ХАТЛОН
и 77 ррЎЎззи ОН ЛО АТТЛ ХХА
БАНЇ - ОДАМ АЪЗОИ ЯКДИГАРАНД
Нашрияи маќомоти иљроияи њокимияти давлатии вилояти Хатлон №15 (3152)
ПанЉшанбе, 19 апрели соли 2018
www.khatlon-ruznoma.tj
E-mail: khatlon.tj@mail.ru
ИМТИЁЗЊОИ НАВБАТЇ ДАР СОЛИ РУШДИ САЙЁЊЇ Дар идомаи имтиёзњои ќаблан пешнињодшуда дар Соли рушди сайёњї ва њунарњои мардумї рўйхати иншооти сайёњие, ки барои бунёди онњо воридоти таљњизоту техника ва маводи сохтмонї аз андоз аз арзиши иловашуда ва бољи гумрукї озод карда мешаванд, бо ќарори Њукумати Љумњурии Тољикистон аз 12 апрели соли 2018 тасдиќ гардид. Тибќи ќарори мазкур, ба ин рўйхати иншооти сайёњї мењмонхонањо, аз љумла, мењмонхонањои махсус (хурд, гестњаус, њотел), осоишгоњњои табобатї, истироњатгоњњо, фароѓатгоњњо, марказњои хизматрасонии маљмўии сайёњї (маљмааи сайёњї), нуќтањои хизматрасонии маљмўии сарироњї (мотел), боѓњои фарњангию фароѓатї, мавзеъњои фарњангию таърихї ва динї (осорхонањо,
зиёратгоњњо, иншооти таърихї), инфрасохтори моњигирї ва шикор бо маќсади сайёњї, тарабхонањои дорои бренди байналмилалї, марказњои истењсоли мањсулоти њунармандї, пойгоњњои махсуси мутобиќгардонии минтаќањои баландкўњ барои сайёњон, маљмааи сайёњию лижаронї ва марказњои омўзишї барои кўњнавардї, лижаронї, роњбаладї ворид карда шудаанд.
46 МЕДАЛ ДАР ОЛИМПИАДАИ ЉУМЊУРИЯВЇ Дар даври љумњуриявии олимпиадаи фаннї, ки чанде пеш дар шањри Душанбе барпо гардид, толибилмони таълимгоњњои вилояти Хатлон 46 љойи ифтихорї ба даст оварданд. Олимпиада ба таври тестї ва фаннї гузаронида шуда, дар он аз шањри Душанбе, ВМКБ, вилоятњо ва навоњии тобеи марказ хонандагони пешќадам иштирок карданд. Дар љамъбаст муњассилини муассисањои таълимии вилояти Хатлон бо 46 љойи ифтихорї (7 медали тилло, 22 нуќра, 17 биринљї) дар маќоми сеюм (пас аз Душанбе ва вилояти Суѓд) ќарор гирифтанд. Дар байни шањру ноњияњои вилоят ноњияи Данѓара бо 15 медал, ки 13-тои онро толибилмони Мактаби президентї барои кўдакони болаёќат дар ноњияи Данѓара ба даст овардаанд, дастоварди бењтарин нишон доданд. Барои ѓолибони олимпиада имтиёзњо муќаррар шудааст. Њашт нафар хонандагоне, ки сазовори 90-100 хол гаштанд, бо тавсияномаи Вазорати маориф ва илм тариќи суњбат ба муассисањои тањсилоти олии кишвар ќабул карда мешаванд. Ба имтињони дар Маркази миллии тестї супоридаи хонандагоне, ки сазовори љойњои 1, 2, 3 гаштанд, 100, 75, 50-холї илова карда мешавад.
ФЕСТИВАЛИ «САЙРИ КИТОБ» ОЃОЗ ШУД Аз 15 апрел то 15 майи соли 2018 дар саросари мамлакат, аз он љумла вилояти Хатлон Фестивали љумњуриявии «Њафтаи китоби кўдакону наврасони Тољикистон» тањти унвони «Сайри китоб» баргузор мегардад.
«Муборизаи љасурона ва фаъолияти хирадмандонаи фарњангиву маънавї, идеявї, адабї ва сиёсиву иљтимоии Садриддин Айнї дар асл корномаи бузурги миллї ва сањми шоиста дар таъмини истиќлолияти Ватан, дар оянда буд. Бесабаб нест, ки устод Садриддин Айнї нахустин Ќањрамони Тољикистони соњибистиќлол гардид». Эмомалї РАЊМОН Давлатшоњ Гулмањмадзода:
«Маќсад - бењтар намудани таъминоти ањолї бо оби ошомиданї»
14 апрели соли љорї раиси вилоят Давлатшоњ Гулмањмадзода намояндагони Бонки љањониро ба њузур пазируфт. Дар мулоќот сардори Раёсати рушди иќтисод ва савдои маќомоти иљроияи њокимияти давлатии вилоят Давлат Мирзоев, сардори Раёсати оби дењот ва чарогоњњои вилоят Љ. Ѓозиев, сармутахассиси бахши робита бо кишварњои хориљии Раёсати рушди иќтисод ва савдои вилоят А. Азулоев ва кормандони ВАО ширкат доштанд. Аз љониби намояндагони Бонки љањонї хонума Сана Ага аль Нимер, роњбари гурўњи лоињавии Бонки љањонї, сармутахассис оид ба таъминоти оби нўшокї, хонума Кэролайн ван ден Берг, мутахассиси иќтисодї оид ба масъалањои об, хонума Фарзона Муњиддинова, мутахассис оид ба масъалањои об ва Дилшод Нодиров, дар мулоќот ширкат варзиданд. Раиси вилояти Хатлон, узви Маљлиси миллии Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон Давлатшоњ Гулмањмадзода мењмононро ба вилояти Хатлон хайрамаќдам гуфта, барояшон саломатї ва бањри фаъолияти минбаъдаву њамкорињои дуљониба бурдборињо таманно намуд. Тавре ки роњбари вилоят
таъкид дошт, њадафи роњбарияти маќомоти иљроияи њокимияти давлатии вилояти Хатлон пеш аз њама таќвият бахшидан ба рушди иќтисодиёт, бењтар намудани сатњи камбизоатии ањолї буда, ба ин маќсад њамкорињоро ба давлатњои дуру наздик хуб ба роњ мондаанд. “Натиља ин аст, ки солњои охир бо дастгириву кумаки ташкилотњои байналмилалї ќисми зиёди мушкилоти љойдошта дар шањру ноњияњо роњи њалли хешро ёфтанд, албатта, дар ин самт сањми Бонки умумиљањонї назаррас мебошад”, - таъкид дошт Давлатшоњ Гулмањмадзода. Бо дастгирї ва сармоягузории Бонки умумиљањонї дар шањру ноњияњо лоињањои зиёде амалї гардида, айни замон роњандозї шуда истодааст. Тавре ки Давлатшоњ Гулмањмадзода таъкид дошт, бо назардошти ќабул гардидани Ќатъномаи Маљмааи Созмони Милали Муттањид ва оѓози Дањсолаи байналмилалии амал “Об барои рушди устувор, 2018-2028” сармоягузорї намудани лоињањои вобаста ба масоили об ба манфиати иљрои Ќатънома мебошад. -Дар давраи татбиќи Барномаи бењтар намудани таъминоти ањолї бо оби тозаи нўшокї барои солњои 2008-2020 дар вилоят як ќатор тадбирњои мушаххас андешида шудаанд. Дар давраи татбиќи Барнома, яъне то соли 2018-ум мувофиќи нишондодњои барнома бояд 238,8 миллион сомонї маблаѓ равона мешуд. Маблаѓгузории аслии барнома бошад, дар ин давра, яъне то 1 январи соли 2018 370,1 миллион сомониро ташкил додааст, ки аз ин 328,5 миллион сомониаш љалби сармоягузорињо мебошад,- таъкид рафт
зимни мулоќот. Тавре ки роњбари вилоят ироа дошт, дар самти бењтар намудани таъминоти ањолї бо оби тозаи нўшокї бо маблаѓгузории Бонки љањонї як ќатор лоињањо амалї шуда, аз љумла дар доираи “Лоињаи рушди инфраструктураи мањалї “коммуналї” дар Љумњурии Тољикистон, корњои азнавсозї ва барќарорсозии шабакањои обтаъминкунї ва канализатсияи шањру навоњии Бохтар (Ќўрѓонтеппа), Кўлоб, Восеъ ва Данѓара дар давоми солњои 2010-2013 ба маблаѓи 682 њазор доллари амрикої амалї гашт. Њамчунин, дар доираи лоињаи номбурда корњои барќарорсозии обтаъминкунї ва бењдошти њолати санитарии марказњои ноњияњои Фархор ва Восеъ то соли 2016-ум дар њаљми 11,85 миллион доллари амрикої ба анљом расонида шуданд. Яке аз масъалањое, ки зимни мулоќот бо намояндагони Бонки умумиљањонї матрањ гардид, ин ташкили номунтазами таъмини идоракунии партовњои сахти маишї ба шумор рафт. Бинобар суст будани пояи моддї-техникии муассисањои коммуналї тибќи меъёрњои амалкунанда омода набудани майдончањои муваќќатии партовѓундорї, нарасидани партовќуттињои махсус, таъмини бењдошти санитарию экологии аксар марказњои шањру ноњияњо халалдор гардидааст. Чуноне ки дар љамъомад зикр гардид, танњо барои барќарор ва азнавсозии иншоотњои системаи љамъоварї ва баровардани партовњои маишї дар 25 шањру навоњии вилоят беш аз 135,1 миллион сомонї маблаѓ зарур аст. Аз ин лињоз, пешнињоди лоињаи навбатии
АЗМИ БУНЁДИ 150 ИНШООТИ НАВ ДАР КЎЛОБ
Бо маќсади рушди иќтисодиёту саноат ва ташкили љойњои нави корї дар шањри Кўлоб бунёди 150 иншоот ба наќша гирифта шуда, корњои сохтмонї дар зиёда аз 100 иншоот идома дорад.
Тавре ки аз шуъбаи иттилоотию тањлилии дастгоњи раиси вилояти Хатлон хабар доданд, айни њол бо љалби сармояи хориљї, яъне маблаѓгузории Бонки Олмонї, ба маблаѓи зиёда аз 5 миллион сомонї дар Маркази перинаталии беморхонаи вилоятии №2-и шањри Кўлоб аз љониби сохтмончиёни ЉДММ «Махсус» корњои сохтмонї љараён доранд. Дар иншооти мазкур умури сохтмонї феълан 60 фисад иљро гардида, корњои болопўшии бино, кашидани хатњои барќї ва оби нўшокї оѓоз гардидааст. Барои вусъати корњои сохтмонї бо назардошти таъмини масолењи сохтмонї аз њисоби сохтмончиёни мањаллї 120 нафар дар 5 бригада корњои сохтмониро вусъат мебахшанд. Баъди анљоми иншооти мазкур, ки дар соли 2019 пешбинї шудааст, зиёда аз 10 шуъба бо фарогирии 100 нафар табибон ба маризон хизмати тиббї хоњанд расонид.
Поёни њафтаи гузашта бахшида ба Соли рушди сайёњї ва њунарњои мардумї дар бинои маркази савдои «Душанбе-Мол» («Ашан») намоиши мањсулоти гулдўзї тањти унвони «Сад ранги чакан» баргузор гардид. Дар намоиши «Сад ранги чакан» њунармандони тамоми шањру ноњияњои минтаќаи Кўлоби вилояти Хатлон мањсулоти худро ба маъраз гузошта буданд. Ин чорабинии фарњангї бо ташаббуси Кумитаи кор бо занон ва оилаи назди Њукумати Љумњурии Тољикистон дар њамкорї бо
Кумитаи рушди сайёњии назди Њукумати Љумњурии Тољикистон ташкил карда шуд. Аз љониби ташкилкунандагони љамъомад ба њунармандони вилояти Хатлон бањои баланд дода шуд ва ба иштирокчиёни фаъол туњфањои хотиравї таќдим гардид.
ВУСЪАТИ УМУРИ КИШОВАРЗЇ ДАР МУЪМИНОБОД Бонкро дар самти бењсозии таъминоти об ва њолати санитарии шањру ноњияњои Бохтар, Кўшониён, Вахш, Љ. Балхї, Левакант, Дўстї, Љайњун, шабакањои обтаъминкунии ноњияи Восеъ ва шабакаи обтаъминкунии ноњияњои Данѓараю Темурмаликро сариваќтї шуморида раиси вилоят ба намояндагони Бонки љањонї изњори сипос намуд. Дар навбати хеш роњбари гурўњи лоињавии бонки љањонї хонума Сана Ага аль Нимер нисбати њамкории дуљониба ва дастгирињо изњори сипос намуда, бањри дар амал татбиќ гардидани лоињањои минбаъда низ барору комёбї орзу намуд. ВАХШОНА, “Хатлон”
Имсол дар ноњияи Муъминобод дар майдони 9 њазор гектар ѓалладона кишт шудааст, ки нашъунамои хуб дорад. Дар ин бора аз маќомоти иљроияи њокимияти давлатии ноњия хабар доданд. Ба иттилои манбаъ, кишоварзони ноњия тасмим гирифтаанд, ки соли равон дар майдони 1350 гектар картошка кишт намоянд. Њамчунин, кишти пиёзи сурх дар 120 гектар идома дорад. Имсол аллакай 100 гектар боѓ бунёд гардидааст.
«ХАТЛОН» БО «КЎКТОШ» МУСОВЇ КАРД
Бозии даври панљуми лигаи олии мусобиќаи ќањрамонии футболи Тољикистон миёни дастањои «Хатлон»-и Бохтар ва «Кўктош»-и ноњияи Рўдакї дар варзишгоњи шањри Кўлоб бо њисоби мусовии 1:1 ба поён расид.
Дар ин дидор ба голи дар даќиќаи 21-уми бозї задаи њимоятгари «Хатлон» Наим Иброњимзод легионери африќоии мењмонон аз Гана Идан Окран дар даќиќаи 48-ум посух дод. Дар бозии дигар «РегарТадАЗ»-и Турсунзода дар майдони худ «Панљшер»-и ноњияи Љалолиддини Балхиро бо њисоби 3:1 шикаст дод. «Истиќлол»-и Ду-
шанбе, ки дар бозии марказии даври панљум бар «Хуљанд»-и шањри Хуљанд бо њисоби 1:0 пирўз шуд, бо касби 12 имтиёз аз чор бозї дар љадвали мусобиќа ба зинаи аввал баромад. «Хуљанд», ки як бозї бештар кардааст, бо 10 имтиёз маќоми дувумро касб намудааст. ССКА «Помир»-и Душанбе бо 6 имтиёз аз 4 бозї дар зинаи севум љойгир шудааст.
«ДУЛАН» БА БОЛОИ МУСОФИРОН ЧАППА ШУД
Тибқи қарори раиси вилояти Хатлон Давлатшоҳ Гулмаҳмадзода аз 6 апрели соли 2018 таҳти №66 Бренд (Нишона)-и минтақавии вилоят бо навиштаҷоти “Хатлон –водии пурфайз” тасдиқ гардид.
Бояд хотиррасон намоем, ки истифодаи коғаз, картон ва маҳсулоти аз онҳо омодакардашуда, аксҳо, молҳои коғазӣ, маводҳои таълимӣ, воситаҳои аёнӣ бо истиснои таҷҳизотҳо, чарм, маҳсулоти ҳунарҳои дастӣ ва армуғонҳо аз чӯб, ашёҳои санъат аз чӯб, мум, газ, мебел, матоъҳо ва маснуоти саноати бофандагӣ, рӯйҷо, дас-турхон ва рахтҳои хоб, либосу пойафзол, кулоҳу каллапӯшҳо аз ҷумла маҳсулоти кишоварзӣ: гӯшту маҳсулоти гӯштӣ, асал, меваю сабзавот, равғанҳои растанӣ, паниру маска ва ғайраҳо ҳуқуқи истифодаи Бренд “Нишона”-ро доро мебошанд. Барои дарёфти маълумоти бештар бобати гирифтани Бренд (Нишона) шахсони ҳуқуқӣ ва соҳибкорони
љамъбаст мегардад. Маќсади асосии баргузории фестивал љалби насли наврас ба мутолиаи китоб, ташаккул ва такомули бењтарин малакањои хониш, боз њам баланд бардоштани сатњи фарњанги иттилоотии кўдакону наврасон, љавонон ва ба ин васила дар замири онњо тарбия намудани њисси ифтихори миллї, ватандўстї, гиромидошти арзишњои милливу умумибашарї мебошад.
«САЙРИ ЧАКАН»-И ЊУНАРМАНДОНИ ХАТЛОНЇ
Тасдиќи Бренд (Нишона)-и “Хатлон-водии пурфайз”
Тавре ки аз Низомнома бармеояд, мақсад аз додани ҳуқуқи истифодаи Бренд (Нишона) пеш аз ҳама пешбарии маҳсулот, молҳои дар ҳудуди вилояти Хатлон истеҳсолшаванда, бунёди шароити мусоид барои истеҳсолкунандагони маҳсулоти баландсифати аз ҷиҳати экологӣ тоза, муаррифии вилояти Хатлон ҳамчун минтақаи ояндадор оид ба хизматрасонӣ, аз ҷумла сайёҳӣ мебошад. Принсипҳои асосии пешниҳоди ҳуқуқи истифодаи Бренд (Нишона) ин фароҳам овардани дастрасии ягона ва шароити баробари рақобатнокӣ барои шахсони ҳуқуқӣ ва соҳибкорони инфиродӣ, инчунин шаффофият ва назорати ба шартҳои дар Низомномаи мазкур пешбинишуда мувофиқат кардани мол ва хизматрасониҳои бо Бренд (Нишона)-и мазкур тамғагузоришуда, иборат мебошад.
Ифтитоњи ботантанаи фестивал 15 апрел дар толори китобхонањои бачагонаи вилоятї, китобхонањои марказии шањру ноњияњо ва китобхонањои мактабї сурат гирифт. Фестивали анъанавї имсол бо рўйдоди баѓоят муњим - 140 - солагии зодрўзи бунёдгузори адабиёти муосири тољик, Ќањрамони Тољикистон Садриддин Айнї оѓоз ёфта, дар рўзи зодрўзи Шоири халќии Тољикистон Убайд Раљаб ва рўзи байналмилалии оила, яъне 15 май
Шоми 15-уми апрели соли равон дар натиљаи чаппа шудани мошини борбари «Дулан» дар њудуди Љамоати дењоти «Себистон»-и ноњияи Данѓара як нафар ба њалокат расида, ду тани дигар захмї шуданд.
инфиродӣ метавонанд ба Раёсати рушди иқтисод ва савдои вилоят муроҷиат намоянд.
Тавре ки дафтари матбуотии ВКД хабар медињад, ронандаи автомашинаи тамѓаи «Опел-Астра» С. Бобоеви 30-сола, сокини ноњияи Восеъ, њангоми њаракат аз самти шањри Душанбе ба самти Кўлоб аз уњдаи идора кардани автомашина набаромада, ба автомашинаи дигари «Опел-Астра», тањти идораи А. Абдурасулови 19-сола бармехўрад. Пас аз чанд муддат автомашинаи боркаши тамѓаи «Дулан», тањти идораи Иќболи Ќосим, соли таваллудаш 1990, сокини ноњияи Муъминобод, аз уњдаи идора намудани автомашина набаромада, ба автомашинаи «Опел-Астра» бармехўрад ва дар болои мусофирон чаппа мешавад. Дар натиља, мусофирони автомашинаи «Опел-Астра» шањрвандон Б. Саидови 39-сола, сокини ноњияи Восеъ ва Бахтовари Исматуллои 22-сола, сокини ноњияи Њамадонї, дар беморхонаи марказии ноњияи Данѓара бистарї шуда, ронанда С. Бобоев дар њамин беморхона ба њалокат мерасад. Аз рўйи ин њодиса тафтишот идома дорад.
2
ХАТЛОН
ПанЉшанбе, 19 апрели соли 2018, №15 (3152)
дарпартавипаём
МАСЪАЛАЊОИ СОЊАИ ХИЗМАТИ ДАВЛАТЇ ДАР ПАЁМИ ПЕШВОИ МИЛЛАТ «Яке аз масъалањои муњимтарини рўз танзими муносибатњои вобаста ба хизмати давлатї мебошад. Хизматчиёни давлатї неруи пешбарандаю тањкимбахши давлату давлатдорї мебошанд. Аз ин рў, онњо бояд намунаи интизоми олию мењнати фидокорона ва содиќона бошанд». Эмомалї Рањмон Баъди ба даст овардани истиќлолияти комили миллии тољикон тањти роњбарии бевоситаи Асосгузори сулњу вањдати миллїПешвои миллат, Президенти Љумњурии Тољикистон муњтарам Эмомалї Рањмон Љумњурии Тољикистон њамчун давлати мустаќил ва љавон тавонист дар як муддати кўтоњ дар тамоми соњањои њаёти хољагии халќ таѓйиротњои куллї ворид созад, аз љумла дар соњаи хизмати давлатї. Бо назардошти ин, Асосгузори сулњу вањдати миллї-Пешвои миллат муњтарам Эмомалї Рањмон соњаи хизмати давлатиро самти афзалиятнок эълон карда, онро барњаќ омили муњимтарини тањкими идоракунии самараноки давлат номидаанд. Дар ин асно, тўли солњои Истиќлолияти давлатї Љумњурии Тољикистон мунтазам ба рушду инкишофи бемайлони соњаи хизмати давлатї ва идоракунии давлатї, сатњу сифати дониш ва кордонии хизматчиёни давлатї дар њама зинањои маќомоти давлатї, сифати тайёр кардани
кадрњои баландихтисос таваљљуњи хоса зоњир мекунад. Зеро хизмати давлатии навини Тољикистон зодаи замони истиќлолият буда, дар шароити басо ногувори таърихи миллат оѓоз гардида, марњила ба марњила нумўъ ёфт. Њатто дар солњои вазнини ибтидои истиќлолият низ тамоми фикру андешаи Пешвои миллат дар баробари таъмин намудани сулњу оромии кишвар ба њалли масъалањои вобаста ба хизмати давлатї ва дастгирии ин соњаи барои љомеа ва давлат нињоят муњим буд. Мањз натиљаи њамин дастгирию ѓамхорињои Президенти мамлакат ба соњаи хизмати давлатї буд, ки имрўзњо сатњи дониш ва таљриба миёни хизматчиёни давлатї боло рафта, шумораи хизматчиёни давлатї то ба имрўз ба 19 њазор нафар афзудааст, аз љумла дар Паёми навбатии Президенти Љумњурии Тољикистон, Пешвои миллат муњтарам Эмомалї Рањмон ба Маљлиси Олї аз 22 декабри соли 2017 зикр гардиданд:
«Њалли муваффаќонаи масъалањои рушди минбаъдаи кишвар, пеш аз њама, ба самаранокии низоми идоракунї, баланд бардоштани масъулияти хизматчиёни давлатї, бартараф намудани монеањои сунъї ва таъмини шаффофияти фаъолияти маќомоти давлатї алоќаманд мебошад». Ин суханони Сарвари давлат роњнамо ва роњнишондињандаи фардои мардуми љумњурї мањсуб меёбад, ки он њам дар навбати худ, аз кулли хизматчиёни давлатї масъулияти баланд ва суботкориро талаб менамояд. Албатта, ин дастовардњо дар соњаи хизмати давлатї, аз як тараф, натиљаи ѓамхорињои Сарвари давлат ба соњаи идоракунии давлатї бошад, аз сўи дигар, содиќона фаъолият кардани хизматчиёни давлатии мамлакатро собит менамояд. Бо такя ба ин гуфтањо мавриди зикр аст, ки дар ин дастовард њиссаи Агентии хизмати давлатии назди Президенти Љумњурии Тољикистон низ назаррас буда, боиси ифтихор ва шарафмандии њайати кормандони ин нињоди назди президентї аст. Нињоди мазкур аз нимаи дуюми солњои навадуми асри гузашта ба таъсиси заминањои меъёрии њуќуќии низоми ягонаи хизмати давла-
тии Тољикистон ифтитоњ бахшида шуд. Бори аввал, аз 13 ноябри соли 1998 ва маротибаи дуюм, аз 5 марти соли 2007 Ќонуни Љумњурии Тољикистон «Дар бораи хизмати давлатї» ќабул карда шуд. Аз 25 январи соли 2001 дар низоми идоракунии давлатии Љумњурии Тољикистон маќоми ваколатдори соњаи хизмати давлатї - Раёсати хизмати давлатии назди Президенти Љумњурии Тољикистон њамроњ гардид, аз соли 2014 бо Фармони Президенти Љумњурии Тољикистон ба Агентии хизмати давлатии назди Президенти Љумњурии Тољикистон табдил дода шуд. Дар ин самт бо маќсади ислоњоти низоми идоракунии давлатї зиёда аз сад санади меъёрии њуќуќии соњаи хизмати давлатї ќабул гардид, ки ба рушду нумуи соњаи хизмати давлатї шароити мусоид фароњам оварда шуд. Дар Паёми навбатї низ Пешвои миллат вобаста ба баланд бардоштани вазъи иљтимоии хизматчиёни давлатї аз 1 сентябри соли љорї музди мењнати хизматчиёни давлатиро то 15 фоиз зиёд кард, ки ин яке аз иќдомњои навбатии Президенти кишварамон дар татбиќи сиёсати давлатї оид ба дастгирии хизматчиёни давлатї мебошад. Ин дастур нишон медињад, ки
Њукумати љумњурї бо дарназардошти рушди иќтисодиёти мамлакат ва имкониятњои молиявї нисбати њолати иљтимоии хизматчиёни давлатї бетараф нест. Дастгириву ѓамхорињои Пешвои миллат нисбат ба соњаи хизмати давлатї мо-хизматчиёни давлатиро водор месозад, ки боз њам зиёдтар зањмат кашида, ба масъалаи самаранокии идоракунии давлатї ањамияти бештар дињем, сатњу сифати идоракуниро бењтар кунем ва барои хизматрасонии босифат аз тамоми имконот истифода карда тавонем. Зеро сифати омодасозии мутахассисони оянда аз њамин омилњо вобастагї дошта, имкон медињад, ки мо дар фаъолияти касбиамон ба натиљањои боз њам бештар ноил гардем. Дар робита ба ин, моро лозим аст, ки љињати боло бурдани сатњу сифати дониши хизматчиёни давлатї, омўзиши илмњои муосир ва забонњои хориљї тадбирњои иловагї андешида, ба масъалаи баланд бардоштани њисси худшиносии миллї, ватандўстї, ифтихори ватандорї ва дар рўњияи инсонпарварї тарбия намудани насли навраси кишвар кўшиш ба харљ дињем. Далер Гулов, Бахтиёр Назаров, кормандони бахши минтаќавии Агентии хизмати давлатии назди Президенти Љумњурии Тољикистон дар шањри Кўлоб
Сазовори боварии Сарвари давлат бошем Истиќлолияти давлатї орзуи деринаи мардуми мо буд. Ин орзуи ширин дар охири садаи ХХ амалї гардид. Истиќлолият рамзи олии ватану ватандорї, неъмати давлатсозию давлатдории мустаќил мебошад. Дар ин бора суханони Пешвои миллат муњтарам Эмомалї Рањмонро ёдовар мешавем, ки гуфтааст: “Истиќлолият ба мо имконияти таърихие фароњам овард, ки ватани худро барпо намоем, суннату арзишњои миллиамонро эњё созем, ормонњои дерини халќамонро амалї гардонем ва зиндагии озодонаи мардумамонро ба роњ монем”. Мо-љавонон истиќлолияти ватанро муќаддас мешуморем ва барои њифзу тањкими он саъю талош мекунем. Бо маќсади баланд бардоштани маќому манзалати забони тољикї, риояи меъёрњои он, инчунин њифзи ин мероси бебањои ниёгон бо ташаббуси бевоситаи Пешвои миллатамон Ќонуни Љумњурии Тољикистон “Дар бораи забони давлатии Љумњурии Тољикистон” ќабул гардид. Мањз ќонуни мазкур дар эъмори забони давлатї ва пойдории он сариваќт буда, он вазифадор менамояд, ки забони модариро чун неъмати бебањо њифз кунем, барои инкишофи он сањм гузорем. Дар даврони соњибистиќлолият баробари баланд бардоштани маќоми забони давлатї бо талошњои пайвастаи Њукумати Љумњурии Тољикистон суннату анъанањои миллиамон низ эњё ва барои арљи бештар гузоштан ба онњо шароити зарурї фароњам
оварда шуд. Бисёр расму оинњо ва анъанањои неки миллиамонро зинда гардонида, ќисме аз онњо ба љашнњои миллї табдил ёфта, маќоми давлатию љањонї гирифтанд. Бо шарофати Истиќлолияти давлатї яке аз бузургтарин љашнњои аљдодии мо-Наврўз, ки таърихи беш аз панљњазорсола дорад, аз нав зинда гардид ва он бо зањмату талошњои Сарвари давлат дар арсаи љањон ба љашни љањонї табдил ёфт. Дар ин давра тамоми суннату оинњои ниёгон эњё шуданд ва Наврўз ба яке аз дўстдоштатарин љашнњои миллии мо мубаддал гардид. Дар ин љо бояд ёдовар шуд, ки иди Наврўзи байналмилалї соли 2018-ум дар маркази вилояти Хатлон - шањри Бохтар бо тантана љашн гирифта шуд. Соли 2018 Соли рушди сайёњї ва њунарњои миллї эълон гардида, аз љониби Асосгузори сулњу вањдати миллї-Пешвои миллат муњтарам Эмомалї Рањмон дар Паёми имсолаашон ба Маљлиси Олї мо- љавононро водор месозад, ки дар ободонию бунёдкории њар як гўшаи ватани љонољонамон сањми хешро гузорем. Дар солњои соњибистиќлолї дар самти баланд бардоштани наќши љавонон дар њаёти љомеа, муњайё сохтани шароити мусоид барои таълиму тарбияи онњо, илму касбомўзї, аз худ кардани забонњои хориљї ва технологияњои муосири иттилоотиву коммуникатсионї тамоми шароити зарурї муњайё ва барои амалї гардидани ташаббусњои онњо заминаи мусоид фароњам оварда шудааст. Ба ин маќсад дањњо ќонуну
ќарорњо ва барномањои давлатї, аз љумла Ќонуни Љумњурии Тољикистон “Дар бораи сиёсати давлатии љавонон” ќабул карда шуд, онњо барои муттањид намудани љавонон ва дар пешрафти кишвар, њимояи марзу буми ватан, тањкими пояњои давлатдорї ва корњои созандагиву ободкорї фаъолона ширкат кардани љавонон шароити муносиб ва роњи васеъ кушодааст. Аз маълумоти оморї бармеояд, ки имрўз дар љумњурї шумораи љавонони то синни 35-сола дар байни хизматчиёни давлатї ќариб 50 фоиз ва дар њайати кадрњои роњбарикунанда 23 фоизро ташкил медињад. Синни миёнаи ањолї 24-сола буда, 70 фоизи онро љавонони то 30-сола ташкил медињад ва аз ин рў, мо-љавонон бояд сабаќњои истиќлолиятро њаматарафа омўзем, аз равандњои сиёсии љањони муосир огоњ бошем, таърихи гузаштаву њозираи халќи хешро дуруст аз худ намоем, ватан, миллат, истиќлолият ва рамзњои давлатї, инчунин забону фарњанги худро ва зањматњои Пешвои миллатамонро эњтиром намоем ва самимона онро дўст дорем. Агар хоњем, ки љомеаи тинљу обод ва давлати пешрафта дошта бошем, бояд бо истифода аз тамоми воситаву имкониятњо илм омўзем, забонњои хориљиро аз худ намоем. Зеро танњо миллати босаводу донишманд давлатро пешрафта мегардонад. Мањз ба њамин хотир, дар замони истиќлолият маблаѓгузории соњаи маориф бо дастгири-
Зан-соњибкор
Замин баракати зиндагист
Мушкилоти зиндагї оилаи Майрамро водор намуд, ки рў ба замин, яъне ба кори дењќонї оварад. Майрам бо маќсади бењтар намудани шароити зиндагї бо шавњараш Собирљон маслињат карда, ба назди раиси хољагии њамонваќта Файзуллоев рафтанд. Онњо мехостанд сањмия ё ба ќадри имкон замин ба иљора гиранд. Њар ду вориди њуљраи кории раис шуданд. Аз ў хоњиш намуданд, ки аз заминњои дењаи Гулистон 1,5 га замин људо намояд. Азбаски Гулистон дењаи навобод буд, дар он заминњои бекорхобидаю талу теппадор вуљуд дошт. Раис маќсади онњоро фањмид ва огањ намуд, ки заминњои интихобкардааш дар поёни ќитъањои пахта љойгир шудааст. Ба ин заминњо об овардан душвор аст. Илова бар ин, заминњо чимзору ба чарогоњ табдил ёфтаанд. Баъди шунидани суханони раис Майрам ва шавњараш розигї доданд, ки аз уњдаи корам намудани ин заминњо мебароянд. Хулоса, бо љањду талоши зиёд зану шавњар соњиби замини иљора гардиданд. Соли аввал дар як ќисмаш ѓаллаю дар ќисми дигараш љуворимакка коштанд. Бо маслињати якдигар аз “Амонатбонк” ба миќдори муайян пул ќарз гирифтанд. Насоси обкашї харида аз танќисии об баромаданд. Бо техника баъзе љойњои заминро њамвору зиёда аз 20 ядак (телечка) партовњои дењаро оварда рехтанд.
Оњиста-оњиста, бо ранљу зањмати зиёд заминро тахту њамвор карда, онро барои кишти зироат омода сохтанд. Ваќте ки Ќарори Њукумати Љумњурии Тољикистон “Дар бораи заминњои бекорхобидаро ба боѓкорї табдил додан” баромад, он ба кори дењќонии Майрам такони љиддї бахшид. Бо маќсади бунёд намудани боѓи намунавї бо њамроњии шавњараш Собирљон барои гирифтани маслињат ба назди дењќонони шањрњои Њисору Исфара рафтанд. Бо боѓкорони пуртаљриба њамсуњбат шуда, маслињатњо пурсиданд, њамзамон зиёда аз 150 бех нињолњои гуногуни мевадињанда оварданд. Бо дастгирии маќомоти иљроияи њокимияти давлатии шањри Левакант ва роњбарони хољагї орзуњои неки Майрам амалї шуданд. Охири моњи декабри соли 2009 Хољагии дењќонии “Юсуфиён”-ро дар њаљми 1,5 га замин барои бунёди боѓи намунавї ба имзо расонд. Ранљу зањмати зиёд ва мењнати њалол Майрамро соњиби обрўи баланд гардонд. Барои иштироки фаъолона дар озмуни минтаќавии “Зан соњиби замин” ва ѓалаба аз рўйи номинатсияи Бењтарин зан- сањмдори замин” сазовори Диплом ва 2000 сомонї туњфа гардид. Њамаи ин ќадрдонию дастгирии Њукумати љумњурї ва маќомоти иљроияи њокимияти давлатии шањри Левакант Майрамро њамчун заминдори бењтарин, боѓкори пуртаљриба дар миёни занњои дењот маълуму машњур гардонд. Аксарияти занњои хонанишини дењот ба назди ў омада, барои аз худ намудани таљрибаи соњибкориаш ва ташкил намудани гармхонањои сабзавотї маслињат мепурсанд. Чандин занњои хонашин бо ёрии ў соњиби замин ва љойи кор гардида, зиндагии худро бењтар намуданд. Дар кори таъмин намудани занњо бо љойи кор масъулияти Майрам баланд аст. Ў кўшиш менамояд, ки занњои дењот дар кори дењќонї фаъол бошанд. Аз рўйи чунин кўшиш ва амалї гардидани маќсадњои нек Майрам 14 октябри соли 2017
бо пешнињоди лоињаи “Таъсиси гармхона” ва боѓи намунавї ѓолиби озмуни грантии раиси вилояти Хатлон дар њаљми 10 њазор сомонї гардид. Дар ин пешравию комёбињо, ба даст овардани муваффаќиятњо сањми ањли оилаи ў дида мешавад. Майрам Саъдуллоева хурсанд аз он аст, ки ў дар мулоќоти Сарвари давлат, Асосгузори сулњу вањдати миллї-Пешвои миллат, Президенти Љумњурии Тољикистон муњтарам Эмомалї Рањмон бо соњибкорон ва сармоягузорон, ки 14 октябри соли гузашта дар “Кохи Борбад” баргузор гардида буд, иштирок дошт. Ин вохўрї ба ў ѓайрату илњоми тоза бахшид, суханронї ва бо мењр ба соњибкорон мурољиат намудани Сарвари давлат пайваста пеши назараш омада, шавќу завќи ўро ба замин дучанд гардонд. Аз ин мулоќот бо як љањон таассурот баргашта, дар назди худ маќсад гузошт, ки фаъолияти соњибкории худро васеъ намуда, маслињату нишондодњои Сарвари давлатро дар дењот амалї намояд. Майрам Саъдуллоева дар баробари соњибкорзани фаъол будан, инчунин дар оила модари хуб ва тарбиятгари фарзандон низ мебошад. Духтаронаш Бунафша ва Мањина факултаи иќтисодии Донишгоњи давлатии шањри Бохтар ба номи Носири Хусравро хатм намуда, ба касби муњосибї машѓуланд. Шамсия баъди хатми коллељи тиббї дар беморхонаи шањри Бохтар (собиќ Ќўрѓонтеппа) ба њайси момодоя кор мекунад. Мавлуда ва Мустафо дар Донишкадаи энергетикии ноњияи Кўшониён (собиќ Бохтар) тањсилро давом дода, мехоњанд дар оянда бо касби пешакардаашон машѓул шуда, дар зиндагї мисли модар мавќеи хешро дар љомеа дарёбанд. - Ман баракати зиндагиро аз замин ва аз мењнати њалол ёфтаам, - мегўяд Майрам Саъдуллоева. - Аз ин рў, мехоњам, ки занњои хонанишини дењот дар кору зиндагї пешсаф бошанд. Намоз Солиев, шањри Левакант
њои пайвастаи Роњбари давлатамон садњо баробар зиёд карда шуд. Агар соли 2009 барои рушди соњаи маориф њамагї 41 миллион сомонї људо гардида бошад, пас соли 2016 барои ин соњаи њаётан муњим зиёда аз 3 миллиард сомонї људо карда шудааст. Дар ин давра зиёда аз 2500 бинои муассисаи таълимї ба маблаѓи зиёда аз 2 миллиард сомонї бунёд ва азнавсозї гардида, дар кишвари азизамон 161 муассисаи замонавии таълимї, аз љумла 85 гимназия ва 65 литсей фаъолият ва 9 мактаби президентї барои хонандагони болаёќат бунёд ва мавриди истифода ќарор дода шудааст. Нигоњ доштани дастовардњои истиќлолият, тинљиву оромии ватани азизу миллатамон вазифаи њар яки мову шумоњамсолони азиз мебошад. Бомаърифату хушбахт будани оила ин тинљии љамъият, ободии ватан аст ва тарбияи насли навраси бофарњангу боилм ин ояндаи ватан аст. Аз ин лињоз, мо-љавонон сазовори боварї ва зањмату мењнатњои Асосгузори сулњу вањдати миллї-Пешвои миллат, Президенти Љумњурии Тољикистон муњтарам Эмомалї Рањмон бошем. Камолиддин Амонзода, мутахассиси шуъбаи кадрњои дастгоњи раиси вилояти Хатлон
Бармањал ба шавњар додани духтарон дар бисёр њолат барои саломатии модар ва кўдаки ояндааш зарари љиддї мерасонад. Њатто баъзан ваќт ба њолатњое вохўрдан мумкин аст, ки духтарони 1516-сола низ барои таваллуд ба зоишгоњ меоянд.
СИННУ СОЛ ДАР НИКОЊ АЊАМИЯТИ ЗИЁД ДОРАД Тибќи мушоњидањои тиббї, духтарони бармањал ба шавњарбаромада аз лињози њормонї ва афзоиши љисмонї барои таваллуд њанўз омода нестанд. Баъзан тифли онњо бо вазни кам ё норасид ба дунё омада, дар узвњои љинсии зан осебњо пайдо мешаванд. Дар баробари ин, бо сабаби надоштани таљрибаи кофии синамаконї ѓадудњои шири модар осебпазир мешаванд. Ин гуна занон-модарон дар замони њомиладорї ба мушкилоти аз байн рафтани обњои назди љанин ё тифли батн, таваллуди бармањал, фавти дохилибатнии тифл рў ба рў мешаванд. Кормандони тиб бояд вазъу њолати духтаронро зери назорати махсус гирифта, дар бораи љанбањои манфию мусбати саломатї ва шароити зиндагии оилањои онњо маълумоти даќиќ дошта бошанд. Дар баробари ин, аз рўйи мушоњидањо аксар оилањои навташкил дар асоси никоњи бармањал бунёдгардида ба сабабњои омода набудани падару модари љавон барои нигоњубини тифл ва бо ин сабаб дучори беморињои гуногун гардидани тифл ва модар, боиси вайроншавии оила мегардад. Дар китоби «Танзими оила дар ислом»-и профессор Абдурањими Умрон омадааст: «Синну сол њангоми никоњ ањамияти биологї, иљтимоию маданї ва демографї дорад. Аз нигоњи биологї, мубошират бо духтари ноболиѓ боиси осеб дидани узвњои занона мегардад. Зиёда аз ин, агар зан њомиладор шавад, ба ў ва фарзанди дар батнашбуда хатари калон тањдид мекунад. Касоне, ки дар синну соли бисёр љавон оиладор мешаванд, камбудии оромї дар оилаашон њис хоњад шуд. Ин маънои онро низ дорад, ки дар синну соли љавонї ба даст овардани ризоият дар байни зану шавњар мушкилтар мегардад ва никоњ бебарор шуда, метавонад бо људошавї анљом ёбад. Дар
Ќуръони маљид дар бораи синну соли хонадоршавї ва њалли андозаи синну сол ишорањои умумї дода шудааст. Имом Абуњанифа дар бораи никоњ дар синни 18 барои писарон ва 17 барои духтарон сухан меронад». Бармањал ба шавњар додани духтарон ва издивољ дар синни то никоњ дар ќонунгузории љиноии
Љумњурии Тољикистон низ дарљ гардидааст. Мутобиќи моддањои 167 ва 168-и Кодекси љиноятии Љумњурии Тољикистон барои бармањал (то 18-солагї) ба шавњар додани духтар ва оиладор кардани писар љавобгарї пешбинї шудааст. Дар баъзе мавридњои истисної издивољ дар 17-солагї иљозат дода шудааст. Аммо дар 15-16-солагї њам духтар ва њам писар аз љињати рўњиву равонї барои зиндагии якљояи хонаводагї омода нестанд, зеро худи онњо њоло ба тарбия ниёз доранд. Аз тарафи дигар, дар сурати бармањал издивољ кардан, онњо тањсили худро дуруст идома дода наметавонанд ва аксаран тањсилро бо сабаби мушкилињои оилавї тарк мекунанд. Ин њама ба хушунати рўњиву љисмонии нављавонон оварда мерасонад. Табиист, ки дар чунин њолат фарзанди онњо низ носолим ба дунё омадаву ба воя мерасад. Хосият МИРЗОЕВА, директори Маркази солимии репродуктивии ноњияи Носири Хусрав
НАРХИ МАњСУЛОТИ МУњИМИ ОЗУќАВОРї ДАР БОЗОРњОИ ВИЛОЯТИ ХАТЛОН Апрели 2017
ҶДММ «САХОВАТ»-И КӮЛОБ Апрели Апрели 2018 2017
125-145 сомонӣ
160 сомонӣ
140-148 сомонӣ
160 сомонӣ
35-38 сомонӣ
35 сомонӣ
35-36 сомонӣ
32 сомонӣ
9-12 сомонӣ
11-13 сомонӣ
10-12 сомонӣ
11-13 сомонӣ
5,50-6 сомонӣ
7,50 сомонї
6 сомонӣ
7,50 сомонї
270-3 сомонӣ
3,70- 4 сомонӣ
2,80-3 сомонӣ
3,80 сомонї
3,50-3,70 сомонї
1,50 сомонї
3,30 сомонї
160-2 сомонӣ
2,50 сомонї
2 сомонӣ
2,30 сомонї
5-13 сомонӣ
7-12 сомонӣ
7-12 сомонӣ
7 сомонї
6 сомонӣ
6,50 сомонї
6 сомонӣ
7 сомонї
6-7 сомонӣ
12 сомонӣ
7-8 сомонӣ
15 сомонї
12 сомонӣ
21 сомонӣ
13 сомонї
18 сомонї
7-8 сомонӣ
4-5 сомонї
8-10 сомонї
5-6 сомонї
65-75 дирам
75 дирам
80 дирам
80 дирам
ҶДММ «ФАРОВОН»-И БОХТАР Апрели
50 кг орд
2018
1 кг гўшт
1 литр равѓан
1 кг шакар
1 кг картошка
1 кг пиёз
1,50 сомонї
1 кг сабзї
1 кг биринљ
1 кг макарон
1 кг бодиринг
1 кг помидор
1 кг ќулфинай
1 дона тухм
Низомиддин ИСОЕВ, «Хатлон»
Дил, ки ранљид...
ЧАРО ОДАТИ БАХШИДАН НАДОРЕМ? Инсонњо аз барои чизе ва ё одати ба худ хосашон баъзан якдигарро ба дараљае меранљонанд, ки ногуфтанист. Вале барои озори касе узрхоњї кардан як василаи хеле муњими дубора ба даст овардани дил аст. Табиист, ки шахси ранљида бахшад. Мо, инсонњо, ки иддаои то чанд муддат наметавонад аз бандагї ва дўстдории Худоро мегуноњи нафаре, ки ўро озор докунем, зебанда нест, ки аз ин сифадааст, гузарад. Аммо бењтар аст, ти нек, яъне бахшидан худро дар ки якдигарро дар њама гуна њолат канор гирем. бояд бубахшем. Зеро мегўянд, ки Домулло Њамидиддин, рўњоние бењтарин инсон онест, ки хашми аз шањри Бохтар, бо такя ба ањкоми худро зуд поин мебарад ва гунањро шаръии дини мубини ислом изњор мебахшад. дошт, ки кибру ѓурур имони инсонРаљабмоњ Рањимова, як зани ро коста мегардонад. Кинагириву рўзгордида, омили асосии кинанабахшидан аз ислом нест ва ингирии инсонњоро аз паст будани сони мусалмон бояд кинаву ѓурур шуурнокї ва камсаводї медонадошта бошад. Вай афзуд, ки над. Ин зан шоњиди он аст, ки ду адоват имонро заиф мегардонад, њамсояаш солњост аз њамдигар њамчуноне, ки талхї асалро бетаъм ранљидаанду то њол якдигарашонмекунад. ро омода нестанд, ки бубахшанд. Бархе инсонњо одати њамешагї “Њатто кўдакони онњо низ аз зану доранд, ки бо бањонаи каме бояд фарзандони он њамсоя нафрат донафареро ранљонанд ва аз ин коранд ва њељ насињате мусоидат рашон ба њадафи одатшудаи хеш накард, то онњо созиш кунанд”, бирасанд. мегўяд Раљабмоњ Рањимова. Фарзона Каримова, сокини Равоншиносон бар он аќишањри Левакант, зимни суњбат даанд, ки аз рўйи характери инсон гуфт, баъзе шахсоне њастанд, ки бо њангоми муошират ба якдигар ин туњматкорї дили наздикони худро ранљишњо сар мезананд ва бояд меранљонанд. Ин боис мешавад, ки инсонњо њисси якдигарфањмї дошљабрдидањо њељ гањ барои бахшидан та бошанд. розї намешаванд. Худи Фарзонаро Фатњиддин Ќурбонов, равонборњо бархе аз дугонањои наздикаш шиноси љавон, мегўяд, ки кибру бидуни гуноњаш туњмат кардаанд ѓурури инсон аз овони хурдї дар ва онњоро барои туњматкориашон фарзандон бо муноќиша кардан чизе нагуфта бахшидааст. бо њамсолонашон пайдо мешавад. Агар гуноње кардему дар Вай мутмаин аст, ки барои рафъи ваќташ узрхоњї не, пас, пайомади кинаи дил бояд салом кард, зеро он хеле нохушоянд хоњад буд. Расалом адоватро нест мекунад ва совоншиносон бар он назаранд, ки зиш ба миён меорад. Ин равоншихислати кинагириву набахшидани нос изњор намуд, ки пеш аз њама, инсонњо, аз рўйи типњои характер, волидон ба фарзандони хеш бобабештар ба одамони ба типи меланти ин масъала бояд тарбияи дуруст холик дохилшуда мансуб аст. дињанд. Парвина Азизова, равоншинос Гуфта мешавад, ки дар шава омўзгори ДДБ ба номи Носири роити имрўз инсонњо миёни хеХусрав, сабабњои хашму ѓазаб ва шовандон ва оилањои худ њатто нофањмию љанљолњоро дар дуруст зимни муноќишањо аз якдигар ба роњ намондани раванди муомеранљанд ва ин носозгориву аз шират арзёбї мекунад, ки инсонњо њам ранљиданњо солњо давом меёимрўз баъзан њунари фањмидани баду ба нафарони дигар низ таъсиякдигарро надоранд. ри манфї мерасонад. - Дар њама њолат инсонњо хато Рухшонаи Шералї, љавоне аз мекунанд, аммо узрхоњї ва ё бахшањри Бохтар, дар суњбат бо мо шидан аз сифатњои бењтарини гуфт, оилаеро медонад, ки дар инсонї мањсуб меёбад, - афзуд миёни ду бародар барои масъалаи ў. - Гоње љангу нофањмињои солњо таќсимоти замин чанд сол ќабл тўлмекашидаро бо зикри як љумлаи нофањмие сар задаасту онњо то њол сода: “бубахшед, хато аз ман аст” муноќиша мекунанд. Аз ин љост, метавон пешгирї кард. Агар наки хурсандиву маъракањои хешро фареро ранљондем ва узрхоњї набидуни њам мегузаронанд. “Агар кардем, агар нафаре моро озор дод онњо якдигарро мебахшиданд, то ва мо ўро набахшидем, пас, мо аз имрўз байни онњо дигар носозгољумлаи инсонњои наљиб буда намерие намешуд ва имрўз мардум ба тавонем. онњо лаънат намегуфт”, - изњор Аз ин рў, бояд дилеро дошт Рухшона. наранљонем, зеро Соиби Табрезї Аз рўйи тафсилоти рўњониён, мегўяд: оёти ќуръонї, ки “Бисмиллоњи-рДил, ки ранљид аз касе, хурсанд рањмони-р-рањим” асту маънояш кардан мушкил аст, “Ба номи Худованди бахшандаву Шишаи бишкастаро пайванд мењрубон” мебошад, далолат бар кардан мушкил аст. ин мекунад, ки Худованд дўст медорад пайваста бандагонашро буЗеваршоњ ЃОЗИЕВ
Донишманди соњибкитоб Абдулњамид Гулањмадов чанд сол боз таснифоти хешро ба мавзўъњои доѓи рўз-сањењ намудани порањои таърихи норавшани гузаштагонамон, наќши инсонњои бузург дар тањкими рўзгори љомеа, тарбияи афроди созанда ва бунёдгар мебахшад. Китоби ба тозагї тањиянамудаи нависанда «Пайвандгари асрњо» ном дорад. Мо бо нависанда Абдулњамид Гулањмадов њамсуњбат шуда, доир ба таснифи навашон, мазмун ва мундариљаи китоб бо чанд савол мурољиат намудем. - Шумо љашни 70-солагии Донишгоњи давлатии шањри Кўлоб, њамзамон таљлили 700солагии аллома Мир Сайид Алии Њамадонї ва аз љониби давлатњои муштаракулманофеъ маркази фарњангї эълон шудани Кўлоби бостонро илњомбахши офариниши китоби наватон маънидод намудаед. Дар ин рўйдодњо Сардори давлат сањми созанда дорад. Дар ин хусус чанд сухан мегуфтед? -Њар се масоил проблемањои муњими њаёти љомеа буда, дар њаллу фаслашон Президенти мамлакат на танњо наќши бориз доранд, њамзамон ин шахсияти бузург дар раванди бунёдгароињои хеш дар фосилаи кўтоњи таърихї навсозињои аќлтасхиркунандаро ба вуљуд оварданд. Дар тўли ду-се соли омодагї ба љашни бузургдошти Кўлоби бостон дар маркази ил-
Тўсї баробари лашкари садњазора шуљоату мардонагї ато мекунад: Пароканда лашкар наояд ба кор, Дусад марди љангї бењ аз сад њазор. Барои ба ин дастовард расидан мебояд падару модар дар робитаи наздик ба мактабу омўзгорони њирфаї зањмат бикашанд. Дар даврони Шўравї чунин тарбиятгарони муваффаќ хеле зиёд буданд. Комёб будани эшон аз он љо сарчашма мегирифт, ки аввало омўзгор ба тамоми маънї донишвар буд ва њастиашро дар боби тарбия намудани шогирдони босавод ва хирадпеша мебахшид. - Муњтавои шумо чї бошад, ки дар фасли дуюми китобатон аз саргузашти мањз њамин гуна педагоги љонфидо Фаттоњ Самад ќисса намудаед?
Пайвандгари асрњо
мию фарњангии куњандиёр корњое анљом дода шуданд, ки дар њафтод соли даврони Шўравї тимсолашро касе ёд надорад. Айни замон њамин гуна созандагию бунёдкорињо дар тамоми манотиќи мамлакат рўйи кор оварда шуданд. Соли гузашта шоњиди он будем, ки Њисори шодмон василаи бунёдкориву созандагињои назаррабо аз нав эњё гардид. Овардани ин арќом, ки дар њафтод соли даврони Шўравї дар тамоми љумњурї њамагї 2700 мактаб сохта шуда бошанд, дар даврони соњибистиќлолї танњо дар њудуди вилояти Хатлон беш аз 2500 мактаб бунёд гардидааст. Такя ба илму маориф ва соњаро љабњаи афзалиятнок ќарор додани Љаноби Олї нишонаи пешравињои наљиби имрўзаву оянда хоњад буд. Аз тарафи Президенти мамлакат ќабули Ќонуни Љумњурии Тољикистон «Дар бораи масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд» идомаи такмилу тањкими сиёсати маорифпарварии Љаноби Олї буда, дар тарбияи насли наврас баробари наќши муассир доштан љомеаро ба он њидоят менамояд, ки дар рўњияи њамаљониба пос доштани арзишњои миллии ниёгонамон љомеаи шањрвандиро бунёд ва мустањкам намоем. Зеро анъанаи мусбати зањматпарастї, илмдўстї, эњтиром ба калонсолон ва назди волидону муќаддасоти ватандорї арљ гузоштан, љуз ростї ба дурўѓу луќмаи њаром нафрати инсонро бедор кунонидан аз ќаъри ќарнњо миллати тољикро шуњрати тољдорї бахшида буд. Чунин хулќу атвори њамида ба гузаштагонамон даст дод, ки бањри эъмори љањони мутамаддин дар олами илму фарњанг бузургтарин нобиѓањоро ба вуљуд оварад. Нобиѓањое, ки роњи тараќќиёту сохтани љамъияти саодатманд ва ормониро барои ањли башар даврони дар љањолат сар то по ѓарќ будани љомеа пешгўї ва муаррифї намуданд. Агар ба таъриху адабиёти классикї назар андозем, мебинем, ки аз Абўабдуллоњи Рўдакї, Кайковус , А. Сино, Авфии Бухорої, Саъдии Шерозї , Љомиву Восифї то Ањмади Дониш доир ба тарбияи фарзандон ва муносибату муоширати оиладорї на фаќат шеъру њикоёти љолиб доранд, балки дар ин бахш асарњои махсус низ тасниф намудаанд. Эмомалї Рањмон дар шароити нави таърихї зарурати рў овардан ба анъанањои миллї ва дар чорчўбаи он арзишњо тарбия намудани насли наврасро чун самти афзалиятноки љомеаи имрўза ба миён гузошт. Эњтироми падару модар, мардуми калонсол, дўст доштани ватан ва њамеша бањри дифои он омода будан, воќеан њам, аз бузургтарин арзиши ќавмњои Шарќ буданд. Љаноби Олї имрўз барњаќ аз ањли љомеа таќозо доранд, ки фарзандон мањз дар њамин рўњия тарбия шаванд. Номуси мањбубияти волидайну њимояи зодгоњро дар сар парваридани фарзандон неруи муќтадирест, ки шумораи аз рўи миќдор андаки сарбозонро чун таманниёти Фирдавсии
- Таќдири каминаро Худои бузург зайле наќќошї намуда будааст, ки аз хурдсолиам ба кору бори ин бузургмард хуб шиносої доштам ва љањду љадали пайвастааш дар кори таълиму тарбия ва дастовардњои беназираш хонандагонро на фаќат ба ваљд меовард, балки ба он њидоят мекард, ки дар пайравии устоди љавонамон дар оянда касби омўзгориро пешаи хеш намоем. Бачагии Самад Фаттоњ ба солњои Љанги Бузурги Ватанї рост омадааст. Дар синну соли наврасї баробари тањсил кардан дар мактаб дар корњои сањрої, кишт кардани ѓалла, љамъоварии њосил ва онро дар анбор љо кардану ќисми зиёдашро ба фронт равон намудан фаъолона ширкат меварзид. Њамин мењнати шабонарўзї бачањоро хеле барваќт дунёфањм, роздону ба муаммоњои зиндагї хуб сарфањм мерафтагї гардонида буд. Ин буд, ки баъди синфи њафтумро дар ќишлоќи Санги Рамаи ноњияи Ховалинг хатм кардан роњи шањрро пеш мегирад. Талабаи аълочиро омўзгоронаш ба хондан саъй мекарданд. Танњо модараш аз ба шањр рафтани фарзанди калони оила ва ёвари асосияаш дар зиндагї ба вањм меафтод. Зеро Самад њафтсола буд, ки падараш аз дунё гузашт. Акнун дар ин синну сол ќариб њамаи бори зиндагї ба дўши ў буд. Вале устодонаш тавонистанд модарашро розї кунонанд. Апаи Фотима бо тўшаи барои Самад аз кулчаи ширмолу маѓзу чаѓз омоданамудааш љигарбандашро бо ќалби пур аз орзуњои нек тобистони соли 1946 ба Кўлоб гусел кард. Самади дилбохтаи илм дар омўзишгоњи педагогї њамаи имтињонњоро бо бањои аъло супорид. Дар давоми хондан Самади љавон љузъ донишљўи фаъолу аълохон буданаш, њамчун ташкилотчии соњибистеъдод буданашро низ њаматарафа нишон дода тавонист. Баъди хатми курси аввали омўзишгоњ аллакай ба ташкилоти иттифоќи касабаи донишљўёни дабистон сарварї мекард. Сиёсати он даврон, ки «кадрњо њамаро њал мекунанд» баъди љанг ањамияти боз њам бузургтар пайдо карда буд. Махсусан, дар соњаи мактабу мактабдорї ва тарбияи шахсиятњои босавод. Васиятњои асосгузори давлати Шўравї дар рисолаи «Иттифоќи љавонон» мансабдоронро дар њамаи зинањои давлатдорї сахт муваззаф менамуд, ки ба тарбияи насли наврас диќќати аввалиндараља дињанд». Љавонон дониши худро бояд бо мероси маънавии гузаштагонамон њамарўза бой гардонанд. Мо ояндаи љомеаи коммунистї ва зиндагии дурахшони инсониятро бе чунин замина барпо карда наметавонем. Тарбияи љавононро тарзе бояд ба роњ монд, ки ба љузъ аз худ намудани дурдонањои бењтарини мероси ниёгон бо донишу кашфиётњои тозаи хеш дар фосилањои мухталифи њаёт роњи пешгирифтаи моро мунаввар гардонида тавонанд. Мањз сафи коммунистонро аз њисоби њамин гуна љавонони асосњои илмро пурра аз баркарда зиёд гардонида, љойгирони сазовори худро пайдо мекунанд. Он гоњ метавон кафолат дод,
Интихоби мо сулњу вањдат аст, на љангу љидол Имрўз шахсони хоину дурўя, ки бо бадномию бадхоњиашон нисбати давлату миллат ном баровардаанд, машњуранд, анљумане бо ном "Озодандешон" таъсис дода, пайваста тавассути маводи иѓвоангезона бар сари миллати тољик борони туњмат мерезанд. Бањсу мунозирањо карда, баромадњои бемаврид ва бемазмунро баён менамоянд. Ин афрод, мардумро ба сўи терроризм ва экстремизм љалб кардан мехоњанд. Албатта, амалњои мољарољўёнаашон сари хасе таъсир надоранд, вале моро ин далел, ки тољик бадхоњи миллати хеш шудааст, нороњат намудааст. Истиќлолият ва вањдат неъматест гарон барои мардуми тољик, ки бо љањду талошњои софдилонаи Асосгузори сулњу вањдати миллїПешвои миллат, Президенти Љумњурии Тољикистон муњтарам Эмомалї Рањмон ба даст омада, ормонњои деринаи мардуми кишварро амалї намуд. Ѓамхорињои доимии Пешвои миллат, хусусан нисбат ба љавонон, боиси ифтихор аст. Љавонони мо дар њар љое, ки бошанд ин ѓамхорињоро дарк намуда, њисси баланди миллї доранд, бо ватан, миллат, давлати соњибистиќлоли худ ва забону фарњанги миллии хеш ифтихор менамоянд. Љавонон, яъне насли замони истиќлол аз наслњои пешина бо дониш, маърифату љањонбинї, сатњи тафаккур ва одобу ахлоќ фарќи куллї доранд. Мо- љавонон шукрона аз он дорем, ки дар як кишваре зиндагї дорем ободу осуда ва ин кишвар бо вањдату
субот асос ёфтааст. Шароити хуби зиндагии мо байни бештари мамлакатњои љањон бо фазои оромии худ фарќкунанда аст ва ин фазои оромро мо -љавонон намегузорем, ки касе халалдор созад ва барои њимояи он њамеша омодаем. Шахсони бо ном "озодандешон" ва дигар ифротгароён намедонанд, ки шахси солимаќл, соњибистеъдод ифтихори оила ва саодатмандии кишвар аст, аммо баръакси њол, яъне шахси фитнаангез доѓи дили падару модар, дарди љомеа, омили низоъ ва фитнањои навбатї мебошад. Хуб мешуд, ки онњо ба љойи корњои иѓвоангезона корњои хайр, ба мисли пешнињод кардани ѓояњои созанда барои инкишофи мамлакат ва ѓайра машѓул шуда, ба дигарон, хусусан ба љавонон њамчун намунаи ибрат мешуданд. Њаминро гуфтан мехоњам, ки шахси солимаќл, ки барои муттањидию вањдатофарї, ифтихори ватандорї, покизагии маънавию ахлоќї ва инкишофи давлат кўшиш менамояд, байни љомеа нуфузу эътибори хосса пайдо мекунад. Вале бадандешї бадбахтии роњгумзада мебошад. Бо ин ду-се нодону љоњил, ки худро “озодандеш” меноманд ва њар кї ба монанди онњо худфурўхта нест, ба ќавли мутафаккири аср Абўалї ибни Сино “кофираш мехонанд”, мегўям, ки ба хотири ваъдаи ночизи бегонагон амал накарда, бењуда худро шарманда насозанд! Худойназар САИДНАЗАРОВ, шањри Бохтар
3
ХАТЛОН
ПанЉшанбе, 19 апрели соли 2018, №15 (3152)
ки ѓояњои коммунистї амалї мешаванд ва инсоният ба орзуи деринааш: «баробарї, бародарї, зиндагии арзанда барои њамагон мерасад», таъкид менамуд доњии мењнаткашони тамоми олам В.И.Ленин. Идеяи бузургдошти ањли маориф, воќеан њам, шахсияти омўзгоронро дар љомеа ба афроди обрўманду мунодиёни пешгоми зиндагї ташаккул дода буд. Њамаи хонандагони хушсаводи мактабњо он солњо њаваси омўзгор шуданро дар дил мепарвариданд. Ваќте ки овозаи дар мактаби њафтсолаи Хонаобод директор тайин шудани хатмкардаи институти дусолаи муаллимтайёркунї Самад Фаттоњро шунидем, хонандагони синфњои болої маслињат кардем, ки ба дидани ў меравем. Њамин тавр њам кардем. Бо вуљуди сардии њаво ба сўи њадаф шитобидем. Дар мактаб ба мо ќаровул синферо, ки директор дарс медод, бо ишора роњбаладї кард. Мо аз тиреза ба тарзи дарсдињї ва тањлилњои фањмову хотирнишини муаллим њарисона ањамият медодем. Ногоњ чашми директор ба мо афтод ва ба назди тиреза омада, ба кї кор доштанамонро пурсон шуд. Посух додем: - Ба шумо. Он кас бо мулоиматї изњор карданд, ки баъди дањ даќиќа дарсаш тамом мешавад ва моро ба њузур мепазирад. Ваќте ки моро ба утоќи кориаш хонд, боз ба чї њољат доштанамонро пурсон шуд. - Мо шуморо диданї омадаем, - гуфтем. Директор хоксорона ба мо фањмонданд, ки барои омўзгори хуб шудан танњо њавас кифоя нест. Бо бедорхобї ва шабзиндадорї метавонед савияи донишатонро баланд бардоред. Ба ин васила бо усулњои пешќадам бо бачањо кор карда тавонистан, раванди дарсро шавќангез ва љолиб гузаронидан даст медињад. Ин њидоятњои омўзгори донишманду директори љавон интихоби моро дар љодаи омўзгорї роњхати њаётї бахшид. Тобистон баъди хатми синфи 7 чанд нафар барои имтињонсупории омўзишгоњи омўзгорї роњи Кўлобро пеш гирифтем. Медонистем, ки С. Фаттоев пеш аз дохили донишкада омўзишгоњи педагогиро хатм намудааст. Толибилмон ин љо низ бо кўшишу ѓайрати зиёд дониш меандўхтанд ва номашон мудом дар лавњаи аълочиёни омўзишгоњ буд. Њамзамон, фаъолияти минбаъдаи пири маънавиамон устод Фаттоњ Самад аз дидгоњи мо берун набуд. Ў баъди тањсил дар донишгоњи навтаъсиси шањри Кўлоб ва гирифтани маълумоти олї як муддат дар дењаи Калоти Љамоати дењоти Дањана сарвари мактаби дањсола шуда кор кард. Дар таълимгоње, ки эшон роњбар буданд, сифати таълиму тарбия нисбат ба дигар макотиби минтаќа аз њар љињат пеш рафт. Вазорати маориф њамаи инро ба инобат гирифта, Фаттоњ Самадро мудири маорифи шањри Кўлоб тайин намуд. Вале ин ваќт дар минтаќа мушкилоти мактабдорї дар ноњияи Фархор зиёдтар буд. Бањри бењдошти кор ўро ба њайси мудири маориф ба ноњияи Фархор фиристоданд. Њизби коммунист шахсони дар сиёсат обутоб-ёфта ва тарбиятгарони моњирро ба сафњои худ љалб менамуд. Ин буд, ки ўро дар ноњия ба вазифаи мудири шуъбаи тарѓиботу ташвиќоти њизби коммунист пешбарї менамоянд. Баъди Љанги Бузурги Ватанї низ осори он зиндагиро сангин карда буд. Бачањои аз падар мањрумгашта, аксаран дар ятимхонањо таълиму тарбия мегирифтанд. Ин ќисмати мактабњо сар то сар мушкилот доштанд. Маќсади давлат он буд, ки ятимон баробари ба ѓамхории њамаљониба фаро гирифта шудан, мењнатдўст ва соњиби саводи баланд бошанд. То ки баъди хатми интернат дар мактабњои олї тањсил карда, њамчун мутахассиси бењтарин ба камол бирасанд. Он замон дар минтаќаи Кўлоб калонтарин парваришгоњ дар дењаи Саричашма буд. Вале бо вуљуди тез-тез иваз шудани роњбаронаш њадафи вазорат љомаи амал напўшид. Оќибат, интихоб ба сари маорифчии номдор Фаттоњ Самад омад. Директори нав дар тўли 5-6 соли фаъолияташ дар парваришгоњ корњоеро ба сомон дод, ки барои маорифчиёну роњбарони ноњияи кўњї шабењи афсона буданд. Дар як муддати кўтоњ нишондињандањои таълимию хољагидории мактаб дар байни тамоми парваришгоњњои љумњурї ба љойи аввал баромад. Мактабе, ки шогирдонаш то 95 фоиз ба макотиби олї дохил шуданд, дастпарварони ин коллектив буданд. Ѓайбулло ЊАЛИМОВ (Идома дорад)
БДА хабар медињад Бозрасии давлатии автомобилии вилояти Хатлон аз оѓози амалиёти “Велосипедрон” дар ќаламрави вилояти Хатлон хабар медињад. Амалиёти мазкур аз 14 то 23-юми апрели соли равон давом хоњад кард.
АМАЛИЁТИ «ВЕЛОСИПЕДРОН» ДАР ХАТЛОН
Тавре Ёрмањмад Давлатов, нозири калони гурўњи тарѓиботу ташвиќотии шуъбаи Бозрасии давлатии автомобилии вилояти Хатлон ба рўзномаи «Хатлон» иттилоъ дод, давоми се моњи соли љорї дар миќёси вилоят 5 њодисаи роњу наќлиёт бо иштироки велосипедронњо ба вуќўъ пайвастааст. Дар натиљаи он ду нафар ба њалокат расида, 4 нафар маљруњ гардида, дар беморхона бистарї шудаанд. Мавсуф афзуд, ки аксари њодисањои роњу наќлиётї бо иш-
тироки волосипедронон шабона рух додаанд. Сабаби аслии ин њодиса дар надоштани нургардонии сафеду сурх унвон мешавад, ки ронандагон дар торикии шаб онњоро намебинанд. - Бинобар ин аз велосипедронњо даъват менамоем, ки воситаи наќлиёти худро дар њолати хуби техникї нигоњ дошта, дар ќисми пеши велосипед нургардони сафед ва дар ќисми ќафои он нургардони сурх насб намоянд, - зикр дошт Ё. Давлатов. Ф. Давлат, «Хатлон»
МУСОДИРАИ 20 КГ МАВОДИ МУХАДДИР ДАР САРЊАД Убури ѓайриќонунии сарњади давлатї ва кўшиши интиќоли маводи мухаддир ба Љумњурии Тољикистон аз љониби марзбонони кишвар пешгирї карда шуд. Тавре аз маркази матбуотии Ќўшунњои сарњадии Кумитаи давлатии амнияти миллии Љумњурии Тољикистон ба рўзномаи «Хатлон» хабар доданд, хизматчиёни низомии Отряди сарњадии “Њамадонї”-и Ќўшунњои сарњадии КДАМ Љумњурии Тољикистон дар якљоягї бо кормандони КДАМ Љумњурии Тољикистон дар вилояти Хатлон дар яке аз минтаќаи дидбонгоњи сарњадї амалиёти муштарак гузарониданд. - Дар натиља аз ќочоќчиёни афѓон таќрибан 20 килограмм маводи му-
хаддири навъи бангдона дарёфт ва мусодира шуд, - афзуд манбаъ. Њамчунин, њангоми гузаронидани корњои кофтуковиву поксозии марзи давлатї дар минтаќаи Отряди сарњадии “Шўрообод” дар наздикии иншооти хатти марзи давлатї махфигоњи махсус пайдо карда шуд. Њангоми азназаргузаронї аз дохили он 5 килограмм маводи нашъадори сахтаъсири героин дарёфт ва мусодира карда шуд. Фаромўз БОБОЕВ,
«Хатлон»
Дар боби тарбияи кўдак
ИБНИ СИНО ВА ТАРБИЯИ МАЪНАВИЮ АХЛОЌИИ ФАРЗАНД Бузургони миллати мо њамеша таъкид намудаанд, ки ба кори тарбия аз айёми тифлии инсон оѓоз кардан лозим аст. Ин таъкид бояд дастури њамешагї барои њар як падару модар, инчунин мураббиёни кўдакистонњо бошад. Дар ин самт наќши кўдакистон њамчун зинаи нахустини низоми таълиму тарбия барои тарбия ва таќвияти зењни кўдакон бисёр муњиму созанда мебошад. Ривояте њаст: падару модари љавон аз Абўалї ибни Сино пурсидаанд, ки тарбияи кўдаки њафтрўзаашонро аз кай оѓоз кунанд? Сино посух гуфтааст, ки аллакай њафт рўз дер кардед, зеро тарбия аз рўзи таваллуд оѓоз меёбад. Дар љавоби Абўалї ибни Сино маънои бузурге нињон аст, ки шунавандаро ба фикру андеша водор месозад. Барои он ки таълиму тарбияи фарзанд дар сатњи хеле баланд ба роњ монда шавад, пайванди мутаќобилаи се нињоди иљтимої - оила, муассисаи таълимї ва љомеа бисёр муњим аст. Яъне, тарбия нахуст дар оила, сипас дар кўдакистону мактаб ва баъд аз ин дар љомеа амалї мегардад. Тибќи «Консепсияи миллии тарбия» дар Љумњурии Тољикистон тарбияи маънавию ахлоќї яке аз шаклњои асосии тарбия мањсуб меёбад ва ба њам зич алоќаманд буда, њамдигарро пурра мекунанд. Хираду дониш ва одобу ахлоќ дар назди Ибни Сино пурарзиштарин сифатњои инсон ба шумор мерафт. Ба аќидаи ў, њар як инсон бояд донишандўзї намояд ва адабро фаро гирад, то соњиби сифатњову кирдори нек гардад ва тавонад барои љомеа узви муфиде ба шумор равад. Дар осори педагогии Ибни Сино тарбия мавќеи калонро ишѓол мекунад. Ба аќидаи ў, тарбия на модарзодї, балки мањсули муњити иљтимої буда, дар рафти муомилоти байни одамон ташаккул меёбад ва бо њамин ў таѓйирнопазирии ахлоќро рад мекунад. Касе, ки мехоњад дар ахлоќи худ ислоњ бинад, бояд аз ахлоќ ва рафтори мардум огоњ шуда, онро ба ахлоќ ва рафтори худ муќоиса намояд. Дар тарбияи ахлоќї ў њолати рўњии одамро мавќеи асосї њисобидааст. Ба аќидаи Сино, тарбияи ахлоќї ба тарбияи нафс алоќаи зич дорад. Инсоният бидуни ахлоќ вуљуд дошта наметавонад. Ў таъкид мекунад, ки тарбияи муттасили инсон бояд аз синни шашсолагї оѓоз ёбад. Тибќи арзёбии муњаќќиќон, Сино тарафдори тарбияи коллективї буд, зеро агар кўдак њамдарс, њамсуњбат надошта бошад, ин боиси ранљиши хотири ў мегардад. Аз замоне, ки инсон њамчун мављуди дорои фикр, андеша ва хираду тафаккур намудан арзи вуљуд кардааст, тарбияи одобу ахлоќ яке аз мавзўъњои муњимми ў будаанд. Ва ин табиист, зеро таълиму тарбия дар рўњияи одобу ахлоќи нек муњимтарин омили саодату камоли одамї ва љомеаи инсонист. Дар тамаддуни башарї назари халќи тољик бисёр намоён аст, ки бузургонаш њама ќисматњои бузурге аз осори худро ба панду насињат дар боби ростї ва дурустї, накуї ва накукорї, адлу инсоф, беозорї, эњсон ва мурувват, дўстию рафоќат, њифзи обрўй ва мавќеи инсонї бахшидаанд. Шайхурраис Абўалї ибни Сино, яке аз бузургтарин олим дар таърихи башарият, фармудааст, ки тарбияи кўдакро аз нахустин лањзаи ба дунё омаданаш оѓоз бояд кард. Мо бошем, ба ин гуфта чандон ањамият намедињем. Дарк намекунем, ки хишти аввалини шахсият мањз дар оила гузошта мешавад ва агар дар ин зина хатое содир шавад, ислоњи он ба падару модар, муаллимон ва љомеа душвор хоњад гашт. Абўалї ибни Сино рисолаи “Тадбири манзил”-ро ба
масъалањои оилавї бахшида, аќидањояшро дар бобати тарбияи фарзанд баён намуда менависад: ”Њуќуќи фарзанд дар зиммаи падар ин аст, ки вайро номи наку бимонад ва кўдакро аз корњои ношоям њифз намояд, фарзандашро хуб донад ва омўзад, ки воситаи ягонаи омўзиши фарзанд ин мушоњида мебошад”. Аќидањои педагогии Абўалї ибни Сино нисбати тарбияи кўдакон ва пешаи мураббиёну омўзгорон дар асарњояш «Тарбияи оилавї», «Омўзишу парвариши мадрасии фарзанд» ва «Тадбири манзил» хеле равшан зикр ёфтаанд. Ў дар ин асарњояш таъкид намудааст, ки мураббиёну омўзгорон бояд њар як усулу роњи тарбияро дар мавќею љойи худ истифода баранд. Њамчунин, Абўалї ибни Сино зикр кардааст, ки омўзгор бояд барои њар як рафтору кирдори нодурусти содирнамудаи кўдак бетафовутї зоњир накарда, рафтори нодурусти кўдакро ба ў фањмонда, ба ислоњшавиаш кумак намояд. Яке аз ќисматњои муњими таълимоти Абўалї ибни Сино нисбати фарзанд дар китоби «Омўзишу парвариши мадрасии фарзанд» зикр гардидааст. Дар ин китоб асосан дар баробари чї тавр кўдакро ба мактаб тайёр намудан сухан меравад. Дар баробари ин, дар ин китоб бисёр фикрњои љолиб дар бораи талабот нисбат ба касби омўзгорї, муносибати мураббї ва таълимгиранда оварда шудааст. Ба аќидаи Абўалї ибни Сино, мураббї ва омўзгор, пеш аз њама, бояд боандеша, диндор бошад, яъне ба талаботи замона љавобгў ва дорои фикри солим бошад. Аз рўйи фањмиши њозиразамон, ў бояд усул ва роњи тарбияи кўдаконро, ки ба талаботи илми этика (ахлоќ) ва педагогика асос ёфтаанд, донад. Сифатњои шахсии мураббї ва омўзгор ботањаммул будан, олињимматї, пок будан ва донистани шаклњои муошират мебошад. Ба аќидаи Абўалї ибни Сино, шахси дорои сифатњои неки ахлоќї набуда мураббї омўзгор шуда наметавонад ва одоби муошират бошад, боз яке аз шартњои дигари талабот нисбат ба касби омўзгорї мебошад. Рисолати мураббиёни муассисањои томактабї кори бенињоят масъулиятнок буда, аз мураббиён, яъне тарбиятгарон, пеш аз њама нисбат ба кўдак мењру муњаббати самимї доштанро таќозо мекунад. Мураббї бояд ба кўдак ва ояндаи ў назари нек дошта, аз дунёи беолоиши кўдак бохабар бошад. Ба њамин мазмун Абўалї ибни Сино дар назди омўзгорон, таълимдињандагон ва тарбиятгарону мураббиёни кўдакону наврасон як ќатор талаботро ба миён гузоштааст. Ў дар асари худ «Тарбияи оилавї» таъкид намудааст, ки вобастагии зичи байни тану рўњ, таъсири рўњ ба бадан ва бадан ба рўњ тарбиятгарро водор месозад, ки эњтиёткорона ба кўдакон муносибат намояд. Сино ин талаботро ба таври зайл таснифот намудаааст: - ба омўзгор лозим меояд, ки дар муносибат ба кўдакон муътадилиро риоя намояд; - таълимдињанда бояд ба он эътибори махсус дињад, ки шогирдонаш то кадом андоза таълимоти ўро дар кору зиндагии худ такрор менамоянд; - дар љараёни таълиму тарбия мураббї бояд шаклу усулњои гуно-
гуни таълимро истифода барад; - таълимдињанда бояд мањорати хотира ва њам дигар ќобилиятњои зењнии дастпарваронаш ва њамчунин ќобилияти ба эътидол овардани таќлидкории онњоро дошта бошад; - омўзгор дар шогирдонаш шавќи илмдўстиро дар алоќамандии тарбия, њатто бо љазо додан бедор намояд ва онњоро мунтазам ба такрори чизи омўхташуда ташвиќ намояд; - фикри таълимдињанда ба шогирдон дастрасу фањмо бошад, ў бояд моњияти масъаларо худ дуруст фањмад, баъд кўтоњу фањмо ва бо забони адабї сухан гўяд; - њар як сухани мураббї ва омўзгор бояд њамроњ бо имову ишора ифода ёбад, чунки таълим бо чунин усул нисбатан дастрас буда, бештар дар кўдакон њиссиёти эмотсионалиро ба вуљуд меоварад. Њамин тавр, метавон гуфт, ки афкори педагогии фарзанди фарзонаи халќи тољик Абўалї ибни Сино чун дармони њам рўњї ва њам маънавї ба мардум асрњои аср хизмат менамояд ва нури хиради ў роњи тараќќиёти башариятро мунаввар месозад. Истифодаи босамар аз осори ахлоќию фалсафї ва илмию таълимии шайхурраис дар умури таълиму тарбия бар салоњи кор буда, ин асарњо аз он љумла барои мураббиёни кўдакистонњо чун дастури хуби фаъолияти педагогї хизмат карда метавонанд. Зеро, тавре ки Пешвои миллатамон муњтарам Эмомалї Рањмон таъкид доштаанд: «Зиндагї ва осори Ибни Сино ин мактаби љасорат, тантанаи илму хирад, инсондўстї ва худафрўзї барои бахту саодати инсоният аст». Њамзамон, мо - мураббиён ва кормандони муассисањои давлатии таълимии томактабї ин таъкиди Роњбари давлатро њамеша дар хотир дорем, ки талошњои давлату Њукумат бо бунёди муассисањои томактабї ва таъмин намудани њамаи шароити мусоид барои кўдакон, гузоштани заминањои бунёдии тарбияи насли ояндасоз, ворисони тарбиятдидаву хушахлоќ ва фарзандони њушёру зираки миллат мебошад. Пешвои миллат тарбияи кўдакони имрўзаро, ки насли ободгару ояндасози миллатамон мебошанд, кори бисёр пурмасъулият хонда, изњори итминон кардаанд, ки мураббиёну кормандони муассисањои таълимии томактабї ба иљрои вазифаи худ бо камоли љиддияту масъулият ва мењру муњаббат муносибат хоњанд кард. Ба чунин ѓамхорї ва изњори итминон бояд бо фаъолияти шоиста љавоб дода, дар таълиму тарбияи фарзандони солењу баркамол масъулияти баланд нишон дињем. Шањноза ЮСУПОВА, мушовири МДТТ №16-и шањри Бохтар
Љавонони ватандўстро ба камол расонем Дар Паёми Асосгузори сулњу вањдати миллї-Пешвои миллат, Президенти Љумњурии Тољикистон муњтарам Эмомалї Рањмон, ба наврасону љавонон таваљљуњи аввалиндараља дода, наќши сазовори онњоро таъкид доштанд: “Аксарияти ањолии Тољикистонро љавонон ташкил медињанд, ки онњо давомдињандаи кору фаъолияти насли калонсол, неруи созанда ва иќтидори воќеии пешрафти љомеа, хулоса, ояндаи миллат ва давлат мебошанд. Њар як омўзгор вазифадор аст, ки барои илмомўзиву донишазхудкунї ва таълиму тарбияи муњассилин диќќати љиддї дода, онњоро дар рўњияи ватандўстї ва хештаншиносї роњнамої созанд”. Дастгириву ѓамхорињои Њукумати кишвар дар соњаи маориф чашмрас аст. Пешвои миллат дар Паёми навбатии худ иброз дошт: «Соли 2017 аз њисоби њамаи сарчашмањо љињати сохтмон ва азнавсозии муассисањои таълимї зиёда аз 400 миллион сомонї сарф гардида, 24 њазор љойи нишаст муњайё карда шуд». Боиси ифтихор аст, барои таълиму тарбияи насли наврас дар тамоми манотиќи кишвар муассисањои замонавї ба истифода дода шудааст. Хонандагонро мебояд, ки љавобан ба ѓамхорињои роњбарияти давлату Њукумат тањсили хуб намоянд. Њамеша кўшиш бар он кунанд, ки аз илм ва технологияи замони муосир бархўрдор бошанд. Донистани забонњои хориљї барои насли наврас ва љавони љомеаи муосир метавонад омили рушду такомули њамаљонибаи онњо ва барои расидан ба ќуллањои муваффаќият дар дилхоњ соњаи фаъолият кумакрасон бошад. Дар Паём њамчунин зикр гардида буд: «Мувофиќи назарсанљие, ки созмонњои бонуфузи љањонї доир ба кишварњои рў ба инкишоф анљом додаанд, соли 2017 Тољикистон аз рўи 4 нишондињанда: дастрасї ба тањсилот, сифати тањсилот, сармояи инсонї ва ќобилияти раќобати он дар миёни 101 давлати љањон љойи 54умро соњиб шудааст».
Ин нишондињанда далолат аз он мекунад, ки давоми солњои охир дар кишвар соњаи маориф нисбат ба солњои ќаблї рушд кардааст. Вале набояд бо он ки дар миёни 101 давлати љањон љойи 54-умро соњибем, ќаноат варзем. Зарур аст, ки шароити барои тањсил ба илмомўзии хубе, ки дар кишвар мављуд аст, босамар ба амалисозии маќсадњои неку созанда истифода шавад. Толибилмони муассисањои таълимї ва донишљўёнро барои аз худ кардани тамоми илмњои зарурии љањони муосир набояд чизе садди роњашон шавад. Чунки таваљљуњи Њукумати кишвар бештар ба њамин самт нигаронида шудааст. Инсон бояд дар омўхтани илм ва аз худ кардани њунар фаъол бошад, пайваста барои афзоиш ва инкишофи илмомўзї ва љањонбинии хеш талош варзад. Аз љониби дигар омўзгорони муассисањои таълимї ва тамоми намояндагони соњаи маориф бояд дар самти таълиму тарбияи насли наврасу љавон ва омода сохтани мутахассисони љавобгў ба талаботи бозори љањонии мењнат саъю талоши бештар дошта бошанд. Шањноза Бердиева, омўзгори МТМУ-и №14, ноњияи Данѓара
4
ХАТЛОН
Сухан аз дўстии ду абармарди гулзори маънї
Ќарнњост, ки перомуни њамнишинї ва иртиботи дўстонаи ду суханвари оламшумул, ду тан шахсиятњои барљастаи адабиёти тољику ўзбек дар асри XV Мавлоно Абдурањмони Љомї ва Низомиддин Алишер Навої бо як љањон ихлос суханњои воло навиштаанду њанўз њам менависанд. Зеро ин дўстї парчамест, ки тори сари ду миллат бо насими вањдат парафшон аст, ин дўстї шуълаи фурўзонест, ки танўри дилњоро гарм медорад, ин дўстї љодаи бунёдкоронаю созандаест барои расидан ба њадафњои неки њамсоядорї. Њамин буд, ки ба тасвиб расидани Амри Асосгузори сулњу вањдати миллї- Пешвои миллат, Президенти Љумњурии Тољикистон муњтарам Эмомалї Рањмон љињати ба боѓи «Низомиддин Алишер Навої» иваз намудани боѓи «50-солагии љавонон», воќеъ дар кўчаи Бењзоди шањри Душанбе, рўњбаландии беинтињои мардумони њарду кишварро ба миён овард. Дар ин боѓ пайкарањои ситорагони осмони илму адаб Нуриддин Абдурањмони Љомї ва Низомиддин Алишер Навої њамчун рамзи дўстии халќњои Тољикистон ва Ўзбекистон гузошта мешаванд. Воќеан, дўстї таронаест, ки садояш сарњадњоро убур мекунад, даричаи ќалбњоро мекушояд, њамдилу њамнафас мегардонад. Алишер Навої соли 1441 дар шањри Њирот таваллуд ёфта, он љо бо забони ноби форсїтољикї тањсил мегирад ва баъдан омўзиши дониши ваќтро дар шањри Машњад идома бахшида, њамзамон дар дарбори Абулќосим Бобур Мирзо хидмат менамояд. Мањз дар њамин давра манзараи рўзгори шоир рангину пайрањаи эљодиаш рўшан мешавад, зеро осори пурњикмату гаронмояи намояндагони адабиёти форс-тољик Њофиз, Камол, Амир Хусрав, Низомї ва чанде дигаронро бо шавќи бемисл мутолиа карда, шайдою шефта мегардад, аз каломи бадеию сабки нигоришашон сењри сухан, образу маъниофаринї омўхта, нахустин ашъорашро бо зењни худододї дар пайравии онњо эљод менамояд. Навої дар талоши аз бар кардани илм ба шањри Самарќанд омада, аз олимони давр илми фиќњ меомўзад ва дар муњити илму адаб мавќеи намоёнро соњиб мегардад. Њамин ќудрату тавоної, истеъдоди баланди фитрї ва маќоми љамъиятиаш буд, ки соли 1469 ба шањри Њирот, ба дарбори Њусайн
Бойќаро (њар ду ширхора буданд) кашида шуда, аввал муњрдор ва пасон ба мансаби вазирї мерасад. Мањз дар њамин давра дўстию њамнишинии ў бо суханвари мумтоз Мавлоно Абдурањмони Љомї оѓоз ёфта, эшонро устод ва хешро мурид эълон медорад. Муњити дарбор бо ахлоќи фосиду амалњои носавоби ришваситонї, каззобї, бахилї, хабаркашї, иѓвоангезї… ба аќлу заковати Навоии хирадманд созгор наомад. Илова бар ин дар шањру мањал истибдоди муќаррабону амалдорон ва таассуби динї њукмрон буд. Бинобар ўро нољавонмардона назди шоњ сиёњ карданд. Соли 1476 он муњитро тарк карда, давоми 11 сол ба фаъолияти эљодї мепардозад. Аммо Њусайн Бойќаро аз ў даст накашид ва ин маротиб њокими Астарободаш таъин кард. Навої дар ин мансаб њамагї як сол хидмат намуда, нињоят аз он даст мекашад ва то охири умр ба эљоди асарњо шуѓл меварзад. Ин олим ва шоири барљастаи майдони назм соли 1501 дар шањри Њирот аз олам чашм пўшида, ба хоби абадї меравад. Алишер Навої ашъорашро бо ду забон-тољикї бо тахаллуси Фонї ва ўзбекї бо тахаллуси Навої эљод кардааст. «Майдони балоѓат» девони тољикии ўст, ки анќариб 4 њазор байтро дар бар мегирад. Дар пайрањаи эљоди ѓазал бо њиссиёти баланди ботинї ба устодони бузурги адабиёти форс-тољик Амир Хусрав, Саъдї, Њофиз, Камол ва Љомї пайравї кардааст. Шоир гуфтааст: Маънии ширину рангинам ба туркї бењад аст, Форсї њам лаълу дурњои самин гар бингарї. Гўиё дар ростбозори сухан дар бикшудаам, Як тараф дўкони ќаннодиву як сў заргарї. «Хамса»-и Низомиддин Алишер Навої аз 27 њазор байт иборат буда, аз достонњои «Њайратул-аброр»(њайрати накўкорон, 1483), «Фарњод ва Ширин»(1484), «Саъбаи сайёра»(њафт ситора, 1484), «Садди Искандарї»(девори Искандар, 1485) таркиб ёфтааст. Панљаи маъниофари Навої бо забони туркї-ўзбекї боз 4 девон, иборат аз 34 њазор байт, маснавињои «Лисон-ут-тайр» (забони мурѓон), «Чињил њадис», «Мањбуб-ул-ќулуб», «Маљолисун-нафоис»(оид ба њаёту эљодиёти њамзамононаш), «Мизон-улавзон»(оид ба ќонуну ќоидаи вазни арўз)-ро ба мо мерос мондааст. Дар маљмўъ кулли асарњои Навої, ин хазинаи пурганљ, молики арзиши баланди тарбиявианд. А. Љомї ва А. Навої ду шоири тавонманди гулзори маънии миллатњои тољику ўзбек фазои дўстї ва эњтироми муадабонаи устодию шогирдии њамдигарро дар заркитоби умри худ то вопасин нафас ќавї нигоњ доштанд. Љомї, ин шоиру мутафаккир, муаллим ва мураббии хоксору фурўтан, њам дар корњои давлатдорї ва њам эљоди асарњо мададгору рўњбардори Навої буд. Симои Љомї олами нур, мартабаи Љомї олами ифтихор ва асарњои Љомї чашмаи илњом гардид барои Навої. Адиби нуктасанљ
Навої мањз бо дастуру њидоятњои устодаш Љомї ба эљоди асарњои бузург камари њиммат баста, дар олами адаб мартабаю пояи баландро соњиб гашт. Эшон њар як асарашро аз назари борикбинонаю дурандешонаи Љомї мегузаронд, маслињатњои пурќимати эљодиашро чун дурдона мепазируфт, тањриру такмил медод. Дар маркази эљоди њар як асари шоир пеш аз њама сифатњои писандидаи инсони комил ва хиради он меистод. Ањли љоњу сарват, ки дар зоњир диндору худољў, вале дар ботин мардумфиребу зулмпеша буданд, мазаммат мешуд. Мавриди тазаккур аст, ки Навої нахустин тарљумони асарњои баркамоли устоди худ Љомї бо забони туркї-ўзбекї мебошад, ки ба ин «Нафоњат-улунс» ва «Шавоњид-ун-нубувват» далел шуда метавонанд. Ў баъди вафоти устодаш Љомї љињати пос доштани хотираи абадї, сифатњои волои одамият ва номи некаш «Хамсат-ул-мутањайирин»-ро иншо карда, барояш бахшидааст. Ва њам марсияи пурсўзу гудозе навишта, як сол азодорї мекунад. Нигоштаанд, ки мардум ба хонаи ў омада таъзия ва њамдардї изњор доштаанд. Навої дар корњои давлатдорї пайваста аз устодаш Љомї дастуру маслињатњои рўњбаландона, хосса барои баќои њокимият ва зиндагии орому осудаи мардум, мегирифт. Чунончи, ваќте ки ў аз корњои дарборї афтодарўњу дилшикаста шуда, ба азми маъзули мансабаш меафтад, Љомї монеаи роњ мешавад. Мегўяд, ки умаро бояд росткирдору ростгуфтор бошанд, ки шумо намунаи онњоед. Агар сари ќудрат барои роњату осоиши халќ ва пойдории адолати иљтимої мисли шумо шахсони хирадпеша ва оќилу кордон набошад, давлат завол меёбад. Ин, албатта, бесабаб набуд. ... Номањои ба њамдигар ирсолкардаи адибони фозилу барљаста Љомї ва Навої шањодати дўстии дурахшони онњост. Чунончи, дар «Хамсат-ул-мутањайирин» беш аз 28 мактуб оварда шудааст, ки 15 адади он аз Љомї ва 13 ададаш мансуби худи Навоист. Дўстии Љомї ва Навої боз асрњои минбаъда њам дарёи мењру муњаббати миллатњои тољику ўзбекро пањнотар, ќалбњои њамдигарро пайвандтар, чењрањоро шукуфтатар, нигоњи чашмњоро гармтар хоњад гардонд. Саидањмади Њасан, адиб
Душманї орад ба мардум рўзи сахт Дар давоми асрњо мардуми тољику ўзбек дар њамсоягї ба сар бурда, бо њам дўсту бародар буданд. Мустањкамии ин дўстиро дар мисоли равшани шоирони асри ХIV Мавлоно Абдурањмони Љомї ва Мир Алишер Навої мебинем, ки якдигарро устоду шогирд медонистанд. Ин дўстии байни ду миллат асрњо ќавї буд. Вале бо амри таќдир ва нофањмии баъзе ашхоси нотавонбин 27 соли охир риштаи дўстии байни ин ду миллат канда шуда буд. Мардум аз дидори хешу табор, ёру дўст, устоду шогирди худ бозмонда буданд. Ба аёдати якдигар бо душворињои зиёд, тањти назорат рафтуомад мекарданд. Роњњо баста буд, ки ин њам аз љињати моддї ва њам иќтисодї барои пешравии њарду кишвар латма мезад. Аз ноумедињо басе умед аст, Поёни шаби сиёњ сафед аст. Ин фармудаи бузургони илму адаб бенатиља намонд. Баробари сари ќудрат омадани роњбарияти олимаќоми кишвари њамсоя ин «ях» мавриди обшавї ќарор гирифт. Дар рўзњои дањаи аввали моњи март, фарорасии бањори нозанин Президенти Љумњурии Ўзбекистон Шавкат Мирзиёев бо сафари давлатї ба љумњуриамон ташриф оварданд, ки он бо даъвати Асосгузори сулњу вањдати миллї - Пешвои миллат, Президенти мамлакати мо муњтарам Эмомалї Рањмон сурат гирифт. Њамагон шоњид будем, ки чї гуна ин ду роњбари олимаќом њамдигарро ба оѓўш мегирифтанд. Дар суњбатњо, изњороти якљоя танњо аз
«ХАТЛОН» МУАССИС: Маќомоти иљроияи њокимияти давлатии вилояти Хатлон Сармуњаррир Асалмо САФАРОВА
дўстии љовидонаи њарду миллат сухан мерафт, созишномањои зиёди дуљонибаи давлатї баста шуд, ки барои ояндаи љонибњо манфиатњои зиёд ба бор хоњад овард. Консерти калони “Шоми дўстї” бо иштироки устодони санъати ин кишварњо барпо гардид, ки онро кайњо боз ташнагони савту суруди дилнишини тољикию ўзбекї интизор буданд. Баъди њамин сафар, таъљилан якчанд рўйдоди фарањбахш ба вуќўъ пайваст, ки барои сокинони ду кишвар љолиб буд. Кушода шудани зиёда аз 10 гузаргоњи наздисарњадї ва роњи оњани “Ѓалаба- Амузанг” дар рўзњои таљлили Наврўзи байналмилалї фоли нек буд, ки аз ин баъд самараи зиёди иќтисодию иљтимої хоњад овард. Акнун мардуми љумњурињои дўсту бародар метавонанд озодона ба дидорбинии ёру дўст, хешу табор, иљрои корњои тиљорату савдо ба муњлати муайян, бе ягон душворї равуо намоянд. Мо-мењтарони љангу мењнати ноњия аз барќарор гардидани муносибатњои дўстонаи Тољикистону Ўзбекистон бенињоят хурсанд гардида, аз ин баъд низ кўшиш мекунем дар њар вохўрї бо љавонону насли наврас аз таърихи бойи ду миллати дўсту бародар, ки ќарнњо пањлуи њам кору фаъолият намуда меомаданд, ќисса кунем ва ба он рањнамун созем, ки танњо дўстї метавонад барои тамоми мардуми олам хушкомї биёрад. С. Зарифї, раиси Шўрои собиќадорони љангу мењнати ноњияи А. Љомї
ПанЉшанбе, 19 апрели соли 2018, №15 (3152)
Идораи рўзномаи «Хатлон» тасмим гирифтааст, ки тањти рубрикаи нави «Њунарњои мардумї» дар бораи касбу њунарњои анъанавии тољикон ба хонандаи худ маълумот дињад. Тавре ки маълум аст, тољикон дорои таъриху фарњанги ќадимї ва пурѓановат буда, бо њунармандию гулдастиашон машњури олам гаштаанд.
Дўстему њамсояем
ТУРИЗМ
Дўст будем, дўст њастем дўсттар, Мекунем пайванди дўстї пурсамар. Њамнишину њамдаму њамсояем, Дар њама шодиву ѓам якљояем. Духтари ўзбек келин мекунем, Зонуи тољик болин мекунем. Ду забон якљоя зомин кардаем, Ду забон якљоя омин кардаем. Сарњади байнро аз байн мебарем, Љону дилро медињем, дўст мехарем. Ин сират баргашта золин мекунем, Сабзаи сарњад ќолин мекунем. Дасти мо дар домани њамсоя буд, Мењр дар дилњои мо якљоя буд. Чун бародар њамхуну њамљон будем, Дўсти њамдил, чењраи хандон будем. Боз бо њам дўсту пайванд гаштаем, Бо дилу бо дида хурсанд гаштаем. Дар дилу дар дида гулзор кардаем, Дўстї аз нав пойдор кардаем. Дўстии мо дўстии озодагї, Дўстии мо дўстии мардонагї. Аз азал якљоя будем тору пуд, Риштаи печида тори анкабут. Як хазон андак хазонї карду рафт, Як нишони бенишонї карду рафт. Об бо њам боз ошно мешавад, Тољику ўзбек якљо мешавад. Хонаи мо хонаи њамсоя буд, Тору пуди мо мудом якљоя буд. Нон лаби як хон мехўрдем мо, Лаззаташ якљоя мебурдем мо. Дар буми њамсоягї девор набуд, Дузабонї гуфтанї гуфтор набуд, Байни мо хурсандї буду шодї буд, Байни мо келинниву домодї буд. Байни мо пайвандии фарзандї буд, Байни мо фарзандии пайвандї буд. Боз пайванд мешавем љону љигар, Аз буду бигзаштаам мањбубтар. Ду забон, ки љонро љон мегўем, Ду забон мењмон, мењмон мегўем. Ду забон, ки гулро, гул мегўем, Ду забон, булбул, булбул мегўем. Тољику ўзбек ба њам њамсояем, Аз буду бунёд ба њам якљояем. Дар забон бо якдигар ширу шакар, Ду забону як дилу як тољи сар. Ин њадис гуфтам ба дўстон мухтасар, Мардумони ориему ишвагар. Ду нажод аз ориён сар мешавад, Машаќу Машона мустар мешавад. Киштии Нуњ мебарад ёди маро, Бингаред дўстон эљоди маро. Чењрањои рўи мо монанди њам, Ин яќин аљдоди мо пайванди њам. Чашмаи пўшидаро пурљўш кунем, Хоки пои дўстон оѓўш кунем. Дўстї њар чењраро равшан кунад, Дўстї њар боѓи дил гулшан кунад.
ЗАЊМАТУ КОРУ ЊУНАР КАСРО НАМОЯД НОМДОР Њунарманди асил бо њунари волои худ дар ягон давру замон ба касе ё чизе эњтиёљ пайдо намекунад, дастнигар намегардад. Зеро худ кони њунар асту дастони гулкор дорад. Њунар як коргоњи бузургест, ки доимо њамсафари касони боистеъдод аст. Яъне њунарманд коргоњ намељўяд ва дар куљое, ки бошад, метавонад бо дастоварди бузурги худ музде пайдо намояд, ки боиси рўзгузарониаш гардад. Ќањрамони навбатии мо низ як тан њунармандест, ки аз овони тифлї назди бобою падар ба даст тешаю асбобњои чўбтарошї гирифта, то имрўз дар хизмати мардум аст. Мардум ўро бо номи Усто Бањром мешиносанд. Ў шахсест, ки устувории пойдевори њаёти хешро меандешад ва њамеша аз пайи сайќал додани мањорату њунараш аст. “Шахси њунармандро њар як даќиќаи умр ѓанимат аст ва онро бамаврид истифода мебарад. Намегузорад, ки лањзае ройгон гузарад. Аз донае хирмане месозад, аз матое љомае медўзад, аз гуле гулзор њосил мекунад», - гуфтани Усто Бањром нишонаи хирадмандию солориаш мебошад.
Љоним билан Гул гуфт бар ман назар кун, гуфтамаш љоним билан, Гуфт маро њамсафар кун, гуфтамаш љоним билан. Дар рањи ишќу муњаббат њељкимга розе магўй, Ишќи манро љилвагар кун, гуфтамаш љоним билан. Дар сарои зиндагонї менигар дар њар ќадам, Ишќи ман инљо ба бар кун, гуфтамаш љоним билан. Шарти моро дар назар гир хоки поят буламан, Мурѓи дил бо болу пар кун, гуфтамаш љоним билан. Дар сари роњат нишастам то бинам кўзим билан, Њар сафар моро хабар кун, гуфтамаш љоним билан. Мемирам дар ишќи ту, ѓайри ту дилбар йуќ-йуќ, Тоќии ишќам ба сар кун, гуфтамаш љоним билан. Ман бањои ишќи худ бахшидаам, мен сен учун, Ту ба сўям як назар кун, гуфтамаш љоним билан. Ин гули њамсояамро тегмагинг ќулин билан, Як шабат бо ман сањар кун, гуфтамаш љоним билан. Сар бимон дар бистарам, шод мешавї сен мен билан, Душманамро хунљигар кун, гуфтамаш љоним билан. Ин њавас дар зиндагонї ишќи ту булман учун, Шеваи нутќат дигар кун, гуфтамаш љоним билан. Севаман сени бигў, як боракак њангоми хоб, Лаби худ бо лаъл тар кун, гуфтамаш љоним билан. Он чи Хуршедшоњ кард, бо Моњпарї ансол кунї, Мисли он љонро сипар кун, гуфтамаш љоним билан. Гуфтамаш бо љону дил, иљро ќилай њар ойтининг, Ота онангин хабар кун, гуфт ў њам љоним билан. Халифаи Данѓарагї
Дар асоси дастури масъулини Вазорати корњои дохилии Љумњурии Тољикистон тањти №25/5 аз 27 марти соли 2018 кормандони Раёсати хадамоти давлатии оташнишонии вилояти Хатлон, дар як ќатор марказњои дилхушї, марказњои калони савдо, љойњои бозии кўдакони шањри Бохтар санљишњои њолати бехатарї аз сўхтор гузарониданд.
Гањворасозию табаќу чумчатарошї ба сокини шањраки Абдурањмони Љомї, ноњияи Абдурањмони Љомї усто Бањром Рањимов аз бобою падар ба мерос мондааст. Бањром бо њамроњии дўстони даврони бачагиаш рўйи ѓулачўбњои падар, ки аз гирду атрофи дења ва мањалњо меовард, бозї карда, болои онњо мепарид. Њар гоње Бањром ба устохона медаромад, медид, ки бобояш њамон ѓулачўбњои овардаро бо тешаву ранда ва дигар асбобу ускана дастї метарошад. Ана њамон замон мењри ин њунар оњиста-оњиста дар ќалби ў љо мешавад. Усто Бањром ба ёд оварда мегўяд, ки он замон дар устохонаи бобояш ашёњои тайёру нимтайёр хеле зиёд буданд. Барои тайёр намудани як табаќ ё сохтани як гањвора ваќти зиёд сарф мешуд. Бо ќувваи дастон сохтани њар як ашё, аз ѓуллачўбњои хурду калон барояш тааљљубовар буд. - Њамин тариќ, шавќам рўз ба рўз меафзуд, - ёдовар мешавад аз овони наврасиаш усто Бањром. - Њатто бобоям иљозат медоданд, ки дар баъзе корњои табаќтарошї ба ў ёрмандї кунам. Падарам њам фориѓ аз корњои сањрої ба устохона медаромаду њамроњи бобоям якљо кор мекард. Њарчанд корашон душвор буд, вале медидам, ки баъди њољати касеро баровардан онњо чї ќадар хурсанду болидарўњ мегардиданд. Гўё тамоми хастагиашон мебаромад. Њамин тариќ, ман њам ин касбро пеша кардаму ба фарзандонам низ меомўзонам. Усто Бањром гањворасозї низ мекунад. “Гањвора бистари нарму љунбонест, ки шояд аксари мардуми Тољикистон замони тифлї дар он хобидаанд. Мо њангоми сохтани гањвора тамоми њунари худро бо муњаббати бузург нисбат ба кўдакон истифода мекунем. Зеро гањвора бистари муќаддасест, ки ба тифлон хоби роњат мебахшад”, - андеша дорад усто Бањром ва меафзояд, ки гањвораи мунаќќашу роњатбахш ба тифл аз оѓоз эњсоси зебоипарастиро таќдим мекунад. - Њоло коркарди чўбу тахта дар сох-
Сўхтор аз бемасъулиятї сар мезанад Тањлил нишон дод, ки бархе аз масъулони марказњои дилхушї ва шањрвандони алоњида одитарин ќоидањои бехатарї аз сўхторро риоя намекунанд. Иљро нагардидани ќоидањои бехатарї аз сўхтор њатто боиси фавти одамон мегардад. Масалан, сўхторе, ки чанде пеш дар маркази тиљоратии “Зимняя вишня” дар шањри Кемеровои Русия ба амал омад, боиси фавти 64 нафар, аз он љумла кўдакон гардид. Бо маќсади рух надодани чунин њодисаи њузнангез Раёсати хадамоти давлатии оташнишонии вилояти Хатлон гурўњи корї таъсис дода, оид ба пешгирї ва рафъи оќибатњои сар задани сўхтор дар љойњои серодам санљиш гузаронид. Санљиш нишон дод, ки дар марказњои дилхушии “Аспи са-
фед”, “Сабрина” ва “Карина” ќоидањои бехатарї аз сўхтор риоя намегардад. Аз ин рў, масъулини ин марказњо барои роњ додан ба ќоидањои вайронкунињо њар яке ба андозаи 350 сомонї, љамъан,1050 сомонї љарима баста шуданд. Онњоро зарур аст, ки барои бартараф намудани камбудињои љойдошта чорањои амалї андешанд. Раёсати хадамоти давлатии оташнишонии вилояти Хатлон аз шањрвандон эњтиромона хоњиш менамояд, ки ќоидањои бехатарї аз сўхторро риоя карда, њангоми ба амал омадани сўхтор ба Хадамоти давлатии оташнишонї бо телефони 01 ё 8322222443 хабар дињанд. Љамшед РАЊМОНОВ, корманди Раёсати хадамоти давлатии оташнишонии вилояти Хатлон
Дар рўзномаи «Хатлон» ба хотири бисёрандешї матолибе низ нашр карда мешаванд, ки идораи рўзнома метавонад бо муаллифон њамаќида набошад ва масъулияти онро ба дўш нагирад. Дастнавису суратњо ба муаллифон пас гардонида намешаванд. Матолиби муаллифони беруна дар њаљми то 3 сањифа бо њуруфи Times New Roman Tj, андозаи 14, фосилаи байни сатрњо 1,5 пазируфта мешавад.
тани мањсулоти рўзгор хеле осон шудааст, - мегўяд Усто Бањром. - Шукронаи соњибистиќлолї, ки тамоми асбобњои зарурї барои сохтани табаќу чумча, гањвора, ба љуз кори теша, пайдост. Мо кўшиш мекунем, ки ашёњои ниёзи мардумро аз чўбу тахта омода сохта, бо сифати баланд ба харидорон пешкаш намоем. Мањсули дастони усто Бањром Рањимовро мардуми ноњия ва берун аз он меписанданд ва бо шавќу майли зиёд харидорї менамоянд. Усто Бањром бо намунањо аз мањсули дастонаш њамеша дар чорабинињои сатњи вилоят ва ноњия муаррифгари њунараш аст. Бояд гуфт, ки мањсулоти дастони усто дар баробари намуди зебо доштанашон, њамчунин аз љињати экологї тоза буда, барои истифодабарї бисёр ќулаю безараранд. Иќдоми Асосгузори сулњу вањдати миллї – Пешвои миллат, Президенти мамлакат муњтарам Эмомалї Рањмон дар Паёми навбатиашон дар бобати он ки минбаъд њунармандоне, ки дар шароити хона ба тањия ва фурўши мањсулоти њунарњои мардумї машѓуланд, аз пардохти андоз озод карда шаванд, дар баробари дигар њунармандон ин иќдоми Усто Бањромро низ рўњбаланд гардонидааст. Вай акнун нияти онро дорад, ки њарчи бештар мањсули дастонашро ба савдои озод барорад. - Ашёњои рўзгорро, аз ќабили табаќу чумча аз чўби чормаѓзу чинор, тут, ки хеле бадошту сахтанд, тайёр менамоем, - мегўяд Бањром Рањимов. - Барои сохтани гањвора бошад, дарахти бед мувофиќ аст. Љињози хўрокхўрии тољикї, ки дар ошхона ва сари дастархон ба таври милливу тарњњои ќадимї пешкаш карда мешаванд, аз истифодаи косаи чўбин фориѓ нест. Тољикон дар ќатори косаи лойї ва сафолї, инчунин косаи чўбинро низ истифода мебаранд, ки дар љамъият онњоро табаќи чўбин ё ба истилоњи мардум “тавоќи чўвї” меноманд. Одатан, дар њар як оилаи тољик ва бахусус дар дењотљой табаќи чўбї мављуд ва дар истифода ќарор дорад. Онро асосан барои таомњои хоса, аз љумла ќурутоб ва фатиршўрбо истифода мебаранд. Таомро асосан дар табаќи чўбин бо даст, яъне бе ќошуќ мехўранд, ки ин ба худ хусусият ва кайфияти хос дорад. - Табаќи чўбинро бештари ваќт аз чўби чормаѓз ва ё чанор метарошанд, - ёд медињад Усто Бањром ба шогирдонаш. - Табаќњои зард нишонаи аз чўби чормаѓз тайёршударо дорад ва табаќи сурхча далели аз чўби чанор сохта шудани онро бозгў мекунад. Њар як чўб ба худ бўйи хос ва хусусияти фоиданокї дорад. Дар замони пеш табаќњоро дастї метарошиданд ва њоло бошад, онњоро бо таљњизоти барќи махсус бо наќшу нигораш месозанд. Њунари волои ин њунарманди асилро дида, бешубња, ба чунин хулоса меоем, ки Усто Бањром Рањимов ин обрўро бемењнату зањмати зиёд ба даст наовардааст. Пас, барњаќ гуфтаанд: Бе ранљ ганљ муяссар намешавад, Музд он гирифт љони бародар, ки кор кард. Њалолат бод, Усто Бањром! Њангомаи ИСМАТ, “Хатлон”
эътибор надорад Шањодатномаи гумшудаи ШТС №0091591, дар бораи хатми синфи 9, ки онро соли 2003 МТМУ №40-и ноњияи Кўшониён ба Сатторов Кароматулло додааст, эътибор надорад. Шањодатномаи гумшудаи Т-ШТА №0437857, дар бораи хатми синфи 9, ки онро соли 2010 МТМУ №40-и ноњияи Кўшониён ба Сафархољаев Дилшод додааст, эътибор надорад. Шањодатномаи гумшудаи №971680, ки онро соли 1972 МТМУ №12-и ноњияи Абдурањмони Љомї ба Махдудов Даврон додааст, эътибор надорад. Шањодатномаи гумшудаи Т-АТУ №0331838, ки онро соли 2016 МТМУ №11-и ноњияи Носири Хусрав ба Умарова Муњайё додааст, эътибор надорад. Шањодатномаи гумшудаи ШМХ №0013976, ки онро соли 2004 литсейи давлатии №1-и шањри Бохтар (собиќ Ќўрѓонтеппа) ба Байбутаев Нажмуддин Рустамович додааст, эътибор надорад.
РЎЗНОМА ДАР ВАЗОРАТИ ФАРЊАНГИ ЉУМЊУРИИ ТОЉИКИСТОН ТАЊТИ РАЌАМИ 0013/ рз АЗ 23 ИЮЛИ СОЛИ 2015 АЗ НАВ БА ЌАЙД ГИРИФТА ШУДААСТ.
Навбатдорон: Комрони БАХТИЁР ва Њусейн МАЛИКОВ
Тарроњ: Зафарљон Азизов
Шањодатномаи гумшудаи ронандагии №524368, дараљаи “С”, гурўњи 7, ки онро соли 1988 мактаби ронандагии ТЉММ-и шањри Бохтар (Ќўрѓонтеппа) ба Набиев Муъмин додааст, эътибор надорад. Шањодатномаи гумшудаи Т-АТУ №0433554, дар бораи хатми синфи 11, ки онро соли 2017 МТМУ №2-и ноњияи Кўшониён ба Пирова Бибизайнаб додааст, эътибор надорад. Шањодатномаи гумшудаи №170978, дар бораи хатми синфи 10, ки онро соли 1985 МТМУ №1-и ноњияи Кўшониён (Бохтар) ба Сулаймонов Муњамадљон Мехмоналиевич додааст, эътибор надорад. Гувоњномаи гумшудаи №40 дар бораи додани раќами мушаххаси андозсупоранда (280007384), ки онро 29 июни соли 2007 маќомоти андози шањри Ќўрѓонтеппа (њозира Бохтар) ба Раёсати нозироти давлатии бойтории вилояти Хатлон додааст, беэътибор дониста шавад.
Рўзнома дар чопхонаи ЉСК «Матбааи Ќўрѓонтеппа» ба табъ расидааст. Ба чопаш 18.04.2018 иљозат дода шуд. Адади нашр: 8600 нусха. Нишонии мо: шањри Бохтар, кўчаи Логинов - 12. Тел: сармуњаррир: 2-88-17, муовини сармуњаррир: 2-47-14, котибот: 2-89-16 Индекси обуна 68896