мурадович, воќеъ истиќоматї, дар ноњияи Вахш, 75000 1 якошёнагї, иборат 2014 Љамоати шањраки сомонї аз як њуљра ва Киров, дењаи њуљрањои ёрирасон Шўртеппа Ќабули дархостњо барои иштирок ва ба ќайд гирифтани иштироккунандагон аз рўзи нашри эълони мазкур оѓоз ёфта, як соат пеш аз саршавии музояда анљом меёбад. Музояда бо усули англисї гузаронида мешавад. Љойи баргузории музояда: ноњияи Вахш, шањраки Вахш, кўчаи Сомонї, утоќи кории иљрочии Хадамоти иљро дар ноњияи Вахш анљом дода мешавад. Музояда пас аз 30 рўзи нашр, соати 09:00 барпо мегардад. Пардохти кафолатпулї тариќи наќдї ё ѓайринаќдї ба суратњисоби иљрочии Хадамоти иљро дар ноњияи Вахш дар њаљми панљ фоизи арзиши молу мулк супорида мешавад. Маълумоти иловагиро оид ба гузаронидани музояда бо телефонњои: (83246)2-45-89. (917-06-09-09) фањмидан мумкин аст. Соли барориш
ЭЪТИБОР НАДОРАД Шањодатномаи гумшудаи №ТШТУ 0413877, дар бораи хатми синфи 11, ки онро соли 2011 МТМУ №21-и ноњияи Кўшониён ба Наимов Чумъабой додааст, эътибор надорад. Шањодатномаи гумшудаи А №511866, дар бораи хатми синфи 10, ки онро соли 1977 МТМУ
Дар рўзномаи «Хатлон» ба хотири гуногунандешї матолибе низ нашр мешаванд, ки идораи рўзнома метавонад бо муаллифон њамаќида набошад ва масъулияти онро бар дўш нагирад. Дастнавису суратњо ба муаллифон бозпас гардонида намешаванд. Матолиби муаллифони беруна дар њаљми то 3 сањифа бо њуруфи Times New Roman Tj, андозаи 14, фосилаи байни сатрњо 1,5 ќабул карда мешавад.
Мош манбаи сафеда, оњан, калсий, фосфор, магний ва витаминњои С, А, РР, Е мебошад. Ваќте мош бо ќаламфури ширин ва испаноќ истифода мешавад, оњане, ки дар таркиби мош аст, пурра љабида шуда камхуниро пешгирї мекунад. Аз ин хотир, истеъмоли он барои занњо ва кўдакон хеле муњим аст. Пўсти баданро аз пиршавї нигоњ медорад, устухон ва буѓумњоро мустањкам карда, асабњоро низ ором мекунад. Сафедае, ки дар таркиби мош њаст, монанди сафедаи гўшт мебошад. Истеъмоли мош хотираи инсон, биноиш ва кори гурдањоро бењтар мекунад. Миќдори сафедањои моши дар об сабзонидашуда зиёд аст. Истеъмоли моши сабзидашуда масунияти баданро баланд мекунад. Барои табобати беморињои пўст фоидабахш буда, ба табобати беморињои шадиди роњи нафас мусоидат менамояд. Истеъмоли мош аз касалињои дилу рагњо, диабети ќанд, саратон, фишорбаландї ва рагњои хунгард пешгирї мекунад. Гўшаи кадбону
ТАКРОРЇ
Иљрочиёни Хадамоти иљро дар ноњияи Вахш 30 рўз пас аз нашри эълон соати 09:00 музоядаро оид ба фурўши амволи тањти њабс ќарордошта эълон менамояд. № т/т
САФЕДАИ МОШ БАРОБАР БО САФЕДАИ ГЎШТ АСТ
- Ба одам монандњо 4,4 млн сол пеш пайдо шудаанд (дар ќитъаи Африка). - Хат аввалин маротиба 3500 сол пеш дар Месопотамия (Ироќ) пайдо шудааст. - Китобхонаи Александрия (Миср) соли 290 пеш аз мелод сохта шудааст. - Соли 313 мелодї аз тарафи император Константин дини масењї ќонунї гардид. - Аввалин бозињои олимпї дар дењаи Олимпи Юнон соли 776 пеш аз мелод барпо гардида буданд. - Аввалин велосипедро челонгари шотландї (соли 1839) Киркпатрик Макмиллан сохтааст.
ДИЌЌАТ: МУЗОЯДА!
Тањияи Исматуллои Гули ОЛИМ
Шифохонаи табиат
АСРОРИ МОНАНДЊО ТО ПАЙДОИШИ ВЕЛОСИПЕД
- Иван Грозний 51 сол подшоњи
он гузоред, дар ин сурат савоби зиёд насибатон мегардад. Дигар масъалаи ташвишоваре, ки њар касро ба андеша водор менамояд, ин катибањои болои гўр яъне ояту абётњо ва номи майит бо айби усто ё соњиби он хато навишта шудааст. Бар хилофи таълимоти ислом баъзеашон барои таскини дил сурати падар ё модарашро дар тахтасангњо њаккокї менамоянду бадбахтона, бо мурури гузашти айём аз таъсири офтоб ва барфу борон ранги зарду хираро гирифта, њатто шинохта намешаванд. Њолати харобии баъзе водии хомўшонро дида, гуфтањои В. В. Менюки насронимазњаби украинї аз китоби шоираи дардошнои тољик Гулрухсор Сафиева ба ёд меояд: «Мазоре чунин харобу хорузор дар умрам надидам. Дидани гўристони хароб диламро ба дард меоварад. Онњое, ки дар марги азизонашон рўзњо бехудона рўйканиву мўйканї мекунанд, ба ободии манзили охирати онон њељ таваљљуњ надоранд, аммо харољоти маъракањояшон, гоње аз базми арўсї беш аст. Мераваму ба мафњуми ин чиз расида наметавонам». Ќабристон макони гузаштагони мост. Замоне буд, ки одамон барои ободии љомеаи мо хизмат намуда буданд. Онњо як давре мисли мо зиндагї, шодию нишот, ѓаму ѓурбат доштанд ва чун мо орзую умедњо низ доштанд. Биёед, манзилгоњи гузаштагони худро чун гавњараки чашм нигоњ дорем, зеро ќабристон барои мурдагон нест, барои зиндагон аст. Билохир, он љой фардои мову шумост. Умрат чї дусад бувад, чї сесад, чї њазор, З-ин куњнасарой бурун барандат ночор. Гар подшоњиву гар гадои бозор, Ин њар ду ба як нарх бувад, охири кор. Тавре устоди зиндаёд Лоиќ Шералї мегўяд: «Маро дилам мехоњад, ки гўристонњои мо мисли як осорхонаи саркушода бошанд: озода, гулафшон, муназзам, рўњафзо, ибратомўз, рањмангез ва шукуфон…». Рўзимади ТОЊИР
Амиршоњи ХАТЛОНЇ Лањзае оташ барафрўхт он Њушанг, Ахгараш омад падид аз зарби санг. Шуд рањо аз дасти ў мори сиёњ, Лек, сўхт аз гулханаш гулу гиёњ. Кашф кард ў оташи мењри Аљам, Бахтро бар зиндагонї кард зам. Хоми мардум пухта шуд аз гулханаш, Боз шуд роњи наве дар гулшанаш. Аз Каёмарсу Сиёмак то Њушанг, Сада шуд эљод дар майдони нанг. Тањмурас њам њамчу як шоњи Аљам, Ном монда пури худ Љамшеди Љам. Аз нахустин шоњи Кай то Тањмурас, Сўхт сад сол оташе аз хору хас. Ќиблаву њам дайри онон гарм буд, Шеваи гуфтори онон нарм буд. Кашфи Наврўзи Аљам бо Љоми Љам, Зиндагиро кард пок аз оњу ѓам. Гар замоне рафт он ойин зи мо, Лек, буд андар дилу маъвои мо. Сарвари мо он њама эњё намуд, Ў забони бастаро гўё намуд. Сафњаи таърихи мењан боз кард, Љашни некони куњан оѓоз кард.
ЊИКОЯТЊОИ ТАМСИЛИИ ШАРЌ
ДОНИСТАН ХУБ АСТ
СОХТМОН ДАР БОЛОИ ГЎР БА ЧЇ ХОТИР? Њар гоње ба зиёрати ќабри падару модар ва дўстонам меравам, њама љо сокит, танњо вазиши боди форам оромиши водии хомўшонро халал мерасонад. Ќабристон маконест, дар оѓўши худ шоњу гадоро баробар љой додааст. Бале, марг новобаста ба кї будан барои њар одам ногузир аст. Њар нафасе, ки аз вуљуди мо берун мешавад, лањзаеро аз умри мо мерабояд. Рўзи њаррўза аз Яздон гирифтан муфт нест, Гарчи рўзї медињад, рўзе зи умрат мебарад. Зиёрати ќабристон ба худ одобе дорад ва њар шахсе, ки вориди он мегардад, онро бояд риоя кунад. Гарчанде, ки мувофиќи таълимоти ислом дар болои ќабр нишастан ва поймол кардани онњо дуруст нест, вале борњо мушоњида менамоем, ки зиёраткунандагон ќабрњоро поймол менамоянд. Дунёст боѓи куњнаву инсон чу навгуланд, Њар як шохи умр барканад боѓбон људо. Њуш дор, по дар сари озодагон манењ, Танњо ба гўр хуфтан аз љамъашон људо. Њадаф аз навиштани ин сатрњо танњо аз он аст, ки мо бояд нисбати мадфангоњњо, ки хонаи охирати инсон аст, бепарво набошем. Њангоми зиёрати чанд ќабристон маро баъзе биноњои зебою хуштарњ, ки аз тарафи мардумони доро болои ќабристон бунёд кардаанд, љалб намуд. Њол он ки ин амалњо, яъне сементу гаљкории ќабр ва сохтаи болои он аз тарафи Имоми Аъзам хилофи шариат дониста шудаанд. Бењтар мебуд, он маблаѓњое, ки дар сохтмони бинои ќабр сарф менамоянду љои 5-10 ќабрро ишѓол мекунанд, гирду атрофи манзилгоњро мањкам мекарданд, бештар амали хайре мешуд. Имрўзњо њар шахсе, ки ба водии хомўшони назди дењаи Навбањори Љамоати дењоти «Тугарак»-и ноњияи Восеъ мераванд, њатман нисбати фарзандони Шовалї Ашўров, сокини шањраки Њулбук, суханони нек мегўянд. Ба сарватмандоне, ки падару модар ва дигар наздиконашон дар ин љо хобанд, гуфтанием: “Аз инњо ибрат гиред ва каме њам бошад, њиссаи худро дар ободии
САДА
ЃАЗАЛИ ЉОВИДОНА
ПЮРЕИ МОШ БО КАРТОШКА
Мањсулоти лозима: - картошкаи калон - 1 дона; - мош - як пиёла; - равѓани растанї - ду ќошуќ; - тухм - як дона; - булёни картошкаи обпаз-як пиёла; - мувофиќи тамъ - намаки ёднок. Сараввал картошкаро аз пўсташ тоза карда мешўем ва ба якчанд ќисм људо карда, дар об мепазем. Моши пешакї дар об таркардашударо то пухта шудани донањои мош, дар об дампаз менамоем. Баъдан картошкаро лат зада, агар сахт бошад, аз булёни картошка илова намуда, шавламонанд мекунем. Сипас, картошка ва моши латзадашударо якљоя карда, ба он равѓани растанї, намак илова карда, омехта мекунем. Бо зардии тухми аз турбтарошак гузарондашуда пюреро оро медињем. Ин навъи пюре барои кўдакони аз сесола боло тавсия дода мешавад. Тањияи ГЕСУ
№ 20-и ноњияи Вахш ба Фаќирова Ќадурби Махмадовна додааст, эътибор надорад. Дипломи гумшудаи ЗТ-1 №811162, ки онро соли 1986 «Коллељи махсусгардонидашуда»-и шањри Бохтар (Собиќ совхоз-техникуми ба номи В. В. Куйбишеви ноњияи Коммунистї) бо ихти-
РЎЗНОМА ДАР ВАЗОРАТИ ФАРЊАНГИ ЉУМЊУРИИ ТОЉИКИСТОН ТАЊТИ РАЌАМИ 117/рз-97 АЗ 07 ЯНВАРИ СОЛИ 2019 АЗ НАВ БА ЊИСОБ ГИРИФТА ШУДААСТ.
Навбатдор: Саттор ЌАРАХОНОВ Тарроњ: Зафарљон АЗИЗОВ
соси зоотехник ба Нидоев Худогух Сабзович додааст, эътибор надорад. Шањодатномаи гумшудаи №Т-АТА 0942540, дар бораи хатми синфи 9, ки онро соли 2019 МТМУ № 26-и ноњияи Вахш ба Абдуразоќов Шањзод Дилшодович додааст, эътибор надорад.
Рўзнома дар чопхонаи ЉСК «Матбааи Ќўрѓонтеппа» ба табъ расидааст. Ба чопаш 30.01.2020 иљозат дода шуд. Адади нашр: 10400 нусха. Нишонии мо: шањри Бохтар, кўчаи Логинов - 12. Тел: сармуњаррир: 2-88-17, муњосибот: 2-47-14, котибот: 2-89-16 Индекси обуна 68896