ХАТЛОН
БАНЇ - ОДАМ АЪЗОИ ЯКДИГАРАНД
Нашрияи маќомоти иљроияи њокимияти давлатии вилояти Хатлон №11 (3247)
СЕШАНБЕ, 11 феврали соли 2020
ПАЁМИ ПРЕЗИДЕНТИ ЉУМЊУРИИ ТОЉИКИСТОН, ПЕШВОИ МИЛЛАТ МУЊТАРАМ ЭМОМАЛЇ РАЊМОН БА МАЉЛИСИ ОЛИИ ЉУМЊУРИИ ТОЉИКИСТОН
www.khatlon-ruznoma.tj
E-mail: khatlon.tj@mail.ru
Ман аз номи худ ва Њукумати Тољикистон ба кулли мардуми кишвар, аз љумла ба њамаи соњибкорони ватаниву бурунмарзиамон ва дигар шахсони њимматбаланд, ки дар амалї шудани Амри Роњбари давлат дар бунёду таљдиди роњу пулњо ва иншооти иљтимої, аз љумла муассисањои маориф ва фарњангу тандурустї, коргоњу корхонањои истењсолї, хатњои обрасонї ва дигар корњои хайр сањми ватандўстона гузошта истодаанд, миннатдории самимї изњор менамоям.
26 декабри соли 2019, шањри Душанбе Ќабули сайёри раиси вилоят
РАИСИ ВИЛОЯТ: «МАРДУМИ ШАРИФИ ВАХШ ДАР ОБОДОНИИ ДИЁР САЊМ МЕГИРАНД» Вахш ќабули сайёри раиси вилояти Хатлон Ќурбон Њакимзода баргузор гашт. Сокинони љамоатњои шањраку дењоти ноњия Абдусаттор Алимов, Сайёрамо Рањимова, Сайфулло Баротов, Салимахон Сафарова, Ќувваталї Файзов, Тољиддин Ќувватов, Гулсара Мавлонова, Рухшона Рањимова, Сафаралї Додалиев, Сафаралї Нажмуддинов, Назаралї Пираков, Зафар Абдуллоев ва дигарон љињати људо намудани ќитъаи замин барои сохтмони мактаб, тариќи њашар бунёд намудани бунгоњи тиббї, дорухона, мењмонхона, корхонаи хиштбарорї, коргоњи челонгарию кафшергарї, сартарошхона, ошхона, корхонаи дўзандагї, таъмини трансформатор, норасоии ќувваи барќ, тоза кардани зањкашњо, таъмири роњ, таъмиру насби симчўбњо, бунёди Ќасри фарњанг мурољиат намуданд. Аз мурољиати сокинони мањал равшан гардид, ки имрўз сокинони касбу кори гуногуни ноњия нисбати ободонї, бунёди муассисањои тиббию таълимї ва коргоњу нуќтањои хизматрасонї, таъСафари кории раиси вилояти Хатлон Ќурбон Њакимзода дар ноњияи Вахш аз аёдати собиќадорони мењнат оѓоз ёфт. Сараввал, раиси вилоят аз вазъи рўзгори Сафар Сафолов, сокини Љамоати шањраки Вахш, кўчаи Саидќул Тўрдиев дидан намуд. Собиќадори мењнат Сафар Сафолов собиќаи нимасраи мењнатї дорад ва дар обёрии заминњои водии Вахш сањми арзандаи хешро гузоштааст. Номбурда фаъолияти кориашро аз устои одї шурўъ намуда, баъдан, њамчун сармутахассиси УВОС, Раёсати обёрии Вахш, сардори ПМК-43, сардори Трести “Вахшстрой”, сардори иттињодияи истењсолии таъмиру истифодабарии мелиоративии Ќўрѓонтеппа, сардори идораи давлатии хољагии оби ноњияи Ќумсангир фаъолият кардааст. Барои зањматњояш љињати рушди соња бо Фармони Президенти Љумњурии Тољикистон 4 сентябри соли 1998 бо унвони фахрии Корманди шоистаи Тољикистон сарфароз гардидааст. Раиси вилоят ба ин марди нексиришт, ки њаёти пурбаракати хешро барои ободонї, рушду нумуи љомеа сарф намудааст, суњбати самимї орост ва туњфањои пулию молї таќдим намуд. Љињати таълиму тарбияи фарзандон, сањми муносибаш дар ободонии диёр, обёрии 100 њазор гектар заминњои бекорхобида ба ин марди мењнатќарин, изњори сипос намуда, барояш тансињатї таманно кард ва бо боварї гуфт, ки минбаъд низ Сафар Сафолов дар тарбияи мењнатдўстию худшиносии љавонон сањми хешро мегузорад. Њамчунин роњбари вилоят аз вазъи рўзгори Љумъаев Оќилљон Муъминович, сокини кўчаи И. Сомонии Љамоати шањраки Вахш дидан намуда, бо ў ва ањли пайвандонаш суњбат орост. Маълумоти Оќилљон Муъминович олї, ихтисосаш корманди њарбї, собиќаи 60-солаи корї дошта, 37 солаш дар соњаи њарбї мебошад. Синни Оќилљон Муъминович аз 80 гузашта бошад њам, вай чусту чолок аст ва дар муассисаи таълимии №2 аз фанни омодагии дифои њарбї ба хонандагон дарс медињад. Номбурда солиёни зиёд комиссари њарбии ноњияњои Дарвоз, Спитамен, А. Љомї,
Вахш, сардори шуъбаи 2-юми Комиссариати њарбии шањри Хуљанд, љонишини командири ќисми низомии шањри Бохтар шуда фаъолият кардааст. Оќил Муъминович зимни мулоќоти раиси вилоят оид ба фаъолияти тўлониаш дар соњаи њарбї, таљрибаи бою ѓаниаш дар ин самт, омодагињои њарбии наврасону љавонон, тайёрии даъватшавандањо ба сафи Артиши миллї ёдовар гардид. Зављаи Оќил Муъминович Љумъаева Клара Сафаровна тайи зиндагии беш аз нимасра њамрозу њамнафас, модари мушфиќи фарзандонаш, њамќадами ин пири равшанзамир гашта, ба омўзгорї машѓул буд ва солиёни зиёд директории мактабњои миёнаро ба уњда дошт. 3 фарзанд ба дунё оварда, њамроњи шавњар тарбия намудаанд, ки имрўз дар рушди соњањои хољагии халќ сањм гузошта истодаанд. Раиси вилоят ба Оќил Муъминович ва зављааш Клара Сафаровна кумакњои пулию молї расонида, љињати хизматњои арзандаашон дар љомеа изњори сипос намуд. Сипас, дар толори маќомоти иљроияи њокимияти давлатии ноњияи
мири роњу пулњо бетараф нестанд ва омодаанд, ки дар ин самт сањми муносиби хешро гузоранд. Саъбагул Ботилова бошад, арзи дил намуд, ки духтарчааш бемор буда, дар беморхона бистарист, ниёз ба маблаѓ
дорад. Раиси вилоят худи њамон лањза ин дархости модарро иљро намуда, 2000 сомонї кумак расонд. Љунайдулло Њамидов бобати људо намудани ќитъаи замини наздињавлигї арз дошт. Сокини дигари ноњия Тўрдибой Алабердиев аз он изњори нигаронї намуд, ки дар назди хољагии дењќониаш бошишгоњи сањрої бунёд карда буд. Маќомоти њифзи њуќуќ барои ин амалаш ба ў љазои маъмурї додаанд, њол он ки дар замини хољагии дењќониаш шахси дигар тањкурсии хонаи истиќоматї гузоштааст. Роњбари вилоят ба масъулини кумитаи замин љињати њаллу фасли ќазияи мазкур супориши ќатъї дод. Пас аз шунидани арзу матлаби шањрвандон роњбари вилоят ба масъулини дахлдори вилоят ва ноњия љињати роњњои њалли фаврии масъалањои матрањгардида дастур доданд. Дар навбати худ раиси ноњияи Вахш Ќурбон Юсуфов доир ба фаъолияти соњањои иќтисодї ва иљтимої гузориш дод. Аз љумла ќайд намуд, ки ќисми даромади буљет моњи январи соли равон 101 фоиз иљро гардида, ба буља 4 миллиону 191 њазор сомонї ворид гардидааст. Дар арафаи љашни Наврўз 7 иншоот бояд мавриди бањрабардорї ќарор гирад. Аз љумла, Парчами Љумњурии Тољикистон, бинои ЊХДТ дар ноњия, Маркази савдои “Бањор”, беморхонаи клиникии Сино, дарвоза, суњбатгоњ ва чароѓонкунї аз љумлаи онњост. Тавре ки раиси ноњия иброз дошт, ба ифтихори 30-солагии љашни Истиќлолияти Љумњурии Тољикистон дар ноњия 342 иншоот бунёд хоњад гардид. То ин дам 127 иншоот сохта, ба истифода дода шудааст. Пас аз њисоботи раиси ноњия Ќурбон Юсуфов раиси вилоят Ќурбон Њакимзода аз он изњори нигаронї намуд, ки гарчанде наќшаи андоз дар моњи январ иљро шуда бошад њам, вале њанўз дар ин самт захирањои истифоданашуда зиёд аст. Ба ин маќсад дар назди роњбарону
масъулини ноњия вазифа гузошт, ки аз тамоми шароиту имкониятњо, манбањои мављуда самаранок истифода бурда, ба натиљањои боз њам баландтар ноил гарданд. А. САФАРЗОДА, «Хатлон»
ТО ИНТИХОБОТ 19 РЎЗ МОНД ЧИЛ ДАРСАДИ НОМЗАДЊО БА МАЉЛИСИ ВАКИЛОНИ ХАЛЌ БОНУВОНАНД Тибќи маълумоти комиссияи ноњиявї оид ба интихоботи вакилони Маљлиси вакилони халќи ноњияи Љалолиддини Балхї то санаи 9-уми феврали соли љорї 120 нафар номзадњо ба Маљлиси вакилони халќи ноњия пешбарї шудаанд, ки аз ин теъдод 40 дарсадро бонувон ташкил медињанд. Тавре ки Мањмадсаид Абдулњаев, раиси Кумитаи иљроияи ЊЊДТ дар ноњияи Љалолиддини Балхї, изњор дошт, фароњам овардани имкониятњои пешбарии номзадњо ба маљлисњои мањаллї аз њисоби занон ва љавонон аз нуктањои муњиму њадафњои пешгирифтаи њизби мазкур дар пайравї аз дастуру њидоятњои Пешвои муаззами миллат муњтарам Эмомалї Рањмон арзёбї мегардад. Вобаста ба ин, ЊХДТ барои Маљлиси вакилони халќи вилоят 2 номзад пешбарї намудааст, ки аз ин як нафарашон аз њисоби бонувон аст. Њамчунин, аз 40 нафар номзадњои ба Маљлиси вакилони халќи ноњия пешбаринамудаи ЊХДТ 16 нафарро бонувон ва 12 нафарро љавонон ташкил медињанд. Саид Асозода, раиси комиссияи ноњиявї оид ба интихоби вакилони Маљлиси вакилони халќи ноњияи Љалолиддини Балхї, иброз
медорад, ки дар баробари пешбарии номзадњо аз љониби Конференсияњои њизбњои сиёсї, инчунин 28 нафар номзадњо ба Маљлиси вакилони халќи ноњия аз њисоби шањрвандони ѓайрињизбї мебошанд, ки тариќи худпешбарї дар интихобот ширкат хоњанд намуд. Рамазон Каримов, раиси њавзаи интихоботии якмандатаи №30 Љалолиддини Балхї, изњор медорад, ки дар њавзаи мазкур 5 номзад аз љумла, як нафар аз бонувони ноњия њамчун номзад ба Маљлиси намояндагони Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон ба ќайд гирифта шудааст. Гуфта мешавад, ки 3 нафар номзадњо ба Маљлиси намояндагон тариќи конференсияи њизбњои сиёсї пешбарї шуда, ду нафар номзадњои худпешбар мебошанд.. Дар доираи омодагї ба интихоботи парлумонї дар ноњияи Љалолиддини Балхї 53 участкаи интихоботї таъсис дода шудааст, ки дар он 105 њазору 888 нафар интихобкунандагон ба вакили ояндаи худ дар парлумони кишвар ва вакилони маљлисњои мањаллї раъй хоњанд дод. Љамолиддин САЙФИДДИН
НАТИЉАЊОИ ИСТЕЊСОЛЇ ХУБАНД Дар толори маќомоти иљроияи њокимияти давлатии вилояти Хатлон љаласаи љамъбасти натиљањои иќтисодї-иљтимоии вилоят дар моњи январи соли равон шуда гузашт. Љамъомадро бо сухани ифтитоњї раиси вилоят Ќурбон Њакимзода оѓоз бахшид. Сипас, муовини якуми раиси вилояти Хатлон Абдуалим Исмоилзода баромад намуда, аз натиљањои ба дастовардаи мењнаткашони шањру навоњии вилоят дар моњи аввали соли равон маърўзаи муфассал намуд. Дар љараёни њисобот, аз љумла гуфта шуд, ки дар соњањои хољагии халќи вилоят дар ин давра бо мењнати софдилона натиљањои истењсолї назаррас буда, нисбати њамин давраи соли гузашта барзиёданд. Ба андозаи 102% таъмин гардидани ќисми даромади буљет, ки аз натиљаи мусбии бадастоварда дар соњањои мухталифи хољагии халќ дарак медињад, гувоњи њамин гуфтањост. Муовини раиси вилоят Фирўза Шарифї дар њисоботи худ, аз љумла ќайд намуд, ки дар шањру навоњии вилоят дар баробари ба корњои ободонию созандагї, сабзгардонии
мањал, њамчунин, ба маъракаи муњими сиёсї-интихобот диќќати љиддї дода шудааст. Дар сатњи зарурї баргузор намудани интихобот, омўзиши Паёми навбатии Пешвои миллат дар ташкилоту муассиса, идорањо ва аз рўи нуктањои муњими дар Паём зикргардида ба роњ мондани фаъолият аз пайгирии мардуми шарифи вилоят аз сиёсати пешгирифтаи Њукумати Љумњурї ва дастуру супоришњои Сарвари давлат мебошад. Дар охир, раиси вилоят нисбати он камбудиву норасоињое, ки њанўз њам мављуд аст, аз раисону дигар масъулини шањру навоњии вилоят пурсиш ба амал оварда, љињати њалли њарчи зудтари онњо вазифањои мушаххас дод. Њамчунин, дастур дода шуд, ки баробари иљрои њатмии наќшањои истењсолї, кишти бањорї, ба корњои омодагї ба истиќболи сазовори љашни 30-солагии Истиќлолияти давлатии кишвар, иљрои наќшаи барзиёди њармоњаи андозсупорї, иљрои наќшаи даъвати бањорї ба сафи Ќуввањои Мусаллањи љумњурї диќќати зарурї дода шавад. И. ЊАСАНОВ, «Хатлон»
2
ХАТЛОН
СЕШАНБЕ, 11 феврали соли 2020, №11 (3247)
Конференсияи илмї
ЗАНОН ВА РУШДИ ИЛМИ МУОСИР Дар маљлисгоњи Донишгоњи энергетикии Тољикистон бахшида ба Рўзи умумиљањонии занон дар соњаи илм конференсияи илмї тањти унвони “Занон ва рушди илми муосир” баргузор гардид. Дар кори конференсия муовини раиси вилояти Хатлон, номзади илмњои иќтисодї Ф. Шарифї, раиси ноњияи Кўшониён Вализода Икромиддин Сирољиддин, мушовири ректори Донишкадаи энергетикии Тољикистон Ањмадљон Ализода, занон, олимонњо, профессорон, номзадњои илм, дотсентњо, унвонљўён, омўзгорон ва донишљўён ширкат доштанд. Чорабиниро сардори Раёсати кор бо занон ва оилаи маќомоти иљроияи њокимияти давлатии вилояти Хатлон Раъно Рањимзода кушода, иброз дошт, ки дар асоси Фармони Президенти Љумњурии Тољикистон муњтарам Эмомалї Рањмон “Дар бораи тадбирњои баланд бардоштани маќоми зан дар љомеа, аз 3 декабри соли 1999 №5 дањњо барномаи давлатї, стратегия ва санадњои меъёриву њуќуќї ќабул гардиданд, ки ба фаъолияти назарраси занон дар љомеа
заминањои боэътимод гузошт. Дар даврони соњибистиќлолии ватани азизамон барои рушди соњаи илм шароитњои мусоид фароњам овард. 11 феврал њамасола Рўзи умумиљањонии занон дар соњаи илм љашн гирифта мешавад ва чорабинии имрўза дар заминаи ин сана доир гашта истодааст, таъкид дошт, сардори Раёсат. Муовини раиси вилоят Фирўза Шарифї дар мавзўи “Занон ва сањми онњо дар рушди илми муосир” сухан ронда, таъкид дошт, ки шумораи занон дар соњаи илм сол то сол меафзояд.
Аз ин теъдод 3 нафар доктори илм, профессор, 63 нафар номзади илм, 250 нафар унвонљўю тадќиќотчиён аз њисоби бонувон мебошанд, ки нисбати соли гузашта 37 нафар зиёд аст. Тавре ки муовини раиси вилоят зикр намуд, дар Паёми навбатии Президенти Љумњурии Тољикистон ба Маљлиси Олї ба хотири боз њам бењтар ба роњ мондани омўзиши илмњои табиатшиносї, даќиќ ва риёзї, инчунин, барои тавсеаи тафаккури техникии насли наврас солњои 2020-2040 “Бистсолаи омўзиш ва рушди фанњои табиатшиносї,
даќиќ ва риёзї дар соњаи илму маориф” эълон гардидааст, ки ин пешнињод бори дигар аз ѓамхорињои Роњбари давлат нисбати илму дониш гувоњї медињад. Лозим ба ёдоварист, ки соли равон аз љониби занњои олим беш аз 100 маќолаи илмї барои ширкат дар конференсияи илмї пешнињод гардид. Њамин тавр, муовини раиси вилоят Фирўза Шарифї ба иштирокчиёни конференсия барори кор таманно намуд. Кори конференсия дар панљ бахш идома ёфт. Дар бахши филология ва рўзноманигорї 23 маърўзаи илмї, бахши технологияи иттилоотї, табиї ва тиббї 18 маърўзаи илмї, бахши иќтисодї 12 маърўза, бахши педагогика ва методикаи таълим 19 маърўза ва бахши таъриху сиёсатшиносї иборат аз 20 маърўзаи илмї баррасї гардид. Дар љамъбасти чорабинї як ќатор иштирокдорон бо сипосномањои Раёсати кор бо занон ва оилаи маќомоти иљроияи њокимияти давлатии вилояти Хатлон сарфароз гардиданд. ВАХШОНА, «Хатлон»
БАЌАЙДГИРИИ ДАВЛАТИИ АЌДИ НИКОЊ КОЊИШ ЁФТААСТ Дар нишасти матбуотии Раёсати асноди њолати шањрвандї дар вилояти Хатлон иттилоъ дода шуд, ки аз љониби шуъба ва бахшњои САЊШ-и шањру ноњияњои вилоят ба 192 оилаи навташкил ва 157 нафар кўдакон аз оилањои камбизоату ниёзманд, тариќи ройгон кумак расонида шудааст. З. Сафарзода, сардори Раёсати асноди њолати шањрвандї дар вилояти Хатлон, зикр кард, ки дар асоси иљро намудани талаботи моддањои Ќонуни Љумњурии Тољикистон «Дар бораи баќайдгирии давлатии асноди њолати шањрвандї» маќомоти сабти асноди њолати шањрвандї љињати ба ќайди давлатї гирифтани асноди таваллуд, вафот, аќди никоњ, бекор кардани аќди никоњ, фарзандхондї, муќаррар на-
мудани падарї, ивази насаб, ном ва номи падар ва барќарории сабтњои асноди њолати шањрвандї, дар маљмўъ, 202 њазору 377 сабти њолати шањрвандї ба ќайди давлатї гирифта шуд. Ин раќам нисбати њамин давраи соли гузашта 972 адад зиёд мебошад. - Тибќи моддаи 7 банди 2-и Ќонуни Љумњурии Тољикистон «Дар бораи баќайдгирии давлатии асноди њолати шањрвандї» чор намуди сабт: таваллуд, вафот, никоњ ва муќаррар намудани падарї дар љамоатњои шањраку дењот ба ќайди давлатї гирифта мешаванд, - зикр
намуд З. Сафарзода.- Аз рўи њисоботњои пешнињодшуда дар соли 2019-ум 85%-и сабти никоњ дар љамоатњои шањрак ва дењот ба ќайди давлатї гирифта шудааст. Иттилоъ дода шуд, ки 29 њазору 778 аќди никоњ ба ќайди давлатї гирифта шудааст, ки нисбати соли гузашта 1 њазору 505 сабт кам аст. Аз ин, 24 њазору 906 никоњи љавонони то 35-сола, 4 њазору 872 аќди никоњи нафарони аз 35- сола болоро ташкил менамояд. Дар соли 2019 шуъба ва бахшњои Раёсати асноди њолати шањрвандї дар вилояти Хатлон, љињати баќайдгирии давлатии асноди њолати шањрвандї, ба маблаѓи 3 миллиону 729 њазору 12 сомонї бољи давлатї ситонида, ба буљети давлат ворид намудаанд, ки нисбат ба соли 2018-ум 803 њазору 747 сомонї зиёд мебошад. Комрони БАХТИЁР, «Хатлон»
АФЗОИШИ КЎДАКОНИ МАЪЮБ АЗ ЊИСОБИ НИКОЊИ ХЕШОВАНДЇ Дар вилояти Хатлон 249 њазору 260 нафар нафаќахўрон ба ќайд гирифта шудаанд, ки њаљми нафаќапулињои онњо ба њисоби миёна 291,89 сомониро ташкил медињад. Дар ќиёс ба як соли пешин шумораи нафаќагирон дар вилоят 9319 нафар, ё 3,7% афзудаанд. Бинобар маълумоти Саймуъмин Мўсозода, сардори Раёсати Агентии суѓуртаи
иљтимої ва нафаќа дар вилояти Хатлон, имрўз шумораи нафаќагирон аз њисоби иштирокчиёни Љанги Бузурги Ватанї дар шањру навоњии вилоят ба 74 нафар мерасад. Ба њисоби миёна нафаќапулии собиќадорони љанг 940,91 сомониро ташкил медињад. - Аз шумораи умумии нафаќахўрони вилоят 52 њазору 331 нафари онњоро
нафаќагирони маъюб ташкил медињад. Аз теъдоди маъюбон 10935 нафарро нафаќагирони маъюби то синни 18-сола мебошанд. Бинобар маълумотњои оморї нисбат ба як соли пешин дар вилояти Хатлон шумораи нафаќагирони маъюби то синни 18-сола 417 нафар зиёд шудаанд. Тањлилњо нишон медињанд, ки як сабаби афзоиши
кўдакони маъюб никоњи хешутабории волидони онњо мебошад, ки дар бисёр маврид аз ин гуна хонаводањо фарзандони маъюб таваллуд мешаванд. Њамчунин, сари ваќт мурољиат накардани занон њангоми давраи њомиладорї ба табибони соњавї ва истеъмоли ѓизои аз лињози экологї бесифат ва ѓайристандартї низ ба солимии модару кўдакон таъсири манфї мерасонад,- мегўяд С. Мўсозода. Љ. САЙФИДДИН, «Хатлон
БА 20 ПАРВАНДА ЊУКМ БАРОВАРДА ШУД
ЌАРЗДОРИИ ИСТИФОДАИ ОБ ЗИЁД АСТ
Дар толори маљлисгоњи Суди вилояти Хатлон дар минтаќаи Кўлоб нишасти матбуотї бо иштироки муовини раиси Суди вилоят дар минтаќаи Кўлоб Изатулло Табарзода ва намояндагони ВАО баргузор гардид. И. Табарзода дар оѓоз доир ба љамъбасти солонаи нињод мухтасар маълумот дод. Мавсуф ќайд намуд, ки соли сипаригардида ба Суди вилояти Хатлон дар минтаќаи Кўлоб 24 парвандаи љиноятї ворид гардида, 1 парвандаи љиноятї аз соли 2018 боќї мондааст. Аз ин шумора 20 парванда бо баровардани њукм нисбати 21 шахс, 1 парванда аз рўи тобеият фиристода шуда, 1 парванда бо сабаби дар кофтуков будани судшаванда боздошта шуда, 3 парванда ба соли 2020 боќї мондааст. Инчунин, ќайд гардид, ки судяњои Суди вилояти Хатлон дар минтаќаи Кўлоб оид ба Паёми навбатии Пешвои миллат, доир ба таљрибаи судї ва ќонунњои амалкунанда дар байни ањолии шањру ноњияњои минтаќаи Кўлоб 41 вохўрї ва суњбатњо гузарониданд. Сипас, рўзноманигорон ба саволњои худ љавобњои мушаххас гирифтанд.
Дар Иттињодияи бењдошти замин ва обёрии минтаќаи Кўлоб бо намояндагони ВАО нишасти матбуотї баргузор гардид. Сардори иттињодияи мазкур Амирхон Мањсиддинов дар назди њозирин њисоботи мухтасар дод. Рўзноманигорон доир ба мушкилоти рўзмарраи дар шањру ноњияњои минтаќаи Кўлоб мављудбуда, аз он љумла ќарздории хољагињои дењќонї, ташкилоту муассисањои давлативу хусусї, таъмини ањолї бо оби полезию ошомиданї, тоза кардани зањкашу зањбурњо ва дигар масоили ба он марбутро пурсон шуданд. Сардори иттињодия ва кормандони масъул, ки дар нишаст њузур доштанд, ба суолњои хабарнигорон љавобњои ќонеъкунанда доданд. Инчунин, ќайд гардид, ки масъалаи муњими рўз сариваќт напардохтани маблаѓи оби истифодашуда мебошад, ки дар ин бора аз тарафи иттињодия ба прокуратураи вилоят мавод пешнињод карда шудааст. Б. САФАРОВ
НАЗОРАТ ДАР САМТИ ИСТИФОДАИ САМАРАНОКИ ЗАМИН ЉИДДЇ МЕШАВАД Љињати иљрои Фармони Президенти Љумњурии Тољикистон аз 30 июни соли 2006 «Дар бораи тадбирњои иловагї оид ба азнавташкилдињї ва ислоњоти ташкилотњои кишоварзї» соли 2019 дар шањру ноњияњои вилояти Хатлон 68 њазору 483 адад хољагињои дењќонї ташкил карда шудааст. Аз ин миќдор хољагињои навтаъсиси дењќонї аксари заминдорон Шањодатномаи њуќуќи истифодаи заминро соњиб шудаанд. Тавре ки Фатњулло Њурматзода, раиси Кумитаи идораи замини вилояти Хатлон, дар нишасти матбуотї бо хабарнигорон изњор дошт, дар соли сипаригардида бо ќарорњои ра-
исони шањру ноњияњои вилоят њудуди 4066,19 гектар ќитъањои замин ба намуди заминњои корами обию лалмї ва дарахтони бисёрсола гузаронида шудааст. Аз он 3562,45 гектар аз њисоби заминњои партов, 425,09 гектар чарогоњ 29,90 гектар корами лалмї ва 48,75 гектари он аз њисоби дигар заминњо мебошанд. - Њамзамон дар давраи њисоботї аз тарафи нозирони давлатии истифода ва њифзи замини шањру ноњияњои вилоят 6347 њолати вайронкунии ќонунгузории заминро дар майдони 5320,78 гектар ошкор намуданд. Барои бартараф намудани њолатњои вайронку-
нии ќонунгузории замин 6347 дастур, 5186 адад протоколу ќарорњо ќабул гардида, ба маблаѓи 2 миллиону 35 њазору
335 сомонї љарима баста шудааст, - иброз дошт раиси Кумитаи идораи замини вилояти Хатлон Фатњулло Њурматзода. Мутобиќ ба талаботи моддаи 55 Кодекси замини Љумњурии Тољикистон барои чораљўї ва тањќиќи њуќуќї дар соли 2019 аз тарафи масъулони Кумитаи идораи замини шањру ноњияњо ба маќомоти прокуратура 264 маводи маъмурї пешнињод карда шуда, барои маљбуран ситонидани љаримањои басташуда 278 маводи маъмурї ба судњои шањру ноњияњо пешнињод карда шудааст. Њасан АБДУРАЊИМЗОДА, «Хатлон»
И О Њ Т С А Ш И Н Ї АЗ Т О У Б Т МА
(ангишт, њезум ва сўзишворї) дар давраи њисоботї ба соњаи маориф 7,2 миллион сомонї ва тандурустї 849 њазор сомонї маблаѓгузорї карда шудааст. Барои таъмири роњњои мањаллї аз њисоби буљети мањаллї бо назардошти маблаѓњои наќшавї ва бо ќарорњои раисони шањру ноњияњо 5,3 миллион сомонї ва барои пардохти истифодаи ќувваи барќ ба оилањои камбизоат ба 37268 оила 11,6 миллион сомонї љубронпулї маблаѓгузорї карда шудааст.
ИСТИФОДАИ МАЌСАДНОКИ МАБЛАЃЊОИ БУЉЕТЇ - БА МАНФИАТИ КОР Тавре ки зимни нишасти матбуотї Бахтиёр Назарзода, сардори Сарраёсати молияи вилояти Хатлон, иброз дошт, иљрои наќшаи даромади буљети мањаллї дар соли њисоботї аз њисоби даромадњои худї 101 фоиз таъмин гардида, ба буљет ба љойи 1166 миллион сомонї маблаѓи пешбинишуда 1177,3 миллион сомонї ворид гардидааст, ки нисбат ба наќша 11,3 миллион сомонї ва нисбат ба соли 2018-ум 180 миллион сомонї зиёд мебошад. Андоз аз арзиши иловашударо 11 шањру ноњияњо, аз љумла ноњияи Вахш 48 фоиз2,3 миллион сомонї, Хуросон 27 фоиз- 1,1 миллион сомонї, Ќубодиён 54 фоиз - 2,4 миллион сомонї, Љайњун 82 - фоиз 3,2 миллион сомонї, А. Љомї 73 фоиз- 4,8 миллион сомонї, Панљ 68 фоиз - 2,6 миллион сомонї, Шањритуз 49 фоиз - 1,3 миллион сомонї, Ёвон 52 фоиз19,2 миллион сомонї, Норак 3 фоиз - 400 њазор сомонї, Восеъ 26 фоиз - 1,3 миллион сомонї, Темурмалик 8 фоиз - 201 њазор сомонї ва буљети вилоятї 22,2 миллион сомонї таъмин карда натавонистанд. Яке аз сабабњои сифатнок таъмин нагардидани наќшаи ќисми даромади буљети мањаллї дар шањру ноњияњо ин ба пуррагї ба адозбандї љалб нагардидани манбаи андозњо дар шањру ноњияњо бошад, омили дигари он аз љониби як ќатор корхонањо пурра ва сари ваќт пардохт нагардидани андозњои њисобшуда мебошад. Аз рўи маълумотњо ба њолати 1 декабри соли 2019 баќияи ќарзи андозњо дар сатњи вилоят дар маљмўъ 169 миллион сомониро ташкил менамояд. Ќарзњои калони баќияпулињо асосан аз њисоби андози иљтимої 80,4 миллион сомонї (47 фоиз), андоз аз арзиши иловашуда 15 миллион сомонї (22 фоиз) ва андоз аз фоида 15 миллион сомонї (22 фоиз)-ро дарбар мегирад, ки 65 фоизи њаљми умумии баќияпулињои
андозро дар соли 2019 ташкил мекунад. Харољоти буљети мањаллї дар давраи њисоботї дар доираи иљрои воќеии буљети мањаллї ба роњ монда шуда, ба соњањои иќтисодии вилоят бо назардошти маблаѓњои маќсадноки љумњуриявї ва маблаѓњои њисоббаробаркунии буљети вилоятї 1687,3 миллион сомонї равона карда шудааст, ки 96 фоизи наќшаи харољоти буљети мањаллии вилоятро дар давраи њисоботї ташкил медињад. Дар маљмўъ 1478 миллион сомонї ё ин ки 88 фоизи маблаѓњои буљетї дар вилоят ба соњањои иљтимоиёт, аз љумла маориф 980,6 миллион сомонї, тандурустї 420 миллион сомонї, њифзи иљтимої 12,7 миллион сомонї, фарњанг ва варзиш 65 миллион сомонї равона карда шудааст. Дар ин давра аз њисоби буљети мањаллї барои моддањои њимояшавандаи буљет 1404 миллион сомонї, аз љумла барои музди мењнат 1119 миллион сомонї, фонди њифзи иљтимої 251,4 миллион сомонї, идрорпулї 3,4 миллион сомонї, љубронпулї ва кумакпулињо 8,7 миллион сомонї ва барои пардохтњои хизматрасонињои коммуналї ва алоќа 22 миллион сомонї равона карда шудааст, ки 83 фоизи харољоти маблаѓњоро дар соли 2019 дарбар мегирад. Мувофиќи маълумотњои Раёсатњои молияи шањру ноњияњои вилоят ќарздорї аз музди маош ба маблаѓи 5,6 миллион сомонї, аз љумла дар ноњияи Вахш 1 миллион сомонї, А. Љомї 449 њазор сомонї, Панљ 905 њазор сомонї, Ќубодиён 1,1 миллион сомонї, Фархор 868 њазор сомонї ва Темурмалик 400 њазор сомонї ќарздорї вуљуд дошт. Ќайд кардан лозим аст, ки бо дастгирии роњбарияти Вазорати молияи Љумњурии Тољикистон ќарздории музди мењнати моњи декабр дар шањру ноњияњои болозикр бо пуррагї пардохт карда шудаанд. Барои хариди
Шуъбаи “Аудит”-и дохилї ва назоратии Сарраёсати молияи вилоят ва мутахассисони Раёсатњои молияи шањру ноњияњои вилояти Хатлон мувофиќи наќшаи корї дар соли 2019 дар 633 ташкилоту муассисањои буљетї оид ба маќсаднок истифодабарии маблаѓњои буљетї тањлилњои интихобї гузарониданд. Дар натиљаи санљишњои интихобии гузаронидашуда ба маблаѓи 7,5 миллион сомонї камбудињо ошкор карда шуданд. Дар рафти тањлилњои интихобї аз зарари ошкоркардашуда ба маблаѓи 7,2 миллион сомонї ба фоидаи корхонањо барќарор карда шуд, ки 95 фоизи маблаѓњои ошкоркардашударо ташкил медињад. Масъулину кормандони Сарраёсати молияи вилоят Паёми навбатии Асосгузори сулњу вањдати миллї-Пешвои миллат, Президенти Љумњурии Тољикистон муњтарам Эмомалї Рањмонро сармашќи фаъолияти хеш ќарор дода, бањри татбиќи амалии он кўшиш ба харљ медињанд. Оид ба иљрои дастуру супоришњои Роњбари давлат аз тарафи Сарраёсати молияи вилояти Хатлон наќшаю чорабинињо тартиб дода, Раёсатњои молияи шањру ноњияњо вазифадор карда шуданд, ки бањри амалї намудани он дар соли 2020 чорањои иловагиро роњандозї намоянд. ВАХШОНА, «Хатлон»
58 КЎДАКИ БЕМОРИИ ДИЛ РОЙГОН ЉАРРОЊЇ ШУДАНД - То љашни 30-солагии Истиќлолияти давлатии Љумњурии Тољикистон мушкилоти нарасидани бунгоњњои тиббї дар ноњияњои вилоят пурра њалли худро пайдо хоњанд кард, - зикр намуд М. Раљабзода, сардори Раёсати тандурустии вилояти Хатлон, дар нишасти хабарии худ. Дар ин њамоиши матбуотї гуфта шуд, ки яке аз рўйдоди фарањбахш дар соли 2019 сафари кории Асосгузори сулњу вањдати миллї - Пешвои миллат, Президенти кишвар муњтарам Эмомалї Рањмон ба вилояти Хатлон буд, ки дар љараёни он як ќатор муассисањои тандурустї, аз он љумла дар шањри Кўлоб - Маркази вилоятии перинаталї, маркази вилоятии беморињои ќалб дар ноњияњои Ховалинг, Муъминобод ва Данѓара мавриди истифода ќарор гирифта, бо тамоми дастгоњу таљњизоти муосири пешрафтаи тибби љањонї муљањњаз гардонида шуданд. Љињати бењтар гардидани дастрасии ањолї ба хизматрасонии тиббї дар њудуди вилоят бо љалби сармояи дохилї ва хориљї, соњибкорон ва шарикони рушд давоми соли 2019-ум 74 адад муассисањои муолиљавию профилактикї, аз љумла 67 муассисаи кумаки аввалияи тиббию санитарї (аз инњо 25 маркази саломатии дењотї ва 42 адад бунгоњњои саломатї) ва 7 адад муассисањои сохтори госпиталї ба маблаѓи зиёда аз 115 миллион сомонї сохта ва бо дастгоњу таљњизотњои тиббї љињозонида шуда, мавриди истифода ќарор гирифтанд. Инчунин, 18 адад автомашинаи ёрии таъљилї ба вилоят дастрас гардид, ки мушкилоти соњаро дар самти дастрасии ањолї ба хизматрасонии тиббї бењтар намуд. Вобаста ба ин ду адад автомошини сайёри флюрографии тамѓаи «Камаз» барои марказњои зиддисилии вилоят дар минтаќаи Бохтару Кўлоб аз тарафи Вазорати тандурустї ва њифзи иљтимоии ањолии Љумњурии Тољикистон ба маблаѓи 3 миллиону 200 њазор сомонї дастрас карда шуд. Дар нишасти матбуотї ќайд гардид, ки бо ташаббуси Њукумати Љумњурии Тољикистон дар њамбастагї бо Вазорати тандурустї
ва њифзи иљтимоии ањолии Љумњурии Тољикистон ва Ташкилоти љамъиятии хайриявии «Тољикистон», инчунин зери сарпарастии Муассисаи «Муњаммад бини Рошид ибни Мактум»-и Аморати Муттањидаи Араб дар муассисаи давлатии маљмааи тандурустии «Истиќлол» давраи баргузории љарроњињои дил миёни кўдакон ва наврасони гирифтори бемории нуќсони модарзодии дил аз 12 то 23 апрел ва аз 31 октябр то 5-уми ноябри соли 2019 ройгон гузаронида шуда буд. Дар ќатори дигар шањру ноњияњои љумњурї аз шањру ноњияњои вилояти Хатлон ба 58 нафар кўдакон амалиётњои љарроњї ва ташхисї гузаронида шудаанд. Њамчунин, дар соли 2019 аз тарафи љарроњони Муассисаи давлатии «Маркази љумњуриявии илмии љарроњии дилу рагњо» бо дастгирии молиявии соњибкорони мањаллї ва волидайн дањ нафар кўдакон бо нуќсонњои модарзодии дил љарроњї шуданд. Кормандони ВАО-и вилоят ба суолњои хеш вобаста ба мушкилињои соњаи тандурустї дар вилоят аз тарафи масъулони Раёсати тандурустии вилояти Хатлон љавобњои мушаххас гирифтанд. Дар нишасти мазкур оид ба пешгирии таваллуди хонагї, фавти модарон, муносибати даѓалона ва ришваситонии баъзе кормандони соњаи тиб, бахусус дар таваллудхонањо, нарасидани марказњои саломатї дар дењотљойњо, нарасидани мутахассисони соњаи тиб, аз ќабили табибони нарколог, табиби беморињои чашм, силшинос, саратоншинос ва ѓайра суолу љавоб сурат гирифт. Раёсати тандурустии маќомоти иљроияи њокимияти давлатии вилоят новобаста аз мушкилоти мављуда, дар самти бењтар намудани дастрасии ањолї ба хизматрасонии сариваќтї, босифат ва баландихтисоси тиббї, њифзи сињатии модару кўдак, таъмин намудани њифзи сињатии ањолї, бењтар намудани сифати хизматрасонии тиббию санитарї, таъмини амнияти санитарию эпидемиологии ањолї ва ба самти дурусту самарабахш равона сохтани фаъолияти сохторњои тобеи худ, аз њамаи захираю имкониятњои мављуда самаранок истифода менамояд. Њангомаи ИСМАТ, «Хатлон»
3
ХАТЛОН
СЕШАНБЕ, 11 феврали соли 2020, №11 (3247)
ПАЁМИ ПЕШВОИ МИЛЛАТ ВА МАСЪАЛАЊОИ РУШДИ МАЪРИФАТ МУЌАДДИМА Дар тамоми даврањои мављудияти давлатдории миллати тољик, аз љумла, дар таърихи асрњои миёна, таърихи нав, таърихи навтарин Асосгузори сулњу вањдати миллї - Пешвои миллат, Президенти Љумњурии Тољикистон муњтарам Эмомалї Рањмон ягона шахсияти эътирофшуда - рањбарест, ки ќавитарин робитаро бо мардум доштаву дорад. Њамасрони мо гувоњи онанд, ки Сарвари давлат, новобаста аз мавќеи љуѓрофиёї, хатарнокии масир ва шароити нињоят сахту номусоиди иќлим, борњо ба дурдасттарин дења, љамоат, ноњия –манзили сокинони мамлакат ташриф оварда, бо зиндагї, њолу ањвол, кору бори мардумони касбу њунари гуногун шинос шудааст. Бо онњо вохўрї ва суњбату мулоќотњо доир намудааст. Њар як муколамаи Пешвои миллат, тавре љомеа шоњиди он аст, озод, бо салоњият ва масъулияти бузурги давлатдорї, бо тањлил, далелнокї, муќоиса, арљгузорї ба мењнати дењќонон, коргарон, соњибкорон, зиёиён, серталабї нисбат ба маќомоти иљроияи њокимият ва дигар сохторњои давлатї сурат мегирад. Муњимтарин нуктае, ки дар оини рањбарии Сарвари тољикон њамчун сабк, шеваи барљаста ва услуби муошират бо мардум ба назар мерасад, ифодаи маънињои таќдирсоз бо забони шево, оммафањм ва дилчаспу љозибадор мебошад. Хиради азалии Президенти Љумњурии Тољикистон муњтарам Эмомалї Рањмон, ки тавассути сидќан аз бар намудан ва ба тарзи хастанопазир сайќал додани донишњои энсиклопедї, такрор ба такрор дар таљрибаи зиндагї санљидани онњо исбот гардидааст, мактаби махсуси давлатсозї ва рањбарии муваффаќона аст. Онро њамчун намунаи пайравии рўзмарра ва стратегияи давлатдорї бояд омўхт. Ќонунмандињои аз нестї рањонидан, њаст кардан, ба масири тараќќиёти устувор расонидан ва ба љањониён муаррифї намудани як миллати куњанбунёди бо таќдири фољеабор борњо рўбарўшударо барои наслњои имрўз ва оянда њамчун сабаќ манзур сохт. Дар баробари чунин сабки муоширати сиёсї, яке аз муњимтарин шакли муколама – Паёми Президенти Љумњурии Тољикистон ба намояндагони халќ мебошад. Омўзиши паёмњои њамасолаи Пешвои миллат нишонгари он аст, ки дар њуљљатњои зикргардида вазъияти давлат тањлил ва арзёбї мегардад. Самтњои асосии сиёсати дохилї ва берунии мамлакат на танњо дар муддати як сол, балки барои дањсолањои минбаъда коркард ва эълон карда мешаванд. Паёмњои Пешвои миллат хусусияти моњиятї доранд. Дараљаи алоќамандии диалектикии тамоми бахшњои низоми сиёсиро бо субъекти марказии њокимияти давлатї муайян мекунанд. Самаранокии онро тафсир ва бањогузорї менамоянд. Камбудињоро ошкор месозанд. Роњњои ислоњи он ва уфуќњои рушди миллиро дар ояндаи наздику дур нишон медињанд. Омўхтани ин њуљљати таќдирсоз ба хотири дарки воќеии таърихи миллат, дастовард, мушкилоти умумї, роњ, усул ва шевањои њаллу фасли он тавассути имконоти тамоми љанбањои давлатдорї зарур мебошад. Паёми навбатии Пешвои миллат, ки рўзи 26-уми декабри соли 2019 ба парламенти кишвар ироа гардид, аз љумлаи санадњои сарнавиштсози љомеаи имрўзаи мост. Омўзиши пањлуњои маърифатии њуљљат аз тариќи ба инобат гирифтани масъалањои иљтимої, ки албатта, хосияти бунёдї доранд, пешкаши хонандаи гиромиќадр карда мешавад. МАСЪАЛАЊОИ ИЌТИСОДЇ Муносибати системавї дар Паёми Пешвои миллат зарурати њамбастагї ва њамкорињои соњањои њаётан муњимми давлатдориро ба њамдигар мадди назар дорад. Дар он иерархия, яъне сифати муайянкунандагї доштани иќтисодиёт таъкид карда мешавад. Дар ин њуљљати барномавї тамоми соњањои давлатдорї – сиёсат, иљтимоиёт, илм, маориф, фарњанг, њифзи манфиатњои давлат дар робита ба вазъ ва тавоноии иќтисодии мамлакат равшан тавзењ дода шудаанд. Дар доираи чунин тањлил, дар Паёми Пешвои миллат ба ду љузъи масъала - ќуввањое, ки њамчун сарчашмаи њаракатдињандаи истењсолот амал мекунанд ва муносибатњои истењсолї диќќати махсус дода шудааст. Дар доираи ќуввањои истењсолкунанда таваљљуњи ањли љомеа ба мавќеи инсон, раванди таъмин ва њимояи манфиатњои иљтимоии ў, љараёни созмон додани объектњои истењсолї љалб гардидааст. Кўшишњои Рањбари давлат дар масъалањои касбомўзї, баланд бардоштани мањсулнокии мењнат бо роњи самаранок истифода бурдани илм, маърифат, аз худ кардан ва такмил додани воситањои истењсолот аз ќисматњои таркибии фаъолияти Њукумат дониста мешаванд. Яке аз омилњои аслие, ки маќсадњои умдаи сохтмони давлатро зина ба зина таъмин кардааст, барномарезии стратегии соњањои асосии рушди иќтисодиву иљтимоии мамлакат дар асоси талаботи рўзафзуни љомеа мебошад. Бо ташаббус ва тањти роњбарии Сардори давлат тањия ва ќабул гардидани «Стратегияи миллии рушди Љумњурии Тољикистон барои давраи то соли 2030» ва «Барномаи миёнамуњлати рушди Љумњурии Тољикистон барои солњои 2016-2020» амалї кардани
њамин наќшањоро мадди назар доранд. Тавре ки дар Паём омадааст, давраи сипаригашта «дар таърихи Тољикистони соњибистиќлол бо дастоварду пешравињои ноилшудаи халќамон ба сифати боз як соли бобарор сабт мегардад» ва мањз њуљљатњои номбурда «љињати расидан ба њадафи олии мо, яъне баланд бардоштани сатњу сифати зиндагии мардуми шарифи кишварамон мусоидат намуд» (Паёми Президенти Љумњурии Тољикистон, «Дар бораи самтњои асосии сиёсати дохилї ва хориљии љумњурї»: - Душанбе: Шарќи озод, 2019. - С. 3). Гарчанде дар давраи иќтисодиёти бозаргонї банаќшагирї аз масъалањои афзалиятдошта ба њисоб наравад њам, барномарезии аз љињати илмї асоснок ањамияти бузурги амалї дорад ва замонати фаъолияти пурсамари идораи давлатї мебошад. Бояд ба эътибор гирифт, Тољикистон аз љумлаи он давлатњоест, ки аз рўйи мавќеи љуѓрофиёї, захирањои табиии ањамияти муњимми стратегидошта (нафт, газ, уран, тилло, нуќра, заминњои корам) имконоти нисбатан мањдуд дорад. Аз лињози геополитикї наздик ба якуним њазор километр бо кишваре њамљавор аст, ки муддати зиёда аз чил сол боз бо мушкилоти љанги шањрвандї рў ба рўст ва маркази тањдидњои террористї мањсуб мегардад. Ва Тољикистон барои њимояи хеш, кишварњои Осиёи Марказї ва Аврупо зарфиятњои назарраси моддї, молї ва маънавии худро сафарбар мекунад. Дар чунин шароит, мањз иќтидори интеллектуалии Њукумат, интихоби дурусти роњ, восита ва усули амалї кардани стратегияи давлат барои таъмини амният ва некуањволии мардум аз масъалањои асосии фаъолияти рањбарияти сиёсии мамлакат ба њисоб мераванд. Олимони Ѓарб таъкид кардаанд: «Бузургтарин дастовардњои афкори иќтисодї дар шароити пастравии иќтисодї пайдо мешаванд» (Ќонуни Бухвалд). Аммо аз лињози дигар, «дар иќтисодиёт њељ чизро фањмидан имкон надорад, ба шарте ки њамаи чизро нафањмед» (A Dictionary of Economic Quotations, 1981). Ба андешаи мо, ин ду њолат барои масъулони љанбаи иќтисодии мамлакат аз омилњои муњимми банаќшагирии сањењ ва ќотеона амалї кардани барномањои тахассусмандона коркардшуда мањсуб мегарданд. Сарвари давлат аз зумраи он абармардони сиёсати љањонї аст, ки њангоми ибрози мавќеи сиёсї, наќшањои иќтисодї ва иљтимоии мамлакат бо назокати ба худ хос, хирадмандона, тањаммулгароёна ва љавонмардона аз кўшиши ба бањс кашидани њарифони эњтимолии аќидањои худ, ки падидаи маъмулї аст, то њадди имкон худдорї мекунад. Аз дигар тараф, забон ва тарзи баёни ў дар ибрози андешањои принсипиалї оид ба масъалањои матрањгардида, барои раќибон љињати додани посухи баробарвазн љой намегузорад. Чунин муњокимаронињо бо риояи ќоидањои мантиќї, њаќиќати њол ва воќеиятро бо далелњо нишон медињанд: «Соли 2019 суръати афзоиши воќеии маљмўи мањсулоти дохилї 7, 5 фоизро ташкил намуд ва ин нишондињанда аз њисоби зиёд шудани њаљми истењсоли мањсулоти саноатї ба андозаи 13, 4 фоиз, мањсулоти кишоварзї 7, 1 фоиз, гардиши савдо 8 фоиз ва хизматрасонињои пулакї 1, 6 фоиз таъмин карда шуд» (Њамон љо. - С. 3). Дар шарњи масъалањои иќтисодї дар Паёми Пешвои миллат принсипи вобастагии моддии якдигарї баръало дида мешавад. Ваќте ки сухан дар бораи эътимоднокии тезисњо меравад, дар Паём структураи чунин мантиќ - љузъњои он тафсири худро меёбанд. Њангоми тањлилу баррасї эътибори мулоњизањои пешнињодгардида боз њам мустањкамтар мегардад. Барои мисол: «Дар ин давра њаљми умумии даромади буљет ќариб ду баробар афзуда, аз 12 миллиард сомонии соли 2013 ба 23 миллиард сомонї баробар шуд» (Њамон љо. - С. 3). Яке аз мушкилтарин масъалањое, ки онро давлати соњибистиќлол баъди љанги мудњиши шањрвандї бояд барќарор мекард, ба вуљуд овардан ва устувор гардонидани итминони ањолї ба давлати љавон буд. Зеро насли соњибандешаи он замон, касе, ки имконияти дар Ватани аљдодии худ зиндагї ба сар бурдан дошт, њанўз њам орзуи замони шўравиро мекард. Гумон намекард, ки тољикон метавонанд давлати миллии худро аз нав бунёд кунанд. Иќтисодиётро побарљо созанд. Мардумро соњиби нон гардонанд. Амнияти онро таъмин намоянд. Дар дунё худро њамчун кишвари мустаќил муаррифї созанд. Чунин эњсос њам дар миёни ќисмати бештари зиёиён ва њам дар байни омма ѓолиб омада, хатарњои љонї, фаќр, нодорї, тањдиди гуруснагї бовари мардумро ба зиндагї коста ва одамонро аз њаёт дилшикаста карда буд. Гарчанде бо вуљуди мушкилоти зиёд, љуѓрофияи таъмини амнияти минтаќањои кишвар рўз ба рўз васеъ карда мешуд ва сатњи баланди камбизоатї ба мисли пешина мардумро азият медод, ки масъалањо аз љанбањои аслии фаъолияти Њукумати мамлакат гардида буданд. Мањз барои њамин, давра ба давра баланд бурдани сатњи зиндагии одамон дар тўли се дањсола аз муњимтарин корномањои Пешвои миллат мебошад. Некї ва хизмат ба халќ аз маќсадњои аслии Рањбари давлат буд ва њаст. Бояд эътироф намуд, ки наќшањои дар аввали фаъоли-
яти худ эълонкардаи Президенти мамлакат – таъмини амнияти озуќаворї, берун гаштан аз бунбасти коммуникатсионї ва бо барќ таъмин намудани ањолї њамчун идея садо медоданд. Амалї гаштани онњо хосияти ормонї дошт. На танњо дар хориљи мамлакат, балки бисёрињо дар дохили кишвар њам ба воќеият пайдо кардани онњо бовар надоштанд. «Аммо ба хотири он ки њаёт бе маќсади олї» ва «самтгирї ба сўйи маќсади олї» холї ва беранг аст, «ормон» ва «ормонњои олї» бе алоќамандї ба њаёти воќеї њамагї як орзу ва хаёли хомро мемонаду бас. Фаќат мо яке аз алтернативањоро ќабул карда метавонем (Ф. Х. Кессиди. Этические сочинения Аристотеля. Аристотель. Сочинения. – М.: Мысль, 1983. – С. 17). Таљрибаи таърихї, дурустї ва алоќамандии чунин ормонњоро бо њаёти воќеї исбот кард. Ангезаи аслии ризоият додан ва расидан ба ќудрати сиёсї дар мушкилтарин лањзањои њаёти љомеа барои Сарвари давлат хизмат ба мардуми кишвар буд. Зеро дар он замони мудњиши террори љисмонї ва маънавї, ќатлу ѓорат, бесарусомонї, парешонї, яъне беќонунї касе љуръат ва ѓайрати њокимият карданро надошт. Сиёсатмадорони ботаљриба худро ба њар бањона канор мегирифтанд. На танњо ќисмати зиёди мамлакат, балки пойтахти он њам наметавонист вазифаи конститутсионии худро адо намояд. Њадафи аслии Раиси тозаинтихоби Шўрои Олї, ки њамзамон сарварии давлатро ба уњда дошт, пеш аз њама, њифзи манфиатњои миллат, халќи азияткашида – оммаи васеи мардум буд. Хотираи некињо доимо кўтоњ аст. Аммо на танњо ин насл, балки њадди аќал, њазор соли дигар набояд ин ќањрамонии умумимиллї фаромўш гардад. Агар аз лињози назариявї андешем, новобаста аз њаллу фасли мушкилоти рўзмарра «Дар ин давра ањолии Тољикистон аз панљуним миллион ќариб ба 9, 5 миллион нафар расида, беш аз 70 фоиз афзудааст» (Њамон љо. - С. 4.), њамзамон, Њукумат тавонистааст, ки сатњи камбизоатиро ба андозаи 27, 5 фоиз паст намояд (Њамон љо. - С. 4). Маълум аст, ки муњимтарин масъалаи љањони мутамаддину пешрафта ва яке аз омилњои аслии рушду тараќќии он таъмини аввалиндараљаи озодии иќтисодї мебошад. Гардиши озоди ќувваи корї, мол, пул ва хизматрасонї хусусиятњои дохилї ва берунї – минтаќавї ва глобалї дорад. Кўшиш ва натиљаи самараноки сиёсатњои собитќадамонаи Сарвари давлат доир ба самтњои муњимми ба якдигар алоќаманд шароитро барои рушду нумўи иќтисодиёти мамлакат фароњам овард. Меъёрњои њуќуќие, ки чунин муносибатњоро танзим мекунанд, аз мавзўъњои рўзмарраи Њукумати мамлакатанд. Эътимоди соњибкорони ватанї ва хориљї ба озодии фаъолият аз љумлаи масъалањои зикргардида њисобида мешавад. Чунин бовар маќсадњои функсионалии иќтисодиётро, ки системаи нињоят мураккаби љомеа дониста шудааст, таќвият мебахшад. Дар шароити буњрони иќтисодї замонати ба талаботи иљтимоии мардум љавобгўро таъмин месозад. Дар Паём вобаста ба ин хулоса ёдрас мешавад: «Сањми бахши хусусї дар маљмўи мањсулоти дохилї соли 2013-ум 54 фоиз буд ва ин нишондињанда соли 2019 ба 70 фоиз расонида шуд» (Њамон љо.- С. 4). Паёми 26-уми декабри соли 2019 идомаи мантиќии назариявї ва сиёсати санљида ва амалан тасдиќгардидаи Пешвои миллат дар давоми се дањсолаи ахир аст. Президенти Љумњурии Тољикистон мањз бо дарназардошти њамин њадафњо, дар давраи миёнамуддат чунин вазифагузорї мекунад: «Њукуматро, њамчунин, зарур аст, ки дар 7 соли оянда суръати афзоиши воќеии маљмўи мањсулоти дохилиро дар як сол 7-8 фоиз, афзоиши њаљми онро беш аз 1, 8 баробар ва ба њар сари ањолї 1, 7 баробар таъмин намуда, љињати ба 45 фоиз расонидани њиссаи табаќаи миёнаи ањолї ва то 18 фоиз паст намудани сатњи камбизоатї наќшањои тасдиќгардидаро босифат амалї намояд» (Њамон љо. - С. 5). Дар тамоми давру замон муколама асоси муносибати Њукуматро бо мардуми одї ташкил мекунад. Чунин робита ваќте самаранок мегардад, ки агар њокимият дар бораи муњтавои масъалањое, ки мавзўи доѓи љомеаанд, маълумоти даќиќ ва тавони њаллу фасли онро дошта бошад. Бурди асосї ва муњимтарин воситае, ки Пешвои миллат дар давоми фаъолияти пурсамари худ тавассути он стратегияи давлатдории хешро амалї намудааст, истифодаи њамин шакли муносибат мебошад. Роњбари давлат ќотеона эълон кардааст, ки кафили пешравии љомеа соњибњунар будани њар як узви ќобили мењнати он аст. Барои амалї гаштани чунин талабот, дар асоси меъёрњои њуќуќї тамоми шароитро таъмин ва назорат мекунад. Он чизе, ки мардумро дар замони ќањтї ва ќиматї аз гуруснагї наљот дод, «заминњои президентї» буд. Баъди он, ки одамон ба идома доштани њаёт итминон пайдо карданд, давраи дуюм - соњибкории инфиродї оѓоз гардид. Дар марњалаи навин асоси микроэкономика гузошта шуд. Мушкилот, монеањои табиї ва сунъї эљод кардан нисбат ба ин соњаи иќтисодиётро Роњбари давлат хуб дарк менамояд. Њамзамон, њаётан муњим будани ин соњаро барои фароњам овардани љойњои корї, љалби сармояи мардумї,
бедор кардани ташаббуси афроди созанда ва зањмати софдилона хуб эњсос мекунад. Мањз барои њамин бо итминони комил изњор медорад: «Дар мулоќоте, ки ман бо кормандони маќомоти молия, андоз, гумрук, сармоягузорї ва бонкњо доштам, љињати тањияи Кодекси андоз дар тањрири нав супориши ќатъї додам. Масъулонро зарур аст, ки њангоми тањияи он њавасмандсозии истењсолкунандагони ватанї, боз њам содаву оммафањм гардонидани маъмурикунонии андоз ва бењтар кардани фазои сармоягузориро пешбинї намоянд. Мо бояд ба рушди бахши хусусї таваљљуњи аввалиндараља зоњир карда, заминаи ягонаи њуќуќиро барои њамаи иштирокчиёни фаъолияти иќтисодї, сарфи назар аз шакли моликияти онњо, муњайё созем» (Њамон љо. - С. 5-6). Тањлилгарони масъалањои иќтисодии дохилї ва хориљї он нуктаро барњаќ таъкид карданд, ки Паёми навбатї як навъ њисоботи номзад ба Президенти Љумњурии Тољикистон дар соли 2013 дар мавриди амалї кардани барномаи интихоботї буд. Бешубња, њангоми тањлил ва хулосабарории натиљањои тараќќиёти иќтисодии мамлакат дар муддати њафт соли ахир, ки бо далел ва раќамњои эътимодбахш асоснок карда шуданд, Роњбари давлат бо ќаноатмандї иброз медорад: «Яъне нишондињандањои дар соли 2013 пешбининамудаи барномаи номзад ба Президенти кишвар барои 7 сол, дар маљмўъ, иљро гардиданд» (Њамон љо. - С. 4). Тавре хотирнишон гардид, Њукумати кишвар яке аз муњимтарин роњњои баланд бардоштани иќтисодиёти мамлакатро дар рушди воситањои истењсолот ва муносибатњои истењсолї медонад. Дар ин самт, ба масъалањои баланд бардоштани таљрибаи истењсолии одамон, дониш ва малакаи аз худ кардани технологияи нав таваљљуњи хоса зоњир мекунад. Таъкид мегардад, ки рушди љомеа аз дараљаи тавсеаи воситањои истењсолот вобаста аст. Аммо пешрафти сифатии воситањои истењсолот танњо мафњуми сирф материалї набуда, дар шароити имрўза зарурати њарчї бештар такя кардан ба ресурсњои маънавиро таќозо мекунад. Ба њамин хотир, дар Паём таъкид мегардад: «Њукумати кишвар вазифадор карда мешавад, ки минбаъд ба љанбањои сифатии рушди иќтисоди миллї, таќвияти неруи инсонї, бо истифода аз технологияњои муосир ва љорї намудани инноватсия вусъат додани истењсоли мањсулоти нињої, баланд бардоштани фаъолнокии иќтисодии ањолї, такмили низоми дастгирии соњибкориву сармоягузорї ва тавсеаи иќтисодиёти раќамї диќќати аввалиндараља дињад» (Њамон љо. С. 4). Арзишмандтарин хусусияти Паёми Пешвои миллат – донистан, њаллу фасл кардани мушкилоти љомеа – пешрафти соњањои иќтисодї, иљтимої, хештаншиносї ва худшиносии миллї тавассути илму дониш ва маърифат мебошад. МАВЌЕИ ИЛМУ МАОРИФ Дар Паём пешрафти минбаъдаи соњањои илму маориф аз вазифањои авлавиятдоштаи Њукумати Љумњурии Тољикистон эълон карда шудааст. Масъалањои ќобили таваљљуњи махсус доир ба рушди илм, маориф, ба андешаи мо, иборат аз онанд, ки дониш, маърифат пояњои аслї барои таъмини суботи сохти конститутсионї, сулњ ва оромии љомеа мебошанд: «Дар марњалаи кунунии пешрафти Тољикистон ба соњањои илму маориф афзалияти аввалиндараља дода мешавад, зеро онњо дар тањкими пояњои давлати демократї ва њуќуќбунёду дунявї наќши калидї мебозанд» (Њамон љо. - С. 22). Суханони Пешвои миллат бо андешаи яке аз бузургтарин донишмандони Юнони Ќадим Аристотел мувофиќ афтодааст, ки дувуним њазор сол пеш таъкид кардааст: «Гумон аст, касе шубња кунад: ќонунгузор бояд ба тарбияи љавонон ањамияти фавќулода дињад. Дар љое, ки ин нест (тарбияи љавонон - С. Я.), сохти давлатдорї зарар мебинад. Тарбия бояд ба њар як сохти давлатдорї мувофиќат кунад; хислате (муносибат, бархўрд, арљ гузоштан - С. Я.), ки ба њар як сохти давлатдорї мувофиќ аст, одатан, барои њимояи он сохт хизмат менамояд» (Аристотель. Политика. – М.: РИПОЛ классик, 2010. - С. 535). Дар идомаи сухан ин донишманди бузург таъкид кардааст, ки навъи тарбия навъи давлатдориро тавлид месозад. Ва андешаашро идома дода хотиррасон мекунад: «њама ваќт характери бењтарин, сохти (давлатдории) бењтаринро рўйи кор меорад» (Њамон љо. – С. 536). Бешубња, характер њам мањсули тарбия аст. Ин њаќиќат барои таърих њамчун аксиома садо медињад. Баъд аз инќилоби Бухоро (1920) душманони сохти давлатдорї ва љонибдорони давлати феодалии нињоят заиф ва аќибмондаи амирони манѓит – асосгузорони њаракати босмачигарї дар падидаи мактаби нав ва омўзгорон раќибони љонии худро медиданд. Бо тамоми вањшоният ба ќатлу куштори муаллимони ин мактабњо машѓул буданд. Дар таърихи навтарин – замони љанги шањрвандї ва чанд сол муќаддам аз ин њодисањои мудњиш, мактабу муаллим њадафи аслии муллоњои мутаассиб буданд. Дар симои дониш, маърифат, аќлгарої онњо фошкунандаи аслии маќсаду маром ва аъмоли зишти худро медиданд. Бузургии Пешвои муаззам, хиради во-
лои созанда ва ѓамхор ба таќдири неки имрўзу ояндаи миллат мебошад, ки мактаб, донишгоњ, муассисањои илмиро пояи асосии давлатдории миллї эълон намудааст. Ба назар мерасад, ки вобаста ба чунин талабот нисбат ба муњтавои васоити таълимї – китобњои дарсии мактабњои ибтидої, миёнаи умумї, олї ва мавзўъњои тањќиќоти муассисањои илмиву таълимї ва пажўњишгоњњои гуманитарии Академияи илмњо аз нигоњи танќидї муносибат кунем. Серталаб бошем. Онњоро ба талаботи сохти конститутсионї – давлати миллї, тавъам бо таљриба ва арзишњои созандаи дунёи мутамаддин мувофиќ гардонем. Сањлангорї ва муносибати духўра дар ин маврид ба фоидаи суботи љомеа нест ва нахоњад буд. Дунявият њамчун яке аз муњимтарин рукнњои давлатдорї муќобили дин нест, тавре ки душманони сохти конститутсионї аз рўйи ѓараз ва ниятњои њукуматхоњї талќин мекунанд. Ва асли дунявиятро њам барои миллати тамаддунофари тољик назария ва амалияи сиёсии кишварњои Ѓарб, мисли падидаи нав, тањмилгардида шуморидан, аз рўйи адолати илмї буда наметавонад. Тамоми таърихи зиёда аз шашњазорсолаи миллати тољик дар мисоли бењтарин асарњои илмиву адабї, ќањрамонињо ба хотири нигоњ доштани забони тољикї, урфу одатњо ва љашнњои миллї, ки дар маљмўъ, халќеро бо номи тољик, ахиран соњибдавлат гардонид, мањз идеяи миллї – тољикият буд, на назария, идеология ва амалияи сиёсии дигар. Зинда мондани миллат ва забони ў дар худ унсури бузурги дунявиятро дорад. Дар акси њол, кишвар бояд дар њайати ягон хилофат мебуд. Имкони муаррифии худро бо номи Тољикистон дар дохил ва дар арсаи байналмилалї гум мекард. Мусаллам аст, ки зуњуроти органикї ва ѓайриорганикї – табиат, љамъият ва тафаккур дар доираи системањои муайян арзи њастї карда метавонанд. Халќ њамчун мафњуми системавї ин истилоњро бо аломатњои сифатї соњиб мешавад. Дар доираи мафњуми њуќуќии давлат зиндагї мекунад. Урфу одат, забон ва маданияти умумї дорад. Барои пешрафти доимии љомеа манфиатдор аст. Аз табаќањои гуногуни љамъиятї иборат мебошад, ки њар кадом маќсаду мароми мушаххас доранд. Аммо аслан дар истилоњи мардум оммаи мењнаткаш дар назар дошта мешавад. Табаќањои пешќадами љамъият бо он њамроњанд. Љузъи таќсимнашавандаи мардумро ташкил мекунанд. Агар наќша, маќсад, маром ва амали онњо ба рушд, некуањволї ва бењбудии мардум созгор бошанд. Барои рушд ва њифзи якпорчагии ин сарзамин љоннисорї кунанд. Намуна бошанд. Бо рафтори худ аксариятро ба ин амал њидоят намоянд. Дар фалсафаи пешќадами Ѓарб, ваќте мафњуми миллатро таъриф мекунанд, ќисмати муњим ва аввалини онро «existence of common idеology» (умумияти идеологї) - вуљуд доштани арзишмандї, ормон ва самтгирии маънавии ягона медонанд. Худи мафњуми халќ (миллат) бо аломатњои номбаршуда маънии дунявиятро њамчун љузъиёти муайянкунанда дар худ таљассум мекунад. Ин истилоњ, дар як ваќт, бидуни бањс энтропияи (истилоњи мустаќиман номбарнашуда, аммо ба эътибор гирифташуда) таърихиятро њамчун далели раднопазир, яъне аксиома дар мадди назар дорад. Хулоса, зуњуроти миллат воќеияти худкифо (selfsufishient) ва падидаи љамъиятї аст. Ба аќидаи дигар, объекти ба тарзи воќеї вуљуддошта, яъне системаи мустаќил мебошад. Ниёз ба дигарон надорад. Бо тамоми аломатњояш худро њифз карда метавонад. Маљмўи алоќамандињоест, ки на танњо дастнигари унсури хориљї нест, балки ќудрати муаррифии «МАН»-и худро дорад. Аз дигар ќуввањо, таъсирњои берунї, ки худ падидаи муташаккили маќсадноки бегона њастанд, дар њолати зарурї мустаќилона канораљўї мекунад. Инро хештаншиносї ва дар маљмўъ, худшиносии миллї меноманд. Баръакси ин падидаро дар љомеаи љањонї мебинем. Афѓонистон, Сурия, Ироќ, Тунис, Яман ва баъзе кишварњои дигар. Воќеањои солњои навадуми асри гузаштаи Тољикистон, баъзе рўйдодњои хунини таърихи навтарин – кўшиши табаддулоти давлатї аз љониби њизби террористии нањзат, амалњои террористии њаракати ба ном «Давлати исломї». Њамин тариќ, эътироф бояд кард, дар системаи сиёсии миллї, ки мањз ба хотир ва бо номи миллати давлатсоз – тољикон бунёд ёфтааст, рахнаи љиддї вуљуд дорад. Бо истифода аз заъф ќуввањои зиддитољикї, зиддимиллї, зиддидавлатї аз хориљи мамлакат бо шиорњои теократї, динї, ифротї вориди љомеаи Тољикистон шуда, њар сари чанд ваќт «манзилро хатарнок», «маќсадро баид», «дилњоро ѓамдида», «сарњоро шўрида», гулистонро табдил ба «кулбаи эњзон», љомеаро гирифтори «бозињои пинњон» мекунанд. Роњи ин биёбон бо «сарзанишњои хори маѓелон бепоён» (маънињо аз Њофиз) хоњад монд, агар мардум бо гирифтани илм, дониш, маърифат ба асли худ ва моњияти олами њастї сарфањм нараванд. Њадаф аз таъкидњои гаштаву баргаштаи Пешвои миллат дар масъалаи «дониш талабидану бузургї омўхтан» мањз аз њамин иборат аст. С. ЯТИМОВ доктори илмњои сиёсї, узви вобастаи Академияи илмњои Љумњурии Тољикистон. Бознашр аз «Љумњурият», №21-22 (23877), 29-уми январи соли 2020 (Идома дорад)
4
ХАТЛОН
СЕШАНБЕ, 11 феврали соли 2020, №11 (3247)
Дар мавзўи муњим
КОРИ НЕК ПОДОШИ НЕК ДОРАД
МУШКИЛОТ ДАР ТАТБИЌИ САЛОЊИЯТНОКЇ Солњои охир Њукумати Љумњурии Тољикистон нисбат ба соњаи маориф эътибори љиддї дода, доир ба тадбиру таъбири љадиди он, пеш аз њама, Асосгузори сулњу вањдати миллї, Пешвои миллат, Президенти Љумњурии Тољикистон муњтарам Эмомалї Рањмон мунтазам дар баромаду паёмњои њамасолаи худ сухан ронда, таъкид менамоянд, ки соњаи маориф яке аз самтњои афзалиятноки рушди мамлакат мањсуб гардида, барои пойдории бењдошти миллат ва иќтидори давлат таъсири мусбї ва калидиро дорад. Ин афкори воќеї ва хирадмандона якдилона эътирофу њамовозї пайдо намуда, дар ин самт њамасола тадбирњои судманд андешида мешаванд. Хусусан, оид ба бунёди муассисањои таълимии нав, таљдиди инфрасохтор, инчунин, ба сифат, мазмуну самарабахшии мундариља ва љараёни таълимї диќќати махсус равона карда шуд. Вазорати маориф ва илми Љумњурии Тољикистон ба суханони тањкимбахши Раиси љумњур такя намуда, ба вазъи таълиму тадриси муассисањои тањсилотии ќаламрави кишвар бори дигар эътибори љиддї дода, бањри баланд бардоштани сатњи сифати тањсилот дар муассисањои таълимї рў ба тањияи стандарт ва барномањои нави таълимї овард, ки дар ин љода љорї намудани муносибатњои хоси босалоњият мавриди зикр мебошанд. Дар татбиќи ин раванд, албатта, наќши омўзгорони кишвар мавќеи муњимро ишѓол менамояд. Имрўзњо њама огоњанд, ки вобаста ба инкишофи босуръати муносибатњои гуногуни љамъиятї ва талаботи замон на танњо бо дониш мусаллањ будан хотирљамъист, балки дар амал истифода бурдани донишу малакањо муњимтарин роњи иљтимоишавии љавонон ва дастёбї ба натиљањои дилхоњ ба шумор меравад. Ин нуктаи мазкур чун муњаррикест, ки тавассути он метавонем ба раванди њаёти иќтисодиву иљтимоии кишвари навбунёди азизамон такон ва таъсири мусбї бахшем. Бинобар ин, дар љањони муосири зудтаѓйирёбанда ва пур аз тазодњо, пеш аз њама, хусусан, омўзгорон мебояд омилњои ташаббускориву навоварї, татбиќсозиву таѓйирпазирї ва уњдабароиро дар касби худ дошта бошанд, вагарна барои ба њадаф расидан мушкилоти азиме моро домангир хоњад шуд. Инак, чандин сол аст (2016-2020), ки бањри ислоњот ва таќвияти соњаи маориф, бо кумак ва сањмгузории шарикони рушд ва берунмарзии Лоињаи ЮСАИД «Њамроњ бихонем» бо дастгирии бевоситаи Вазорати маориф ва илми Љумњурии Тољикистон бањри бењтар намудани сатњи сифати тањсилот кўшишу талошњо ба харљ дода мешаванд, ки ин амали шоиста ва иќдоми нек гардид. Мутаассифона, чї тавре ки ба њамагон маълум аст, ин раванди бозсозиву бењсозї имсол дар њадди фарљомист. Дар ин муњлати кўтоњ лоињаи мазкур тавонист 75% муассисањои ќаламрави Тољикистонро кумак расонад, яъне омўзгорони ин муассисањоро аз омўзиши курси кўтоњмуддати салоњият ва, хусусан, аз марњилањои омўзиши самти таќвияти хониш («Њамроњ бихонем») гузаронад, ки ин зањмат њам љолиби зикр ва њам љолиби љонибдорист. Акнун њазорњо омўзгорон аз нозукї ва сирру асрори дарси босалоњият огоњ шуда, аз роњу усул ва стратегияњои раванди дарс воќиф гардиданд ва имрўзњо шогирдони худ-ро тибќи ин таълимот ба тадрис шурўъ хоњанд намуд. Дарвоќеъ, лоиња бо тамоми санъати худ тавонист маќсади дар пеши худ вогузоштаро иљро намояд ва дар симои
омўзгор шахсеро тарбия намояд, ки ў, пеш аз њама, мебоист чунин сифатњои зерини омўзгориро дошта бошад: - масъулиятшиносї; - дониши комил; - малакаву мањорат (њунар); - истифода, эљодкорї, навоварї, навгонї, ихтироъ (амал). Яъне, агар омилњои фавќиро ба таври фишурда баён намоем, пас омўзгори босалоњият бо чунин омилњои муњим: аќл, наќл ва шакл (яъне шаклдарорї, таѓйирдињї, навоварию навгонї, эљодкориву ихтироъ,…) мусаллањ бошад. Онњо бояд шахсони бомаърифат ва аз љињати маънавї-ахлоќї устувору кордоне бошанд, ки њар мушкилоти гуногуни таълимиву њаётиро пешгўйї ва њал карда тавонанд, масъулияти худро дар касби худ, љомеа ва кишвар дарку эњсос карда, сарбаландона иљро намоянд. Дар низоми нави таълим масъулиятнокии омўзгорон барои бењтар гаштани натиљањои таълимии хонандагон акнун бамаротиб зиёд мегардад. Минбаъд дар љараёни татбиќи маљмўи стандартњо
ва барномањои фаннї омўзгор шахси асосї аст. Аз ин рў, самаранокии татбиќи стандартњои нав ва љараёни ислоњот мањз ба дарки масъулият, ташаббусу эљодкорї ва мањорату малакаи омўзгор вобастагии зич дорад. Дар њар маврид, татбиќи ин зуњуроти нав дар соњаи маориф барои омўзгорони муассисањои таълимї мушкилоти нав ба навро эљод менамояд. Мусаллам аст, ки дар њар давру замон пайдоиши њар зуњуроти нав бо сабаби дар нахуст мураккаб буданаш, душворињои зиёдеро пеши рў меовард. Аммо ин њолат бо мавриди бунёд намудани муњит ва фароњам намудани имконияташ дер ё зуд сода мегардид. Ин ањвол, айни замон, барои собит намудани маќсадњои вогузоргардидаи Вазорати маориф ва илми Љумњурии Тољикистон акнун эњсос мегардад. Дар њаќиќат, дар баъзе муассисањои таълимї њанўз ба мафњум ва моњияти муносибатњои салоњият, тарзи истифода ва корбурди он нофањмињо, њатто каљфањмињои печдарпеч дида мешаванд, ки ин боиси нигаронист. Гумон меравад, ба ин мавзўъ сабабњо шояд бисёр бошанд, вале яке аз онњо, пеш аз њама, вазъи фаъолияти худи омўзгорон дар муассисањои таълимї аст, ки онро шарњ чунин додан мумкин аст. Яке аз он дастовардњое, ки тўли чандин соли омўзиши салоњият маълум гардид, ин, аслан, омода намудани омўзгорони босалоњият дар муассисањои таълимист. Аз талаботе, ки курси омўзиши салоњият ба омўзгор вогузор намудааст, дар ќадами аввал дороии дониши амиќу мукаммали ўст. Њаминро ба назар гирифта, мо кўшиш намудем, ки доир ба ин пањлусатњи дониш, алъон ба таври мухтасар, вале мушаххас назари афкор намоем, зеро бе мављудияти ин мабдаъ-дониш ба ќадами навбатї-малакаву мањорат дохил гардидану амал намудан турфа хандаоваре менамуд. Сарењатан фаъолияти сатњи сифати кулли омўзгорони муассисањои таъ-
ДИЌЌАТ: МУЗОЯДА! Иљрочиёни Хадамоти иљро дар ноњияи Кўшониён барои ба фурўш баровардани амволи ѓайриманќул- манзили истиќоматї, воќеъ дар ноњияи Кўшониён, Љамоати шањраки “Бохтариён”, шуъбаи 4-ум, дењаи Айнї, аз масолењи хишти пухта сохташуда, масоњати умумиаш 1388 мм, сатњи умумии он 88,47 мм, аз љумла сатњи истиќоматии он 47,45 мм-ро ташкил медињад. Аз шаш њуљраи зист, анљомхона, амволхона, њаммом, оѓилхона, њољатхона, дарвоза бо њуќуќи истифодабарии замин 1200 мм иборат мебошад. Дар савдои оммавї бо нархи 110000 (як саду дањ њазор) сомонї, соати 9:00 (30 рўз баъд аз нашри эълон дар рўзнома) музояда эълон менамояд. Љойи баргузории музояда: бинои иљрочиёни Хадамоти иљро дар ноњияи Кўшониён. Барои гирифтани маълумоти иловагї бо телефонњои 8 (3245) 2-10-99, 93-300-20-86 мурољиат намоед.
«ХАТЛОН»
МУАССИС: Маќомоти иљроияи њокимияти давлатии вилояти Хатлон Сармуњаррир Асалмо САФАРЗОДА
лимии кишварро мушоњида намуда, омўзгоронро ба чор гурўњ људо намудан љоиз донистем, ки тафовути онњо чунин аст:
1
2
3
4
- хазинаи маънавии илмии омўзгор 1) гурўњи омўзгоронеанд, ки дар муассисаи тањсилоти миёнаи касбї ё дар муассисаи тањсилоти олии касбї њанўз машѓули тањсиланд; 2) гурўњи омўзгоронеанд, ки акнун маълумоти тањсилоти миёнаи касбї ё тањсилоти олии касбиро соњиб гардидаанд (собиќаи кории чандон надоранд), вале чї дар самти дониш ва чї дар самти таљриба ба њар сурат ниёз доранд; 3) гурўњи омўзгоронеанд, ки дониши комили касбї ва таљрибаи чандинсола доранд, аммо аз «чорчўбаи хатти кашида» берун пой намегузоранд; 4) гурўњи омўзгоронеанд, ки дониши пурраи касбї ва таљрибаи бойи мутахассисї доранд, рахна аз «чорчўбаи хатти кашида» мекунанд, аз таљрибањои куњнаву фарсуда, аз анъанањои обшуставу нодаркор парњез мекунанд, побанд ва саргардони сохтакорињо нашуда, мудом ба роњу усулњои нав ва муфиди таълим талош мекунанд, ќолаб мешикананд, «сар аз дарича» берун меандозанд, то нав биљўянду нав бигўянду нав бубинанд, мисли оне ки бузурге гуфта: Фасона гашту куњан шуд њадиси Искандар, Сухани нав ор, ки навро њаловатест дигар. Мушоњидањо кайњо собит намудаанд, ки моњият ва мафњуми маводу дастурњои Лоињаи ЮСАИД оид ба муносибатњои босалоњият ва «Њамроњ бихонем», бешубња, ба тайёр намудани омўзгорони давр дар њамин мавќеи гурўњи омўзгорони 4-ум мебошад, ки ин бесабаб нест. Ин гурўњ метавонад бе душворї дар муњлати муайян ва њатто дар муњити душвор уњдабаро буда, ба њадафњо ноил гардад, ба рушду нумўи илму маориф такон бахшад ва оќибат онро ба сўйи пеш бомайлон равона гардонад. Агар ин тавр бошад, пас моро маќсад ба навъи омўзгорони гурўњи 4 ниёз буда, љуз аз он беш ниёзе нест. Акнун шумораи ин гуна омўзгорон дар муассисањои таълимї чанд фоиз ва боќимондаи дигари гурўњњо чандфоизиро ташкил медињанд, хулосабарорї ва натиљањои дилхоњро ба худи хонандаи закї вомегузорем. Илова бар ин, дар њамин гуна мављудияти имконият Вазорати маориф ва илми Љумњурии Тољикистон бо кумак ва сањмгузории шарикони рушди Лоињаи ЮСАИД ба ин мушкилоти сангин нигоњ накарда, тавонист мутаносибан гурўњи 4-уми омўзгорони болаёќат ва мувофиќро аз њар минтаќа дарёфт намояд ва барои татбиќи барномаи лоињаи мазкур омода созад. Бояд тазаккур дод, ки гарчанде ин кор зањмату машаќќати зиёдеро дошт, аз тарафи кормандони лоиња њамаљониба ва бомуваффаќият ќариб анљом ёфт, вале аз љониби муќобил њанўз интизорињо таскинбахш нестанд. Иллат дар чист? Барои чї? Мо гуфтем, роњи њал аз ќазовати шумост! Муњаммадљон ШАРИПОВ, директори ФДЉТИБКСМ, Асомиддин АСОЕВ, мутахассиси ФДЉТИБКСМ-и шањри Бохтар
ТАВАЉЉУЊ: МУЗОЯДА! Иљрочиёни Хадамоти иљро дар ноњияи Кўшониён барои ба фурўш баровардани амволи ѓайриманќул- манзили истиќоматї, воќеъ дар ноњияи Кўшониён, Љамоати дењоти “Сарвати Истиќлол”, дењаи Виён, хонаи б/р, аз хишти хом сохташуда, масоњати умумиаш 292 мм, сатњи умумии он 127,77 мм, аз љумла сатњи истиќоматии он 86,56 мм-ро ташкил медињад. Аз панљ њуљраи зист, соябон, њаммом, њољатхона, бо њуќуќи истифодабарии замин 1350 м. кв иборат мебошад. Дар савдои оммавї бо нархи 110000 (як саду дањ њазор) сомонї, соати 9:00 (30 рўз баъд аз нашри эълон дар рўзнома) музояда эълон менамояд. Љойи баргузории музояда: бинои иљрочиёни Хадамоти иљро дар ноњияи Кўшониён. Барои гирифтани маълумоти иловагї бо телефонњои 8 (3245) 2-10-99, 93-300-20-24 мурољиат намоед.
Дар рўзномаи «Хатлон» ба хотири гуногунандешї матолибе низ нашр мешаванд, ки идораи рўзнома метавонад бо муаллифон њамаќида набошад ва масъулияти онро бар дўш нагирад. Дастнавису суратњо ба муаллифон бозпас гардонида намешаванд. Матолиби муаллифони беруна дар њаљми то 3 сањифа бо њуруфи Times New Roman Tj, андозаи 14, фосилаи байни сатрњо 1,5 ќабул карда мешавад.
Њурматой Умарова, љавондухтари ќавиирода ва ватандўст, омўзгори яке аз муассисањои тањсилоти миёнаи умумии ноњияи Кўшониён аст ва ба љавонии худ нигоњ накарда, роњбарии Ташкилоти љамъиятии занони дорои маъюбиятдоштаи «Дурахшон»-ро ба уњда дорад ва яке аз шахсони фаъоли љомеа мебошад. Ташкилот моњи апрели соли 2018 таъсис ёфта, тўли як солу панљ моњ мешавад, ки фаъолияти худро пеш бурда истодааст. Яке аз самтњои калидии фаъолияти ташкилот, ин баланд бардоштани маќоми духтарони маъюбиятдошта дар вилояти Хатлон ва инчунин, баланд бардоштани иќтидор ва малакањои лидерии онњо мебошад. Ташкилот, максади асосии худро дар њифз ва пешбурди њуќуќу манфиатњои занон ва духтарони маъюбиятдошта мебинад. Инчунин, яке аз њадафњои ташкилот, ворид сохтани шахсони маъюбиятдошта ба љомеа мебошад. «Ман миссияи худро дар љомеаи инклюзивї мебинам», - мегўяд Њурматой. Ў яке аз њадафњои худро дар љомеаи баробар мебинад. Талош дорад, ки њар як шахси маъюбиятдошта тавонад бо шахси бемаъюбият дар як љой тањсил намояд, озодона дар љомеа кору фаъолият кунад ва њуќуќњои баробар дошта бошад. Барои Њурматой мушкилї дар он буд, ки ў худ шахси маъюбиятдоштааст. Дар бисёр њолатњо медид, ки дар ваќти ба кору фаъолияташ машѓул шудан, назари љомеа нисбаташ дигар буд. Ў аз суханони пасту баланди љомеа њарос дошт, аммо мехост, ки худ ва дигар шахсони маъюбиятдошта озодона ба љамъият ворид гарданд ва кору фаъолияти худро оѓоз кунанд. Њурматой мегўяд: «Хушбахтона, бо гузаронидани чорабинињо ва семинарњои зиёд, онњо тавонистанд, ки ба њаёти мустаќил ворид гарданд ва ба кору фаъолияти писандидаи худ машѓул шаванд». - Ташкилоти љамъиятии занони дорои маъюбиятдоштаи “Дурахшон” дар як муддати кўтоњ 2 лоињаи калонро амалї гардонд. Яке аз онњо барои таъсисдињии ташкилот равона
шуда бошад, дигаре, ин лоињаи “Баланд бардоштани маќоми занону духтарони маъюбиятдошта дар вилояти Хатлон” буд. Инчунин, 3 мизи мудаввар бо намояндагони маќомоти давлатї гузаронида шуд. Дар њар як чорабиние, ки мо дар минтаќањо гузаронидем, беш аз 15 нафар духтарони маъюбиятдошта иштирок карда, донишњои гирифтаашонро дар минтаќањои худ роњандозї карда истодаанд, афзуд Њурматой. “Ман хело шодам, ки баъди иштирок дар ин чорабинињо, њоло метавонам њаёти мустаќили худро оѓоз намоям”. Ин суханони яке аз иштирокчиёни чорабинињои мо мебошад, ки бо мушкилињои худ ба мо мурољиат карда буд. Шањрвандон ба Ташкилоти љамъиятии занони дорои маъюбиятдоштаи “Дурахшон”, бештар бо масъалањои нагирифтани нафаќаи худ ва ба кор ќабул накардани онњо бо сабаби маъюбият доштанашон мурољиат мекунанд. Мо дар навбати худ, онњоро бо Конвенсия оид ба њуќуќњои шахсони маъюбиятдошта шинос карда, ба онњо дастрас ва фањмондадињї мекунем, ки бо кадом роњ, ба куљо мурољиат кунанд. Њурматой Умарова дар анљоми суњбат чунин иброз дошт: «Яке аз орзуњои кўдакиам, ин бо шахсони маъюбиятдошта кору фаъолияти худро оѓоз кардан буд. Ваќте, ки ман хурд будам, њамсояамон апаи Шањло, ки худ дорои маъюбият буд, вале ба ин нигоњ накарда, ў тамоми талошњояшро ба он равона мекард, ки ба дигар шахсони маъюбиятдошта кумаки худро расонад. Аз њамон лањза ин орзу дар дили ман пайдо шуд. Ин як кори нек аст ва хело хурсанд мешавам, ваќте ба чунин шахсон кумаки худро мерасонам». - Ман касби худро хело дўст медорам. Аз он ифтихор мекунам, ки сањми худро дар њимояи њуќуќу манфиатњои шахсони дорои маъюбиятдошта гузошта истодаам, - афзуд Њурматой. Маќолаи мазкур аз љониби Ташкилоти љамъиятии «Дафтари озодињои шањрвандї» бо дастгирии молиявии Институти «Љамъияти кушода»-и Бунёди Мадад дар Тољикистон омода шудааст.
ДИЛРАБОРО КЇ САРПАРАСТ МЕШАВАД? Дилрабо Раљабова 16 сол дошта, хонандаи МТМУ №25 ба номи Љумъа Муъминови ноњияи Восеъ мебошад. Ба ин синну сол нигоњ накарда, дар намуди варзиши сабук аллакай соњиби 6 медал ва ифтихорномањо гаштааст. Дилрабо аз хурдсолї ба намуди варзиши сабук завќ пайдо намуд. Пайваста машќу тамрин мекард. Бо гузашти ваќт дар мусобиќањои мактабї, ноњиявї ва љумњуриявї ширкат варзида, соњиби љоизањо гашт. Дилрабо Раљабова орзу дорад, ки дар мусобиќањои берун аз љумњуриявї низ иштирок карда, пирўзї ба даст оварад ва парчами љумњуриро баланд бардорад. Вале барои амалї намудани орзуяш ба мушкилоти молиявї рў ба рў гаштааст. -Шароити танги рўзгор имконият намедињад, ки ман ба дигар давлатњои хориља сафар кардаву парчами Тољикистонро боло бардорам, - мегўяд Дилрабо. - Борњо
аз намуди варзиши сабук дар ноњия, даври дуюм дар шањри Кўлоб, даври сеюми мусобиќаи љумњуриявї дар шањри Турсунзода ширкат варзида, ба гирифтани љойи якум комёб гаштам. Ваќте ки дар мусобиќаи љумњуриявї љойи аввалро соњиб шудам, барои иштирок дар мусобиќоти љањонї ба ман роњхат доданд. Аммо барои ба хориља рафтан танќисии молиявї садди роњ шуд, - афзуд ў. Чуноне ки Пешвои миллат муњтарам Эмомалї Рањмон борњо таъкид намуданд: “...њар ќадаре, ки мо дар кишвар барои рушди варзиш шароит фароњам оварем, њамон ќадар насли наврасро аз зуњуроти номатлуб, аз ќабили нашъамандиву нашъаљаллобї, амалњои ќонуншиканї, шомил гардидан ба гурўњњои экстремистї ва ифротгаро наљот мебахшем”. Таъкидњои пайвастаи Асосгузори сулњу вањдати миллї-Пешвои миллат, Президенти Љумњурии Тољикистон муњтарам Эмомалї
Рањмон аз он далолат мекунанд, ки ба варзишгарон, бахусус, бонувони варзишгар таваљљуњи хоса зоњир намуда, сарпарастонро мебояд дастгирии молиро ба онњо дареѓ надоранд. Мо њам умедворем, ки барои Дилрабо Раљабова сарпарасте ёфт мешавад ва ў дар намуди варзиши сабук дар чемпионатњои љањонї иштирок карда, пирўзї ба даст меоварад ва Љумњурии Тољикистонро ба љањониён муаррифї мекунад. Фирдавс УМАРОВ, коромўзи «Хатлон»
01 њушдор медињад
ДАР МАРКАЗЊОИ САВДО БЕХАТАРИИ СЎХТОРРО ТАЪМИН НАМОЕМ Дар фасли зимистон эњтиёљ ба неруи барќ ва гармї натанњо дар манзилњои истиќоматии сокинон, балки дар тамоми иншооти вазорату идорањо ва дигар хизматрасонии маишї ва бозорњо, марказњои савдо зиёд мегардад. Ин њолат кормандони оташнишониро водор месозад, ки дар ин самтњои муњим назоратро љоннок намоянд. Пўшида нест, ки бархе аз шањрвандон дар манзилњои истиќоматї, коргарон дар утоќњои корї ва соњибкорону савдогарон дар бозору маѓоза ва дуконњо, марказњои савдои молњои рўзгору масолењи сохтмонї барои гарм шудану хўрок тайёр намудан дар ќатори асбобњои гармидињандаи стандартии њозиразамон, боз аз њар гуна асбобњои гармидињандаи худсохти ѓайристандартии барќиву газї, ки боиси талафоти зиёди неруи барќ њангоми истифодабариашон мегарданд, ба таври васеъ истифода мебаранд. Онњо бо ин амали худ Ќонуни Љумњурии Тољикистон “Дар бораи бехатарї аз сўхтор», ки тањти №363 аз 20 марти соли 2008 ва ќоидањои назорати давлатии бехатарии зидди сўхтор аз 3 майи соли 2010-ро вайрон намуда, дар бисёр њолатњо сабаб-
гори ба амал омадани њодисањои дањшатовари сўхтор мегарданд. Дар натиља, аз ин амал, на танњо худи онњо зарари моддиву маънавї мегиранд, балки ба атрофиён низ зарари љиддї расонида, саломатї ва вазъи рўњии онњоро вайрон менамоянд. Бо маќсади пешгирї ва роњ надодан ба њодисањои сўхтор Раёсати хадамоти давлатии оташнишонии вилояти Хатлон тавсия медињад, ки: шабакањои барќї тањти назоратї ќатъї гирифта, барои људо кардани љараёни барќ бо калидњо (рубилникњо)-и махсус таъмин карда шаванд. Калидњои барќї аз беруни бино дар љойи махсус ё ќуттињои оњанини ќулфдор шинонда шаванд, барои гарм кардани њуљрањои биноњои маъмурї, дохили дуконњо, љойњои истироњати соњибкорон бо истифодаи асбобњои газї ва гармидињандањои худсохти барќї ќатъиян манъ аст; пайвасти ноќилњо ва кабелњои барќї бањри пешгирї намудани хавфи сар задани сўхтор бо роњи кафшеркунї, прессонидан амалї карда шаванд; санљиши муќовимати рўйпўши ноќилњо ва кабелњои барќї гузаронида шуда, аз натиљаи он санади кормандони идораи барќ тар-
РЎЗНОМА ДАР ВАЗОРАТИ ФАРЊАНГИ ЉУМЊУРИИ ТОЉИКИСТОН ТАЊТИ РАЌАМИ 117/рз-97 АЗ 07 ЯНВАРИ СОЛИ 2019 АЗ НАВ БА ЊИСОБ ГИРИФТА ШУДААСТ.
Навбатдор: Наљот САФАРЗОДА Тарроњ: Зафарљон АЗИЗОВ
тиб дода шавад; дар сипарњои барќї ба истифода бурдани муњофизаткунакњои худсоз ќатъиян роњ дода нашавад; беназорат гузоштани асбобњои ба шабакаи барќї пайвастшуда, инчунин бе тањмонаки ба оташ тобовар истифода бурдани онњо ќатъиян манъ карда шавад; дар бом ва тањхонањои дуконњои соњаи савдо ва дигар иншооту корхонањо нигоњ доштани ашёњои даргиранда ќатъиян манъ аст. Њамватанони азиз! Шумо бо риоя кардани ќоидањои назорати давлатии бехатарии сўхтор њангоми истифодабарии њезум, ангишт, асбобњои газию барќї ва муносибати сарфакорона ба он дар фасли зимистон манзили зист, саломатии фарзандон ва наздикон љойи кор ва муассисањои таълимиро аз њар гуна њодисањои нохуши сўхтор њифз карда метавонед. Њамчунин, хотиррасон мекунем, ки њангоми сар задани сўхтор ва ё ошкор гардидани нишонањои он њатман ба Хадамоти давлатии оташнишонї бо телефонњои 01 ва 101 занг занед. Ш. ЊАЛИМОВ, нозири шуъбаи НДБЗС РХДО-и вилояти Хатлон
Рўзнома дар чопхонаи ЉСК «Матбааи Ќўрѓонтеппа» ба табъ расидааст. Ба чопаш 11.02.2020 иљозат дода шуд. Адади нашр: 10400 нусха. Нишонии мо: шањри Бохтар, кўчаи Логинов - 12. Тел: сармуњаррир: 2-88-17, муњосибот: 2-47-14, котибот: 2-89-16 Индекси обуна 68896