2
30 χρόνια πέρασαν από τότε που έφυγε ο...
παπα-Γιώργης Πυρουνάκης Εξήντα χρόνια Καλής Σποράς (1928-1988) Τον πατέρα Πυρουνάκη τον τιμούμε ως ασυμβίβαστο αγωνιστή, με πλατιά καρδιά και ελεύθερο μυαλό προσανατολισμένο στον αυριανό κόσμο. Ένα κόσμο ωραιότερο, δικαιότερο, φωτεινότερο. Πίστευε ότι η Χριστιανική Επανάσταση είναι η λύση στα ανθρώπινα. Πάλεψε να ξαναβρεί η Εκκλησία την επαναστατικότητά της, να απαλλαγεί από τον Δεσποτισμό και να αναδιοργανωθεί με βάση το Λαό της, εμπνεόμενη από τη ζωή της πρώτης Εκκλησίας. Αγωνίστηκε για την ελευθερία των ανθρώπων, μακρυά από κάθε είδους ολοκληρωτισμούς, υποκριτικούς παπαδισμούς και ψευδοπατριωτισμούς. Ήταν μπροστά και παρών σε όλους τους σωστούς αγώνες του Έθνους και του Λαού. Παρά τις μύριες διώξεις, απειλές και ψυχολογικούς εκβιασμούς, έμεινε ανυποχώρητος σε όλη του τη ζωή, χωρίς φόβο και υπολογισμούς. Στον κόσμο μας, που έχει ορφανέψει από ηγέτες, οράματα και μαχητές, η έλλειψη του πατέρα Πυρουνάκη είναι επώδυνη. Όμως ο επαναστατικός λόγος του «Παπά της Ελπίδας» μας επιτάσσει να συνεχίζουμε... Χρονολόγιο 1910-1928 Γεννήθηκε από γονείς Σφακιανούς στη Μήλο. Φοιτητής της Θεολογίας μπαίνει στους κοινωνικούς αγώνες με ασυμβίβαστο πάθος και ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα νιάτα. Γι’ αυτά ιδρύει στον Πειραιά το πρώτο Νυκτερινό Γυμνάσιο της χώρας, τις κατασκηνώσεις των εργαζομένων, το πρώτο Λαϊκό Πανεπιστήμιο. 1932 Όταν ο θεσμός των Κατασκηνώσεων ήταν σχεδόν άγνωστος στη χώρα μας, o κ.Πυρουνάκης, ξεκινώντας από την αγάπη του για τα νιάτα και ζώντας τις ανάγκες τους, άμεσες και μελλοντικές, θεωρεί ότι αυτός ο θεσμός μπορεί να εξασφαλίσει στα παιδιά όλα τα αγαθά της ζωής στη φύση αλλά και τα αγαθά της κοινής ζωής. Ακόμα ότι μπορεί να γίνει συμπαραστάτης και οδηγός των νέων στη συνειδητοποίηση και λύση των προβλημάτων τους. 1940-1945 Για το έργο του αυτό η Ακαδημία τον βραβεύει, ενώ η Δικτατορία του Μεταξά σταματά τη δραστηριότητά του. Στην Κατοχή με την οργάνωσή του, τη “Φιλική Εταιρεία Νέων”, σώζει από τον χαμό 5.000 παιδιά. 1949 Χειροτονείται ιερέας στην εργατούπολη της Ελευσίνας όπου εγκαθίσταται με τη 10μελή οικογένειά του. Πίστη του είναι ότι μόνο μέσω της Εκκλησίας μπορεί να γίνει ριζική ανάπλαση της κοινωνίας και του ανθρώπου. Η πετυχημένη οργάνωση της Ενορίας του θεωρείται πρότυπο για τη λύση των κοινωνικών προβλημάτων και προβάλλεται προς μίμηση πανελλήνια. Δημιουργεί τις Κατασκηνώσεις στο όρος Πατέρας, με προοπτική όλα ανεξαιρέτως τα παιδιά της Ελευσίνας να περάσουν απ΄ αυτές. Να γνωριστούν, να συνδεθούν και μέσα από τα κοινά βιώματα να δουν την κοινωνία σαν ολότητα, ένα σώμα με κοινή μοίρα και ιδανικά. Όμως οι ηγεσίες της Εκκλησίας και της Πολιτείας θεωρούν κίνδυνο τον εκδημοκρατισμό της Εκκλησίας και το ξύπνημα του Λαού και τον καταδιώκουν έως το τέλος της ζωής του. Αποκορύφωμα: 1987 Η Ιεραρχία της Εκκλησίας τον τιμωρεί με τον “μικρό αφορισμό”. Παρά τις συνεχείς διώξεις, εξακολουθεί τον αγώνα του ασυμβίβαστος. Το σύνθημά του “Ξύπνα Παπά -Ξύπνα Λαέ” αγκαλιάζεται από ευρύτερα κοινωνικά στρώματα. Εκδίδει περιοδικά, συμμετέχει σε όλους τους κοινωνικούς αντιστασιακούς και Εθνικούς αγώνες. Προβαίνει σε διαβήματα αγωνίας για πυρηνικά, μόλυνση περιβάλλοντος κτλ. 1988 Μάρτιος. Ο αφορισμός λύεται, αλλά ο “Παπάς του Λαού” πεθαίνει μετά από ένα μήνα κυνηγημένος και πάμπτωχος. Έφυγε φορώντας τα λευκά άμφια της χειροτονίας του.
βασισμένο σε κείμενα και αφηγήσεις του Αντώνη Καλλίτση (1922-2008)
èñïúóìá 21 τεύχος
Éäéïêôçóßá: Ãñáöåßá: URL: e-mail:
Êáôáóêçíþóåéò ×áñïýìåíá ÐáéäéÜ ×áñïýìåíá ÍéÜôá Χέυδεν 14, 10434 ÁèÞíá, ôçë. 210-32.26.019, FAX 210-3257801 www.kataskinosi.gr kataskinoseis@yahoo.com
Åêäüôçò - Áñ÷éóõíôÜêôçò
ÐÝôñïò Êáëëßôóçò
ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ÄçìÞôñçò Áíôùíßïõ Αλέξανδρος Κυτίνος Πέπη Βατικιώτη Μαριλού Μίλλες Μάρθα Δελή-Πυρουνάκη Χριστίνα Νικολοπούλου Νίκος Καλλίτσης ÓðÞëéïò ÐÝôæáò Φοίβος Καλλίτσης Ìáñßá ÓðÜôïõëá Σόνια Καραγεώργου Νάντια Χατζήνα ΕΙΔΙΚΟΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ Αλέξανδρος Αλεξανδρίδης Βασίλης Δελής Ελένη Κυτίνου Μαρία Μπάστα
Νικηφόρος Πυρουνάκης Κωνσταντίνος Σκούφας Άννα Σουλελέ Μαλβίνα Σουλελέ
Γραφιστική Υποστήριξη Φωτογραφίες ÄçìÞôñçò Áíôùíßïõ ÐÝτρος Καλλίτσης ÓðÞëéïò ÐÝôæáò Αντ. Κωνσταντακόπουλος Χριστίνα Νικολοπούλου Äéüñèùóç êåéìÝíùí Äéáêßíçóç ÌÜñèá ÄåëÞ-ÐõñïõíÜêç ÓôñáôÞò ÐõñïõíÜêçò Åêôýðùóç: Ðáí. ÌáêñõãéÜííçò ÃñáöéêÝò ÔÝ÷íåò, Σαρπηδόνος 33, 104 42 Αθήνα, ôçë. 210-51.53.535 Åõ÷áñéóôïýìå ôïí ê. ÌáêñõãéÜííç êáé ôïõò óõíåñãÜôåò ôïõ ãéá ôç ðïëýðëåõñç âïÞèåéÜ ôïõò.
ποιοί είμαστε Τα Χαρούμενα Παιδιά-Χαρούμενα Νιάτα είναι σήμερα μια Οργάνωση με περισσότερους από 80 ενεργούς εθελοντές που οργανώνει κατασκηνώσεις για την ψυχοκοινωνική στήριξη των παιδιών και υλοποιεί, εντελώς δωρεάν, προγράμματα για παιδιά και νέους βασισμένα σε εμψυχωτικές δράσεις αισθητικής αγωγής (θέατρο, μουσική, καραγκιόζης, κουκλοθέατρο, φωτογραφία, ζωγραφική, θεατρικό παιχνίδι, χειροτεχνίες και κατασκευές). Ένας πυρήνας 30 έμπειρων εθελοντών πλαισιωμένος από 50 νέους ανθρώπους διαχειρίζεται το παρόν και δημιουργεί το αύριο αυτής της προσπάθειας. Οι άνθρωποι αυτοί, που πιστεύουν στις διαχρονικές αξίες του έργου όπως την αγάπη για τα παιδιά και τους ανθρώπους, τη βεβαιότητα για τα πολλά ταλέντα κάθε ανθρώπου, τους δημοκρατικούς θεσμούς, την ισότητα των ανθρώπων και την ελευθερία λόγου και σκέψης, φιλοξενούν χωρίς διακρίσεις παιδιά διαφορετικής καταγωγής, ηλικίας, φύλου, θρησκεύματος και οργανώνουν ή υποστηρίζουν δραστηριότητες για τους νέους που συμμετέχουν ως στελέχη στην κατασκήνωση.
editorial
σ κέ ψ ε ι ς Σερβία, Ιράκ, Λιβύη, Συρία και ξανά Συρία. Οι μεγάλοι παίχτες παίζουν πόκερ με όπλα στη γειτονιά μας για μια ακόμα φορά. Θα πουλήσουν τα πανάκριβα και άχρηστα πολεμικά τους μπιχλιμπίδια. Θα χρησιμοποιήσουν σαν μεσάζοντες ανόητους εθνικιστές και θρησκευτικούς «ηγέτες», που πάντα και σε όλους τους τόπους λένε ακριβώς τα ίδια, όποια πλευρά του «δίκιου» κι αν υποστηρίζουν. Γιατί αυτό το δίκιο δεν είναι των λαών τους αλλά των πολεμικών βιομηχανιών. Και ο κόσμος, ο λαός, οι άνθρωποι σαν κι εμάς, θα αγκομαχάνε να τα φέρουν βόλτα στην περίπτωση που καταφέρουν να επιζήσουν. Ο θάνατος στη μάχη θα έρθει για λίγους που θα τους λένε ήρωες, οι περισσότεροι θα μείνουν στα συντρίμια, κάποιοι θα φύγουν μακριά. Εκατομμύρια είναι τα θύματα των οικονομικών πολέμων. Όσα απομένουν από την απομύζηση του κόπου των ανθρώπων θα πάνε στα όπλα. Θα μείνουν λίγα για μεροκάματα, μισθούς και συντάξεις, ελάχιστα για την παιδεία, ψίχουλα -μετά και τις μίζες-, για την περίθαλψη και πενταψήφια ποσά για την κοινωνική πολιτική και τις τέχνες. Και στους πεινασμένους θα δείχνουν εκπομπές υψηλής μαγειρικής και μαθήματα επιβίωσης σε εξωτικά νησιά. Τι ντροπή! Τίποτα δεν θέλουν να αλλάξουν για το καλό των πολλών ανθρώπων. Θέλουν μάλιστα να μας πείσουν ότι ο πόλεμος σαν απειλή και η πείνα σαν καθημερινότητα οφείλονται σε δικές μας κακές επιλογές και συνεχή λάθη. Και ο πλανήτης θα μείνει γεμάτος πυρακτωμένες εστίες πολέμου και καταστροφής. Ανάμεσα στα αποκαΐδια του καμμένου δάσους φυτρώνουν πανέμορφες άγριες τουλίπες. Έτσι γίνεται πάντα και έτσι θα γίνεται πάντα και αυτή είναι η ήττα των ισχυρών. Θα ήταν πιο ωραίο να γερνούν τα μεγάλα δέντρα όμορφα, να κλείνουν τον κύκλο τους, να φεύγουν ήρεμα. Και στη θέση τους να φυτρώνουν καινούρια, δυνατά, γεμάτα χαρά, γνώση και ευαισθησίες που θα βρίσκουν καλά οργωμένο τόπο για να ευδοκιμήσουν. Αυτό προσπαθούμε να κάνουμε στο πολύ μικρό μας χώρο εδώ και 86 χρόνια κι ας κάηκε το δάσος μας πριν 33 χρόνια. Μπήκαν θεμέλια γερά από τους πρωτοπόρους. Τώρα πια είμαστε πολλοί και όλοι έχουμε μια θέση και κάποιο συγκεκριμένο ρόλο να παίξουμε κάθε φορά. Η αύξηση του αριθμού των ανθρώπων που είναι μαζί μας δεν μας δυσκολεύει, το αντίθετο, είναι στόχος μας. Αφού γίναμε πολλοί μπορούμε να κάνουμε περισσότερα πράγματα και επεκτείνουμε τις δράσεις μας όπως κάναμε αρχικά με την αύξηση των παιδιών της Κατασκήνωσης και αργότερα με το Καραβάνι Τέχνης και Αλληλεγγύης. Οι άνθρωποι με ειδικές γνώσεις και πτυχία μας γοητεύουν. Έχουμε επίγνωση ότι δεν τα ξέρουμε όλα σε όλους τους τομείς. Αξιοποιούμε τις γνώσεις και βελτιώνουμε από τα παιδαγωγικά μας προγράμματα και το επίπεδο εκπαίδευσης των εθελοντών μέχρι τις εγκαταστάσεις τις Κατασκήνωσης με έργα μεγάλα (κουζίνα, τραπεζαρία, γήπεδα) αλλά και μικρά. Όλοι έχουν δικαίωμα να έχουν γνώμη και μάλιστα διαφορετική από τη δική μας που «επιβάλλεται» να ακουστεί. Έχουμε την πείρα και ξέρουμε πως κάποιες καλές προτάσεις μπορεί να υλοποιηθούν αργότερα, μπορεί και σε ένα πολύ μακρινό μέλλον, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν χρειάζεται να διατυπωθούν. Τα όνειρα, τα σχέδια, ακόμα και οι ουτοπικές ιδέες δίνουν ώθηση προς ένα καλύτερο αύριο που δεν αφορά μόνο τους εαυτούς μας αλλά κυρίως τους μικρούς μας φίλους -τα παιδιά- για τους οποίους όλοι πασχίζουμε. Έχουμε μάθει να προσπαθούμε για να συμβιώνουμε όμορφα πολλοί μαζί. Ξεπερνάμε ένα μίζερο, μονοσήμαντο και ανεπαρκές «εγώ» και απολαμβάνουμε μεγάλες και μικρές στιγμές που περνάνε μέσα από ένα ειλικρινές «εμείς». Μπορούμε να χαρούμε τις καλές στιγμές της ομάδας, μπορούμε να αποκτήσουμε πείρα από τις δυσκολίες που συναντάμε. «Και να αδελφέ μου που μάθαμε να κουβεντιάζουμε ήσυχα και απλά.» Δημιουργούμε για τα παιδιά και τους νέους μια κοινωνία που τους ταιριάζει, μια κοινωνία που την δικαιούνται. Μια κοινωνία που με «μαγικό» τρόπο τους εξασφαλίζει τα αυτονόητα: εξαιρετικό φαγητό, πολυεπίπεδες δραστηριότητες, δυνατότητα έκφρασης όλων των ταλέντων και των έντονων συναισθημάτων. Μια κοινωνία στην οποία κανένας δεν ντρέπεται γι΄αυτό που σωματικά είναι ή για αυτό που σκέπτεται ή νομίζει ότι ξέρει. Κι αν δεν είχαμε τον ετήσιο βραχνά να βρούμε χρήματα και χορηγίες όλα θα ήταν, και για εμάς τους μεγάλους, τέλεια. Και τα μικρά και τα μεγάλα πεύκα μεγαλώνουν όμορφα στο δάσος μας. Έτσι είναι, έτσι πρέπει να γίνεται και έτσι θα συνεχίσει να γίνεται στον δικό μας χώρο. Τον πήραμε από τους προηγούμενους με γερά θεμέλια, τον κάναμε μεγαλύτερο και δυνατότερο και είμαστε βέβαιοι και πολύ χαρούμενοι αφού οι νεότεροι θα αποδειχθούν καλύτεροι από εμάς. Αυτό επιβάλλει η φυσική τάξη και η πολιτισμική εξέλιξη των πραγμάτων που δεν μπορούν να αποτραπούν από κανένα. Και πάντα θα υπάρχει κάτι που καθένας θα μπορεί να κάνει. Θα είμαστε χαρούμενοι γιατί θα έχουμε νικήσει σε τόσες, δύσκολες και γοητευτικές, ειρηνικές μάχες.
Πέτρος Καλλίτσης
3
4
στην αρχαία Ερένεια τον Ιούλιο...
Κατασκήνωση 2017
Ένας τόπος ανοιχτών οριζόντων Στο έργο του Μάικ Κέινι «Το αγόρι με τη βαλίτσα» ο μικρός Ναζ ζει σε μια χώρα κάπου στην Μ.Ανατολή. Όταν ξεσπά ο πόλεμος, η οικογένεια του αναγκάζεται να φύγει για να σωθεί. Τα χρήματα τους δεν αρκούν για να ταξιδέψουν όλοι, και έτσι οι γονείς του τον στέλνουν μόνο του στον αδελφό του στο Βερολίνο. Ο Ναζ φαντάζεται ότι είναι ο Σεβάχ ο Θαλασσινός και διασχίζει ερήμους, βουνά, και θάλασσες με μόνη του συντροφιά την Κρίσια, ένα κορίτσι που έχει και αυτό τον ίδιο προορισμό. Ο Ναζ στη βαλίτσα του κουβαλά όλες τις ιστορίες που του έλεγε ο πατέρας του. Στο έργο «Κάτω από το μεγάλο δέντρο είμαστε όλοι φίλοι» της ομάδας «Καραβάνι Τέχνης και Αλληλεγγύης» -σε μια μεταφορά του προσφυγικού ζητήματος και της παιδικής μετανάστευσης- μια παρέα ζώων αναγκάζεται να εγκαταλείψει το δάσος της όταν ξεσπά φωτιά. Οι σχέσεις της παρέας των ζωών περνούν πολλές διακυμάνσεις μέχρι να καταλάβουν ότι μόνο αν είναι ενωμένοι μπορούν να τα καταφέρουν. Διασχίζουν ερήμους, φουσκωμένα ποτάμια, χιονισμένα βουνά, αφιλόξενες πόλεις με ένα σακίδιο στην πλάτη γεμάτο με τις ιστορίες που κάθε βράδυ τους έλεγε το μεγάλο δέντρο. Στο βουνό του Πατέρα κάθε χρόνο φθάνουν από παντού 140 παιδιά με βαλίτσες στο χέρι και σακίδια στην πλάτη γεμάτα από ιστορίες, όνειρα, απογοητεύσεις, συναισθήματα. Στόχος να ζήσουν όλα μαζί και για 20 μέρες, να μοιραστούν τις ιστορίες τους, να αλληλεπιδράσουν με συνομήλικους και ενήλικες, να πάρουν και να δώσουν. Ακούγεται όμορφο αλλά το εγχείρημα είναι δύσκολο. Μπορεί τα παιδιά να έχουν αρκετές ομοιότητες μεταξύ τους, όμως δεν παύουν να διαθέτουν τα δικά τους ατομικά χαρακτηριστικά τα οποία τις περισσότερες φορές έχουν διαμορφωθεί κάτω από δύσκολες συνθήκες που έχουν ως πρώτη ύλη την ανέχεια, τον φόβο και την έλλειψη εμπιστοσύνης στον διπλανό. Έτσι έχουν ανάγκη να ενισχυθούν ως προς τον τρόπο που βλέπουν τον εαυτό τους, έχουν ανάγκη από αποδοχή, έχουν ανάγκη να νιώσουν ικανά και άξια. Έχουν ανάγκη να μη μειώσει κανένας το δικό τους επίπονο ταξίδι, να τα αγαπήσει για αυτό που είναι και να τα βοηθήσει αθόρυβα να ξεπεράσουν τις δυσκολίες που κουβαλούν από τα κυρίαρχα στερεότυπα, τις προκαταλήψεις και τις κοινωνικές διακρίσεις. Κυρίαρχη αξία της κατασκηνωτικής κοινότητας είναι η αποδοχή της διαφορετικής ιστορίας των μελών της και η συνειδητοποίηση ότι κάθε άτομο είναι μοναδικό με ιδιαίτερες ανάγκες, ικανότητες και προσωπικά χαρακτηριστικά. Η κατασκήνωση με αναστοχασμό και βούληση συνεχίζει να επιτελεί τον ρόλο της καλλιεργώντας κάθε Ιούλιο καταστάσεις αληθινής επικοινωνίας και συντροφικότητας. Εντάσσει με τον κατάλληλο σχεδιασμό τα παιδιά που φιλοξενεί σε παιδαγωγικές δραστηριότητες που έχουν σκοπό την ευαισθητοποίηση και αναγνώριση της θεμελιώδους οπτικής που ορίζει πως ο σεβασμός, η κατανόηση, η ανεκτικότητα στο διαφορετικό, η συνεργασία, και η εναρμόνιση των διαφορετικών οπτικών αποτελούν αξίες για τις ανθρώπινες κοινότητες του παρόντος και του μέλλοντος. Ένας παγκόσμιος και πολύχρωμος χάρτης ξεδιπλώνεται κάθε καλοκαίρι στους πρόποδες του Πατέρα όπου βουνά και δέντρα σμίγουν φιλικά για να αγκαλιάσουν ένα ανθρώπινο μελίσσι και να αποδείξουν στην πράξη ότι τα πράγματα μπορεί να είναι διαφορετικά με μια μόνο προϋπόθεση, την προϋπόθεση της Ανθρωπιάς.
Μαρία Σπάτουλα
τα παιδιά απαντούν
τι είναι για μένα η κατασκήνωση; Κατασκήνωση είναι για μένα τα καλύτερα καλοκαίρια μου. Τις τέσσερις χρονιές που ήμουν μέλος της γνώρισα πολλούς και έκανα φιλίες που ξέρω ότι θα κρατήσουν. Γιατί όλοι όσοι μαζεύονται στο βουνό κάθε χρόνο, όλοι οι ομαδάρχες αλλά και οι κατασκηνωτές, κρατάνε το μυστικό της κατασκήνωσης, ένα μυστικό που ζει στις καρδιές μας και περιμένει έναν χρόνο κάθε φορά για να απελευθερωθεί για 20 αξέχαστες μέρες. Αντιγόνη Για μένα η κατασκήνωση είναι ένας χώρος που είναι όλα τα παιδιά καλά και έχω πολύ ωραίες αναμνήσεις και άτομα που θα θυμάμαι για πάντα και θα αγαπώ. Γιάννης Κ. Η κατασκήνωση για μένα είναι χαρά, υγεία και ελευθερία. Είναι το δεύτερο σπίτι μου και ανυπομονώ να γίνω ομαδάρχης. Άγγελος Η κατασκήνωση για εμένα είναι δεύτερο σπίτι. Με τους ομαδάρχες σαν μεγαλύτερα αδέρφια και τους κοινοτάρχες σαν γονείς. Η κατασκήνωση μου έδωσε τις καλύτερες καλοκαιρινές αναμνήσεις που όμοιες σαν αυτές δεν θα ξαναϋπάρξουν. Ανυπομονώ να το ξαναζήσω ως ομαδάρχισσα. Στέλλα Για μένα η κατασκήνωση είναι χαρά, αγάπη και βρίσκεις τους παλιούς σου φίλους. Είμαι εδώ 7 χρόνια. Θέλω να περάσετε και εσείς πολύ ωραία και να βρείτε καλούς φίλους. Γιάννης Η κατασκήνωση είναι το δεύτερό μου σπίτι. Είναι ένας τόπος που μπορείς να βρεις αγάπη και ειρήνη. Κωνσταντίνος Η κατασκήνωση για μένα είναι αγάπη. Σαν να είμαι σπίτι μου.
Σταύρος Η κατασκήνωση Χαρούμενα Παιδιά Χαρούμενα Νιάτα είναι μια αγκαλιά που μας χωράει όλους. Χρήστος Έχω δικαίωμα να είμαι ένα χαρούμενο παιδί. Μην έχω πόνο στην καρδιά, μην έχω θλίψη στην ψυχή. Έχω δικαίωμα να βλέπω, εκεί ψηλά στον ουρανό, το ουράνιο τόξο απλωμένο μες το γαλάζιο το ανοιχτό. Έχω δικαίωμα να κοιτάζω τα μάτια όλων των παιδιών, να βλέπω ελπίδα και χαρά, να βλέπω όνειρα πολλά. Ηλέκτρα
5
6
τα παιδιά έχουν ταλέντα και γράφουν συνέντευξη
με ένα κυπαρίσσι -Καλημέρα κυπαρίσσι. -Καλημέρα! Πώς και μας επισκέφτηκες; -Η εφημερίδα της Κατασκήνωσης ζητάει να πάρουμε μια συνέντευξη από ένα δέντρο και εγώ διάλεξα το κυπαρρίσσι. -Ωραία! Σε τι μπορώ να βοηθήσω; -Η πρώτη ερώτηση θα είναι εύκολη. Πού μεγάλωσες; -Εδώ στο χωριό. -Πώς είναι ο κορμός σου και πώς ο καρπός σου; -Ο κορμός μου είναι τραχύς με ωραίο άρωμα όσο για τους καρπούς μου, έχουν σφαιρικό σχήμα αλλά δεν τρώγονται. Λέγονται κυπαρισσόμηλα. -Ας προχωρήσουμε στην τρίτη ερώτηση. Τι χρώμα έχουν τα φύλλα σου; -Τα φύλλα μου έχουν ένα ξεχωριστό χρώμα. Ένα που μοιάζει με σκούρο πράσινο αλλά λέγεται κυπαρισσί. -Τι σκέφτεσαι και τι νιώθεις για τους ανθρώπους και τα άλλα δέντρα; -Περισσότερο αγαπώ τα παιδιά γιατί είναι τόσο διασκεδαστικό να παίζουν διάφορα παιχνίδια γύρω από εμάς, αν και μερικές φορές χαράζουν τα ονοματά τους πάνω μας καταστρέφοντας έτσι το φλοιό μας. Οι περαστικοί είναι πολύ μυστηριώδεις. Εγώ και οι φίλοι μου διασκεδάζουμε μαντεύοντας που πηγαίνουν όλοι αυτοί. Οι γείτονες μου είναι καλά φυτά. Τα δέντρα και οι πόες είναι γεμάτα καλοσύνη και ευγένεια. Μόνο δυο-τρεις θάμνοι γκρινιάζουν και δοκιμάζουν την υπομονή των υπολοίπων. -Μήπως κατά τύχη έχεις ακούσει κάποια ιστορία από τα πουλιά που κάθονται στα κλαδιά σου; -Βεβαίως! Ο κορυδαλλός, η τσίχλα και η καρδερίνα διηγούνται πολύ ωραίες ιστορίες! Όλο και κάτι μου λένε από τους τόπους που περνάνε πετώντας. Κάποιες από τις ιστορίες έχουν σχέση με λαγούς, πολικές αρκούδες, ελάφια και σκίουρους. -Είσαι φυλλοβόλο ή αειθαλές; -Δεν ρίχνω τα φύλλα μου σε καμία εποχή, άρα... -Μάλιστα. Και ποιός σε φροντίζει; -Με φροντίζουν οι άνθρωποι και η βροχή. -Έχεις κινδυνέψει ποτέ; -Μια φορά που ήταν επιδημία της μοναδικής επικίνδυνης για εμάς αρρώστιας. Είναι η ασθένεια του έλκους του κυπαρισσιού, σημαντική για όσους πάσχουν από αυτή. -Πού αλλού σε φυτεύουν οι άνθρωποι; -Εμείς τα κυπαρίσσια θεωρούμαστε τα «δέντρα της θλίψης» και μας φυτεύουν συνήθως στα νεκροταφεία. Όσο για τα κυπαρίσσια που φυτρώνουν μόνα τους μπορούν να ζήσουν εώς και 1.200 μέτρα υψόμετρο κυρίως σε ασβεστολιθικά πετρώματα. -Τι προσφέρεις στους ανθρώπους; -Εγώ δεν είμαι οπωροφόρο δέντρο αλλά στους ανθρώπους δίνω τον ίσκιο μου, τον κορμό μου για κατάρτια καραβιών και φυσικά λειτουργώ ως ανεμοθραύστης στις καλλιέργειες οπωροφόρων δέντρων. Όμως, όπως όλα τα δέντρα χαρίζω και οξυγόνο, πράγμα απαραίτητο για τον άνθρωπο. -Πολύ σωστά! Λοιπόν, συνεχίζω. Σου αρέσει που είσαι φυτό ή θα ήθελες να είσαι κάτι άλλο; -Μου αρέσει που είμαι φυτό. Αλλά αν μπορούσα να αλλάξω θα ήθελα να είμαι ένας κορυδαλλός ή ένα κοτσύφι. -Τί σου αρέσει στη ζωή σου ως δέντρο; -Μου αρέσει να νιώθω τον άνεμο να περνάει ανάμεσα από τη φυλλωσιά μου. Μου αρέσει να αφουγκράζομαι τα ανάλαφρα βήματα της αλεπούς όταν κατευθύνεται προς τα κοντινά κοτέτσια. Μου αρέσει να ακούω το τιτίβισμα των πουλιών όταν ξυπνάω κάθε μέρα...Έχεις άλλες ερωτήσεις να μου κάνεις; -Όχι. Τελείωσα τη συνέντευξη. Σε ευχαριστώ πολύ για τις απαντήσεις σου, θα με βοηθήσουν πολύ. -Παρακαλώ. Αντίο τώρα. Και όταν θα γράφεις το άρθρο, άσε τον νου σου να τρέξει στα δικά μας τα λημέρια.
Ηλέκτρα Τοκατλίδη
Έλληνες εθελοντές γράφουν με χιούμορ
30 νύχτες στο βουνό Από «διαφημιστικό φυλλάδιο» που μοιράζεται σε δρόμους της Ελευσίνας: «Ελάτε ομαδάρχης στην υπέροχη κατασκήνα μας το καλοκαίρι και απολαύστε 30 μέρες έντονων συγκινήσεων στο μαγευτικό τοπίο στο γαλήνιο βουνό μας. Πάρτε μέρος σε αναρίθμητες δραστηριότητες που περιλαμβάνουν: Ξύπνημα στις 7.30 από το πιο ισχυρό ξυπνητήρι του κόσμου, που λέγεται το μέτρημα του κ.Πέτρου (εκτός αν κάποια από τα παιδιά σας αποφασίσουν να ξυπνήσουν λίγο πιο νωρίς). Αναζωογονητική πρωινή γυμναστική που συνοδεύεται από ένα χορταστικό πρωινό. Αλλά πριν από αυτό, μάζεμα κάτω από το θεατράκι για ενημέρωση, ανάθεση εργασιών και εμπλουτισμό του λεξιλογίου σας, με το να σπάτε το κεφάλι σας για να καταλάβετε τι σημαίνει η «λέξη της ημέρας», και μετά να κατευθυνθείτε προς την τραπεζαρία. Καθίστε στο τραπέζι σας, ενώ κάποιο από τα παιδιά φέρνει το πρωινό για όλη την ομάδα. ΠΡΟΣΟΧΗ: Δεν αρχίζουμε ποτέ το φαΐ πριν αρχίσει να τρώει όλη η κατασκήνωση (έτσι αποφεύγονται περιπτώσεις ανταγωνισμού για κάτι που υπάρχει σε αφθονία, λαιμαργίας και υπέρμετρης βουλιμίας την ώρα του φαγητού). Μετά μπορείτε να χωνέψετε με λίγες εργασίες συντήρησης της κατασκήνωσης, γιατί ο χώρος είναι δικός σας, κι αν δεν τον φροντίσετε εσείς, ποιός θα τον φροντίσει; Μετά απ’ όλη αυτήν την κουραστική εργασία, ξεκουραστείτε και χαλαρώστε κάνοντας ό,τι σας κατέβει στο κεφάλι, στις υπερσύχρονες εγκαταστάσεις μας (κυρίως είναι η ώρα του καφέ). Μετά τη ξεκούραση, απολαύστε το θεσπέσιο μεσημεριανό μας μαγειρεμένο από τους καλύτερους μάγειρες και τις καλύτερες μαγείρισσες. ΠΡΟΣΟΧΗ: Το ίδιο που ισχύει για το πρωινό ισχύει κι εδώ. Αφού τελειώσετε το μεσημεριανό σας και μαζέψετε το τραπέζι, ήρθε η ώρα για καθαριότητα ποδιών και δοντιών, για να μπορείτε να αναπνέετε μέσα στη σκηνή και για να μη σας πέσουν τα δόντια και μετά η ώρα του βιβλίου μέσα στη σκηνή, ή αλλιώς η ώρα του μεσημεριανού ύπνου. Αφού λοιπόν ξυπνήσετε αναζωογονημένοι από τον μεσημεριανό «ύπνο», ήρθε η ώρα για το απογευματινό, και μετά καθίστε να τα πείτε με την ομάδα σας στην ώρα ομάδας. Αλλά το πολύ καθισιό κάνει κακό, γι’ αυτό ετοιμαστείτε για την ώρα των αθλημάτων, που την ακολουθεί μία ελεύθερη ώρα, ή αλλιώς η ώρα του βόλλεϋ των ομαδαρχών. Ύστερα, μαζευτείτε όλοι στη σημαία, για να κραυγάσετε σαν ινδιάνοι και να μάθετε τα νέα της ημέρας, κι ύστερα βραδινό. Μετά το βραδινό έρχεται η διασκέδαση! Ζήστε μαγικές στιγμές με τον Χάρυ Πότερ, παίξτε κλασικά παιχνίδια, όπως μουσικές καρέκλες, «κάνε ό,τι κάνω», αλλά και αστεία σε ανυποψίαστους ομαδάρχες, ή χορέψτε με τα εξαιρετικά μουσικά συγκροτήματα που έρχονται. Εύφημη μνεία παίρνει και ο Καραγκιόζης. Εκτός από τις πλούσιες δραστηριότητες, μπορείτε να νιώσετε έντονα συναισθήματα, δεσίματος με τα παιδιά, χαράς, κούρασης (καλής), αλλά και απελπισίας (μέρα μπάνιου). Και κυρίως το συναίσθημα ότι κι αν δεν κάνεις κάτι για να αλλάξεις τον κόσμο, για τριάντα μέρες κάνεις ό,τι μπορείς για να τον κάνεις λίγο καλύτερο για μερικά παιδιά. ΧΠ-ΧΝ, ΚΑΤΑΣΚΗΝΑ ΚΑΙ ΧΑΡΑ»
Γρηγόρης Σφακιανός
ο 6ος ελεφαντοστός Ο έκτος ελεφαντοστός έκανε την εμφάνιση του στα καλοκαίρια της Κατασκήνωσης την τελευταία πενταετία. Η παιδική φαντασία δεν του έδωσε οντότητα όπως σε άλλα κατασκευάσματά της, αλλά αποτελεί ένα απλό ξόρκι μεταμόρφωσης. Σύμφωνα με το τελετουργικό του ξορκιού -γιατί φυσικά και υπάρχει τελετουργικό- όταν κάποιος βρίσκεται στα ντούζ της κατασκήνωσης και ενώ το δροσερό νερό της ντουζιέρας πέφτει πάνω του φωνάξει τρείς φορές -όπως σε κάθε «σωστό» ξόρκι- «έκτος ελεφαντοστός», τότε το χρώμα της επιδερμίδας του παίρνει το χρώμα της σοκολάτας. Αντιξόρκι δεν υπάρχει. Δεν χρειάζεται άλλωστε γιατί, ποιό παιδί δεν αγαπά τη σοκολάτα;
Μαριλού Μίλλες
7
8
Έλληνες εθελοντές γράφουν
Ανεμοδούρα Ο καθημερινός λόγος βρίθει απο λέξεις. Οι άνθρωποι στην επικοινωνία τους χρησιμοποιούν λέξεις. Λέξεις που κάπου άκουσαν, που έμαθαν στο σχολείο και άλλες που ξέρουν από πάντα. Εκφράζονται, μιλούν, γράφουν χρησιμοποιώντας τες πότε με την κυριολεκτική τους σημασία, πότε με τη μεταφορική τους μα, πάντα σχεδόν, η σημασία τους δεν απέχει πολύ από τη σημασιολογική τους πραγματικότητα. Στην κατασκήνωση οι λέξεις έχουν πολύ σημαντικό ρόλο τόσο στη ζωή όσο και στο πρόγραμμά της. Από την πρωινή ανάλυση των λέξεων της ημέρας την ώρα του καταμερισμού των εργασιών -όπου μικροί, μεγάλοι και μεγαλύτεροι ερμηνεύουν τις σημασίες των λέξεων με ποικίλες προσεγγίσεις μα πάντα με χιούμορ- μέχρι το «ω, ι λίλι» και το «μπουμ τσίκα μπουμ». Αυτές τις τελευταίες φράσεις, μπορεί να μην τις συναντήσει κανείς σε κανένα λεξικό όμως περικλείουν τόσες άλλες γνωστές που έχουν καθοριστεί για να ορίζουν τα συναισθήματα. Σημαίνουν χαρά, γέλιο, φασαρία, ομάδα, παρέα. Λέξεις λοιπόν, λέξεις άπειρες. Κάποιοι τις αγαπούν πολύ και κάποιοι άλλοι όχι και τόσο. Όμως όλοι κρατούν ξεχωριστά αυτές που μόνο εκείνοι γνωρίζουν και μία άλλη ερμηνεία τους, που πια έχει αντισταθμίσει κάθε άλλη σημασία τους. Όπως η απλή ανεμοδούρα. Ο άνεμος δηλαδή που φυσά τις αναμνήσεις από το βουνό και θες να γυρίζεις κάθε φορά πίσω.
Μαριλού Μίλλες
Μερικές από τις Κραυγές ομάδων που είχαν θέμα Ινδιάνικα Ονόματα Στην εξοχή θα πάω με τους Ναβάχο Κι εκεί προβλήματα ποτέ δε θα χω Αχτένιστα μαλλιά το όνομα μας Περνάμε ωραία στην κοινότητά μας Και στο βουνό όλη μέρα Θα περνάμε ωραία Χωρίς έγνοιες πια Και στο όρος Πατέρα Όλοι μια παρέα Μ’ όλα τα παιδιά Αχτένιστα μαλλιά 4η μεγάλων κοριτσιών
Είμαστε αστέρια του Βορρά και τραγουδάμε δυνατά μες του Πατέρα τα βουνά και τα περνάμε μια χαρά Είμαστε αστέρια του Βορρά σε όλα τα ταξίδια μας μεγάλα και μακριά μαζί θα καταφέρουμε να πάμε πιο μακριά! Αστέρια του Βορρά 1η μεγάλων κοριτσιών
Τι είναι αυτό το χάλι; Σηκώστε το κεφάλι! Στην κατασκήνα πάλι Με Κωνσταντίνο Πάλλη Οι άγγελοι του Τσάρλι Χορεύουν χάλι γκάλι Παίρνω το μανουάλι Φωνάζει η Μάρθα πάλι Οι ρίμες μου τσακίζουνε Σαν τον Μοχάμεντ Άλι Τι κάνεις ρε παρτάλι; Κουρδίζω πορτοκάλι! Κουρδιστά πορτοκάλια 1η μεγάλων αγοριών
Ααακα ουα ουα ουα πάνω στα ψηλά βουνά ακα ουα ουα ουα ινδιάνικη χαρά Με τις κάλτσες μας παρέα και το χώμα στα μαλλιά Όλο πλάκες κάθε μέρα και περνάμε φοβερααααά Είμαστε οι Απάτσι και είμαστε παααάτσι!!
Απάτσι 3η μικρών αγοριών
οι ξένοι εθελοντές γράφουν
“Dear Kataskinosi“ Ο Ιούλιος του 2017 ήταν μια πολύ ιδιαίτερη στιγμή για μένα, μιας και είχα τη μοναδική ευκαιρία να περάσω το καλοκαίρι μου στην Ελλάδα, στην Κατασκήνωση. Είμαι πραγματικά χαρούμενη που είχα την ευκαιρία να γνωρίσω όλους αυτούς τους υπέροχους ανθρώπους με τις όμορφες καρδιές αλλά και που κατάφερα να αφήσω τις ανέσεις μου και να περάσω ένα μήνα σε μια σκηνή, παρέα με ανθρώπους από διαφορετικές χώρες. Αγάπησα την ελληνική μουσική, το φαγητό, το θέατρο, τα κουστούμια και τις παραδόσεις της χώρας. Τα παιδιά ήταν πανέμορφα, έξυπνα, γλυκά και επικοινωνιακά και τους αξίζουν τα καλύτερα στον κόσμο. Είχα μια αξέχαστη εμπειρία, γνώρισα ευγενικούς ανθρώπους που διαδίδουν την αγάπη. Άλλαξα και εγώ η ίδια, και γύρισα σπίτι όχι μόνο με όμορφες αναμνήσεις και πολλά σουβενίρ από την Ελλάδα αλλά και με διαφορετικά μυαλά, γεμάτα από θετική σκέψη και συμπόνοια. Ευχαριστώ όλους τους ανθρώπους που φροντίζουν να γίνεται πραγματικότητα η Κατασκήνωση κάθε χρόνο και που επενδύουν στα παιδιά που είναι το μέλλον ΜΑΣ! Mihaela Vatamanu (Μολδαβία) Θα ήθελα να είχα και εγώ την ευκαιρία σαν παιδί να ζήσω μία εμπειρία τόσο πλούσια και περιεκτική όσο η Κατασκήνωση. Είναι η απόδειξη ότι οι αξίες και οι άνθρωποι είναι τα πιο σημαντικά συστατικά σε μία ανθρωπιστική παρέμβαση, πολύ περισσότερο από τα χρήματα. Στην Κατασκήνωση, όχι μόνο έμαθα από μαγειρική και καθαριότητα αλλά και νέους τρόπους για την
εκπαίδευση των παιδιών. Με βοήθησε ακόμα να συμμετέχω καλύτερα μέσα σε ομάδες και να γνωρίσω καλύτερα την υπέροχη Ελληνική κουλτούρα (και φυσικά την αργκό της). Είμαι ευγνώμων που είχα την ευκαιρία να γνωρίσω όλους τους ανθρώπους που ήταν στην Κατασκήνωση και φυσικά τα εκπληκτικά παιδιά που φιλοξενεί. Θέλω να ευχαριστήσω τον καθένα ξεχωριστά που με βοηθήσατε να βελτιωθώ ως άτομο αλλά και για τη θέρμη με την οποία με δεχτήκατε μέσα στην ομάδα σας. Τελικά είναι αλήθεια πως με τους σωστούς ανθρώπους δίπλα σου, το σπίτι σου μπορεί να είναι οπουδήποτε στον κόσμο. Albert Solanes Valldaura (Ισπανία) Θα έλεγα πως η κατασκήνωση είναι σαν μια “πυξίδα” που σου δείχνει τα πράγματα που πραγματικά είναι σημαντικά, ή ένας “καθρέπτης” που αντικατοπτρίζει την καλύτερη εκδοχή των εαυτών μας. Δύσκολο να περιγράψω ένα μέρος που μου προκαλεί τόσα συναισθήματα. Πάνε 4 χρόνια τώρα από τότε που έφτασα για πρώτη φορά μαζί με άλλους ξένους στο βουνό. Τώρα δεν αισθάνομαι πια ξένος εκεί. Ποτέ δεν είχα φανταστεί πως θα μπορούσα να βρω ένα μέρος σαν και αυτό στη ζωή μου. Από τότε, κάθε καλοκαίρι προσπαθώ με την πρώτη ευκαιρία να ανταλλάξω τον αποπνικτικό μου κόσμο στην Βαρκελώνη με τον δικό σας στην κατασκήνωση, στον οποίον οι άνθρωποι και ειδικά τα παιδιά είναι πάνω από όλα, όλα τα ταλέντα και τα άτομα μετράνε και όπου η αγάπη και η καλοκαρδοσύνη είναι η μηχανή που κάνει τα πάντα να προχωράνε.
Ακόμα και στις δύσκολες μέρες, που όλοι έχουμε μερικές φορές, υπάρχει ένα παιδί ή κάποιος από εσάς που, χωρίς να του το ζητάς, σου δίνει με μια αγκαλιά όλη την αγάπη του και σου φτιάχνει την ημέρα. Όταν γυρίζω στην Ισπανία το Σεπτέμβριο βρίσκομαι ξαφνικά με όλη την αγάπη που μάζεψα από όσους ήμασταν μαζί για μεγάλο η μικρό διάστημα. Έχω μαζί μου στο μυαλό μου, εκατοντάδες ελληνικά τραγούδια και όταν ανοίγω την τσάντα οι πευκοβελόνες που βρίσκω ανάμεσα στα ρούχα μου θυμίζουν πόσο ευτυχισμένος ήμουν εκεί και αισθάνομαι πολύ τυχερός που σας βρήκα! Θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για όσες στιγμές έχουμε μοιραστεί μαζί και για όσα έχω μάθει από εσάς. Ελπίζω να τα πούμε ξανά πολύ σύντομα. Joan Gil Lopez (Ισπανία) Η απόφαση να έρθω στην Κατασκήνωση ως εθελόντρια ήταν μια από τις καλύτερες αποφάσεις της ζωής μου. Έζησα 4 καταπληκτικές εβδομάδες παρέα με υπέροχους ανθρώπους. Ο χρόνος στην Κατασκήνωση ήταν γεμάτος από νέες εμπειρίες. Εκατοντάδες πλυμένα πιάτα και γαβάθες, ντουζίνες καφέδες, τρεις ώρες βραδινού ύπνου και χιλιάδες αξέχαστες στιγμές. Κατασκήνωση δεν ήταν απλά δουλειά στην κουζίνα. Ήταν μια μικρή ζωή που δεν θα ξεχάσω ποτέ. Ευχαριστώ όλους που φρόντισαν για να είναι όλα τόσο υπέροχα. Ι love Kataskinosi! Anna Reznichenko (Ουκρανία)
Οι ξένοι εθελοντές στην κατασκήνωση του 2017 Anna Reznichenko από την Ουκρανία, Gauvald Dulbecco από τη Γαλλία, Yara Ibanez Martinez, Albert Solanes Valldaura, Clàudia Serrano Colomé, Pau Busquets Altet και Clàudia Lerga Anderson από την Ισπανία, Mihaela Vatamanu από τη Μολδαβία, Anna Hrubanová και Alžběta Baráková από την Τσεχία ενώ για τρίτη χρονιά ήταν μαζί μας ο Joan Gil López από την Καταλονία.
9
10
...ένα χωριό 210 ανθρώπων από 3 ηπείρους!
Φιλοξενήθηκαν 56 αγόρια και 74 κορίτσια από 7 χώρες καταγωγής με τη βοήθεια 96 εθελοντών από την Ελλάδα και 7 χώρες του Κόσμου Τα παιδιά χωρίστηκαν σε 3 κοινότητες και 14 ομάδες. Στο πρόγραμμα υπήρχαν ώρες για Χειροτεχνία, Αθλητισμό, Ώρα Ομάδων, Ψυχαγωγία και για τους 11 ομίλους δημιουργικής απασχόλησης: Φωτογραφία, Κόμικ, Ζωγραφική, Θέατρο, Χορός, Τραγούδι, Περιβάλλον-Κηπουρική, Παραμύθι, Επιστήμονες, Μαγειρική και Κατασκευές. Η Κατασκήνωση του 2017 λειτούργησε με διευθυντή τον Πέτρο Καλλίτση και υποδιευθυντές τους Μαρία Σπάτουλα, Μάρθα Δελή και Δημήτρη Αντωνίου. Κοινοτάρχες ήταν οι Αντώνης Κωνσταντακόπουλος, Χρυσή Πυρουνάκη και Στέλιος Γαβαλάς. Σε επιτελικές θέσεις ήταν η Ειρήνη Νούσα, η Μαρία Ντάρδα, ο Γιώργος Χ. Πυρουνάκης, ο Νίκος Καλλίτσης, ο Μάρκος Μπότσαρης, ο Σπύρος Ακτύπης, ο Αλέξανδρος Αλεξανδρίδης, ο Δημήτρης Μώρας αλλά και η Χριστίνα Ποδάρα, ο Γιάννος Γαβαλάς, ο Μπάμπης Χριστάκης, η Σόνια Καραγεώργου και ο Joan Gil Lοpez. Ομαδάρχες ήταν οι Θεοδόσης Πυρουνάκης, Αλέξανδρος Κυτίνος, Γρηγόρης Σφακιανός, Νικηφόρος Πυρουνάκης, Γιάννης Λιάγκος, Βασίλης Δελής, Νίκος Μητρόπουλος,
Σπύρος Θωμάς, Άγγελος Μίλλες, Συμεών Φραγκουλάκης, Γιώργος Χριστάκης, Ελένη Κυτίνου, Έλι Μίχα, Χριστίνα Νικολοπούλου, Κατερίνα Τσιαπάρα, Κωνσταντίνα Βούλγαρη, Μαριλού Μίλλες, Ευαγγελία Τσιτριμπίνη, Χρύσα Μπάστα, Μαρία Μπάστα, Μαλβίνα Σουλελέ, Άννα Σουλελέ, Αμαλία Παπαθανάση, Μελίνα Παπαδημητροπούλου, Λευκοθέα Διαμαντή, Αουρόρα Ντέμκο, Ντίνα Τοπούλου, Βάσια Μπλετσάκη, Νίκη Προκοπίου και Σοφία Ασμάνη. Βοήθησαν ακόμα η γιατρίνα μας Ειρήνη Σπυριδάκη και οι Αντώνης Πυρουνάκης, Αγγελική Γαβαλά, Γιάννης Χατζηλιάδης, Σπήλιος Πέτζας, Αντιγόνη Ακριτίδου, Τζένη Παπαζιού, Ερμίνα Καλλίνικου, Τζέσσυ Σούκη, Άρτεμις Πατσαούρα, Κωνσταντίνος Σκούφας, Κώστας Ροδόπουλος, Ίρια Δερματά, Κέλλυ Μεγαλοοικονόμου, Μαρία Μακροδήμου, Μπάμπης Κω-
στιδάκης, Νάντια Χατζήνα, Λεωνίδας Βιδάλης, Σταύρος Χανάς, Στέλλα Ελματζόγλου, Martina Kratka, Φοίβος Καλλίτσης, Βασίλης Καλογήρου, Παύλος Γουναλάκης, Θάνος Σαγιάς, Δημήτρης Λιωνής, Ευγενία Καββαδία, Εύα Καρτερού, Γιώτα Τσάλα, Παναγιώτης Αδαμόπουλος και πολλά παλιά στελέχη. Στην οργάνωση και λειτουργία της φετινής Κατασκήνωσης βοήθησαν και οι: Ρίτα Ζαμπάλου, Στρατής Πυρουνάκης, Τιμολέων Χατζηβασιλείου, Μαρία Πυρουνάκη-Λιωνή, Κατερίνα Μαρινάκη, Παναγιώτης Αναστόπουλος και Ξενοφώντας Παπαϊωάννου. Ιδιαίτερο ρόλο είχαν οι 10 εθελοντές από το εξωτερικό αλλά και η chef Ζωγραφιά Τζάλα που είχε την ευθύνη για το εξαιρετικό φαγητό.
ÓΣσΣε üëïõò ôïõò áíèñþðïõò ðïõ ðñüóöåñáí ôç âïÞèåéÜ ôïõò åèåëïíôéêÜ êáé ìå ðïëëÞ áãÜðç, Ýíá ÌÅÃÁËÏ ÅÕ×ÁÑÉÓÔÙ
11
Κάθε καλοκαίρι συντελείται ένα μικρό θαύμα στο όρος Πατέρα του Σταύρου Διοσκουρίδη (Το άρθρο δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο ηλεκτρονικό περιοδικό POPAGANDA.GR στις 19/06/2017) Κάθε χρόνο, από την πρώτη Δευτέρα του Ιουλίου και για τρεις εβδομάδες, το όρος Πατέρα στη βορειοδυτική Αττική γεμίζει με παιδικές φωνές. Αιτία οι Κατασκηνώσεις Χαρούμενα Παιδιά - Χαρούμενα Νιάτα όπου για δεκαετίες φιλοξενούν δωρεάν αγόρια και κορίτσια που δυσκολεύονται αρκετά στην πόλη και βρίσκουν ένα καταφύγιο ανθρωπιάς κοντά στη φύση. Κάποιες καραμπόλες γνωριμιών με έφεραν κι εμένα από πιτσιρικά ως κατασκηνωτή και μετά για πολλά χρόνια ως εθελοντή να βρίσκομαι για ένα μήνα ανάμεσα σε ωραίους ανθρώπους, πεύκα και κοκκινόχωμα. Μια μοναδική εμπειρία, είτε σαν ευχαρίστηση που έπαιρνα σαν παιδί (δεν ήθελα να φύγω με τίποτα, μια χρονιά εξαιτίας ενός προβλήματος υγείας πήγα μόνο για τις 5 τελευταίες μέρες) είτε σαν τη μοναδική ανιδιοτελή εγωιστική πράξη που υπάρχει: το να προσφέρεις εθελοντικά στους άλλους είναι κάτι που στο τέλος κάνεις για να ικανοποιήσεις τον εαυτό σου. Αυτά τα λέω βέβαια εγώ, που έχω απομακρυνθεί τη στιγμή που φίλοι που έκανα εκεί συνεχίζουν τον χειμώνα να μαζεύουν τα συμπράγκαλα που χρειάζονται ώστε να γίνει αυτό το μικρό θαύμα το καλοκαίρι.
Ένας από αυτούς, ο διευθυντής των κατασκηνώσεων Πέτρος Καλλίτσης, που ξεκινά την κουβέντα μας αναφερόμενος στον ιδρυτή τους, τον παπα-Γιώργη Πυρουνάκη, μια μορφή με τεράστιο κοινωνικό έργο και με ενεργό ρόλο στον αντιδικτατορικό αγώνα. «Ο παπαΓιώργης Πυρουνάκης διακρίθηκε για το μεγάλο κοινωνικό του έργο, που το ξεκίνησε το 1932, πολλά χρόνια πριν χειροτονηθεί παπάς. Με την επίσημη εκκλησία είχε έρθει σε πολλές αντιπαραθέσεις και γι΄αυτό τον αφόρισαν. Η κατασκήνωση δεν είναι εκκλησιαστική και δεν έχει κανενός είδους σχέση με την εκκλησία. Ο Γεώργιος Πυρουνάκης (1910-1988) κατάλαβε από πολύ νωρίς τη σημασία των κατασκηνώσεων για τα νιάτα της χώρας μας. Τις πρώτες κατασκηνώσεις τις δημιούργησε στο Πέραμα το 1932 για τους εργαζόμενους νέους. Ακολούθησαν πολλές άλλες, ειδικά στα δύσκολα χρόνια της Κατοχής. Το 1952,
οι Κατασκηνώσεις Χαρούμενα Παιδιά-Χαρούμενα Νιάτα εγκαταστάθηκαν οριστικά στον Άγιο Γεώργιο Μάνδρας για να εξυπηρετήσουν τα παιδιά όλης της πόλης της Ελευσίνας. Το 1964 ο Γεώργιος Πυρουνάκης ίδρυσε το Σωματείο στο οποίο δώρισε την έκταση και τις εγκαταστάσεις στο βουνό Πατέρας και οι Κατασκηνώσεις πήραν τη σημερινή τους μορφή. Από το 1932 έως σήμερα 15.560 παιδιά της μεγάλης ανάγκης φιλοξενήθηκαν δωρεάν στις Κατασκηνώσεις με τη βοήθεια 3.250 νέων Ελλήνων και ξένων εθελοντών.» Πώς θα περιγράφαμε όμως τι είναι ακριβώς οι Κατασκηνώσεις; «Τα Χαρούμενα Παιδιά-Χαρούμενα Νιάτα είναι μια οργάνωση με περισσότερους από 80 ενεργούς εθελοντές που οργανώνει κατασκηνώσεις για τη ψυχοκοινωνική στήριξη των παιδιών και υλοποιεί, εντελώς δωρεάν, προγράμματα για παιδιά και νέους βασισμένα σε εμψυχωτικές δράσεις αι-
σθητικής αγωγής όπως θέατρο, μουσική, Καραγκιόζης, κουκλοθέατρο, φωτογραφία, ζωγραφική, θεατρικό παιχνίδι, χειροτεχνίες και κατασκευές», λέει ο Πέτρος Καλλίτσης. «Ένας πυρήνας 30 έμπειρων εθελοντών πλαισιωμένος από 50 νέους ανθρώπους διαχειρίζεται το παρόν και δημιουργεί το αύριο αυτής της προσπάθειας. Οι άνθρωποι αυτοί, που πιστεύουν στις διαχρονικές αξίες του έργου, όπως η αγάπη για τα παιδιά και τους ανθρώπους, η βεβαιότητα για τα πολλά ταλέντα κάθε ανθρώπου, οι δημοκρατικοί θεσμοί, η ισότητα των ανθρώπων και η ελευθερία λόγου και σκέψης, φιλοξενούν χωρίς διακρίσεις παιδιά διαφορετικής καταγωγής, ηλικίας, φύλου, θρησκεύματος και οργανώνουν ή υποστηρίζουν δραστηριότητες για τους νέους που συμμετέχουν ως στελέχη στην κατασκήνωση.» «Η επιλογή των παιδιών γίνεται με κριτήριο την ανάγκη τους για μια επανορθωτική εμπει-
12
ο Σταύρος Διοσκουρίδης ρία 20 ημερών κοντά στη φύση απέναντι στις δύσκολες και σκληρές συνθήκες της ζωής τους για λόγους πολλούς και διαφορετικούς που δεν θεωρούμε σκόπιμο να αναφέρουμε, σεβόμενοι το ιστορικό κάθε οικογένειας», απαντά στην Popaganda η παιδαγωγός-εμψυχώτρια Μαρία Σπάτουλα. Τα περισσότερα ζουν στην Ελευσίνα. «Η περιοχή της, και ευρύτερα του Θριάσιου, ήταν ανέκαθεν μια εργατούπολη. Το στοιχείο αυτό παραμένει, μόνο που τώρα οι εργάτες είναι όλων των εθνικοτήτων. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό που έχουν τα παιδιά της περιοχής είναι η μικρή σε διάρκεια παιδική ηλικία λόγω των οικογενειακών συνθηκών, η εγκατάλειψη της υποχρεωτικής εκπαίδευσης και η παιδική εργασία. Δεν είναι λοιπόν τυχαίο το γεγονός ότι το μεγαλύτερο ποσοστό των παιδιών που φιλοξενούμε στην Κατασκήνωση εδώ και 50 χρόνια είναι από την Ελευσίνα, τη Μάνδρα και την ευρύτερη περιοχή», θα συμπληρώσει η Μαρία Σπάτουλα. Όσον αφορά τις εθνικότητες, ο Πέτρος Καλλίτσης κάνει μια καταγραφή που παρουσιάζει ενδιαφέρον. «Τα τελευταία 20 χρόνια, για τα οποία υπάρχουν ακριβή στοιχεία, φιλοξενήθηκαν δωρεάν 1.000 διαφορετικά παιδιά (545 αγόρια και 455 κορίτσια) που μένουν κατά μέσο όρο 2,6 χρόνια στην Κατασκήνωση και δηλώνουν στις αξιολογήσεις τους ότι θέλουν να ξανάρθουν σε ποσοστό 90%. Τα παιδιά κατάγονται από την Ελλάδα και άλλες 40 χώρες του κόσμου. Έχουν φιλοξενηθεί παιδιά από τη
Βενεζουέλα και τη Σρι Λάνκα, από το Ουζμπεκιστάν και τη Νιγηρία και βέβαια πιστεύουν σε πολλές και διαφορετικές θρησκείες.» Τρία είναι συνήθως τα άγχη του χειμώνα. Να βρεθούν τα λεφτά, να υπάρχει χώρος για όλα τα παιδιά και να καλυφθούν οι ανάγκες από εθελοντές. Ειδικά τα χρόνια της κρίσης που, όπως λέει η Μαρία Σπάτουλα, «η ανάγκη των ελληνικών οικογενειών για δωρεάν φιλοξενία των παιδιών τους και κυρίως για σίτιση έγινε πολύ μεγαλύτερη από το 2012 και μετά που η κρίση εγκαταστάθηκε για τα καλά. Τα πέντε γεύματα την ημέρα ήταν για πολλές οικογένειες ο πιο σημαντικός λόγος για να γράψουν τα παιδιά τους στην κατασκήνωση. Το γεγονός ότι οι γονείς αυτοί μας βρήκαν μέσω διαδικτύου αποτελεί ένα ποιοτικό χαρακτηριστικό για τη δραστική αλλαγή της ζωής του μέσου οικογενειακού νοικοκυριού λόγω της κρίσης, με άμεσους αποδέκτες τα παιδιά». Η αλληλεγγύη έχει τονωθεί τα τελευταία χρόνια αλλά αυτό δε σημαίνει ότι έχει άμεσο αντίκρισμα και στις δωρεές, αφού ένα μεγάλο μέρος του ελληνικού πληθυσμού έχει δει το εισόδημά του να ελαττώνεται. Ο Δημήτρης Αντωνίου μας τα εξηγεί πιο αναλυτικά: «Για εμάς και το ένα ευρώ μετράει και φροντίζουμε πάντα είτε προσωπικά είτε με ένα τηλέφωνο είτε με μια επιστολή να ευχαριστήσουμε για την κάθε βοήθεια που μας δίνεται.» Που βρίσκονται όμως αυτά τα ευρώ; «Η ιδιωτική
πρωτοβουλία είναι πάντα η μεγαλύτερη πηγή των χορηγιών μας. Φίλοι και γνωστοί δίνουν ό,τι μπορούν για να συνεχίσει η Κατασκήνωση να λειτουργεί κάθε χρόνο. Φυσικά δεν είναι αρκετό και έτσι προσπαθούμε διαρκώς να οργανώνουμε εκδηλώσεις με σκοπό τη συγκέντρωση των χρημάτων. Το 1964 ο ιδρυτής του Σωματείου είχε την ιδέα να ζητήσει από καλλιτέχνες και λογοτέχνες να δωρίσουν έργα τους ώστε να οργανωθεί η Έκθεση Προσφοράς Έργων Τέχνης και Λόγου, τα έσοδα της οποίας θα βοηθούσαν τα δύσκολα οικονομικά της Κατασκήνωσης. Η έκθεση πλέον είναι θεσμός και γίνεται κάθε δύο χρόνια. Παράλληλα 50 πίνακες και 50 βιβλία κληρώνονται σε μία λαχειοφόρο αγορά που γίνεται κάθε χρόνο τέτοια εποχή.» Φτάνουν όμως αυτά; «Για πολλά χρόνια τα παραπάνω αρκούσαν να καλύψουν μεγάλο μέρος των εξόδων, αλλά όταν οι ανάγκες άρχισαν να αυξάνονται αναζητήσαμε και άλλους τρόπους. Το περιοδικό Θρόισμα, που φέτος συμπληρώνει 20 χρόνια, αποτελεί πλέον μια μικρή αλλά σταθερή πηγή χρημάτων με δωρεές που έρχονται από τις ταχυδρομικές επιταγές που πάνε μαζί με το περιοδικό. Το τελευταίο που σκεφτήκαμε να κάνουμε ήταν το διήμερο Παζάρι Αλληλεγγύης που στήνεται τα Χριστούγεννα με αντικείμενα που φέρνουν ή κατασκευάζουν οι ίδιοι οι εθελοντές και φίλοι και παρ’ ότι όλα είναι σε πολύ χαμηλές τιμές καταφέρνουμε και μαζεύουμε ένα αξιόλογο
στο δημοφιλές POPAGANDA (popaganda.gr)
ποσό. Σημαντική βοήθεια όμως υπάρχει και από τις εταιρείες τροφίμων και υλικών που κάθε χρόνο μάς προσφέρουν αγαθά χρήσιμα για την καθαυτή λειτουργία της Κατασκήνωσης. Αυτή την περίοδο οι εθελοντές ήδη έχουν ξεκινήσει τα τηλεφωνήματα προσπαθώντας να συγκεντρώσουν τις απαραίτητες ποσότητες. Κάνουμε και αιτήσεις για χρηματοδότηση σε ιδρύματα και οργανισμούς, αλλά η ανταπόκριση δεν είναι συνήθως μεγάλη. Όλο και κάτι έρχεται όμως και από εκεί.» «Για να γίνει κάποιος εθελοντής θα πρέπει να είναι 18 χρονών και να έχει ολοκληρώσει τουλάχιστον το Λύκειο. Αυτές είναι οι τυπικές προϋποθέσεις. Οι ουσιαστικές είναι να αγαπάει τα παιδιά και τους ανθρώπους, να έχει πρόθεση να αφιερώσει χρόνο για να προσφέρει στους άλλους, να του αρέσει η φύση και η συνύπαρξη με τους ανθρώπους και να θέλει να αναζητήσει τα όρια της δημιουργικότητας και της ενέργειάς του», λέει ο εθελοντής Αλέξανδρος Κυτίνος. Όσοι ενδιαφέρονται μπορούν να συμπληρώσουν την αντίστοιχη φόρμα δήλωσης ενδιαφέροντος που υπάρχει στη σελίδα της Κατασκήνωσης. Κάθε χρόνο οι εθελοντές, παλιοί και νέοι, εκπαιδεύονται μέσω μιας σειράς σεμιναρίων, τόσο σε παιδαγωγικά θέματα όσο και σε ζητήματα που προβλημάτισαν στην προηγούμενη κατασκηνωτική περίοδο. Ένας από τους ρόλους των εθελοντών είναι να είσαι ομαδάρχης. Τα παιδιά χωρίζονται ηλικιακά (από τις πρώτες τάξεις του Δημοτικού μέχρι την πρώτη Γυμνασίου) και κάθε μια ομάδα έχει περίπου 12 άτομα. Ρωτήσαμε τη Χριστίνα Νικολοπούλου να μας εξηγήσει πως είναι η καθημερινότητα στην κατασκήνωση. «Έτσι, με μια γρήγορη αναδρομή στο πρόγραμμα της ημέρας, θα έλεγα ότι ασχολούνται με το παιχνίδι, τις τέχνες, τις κατασκευές, τις επιστήμες, την προσφορά και συμμετοχή στην ομάδα, την καθαριότητα, τον
αθλητισμό και στο τέλος της ημέρας έρχεται η ψυχαγωγία. Στόχος μας είναι να αποκτήσουν όσο το δυνατόν περισσότερα ερεθίσματα και να συμμετέχουν σε δραστηριότητες που λείπουν από την καθημερινότητά τους στην πόλη. Όπως το ομαδικό παιχνίδι ας πούμε ή το τραγούδι ή το θέατρο ή τα πειράματα φυσικής. Τόσο απλές αλλά και τόσο αναγκαίες.» Πώς περνάνε όμως αυτές οι 20 μέρες στο βουνό χωρίς smpartphone, τεχνολογία και επαφή με την καθημερινότητα της πόλης για έναν νέο άνθρωπο; «Την πρώτη χρονιά όχι και τόσο, σκέφτεσαι διάφορα και ίσως δυσκολευτείς . Αλλά, αν τελικά ανέβεις, τη δεύτερη δεν έχεις να σκεφτείς πολλά. Πού αλλού θα βρεις διαμονή στη φύση μαζί με έκρηξη δημιουργικότητας και φαντασίας, φίλους και 10 πιτσιρίκια που είναι τα “παιδιά” σου για 20 μέρες; Ελέγχεις τα όρια της υπομονής, της επιμονής, της μεταδοτικότητας και της ανοχής σου στη διαφορετικότητα. Συμπυκνωμένα “μαθήματα ζωής” μαζί με γέλια, συγκίνηση, αγκαλιές και αποδοχή. Πράγματα πολύ σημαντικά για μένα.» Και οι δυσκολίες; «Αν ξεπεράσεις την απώλεια της τεχνολογίας και της επικοινωνίας με τον υπόλοιπο κόσμο, τότε η μεγαλύτερη δυσκολία που μπορεί να αντιμετωπίσεις είναι ο ίδιος σου ο εαυτός. Με τα παιδιά πάντα θα τα καταφέρεις. Έχεις τη στήριξη και τη βοήθεια πολλών ανθρώπων με ειδικές γνώσεις και εμπειρία που δε θα σε αφήσουν ποτέ να νιώσεις αβοήθητος. Το δύσκολο κομμάτι είναι με τον εαυτό σου. Ήμουν λειτουργική; Φώναξα πολύ; Ήμουν άδικη; Γιατί θύμωσα; Έπειτα είναι και η συμβίωση με άλλους 50-60 διαφορετικούς ανθρώπους. Κάποιον μπορεί να τον τρομάζει αυτό. Όταν όμως βλέπεις στην πράξη αυτή τη χιλιοειπωμένη λέξη, την αλληλεγγύη, και μαθαίνεις να βάζεις πρώτα το εμείς και όχι το εγώ, γυρνάς πίσω στην πόλη και σου λείπει που δε λες καλημέρα σε
30 ανθρώπους κάθε πρωί. Μαγικό;» Ανθρώπινο, είναι η απάντηση, και από τη δική μου μαρτυρία θα συμπλήρωνα πως ήταν πραγματικά απίθανο το γεγονός πως, παρά τις όποιες αναποδιές του, στο τέλος τα παιδιά σπάραζαν στο κλάμα και δεν ήθελαν να φύγουν την ώρα που οι εθελοντές τα χαιρέταγαν με δάκρυα στα μάτια. Θυμάμαι πως μια από τις επιθυμίες του Διοικητικού Συμβουλίου ήταν να προστεθεί και δεύτερη περίοδος το καλοκαίρι, κάτι που μου είχε δημιουργήσει ένα μεγάλο άγχος για το αν θα μπορώ να πάω ως εθελοντής και τις δύο φορές. Οι κατασκηνώσεις Χαρούμενα Παιδιά-Χαρούμενα Νιάτα δεν είναι μια λαμπερή ΜΚΟ που προσκαλεί διάσημους να τρέξουν σε μαραθώνιους. Στηρίζεται τόσα χρόνια από την αλληλεγγύη των πολλών και από την όρεξη που έχει μια μεγάλη παρέα ανθρώπων ν’ ακούσει κάθε καλοκαίρι τον ήχο που κάνουν οι πευκοβελόνες όταν τις διαπερνά ο αέρας. Μια παρέα που έχει βάλει να κάνει καλύτερη τη ζωή παιδιών που το έχουν ανάγκη. Έστω για 20 μέρες το καλοκαίρι. Όλο αυτό το περιγράφει κλείνοντας την κουβέντα ο Πέτρος Καλλίτσης: «Οι Κατασκηνώσεις Χαρούμενα Παιδιά-Χαρούμενα Νιάτα ονειρεύονται σε έναν κόσμο που γίνεται όλο και πιο απρόσωπος, όλο και πιο σκληρός για τους οικονομικά αδύναμους και τα παιδιά τους να φιλοξενούν σε πιο σύγχρονες εγκαταστάσεις, με καλύτερα προγράμματα, περισσότερα παιδιά. Στόχοι που θα γίνουν εφικτοί χάρη στην εθελοντική προσπάθεια και τις γνώσεις πολλών ανθρώπων που με κέφι, φαντασία και αγάπη θα δημιουργούν μικρές ανθρώπινες κοινωνίες για παιδιά και νέους και χώρους που θα παρέχουν τη δυνατότητα έκφρασης των δεξιοτήτων και των συναισθημάτων των ανθρώπων που θα συνεργάζονται τους χειμώνες και θα συμβιώνουν αρμονικά τα καλοκαίρια στην κατασκήνωση.»
13
14
συνέντευξη
Θοδωρής
Δημήτρης
Παπαλουκάς & Διαμαντίδης Συνέντευξη στους Μαρία Μπάστα, Νικηφόρο Πυρουνάκη, Κωνσταντίνο Σκούφα, Βασίλη Δελή
Ο Δημήτρης Διαμαντίδης και ο Θοδωρής Παπαλουκάς, δύο μεγάλοι διεθνείς αθλητές του μπάσκετ με δεκάδες τρόπαια, μας υποδέχτηκαν με χαρά και ενδιαφέρον στην ακαδημία τους. Είχαμε την ευκαιρία να τους δούμε να προπονούν τους μικρούς αθλητές, ξεφύλισσαν τα προηγούμενα Θροΐσματα, μας ρώτησαν για την κατασκήνωση και μας μίλησαν μέσα από τα προσωπικά τους βιώματα για τον αθλητισμό, τα παιδιά, την αποδοχή του άλλου. Θέλετε να μας πείτε λίγα λόγια για το Eurohoops Academy; Δ. Σαν μεγαλύτερος να μας μιλήσει ο Θοδωρής! Π. Το Eurohoops Academy, είναι μια προσπάθεια που ξεκινήσαμε τον Σεπτέμβριο μαζί με τον Δημήτρη. Δημιουργήσαμε την εγκατάσταση και στεγάσαμε εδώ την ακαδημία. Είναι ο τρόπος μας να επιστρέψουμε κάποια πράγματα στο μπάσκετ. Για εμάς, το πιο υγιές κομμάτι είναι τα παιδιά: είναι πιο εύκολο να τα εκπαιδεύσεις και πιο ουσιαστικό. Είμαστε ήδη σε 100% πληρότητα και προσπαθούμε να φιλοξενήσουμε περισσότερα παιδιά. Στην κατασκήνωση, ο αθλητισμός αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μας. Ξεκινάμε με πρωινή γυμναστική, έχουμε την ώρα αθλητισμού το απόγευμα και τις ελεύθερες ώρες τα παιδιά ασχολούνται με το μπάσκετ, το ποδόσφαιρο... Εσείς γιατί θεωρείτε σημαντικό τα παιδιά να συμμετέχουν σε ομαδικά αθλήματα; Πώς θα τους βοηθήσει το ομαδικό άθλημα στη μετέπειτα ζωή τους; Δ. Μιας που έκανα ομαδικό άθλημα, πιστεύω πως αρχικά μαθαίνεις να συνεργάζεσαι. Κατανοείς ότι έχεις να αντιμετωπίσεις διαφορετικούς χαρακτήρες μέσα την ομάδα σου και πρέπει να μάθεις να συμπράττεις μαζί τους. Καταλαβαίνεις ότι γίνονται λάθη και πρέπει να είσαι θετικός απέναντι σε εκείνους που τα έκαναν. Έτσι θα μπορέσεις να βοηθήσεις να διορθωθούν, αφού απώτερος σκοπός όλων μας είναι το γενικό καλό της ομάδας. Π. Το ομαδικό άθλημα βοηθάει πολύ στην κοινωνικοποίηση. Είναι αυτό που είπε ο Δημήτρης. Αντιμετωπίζεις μέσα στην ομάδα τον έξυπνο,
τον πονηρό, αυτόν που θα έρθει να δουλέψει λιγότερο. Είναι οι ίδιοι άνθρωποι που θα συναντήσεις στη μετέπειτα ζωή σου και τα παιδιά εκπαιδεύονται στο πώς θα τους αντιμετωπίσουν. Εδώ προσπαθούμε να βελτιώσουμε το κάθε παιδί τόσο σε αθλητικό αλλά και σε προσωπικό επίπεδο, που είναι πολύ σημαντικό για εμάς. Η προσέγγιση που έχουμε, είναι ότι τα παιδιά πρέπει να μάθουν πως η ζωή δεν είναι συνεχώς επιτυχίες αλλά και αποτυχίες, πως το να τα καταφέρνεις στο μπάσκετ δεν σημαίνει ότι είσαι και καλός άνθρωπος. Επίσης, πολύ σημαντικό κομμάτι για εμάς είναι και οι γονείς. Πρέπει να καταλάβουν πως αν το παιδί τους δεν είναι καλός μπασκετμπολίστας δεν σημαίνει πως δεν είναι αυτοί καλοί γονείς. Πολλοί γονείς δυστυχώς, βλέπουν ως προβολή στην ψυχολογία τους, αυτά που καταφέρνουν τα παιδιά τους. Δεν είναι εύκολο να τους εξηγήσουμε ότι το παιδί τους πρέπει να είναι ευτυχισμένο και όχι επιτυχημένο. Προσπαθούμε, θέλει δουλειά και υπάρχει βελτίωση. Δ. Στατιστικά, δεν είναι σίγουρο ότι κάποιο παιδί από αυτά που αθλείται ή έρχεται στην ακαδημία μας θα παίξει σε υψηλό επίπεδο. Άλλωστε δεν είναι αυτός ο στόχος μας. Στόχος μας είναι να προπονήσουμε παιδιά, τα οποία θα μάθουν σωστά τον αθλητισμό. Θα μάθουν να διαχειρίζονται τη νίκη αλλά και την ήττα. Πάνω απ’ όλα είναι ένα παιχνίδι και νομίζω πως σε αυτήν την ηλικία που βρίσκονται τα παιδιά, δεν μπορείς να τους εξηγήσεις ότι υπάρχουν πράγματα στη ζωή πιο σημαντικά. Όταν επισκέφτηκα με την ομάδα ένα νοσοκομείο, τότε συνειδητοποίησα ότι υπάρχουν και πιο σημαντικά θέματα στη ζωή. Ήμουν κλεισμένος
συνέντευξη στο καβούκι μου και στο τι έκανα στο γήπεδο. Ουσιαστικά εμείς ζούμε σε έναν μικρόκοσμο. Ο αθλητισμός σε υψηλό επίπεδο και η επαγγελματική ενασχόληση με το μπάσκετ, σε κρατάνε προσηλωμένο σε αυτόν, με αποτέλεσμα να ξεχνάς τα πραγματικά προβλήματα της κοινωνίας. Στην κατασκήνωση φιλοξενούμε παιδιά διαφορετικών εθνικοτήτων, ηλικίας και με διαφορετικούς χαρακτήρες. Εσείς έχετε παίξει και οι δύο σε πολυπολιτισμικές ομάδες, έχετε συνεργαστεί με άτομα διαφορετικής εθνικότητας, θρησκείας, χαρακτήρα. Πώς ήταν η συνεργασία σας με τους άλλους αθλητές και πόσο σημαντική ήταν για την επίτευξη του κοινού σας στόχου; Π. Υπάρχει ένα κοινό σε όλα αυτά. Είμαστε όλοι άνθρωποι. Από εκεί και πέρα θεωρώ πως αν είχαμε γεννηθεί 2.000 χλμ ανατολικά, θα ήμασταν βουδιστές, ινδουιστές ή μουσουλμάνοι, πιο δυτικά προτεστάντες ή καθολικοί. Είναι σημαντικό να διακρίνεις την ποιότητα του άλλου ανθρώπου. Φαντάζομαι πως σε όλες τις εθνικότητες και θρησκείες υπάρχουν «καλοί» και «κακοί», γι’ αυτό προσπαθούμε να μην τσουβαλοποιούμε. Δ. Σέβεσαι την διαφορετικότητα του άλλου. Από ‘κει και πέρα, σαφώς με άλλους έρχεσαι πιο κοντά, με άλλους θα είσαι πιο μακριά. Φυσικά θέλει χρόνο να γνωρίσεις τον άλλον, δεν μπορείς να τον κρίνεις από την μία μέρα στην άλλη. Χρειάζεται χρόνος για να σου πει κάποια πράγματα για τον εαυτό του και να μπορέσεις να συνυπάρξεις ειρηνικά. Ποτέ δεν είχα θέματα με κάποιον συμπαίκτη μου. ‘Οπως είπε ο Θοδωρής, είμαστε όλοι άνθρωποι, ο καθένας έχει την προσωπικότητά του, σέβεσαι την διαφορετικότητά του και τα πιστεύω του και προσπαθείς να συνεργαστείς. Π. Μας βοήθησε η δουλειά μας σε αυτό γιατί «αναγκάζεσαι» να δεχτείς τι κουβαλάει ο καθένας. Επίσης, σε βοηθάει πολύ να αντιληφθείς την κουλτούρα του άλλου. κάτι που για εμάς είναι φυσιολογικό για κάποιον άλλον δεν είναι. Μαθαίνεις έτσι να εκτιμάς και να αντιμετωπίζεις διαφορετικά καταστάσεις και ανθρώπους, εκτιμάς τον άλλον αλλά και τον εαυτό σου. Από κάθε εμπειρία πρέπει να παίρνεις τα θετικά στοιχεία. Έτσι θα εξελιχθείς σαν άνθρωπος. Στην κατασκήνωση υπάρχουν παιδιά με έμφυτο ταλέντο στην άθληση αλλά και παιδιά που δεν έχουν καλλιεργήσει τόσο τις αθλητικές τους δεξιότητες. Πώς βοηθάτε ένα παιδί που έρχεται στην ακαδημία και αντιμετωπίζει δυσκολίες, να αποκτήσει αυτοπεποίθηση ώστε να συνεχίσει να προσπαθεί; Π. Υπάρχουν πολλά παιδιά που έχουν ταλέντο και όχι αυτοπεποίθηση. Υπάρχουν παιδιά που δεν έχουν ταλέντο και έχουν αυτοπεποίθηση. Εμείς εδώ, θέλουμε να κάνουμε ευτυχισμένα παιδιά. Ένα από τα μεγάλα προβλήματα της εποχής μας είναι η κατάθλιψη. Για εμάς δεν ισχύει πως οι επιτυχημένοι στη δουλειά τους είναι χαρούμενοι ή το αντίστροφο. Πιστεύουμε πως η ευτυχία στη ζωή είναι κάτι εντελώς υποκειμενικό: κάποιος μπορεί να είναι χαρούμενος με ένα ποδήλατο, ενώ εκείνος που έχει ένα αεροπλάνο μπορεί να είναι δυστυχισμένος. Το μόνο που επιδιώκουμε είναι να διατηρούμε την ποιότητα της προπόνησης. Έχουμε την πολυτέλεια να το κάνουμε αυτό εδώ και είμαστε πολύ ικανοποιημένοι. Οι προπονητές μας είναι ταυτόχρονα και παιδαγωγοί. Κάνουμε ό,τι καλύτερο μπορούμε, προσπαθούμε κάθε μέρα να βελτιωνόμαστε και είμαστε παρόντες σε ό,τι χρειαστούν τα παιδιά. Πιστεύετε πως υπάρχει υγιής πρωταθλητισμός στην παιδική ηλικία; Δ. Δεν πρέπει να περάσεις αυτό το σκεπτικό στα παιδιά, ιδιαίτερα σε τόσο μικρή ηλικία. Το πιο σημαντικό για τα παιδιά αυτής της ηλικίας, είναι να περνάνε καλά, να διασκεδάζουν και να μάθουν τα βασικά του μπάσκετ. Πιστέψτε με, τα παιδιά αυτά επηρεάζονται πάρα πολύ απ´ ό,τι βλέπουν στην τηλεόραση, απ´ ό,τι ακούν από τον διπλανό τους, από το σπίτι τους. Θα πρέπει να αλλάξει αυτό το σκεπτικό και δεν είναι καθόλου εύκολο. Π. Προσπαθούμε τα ερεθίσματα που τους δίνουμε να είναι διαφορετικά. Ξεκινήσαμε από το να αλλάζουν παπούτσια για να σέβονται τον χώρο, τους έχουμε «εξαναγκάσει» να τρώνε ένα φρούτο μετά την προπόνηση και τους εξηγούμε τους λόγους. Θέλουμε να πιστεύουμε ότι καταφέρνουμε να περάσουμε κάποια μικρά μηνύματα που θα αλλάξουν τη φιλοσοφία των παιδιών. Το μπάσκετ είναι το όχημα και το παιχνίδι για να περάσουμε στα παιδιά τα μηνύματα που θέλουμε. Δεν είμαστε οι δάσκαλοι που
επιβάλλουν πράγματα στα παιδιά. Τα παιδιά θέλουν παραδείγματα. Και βέβαια πρέπει να βρεις και το κουμπί του κάθε παιδιού, πράγμα δύσκολο. Αλλά γι’ αυτό είμαστε εδώ και προσπαθούμε. Θοδωρή Παπαλουκά, γνωρίζεις από προσωπική εμπειρία πώς είναι να φεύγεις από τη χώρα σου. Πώς ένιωθες που ζούσες για κάποιο διάστημα εκτός Ελλάδας, μακριά από την οικογένεια και τους φίλους σου; Πώς το βίωσες; Θ. Δεν ήταν εύκολο. Παρ’ όλα αυτά έχω μάθει στη ζωή μου να παίρνω το θετικό από κάθε κατάσταση. Θεωρώ και θέλω να πιστεύω πως αυτή η εμπειρία μου στο εξωτερικό με βοήθησε να ανοίξω τη σκέψη μου, να δω τα πράγματα διαφορετικά. Σίγουρα άλλαξε την ποιότητα της ζωής μου. Ήταν αυτό το λιθαράκι στη ζωή, που μου έδωσε την ευκαιρία να γνωρίσω διαφορετικές κουλτούρες -τόσο στη Ρωσία αλλά και στο Ισραήλ. Ταξιδεύοντας νομίζω ότι κατάφερα να διαμορφώσω την προσωπικότητα και τον χαρακτήρα μου. Είμαι χαρούμενος που έγινε αυτό. Δημήτρη Διαμαντίδη, ο αθλητισμός έχει αποκτήσει πλέον χρησιμοθηρικό χαρακτήρα. Εσύ ωστόσο, παρά τις προτάσεις που είχες από άλλες ομάδες, παρέμεινες «ρομαντικός». Τι ήταν αυτό που σε κράτησε εδώ; Ποιά είναι η άποψή σου γι' αυτό το φαινόμενο που παρατηρείται ολοένα και περισσότερο; Δ. Δεν θεωρώ ότι είμαι ρομαντικός! Έμεινα εκεί που μου άρεσε και δεν είχα κανέναν λόγο να φύγω από την στιγμή που περνούσα καλά. Για μένα ήταν πολύ εύκολο από την στιγμή που ήμουν ευχαριστημένος. Όλα όσα είχα στο μυαλό μου, ό,τι χρειαζόμουν, μου τα παρείχε η ομάδα. Το θεωρώ τύχη αυτό γιατί πολλά παιδιά δεν μπορούν να το ζήσουν. Είμαι ένας άνθρωπος που δύσκολα αλλάζει περιβάλλον, πόσο μάλλον να φύγει στο εξωτερικό. Για να καταλάβετε, αρχικά η σκέψη του να φύγω από την Καστοριά και να πάω στη Θεσσαλονίκη μου φαινόταν βουνό, συνήθισα. Το ίδιο και από Θεσσαλονίκη για Αθήνα. Όσον αφορά το εξωτερικό, δεν το δοκίμασα. Π. Θα τα κατάφερνες όμως. Δ. Μπορεί να τα κατάφερνα, μπορεί και όχι. Για μένα ήταν το καλύτερο να μείνω εκεί που περνούσα καλά. Π. Οι περισσότεροι αθλητές αυτού του επιπέδου, δεν θα φύγουν για τα χρήματα. Θα φύγουν για να εξελιχθούν ή επειδή για κάποιους λόγους δεν δουλεύει η κατάσταση. Είναι αυτό που λέει και ο Μήτσος: «εδώ νιώθω ότι κάνω αυτό που θέλω». Εγώ μπορώ να μιλήσω γιατί έχω ζήσει και την άλλη πλευρά. Είναι και η εξέλιξη. Κάποιες φορές πρέπει να αλλάξεις γιατί νιώθεις πως δεν έχεις να δώσεις κάτι παραπάνω, ή να σου δώσουν και κάτι παραπάνω. Δεν είναι μόνο τα λεφτά. Είναι τύχη να βρεις το περιβάλλον στο οποίο νιώθεις καλά και αποδίδεις καλά. Αυτό που περιγράφει ο Μήτσος είναι μια ωραία αλλά ειδική συνθήκη, διότι εμείς οι αθλητές έχουμε ένα πολύ συγκεκριμένο πρόγραμμα -προπόνηση, αεροδρόμιο, αγώνας, σπίτι- που μας περιορίζει. Κάπως έτσι έκλεισε η όμορφη αυτή συζήτηση με τον Δημήτρη Διαμαντίδη και τον Θοδωρή Παπαλουκά, που αποδεικνύουν καθημερινά πως εκτός από κορυφαίοι αθλητές, είναι και σπουδαίοι άνθρωποι! Τους ευχαριστούμε για όσα μοιράστηκαν μαζί μας!
15
16
Γιώργος Μόσχος τ. Συνήγορος του Παιδιού
του Αλέξανδρου Κυτίνου και της Χριστίνας Νικολοπούλου Πως αρχίσατε να ασχολείστε με το Συνήγορο του Παιδιού; Μάλλον έτσι γεννήθηκα. Θυμάμαι στην 5η δημοτικού γράψαμε μια έκθεση στο σχολείο, τι θα γίνω όταν μεγαλώσω. Εγώ έγραψα ότι θα γίνω δάσκαλος γιατί μου αρέσει να διδάσκω στα παιδιά, να τους μαθαίνω ωραία πράγματα. Γυρνώ στο σπίτι, τη βλέπει ο μπαμπάς μου -που ήταν δικηγόρος- και μου λέει: «ωραία έκθεση, αλλά γιατί δεν έγραψες ότι θα γίνεις δικηγόρος που στην πραγματικότητα θέλεις να γίνεις;». Οπότε σκέφτηκα, δεν μπορώ να γίνω και τα δυο; Μου άρεσε από τότε τόσο η ιδέα της εκπαίδευσης όσο και της υπεράσπισης. Σπούδασα πράγματι νομικά. Μετά τις μεταπτυχιακές σπουδές μου στην Αγγλία, ασχολήθηκα για πολλά χρόνια με τα θέματα των δικαιωμάτων των παιδιών και των εφήβων, ιδίως των πιο δυσκολεμένων. Και όταν κάποια στιγμή ξεκίνησε στην Ελλάδα η συζήτηση για τη δημιουργία Συνηγόρου του Παιδιού, μελέτησα τα κείμενα από αντίστοιχους θεσμούς της Ευρώπης και συμμετείχα στη διεκδίκηση της δημιουργίας ενός τέτοιου θεσμού στη χώρα μας. Ας ξεκινήσουμε από τα πολύ βασικά, αρχικά τι είναι ο Συνήγορος του Παιδιού; Όπως λέει και η ίδια η λέξη, είναι υπερασπιστής των δικαιωμάτων των παιδιών. Είναι
δημόσιος ανεξάρτητος θεσμός. Παγκοσμίως, πρώτα δημιουργήθηκαν οι Συνήγοροι του Πολίτη. Η Σουηδία ήταν η πρώτη χώρα που απέκτησε στις αρχές του 20ου αιώνα ανεξάρτητη αρχή για την υπεράσπιση των πολιτών (ombudsman). Στη δεκαετία του 80 οι Νορβηγοί είπαν, γιατί να μην υπάρχει και ένας εξειδικευμένος υπερασπιστής δικαιωμάτων των παιδιών; Που να εστιάζει στην οπτική των παιδιών.. Και έφτιαξαν το 1981 τον πρώτο Συνήγορο του Παιδιού. Ακολούθησαν και άλλες Ευρωπαϊκές χώρες. Οι περισσότεροι Συνήγοροι του Παιδιού δημιουργήθηκαν ξεχωριστά από τους Συνηγόρους του Πολίτη, ενώ σε κάποιες χώρες οι δύο θεσμοί συνυπάρχουν. Στη χώρα μας, ύστερα από δημόσιο διάλογο, επιλέχτηκε από τη Βουλή το μοντέλο ο Συνήγορος του Παιδιού να ενταχτεί στο Συνήγορο του Πολίτη και αυτό έγινε με νόμο στις αρχές του 2003. Τότε, ο Συνήγορος του Πολίτη Γιώργος Καμίνης μου ζήτησε να αναλάβω την οργάνωση του τμήματος της ανεξάρτητης αρχής που θα υλοποιούσε την αποστολή του Συνηγόρου του Παιδιού. Όταν ξεκινήσαμε, συμφωνήσαμε η οπτική και ο τρόπος λειτουργίας του τμήματος αυτού του Συνηγόρου να βασίζεται σε δικά του εργαλεία και να είναι προσαρμοσμένος στην παιδική ηλικία. Δηλαδή, αποφασίσαμε, εκτός από τις υποθέσεις
Ο Γιώργος Μόσχος είναι γεννημένος στην Αθήνα (1957), σπούδασε Νομικά στην Αθήνα και Εγκληματολογία (M.Phil) στο Λονδίνο. Έλαβε εκπαίδευση στους τομείς της εκπαίδευσης ενηλίκων, νεανικής απασχόλησης, αυτοεπίγνωσης και παιδικού θεάτρου. Από το 1984 εργάζεται στην Ελλάδα για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων του παιδιού, την αποτροπή του κοινωνικού αποκλεισμού των νέων, τη χειραφέτηση των νέων και την επανένταξη, καθώς και την έκφραση των παιδιών μέσω του θεάτρου. Είναι συν-ιδρυτής της ΜΚΟ ΑΡΣΙΣ (Κοινωνική Οργάνωση Υποστήριξης Νέων). Έχει συμμετοχή σε ευρωπαϊκά προγράμματα και δίκτυα. Το 2003 ορίστηκε ως ο πρώτος Βοηθός Συνήγορος για τα Δικαιώματα του Παιδιού στην Ανεξάρτητη Αρχή «Συνήγορος του Πολίτη» και έμεινε στη θέση αυτή μέχρι το Γενάρη του 2018. Έχει συνεργαστεί στην έκδοση βιβλίων και τη δημοσίευση άρθρων με θέμα τα δικαιώματα του παιδιού και των νέων. που ερευνούσαμε, να κάνουμε και τακτικές επισκέψεις σε σχολεία και συναντήσεις με παιδιά, σε καταυλισμούς, σε φυλακές, σε ιδρύματα, σε κατασκηνώσεις. Εκεί όπου μπορούμε να βρούμε τα παιδιά. Ακρόαση της οπτικής του παιδιού, προβληματισμός μαζί με τα παιδιά, και βεβαίως με μια ομάδα συνεργατών όλων των ειδικοτήτων, νομικούς, ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς, παιδαγωγούς και επικοινωνιολόγο, έτσι ώστε να μπορεί να αναπτύσσει διεπιστημονική προσέγγιση στα θέματα μας. Ο Συνήγορος του Παιδιού λειτουργεί, κυρίως με τρεις διαφορετικούς τρόπους. Ο πρώτος είναι η διερεύνηση υποθέσεων παραβιάσεων δικαιωμάτων ανηλίκων κατόπιν υποβολής αναφοράς. Για τέτοια θέματα, ο Συνήγορος δέχεται αναφορές από παιδιά ή ενήλικες για τον δημόσιο αλλά και για τον ιδιωτικό χώρο (οικογένεια, ιδιώτες, επιχειρήσεις, κλπ). Ο δεύτερος τρόπος είναι όταν πάρουμε εμείς μια πρωτοβουλία για να διερευνήσουμε το πως προστατεύονται τα δικαιώματα των παιδιών σε κάποιους χώρους, όπως τα ιδρύματα, ή σχετικά με μια κατάσταση ή ένα σημαντικό θέμα όπως το προσφυγικό, ας πούμε. Στις πρωτοβουλίες που μπορεί να αναλαμβάνει ο Συνήγορος του Παιδιού περιλαμβάνονται και οι επισκέψεις
σκιαγραφήσεις όπως και η διοργάνωση συναντήσεων διαβούλευσης με παιδιά ή με επαγγελματίες που εργάζονται με παιδιά, γονείς, εκπροσώπους αρμόδιων φορέων κ.α. Και ο τρίτος, που είναι πάρα πολύ σημαντικός, είναι το να κάνουμε παρεμβάσεις με σκοπό τη βελτίωση της νομοθεσίας, των πρακτικών της διοίκησης, αλλά και της στάσης της κοινωνίας απέναντι στα παιδιά. Για παράδειγμα, μας απασχόλησε το πως αλλάζεις την οπτική των πολιτών σχετικά με τη σωματική τιμωρία. Όπως επίσης πως μπορούμε να αλλάξουμε κάποιες προκαταλήψεις ή αρνητικές στάσεις απέναντι στα παιδιά. Ότι τα παιδιά για παράδειγμα δεν είναι έμπιστοι μάρτυρες ή ότι τα παιδιά δεν μπορούν να παίρνουν μέρος στη λήψη αποφάσεων. Σε διάφορες τέτοιες αντιλήψεις που υπάρχουν στην κοινωνία, οι συνήγοροι του παιδιού υπερασπιζόμαστε τη θέση και την οπτική των παιδιών και προσπαθούμε να επηρεάσουμε τις αντιλήψεις που υπάρχουν στην κοινωνία, αξιοποιώντας επιστημονικά επιχειρήματα αλλά και τις απόψεις και τις ιδέες των ίδιων των παιδιών. Μπορώ να σας πω ότι τα 14,5 χρόνια που υπηρέτησα σε αυτό το ρόλο, μερικές από τις καλύτερες ιδέες μου τις έδωσαν παιδιά. Σας έρχεται κάποιο παράδειγμα; Να πούμε γενικότερα για τον τρόπο που επιλύονται οι διαφορές στα σχολεία. Πάρα πολλές φορές τα παιδιά υποστηρίζουν ότι οι μεγάλοι θεωρούν ότι η λύση είναι να σε ακούσουν για λίγο και μετά, είτε να σου απευθύνουν μια σύσταση, είτε να σου επιβάλουν μια ποινή, άμα είναι κάτι σοβαρό, είτε να σε προειδοποιήσουν ότι την επόμενη φορά θα τιμωρηθείς. Και μετά τελειώνει η παρέμβασή τους. Τα παιδιά αντιπροτείνουν: «Δώστε περισσότερο χρόνο και εμπιστευτείτε μας. Κάντε μας μέρος της λύσης». Δηλαδή, είτε επιχειρώντας μία διαμεσολάβηση -που είναι ένα ειδικό εργαλείο-, είτε, κυρίως, συζητώντας μαζί μας για να δούμε τι φταίει κατά βάθος. Έτσι λοιπόν, όταν υπάρχει ένας τσακωμός, μια σύγκρουση, μια κοροϊδία, μια δυσκολία, αν δώσεις χρόνο και αρχίσεις και καταλαβαίνεις τι συμβαίνει πίσω από τη σύγκρουση, είναι σίγουρο πως η παρέμβαση σου θα έχει διαφορετικό χαρακτήρα. Δεν θα δίνει έμφαση στην τιμωρία ή την απειλή, αλλά στη συμφιλίωση. Ένα άλλο επίσης που λένε τα παιδιά είναι το: «βάλτε μας και εμάς μέσα στην ομάδα αυτών που θα πάρει τις αποφάσεις». Είναι σημαντικό να βάλεις τα παιδιά στην συνευθύνη του πως αντιμετωπίζουμε μια δυσκολία. Γιατί κάθε ομάδα, κάθε συλλογικότητα, είτε είναι μια κατασκήνωση είτε είναι μια παρέα, μια τάξη ένα σχολείο, έχει τις ωραίες στιγμές και τις στιγμές που δυσκολεύεται. Η διαφορετικότητα των ανθρώπων πάρα πολλές φορές δημιουργεί συγκρούσεις, διαφορές, θυμούς, στενοχώριες. Εκεί λοιπόν αν δεν συμπεριλάβεις τα παιδιά και την οπτική των παιδιών στη λύση που θα επιλέξεις, πολλές φορές βγαίνεις χαμένος. 'Εχουμε δει τον τελευταίο καιρό ότι ο Συνήγορος ασχολιόταν πολύ με αυτό που λέτε δημοκρατικό σχολείο. Τι είναι το δημοκρατικό σχολείο;
Δημοκρατικό σχολείο είναι η λειτουργία του σχολείου με βάση τον αλληλοσεβασμό και τη συμμετοχή όλων. Το σχολείο είναι ένα οργανωμένο πλαίσιο όπου τα παιδιά μαθαίνουν από τη συνύπαρξη, από τους κανόνες, και βεβαίως από το βίωμα της καθημερινότητας. Το παιδί μέσα στην οικογένεια, που έχει τις αξίες της και τον τρόπο λειτουργίας της, όποιος και αν είναι αυτός, συνήθως νιώθει ασφάλεια. Αλλά όταν βγει έξω και δει ότι υπάρχουν διαφορετικοί άνθρωποι και διαφορετικές ανάγκες, αρχίζουν οι δυσκολίες. Εκεί λοιπόν είναι πολύ σημαντικό να μάθεις να σέβεσαι τον άλλο. Πως γίνεται αυτό; Γίνεται μέσα από το καθημερινό βίωμα στην τάξη. Με το να μάθουμε να συζητάμε και να ακούμε. Να βλέπουμε μαζί τους στόχους της ομάδας, που ένας μπορεί να είναι εκπαιδευτικός-παιδαγωγικός, άλλος μπορεί να είναι κοινωνικός. Μπορεί να είναι στον τρόπο που παίρνονται αποφάσεις για τη σχολική ζωή, για το περιβάλλον, αν θα βάψουμε ή δεν θα βάψουμε έναν τοίχο. Για το
πώς θα λύσουμε μια διαφορά. Για το πώς θα ικανοποιήσουμε τις διαφορετικές μας ανάγκες. Σε κάθε τάξη έχουμε διαφορετικά συμφέροντα συγκρουόμενα. Σε όλες τις τάξεις, σε όλες τις ομάδες, ο ένας θέλει να μάθει πολλά, ο άλλος θέλει να μάθει με ωραίο τρόπο, ο άλλος θέλει να του δώσεις πάρα πολλές ασκήσεις, ο άλλος δεν θέλει τίποτα, θέλει να τον αφήσεις ήσυχο. Πως θα καταφέρουμε αυτούς τους ανθρώπους να τους κάνουμε να συνυπάρχουν χωρίς συγκρούσεις; Μόνο αν μάθουμε σε όλους ότι πρέπει να λειτουργούν συλλογικά και να σέβονται ο ένας τον άλλο. Και επίσης ότι κάποια στιγμή που ο ένας ενοχλεί τον άλλο, θα πρέπει να παρθεί μια απόφαση που να είναι όσο γίνεται πιο συλλογική. Πάρα πολύ δύσκολο, αλλά αυτοί που το έχουν δοκιμάσει έχουν εξαιρετικά αποτελέσματα. Τα σχολεία που έχουν εφαρμόσει την έννοια της δημοκρατίας, της συμμετοχής και του διαλόγου, συνολικά καταφέρνουν να βρίσκουν λύση
17
στις συγκρούσεις τους με πολύ πιο ευνοϊκούς όρους, και με καλύτερη ψυχολογία θα έλεγα. Αυτό το έχω δει σε πολλά σχολεία. Και στα μικρά παιδιά βεβαίως. Η δημοκρατία έχει να κάνει με τους τρόπους με τους οποίους επικοινωνείς με τον δάσκαλο σου, με τους συμμαθητές σου. Πως αναλαμβάνονται οι ευθύνες ή οι αποστολές. Γίνεται αυτό απλά με εντολές του δασκάλου ή της δασκάλας; Ή μήπως κατορθώνει ο δάσκαλος να κατεβαίνει στο επίπεδο του μαθητή και να τον εμπνέει και να τον εμψυχώνει στο να χαρεί την έννοια της εκπαίδευσης, μέσα από επικοινωνία και συνεργασία με τα άλλα παιδιά; Εκεί βρίσκεται η ουσία του δημοκρατικού σχολείου. Να συνδυάζεις τον αλληλοσεβασμό με την χαρά με την ευχαρίστηση. Υπάρχει κάποιο πρόγραμμα που εφαρμόζεται; Κοιτάξτε, ένα πρόγραμμα δεν θα έλεγα ότι υπάρχει, εξάλλου ο Συνήγορος δεν παράγει εκπαιδευτική πολιτική, αλλά προτείνει, εισηγείται -σύμφωνα με την νομοθεσία-, την εφαρμογή, όσο γίνεται, προσεγγίσεων παιδαγωγικών και μέτρων που είναι στη γραμμή του αλληλοσεβασμού, της ελεύθερης έκφρασης, της συμμετοχής και της χαράς . Υπάρχουν σημαντικοί παιδαγωγοί που έχουν δώσει έμφαση στην έννοια της δημοκρατίας και της συμμετοχής στο σχολείο, όπως ο Κόρτσακ και ο Φρενέ. Ζητάμε ένα σχολείο που κάνει τα παιδιά να χαίρονται, που κάνει τα παιδιά να νιώθουν ότι είναι δικό τους. Εμείς προτείνουμε να θεσμοθετείται ο διάλογος και η συζήτηση από το νηπιαγωγείο. Τα παιδιά να κάθονται σε κύκλο τακτικά, να συζητάνε. Ο δάσκαλος η δασκάλα, η νηπιαγωγός, μια φορά τη εβδομάδα να βάζει τα παιδιά γύρω γύρω, να μιλάνε ένα - ένα, να ακούνε το ένα τοάλλο, να νιώθουν ότι είναι ομάδα και να παίρνουν αποφάσεις μαζί για τις σχέσεις τους, το χώρο τους, το πρόγραμμά τους. Όσοι το κάνουν αυτό έχουν εκπληκτικά αποτελέσματα. Με τη σχέση των παιδιών με το Διαδίκτυο, έχετε ασχοληθεί με κάποιο τρόπο; Έχουμε ασχοληθεί αρκετά. Παρακολουθούμε το πώς χρησιμοποιούν τα εργαλεία αυτά τα παιδιά. Ένα πολύ μεγάλο κομμάτι της σύγκρουσης μεταξύ των παιδιών γίνεται μέσω διαδικτύου. Αυτό που λέμε Cyber Βullying αλλά και άλλου είδους παραβιάσεις δικαιωμάτων που γίνονται διαδικτυακά. Για παράδειγμα, πολλά παιδιά με αρκετή επιπολαιότητα μπορεί να τραβήξουν μια φωτογραφία άλλου, χωρίς τη
θέλησή του, και να τη στείλουν στους φίλους τους. Εκεί λοιπόν επιμένουμε πολύ ότι είναι φοβερά σημαντικό να γίνονται τακτικές συζητήσεις και επικοινωνία στην τάξη, τουλάχιστον από κάποιο εκπαιδευτικό που είναι κοντά στα παιδιά. Το fake profile είναι επίσης κάτι που το εφαρμόζουν πάρα πολλές φορές τα παιδιά μεταξύ τους σαν παιχνίδι. Τα όρια μεταξύ παιχνιδιού και επιθετικότητας στα παιδιά, όπως ξέρουμε είναι πολύ λεπτά. Έτσι, το διαδίκτυο θεωρούμε ότι πρέπει να είναι ένα θέμα συζήτησης στο χώρο του σχολείου, στο τραπέζι της οικογένειας. Να συζητιέται και να ανταλλάσσονται πληροφορίες, αγωνίες και συναισθήματα. Να αναπτυχθεί η κριτική ικανότητα, αλλά και να εκπαιδευτούν τα παιδιά να αυτοπροστατεύονται απέναντι σε πρακτικές άλλων που μπορεί να τα παρασύρουν. Κάτι που συμβαίνει πάρα πολύ έντονα στην παιδική και εφηβική ηλικία από την ώρα που βγαίνει το παιδί στο διαδίκτυο, δηλαδή εκεί λίγο μετά τα 10. Και εκεί πρέπει να μαθαίνει κάποιος το παιδί να αυτοπροστατεύεται και να οριοθετείται. Το θέμα των ορίων είναι επίσης σημαντικό. Ακούω πολλά παιδιά να λένε: «Δεν έχουμε καθόλου χρόνο για ψυχαγωγία, καθόλου ελεύθερο χρόνο.» Και ρωτώ, πόσο χρόνο περνάτε καθημερινά στο διαδίκτυο; «Ε, 3-4 ώρες». Άρα μήπως ο ελεύθερος χρόνος έχει αντικατασταθεί από μια άλλη παγίδα που λέγεται ίντερνετ; Το σημειώνουμε. Για όλους μας. Η Ελλάδα πάντα ήταν ένα μέρος που περνούσαν μεταναστευτικές ροές, είτε παρέμεναν είτε ήταν περαστικές. Τα τελευταία χρόνια χιλιάδες άνθρωποι έχουν εγκλωβιστεί στην Ελλάδα μεταξύ αυτών και χιλιάδες παιδιά. Τα δικαιώματα αυτών των παιδιών προστατεύονται; Κάποια στιγμή ήταν πιο έντονη η μετανάστευση σε αναζήτηση εργασίας και μιας καλύτερης ζωής. Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότεροι λαοί οδηγούνται στο να φεύγουν από την πατρίδα τους για λόγους πολέμων, διώξεων και ακραία προβληματικών καταστάσεων. Να τονίσουμε ότι το προσφυγικό φαινόμενο, δηλαδή ο εξαναγκασμός πολλών ανθρώπων στην απομάκρυνση από την πατρίδα τους είναι πολύ έντονο τα τελευταία χρόνια. Από όταν δημιουργήθηκε ο Συνήγορος του Παιδιού είχαμε υποθέσεις που μας απασχόλησαν, παιδιών προσφύγων και μεταναστών. Ήδη από το 2004 είχαμε ασχοληθεί εντόνως με
το ζήτημα ότι σε κάποια σχολεία δεν γίνονταν δεκτά παιδιά μετανάστες που δεν είχαν νόμιμη διαμονή στη χώρα. Υπήρχε τότε μια εγκύκλιος που έλεγε ότι οι παρανόμως ευρισκόμενοι στη χώρα δεν θα εξυπηρετούνται από δημόσιες αρχές. Είπαμε λοιπόν στην παρέμβασή μας προς το Υπουργείο Παιδείας ότι η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού, βάσει του Συντάγματος, υπερισχύει έναντι όλων των άλλων νόμων και εγκυκλίων, άρα κανένας δεν μπορεί να πει ότι δεν γίνεται δεκτό ένα παιδί επειδή δεν έχει χαρτιά. Έτσι, υπερίσχυσε αυτή η άποψη και περιλήφθηκε και στη νομοθεσία η πρόβλεψη ότι όλα τα παιδιά που βρίσκονται στη χώρα αν δεν έρχονται ως επισκέπτες για λίγο χρόνο, έχουν δικαίωμα, αλλά και υποχρέωση να πάνε στο σχολείο. Μπορούν να εγγραφούν ακόμα και με ελλιπή δικαιολογητικά. Κάναμε μεγάλο αγώνα για αυτό, όλα τα χρόνια. Και για να κοινωνικοποιηθεί σωστά ένα παιδί 16χρονων δεν μπορείς να το πας στην πρώτη γυμνάσιου με τα 12χρονα. Χρειάζεται να δημιουργήσεις τμήματα υποδοχής, να κάνεις το απόγευμα ώρες ελληνικής γλώσσας και να του δώσεις την ευκαιρία να βρίσκεται με συνομηλίκους του. Από το 2015 που όπως ξέρουμε υπήρξε η μεγάλη αύξηση των προσφύγων και που μέσα σε ένα χρόνο έφτασαν στη χώρα μας 850.000 άτομα από τα οποία γύρω στις 300.000 υπολογίζεται ότι ήταν παιδιά, άρχισαν πια να αλλάζουν και οι ανάγκες τις χώρας για να δεχτεί αυτόν τον πληθυσμό. Τότε, το 2015 που ερχόταν ο κόσμος και έφευγε αμέσως, στην αρχή δεν χρειαζόταν να μπουν στα σχολεία κανονικά, γιατί έτσι και αλλιώς δεν θα έμεναν εδώ για πολύ. Χρειαζόταν να έχουν κάποιου είδους εκπαιδευτική υποστήριξη. Τώρα όμως τα πράγματα έχουν αλλάξει. Εκτιμάμε ότι έχουν μείνει αυτή τη στιγμή στη χώρα γύρω στα 50.000 άτομα, από τα οποία τα παιδιά είναι περίπου το 1/3. Ως ποσοστό στον γενικό πληθυσμό των παιδιών είναι ένα τίποτα, λιγότερο από 1%, θα μπορούσε κάλλιστα να διασκορπιστεί στα σχολεία της χώρας και να βοηθηθεί καλύτερα εκεί η ένταξη τους. Από φέτος τα παιδιά εντάσσονται στο πρωινό πρόγραμμα των σχολείων και γίνεται μια προσπάθεια να παιδιά αυτά να ενσωματωθούν όσο γίνεται πιο ειρηνικά και πλατιά στην κανονική δημόσια εκπαίδευση. Αυτό δεν ήταν απλό, υπήρξαν δυσκολίες. Θα έλεγα ότι έχουμε θετικό πρόσημο από την άποψη ότι έχουμε πολλά παιδιά που έχουν μάθει ελληνικά που έχουν ήδη νιώσει θετικά και που σιγά σιγά ενσωματώνονται και στην κοινωνία μαζί με το σχολείο. Τα δικαιώματα των παιδιών αυτών όσο βρίσκονται στη χώρα σύμφωνα και με την ευρωπαϊκή οδηγία είναι να έχουν πρόσβαση σε εκπαίδευση, υγεία και κοινωνική ζωή και να συνυπάρχουν με τα άλλα παιδιά. Θεωρείται ότι συμβαίνει αυτό καθολικά; Όχι καθολικά δεν συμβαίνει. Φέτος φανταστείτε ότι εκτιμούμε ότι ο συνολικός πληθυσμός των παιδιών προσφύγων σε σχολική ηλικία είναι μεταξύ 9 - 10.000 παιδιά. Στα σχολεία έχουν εγγραφεί γύρω στα 6.500 παιδιά. Είναι ακόμη
σκιαγραφήσεις: Γιώργος Μόσχος αρκετά παιδιά εκτός του συστήματος εκπαίδευσης. Η επίσημη κατεύθυνση και η προσπάθεια που γίνεται από την πολιτεία είναι στο να ελέγχεται και ο κάθε γονέας για τη φοίτηση του παιδιού του. Όπως λέμε ότι δεν επιτρέπεται να κακοποιείς το παιδί σου και αν δούμε το διπλανό να χτυπάει το παιδί λέμε «Σταμάτα», με τον ίδιο τρόπο όταν βλέπουμε στο διπλανό σπίτι, στη γειτονιά, να είναι παιδιά που δεν πάνε σχολείο θα πρέπει να παρεμβαίνουμε άμεσα για να σταματήσει να συμβαίνει αυτό. Στο πλαίσιο της συμφωνίας Ευρώπης Τουρκίας που αναφέρατε, γίνονται επαναπροωθήσεις παιδιών; Βέβαια, μαζί με τους γονείς, έχουν συνολικά επιστραφεί κάποιες δεκάδες παιδιά. Δεν είμαι υπέρ της επιστροφής παιδιών με ή χωρίς τις οικογένειές τους, σε μια χώρα που δεν θεωρείται ασφαλής για αυτούς, αλλά γνωρίζουμε ότι η Ελλάδα υλοποιεί τη συμφωνία, τουλάχιστον σε ένα βαθμό. Στα δύο πρώτα χρόνια από την δημόσια δήλωση Ε.Ε. - Τουρκίας επεστράφησαν περίπου 1600 άτομα, από τα οποία 80 ήταν παιδιά. Έχουν γίνει προσφυγές κατά των επιστροφών, υπάρχει πολύς κόσμος και νομικοί που αγωνίζονται για αυτό. Δεν είναι μια εύκολη κατάσταση. Εγκλεισμός, φυλακές και σωφρονισμός. Εδώ, έγιναν κάποια πράγματα σε ένα τομέα και ανεπαρκή βήματα σε άλλο. Ο Συνήγορος συμμετείχε εντόνως σε συζητήσεις, σχετικές με την κατάργηση της κράτησης των ανηλίκων, ζητήσαμε, προτείναμε να μην επιτρέπεται να μπαίνει ποτέ σε φυλακή ένα παιδί κάτω των 16 - ο νόμος ανέβασε το ηλικιακό όριο για τη φυλάκιση των ανηλίκων στο 15, ενώ πριν ήταν 13. Σήμερα έχουμε στη φυλακή λιγότερα από 10 παιδιά, δηλαδή ο αριθμός έχει πέσει πάρα πολύ. Τι γίνεται με τα παιδιά έξω; Εκεί είναι το μεγάλο πρόβλημα. Εμείς προτείναμε και υποστηρίξαμε εναλλακτικούς τρόπους αντιμετώπισης των παιδιών που είναι στην παραβατικότητα πρώτον με υποστήριξη της οικογένειας και δεύτερον με φοίτηση σε σχολείο και παρακολούθηση υποστηρικτικών προγραμμάτων. Αν η οικογένεια είναι παντελώς ανίκανη, προτείναμε τοποθέτηση του παιδιού για ένα διάστημα σε μια στέγη που έχει παιδαγωγικό σκοπό ή σε ανάδοχη οικογένεια και όχι σε φυλακή. Παιδική προστασία και ιδρύματα. Η παιδική προστασία επίσης είναι ένας τομέας που ασχοληθήκαμε πολύ έντονα. Έχουμε επισκεφτεί όλα τα δημόσια ιδρύματα της χώρας και πάρα πολλά από τα ιδιωτικά, και έχουμε εκδώσει ειδική έκθεση για αυτά. Πολλά από τα ιδιωτικά ιδρύματα δεν ήταν όλα επίσημα καταγεγραμμένα και πιστοποιημένα. Παραδοσιακά επαφίεται σε κοινωφελείς εκκλησιαστικούς και άλλους φιλανθρωπικούς φορείς να κάνουν ό,τι θέλουν με την παιδική προστασία, πολλές φορές μάλιστα με μεγάλη αυθαιρεσία. Έχω επισκεφθεί ιδρύματα που λειτουργούσαν χωρίς ούτε έναν επαγγελματία, δεν επιτρέπεται αυτό το πράγμα. Τι μας λείπει; Η εποπτεία των ιδρυμάτων και η εφαρμογή του θεσμού της αναδοχής, ένα σύ-
στημα που αντί να οδηγεί τα παιδιά στα ιδρύματα, να τα οδηγεί σε ανάδοχες οικογένειες. Να εκπαιδευτούν ανάδοχοι γονείς, να υπάρξει ένα πανελλήνιο πρόγραμμα προώθησης αναδοχής και να εμποδίζεται η μακροχρόνια παραμονή παιδιών σε ιδρύματα. Στην Ελλάδα, ο μέσος όρος παραμονής σε ιδρύματα είναι σχεδόν 7 χρόνια, τη στιγμή που στην Ευρώπη τα παιδιά που απομακρύνονται από την φυσική οικογένειά τους πηγαίνουν απ’ ευθείας σε μια ανάδοχη οικογένεια ή μπορεί να μείνουν σε ιδρύματα μέχρι 6 μήνες. Υπάρχει ενδιαφέρον από οικογένειες; Ο κόσμος δεν ξέρει αρκετά τον θεσμό της αναδοχής που είναι διαφορετικός από αυτόν της υιοθεσίας. Η υιοθεσία είναι όταν παίρνεις ένα παιδί για πάντα, η αναδοχή σημαίνει ότι αντί να πηγαίνει ένα παιδί σε ένα ίδρυμα έρχεται σε εσένα και το φροντίζεις και ξέρεις ότι κάποια στιγμή μπορείς να του πεις γεια σου και να γυρίσει στην φυσική οικογένεια του. Για όσο διάστημα μένει κοντά σου, μπορεί να έχει επικοινωνία με τους φυσικούς γονείς του, αν αυτό δεν έχει απαγορευτεί από τη δικαιοσύνη. Οι συνθήκες και το πλαίσιο παιδικής προστασίας είναι μεγάλο θέμα, έχουμε ακόμα δυστυχώς ιδρύματα όπου εφαρμόζονται αναχρονιστικές παιδαγωγικές μέθοδοι και ο έλεγχος από τα όργανα της πολιτείας είναι πάρα πολύ περιορισμένος. Είστε σχεδόν 15 χρόνια στο Συνήγορο του Παιδιού, συνολικά κάποια πράγματα που έχουν πάει πολύ καλά ή κάτι που πρέπει να γίνει επειγόντως; Αποχώρησα στα τέλη του Γενάρη 2018 και δε φοβάμαι να το πω ότι αποχώρησα με αγωνία ψυχής για την επόμενη κατάσταση, κυρίως γιατί μου δόθηκε η εντύπωση ότι η παρούσα ηγεσία της ανεξάρτητης αρχής δεν έχει εκτιμήσει επαρκώς το πόσο σημαντικός είναι ο ρόλος του Συνηγόρου του Παιδιού και πόσο χρειάζεται να υπάρχει μια ισχυρή φωνή υπέρ των παιδιών στη χώρα μας. Από την υπηρεσία μου στα χρόνια αυτά, εκτιμώ ότι πετύχαμε να ενισχύσουμε στην Ελληνική κοινωνία τη συνείδηση για την ανάγκη να λάβει υπόψη της και να υπολογίσει περισσότερο τα δικαιώματα των παιδιών, ιδίως των πλέον ευάλωτων και να αναπτύξει δίκτυα συνεργασίας και πρακτικές για την υπεράσπισή τους. Βοηθήσαμε για την αλλαγή πολλών νόμων και στάσεων υπέρ των παιδιών. Σήμερα όμως φοβάμαι ότι οι προτεραιότητες που έχουν τεθεί μάλλον αφήνουν την υπεράσπιση των δικαιωμάτων των παιδιών σε δεύτερη μοίρα. Έχετε κάνει σχέδια για το επόμενο διάστημα; Όχι μόνο σχέδια. Είμαι σε τρέχουσα διαρκή ενέργεια έχω γνωρίσει καταπληκτικούς ανθρώπους σε όλα τα επίπεδα και στον ιδιωτικό τομέα και στον δημόσιο. Με μία μικρή ομάδα ανθρώπων συζητάμε για το πως μπορούμε να συνεχίσουμε δράσεις γύρω από τα Δικαιώματα του Παιδιού. Θέλω να συνεχίσω τη συστηματική παρακολούθηση του πως εφαρμόζεται η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού στη χώρα μας, με έμφαση στα δικαιώματα συμμετοχής των παιδιών και στην προστασία των δικαιωμά-
των των πιο ευάλωτων, όπως των παιδιών με αναπηρίες, προσφύγων, Ρομά και παιδιών θυμάτων βίας και παραμέλησης. Με ενδιαφέρει η εκπαίδευση των επαγγελματιών αλλά και οι πρακτικές ακρόασης των απόψεων των παιδιών σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής τους. Αυτές είναι κάποιες από τις τρέχουσες προκλήσεις στη ζωή μου, και έχω πολλά να μάθω ακόμα από οργανισμούς σαν και τον δικό σας και από όσα κάνετε με τα παιδιά στις κατασκηνώσεις σας και στην κοινότητα. Προσπαθούμε να το κάνουμε, είναι η σωστή διατύπωση... Όλοι προσπαθούμε, γιατί δίνουμε σημασία στην ύπαρξη και στην ενέργεια που γεννιέται μέσα από ένα παιδί ή μια ομάδα παιδιών. Τα παιδιά δεν τα έχουμε μόνο για να περνάνε καλά αλλά και για να συνδιαμορφώνουν τους όρους και το περιεχόμενο των δραστηριοτήτων στις οποίες συμμετέχουν. Είναι απαιτητικό, δεν είναι εύκολο να γίνεται, είναι μια διαρκής πρόκληση και χρειάζεται να βελτιώσουμε και τα εργαλεία μας, όπως την εκπαίδευση της νέας γενιάς επαγγελματιών και εθελοντών και να φτάσει τελικά αυτό και στα παιδιά για να νοιώσουν ότι τα σεβόμαστε αλλά και ότι τους δείχνουμε με το παράδειγμα μας οι μεγάλοι ένα δρόμο συνυπευθυνότητας και αλληλοσεβασμού. Αυτό είναι πολύ σημαντικό: «Με σέβονται και τους σέβομαι». Πάρα πολύ μεγάλο στοίχημα. Όποιος δουλεύει με παιδιά, σε οποιοδήποτε επίπεδο, το ξέρει, είναι να μπορέσουμε να δώσουμε θέσεις πρωταγωνιστών στα παιδιά χωρίς να χάσουμε το δικό μας ρόλο, των εμπνευστών και του καλού παραδείγματος. Ευχαριστούμε πολύ! Έχετε την ικανότητα κάποια πράγματα που σκεφτόμαστε στο πίσω μέρος του μυαλού μας, να τα να βάζετε σε λέξεις και προτάσεις πάρα πολύ κατανοητές. Θεωρώ ότι πολλές φορές όταν απευθύνομαι σε κόσμο, λέω τα αυτονόητα. Ίσως, αν μπορώ να πω ότι σε κάτι έχω εκπαιδευτεί, είναι στο να παρουσιάζω αυτά τα αυτονόητα με απλό τρόπο, ώστε να μπορούν να ακουστούν και να γίνουν κατανοητά από διαφορετικά αυτιά. Και ευχαριστώ πολύ γιατί με κάνετε να νιώθω ότι υπάρχουν κάποια αυτιά που ξέρουν να ακούν και να διδάσκουν αυτούς που μιλάνε.
19
Μπάμπης Πυλαρινός
Συνέντευξη στη Νάντια Χατζήνα και τη Σόνια Καραγεώργου
Γεννήθηκε στη Ζάκυνθο το 1966. Σπούδασε Φυσική και έμαθε ζωγραφική και αγιογραφία μαθητεύοντας δίπλα στους Θανάση Φίλιο, Δημήτρη Χατζηαποστόλου, π.Σταμάτη Σκλήρη και Γιώργο Κόρδη. Ζωγραφίζει, εικονογραφεί παιδικά βιβλία και αγιογραφεί φορητές εικόνες και τοιχογραφικά σύνολα σε εκκλησίες. Διδάσκει βυζαντινή ζωγραφική με τη μορφή σεμιναρίων και μαθημάτων, ενώ εκθέτει τα έργα του στην Αθήνα στο ατελιέ του, στο Παρίσι και στη Ζάκυνθο για ένα βράδυ σε υπαίθρια μέρη ιστορικού και φυσικού ενδιαφέροντος. Η τέχνη του περιγράφει έναν φωτεινό φαντασιακό κόσμο που έχει τις ρίζες του στον πραγματικό. «..αισθάνεται την ανάγκη να μιλήσει και να επικοινωνήσει με τον “έξω” κόσμο. Έτσι σταδιακά η εσωστρέφεια της εκκλησιαστικής ζωγραφικής του συμβαδίζει με την εξωστρέφεια και τη φρεσκάδα μιας προσωπικής κοσμικής ζωγραφικής», αναφέρει η ζωγράφος και γλύπτρια Vassiliki. Η ίδια τον χαρακτηρίζει ως «ζωγράφο της ζωής»! Από πού αντλείτε τα θέματα σας; Από φωτογραφίες, κυρίως από το instagram, από κάτι που τυχαία είδα στον δρόμο, στην τηλεόραση, σε μια ταινία, οπουδήποτε. Από άλλα έργα ζωγραφικής. Αλλά και απλά μια ιδέα, χωρίς κάποια πραγματική εικόνα π.χ. να ζωγραφίσω μια πόλη χωρίς να την ζωγραφίσω σπιτάκι σπιτάκι, η ιδέα μπορεί να είναι να ζωγραφίσω μόνο μερικά κτίρια, σύμβολα της πόλης. Ποιες είναι οι τεχνικές και τα μέσα που χρησιμοποιείτε στα έργα σας; Τα τελευταία χρόνια ζωγραφίζω αποκλειστικά με την εγκαυστική μέθοδο, ζωγραφική με κερί μέλισσας και σκόνες χρώματα. Με αυτή την τεχνική έχουν γίνει τα πορτρέτα φαγιούμ στην Αίγυπτο τον 1ο αιώνα μ.Χ.. Συνήθως ζωγραφίζω σε λινά υφάσματα. Εικονογραφήσεις βιβλίων τις κάνω συνήθως με ψηφιακή ζωγραφική σ’ ένα τάμπλετ. Ακρυλικά και αυγοτέμπερα είναι τα άλλα υλικά που χρησιμοποιώ. Υπάρχει κάποια σύνδεση μεταξύ των έργων σας;
Γενικά υπάρχει επειδή με απασχολούν τα ίδια θέματα: έρωτας, θάνατος, σχέση πατέρα και γιου, μοναξιά, μοναχικότητα, τρυφερότητα, γαλήνη, το θαύμα. Υπάρχει βέβαια κάτι που αλλάζει συνεχώς και είναι ο τρόπος που τα βιώνω και τα εκφράζω. Κάτι μένει σταθερό, κάτι αλλάζει διαρκώς. Με αυτό τον τρόπο μπορώ να πω ότι συνδέονται τα έργα μου, με αυτές τις εμμονές μου. Ποια είναι η σημασία των κρυμμένων μορφών στα έργα σας; Ξέρετε αυτό που δίνει ζωή στα πράγματα είναι ο άνθρωπος,. Θέλω να πω σκεφτείτε ένα σπίτι που στο παράθυρο κινείται μια σιλουέτα μέσα στη νύχτα, αυτό φορτίζει τόσο το τοπίο με συναισθήματα! Σε μια συνέντευξη σας είπατε ότι αντιπαθείτε το ροζ. Για ποιο λόγο; Ίσως τότε το ροζ να το είχα συνδέσει με κάτι ψεύτικο, υποκριτικό ίσως και ευτελές. Προκαταλήψεις και εμμονές. Τώρα το χρησιμοποιώ κάτω από κάποιες προϋποθέσεις και με κάποια συγκεκριμένη διαχείριση. Όλα μπο-
ρούν να είναι ευλογημένα αν μπορείς να τα διαχειριστείς με κάποιο τρόπο, δηλαδή, ποιο ροζ και σε σχέση με ποια άλλα χρώματα. Με άλλα λόγια δεν έχει σημασία τι ζωγραφίζεις αλλά με ποιο τρόπο το διαχειρίζεσαι, ή δεν έχει σημασία ποιο χρώμα, αλλά πώς το σχετίζεις με το περιβάλλον του, με ποια άλλα χρώματα θα το αναμίξεις, για να αναδείξεις κάθε πλευρά του. Καμιά φορά ξεκινάω κάτι, βάζω ένα χρώμα και σκέφτομαι, «α, δε μ΄ αρέσει, να το αλλάξω». Όχι, να το μεταμορφώσω καλύτερα, δηλαδή να το διαχειριστώ έτσι που να το σώσω, να το αναδείξω, παρά να το ακυρώσω. Πιο γενικά, θα έλεγα ότι δεν έχει σημασία τι κάνεις αλλά πώς το κάνεις, δηλαδή για ποιο λόγο, με ποια συναισθήματα. Δίνω σχετικά μικρότερη σημασία στο τι θα ζωγραφίσω και μεγαλύτερη στο πως και γιατί θα το ζωγραφίσω, τι θέλω να πω με αυτό που θα κάνω, ποια ατμόσφαιρα, ποιο κλίμα. Κάποτε ήταν ένα ζευγάρι υπερήλικων που κρατούσε ο ένας το χέρι
συνέντευξη του άλλου και τους ρώτησε κάποιος πώς καταφέρατε και είστε ακόμα μαζί μετά από τόσα πολλά χρόνια. «Ανήκουμε σε ένα πολιτισμό που όταν χάλαγε κάτι το επισκευάζαμε και δεν το πετάγαμε στα σκουπίδια». Γιατί τα έργα της σειράς «Μυστικά Τοπία» δεν είναι τόσο χαρούμενα όσο τα παλιότερα έργα σας; Νομίζω ότι είναι η σκιά του θανάτου. Η απώλεια από καρκίνο ενός αγαπημένου φίλου, οι αρρώστιες που κάνουν αισθητή την παρουσία τους στο περιβάλλον μου, η απώλεια κάποιων σχέσεων. Έχει μια θλίψη αυτό, σαν να πέφτει αργά ένα πούσι. Από την άλλη, μπορώ και διαχειρίζομαι τις περισσότερες δυσκολίες της ζωής μου χωρίς να με καταβάλει αυτό, χωρίς πανικό, με λιγότερα αδιέξοδα, χαίρομαι με πιο απλά πράγματα, ζητάω λιγότερα. Χαρά και θλίψη μαζί. Είστε ένας καλλιτέχνης χωρίς ακαδημαϊκή «βούλα». Χρειάζεται να εκπαιδευτεί κανείς για να γίνει καλλιτέχνης; Είναι θέμα ταλέντου; Είναι πολύπλοκη η απάντηση, μερικοί λένε ότι η ζωγραφική δε διδάσκεται. Με τους δασκάλους μου, είχαμε μια σχέση εμπιστοσύνης και αγάπης, αυτό με έκανε να ξεναγηθώ στο κόσμο τους, θαύμαζα πολύ και λαχταρούσα να γίνω σαν αυτούς, λάθος βέβαια, το όνειρο είναι να γίνεις αυτό που είσαι και όχι αυτό που είναι κάποιος άλλος, αλλά δικαιολογημένα βέβαια να ονειρεύεσαι, να είσαι κάτι που δεν ξέρεις τι είναι, μετά ήρθαν οι ώρες πτήσεις. Αυτό λέω και στους μαθητές μου, ώρες πτήσεις, δηλαδή πολλή δουλειά που σε κάνει να παλεύεις και να ανακαλύπτεις. Επίσης να κοιτάς συνεχώς τι κάνουν οι άλλοι ζωγράφοι, εκεί θα βρεις πολλά κομμάτια που σου θυμίζουν κάτι δικό σου. Αυτό είναι πολύ σημαντικό γιατί έτσι ανασύρεις από την λήθη τα στοιχεία θα έλεγα, να τον εκφράσεις. Γενικά πάντως δεν πιστεύω και πολύ στο ταλέντο αλλά περισσότερο στο πείσμα, δηλαδή στην επίπονη και σκληρή δουλεια. Πώς μπορούμε να ενθαρρύνουμε τα παιδιά να εκφραστούν καλλιτεχνικά; Το είπατε ήδη, ενθαρρύνοντάς τα να εκφραστούν. Χωρίς να κρίνουμε αυτό που κάνουν, αλλά επαινώντας τα επειδή μόνο και μόνο το κάνουν. Αυτό είναι το αξιέπαινο, όχι το αποτέλεσμα. Εξάλλου είμαστε παντελώς ακατάλληλοι να τα αξιολογήσουμε. Πρέπει να τα ενθαρρύνουμε που μπαίνουν στη διαδικασία να ανοίξουν την πόρτα για να δουν τι έχει μέσα. Σας χρησίμευσαν ποτέ στη ζωγραφική οι γνώσεις που έχετε αποκτήσει από τις σπουδές σας στη φυσική; Τα μαθηματικά και η άνεση με την άλγεβρα και τη γεωμετρία με βοηθούν πολύ, όταν κάνω έργα με μεγάλες διαστάσεις, εκκλησίες συνήθως, επίσης η άνεση στη φυσικοχημεία για κάποια υλικά πως λειτουργούν. Κατά τ’ άλλα σε μια γενική παιδεία και καλλιέργεια νομίζω αθόρυβα βοήθησαν. Έχετε επιλέξει ο προσωπικός χώρος δημιουργίας, να είναι ο κύριος χώρος διακίνησης των έργων σας και διδασκαλείο. Θεωρείτε σημαντική την άμεση επαφή καλλιτέχνη-κοινού; Παρατηρώ σε καλλιτέχνες που θαυμάζω και τα έργα τους είναι δημοφιλή, ότι αυτό που πουλάνε δεν είναι τα έργα τους αλλά ο εαυτός τους! Για μια ισχυρή προσωπικότητα το έργο
είναι το μνημείο, με έναν τρόπο, του δημιουργού του. Έχει αυτό και τα θετικά του και τα αρνητικά του. Πουλιούνται ανάξια έργα επειδή απλώς τα δημιούργησε κάποιος ο οποίος κάποτε έκανε ένα έργο που ήταν σπουδαίο. Πάντως η επαφή μου με τους άλλους κάθε φορά που εκτίθεμαι σε μια έκθεση με αλλάζει πολύ. Ό,τι και να εκφράσει κανείς σαν επισκέπτης, και μόνο η αλληλεπίδραση μαζί του είναι σχεδόν μοιραία για μένα, με χαράζει και αυτό το θεωρώ πολύτιμο. Μπορεί η τέχνη της αγιογραφίας να δημιουργήσει εικόνες με αναφορές στο σήμερα; Είναι μεγάλη ανάγκη να συμβεί αυτό που λέτε. Αν ο τρόπος ο ορθόδοξος έχει κάποιο νόημα στο σύγχρονο κόσμο, είναι απαραίτητο, είναι αδήριτη ανάγκη η αγιογραφία να μιλήσει μια γλώσσα σύγχρονη, να επικοινωνήσει με τον άνθρωπο του 21ου αιώνα. Το να αντιγράφουμε, τη σπουδαία κατά τ’ άλλα τέχνη, π.χ. του 14ου αιώνα είναι αδιέξοδο. Η εικόνα αποτελεί ένα πολύ δυνατό μέσο επικοινωνίας. Μπορεί η παραδοσιακή ζωγραφική να συγκινήσει εξίσου ανθρώπους διαφορετικής πολιτιστικής κουλτούρας; Αν πούμε ότι θα αγιογραφούσα (μια φίλη το έκανε) έναν ορθόδοξο ναό στην Κορέα τότε θα ήταν λάθος να τον ζωγραφίσεις με τον τρόπο της δικής μας παράδοσης. Θα πρέπει να λάβεις πολύ σοβαρά υπόψη τη δική τους εικαστική παράδοση γα να μπορέσεις να κάνεις κάτι που να μην είναι άσχετο με τους συγκεκριμένους ανθρώπους, αλλά να μιλάει τη γλώσσα του δικού τους πολιτισμού. Είναι ομολογουμένως πολύπλοκο το θέμα γιατί και η ορθοδοξία είναι ένας πολιτισμός, ένας τρόπος του ζειν. Όπως όλα τα πράγματα στη ζωή δεν είναι καθόλου απλά, θέλουν αγάπη, αφοσίωση, σεβασμό στον άλλο για να μπορέσεις να κάνεις κάτι αληθινό. Σε έναν κόσμο που δοξάζει τη βία, οι εικόνες που δημιουργείτε επιμένουν να εκφράζουν στιγμές ονειρικές, παραμυθένιες, παιδικές. Είναι κάπως, πώς να το πούμε, ιδεολογικό, θεμελιώδες για τη ζωή, για τη ζωγραφική. Κάπως το έχει πει και δάσκαλος μας ο Γιάννης Τσαρούχης, «η τέχνη πρέπει να δείχνει το καλό». Να παρουσιάζει στον κόσμο τη χαρά, την ευτυχία και να στο υπενθυμίζει ότι είναι εκεί για σένα. Όχι μαστούρα, ούτε ψέματα, ούτε χαζοχαρούμενα προσωπάκια. Είναι νοηματοδότηση να είναι κάθε έργο ζωγραφικής μια υπενθύμιση της Ανάστασης. Γιατί επιλέγετε να εικονογραφείτε παιδικά βιβλία; Γενικά μου αρέσει η αφήγηση, μου αρέσουν οι άνθρωποι που έχουν να σου πουν ιστορίες. Είναι μια ζεστή αγκαλιά ο παραμυθάς, είτε αφηγείται με το λόγο είτε με την εικόνα. Η εικόνα, σε μια εικονογράφηση, μπορεί να προσθέσει κάτι, μια έκπληξη ίσως, παρά μια ίδια αφήγηση με τον λόγο. Ο Τσαρούχης πάλι έλεγε ότι η ζωγραφική είναι αφήγηση ιστοριών. Διαβάσαμε σε άρθρο σας ότι «Υπάρχει πολλή κρυμμένη ευτυχία μέσα στα σχετικά δυσάρεστα πλαίσια στα οποία ζούμε». Μπορεί η τέχνη να μας βοηθήσει να την ανακαλύψουμε; Και αν ναι, με ποιον τρόπο; Για να την ανακαλύψεις την ευτυχία, όση μπορείς να ανακαλύψεις, πρέπει να κάνεις μεγάλα βήματα ωριμότητας. Από τη άλλη η
αναζήτηση αυτή είναι μια βαθιά ανθρώπινη ανάγκη. Μπορεί η τέχνη να είναι μια «υπενθύμιση» αυτής της ζωοποιού ανάγκης αλλά δεν νομίζω ότι μπορεί να προσφέρει περισσότερα. Πρέπει νομίζω να δουλέψουμε προσωπικά πολύ, να σκάψουμε βαθιά για να βρούμε. Πίστη, επιμονή και υπομονή. Η τέχνη είναι μια παρηγόρια, μια παραμυθία σ’ αυτόν το μακρύ και δύσβατο αλλά τόσο γοητευτικό δρόμο. Ζωγράφος, αγιογράφος, εικονογράφος, δάσκαλος, αρθρογράφος. Μέσα από ποιο ρόλο θα λέγατε ότι εκφράζεστε καλύτερα; Δύσκολο να απαντήσω, όμως η ζωγραφική και η αγιογραφία είναι η πηγή και με αυτές εκφράζω τους μεγάλους μου καημούς. Μ’ αυτά θα ήθελα περισσότερο να παιδεύομαι για όσο θα μπορώ να το κάνω. Ετοιμάζετε κάτι καινούριο; Μια καινούρια σειρά έργων για μια έκθεση σε ένα χρόνο περίπου. Παράλληλα και μια σειρά πορτρέτων Αγίων που αγαπώ και προσώπων που σέβομαι: η Αγία Ελισάβετ της Νεγράν, ο Άγιος Αρέθας, η Οσία Μαρία η Αιγύπτια, ο Φιοντόρ Νοστογέφσκυ, ο Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης, ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, ο Ντίνος Χριστιανόπουλος, ο Γιάννης Τσαρούχης, ο Αντρέι Ταρκόφσκυ.
21
22
στη μαγεία του σινεμά
ένα πάρτι που δεν θα ήθελες να πας,
αλλά θέλεις να δεις
The Party της Sally Potter Η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία της Sally Potter βγήκε στις αίθουσες πριν από 35 χρόνια, και στο διάστημα αυτό έχει κάνει μόλις οχτώ ταινίες. Η επιλεκτικότητά της στις ιστορίες που αποφασίζει να κινηματογραφήσει την εμπόδισε στο να γίνει ευρύτερα γνωστή, την ίδια στιγμή όμως της έχει χαρίσει την καλλιτεχνική αναγνώριση μέσα από πολλές βραβεύσεις. Ανεξάρτητα από τους λόγους που η Potter δεν έγινε ποτέ μεγάλο όνομα εκτός του σινεφίλ κοινού -ιδιαίτερος κινηματογράφος, φύλο, μικρής κλίμακας ταινίες- αυτό που εκπλήσσει είναι το πόσο φρέσκια και δυναμική είναι η πρόσκληση σε αυτό το Πάρτι. Ασπρόμαυρη ταινία, τέσσερις δεκαετίες καριέρας και όμως από τη στιγμή που η Kristin Scott-Thomas ανοίγει για πρώτη φορά την πόρτα και για 70 λεπτά η ταινία ξέρει να κρατάει το ρυθμό, σε αντίθεση με τους πρωταγωνιστές της, οι οποίοι αδυνατούν να καταλάβουν αν μαζεύτηκαν για να γιορτάσουν ή προκειμένου να κηδέψουν τα όνειρά τους. Η σύνθεση της παρέας, περιέχει τους μορφωμένους μεσοαστούς, φιλελεύθερους του βρετανικού εργατικού κόμματος και τους/τις συντρόφους τους, οι οποίοι μαζεύονται για να γιορτάσουν την πολιτική επιτυχία της φίλης τους Τζάνετ. Στον περιορισμένο χώρο της ταινίας, μαζί με τους καλεσμένους, καταφτάνουν και η αισιοδοξία μίας αλλαγής με μία αξιόλογη γυναικεία παρουσία στο χώρο, ο κυνισμός, η απαισιοδοξία, η ζεν ψευτοφιλοσοφία, η τηλεοπτική πραγματικότητα, το τραπεζικό σύστημα και ένα έντονο συναίσθημα προδοσίας. Όλα όσα θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ηθικολογίες και απλουστεύσεις, όμως η Potter ξέρει πώς να ισορροπήσει μεταξύ καρικατούρας και αναγνωρίσιμων χαρακτήρων. Οι νεότεροι χαρακτήρες νομίζουν ότι ξέρουν το σωστό ή το λάθος, οι μεγαλύτεροι έχουν απογοητευτεί που δεν έχουν γίνει σοφότεροι, έχουν γίνει όμως πιο κυνικοί ή απλώς πιο υπομονετικοί. Αυτό που είναι προφανές είναι ότι αποτυγχάνουν συντονισμένα, παρά τα πτυχία και την οικονομική άνεση, κάνοντας κύκλους όπως και η αφήγηση της ταινίας. Στο Πάρτι αυτό οι ιδεολογίες σταδιακά εξαφανίζονται μπροστά στην πολιτική και τους προσωπικούς φόβους.
Και όμως σε αυτό το μουντό σκηνικό με την επιθετικά ασπρόμαυρη φωτογραφία, η Potter δεν σταματά να σε κάνει να γελάς. Γελάς γιατί μέσα σε όλο το χάος της συνάντησης, αναγνωρίζεις εσένα, τους φίλους σου, τις αλλαγές της ζωής, την πολιτική που διαλύει τις ιδεολογίες που ισχυρίζεται ότι υλοποιεί. Γελάς γιατί διαπιστώνεις ότι δεν υπάρχει χώρος για απόλυτη ηθική, δεν υπάρχει το δίπολο άσπρο/μαύρο, και το ευτυχές τέλος κρύβεται στους γκρίζους τόνους, στις μικρότερες κινήσεις, στη διαπίστωση ότι οι ατέλειες είναι μέσα στο παιχνίδι. Αρκεί να δεις πέρα από τα κολλήματα σου, να δεις τα όσα πετυχαίνεις όταν προσφέρεις, σε αντίθεση με τον όμορφο τραπεζίτη, που παρά τα διαρκή κέρδη που πετυχαίνει, συνειδητοποιεί ότι δε μπορεί να βοηθήσει κανέναν, ούτε καν τον εαυτό του. Καθώς η αρχικά αφελής Τζίνη προσπαθεί να σώσει τα καμένα «βολ ω βαν» και να διεκδικήσει τα όνειρά της, συνειδητοποιείς ότι μέσα σε μία γενικευμένη κατάρρευση, μπορεί να υπάρξει κάτι νέο.
Φοίβος Καλλίτσης
δύο μεγάλες θεατρικές μορφές
Λούλα Αναγνωστάκη Κώστας Μουρσελάς η συνάντησή τους με τους Ονειροπόρους Ο κίνδυνος να φανεί κάποιος γραφικός ή φλύαρος όταν πρόκειται να μιλήσει για την απώλεια ξεχωριστών μορφών, όπως η Λούλα Αναγνωστάκη και ο Κώστας Μουρσελάς, είναι κάτι περισσότερο από εμφανής. Πώς να μιλήσεις για το διήμερο που πέρασες στα δεκατέσσερα χρόνια σου, διαβάζοντας τα «Βαμμένα Κόκκινα Μαλλιά», ανακαλύπτοντας τον έντονο ερωτισμό του μυθιστορήματος, αλλά και τα όνειρα και τα αδιέξοδα μίας ολόκληρης γενιάς νέων αλλοτινών εποχών; Ακόμα, πώς να μιλήσεις για το τραύμα και την ήττα, με τα οποία ήρθες αντιμέτωπη, όταν άκουσες τη μητέρα σου να σου διηγείται τα «Διαμάντια και Μπλουζ» με την Καρέζη, μια κι εσύ, επειδή ήσουν ακόμη «μικρή» δεν μπορούσες να παρακολουθήσεις; Πρόκειται για συναισθήματα και σκέψεις, οι οποίες δύσκολα χωράνε σε ένα κείμενο, καθώς έχουν δεθεί με μία τρυφερή για ‘σενα ηλικία... Και μετά, ως δια μαγείας, έρχεται η επαφή με τους ανθρώπους αυτούς, μέσα από τη δημιουργική αναζήτηση μίας παρέας φίλων, που εντάσσει την τέχνη μέσα στην καθημερινότητά της κι έτσι «δένεται» σε μία σχέση ζωής, πορευόμενη μέχρι σήμερα.
Η παράσταση ανέβηκε τον Μάη του 2005 στο θέατρο ΚΕΑ στην Πλάκα, αποτελώντας για όλους, όσοι παίξαμε, πρόκληση, η οποία με μια πρώτη ματιά δεν ήταν εύκολα αντιληπτή. Γράφοντας σήμερα, δώδεκα χρόνια μετά αυτές τις γραμμές, στο νου έρχονται τα λόγια της Σοφίας, της νεαρής ηρωίδας του έργου, «Όταν αρχίζω ένα βιβλίο το βαριέμαι, μου θυμίζει τα δικά μου και το κλείνω». Με τα λόγια αυτά η Λούλα Αναγνωστάκη μάς κλείνει το μάτι, καθώς ποτέ δεν κλείσαμε το βιβλίο διαβάζοντας τα δικά της έργα.
Φθινόπωρο του 2010
Φθινόπωρο του 2004 Η παρέα των Ονειροπόρων συγκεντρωμένη στο σαλόνι της Τζένης και του Γιώργου στα Άνω Πετράλωνα. Καφέδες και τσιγάρα, συνοδευτικά των αναγνώσεών μας για την εύρεση νέου θεατρικού. Πολλά τα έργα που διαβάστηκαν. Όπως συμβαίνει στις διαδικασίες αυτές, το νέο έργο έπρεπε να ταιριάζει στα πρόσωπα της ομάδας, την ιδιοσυγκρασία, τις δυνατότητές τους. Τελικά, εκείνη τη βραδιά επιλέχτηκαν δύο μονόπρακτα, με ένα από αυτά να είναι η «Διανυκτέρευση» της Λούλας Αναγνωστάκη. Ώρα να αναμετρηθούμε με ένα μονόπρακτο τριών προσώπων, ενός ώριμου άντρα, πληγωμένου από αγώνες ζωής που δεν ευοδώθηκαν, του Μίμη, μίας νέας κοπέλας, της Σοφίας, που καταλήγει στο διαμέρισμά του, για να διανυκτερεύσει και μίας ηλικιωμένης γειτόνισσας. Κοινός παρονομαστής και των τριών ηρώων η μοναξιά και ίσως ο κόσμος της διπλής πραγματικότητας. Ο κόσμος που το κάθε πρόσωπο ονειρεύεται για τον εαυτό του και ο κόσμος που πεισματικά ή εκδικητικά τούς υπενθυμίζει την αλήθεια της ζωή τους. Γι’ αυτόν τον λόγο, σε αρκετά σημεία του έργου, ο διάλογος μεταξύ τους παίρνει τη μορφή παράλληλων μονολόγων, που η επικοινωνία αφορά σ’ ένα δεύτερο επίπεδο, αυτό της ειλικρινούς εξομολόγησης, της αποκάλυψης του αληθινού τους προσώπου. Πάνω σε αυτά λοιπόν, τα οποία αποτελούν ορισμένα μόνο από τα χαρακτηριστικά του έργου, δουλέψαμε εκείνον τον χειμώνα του 20042005 σε σκηνοθεσία της Μαρίας Σπάτουλα, σκηνικά και κοστούμια της Μαργαρίτας Νικολοπούλου και μουσική επιμέλεια του Δημήτρη Λιωνή. Τους ρόλους των τριών ηρώων του έργου απέδωσαν ο Γιώργος Πυρουνάκης, η Αθηνά Αντωνίου, η Μαρία Βασιλείου και η Πέπη Βατικιώτη.
Οι Ονειροπόροι αποφασίζουν να ανεβάσουν δύο μονόπρακτα του Κώστα Μουρσελά. Το «Περί Ματαιότητος» με τον Δημήτρη Αντωνίου και τον Αντώνη Κωνσταντακόπουλο στους ρόλους των κυρίων Φίλιππου και Νέστορα και την «Απαρηγόρητη Χήρα» με την Ιωάννα Αντζουλή και την Ελπίδα Γαζή στον ρόλο της Μαρίτσας. Και στα δύο έργα τη σκηνοθεσία έκανε η Μαρία Σπάτουλα, ενώ τα σκηνικά και τα κοστούμια επιμελήθηκε η Μαργαρίτα Νικολοπούλου και τη μουσική ο Δημήτρης Λιωνής. Μέσα από τον διάλογο του Φίλιππου με τον Νέστορα και το μονόλογο της Μαρίτσας ξεδιπλώνεται ο Φαρισαϊσμός και η παρακμή της νεοελληνικής κοινωνίας, ιδιαίτερα από τη μεταπολίτευση και μετά. Όλα τα όνειρα του Λούη από τα «Βαμμένα Κόκκινα Μαλλιά» εξαργυρώνονται σε διαμερίσματα, εξοχικές κατοικίες, δάνεια, σκάφη με τίμημα την προσωπική αξιοπρέπεια και τη φωνή της συνείδησης. Κι όλα αυτά ιδωμένα, μέσα από μία αυστηρή, τυπολατρική ηθική του κυρίου Φίλιππου και του κυρίου Νέστορα, οι οποίοι αγανακτούν με την κατρακύλα που έχει πάρει ο κόσμος, τον οποίο οι ίδιοι και όμοιοί τους δημιούργησαν με τα έργα και τις ημέρες τους. Η Μαρίτσα αντιθέτως είναι πιο ξεκάθαρη στις επιλογές της, παρουσιάζοντάς τις σαν αναπόφευκτες. Άλλωστε, όπως ομολογεί και η ίδια στη φωτογραφία του νεκρού άντρα της: «Τί να κάνω; Πήγα!» Και συνεχίζει να «πηγαίνει», διότι η βιοτεχνία της πρέπει να δουλέψει, το δάνειο του εξοχικού να αποπληρωθεί, το Σαββατόβραδο να διασκεδάσει στα μπουζούκια. Αυτός είναι ο δρόμος της, συνειδητός και ιχνηλατημένος. Στα δύο αυτά μονόπρακτα ανακαλύψαμε την προφητική αγωνία του Κώστα Μουρσελά για τις εποχές, που νομοτελειακά έρχονταν και τις οποίες αρχίσαμε να βιώνουμε από το ’10 και μετά. Αφορμή για την αναδρομή αυτή, σε δύο δημιουργικές στιγμές από την πορεία της ομάδας, αποτέλεσε ο χαμός των δύο αυτών σημαντικών ανθρώπων του Θεάτρου και της Λογοτεχνίας το τελευταίο διάστημα. Και όχι δεν αποτελεί μνημόσυνο ή άκαιρη παραφιλολογία, αλλά υπενθύμιση των λόγων του Ευριπίδη: «Τα λόγια των χαμένων αιώνια παίρνουν νόηση, όταν σμίγουν με τον αιθέρα»
Πέπη Βατικιώτη
23
24
βιβλία που μας άρεσαν... “Μονοκοτυλήδονα Συμφωνικά στη Γενική”
Γιάννης Τσούτσιας
...αλλά και μουσική “ALBERT” - Dinner is Served
(ΟΔΟΣ ΠΑΝΟΣ)
36 ποιήματα και δύο εισαγωγικά. Μια ιδιαίτερη περίπτωση της ποίησης. Ένα δύσκολο είδος γραφής βασισμένο στην ονοματική γραφή. Ο ποιητής, πολύ απαιτητικός ίσως και με τον εαυτό του, δεινός μελετητής των λέξεων αρνείται σ’ αυτήν τουλάχιστον την ποιητική συλλογή το ρήμα. Βασίζεται μόνο στο ουσιαστικό, κάτι που το έχουν κάνει ελάχιστοι ποιητές σ’ αυτόν το βαθμό γιατί είναι πολύ δύσκολο είδος γραφής για το μέσο αναγνώστη. Μικρά ποιήματα της μιας στροφής με δεκασύλλαβο έως δεκαπεντασύλλαβο το πολύ στίχο, όλα τετράστιχα με κυρίαρχο χαρακτηριστικό το λυρισμό και την εικόνα. Γράφω... Χάρτινης σάρκας κύματα φθόγγων, ανόθευτες λέξεις ληστείας ψιθύρων, δανεικό καραβάνι στιγμών κυψέλης δαιμόνων... Ξεραμένη μελάνη κηλίδων σιωπής.
“Μόνο λίγα χιλιόμετρα. Ιστορίες για την Ιστορία” Μαρία Ευθυμίου σε συνεργασία με το Μάκη Προβατά (ΠΑΤΑΚΗ)
Μια πολύ ενδιαφέρουσα περιήγηση στο παρελθόν από μια εξαιρετική ιστορικό, την αναπληρώτρια καθηγήτρια Ιστορίας στο πανεπιστήμιο Αθηνών Μαρία Ευθυμίου. Ο δημοσιογράφος Μάκης Προβατάς συνομιλεί μαζί της καταγράφοντας τις απόψεις της για διάφορα ιστορικά γεγονότα όπως τα βλέπει μέσα από την προσωπική της διαδρομή. Το βιβλίο είναι συναρπαστικό για όσους αγαπούν την ιστορία αλλά και πολύ ενδιαφέρον για όσους δεν έχουν ασχοληθεί ιδιαίτερα με το αντικείμενο και θέλουν να κάνουν ένα ταξίδι στην παγκόσμια ιστορία. Κλείνοντας θ’ αναφερθώ στα προσωπικά της κίνητρα όπως τα παρουσιάζει η ίδια στο βιβλίο της: «Προσωπικά» λέει η κ Ευθυμίου, «αγάπησα την Ιστορία και με ενδιαφέρει, επί δεκαετίες, κάθε μέρα και πιο πολύ, γιατί έχω από παιδί έναν οίστρο αναλλοίωτο, την παρατήρηση της κοινωνίας στην οποία ζω και υπάρχω. Και αυτό είναι -με απόσταση- ό,τι πιο ερωτικό έχω ζήσει στην ζωή μου. Ακριβώς με ό,τι συνεπιφέρει ο έρωτας: μαγεία, πικρία, ελπίδα, ηδονή, παραφορά, αναστοχασμό, απογοήτευση, χαρά και λύπη....»
“Ο Λαβύρινθος των πνευμάτων” Κάρλος Ρουίθ Θαφόν (ΨΥΧΟΓΙΟΣ)
Ο σπουδαίος Ισπανός συγγραφέας επανέρχεται με αυτό το δίτομο έργο και κλείνει τη μεγάλη περιπέτεια του «Κοιμητηρίου των Λησμονημένων Βιβλίων». Κεντρικός ήρωας ο Ντάνιελ Σεμπέρε, μικρός γιος ενός βιβλιοπώλη που ζει τη δεκαετία του ‘40 στη Βαρκελώνη. Ο πατέρας του σε ηλικία δέκα ετών θα τον οδηγήσει στο «Κοιμητήριο των λησμονημένων Βιβλίων». Εκεί θα τον αφήσει να διαλέξει ένα μόνο βιβλίο. Αυτό θα είναι η «Σκιά του Ανέμου» του Χούλιαν Κάραξ που θα του αλλάξει την ζωή. «Στο Λαβύρινθο των πνευμάτων» ο ήρωας μας μεγάλος πια, παντρεμένος με την Μπέα, κάτοχος του Βιβλιοπωλείου «Σεμπέρε και Υιός» βασανίζεται από τον παράξενο θάνατο της μητέρας του. Ψάχνοντας αυτό το γεγονός θ’ ανακαλύψει τη σκοτεινή ιστορία της οικογένειας του. Το αφήγημα είναι συναρπαστικό όπως άλλωστε και τα προηγούμενα έργα του σπουδαίου Ισπανού συγγραφέα. Σίγουρα ο Θαφόν ξέρει να διηγείται ιστορίες και να παρασύρει στον κόσμο του τον αναγνώστη. Είναι ένα βιβλίο μυστηρίου, ερωτικό αλλά και βαθιά πολιτικό. Διαβάζεται γρήγορα και ευχάριστα, παρότι είναι 2 τόμοι και κλείνει τη σειρά του «Κοιμητηρίου των Λησμονημένων Βιβλίων» που άνοιξε ο συγγραφέας με το γοητευτικό «Η Σκιά του Ανέμου». Μάρθα Δελή
Εντάξει σου αρέσουν δε σου αρέσουν αν τους δεις να παίζουν σε κανένα πεζόδρομο τις απόκριες καταλαβαίνεις ότι το πιστεύουν και είναι πιστοί στο thrash χωρίς να προσπαθούν, ούτε στο ελάχιστο, να το βελτιώσουν ή να το πάνε λίγο παραπέρα. Δεν είμαι μεταλάς, ποτέ δεν ήμουν και ούτε πρόκειται να γίνω αλλά κάτι μου λέει ότι αν κάποιος είναι, μπορεί να τους ακούσει, όχι γιατί θα του αλλάξει τη ζωή ή θα ταρακουνήσουν το μυαλό του αλλά γιατί θα ακούσει όλα τα στανταράκια του thrash και θα αναρωτιέται τι κατεδαφίζουν! Αυτό κάνει τους Albert μια τίμια thrash μπάντα. Έτσι λοιπον ένα απόγευμα, μιας και έχω φίλο το μπασίστα, είπα να τους ακούσω. Μπήκα στο site τους είδα κάτι χιουμοριστικά γραφικά και πάτησα το play δίπλα από κάτι περίεργους και ένα χασάπη. Ο ήχος στο album είναι καλογραμμένος και έχει αυτό το κλασσικό γκουκου γκουκου σε κιθάρες/μπάσο που αρέσει σε όλους όσους ακούνε rock αλλά δεν ειναι για πολύ. Στα τύμπανα πέφτει, παραδοσιακά εργατιά με δικασιές και πολύ ξύλο και αναρωτιέσαι πώς αντέχουν ακόμα! Δεν πολυκαταλαβαίνω τι λένε αλλά κυρίως το κάνουν με κάτι μεταξύ μουρμουρίσματος και βρυχηθμού. Σε κάποια σημεία τα φωνητικά είναι πιο ατμοσφαιρικά και κλαψιάρικα με κάτι κιθάρες να ξεφεύγουν και να βάζουν κάτι νότες αυτόνομες, καθώς παράλληλα βαράνε και κάτι καμπάνες. Στίχους και μουσική λέει την γράφουν μόνοι τους και σε δύο κομμάτια έχει συμμετοχή ο Apostolis Leloudas που όποιος δεν τον ξέρει μάλλον δεν ήταν συμμαθητής μας! Συνολικά αν ακούς thrash είναι τέλειοι, αν ακούς rock μπορείς να το επιχειρήσεις, αν δεν ακούς κάτι σχετικό καλύτερα να τους αποφύγεις, αλλά να ξέρεις ότι είναι καλά παιδιά! Νίκος Καλλίτσης
οι άνθρωποι της Τέχνης ενισχύουν το έργο των Κατασκηνώσεων
25η Έκθεση Προσφοράς Έργων Τέχνης και Λόγου Από το μακρινό 1964, όταν ιδρύθηκε το Σωματείο, και κάθε δύο χρόνια τα Χαρούμενα Παιδιά-Χαρούμενα Νιάτα διοργανώνουν Εκθέσεις Προσφοράς έργων Τέχνης και Λόγου. Έτσι και φέτος. Η 25η Έκθεση Έργων Τέχνης και Λόγου πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη του Οργανισμού Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας του Δήμου Αθηναίων από 4 έως 15 Οκτωβρίου 2017 στο Πολιτιστικό Κέντρο «Μελίνα» στο Θησείο. Εκτέθηκαν 113 έργα που παραχώρησαν 87 Ζωγράφοι, Χαράκτες και Γλύπτες και πολλά βιβλία που πρόσφεραν Συγγραφείς και Εκδοτικοί Οίκοι. Διατέθηκαν 14 έργα και αρκετά βιβλία. Η Έκθεση είχε μεγάλη επιτυχία από αισθητική άποψη αφού το στήσιμό της επιμελήθηκε ο Κοσμήτορας της Σχολής Καλών Τεχνών Καθηγητής Άγγελος Αντωνόπουλος. Ξεχωριστή ήταν η μουσική βραδιά που οργανώθηκε στις 7 Οκτωβρίου στα πλαίσια της Έκθεσης. Ο Γιώργος Κοκκινάρης (κοντραμπάσο) και ο Γιώργος Μαλεφάκης (βιόλα) με τους περίτεχνους αυτοσχεδιασμούς τους, ενθουσίασαν το ακροατήριο. Στην προβολή της Έκθεσης από τα ΜΜΕ συνέβαλαν αποφασιστικά ο Σταύρος Διοσκουρίδης με το POPAGANDA, η Μαρία Τσώλη με ΤΟ ΒΗΜΑ, ο Θάνος Σαγιάς με την ΑΥΓΗ, ο Νικόλας Καμακάρης με τον ALPHA 989 και το Πορτοκαλί Αερόστατο με τον 24/7 88,6 Οι εθελοντές με μπροστάρη το Στρατή Πυρουνάκη ήταν εκεί και έκαναν όλα τα κουβαλήματα, τις βάρδιες και ότι άλλο χρειάστηκε. Μετά το τέλος της Έκθεσης τα έργα μεταφέρθηκαν και εκτίθενται στα Γραφεία μας (Χέυδεν 14) όπου μπορείτε απλά να τα δείτε ή να τα αγοράσετε για σας ή για καλούς σας φίλους. Όλα τα έργα θα αναρτηθούν σύντομα στο site μας www.kataskinosi.gr Η επόμενη, 26η Έκθεση, είναι προγραμματισμένη για το 2019.
ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΠΟΥ ΕΡΓΑ ΤΟΥΣ ΕΚΤΕΘΗΚΑΝ Αβδελοπούλου Τόνια Ακάλεστος Μιχάλης Αλεξοπούλου Γιάννα Ανδρειάδου Τζούλια Ανούση-Ηλία Ρένα Αντωνόπουλος Άγγελος Αντωνοπούλου Έλενα Απέργης Αντώνης Αργυρακοπούλου Μαρία Βακιρτζής Γιώργος Βαλτή Πηνελόπη Βαρλάμος Γιώργος Βασίλογλου Μαρίνα Βέλλης Γιάννης Βογιατζόγλου-Σκληρού Ισμήνη Βρυττιά Γρηγορία Γαροφαλάκη Γιούλη Γκόνου Ειρήνη Γουρζής Γιάννης Γριμάλδη Ράνια Δεσεκόπουλος Νίκος Δήμος Αναστάσιος Δρούγκας Αχιλλέας
Ευαγγελάτος Κώστας Ζέππος Μανώλης Ζούμπα Ελένη Ζούνιτς Μίλαν Θεοδώνης Νεκτάριος Θεοδωρόπουλος Άγγελος Ιωαννίδου Ματώ Καβούρης Αντώνης Κανά Ειρήνη Καρανδεινού Αναστασία Καραπάνου Νάντα Κατζουράκης Μιχάλης Κατσούλας Αριστομένης Κόκκαλης Παναγιώτης Κουτσοχέρα Λέττα Κράλλη Γεωργιάννα Κρομμύδας Κοσμάς Κώτσιου Ντίνα Λαγάνα Ιφιγένεια Λαμπριανίδου Λεονάρδα Μακρή Ζίζη Μακρίδης Σπύρος Μαντζούκα Αντωνία
Μαραβελάκη Μαρίνα Μάρκου-Μουρούζη Αικατερίνη Μεθυμάκη Μαρία Μελά Εύα Μεραμπελιώτης Μανώλης Μιχαλοπούλου-Κουφοπάνου Αργυρώ Μιχαλοπούλου-Παπαστράτου Ευθυμία Μπόνη Σοφία Μπότσογλου Χρόνης Νικολινάκος Μιχάλης Οικονομίδης Νίκος Παναγιωτοπούλου Ευδοκία Παντελιάς Μίλτος Παπαγεωργίου Μιχαήλ-Doris Παπανικολάου Κώστας Παπανικολάου Παναγιώτης Παπατσαρούχας Βασίλης Παττακού Ελένη Πέτσας Γιάννης Ποταμιάνου Άρτεμις Πυλαρινός Μπάμπης
Ραπανάκης Μιχάλης Ρόκος Κυριάκος Ρωμάνος Κωνσταντίνος Ρωμάνου Βιργινία Σαρελάκου Ρουμπίνα Σερέμης Κωνσταντίνος Σιδέρης Τάκης Σιότροπου Νότα Σκλαβενίτης Δημήτρης Σόρογκας Σωτήρης Σούτογλου Έφη Σταύρου Παναγιώτης Σφακιανάκη Χριστίνα Τομπάζης Αλέξανδρος Τουρμούζη Γεωργία Φιλίππου Βασιλική (Λίλιαν) Χαντέ Μαρία Χαραλαμπίδης Σωτήρης Χατζηγιαννούλη Κατερίνα Χατζημιχάλη Ερση
ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ ΠΟΥ ΠΡΟΣΦΕΡΑΝ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥΣ Ανωμερίτης Γιώργος, Γαβαλάς Γιάννης, Ηλιόπουλος Βασίλης, Κουτούπης Θαλής, Κουτσοχέρα Λέττα, Κυτίνος Ευάγγελος, Οικονόμου Φωτεινή, Πέππας Γιώργος, Λιωνή-Πυρουνάκη Μαρία, Γιάννης Τσούτσιας, Δημήτρης Χριστόπουλος
ΕΚΔΟΤΙΚΟΙ ΟΙΚΟΙ ΠΟΥ ΠΡΟΣΦΕΡΑΝ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥΣ GUTENBERG, ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΤΗΣ ΕΣΤΙΑΣ, ΕΡΜΗΣ, ΘΥΜΑΡΙ, ΙΑΝΟΣ, ΙΒΙΣΚΟΣ, ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ, ΚΕΔΡΟΣ, ΛΥΧΝΑΡΙ, ΤΟ ΡΟΔΑΚΙΟ, ΤΥΠΩΘΗΤΩ, ΨΥΧΟΓΙΟΣ και ΑΦΙΣΕΣ ΑΠΟΛΛΩΝ-Ανδρέας Αδάμης Γκραβούρες παραχώρησαν ευγενικά οι ΑΦΙΣΕΣ ΑΠΟΛΛΩΝ - ΑΝΤΡΕΑΣ ΑΔΑΜΗΣ
25
28
από το τεύχος 20, στο τεύχος 21
μικρό οδοιπορικό Ιούνιος, το Καραβάνι ταξιδεύει Το Καραβάνι Τέχνης και Αλλληλεγγύης βρέθηκε στις 10 Ιουνίου στο Κέντρο ασυνόδευτων προσφύγων της ΜΚΟ Praksis στο Ίλιον και στις 14 Ιουνίου στο 87ο Διαπολιτισμικό Σχολείο Αθηνών. Ιούνιος, έργα και εργασίες συντήρησης Μας κάνουν τη ζωή δυσκολότερη και ζητούν αλλαγές στην Παιδική Χαρά. Ο Δήμαρχος Γιώργος Τσουκαλάς βοηθάει και πάλι και την ανακατασκευάζουμε. Πολλές εξορμήσεις από τους εθελοντές για τη συντήρηση των εγκαταστάσεων και μικρά τεχνικά έργα. Ιούνιος, εγγραφές παιδιών Οι εγγραφές των παιδιών ολοκληρώνονται μέσα σε τρεις μέρες. Η Μαρία, η Αγγελική και οι άλλες υπεύθυνοι των εγγραφών άκουσαν για πολλές δυστυχίες και δεκάδες προβλήματα. Δυστυχώς δεν μπορούμε να φιλοξενήσουμε όλα τα παιδιά που ζήτησαν και θα έπρεπε να είναι μαζί μας. Θα είναι μαζί μας παιδιά από την Ελευσίνα που πηγαίνουν τον χειμώνα στη «Φιλική Φωλιά» και παιδιά που οι γονείς τους ξέρουν την Κατασκήνωση. Από περιοχές της Αθήνας μας έρχονται παιδιά που πρότειναν οι «Φίλοι του Παιδιού», τα «Χωριά SOS», η «Παιδόπολη Αλίμου», η «Ένα Παιδί ένας Κόσμος» και η «Στέγη Ανηλίκων Πειραιά». Ιούνιος-Ιούλιος, Λαχείο και χορηγίες Η διάρκεια κυκλοφορίας του Λαχείου περιορίζεται στις 15 μέρες(!) αλλά πηγαίνει καλύτερα από το 2016 αφού πωλούνται περίπου 5.500 λαχνοί. Οι χορηγίες χρημάτων είναι μικρές αλλά οι χορηγίες τροφίμων και υλικών πάνε καλύτερα. Η Κατασκήνωση θα λειτουργήσει με υψηλές προδιαγραφές γιατί τα παιδιά το δικαιούνται! Ιούνιος, Έλληνες και ξένοι εθελοντές Πολλοί εθελοντές παρακολούθησαν τα σεμινάρια και είναι αρκετοί οι νέοι εθελοντές που θα προστεθούν στην παρέα: Άγγελος, Αμαλία, Γιώργος, Ντίνα, Μπάμπης, Λευκοθέα, Γρηγόρης, Βασιλική, Μελίνα, Αουρόρα, Νίκη. Συνολικά 45 Έλληνες και 11 ξένοι εθελο-
ντές θα βρίσκονται όλη την περίοδο μαζί με τα παιδιά ενώ άλλοι 10 θα βοηθήσουν για μικρότερα χρονικά διαστήματα. Για 15η συνεχόμενη χρονιά θα γίνει το workcamp με τους 11 εθελοντές της SCI. 26 Ιουνίου, Οργανωτική συνάντηση Ο Πέτρος, που θα είναι και πάλι Διευθυντής, μιλάει για τα παιδιά που θα φιλοξενήσουμε αλλά και το πώς θα αντιμετωπίσουμε τις δυσκολίες. Νέοι και παλιοί περιμένουν με κάποια αγωνία τη σύνθεση των ομάδων και τους ρόλους που καθένας θα έχει. Με δημοκρατικές διαδικασίες αποφασίζεται ότι οι κραυγές των ομάδων θα έχουν θέμα τα «Ινδιάνικα ονόματα». 30 Ιουνίου - 2 Ιουλίου, Προκατασκηνωτική Έλληνες και ξένοι καταφθάνουν στο βουνό και μπαίνουν σε συνεργεία: Κουζίνα, τραπεζαρίες, σκηνές, κρεβάτια, τουαλέτες, γήπεδα, μαγείρεμα και «Λ» για τους τελευταίους προσελθόντες. Όσο κι αν μας λείπει ο Αντώνης οι άνθρωποι είναι πολλοί και μπορούν να γίνουν αρκετά που δεν χρειάζονται πολλά χρήματα: Βάψιμο Βεστιαρίου και γηπέδου mini Volley, ψευδοροφή στη Χειροτεχνία, βαψίματα παντού κ.α. Όλα γίνονται γρήγορα και πάντα υπάρχει κέφι για τραγούδι το βράδυ. 3 Ιουλίου, τα παιδιά φθάνουν Φτάνουν τα πούλμαν με τα 130 παιδιά. και το φορτηγό με τα πράγματά τους. Συγκροτούνται οι ομάδες και τα παιδιά πηγαίνουν στις σκηνές τους για να μάθουν το νέο τους σπίτι. Για τις επόμενες 20 ημέρες θα δημιουργήσουν μια κοινωνία που δεν κάνει διακρίσεις, που δίνει την ευκαιρία στον καθένα, παιδί ή νέο, να δείξει τα ταλέντα του χωρίς να έχει να λύσει προβλήματα επιβίωσης. Γνώση, εμπειρία αλληλοϋποστήριξη, αλληλοσεβασμός και νέες ιδέες συνδυάζονται. Με ψυχραιμία και ατομικές υπερβάσεις ξεπερνιούνται ακόμα και απρόβλεπτες δυσκολίες όπως έγινε το διήμερο των βροχών που ήταν όλα όμορφα και διαφορετικά. Στη Κατασκήνωση είναι εφικτή η αρμονική συμβίωση τόσων διαφορετικών ανθρώπων.
τον Απρίλιο του 2017 φτάνει σε σας το τεύχος 20 κι από τότε πολλά έγιναν στο μικρό μας χώρο... Ιούλιος, Επισκέψεις Στις 7 Ιουλίου 2017 οι Encardia ήρθαν στην Κατασκήνωση για να μάθουν στα παιδιά και τους εθελοντές τις μουσικές και τους χορούς τους. Ήταν μια ξεχωριστή μέρα γεμάτη ενθουσιασμό και κέφι. Ξεχωριστή ήταν και η ημέρα που ήρθε στην Κατασκήνωση η ομάδα Οδοντίατρων του ΣΩΤΗΡΙΑ με επικεφαλής την κ. Νίκη Αφεντουλίδου που ενημέρωσε και εξέτασε όλα τα παιδιά. Η μεγάλη επιθεώρηση της TUV Hellas, πήγε καλά και καταλήγει στην πιστοποίηση κατά ISO 9001 και 22000 μέχρι το 2018! Στις 19 Ιουλίου έγινε η Γιορτή των φίλων που συγκέντρωσε 120 φίλους, ενισχυτές, μέλη, παλιά στελέχη, εκπροσώπους Ιδρυμάτων, ανθρώπους των ΜΜΕ. Ήλθαν, περιεργάστηκαν την Έκθεση Χειροτεχνίας απόλαυσαν τη μαγειρική της Ζωγραφιάς και ενθουσιάστηκαν με όσα είδαν από τα παιδιά στο θέατρο και την παράσταση του Καραβανιού Τέχνης και Αλληλεγγύης. 23 Ιουλίου, τα παιδιά φεύγουν Τις τελευταίες μέρες τα παιδιά προσπαθούν να ξεπεράσουν τον εαυτό τους στους αγώνες στίβου, οι εθελοντές ντυμένοι με λαμπερές στολές σερβίρουν. Όσοι θέλουν party χορεύουν και οι άλλοι πάνε σινεμά. Όλοι φτιάχνουν κοσμήματα, παίζουν το Μεγάλο Παιχνίδι της Κατασκήνωσης με το ινδιάνικο τοτέμ, παρακολουθούν την τελευταία Ψυχαγωγία και ανεβαίνουν στη Σημαία για να ακούσουν και να πουν αγκαλιασμένοι «ευχαριστώ». Τα παιδιά μπαίνουν στα πούλμαν δακρυσμένα και αποχαιρετούν τη ζωή που τους αξίζει. 26 Ιουλίου, η Κατασκήνωση κλείνει Οι εθελοντές είναι πολλοί και ορεξάτοι και το μάζεμα γίνεται γρήγορα. Μένει χρόνος για αστεία, «γάμους», μπάνιο στη θάλασσα, το μεγάλο τραπέζι και το party. Πριν κλείσουμε την πύλη ρίχνουμε μια τελευταία ματιά. Όλα είναι τακτοποιημένα και καθαρά. Το αεράκι της Κατασκήνωσης θα διηγείται την ιστορία μιας εξαιρετικής Κατασκήνωσης με ακόμα περισσότερες ανθρώπινες ιστορίες.
Οκτώβριος, Έκθεση προσφοράς Από 4 έως 15 Οκτωβρίου στο «Μελίνα». Οκτώβριος, το Καραβάνι ταξιδεύει... ...και στις 15 Οκτωβρίου φθάνει Πετράλωνα. Οκτώβριος, απολογισμός δράσης Στις 21 Οκτωβρίου, με τον απολογισμό, έκλεισε ο κύκλος της Κατασκήνωσης του 2017 και τέθηκαν οι στόχοι για την επόμενη Κατασκήνωση. Η μέρα ήταν θαυμάσια και 40 από τους Εθελοντές που βρίσκονται στην Αθήνα κάθισαν στο τετράγωνο τραπέζι και μίλησαν για τα πολλά θετικά που είχε η εξαιρετική φετινή Κατασκήνωση και πρότειναν λύσεις για τις δυσκολίες που υπήρξαν. Μίλησαν για τις ομάδες και τους ομίλους αλλά και τις μεταξύ τους σχέσεις που ήταν πολύ καλές και βελτιώθηκαν ακόμα περισσότερο στη διάρκεια της κοινής τους ζωής. Όπως πάντα η μέρα έκλεισε με το κοινό τραπέζι όπου όλοι απόλαυσαν τα εξαιρετικά φαγητά που οι ίδιοι οι εθελοντές είχαν μαγειρέψει. Νοέμβριος, το Καραβάνι ταξιδεύει... ...και στις 15 Οκτωβρίου φθάνει στον Ξενώνα Ασυνόδευτων ανηλίκων της ΑΡΣΙΣ στην Αθήνα. Νοέμβριος, Γενική Συνέλευση και εκλογές Στις 22 Νοεμβρίου 2017 έγινε η Τακτική Γενική Συνέλευση των μελών του Σωματείου στα Γραφεία. Στη Γενική Συνέλευση παρουσιάστηκε ο απολογισμός δράσης του απερχόμενου Δ.Σ. και διαβάστηκε η Έκθεση της Εξελεγκτικής Επιτροπής που εγκρίθηκαν παμψηφεί από τα μέλη του Σωματείου. Στις εκλογές που ακολούθησαν ψήφισαν 35 από τα 45 ταμειακά εντάξει μέλη και εκλέχτηκαν τα μέλη του νέου Δ.Σ. τα οποία στις 4 Δεκεμβρίου 2017 συγκροτήθηκαν σε σώμα με Πρόεδρο τη Ρίτα Ζαμπάλου, Αντιπρόεδρο τον Νίκο Καλλίτση, Γενικό Γραμματέα τον Δημήτρη Αντωνίου, Ταμία τον Στρατή Πυρουνάκη, Ειδικό Γραμματέα τον Αλέξανδρο Κυτίνο, Σύμβουλο Δημοσίων Σχέσεων τη Χριστίνα Νικολοπούλου, και Συμβούλους τους Χρυσή Πυρουνάκη, Κώστια Αλεξανδρίδη και Βασίλη Δελή. Στην Εξελεγκτική επιτροπή εκλέχτηκαν οι Αντώνης Πυρουνάκης, Μάρθα Δελή και Γιώργος Μακρής. Οι συνεδριάσεις του Δ.Σ. είναι ανοικτές στα μέλη και τους εθελοντές. Στις συνεδριάσεις αυτές συμμετέχουν το αναπληρωματικό μέλος Σπύρος Θωμάς αλλά και οι Πέτρος Καλλίτσης, Ξενοφών Παπαϊωάννου και αρκετοί από τους νεότερους εθελοντές.
Δεκέμβριος, Χριστουγεννιάτικο Bazaar Μια μεγάλη ομάδα εθελοντών διοργανώνει με μεγάλη επιτυχία στις 9 και 10 Δεκεμβρίου στο «Φωκιανό», στο Καλλιμάρμαρο Στάδιο, το 7ο Εθελοντικό Bazaar αλληλεγγύης. Δεκέμβριος, το Καραβάνι ταξιδεύει... ...και στις 19 Δεκεμβρίου φθάνει στο Δημοτικό Σχολείο στα Νεόκτιστα Ασπροπύργου. Ιανουάριος 2018, κοπή της πίτας Το Σάββατο 13 Ιανουαρίου 2018 τα Χαρούμενα Παιδιά-Χαρούμενα Νιάτα έκοψαν την πίτα τους στη βρεγμένη αλλά πάντα γοητευτική Κατασκήνωση στο βουνό Πατέρας. Ήταν εκεί 60 εθελοντές και φίλοι που αψήφησαν τις κακές προβλέψεις της ΕΜΥ. Τυχεροί της χρονιάς οι Νικηφόρος Πυρουνάκης, Γρηγόρης Σφακιανός και Τιμολέων Χατζηβασιλείου. Μετά όλοι απολαύσαμε την παραδοσιακή φασολάδα αλλά και όλα όσα όλοι είχαν φέρει για το κοινό τραπέζι, πίνοντας το κρασί που πρόσφερε ο Κώστας Διαμάντης. Η μέρα έκλεισε με περιπατητικές κουβεντούλες και παιχνίδια στα γήπεδα. Φεβρουάριος, Συνεστίαση Το Σάββατο 3 Φεβρουαρίου 2018 έγινε στην Αίθουσα Αισχύλος του Ξενοδοχείου Ελευσίνα, στην Ελευσίνα, η ετήσια Συνεστίαση των φίλων και εθελοντών των Κατασκηνώσεων Χαρούμενα Παιδιά-Χαρούμενα Νιάτα. Μας τίμησαν με την παρουσία τους 140 φίλοι και εθελοντές κι ανάμεσά τους ο Κοσμήτορας της Καλών Τεχνών Άγγελος Αντωνόπουλος και πολλοί φίλοι και υποστηρικτές από την Ελευσίνα, τον Πειραιά και την Αθήνα. Μετά το χαιρετισμό της Προέδρου Ρίτας Ζαμπάλου διοργανώθηκε, όπως πάντα, Λαχειοφόρος με πίνακες, μπλουζάκια, και προσφορές που έκαναν ο φίλος Γιάννης Ζακυνθινός και η φίλη Νικολέττα Πανταζή. Μετά άρχισαν τα τραγούδια και οι χοροί υπό τους ήχους της ρεμπέτικης κομπανίας με τους Στέλιο Παπαδόπουλο και Αργύρη Νικολάου. Περάσαμε όμορφα και κάποια χρήματα προστέθηκαν στο Ταμείο. Μάρτιος, το Καραβάνι ταξιδεύει... ...και στις 17 Μαρτίου φθάνει στο Δημοτικό Σχολείο στα Κάτω Πετράλωνα. Απρίλιος, το Καραβάνι ταξιδεύει... Το Καραβάνι Τέχνης και Αλληλεγγύης συνεχίζει το ταξίδι του για τα παιδιά και τους έφηβους. Το Μαίο θα φτάσει στην Παιδόπολη Αλίμου μια επίσκεψη που είχαμε υποσχεθεί στα παιδιά της Παιδόπολης που ήταν στην περσινή Κατασκήνωση.
Απρίλιος, Συνάντηση νέων εθελοντών Στις 20 Απριλίου στο foyer του κινηματογράφου ΜΙΚΡΟΚΟΣΜΟΣ συναντιώνται 50 εθελοντές και νέοι φίλοι, βλέπουν φωτογραφίες και συζητούν για τη νέα Κατασκήνωση. Απρίλιος-Ιούνιος, Σεμινάρια Η εκπαίδευση όλων κάνει καλύτερη την Κατασκήνωση! Τα σεμινάρια για τους εθελοντές προγραμματίστηκαν για τις 27, 28, 29 Απριλίου, 11,12,13 Μαϊου και 16 Ιουνίου. Γίνεται προσπάθεια να βρεθούν νέα, κυρίως αγόρια, στελέχη, αλλά και να υπάρχουν πολύ καλά προετοιμασμένα προγράμματα. Οι εθελοντές πρέπει να δηλώσουν τη διαθεσιμότητά τους για τη Κατασκήνωση μέχρι τις 31 Μαΐου 2018. Μάιος, Έκδοση του Περιοδικού Το ΘΡΟΪΣΜΑ 21 είναι έτοιμο, σας το στέλνουμε και περιμένουμε τις απόψεις σας. Μάιος-Ιούνιος, Τεχνικά Έργα Τα φέρνουμε δύσκολα με τα οικονομικά μας αλλά η Παιδική Χαρά πρέπει να αναβαθμιστεί για να καλύπτει τις προδιαγραφές. Από εμάς μπορούν να γίνουν μικρές αναπλάσεις και βέβαια κάποια Σαββατοκύριακα θα είμαστε στην Κατασκήνωση για δουλειές (κόψιμο χόρτων, βαψίματα κλπ). Ιούνιος, Λαχείο και Χορηγίες Αρχές Ιουνίου θα κυκλοφορήσει το Λαχείο 2018. Η τιμή του 2 ευρώ και η κλήρωση γίνεται στις 20 Ιουνίου 2018. Είναι μεγάλη ανάγκη να διαθέσουμε σε φίλους και γνωστούς λίγους ή περισσότερους λαχνούς. Παράλληλα πρέπει να γίνουν πολλές ενέργειες για την εξεύρεση χορηγιών χρημάτων, τροφίμων και υλικών. Ιούνιος, Εγγραφές παιδιών Από 4 έως 15 Ιουνίου 2018 θα γίνουν, στη Φωλιά αλλά και στα Γραφεία στην Αθήνα, οι εγγραφές παιδιών. Θα φιλοξενήσουμε 140 παιδιά από όλο τον κόσμο. Ιούλιος, ο μήνας της μεγάλης δράσης Στις 25 Ιουνίου θα γίνει η οργανωτική συνάντηση με τα στελέχη της κατασκήνωσης του 2018, ενώ η προκατασκηνωτική θα αρχίσει την Παρασκευή 29 Ιουνίου. Τα παιδιά θα ανέβουν στις 2 Ιουλίου και θα φύγουν στις 22 Ιουλίου ενώ η κατασκήνωση θα κλείσει στις 25 Ιουλίου 2018. Τα περισσότερα από όσα θα συμβούν τους επόμενους μήνες θα τα μαθαίνετε από το newsletter. Για τα υπόλοιπα θα πρέπει να περιμένετε μέχρι τον Απρίλη του 2019.
Τετάρτη 18 Ιουλίου 2018, στις 7.30 το απόγευμα, ελάτε στην Κατασκήνωση! Είστε καλεσμένοι στη Γιορτή των Φίλων για να δείτε από κοντά παιδιά και νιάτα σε δράση!
26
κινητή μονάδα ψυχοκοινωνικής στήριξης παιδιών και εφήβων
Καραβάνι Τέχνης και Αλληλεγγύης: Το Καραβάνι Τέχνης και Αλληλεγγύης ξεκίνησε το ταξίδι του το 2016 με 4 δράσεις και συνέχισε και το 2017 με άλλες 8. Οι δράσεις την 4.2.2017 στο κέντρο φιλοξενίας προσφύγων Ελευσίνας και την 25.3.2017 στον Ξενώνα Κυψέλης των Χωριών SOS παρουσιάστηκαν στο τεύχος 20 του 2017. Ιδού οι υπόλοπες:
10.6.2017 Ξενώνας Ιλίου της PRAKSIS
Στο Κέντρο Φιλοξενίας Ασυνόδευτων Προσφύγων της PRAKSIS στο Ίλιον στις 10 Ιουνίου βρέθηκε το Καραβάνι Τέχνης και Αλληλεγγύης. Οι έφηβες που φιλοξενούνται εκεί απόλαυσαν το ειδικό πρόγραμμα που είχε προετοιμαστεί ειδικά, και με πολλή φροντίδα για τα κορίτσια αυτά. Ήταν η τρίτη παραλλαγή των προγραμμάτων του Καραβανιού και αφορούσε εφήβους που ζουν σε Ξενώνες και δεν μιλούν τη γλώσσα μας. Στην αρχη γνωριστήκαμε μέσα από παιχνίδια μουσικής και χορού και έπειτα τα κορίτσια ετοίμασαν χορογραφίες που παρουσίασαν ανά ομάδες. Η μέρα έκλεισε με ένα ιδιαίτερο και έντονο μοίρασμα συναισθηματων.
14.6.2017 87ο Διαπολιτισμικό Σχολείο Αθηνών
Το Καραβάνι επισκέφθηκε το Διαπολιτισμικό Σχολείο Αθηνών στις 14 Ιουνίου για να λάβει μέρος στον τριήμερο εορτασμό του κλεισίματος της σχολικής χρονιας και να υλοποιήσει το πρόγραμμά του για τα 100 παιδιά του Σχολείου που προέρχονται από πολλές χώρες του κόσμου. Οργανώθηκαν δημιουργικά εργαστήρια με μάσκες ζώων, ψυχαγωγικά παιχνίδια και παρουσιάστηκε το θεατρικό «Κάτω από το μεγάλο δέντρο έιμαστε όλοι φίλοι». Τα παιδιά έφυγαν ενθουσιασμένα και οι δάσκαλοι έμειναν πολύ ευχαριστημένοι που συμμετείχαμε με το πρόγραμμά μας, στη γιορτή τους.
19.7.2017 Κατασκήνωση στο όρος Πατέρας
Στις 19 Ιουλίου 2017, στη Γιορτή των Φίλων, το Καραβάνι Τέχνης και Αλληλεγγύης παρουσίασε στα 130 παιδιά, στους άλλους εθελοντές αλλά και στους περισσότερους από 120 επισκέπτες τη θεατρική παράσταση «Κάτω από το μεγάλο δέντρο είμαστε όλοι φίλοι», βασισμένη στην παντομίμα. Μικροί και μεγάλοι παρακολούθησαν εκστατικοί την παράσταση και κατάλαβαν τα πολλαπλά εμψυχωτικά μηνύματά της ενώ είχαν την ευκαιρία να ενημερωθούν για αυτή τη χειμερινή δράση των εθελοντών των Κατασκηνώσεων Χαρούμενα Παιδιά-Χαρούμενα Νιάτα, που υποστηρίζεται οικονομικά από την Hellenic Hope.
15.10.2017 Πλατεία στα Κάτω Πετράλωνα
Το Σάββατο, 25 Μαρτίου 2017, ένα ηλιόλουστο πρωινό, το Καραβάνι απογειώθηκε στο διάστημα! Με ένα ειδικά σχεδιασμένο πρόγραμμα κατασκευάσαμε μαζί με τα παιδιά, που συγκεντρώθηκαν στην Πλατεία, τη στολή του αστροναύτη! Έπειτα παίξαμε παιχνίδια προσαρμοσμένα στο διάστημα! Ήταν μια νέα περιπέτεια και για εμάς με το νέο σενάριο που με πολύ κέφι πραγματοποιήσαμε. Η δράση είχε επιτυχία και η πλατεία γέμισε χαρούμενες παιδικές φωνές και φατσούλες που, αν και άγνωστες ως τότε μεταξύ τους, συναντήθηκαν για να παίξουν όλες μαζι!
15.11.2017 Ξενώνας Αθήνας της ΑΡΣΙΣ
Στις 15 Νοεμβρίου 2017 στο Ξενώνα Ασυνόδευτων Ανηλίκων Αθήνας της ΑΡΣΙΣ το Καραβάνι Τέχνης και Αλληλεγγύης πραγματοποίησε μία ακόμα δράση, την 7η κατά σειρά για το 2017. Για τους περισσότερους από 20 εφήβους που μένουν εκεί εφαρμόστηκε το ειδικό πρόγραμμα με Δημιουργικά εργαστήρια Χειροτεχνίας, μουσικοκινητικά παιχνίδια και θεατρικό παιχνίδι. Η δράση στον Ξενώνα πήγε πάρα πολύ καλά και τόσο οι υπεύθυνοι, όσο και οι έφηβοι μας ζήτησαν να ξαναπάμε.
19.12.2017 6ο Δημοτικό Ασπροπύργου
H τελευταία, για το 2017 δράση πραγματοποιήθηκε στις 19 Δεκεμβρίου 2017 στο Δημοτικό Σχολείο Ασπροπύργου στα Νεόκτιστα, πίσω από τα Διυλιστήρια και τις άλλες βαριές βιομηχανίες. Περισσότερα από 100 παιδιά, διαφορετικής καταγωγής, κατασκεύασαν με ενθουσιασμό, τις μάσκες των ζώων που είναι οι ήρωες του θεατρικού και στη συνέχεια έπαιξαν μουσικοκινητικά παιχνίδια πιασμένα χέρι-χέρι με τους εθελοντές. Στο τέλος παρακολούθησαν αμίλητα και με μεγάλο ενδιαφέρον το θεατρικό «Κάτω από το μεγάλο δέντρο είμαστε όλοι φίλοι». Φεύγοντας τα παιδιά ζητούσαν απο τα «ζώα» να μείνουν κοντά τους κι εμείς, για μια ακόμη φορά, συνειδητοποιήσαμε πόσο μας γεμίζουν τα παιδικά χαμόγελα.
οι εθελοντές κοντά στα παιδιά και το χειμώνα
οκτώ δράσεις μέσα στο 2017 Στο Καραβάνι Τέχνης και Αλληλεγγύης συμμετέχουν πολλοί εθελοντές των Κατασκηνώσεων Χαρούμενα Παιδιά-Χαρούμενα Νιάτα. Την παιδαγωγική ευθύνη κατάρτισης του προγράμματος έχει η Μαρία Σπάτουλα, ενώ τον συντονισμό της δράσης η Χριστίνα Νικολοπούλου. Στα δημιουργικά εργαστήρια Χειροτεχνίας συμμετέχουν οι: Γιάννης Χατζηλιάδης, Μαρία Μίλλες, Άρτεμις Πατσαούρα, Συμεών Φραγκουλάκης, Έλι Μίχα, Κέλλυ Μεγαλοοικονόμου, Κωνσταντίνος Σκούφας, Πηνελόπη Τσιτριμπίνη, Νίκος Μητρόπουλος. Τα Μουσικοκινητικά Παιχνίδια οργανώνουν οι Βασίλης Δελής, Σπύρος Θωμάς, Γιάννης Λιάγκος και Νάντια Χατζήνα. Στο θεατρικό «Κάτω από το μεγάλο δέντρο είμαστε όλοι φίλοι» τη σκηνοθεσία είχε η Μαρία Σπάτουλα. Παίζουν οι: Πέπη Βατικιώτη, Αλέξανδρος Κυτίνος, Αλέξανδρος Αλεξανδρίδης, Στέλιος Γαβαλάς, Θάνος Σαγιάς, Νικηφόρος Πυρουνά-
κης, Γιάννος Γαβαλάς, Ευαγγελία Τσιτριμπίνη, Χρύσα Μπάστα, Μαρία Μπάστα, Μαλβίνα Σουλελέ, Σοφία Ασμάνη, Νάντια Χατζήνα, Γιώργος Χρηστάκης, Ελένη Κυτίνου, Λευκοθέα Διαμαντή, Άννα Σουλελέ, Αουρόρα Ντέμκο, Χρυσή Πυρουνάκη, Γρηγόρης Σφακιανός, Χριστίνα Ποδάρα. Στη σύνθεση και κατασκευή των σκηνικών και των κουστουμιών βοήθησαν οι Μαρία Ντάρδα, Νίκος Καλλίτσης, Ερμίνα Καλλίνικου, Κωνσταντίνα Βούλγαρη, Ιφιγένεια Κούτρα και Martina Kratka, Η μουσική επιμέλεια και τα ηχητικά εφέ ήταν του Δημήτρη Αντωνίου ενώ τις αφίσες δημιούργησε ο Σπήλιος Πέτζας. Στην οργάνωση και λειτουργία του Καραβανιού βοήθησαν και οι: Πέτρος Καλλίτσης, Μάρθα Δελή, Ρίτα Ζαμπάλου, Σόνια Καραγεώργου, Στέλλα Ελματζόγλου, Στρατής Πυρουνάκης, Μπάμπης Κωστιδάκης και Αντιγόνη Ακριτίδου.
εκδηλώσεις για την ενίσχυση των Κατασκηνώσεων
7ο εθελοντικό Παζάρι Αλληλεγγύης Το παζάρι εξελίσσεται σε θεσμό και για 7η συνεχόμενη χρονιά οργανώθηκε το εθελοντικό παζάρι Αλληλεγγύης στο Κλειστό Γυμναστήριο «Ιωάννης Φωκιανός», απέναντι από το Καλλιμάρμαρο Στάδιο στην Αθήνα, στις 9 και 10 Δεκεμβρίου 2017. Στήθηκαν περισσότεροι από τριάντα πάγκοι γεμάτοι με κοσμήματα, διακοσμητικά είδη, παιχνίδια, κουζινικά, αξεσουάρ, φωτιστικά, μικρές ηλεκτρικές ή ηλεκτρονικές συσκευές, βιβλία, κόμικς, συλλεκτικά αντικείμενα, τσάντες, ζώνες, συσκευασμένα και τυποποιημένα τρόφιμα και πολλά άλλα. Πίσω από κάθε πάγκο περισσότεροι από 70 εθελοντές και φίλοι έκαναν «παζάρια» με τους πολλούς επισκέπτες για να διαθέσουν τα χιλιάδες αντικείμενα που υπήρχαν. Πολλά είδη όπως διακοσμητικά, τσάντες, κοσμήματα, συσκευασμένα τρόφιμα και άλλα ήταν χειροποίητα και κατασκευάστηκαν με πολύ μεράκι και δημιουργικότητα από στελέχη και φίλους της κατασκήνωσης που έφτιαξαν την «Ομάδα Κατασκευών». Είδη δώρων πρόσφερε η Αλίκη Βαμβακάρη, τσάντες και κοσμήματα η Λίντα Λαζαρίδου, κοσμήματα η Έφη Λαμπίρη, χειροτεχνήματα η Μαργαρίτα Νικολοπούλου, κηραλοιφές η Ειρήνη Νούσα και η Χριστίνα Ανδρέου, κεραμικά ο Χρήστος Βλιώρας, ημερολόγια ο Δημήτρης Θεοφύλακτος, ποτήρια ο Γιάννης Αργυρός, λάδια ο Αντώνης Μπέρτσος, όσπρια ο Κώστας Χιοκτούρης, τις αφίσες Απόλλων ο Ανδρέας Αδάμης, χαρτικά ο Κώστας Δερμάνης και τις εκτυπώσεις η Ειρήνη Καγιά της Quality Printing Solutions και ο Δημήτρης Κοκονέζης. Ιδιαίτερα εντυπωσιακός ήταν ο μπουφές με τα γλυκά και τις πίτες που έφερναν συνεχώς φίλες και φίλοι με εξαιρετικές επιδόσεις στη μαγειρική αλλά και τα ποτά που πρόσφερε ο φίλος Στέλιος Ζαχαρίας της ΚΤΗΜΑ ΜΟΥΣΩΝ και ο Κώστας Διαμάντης της περίφημης ταβέρνας ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Εξοπλισμό του μπουφέ προσέφεραν οι ATTICA
TERRA FOOD & DRINKS ΑΕΒΕ και η Ντίνα Πολυχρόνη. Η μεγάλη ομάδα εθελοντών ήταν εκεί όλο το διήμερο για να διαθέτει αντικείμενα και τρόφιμα και να υποδέχεται με ένα χαμόγελο και μια καλή κουβέντα τους δεκάδες επισκέπτες. Έφυγαν αργά το βράδυ της Κυριακής όταν όλα είχαν μεταφερθεί στις αποθήκες και ο χώρος παραδόθηκε καθαρός. Το παζάρι πήγε καλύτερα από κάθε άλλη φορά και οικονομικά και τα έσοδά του εξασφαλίζουν τη φιλοξενία αρκετών παιδιών της Κατασκήνωσης του επόμενου Ιουλίου. Ξεχωριστές ήταν οι ώρες που βρέθηκε στο Παζάρι η παιδική πολυπολιτισμική χορωδία POLYPHONICA που παρουσίασε τραγούδια από όλο τον κόσμο. Το βράδυ του Σαββάτου οργανώθηκε Ρεμπέτικη βραδιά με τους Στέλιο Παπαδόπουλο, Αργύρη Νικολάου και Λευτέρη Τσάτση που ξεσήκωσαν εθελοντές και φίλους να τραγουδήσουν και να χορέψουν. Στην επιτυχία του παζαριού συνέβαλαν σημαντικά οι φίλοι μας στα ΜΜΕ. Με εκπομπές στο ραδιόφωνο ΑLPHA 989 FM ο Νικόλας Καμακάρης και στο Galaxy ο Χρήστος Γιακουμόπουλος, με εκτενείς αναφορές η Μαρία Τσώλη στο ΒΗΜΑ, ο Σταύρος Διοσκουρίδης στο POPAGANDA, ο Θάνος Σαγιάς στην ΑΥΓΗ, ο Αντρέας Βάγιας στο ΚΟΥΤΙ ΤΗΣ ΠΑΝΔΩΡΑΣ και η Ευπραξία Δουβλίδου στο ΑΘΗΝΑ 984. Δικαιολογημένα τα συγχαρητήρια πολλών που εξέφρασε εύγλωτα ο Ευάγγελος Κυτίνος: «Πολλά μπράβο στους εθελοντές και εθελόντριες που με χαμόγελο στα χείλη, με φυσική ευγένεια και προθυμία «έστησαν» το Μπαζάρ, εξυπηρέτησαν αμέτρητους επισκέπτες, και αποκατέστησαν τους χώρους του Φωκιανού στην καθημερινή τους μορφή. Ήταν ένα πολύ έντονο «διήμερο» που κράτησε από το βράδυ της Παρασκευής ως τα ξημερώματα της Δευτέρας».
27
30
στις ιδιόκτητες εγκαταστάσεις μας στον Πατέρα χρειάζονται
έργα βελτίωσης των εγκαταστάσεων Πολλοί εθελοντές μας έχουν ειδικές γνώσεις, πτυχία και διπλώματα και είναι πρόθυμοι να συμβάλλουν ακόμα και με χειρωνακτικές εργασίες στη συντήρηση των εγκαταστάσεων όπου φιλοξενούνται πάνω από 200 άνθρωποι, παιδιά και εθελοντές. Με μικρές δαπάνες και πολλή προσωπική δουλειά συντηρούνται οι εγκαταστάσεις και υλοποιούνται μικρά έργα. Όμως οι καιροί εξελίσσονται, οι προδιαγραφές γίνονται πιο απαιτητικές και το Κράτος γίνεται όλο και αυστηρότερο για να εκδώσει την άδεια λειτουργίας. Από φέτος πρέπει να δρομολογηθούν λύσεις για τρία μεγάλα, για τα οικονομικά μας, έργα: 1. Ανακατασκευή της Παιδικής Χαράς Αρκετά από τα όργανα που μας είχε προσφέρει πριν από αρκετά χρόνια ο αείμνηστος Δήμαρχος Ελευσίνας Γιώργος Αμπατζόγλου θεωρούνται ξεπερασμένα ενώ οι νέες προδιαγραφές που έχουν θεσπιστεί απαιτούν ασφαλή δάπεδα με ειδικές πλάκες αλλά και ειδικής κατασκευής περίφραξη μέσα στον περιφραγμένο χώρο των εγκαταστάσεων μας στον Άγιο Γεώργιο Μάνδρας! Έχουμε την υπόσχεση από έναν πολύ σοβαρό κατασκευαστή Παιδικών Χαρών, ότι θα βοηθήσει στην ανακατασκευή μιας πιστοποιημένης Παιδικής Χαράς αλλά κι εμείς πρέπει να εξασφαλίσουμε κι άλλες χορηγίες και τεχνική υποστήριξη στις εργασίες που θα γίνουν.
2. Γήπεδο Ποδοσφαίρου Το γήπεδο ποδοσφαίρου της Κατασκήνωσης, διαστάσεων 35μ.Χ18μ., που κατασκευάστηκε στη δεκαετία του ‘50 και έχει επιστρωθεί με 3Α τα τελευταία χρόνια, δεν ανταποκρίνεται στις σημερινές ανάγκες και προδιαγραφές. Είναι απαραίτητη η ανακατασκευή του (εγκιβωτισμός, κατασκευή φέρουσας στιβάδας, επιφανειακή επίστρωση με πλαστικό τάπητα, γραμμογράφηση κλπ) ώστε να είναι πιο ασφαλές για τα δεκάδες παιδιά που αθλούνται και παίζουν καθημερινά εκεί. 3. Νέο Ιατρείο και Βιβλιοθήκη Η Νομοθεσία απαιτεί Ιατρείο και χώρο βραχείας νοσηλείας (αναρρωτήριο) ικανό να φιλοξενεί συγχρόνως τέσσερις κατασκηνωτές. Ο χώρος θα πρέπει να διαθέτει αποχωρητήριο, καταιονηστήρα με παροχή ζεστού νερού και νιπτήρα. Εντός του χώρου θα πρέπει να υπάρχει πρόβλεψη για την ασφαλή φύλαξη του ιατρικού και ιατροφαρμακευτικού εξοπλισμού και κατά τρόπο που την πρόσβαση σε αυτά να έχει μόνο το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό. Στο υπόγειο του κτιρίου θα στεγαστεί η Βιβλιοθήκη με βιβλιοθήκες και τραπέζια/καρέκλες για ανάγνωση ενώ στον περιβάλλοντα χώρο θα πρέπει να υπάρχουν αρκετές και ευρύχωρες στεγασμένες επιφάνεις για την προστασία από τον ήλιο. Η προμελέτη του έργου έχει εκπονηθεί.
προβολή στα ΜΜΕ
έγραψαν και είπαν για μας
Αρκετές αναφορές έγιναν τη χρονιά που πέρασε στα ΜΜΕ. Τα «συστημικά» ΜΜΕ ελάχιστα ενδιαφέρονται για τα κοινωνικά προβλήματα, τη φτώχεια και τα δικαιώματα των παιδιών. Είναι που κι εμείς δεν το έχουμε... Παρόλα αυτά και πάλι κάτι έγινε. Ο φίλος Νικόλας Καμακάρης στο Ραδιόφωνο του Alpha 989, η Μαρία Τσώλη στη διαδικτυακή έκδοση της εφημερίδας ΤΟ ΒΗΜΑ και οι συνεργάτες του ΑΘΗΝΑ 984 χάρις στην Ευπραξία Δουβλίδου, ο Θάνος Σαγιάς στην ΑΥΓΗ και ο Αντρέας Βάγιας στο ΚΟΥΤΙ ΤΗΣ ΠΑΝΔΩΡΑΣ έκαναν αναφορές για την Έκθεση, το Χριστουγεννιάτικο Bazaar και την Κατασκήνωση.. Το πολύ δημοφιλές portal POPAGANDA του Σταύρου Διοσκουρίδη πάντα έχει σε περίοπτη θέση τις εκδηλώσεις που διοργανώνουμε στην
πόλη αλλά και στην Κατασκήνωση ενώ η φίλη Τζένη Παπαζιού, που εκδίδει το περιοδικό SERIOUS, πάντα έχει αναφορές και το ίδιο κάνουν πολλά portal στο Διαδίκτυο όπως το Spoted by locals. Το «Πορτοκαλί Αερόστατο» του 24/7 στους 88,6FM με τη Μαρία Παπαλέξη είχε μια ωριαία εκπομπή τον Ιούνιο για την Κατασκήνωση αλλά και αναφορές στις εκδηλώσεις που οργανώσαμε. Πάντως στο διαδίκτυο εξακολουθεί να κυκλοφορεί, χωρίς την άδειά μας, η φωτογραφία μας στη Σημαία και να συνοδεύει κάθε άρθρο που αναφέρεται σε Κατασκηνώσεις άσχετες με τις δικές μας. Ο Νίκος Καλλίτσης και άλλοι εθελοντές αφιέρωσαν χρόνο για να αναβαθμίσουν το επίσημο site των Κατασκηνώσεων www.kataskinosi.gr. Τους ευχαριστούμε όλους θερμά.
Πληροφορίες για τη δράση μας θα βρείτε στο www.kataskinosi.gr. Γίνετε συνδρομητές για να λαμβάνετε κάθε μήνα το newsletter! Θα μας συναντήσετε ακόμα στο Facebook στο https://www.facebook.com/KataskinosiXPXN/
οικονομικά και χορηγίες
δει δη χρημάτων Περισσότερες από 11.000 μερίδες φαγητού και 15.000 μικρογεύματα ετοιμάστηκαν φέτος στο μαγειρείο. Μεγάλες Χορηγίες Οφείλουμε ένα μεγάλο ευχαριστώ στον Κωνσταντίνο Περατικό και στο Ζαννή Βούλγαρη για την πολυετή ενίσχυση των προσπαθειών μας με μεγάλες προσφορές.
"Υιοθεσία" φιλοξενίας παιδιών Το Κοινωφελές Ίδρυμα Ιωάννη Σ. Λάτση, χάρις και στο προσωπικό ενδιαφέρον του Δ. Αφεντούλη και των συνεργατών του «υιοθέτησε», για 10η συνεχόμενη χρονιά, τη φιλοξενία δέκα παιδιών της Κατασκήνωσης χορηγώντας στο Σωματείο μας το ποσό των 5.000 €.
Χορηγίες χρημάτων και υλικών Åôáéñåßåò êáé óýëëïãïé ìå ôç ìåóïëÜâçóç ößëùí ðïõ îÝñïõí êáëÜ ôç ÷ñçóéìüôçôá ôçò ðñïóðÜèåéáò ðïõ ãßíåôáé ãéá ôá ðáéäéÜ ôçò ìåãáëýôåñçò áíÜãêçò μας åíßó÷õóáí. Áðü ôïí Απρίλιο ôïõ 2017 μέχρι το Μάρτιο του 2018 μας âïÞèçóáí -με äùñåÝò 200-1.000 € ïé: ALPHA BANK, COMMON PROGRESS, MOTOR OIL, ΕΛΛΗΝΟΓΑΛΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ST.JOSEF, BETAPLAN ΑΕΜ, SCHUR FLEXIBLES ABR A.B.E.E., ESTROCHEM ΧΗΜΙΚΑ ΑΕΒΕ, ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ äéáèÝôïíôáò ðñïúüíôá êáé ìÝóá ïé: ΔΗΜΟΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ, UNILEVER, BINGO - TOTTIS, COCA COLA, EL BISCO, NESTLE, ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ, ΜΕΛΙΣΣΑ ΚΙΚΙΖΑΣ, ΜΙΣΚΟ, ΜΠΙΣΚΟΤΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ, ΠΑΝΕΜΠΟΡΙΚΗ-Σ.ΨΙΛΙΑΝΟΣ, ΦΛΩΡΙΔΗΣ ΑΕΒΕΚ, ΛΟΥΛΗΣ (ΜΥΛΟΙ ΑΓ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ), GREEN COLA, ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ ΟΙΚΟΣ GUTENBERG, ΑΡΤΟΠΟΙΕΙΟ ΣΙΩΛΗ, FRIESLAND CAMPINA, ΥΙΟΙ Δ.ΜΑΝΩΛΑΡΟΥ, ΑΝΔΡΕΟΥ ΧΗΜΙΚΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ, ΑΠΕΝΤΟΜΩΣΕΙΣ ΕΛΛΑΔΟΣ, ΤΑΣΟΣ ΣΠΑΝΟΣ, ΚΩΣΤΑΣ ΔΙΑΜΑΝΤΗΣ, ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΖΑΧΑΡΙΑΣ, ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ, ΜΑΡΙΑ&ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΓΚΟΛΟΓΙΑΝΝΗΣ, PLANET FRUITS, ΜΑΚΑΡΟΝΟΠΟΙΪΑ ΗΛΙΟΣ, ΕΦΗ ΛΑΜΠΙΡΗ, ΚΤΗΜΑ ΜΟΥΣΩΝ-ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΖΑΧΑΡΙΑΣ, AGRINOEY.Γ.ΠΙΣΤΙΟΛΑΣ Α.Ε., ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ, ELGEKA AE, ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΥ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ, ΔΗΜΟΣ ΜΑΝΔΡΑΣ, 9o ΛΥΚΕΙΟ και 9ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΑΣ Σημαντική είναι η προσφορά της TUV HELLAS που πιστοποιεί δωρεάν κατά ISO 9001 και ISO 22000 τις υπηρεσίες που παρέχουν οι Κατασκηνώσεις στα παιδιά. Ευχαριστούμε ακόμα τους φίλους στη ΘΡΥΑΛΛΙΔΑ που πάντα μας παραχωρούν το χώρο τους στο Θησείο και την κ. Τίτσα Ζωντανού για την υποστήριξη στις ιατρικές εξετάσεις.
Η οικονομική κρίση ίσως να τελειώνει στα χαρτιά αλλά υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που δεν το διαπιστώνουν στην καθημερινότητά τους. Συνεχίζουν να ζουν δυστυχισμένοι κάτω από τα όρια φτώχειας, εγκαταλείπουν τα παιδιά τους σε ιδρύματα, περιμένουν ακόμα και μια μερίδα φαγητό από «φιλανθρωπικές» οργανώσεις. Οι πόλεμοι συνεχίζονται και μετανάστες και πρόσφυγες περνάνε και μένουν έστω και προσωρινά στη χώρα μας ενώ πολλά παιδιά και έφηβοι ταξιδεύουν μόνα τους για χώρες μακρινές από την πατρίδα τους. Και το κράτος συνεχίζει να αφήνει τη φροντίδα τους σε ανθρώπους ευαίσθητους που πιστεύουν ότι αυτά τα παιδιά έχουν δικαιώματα στην καλή τροφή, στην εκπαίδευση, στη φροντίδα και στη ζεστασιά. Είναι τα παιδιά που το Καραβάνι Τέχνης και Αλληλεγγύης συναντά στο ταξίδι του σε σχολεία, ιδρύματα, ξενώνες. Κάποια από αυτά έρχονται τα καλοκαίρια στην Κατασκήνωση για να συναντήσουν τους εθελοντές μας και να ζήσουν μαζί τους. Μπορεί να μη χρειάζονται χρήματα για αμοιβές ανθρώπων αφού όλοι όσοι προσπαθούν μαζί μας είναι εθελοντές. Όμως χρειάζονται χρήματα για τη σίτιση παιδιών και εθελοντών, τις μετακινήσεις, τη συντήρηση και τη βελτίωση των εγκαταστάσεων της Κατασκήνωσης και τα υλικά των παιδαγωγικών προγραμμάτων που υλοποιούνται χειμώνες και καλοκαίρια. Κάθε χρόνο πρέπει να συγκεντρώνονται το λιγότερο 50.000 €. Και όταν απαιτούνται έργα όπως η νέα Παιδική Χαρά και το Ιατρείο τα πράγματα δυσκολεύουν ακόμα περισσότερο. Φίλοι, μέλη και εθελοντές είναι μαζί μας σε όλες τις εκδηλώσεις, διαθέτουν Λαχεία, βρίσκουν, πείθουν ανθρώπους που είναι σε εταιρείες και Ιδρύματα να προσφέρουν χρήματα και εξαιρετικής ποιότητας τρόφιμα και υλικά. Έτσι τα καταφέρνουμε μέχρι τώρα και έτσι πρέπει να κάνουμε και τούτη τη χρονιά. Μαζί σας νιώθουμε καλύτερα! Οφείλουμε ένα μεγάλο ευχαριστώ σε όλους όσους ενίσχυσαν οικονομικά τις προσπάθειές μας, ιδιαίτερα τις κυρίες: Μαρκησία Χατζηπαύλου, Ελένη Λιδώρη, Έφη Χαϊκάλη, Ευτυχία Παπατζανάκη, Ειρήνη Φούντου, Ελένη Κονιδάρη, Μαρία Διαμαντοπούλου, Λένα Καλπίδου, Δήμητρα Κουτσοκώστα, Αντιγόνη Παπαπασχάλη, Χριστίνα Κουράφα, Ντίνα Καλαμίτση, Μαρίκα-Ζηνοβία Φαφαλιού, Βάλλυ Μαυρονικολάου, Ειρήνη Αλεξοπούλου, Μακρή Αλεξάνδρα, Εύα Μαργαριτούλη, Δήμητρα Χριστοπούλου, Ισμήνη Βογιατζόγλου, Λήδα Σπανουδάκη, Λέττα Λιόντα, Ελένη Μπουσδρή, Ευαγγελία Λάμπρου, Anna Maria Christensen-Bergmans, Βαλτή Πηνελόπη, Μαρκίδου Ιωάννα, Χαρδούβελη Δέσποινα, Μεϊμάρη Αθανασία, Έφη Αλεξανδρίδη, τους κυρίους: Σπύρο Μεταξάτο, Δημήτρη Λαιμό, Γιάννη Παπαδόπουλο, Νεόφυτο Καλίνογλου, Σωτήρη Καλαμίτση, Στέλιο Σκούφα, Λουκά Λιδώρη, Τάσο Γκιάτη, Γιώργο Γκιάτη, Γιώργο Τσαγκαράκη, Κώστα Μπούτση, Γιώργο Πέππα, Γιώργο Χαλόφτη, Τάσο Σουλτανόπουλο, Κώστα Κοθωνίδη, Νίκο Χαλάτση, Νίκο Καπλανίδη, Δημήτρη Μαργαριτούλη, Γιάννη Ρήγο, Δημήτρη Τσιράκη, Αλέξανδρο Κυτίνο, Κώστα Γκολογιάννη, Δημήτρη Τηνιακό, Φοίβο Καλλίτση, Ευάγγελο Κυτίνο, Κωνσταντίνο Λόντο, Γιάννη Νιάρχο, Νίκο Αρμάγο, Γιάννη Διαμαντόπουλο, Σταύρο Τρουπτσίδη, Θεόδωρο Χριστοφίλη και όσους μεσολάβησαν για να βρεθούν τρόφιμα και υλικά όπως τους: Γιώργο Παναγόπουλο και τους φίλους του στην UNILEVER, Παναγιώτη Κουβάτσο και τους φίλους του στη NESTLE, Ξενοφώντα Παπαϊωάννου, τις φίλες από τον ΔΕΣΜΟ (www.desmos.org) που μας έφεραν σε επαφή με πολλές εταιρείες.
HELLENIC HOPE και Καραβάνι Τέχνης Οι δράσεις του Καραβανιού Τέχνης και Αλληλεγγύης χρηματοδοτήθηκαν από την HELLENC HOPE με το ποσό των 5.000€. Ευχαριστούμε θερμά.
Λ Α Χ Ε ΙΟ 2 0 1 7
Êõêëïöïñåß ôï Ëá÷åßï ìå áíôéêåßìåíá êëÞñùóçò 30 ðßíáêåò êáé 70 âéâëßá. ÔéìÞ Ëá÷íïý 2 ÅÕÑÙ. ÊëÞñùóç óôéò 20 Ιουνίου 2018 þñá 8 ì.ì. Ãéá ëá÷íïýò ôçëåöùíÞóôå óôï 210-32.26.019
ÓÊÅÐÔÅÓÔÅ ÍÁ ÁÍÁËÁÂÅÔÅ ôá Ýîïäá ôçò öéëïîåíßáò åíüò ðáéäéïý; 500€ èá ôïõ ÷áñßóïõí 21 áîÝ÷áóôåò ìÝñåò!
31
êáôáóêçíώóåéò ÷áñïύìåíá ðáéäéά-÷áñïύìåíá íéάôá χεϋδεν 14, 104 34 ÁèÞíá
www.kataskinosi.gr
EN ISO 9001:2008 Παροχή Υπηρεσιών Διαμονής, Σίτισης και Ψυχοκοινωνικής Στήριξης Παιδιών και Εφήβων EN ISO 22000:2005 Επεξεργασία και Διάθεση Τροφίμων στις εγκαταστάσεις της Κατασκήνωσης
áí ðéóôåýåôå üôé ç ðñïóðÜèåéÜ ìáò áîßæåé êáé èÝëåôå íá âïçèÞóåôå ôüôå: • KáôáèÝóôå Ýíá ðïóü óôïõò Ëïãáñéáóìïýò: GR7701100800000008067172687 óôçí ÅÈÍÉÊÇ ÔÑÁÐÅÆÁ GR0901401680168002002004752 óôçí ALPHA BANK GR37 02600560000010200373065 óôçí EUROBANK GR8601720250005025010577269 σôçí ÔÑÁÐÅÆÁ ÐÅÉÑÁÉÙÓ • ÊÜíôå ôéò áãïñÝò óáò ìå ìéá ðéóôùôéêÞ Winlife Visa και δηλώστε τις Κατασκηνώσεις Χαρούμενα Παιδιά-Χαρούμενα Νιάτα • Óõìðëçñþóôå ôçí Ôá÷õäñïìéêÞ åðéôáãÞ ðïõ åóùêëåßåôáé • AãïñÜóôå Ëá÷íïýò ôïõ Ëá÷åßïõ ðïõ êëçñþíåé, óôéò 20 Ιουνίοõ 2018, 30 ðßíáêåò êáé 70 âéâëßá • “ÕéïèåôÞóôå”, ìå 500 €, ôç “öéëïîåíßá” ãéá 20 ìÝñåò åíüò ðáéäéïý óôçí êáôáóêÞíùóç • ÄéáèÝóôå ãéá ôá 140 ðáéäéÜ ôá åîáéñåôéêÜ ðñïúüíôá ôçò Åôáéñåßáò óáò (τρόφιμα, υλικά καθαριότητας κλπ) • Áöéåñþóôå ÷ñüíï óôéò äñáóôçñéüôçôÝò ìáò και δουλέψτε εθελοντικά στα προγράμματά μας για τα παιδιά και τους νέους
ÅðéêïéíùíÞóôå ìáæß ìáò áöÞíïíôáò ìÞíõìá óôï 210-32.26.019 óôÝëíïíôáò FAX óôï 210-32.57.801 Þ e-mail óôï kataskinoseis@yahoo.com και στο kataskinosi@gmail.com Θα μας βρείτε επίσης www.kataskinosi.gr www.facebook.com/KataskinosiXPXN www.instagram.com/kataskinosi_xpxn