2
Κάποτε στη βραδινή Ψυχαγωγία...
ο Μπέκας και ο Βγέκας
èñïúóìá 14 τεύχος
περιεχόμενα Ήταν καλοκαίρι του 1991, για φαντάσου 20 χρόνια πριν, και είχα τη δεύτερη ομάδα αγοριών. Κάθε βράδυ μετά το βραδινό σιωπητήριο μέσα στην σιγαλιά της νύχτας και την ώρα που οι σκιές άρχιζαν να κινούνται μέσα στο σκοτάδι έκανε την εμφάνισή του ο αστυνόμος Μπέκας και η ιστορία άρχιζε... Τα παιδιά περίμεναν με ανυπομονησία την αφήγηση των ιστοριών του αστυνομικού που προσπαθούσε να εξιχνιάσει απαγωγές, εξαφανίσεις σπουδαίων προσώπων, κίνητρα δολοφονιών. Η αφήγηση ήταν δοσμένη με τέτοιο τρόπο, ώστε σε καίρια σημεία που η αγωνία κορυφωνόταν να δίνονται λύσεις με απλό και αστείο τρόπο. Σιγά-σιγά το όνομα του αστυνόμου Μπέκα άρχισε να ακούγεται στην κατασκήνωση από τα παιδιά που περίμεναν να έρθει το βράδυ για να ολοκληρωθεί η ιστορία, να λυθεί το μυστήριο. Και τότε ήρθε η ιδέα από τον εφευρετικό Λεωνίδα. Οι ιστορίες του αστυνόμου Μπέκα να παρουσιάζονται στη βραδινή ψυχαγωγία. Οι ρόλοι μοιράστηκαν, τα κουστούμια «ράφτηκαν». Ο αστυνόμος Μπέκας (Λεωνίδας Βιδάλης) θα πλαισιωνόταν από τον βοηθό του Βγέκα (Κώστας Μπούτσης) και από την όμορφη γραμματέα του Φλώρα (Πέτρος Αιγινήτης). Η ενδυμασία του διδύμου Μπέκα-Βγέκα θα περιελάμβανε μακριές καμπαρτίνες, καπέλο καβουράκι, μαύρα γυαλιά και το φετίχ του αστυνόμου, την πίπα του, η οποία θα τον βοηθούσε να συγκεντρωθεί στις σκέψεις του και θα του πρόσδιδε μια νότα μυστηρίου. Η Φλώρα ένα λαϊκό και αυθόρμητο κορίτσι με ξανθά μαλλιά, ντυμένη πάντοτε με το πορτοκαλί φουστάνι της, βαμμένη έντονα με κόκκινο κραγιόν και μασώντας τσίχλα, φορώντας το χοντρό κοκάλινο κολιέ της προκαλούσε γέλιο μόνο με την σκηνική παρουσία της. Πόσω μάλλον που τον ρόλο της Φλώρας υποδυόταν ο πανύψηλος Πέτρος και δεν μπορούσαμε να βρούμε φόρεμα στα μέτρα του... Υπήρχαν πάντοτε κάποιες «σταθερές» στα επεισόδια του αστυνόμου, οι οποίες προετοίμαζαν τα παιδιά για το τι πρόκειται να ακολουθήσει. Η είσοδός μας στο θεατράκι πλαισιωνόταν πάντοτε από το μουσικό θέμα των Blues Brothers, στο σκηνικό υπήρχε πάντοτε μια γραφομηχανή, την οποία η Φλώρα χειριζόταν με απαίσιο τρόπο και η παράσταση τελείωνε πάντοτε με το δίδαγμα της ιστορίας που παρουσιάζαμε και τη μουσική υπόκρουση από το Mission Impossible. Αμέριστη ήταν και η συμμετοχή στα επεισόδια από όλα τα στελέχη της κατασκήνωσης, ιδιαίτερη όμως βοήθεια είχαμε από τους ηχολήπτες μας Γιώργο και Σπήλιο. Χορηγός ορισμένων επεισοδίων υπήρξε ο Βασίλης Σκόρδας με το «παπάκι του» το οποίο χρησιμοποιείτο κατά την είσοδο των ντετέκτιβ στο θεατράκι. Ορισμένες από τις υποθέσεις που το γραφείο Μπέκα-Βγέκα έφερε εις πέρας ήταν: -η σύλληψη των απαγωγέων της κοινωνικής μας λειτουργού (Αγγελικής Γαβαλά) -η εξιχνίαση της εξαφάνισης του καμπανακίου της κατασκήνωσης -η σύλληψη της σπείρας που έκαιγε δάση και που ρύπαινε την θάλασσα -η σύλληψη των κλεφτών έργων τέχνης και πινάκων ζωγραφικής που είχαν διατεθεί από καλλιτέχνες στην κατασκήνωση -η σύλληψη διάσημου και επιδέξιου κλέφτη (Θεοδόσης Πυρουνάκης) ο οποίος έκλεψε τα κοσμήματα της μεγάλης ελληνίδας τραγουδίστριας Μαρία Κάλλας, την ώρα που εκείνη έπαιρνε το μπάνιο της. Ο αστυνόμος Μπέκας είχε κάνει την εμφάνισή του ακόμα και κατά τη διάρκεια της πρωινής γυμναστικής, δίνοντας τον δικό του τόνο με την ιδιαίτερη μουσική του υπόκρουση. Όπως πολλά πράγματα που γίνονται στην κατασκήνωση με αγάπη και μεράκι έτσι και οι ιστορίες του αστυνόμου Μπέκα σχεδιάζονταν με αυθορμητισμό, με κέφι και με σεβασμό για αυτό που κάναμε. Επιδίωξή μας ήταν να περάσουμε εμείς καλά και τα παιδιά καλύτερα ... Κώστας Μπούτσης - Λεωνίδας Βιδάλης
2 3 4-7 8,9 10,11 12 13 14 15 16-18 19 20,21 22,23 24,25 26 27 28,29 30 31
ÊÜðïôå... ÓêÝøåéò Κατασκήνωση 2010 Oi ξένοι εθελοντές γράφουν 'Ελληνες Εθελοντές στην Κολομβία Θέατρο Κινηματογράφος Μουσική: Συνέντευξη Anna Su Βιβλιοπαρουσίαση Σκιαγραφήσεις: Ιωάννα Καρυστιάνη Έκθεση προσφοράς 2010 Γιώργης Βαρλάμος Παιδαγωγικά Πόλεμοι και μύθοι για το δάσος Τι κάνουμε για το δάσος Ορθοπεταλιές στην Κατασκήνωση Μικρό οδοιπορικό Πρακτικές προστασίας περιβάλλοντος Δåé äç ×ñçìÜôùí
Éäéïêôçóßá: Ãñáöåßá: URL: e-mail:
Êáôáóêçíþóåéò ×áñïýìåíá ÐáéäéÜ ×áñïýìåíá ÍéÜôá Χέυδεν 14, 10434 ÁèÞíá, ôçë. 210-32.26.019, FAX 210-3257801 www.kataskinosi.gr kataskinoseis@yahoo.com
Åêäüôçò - Áñ÷éóõíôÜêôçò
ÐÝôñïò Êáëëßôóçò
ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ Κώστιας Αλεξανδρίδης Ößëéððïò Ëåùíßäáò ÄçìÞôñçò Áíôùíßïõ Ìáñãáñßôá Íéêïëïðïýëïõ ÐÝðç Âáôéêéþôç Γιώργος Παναγόπουλος Μάρθα Δελή-Πυρουνάκη ÓðÞëéïò ÐÝôæáò Φοίβος Καλλίτσης Θάνος Σαγιάς Αλέξανδρος Κυτίνος Ìáñßá ÓðÜôïõëá ΕΙΔΙΚΟΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ Ρόζμαρι Αντωνίνη Κώστας Μπούτσης Λεωνίδας Βιδάλης Τζένη Παπαζιού Νικόλας Καμακάρης Γιώργος Πυρουνάκης Γραφιστική Υποστήριξη ÄçìÞôñçò Áíôùíßïõ ÓðÞëéïò ÐÝôæáò Äéüñèùóç êåéìÝíùí ÐÝðç Âáôéêéþôç ÌÜñèá ÄåëÞ-ÐõñïõíÜêç
Φωτογραφίες ÐÝτρος Καλλίτσης Νίκος Καλλίτσης Γιώργος Πυρουνάκης Σταύρος Χανάς Äéáêßíçóç ÓôñáôÞò ÐõñïõíÜêçò
Åêôýðùóç: Ðáí.ÌáêñõãéÜííçò ÃñáöéêÝò ÔÝ÷íåò, ÍéêïìÞäïõò 28, ÁèÞíá , ôçë. 210-51.53.535 Åõ÷áñéóôïýìå ôïí ê. ÌáêñõãéÜííç êáé ôïõò óõíåñãÜôåò ôïõ ãéá ôç ðïëýðëåõñç âïÞèåéÜ ôïõò.
editorial
σ κέ ψ ε ι ς Oυτοπία, ”ου+τόπος”, είναι το όνομα για μια ιδανική κοινότητα ή κοινωνία. Η Ατλαντίδα του Πλάτωνα όσο και η κομμουνιστική κοινωνία του Καρλ Μαρξ αποτελούν ουτοπίες. Στο ομότιτλο βιβλίο του ο Τόμας Μουρ περιγράφει μία φανταστική κοινωνία που έχει ένα φαινομενικά τέλειο κοινωνικό, πολιτικό και νομικό σύστημα. Για πολλά χρόνια γράφω στη στήλη αυτή για τα μεγάλα παγκόσμια προβλήματα και τις μικρές καθημερινές δυσκολίες που συναντούν συνηθισμένοι άνθρωποι σαν κι εμάς. «Μην γράψεις πάλι για την ιδανική κοινωνία της Κατασκήνωσης που ξεφεύγει από όλα αυτά και σώζει, έστω προσωρινά, τα παιδιά και εμάς τους ίδιους» ακούγεται μια καλόπιστη συμβουλή. Δεν θα γράψω τίποτα λοιπόν για την ουτοπική κοινωνία της Κατασκήνωσης. Δεν θα γράψω τίποτα γιατί στη σημερινή εποχή αυτά μοιάζουν να μην έχουν καμιά σημασία. Αυτό που μας επιφυλάσσουν οι κυβερνήτες είναι η κατάθλιψη, ο κατευθυνόμενος φόβος, η αρπαγή όσων θεωρούσαμε πλούτο και άνεση. Είναι το τέλος της δικής μας αθωότητας που κράτησε πολλά χρόνια. Δεν χρειάζονται μεγάλες αξίες, δεν χρειάζονται οράματα. Μπορούμε να πνιγούμε μόνοι μας ακολουθώντας τις υποδείξεις τους. Τί μας χρειάζεται ένα όραμα για το μέλλον; Αυτοί το έχουν αποφασίσει για μας κι εμείς πρέπει να το ζήσουμε. Το σενάριο τους είναι τρομακτικό: Θα γεννιόμαστε από φοβισμένους γονείς που θα μας έχουν κάνει στο τέλος της φυσιολογικής αναπαραγωγικής ηλικίας ίσως με τη βοήθεια της επιστήμης, και θα μοιραζόμαστε την ίδια κοιλιά με τα άλλα μας αδέλφια. Θα νιώθουμε καλύτερα στην αγκαλιά μιας γυναίκας που θα μιλάει μια διαφορετική γλώσσα από τη γυναίκα που μας έχουν μάθει να φωνάζουμε «μαμά». Θα είμαστε έγκλειστοι για πολλά χρόνια σε ανήλιαγα κτήρια σαν φυλακές που θα γράφουν τη λέξη «Σχολείο» κι εκεί κάποιοι δεσμοφύλακες, δάσκαλους θα τους λένε, θα μας μιλάνε συνέχεια για πράγματα που στην αρχή θα μας είναι ακαταλαβίστικα κι αργότερα θα πιστεύουμε πως μας είναι άχρηστα. Θα εκπαιδευτούμε για είκοσι χρόνια να δουλεύουμε δώδεκα έως δεκαέξι ώρες για να είμαστε προπονημένοι μόλις πιάσουμε δουλειά στον «καλό» εργοδότη που με το πολιτικό μας μέσο θα έχουμε προσεγγίσει. Θα κοιμόμαστε νωρίς για να είμαστε φρέσκοι την άλλη μέρα στη δουλειά. Θα περιμένουμε το ΠΣΚ που θα διαρκεί από Παρασκευή βράδυ μέχρι Κυριακή πρωί για να πάμε στη νέα μοντέρνα περιοχή που θα λέγεται Ψυρρή ή Γκάζι. Στη δουλειά θα έχουμε μόνο αφεντικά και αντιπάλους που θα καλοβλέπουν την περιζήτητη θέση που μας αποφέρει 750€. Θα ζούμε για μεγάλο διάστημα με τους γονείς μας που θα είναι ανεκτικοί και θα χαίρονται άμα φέρνουμε στο σπίτι το έτερόν μας ήμισυ. Θα μας ενοχλεί ο καπνός από το τσιγάρο του μπαμπά και οι άπειρες ερωτήσεις της μαμάς που σαν καλή ανακριτής θα ρωτάει πάντα τα ίδια. Τα καλοκαίρια θα πηγαίνουμε διακοπές για μια βδομάδα σε άθλια, ακριβά δωμάτια και θα πίνουμε μέχρι το πρωί συνχνωτιζόμενοι στο ίδιο μαγαζί με γελοίους προσωρινούς τηλεοπτικούς αστέρες. Θα επικοινωνούμε με τους φίλους μόνο με sms και e-mail και θα έχουμε πάντα στα αυτιά μας καλώδια που θα μας μεταφέρουν στον κόσμο της μουσικής που, μόνο «σε εμάς που ξέρουμε», αρέσει. Θα φοβόμαστε να ερωτευτούμε, θα φοβόμαστε τις μόνιμες σχέσεις, θα αναρωτιόμαστε το γιατί να κάνουμε παιδιά. Στα 70 μας θα πάρουμε σύνταξη που θα αναλογεί σε όσα θα μας χρειάζονται τότε. Θα αρκούν για λίγο φαγητό «καλομαγειρεμένο στο σπίτι», για ένα μήνα στο χωριό του παππού όπου ο καφές κάνει ένα ευρώ. Στα διαλείμματα της τηλεοπτικής αποχαύνωσης θα καθόμαστε στη μπαλκόνι και θα κοιτάμε τους νέους να περνούν βιαστικοί το δρόμο. Θα έχουμε την ελπίδα να πεθάνουμε ακαριαία γιατί δεν θα αντέχουμε ούτε τις ατέλειωτες ουρές ούτε το τεράστιο κόστος της περίθαλψης. Κι αν δεν μου αρέσει τί να κάνω; Το πρώτο είναι να ξέρω το σενάριο της ζωής που μου επιφυλάσσουν. Να μην τους πιστεύω, να μην τους αποδέχομαι. Να λέω: «Είστε ψεύτες γι αυτό και γι΄ αυτό» και «δεν γουστάρω να ζω όπως μου λέτε». «Θα αποφασίζω μόνος μου τι θα φοβάμαι και για ποια πράγματα θα ανησυχώ» Θα μάχομαι συνεχώς εναντίον τους για μια δικαιότερη κατανομή του πλούτου και για αξίες που πιστεύω, παλιές και νέες. Δεν θα φοβάμαι τους ανθρώπους που μου μοιάζουν ή είναι στη ίδια κατάσταση με μένα και είναι τόσοι, μα τόσοι πολλοί. Θα μιλάω με φίλους και γνωστούς για όλα και θα συναντιέμαι μαζί τους σε κοινούς αγώνες. Θα ενδιαφέρομαι και για τα άλλα, τα μεγάλα που κάποια στιγμή άκουσα ότι υπάρχουν: Μεγάλες ιδέες και Τέχνες. Θα ερωτεύομαι και θα αγαπάω ανθρώπους και καταστάσεις. Θα θυμάμαι πως είμαι ένας άνθρωπος έξυπνος που μου συμπεριφέρονται σαν να είμαι βλάκας. Αν πάθω κατάθλιψη θα την πάθω όχι επειδή είναι της μόδας. Ξεκινώντας από τα μικρά καθημερινά θα φαντάζομαι πως μπορούν να είναι καλύτερα τα πράγματα για μικρούς, μεγάλους και μεγαλύτερους. Θα συνεχίσω να ονειρεύομαι τα καλύτερα!.
Πέτρος Καλλίτσης
3
4
στην αρχαία Ερένεια τον Ιούλιο...
κατασκήνωση 2010
Ο χρόνος αναδεικνύει τα πράγματα Κάθε φορά που καλούμαι να γράψω κάποιες σκέψεις για τούτη εδώ τη στήλη έρχομαι αντιμέτωπη με τον τρόμο μου μπροστά στη λευκή σελίδα. Ποιες λέξεις να βρω να ταιριάξω για να μεταδώσω στον αναγνώστη, τον παλμό, την ζωντάνια, την πυκνότητα και τις πολυεπίπεδες διεργασίες των είκοσι κατασκηνωτικών ημερών του Ιουλίου; Ο χρόνος ή αναδεικνύει τα πράγματα ή τα ισοπεδώνει. Τα 79 χρόνια κατασκήνωσης καταργούν στην πράξη τέτοιους φόβους. Από τα δύσκολα χρόνια της κατοχής και του εμφυλίου μέχρι τη σημερινή επίπλαστη ευημερία ενός θρυμματισμένου κόσμου, τα παιδιά είχαν και έχουν πολλές και επείγουσες ανάγκες. Ανάγκες που η κατασκήνωση ως φορέας με συγκεκριμένη κατεύθυνση και στόχους καλείται να αντιμετωπίσει. Καθοριστικοί παράγοντες αποτελεσματικής αντιμετώπισης αυτών των αναγκών είναι η ποιότητα της εκπαίδευσης των ενηλίκων που έχουν ενεργό ρόλο στην κατασκήνωση, η ποιότητα των δραστηριοτήτων, η ποιότητα της επικοινωνίας μεταξύ παιδιών και ενηλίκων, η ποιότητα της επικοινωνίας μεταξύ των ίδιων των παιδιών,. Η παιδαγωγική στάση παρουσιάζει τεράστιες διαφορές ανάλογα με την ερμηνεία που δίνουμε στην έννοια της δημοκρατίας ή του αυταρχισμού. Στις παιδαγωγικές πράξεις που συντελούνται στην κατασκήνωση το ιδεολογικό υπόβαθρο είναι ξεκάθαρο και αυτό διαχέεται σε όλο το σύστημα, που καταφέρνει με θαυμαστό τρόπο να διαχειριστεί τη διαφορετικότητα που προκύπτει από τα ανόμοια πολιτισμικά περιβάλλοντα των φιλοξενούμενων παιδιών και ενηλίκων.
Όλες οι δράσεις και οι δραστηριότητες που συμβαίνουν μέσα στην κατασκήνωση στοχεύουν στην ενεργητική συμμετοχή του παιδιού και καλλιεργούν το αίσθημα της ασφάλειας και της σταθερότητας. Το παιδί στην κατασκήνωση είναι ένα υποκείμενο δικαιωμάτων που χρειάζεται προσοχή και υποστήριξη. Τα ουσιαστικά που εξασφαλίζουν τα παρακάτω είναι: • Οι μικρές ομάδες (έως 10 παιδιά σε κάθε σκηνή) • Η ευνοϊκή αναλογία μεταξύ ενηλίκων και παιδιών. Δύο στελέχη σε κάθε σκηνή. Εξήντα ενήλικοι για 140 παιδιά στο σύνολο. • Η εκπαίδευση των στελεχών και η απαιτούμενη εξειδίκευση για τα παιδιά των ηλικιών 7 έως 14 ετών. • Το κατασκηνωτικό πρόγραμμα το οποίο βασίζεται σε μία επακριβώς διατυπωμένη παιδαγωγική φιλοσοφία. Αυτά μπορούμε να προσφέρουμε μέχρι στιγμής και μέσα από αυτά να εξελιχθούμε (και εμείς οι μεγαλύτεροι), να εξελίξουμε την ανοιχτότητα και την ανεκτικότητα στο διαφορετικό, να αναπτύξουμε τη φαντασία μας και τη δημιουργικότητά μας και να αφήσουμε την παιδικότητα μας ελεύθερη. Ο Πήτερ Παν ο αγαπημένος ήρωας των μικρών παιδιών διαλαλεί πως κάθε φορά που ένα παιδί λέει « ...δεν πιστεύω στις νεράιδες...» μια μικρή νεράιδα κάπου στον κόσμο χάνεται. Ας αναλογιστούμε λοιπόν πόσο σημαντική είναι η πίστη στο όνειρο ενός παιδικού χαμόγελου με διάρκεια και ας συνεχίσουμε να φτιάχνουμε κατασκηνώσεις με έμπνευση, πρωτοτυπία και αγάπη.
Μαρία Σπάτουλα
τα παιδιά απαντούν
τί είναι για μένα η κατασκήνωση; Όταν ακούω τη λέξη Κατασκήνωση στο μυαλό μου απλώνονται οι λέξεις χαρά, παιχνίδι, δημιουργία, ειρήνη, σκηνές, φύση και καθαρός αέρας. Βαλέρια Κατασκήνωση για μένα είναι ένα μέρος που διασκεδάζω λίγο και περνάω καλά. Πολλές φορές διασκεδάζω στην ώρα ομάδων. Στην Κατασκήνωση δε μου αρέσει όταν πρωί-πρωί κάνουμε γυμναστική. Μου αρέσει κιόλας να τρώω πολλά παγωτά. Νικόλας Για μένα η Κατασκήνωση είναι ένα ξενοδοχείο 5 αστέρων. Τα 5 αστέρια τα βάζω με το εξής σκεπτικό: 1ο αστέρι: Τις τρεις αυτές βδομάδες κάνω νέους φίλους. 2ο αστέρι: Μαθαίνω πράγματα που ποτέ μου δεν είχα φανταστεί. 3ο αστέρι: Μαθαίνω να ζω και να συνεργάζομαι με άλλα παιδιά. 4ο αστέρι: Μου δίνονται πολλές ευκαιρίες να δημιουργήσω. 5ο αστέρι: Μαθαίνω να ζω στη φύση Αν και η Κατασκήνωση δεν έχει πολλές πολυτέλειες περνάω φανταστικά Κλειώ ΧΑΡΑ: Η Κατασκήνωση είναι ένας χώρος που διασκεδάζουμε κάθε μέρα με ένα πρόγραμμα που αλλάζει μέρα με τη μέρα. ΑΡΝΗΤΙΚΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ: Κοκκινόχωμα, με στεναχωρεί λίγο ο ιδρώτας και ο απότομος δρόμος. Βαγγέλης Μου αρέσει να παίζω (ποδόσφαιρο). Μου αρέσει να είμαι σε ομάδα. Μου αρέσει να καθαρίζω με την ομάδα μου τη σκηνή μας. Δεν μου λείπουν οι γονείς μου, αφού τους βλέπω κάθε Κυριακή. Είναι ωραία που η κατασκήνωση έχει πρόγραμμα. Μου αρέσει να έρχομαι κατασκήνωση κάθε φορά. Μου αρέσει που είμαστε στη φύση. Μου αρέσει και η Ψυχαγωγία. Μου αρέσει να μοιράζομαι πράγματα (οδοντόκρεμες). Περνάω καλά. Φράνκο Η Κατασκήνωση είναι ένας χώρος γνωριμίας, ψυχαγωγίας δραστηριότητας που for me είναι να απελευθερώνεσαι λίγο από τη τηλεόραση, internet κλπ. Είναι ένας χώρος που ας πούμε δεν τεμπελιάζεις ρε παιδί μου και βέβαια ξεκουμπώνεσαι από τους γονείς. Τζενγκίζ Η Κατασκήνωση είναι για μένα παιχνίδια, ελεύθερη ώρα. φαγητό. κορίτσια, αθλητισμός, εικαστικά. όμιλοι, θέατρο,. τρομαχτικές ιστορίες ομαδαρχών, πικνικ, φύση ορειβασία. Λάζαρος Χαρά, Περνάω τέλεια, κ.Πέτρος, Ομάδα, Φαίδρα, κ.Μάρθα, Νικηφόρος, Σπύρος, κ.Μαρία, Θεοδόσης, Νίκη, Αλέξανδρος, Τζοάννα, Χρυσή. Μάριος
5
6
...ένα χωριό 210 ανθρώπων από 4 ηπείρους!
παιδιά εθελοντές
Φιλοξενήθηκαν 77 αγόρια και 53 κορίτσια από 12 χώρες καταγωγής με τη βοήθεια 88 εθελοντών από την Ελλάδα και 15 χώρες της Ευρώπης Τα παιδιά χωρίστηκαν σε 4 κοινότητες και 14 ομάδες. Στο πρόγραμμα υπήρχαν ώρες για Χειροτεχνία, Αθλητισμό, Ώρα Ομάδων, Ψυχαγωγία και για τους 11 ομίλους δημιουργικής απασχόλησης: Φωτογραφία, Ζωγραφική, Θέατρο, Μουσική, Χορό, Παραμύθι, Καραγκιόζη, Τραγούδι, Κηπουρική, Κουκλοθέατρο, Αστρονομία Η Κατασκήνωση του 2010 λειτούργησε με διευθυντή τον Πέτρο Καλλίτση και υποδιευθυντές τους Αντώνη Πυρουνάκη, Μαρία Σπάτουλα και Σπήλιο Πέτζα. Κοινοτάρχες ήταν η Πέπη Βατικιώτη, η Χρύσα Βαμβακά, ο Θεοδόσης Πυρουνάκης, ο Αντώνης Κωνσταντακόπουλος και η Νίκη Πυρουνάκη. Σε επιτελικές θέσεις ήταν ο Δημήτρης Αντωνίου, η Αγγελική Γαβαλά, η Κατερίνα Μαρινάκη, η Ειρήνη Νούσα, η Ειρήνη Καρακαϊδού, ο Σπήλιος Πέτζας, ο Γιώργος Θ. Πυρουνάκης, ο Σπύρος Ακτύπης, ο Νίκος Καλλίτσης, ο Γιώργος Χ. Πυρουνάκης και ο Πασχάλης Ποδάρας. Ομαδάρχες ήταν οι Παύλος Γουναλάκης, Νίκος Μητρόπουλος, Βασίλης Δελής, Στέλιος
Γαβαλάς, Νικηφόρος Πυρουνάκης, Γιάννος Γαβαλάς, Κωνσταντίνος Σκούφας, Θωμάς Στρατάκης, Αλέξανδρος Κυτίνος, Θάνος Σαγιάς, Άγγελος Αποστολίδης, Γιώργος Βατικιώτης, Σπύρος Θωμάς, Χρυσή Σ. Πυρουνάκη, Φρισκίτα Γκίκα, Χριστίνα Ποδάρα, Ερμίνα Καλλίνικου, Ηλέκτρα Μανέα-Κάργα, Τζοάννα Ιωάννου, Μαρία Λουίζου, Μύριαμ Φώτου, Έφη Λαμπίρη, Έλλη Ζαμπιάκου, Ιόλη Ορφανίδου, Μάρω Θεολόγη και η Φαίδρα Χριστοπούλου. Βοήθησαν ακόμα η γιατρίνα μας Ειρήνη Σπυριδάκη και οι Κώστιας Αλεξανδρίδης, Μάρθα Δελή-Πυρουνάκη, Αθηνά Αντωνίου, Δήμητρα Μπάσο, Ivan Markovitch, Dimitris Giannodis, Natalyia Smιrnykh, Beata Granops, Ερβίν Μπαλλίου, Λεωνίδας Βιδάλης, Θεμιστοκλής Καλλίτσης, Γιώργος Πυρουνάκης, Σταύ-
ρος Χανάς, Φοίβος Καλλίτσης, Μαρία Γιάννη, Χαρά Κουκουράκη, Αποστολία Ευθυμίου, Ιωάννα Αντζουλή, Σπυριδούλα Τζουρά και πολλά παλιά αλλά και μελλοντικά στελέχη. Στην οργάνωση και λειτουργία της φετινής Κατασκήνωσης βοήθησαν και οι: Στρατής Πυρουνάκης, Τιμολέων Χατζηβασιλείου, Μαρία Πυρουνάκη-Λιωνή, Δημήτρης Φραγκουλάκης, Αντώνης Καλλίτσης, Τζένη Παπαζιού, Ξενοφώντας Παπαϊωάννου, Παναγιώτης Αναστόπουλος και η Ρίτα Ζαμπάλου. Ιδιαίτερο ρόλο είχαν οι 11 εθελοντές από το εξωτερικό που ήρθαν με την μεσολάβηση της SCI, αλλά και ο chef Βασίλης Παναγιωτόπουλος που είχε την ευθύνη για το εξαιρετικό φαγητό.
Óå üëïõò ôïõò áíèñþðïõò ðïõ ðñüóöåñáí ôç âïÞèåéÜ ôïõò åèåëïíôéêÜ êáé ìå ðïëëÞ áãÜðç, Ýíá ÌÅÃÁËÏ ÅÕ×ÁÑÉÓÔÙ
Έλληνες εθελοντές γράφουν
στον κόσμο των παιδιών Καλημεέέέέέράάάάάάάάάάάάά!!!!!! Επτά και μισή η ώρα και η εκκωφαντική- στα όρια του μη ανεκτού για όλους εμάς τους αντιφρονούντες των ρολογιών- φωνή φαντάζει βάρος αβάστακτο. Αλλά τί να κάνεις; Το ωράριο πρέπει να τηρείται με θρησκευτική ευλάβεια (που λέει ο λόγος). Αυτό το τέέέέέέέσερα δεν θα το ξεχάσω ποτέ. Τότε ήταν που σηκωνόμουν από το κρεβάτι με το δέκα να αποτελεί όριο. Αν στο στρατό βρουν τρόπο να με ξυπνάνε σίγουρα αυτός θα είναι ο ένας. Ο Καλλίτσης ... Πρωινή γυμναστική και μετά δουλειές. Τι να κάνουμε, η ιστορία πρέπει να προχωρήσει και εμείς οφείλουμε να είμαστε συμμέτοχοι, όπως ορίζει η επαναστατική μας δράση!!! Οφείλουμε να δουλέψουμε. Τώρα αν ξεχάσουμε να δείξουμε το πώς, πάντα υπάρχει ο συνομαδάρχης που θα κρατήσει τα μπόσικα ... Θα δώσει μερικές οδηγίες παραπάνω και θα σε βγάλει και από τη δύσκολη θέση. «Κύριε να πάω εγώ;» είναι από τις πρώτες κουβέντες που μπορεί να ακούσεις τις πρώτες ώρες τις μέρας. Μέχρι τότε μπορεί να έχεις ακούσει και άλλες, αλλά είναι μάλλον δύσκολο να τις επεξεργαστείς. Ας όψεται η πρωινή έγερσις! Αυτό το «κύριε» είναι αναπόσπαστο κομμάτι της εθελοντικής σου εμπειρίας. Όσο και να θες να το απεμπολήσεις η ...αστική ευγένεια των παιδιών πολύ δύσκολα μπορεί να κατανικηθεί... Τι να κάνουμε όμως αυτόν τον κόσμο δημιουργήσαμε αυτόν αντιμαχόμαστε αυτόν θέλουμε να αλλάξουμε! Μέχρι την τελευταία μέρα, ίσως να έχουμε καταφέρει να πείσουμε τα παιδιά να μας φωνάζουν με τα ονόματά μας και μόνο! Επαναστατικό! Όπως και να έχει πάντως το χαμόγελο των παιδιών σε κάνει να ξεχνάς το πρωινό ξύπνημα και ότι άλλο θα μπορούσε να σου προξενήσει η βραδινή απομόνωση. Αν τη διάλεξες... Η συνέχεια έχει δραστηριότητες, χαμόγελα, φωνές, γέλια, εκνευρισμό πολλές φορές, και ό,τι άλλο μπορεί να σου προξενήσει η ανεμελιά και κόσμος τον οποίο έχουν δημιουργήσει οι μπιριμπιριμπόμπιρες -όπως μου άρεσε να αποκαλώ να τα παιδιά-. Τί να κάνουμε; Αυτά τουλάχιστον δημιουργούν έναν κόσμο στον οποίο, ευτυχώς τις περισσότερες φορές, εμείς οι υπόλοιποι απλώς παίρνουμε μέρος. Εκεί είναι η όλη μαγεία. Το να πάρεις μέρος σε αυτό που τα παιδιά φτιάχνουν ως πραγματικότητα. Να τα βοηθήσεις να δημιουργήσουν, να τα δεις να ενθουσιάζονται με αυτό. Όταν βλέπεις τη χαρά της δημιουργίας, σε κάνει να σκέφτεσαι ότι αν εντέλει καταφέρεις να αλλάξεις αυτό που ονειρεύεσαι, θα καταφέρεις αν όχι να το ζήσεις, τουλάχιστον να νιώσεις ψήγματα της χαράς των παιδιών! Ευχαριστώ όλα τα πιτσιρίκια που δεν σταμάτησαν να γελούν, να πλάθουν ιστορίες και να φτιάχνουν παράλληλους κόσμους... Ίσως αυτή να ήταν η διαφυγή τους, ίσως να ήταν ο κόσμος που διάβασαν σε ένα βιβλίο και διάλεξαν να ζουν, πάνω από όλα όμως τα ευχαριστώ που βρήκαν έναν τρόπο να με βάλουν και έμενα στο παιχνίδι τους. Στο παιχνίδι της δημιουργίας...
Θάνος Σαγιάς
Σε όλες τις ώρες της ημέρας, όλες τις μέρες φανερώνεται η συνεργασία και οι εξαιρετικές σχέσεις μεταξύ των εθελοντών
7
8
Οι ξένοι εθελοντές γράφουν
“Dear Kataskinosi“ Το 2010 ήταν η δεύτερη χρονιά μου στην Κατασκήνωση. Έτσι νόμιζα ότι ήξερα τι θα μπορούσα να περιμένω... και φυσικά τα καλύτερα δεν είχαν αλλάξει. Η Κατασκήνωση ήταν και πάλι ένα μέρος γεμάτο από υπέροχους, ευγενικούς και δημιουργικούς ανθρώπους, που έκαναν τα πάντα για να φτιάξουν ένα μέρος που να μπορούν τα Παιδιά να είναι Χαρούμενα! Αλλά τελικά διαπίστωσα πως δεν είχα υπολογίσει καλά... δεν τα γνώριζα όλα από την προηγούμενη χρονιά. Η Κατασκήνωση του 2010 δεν ήταν ίδια με του 2009! Οι Έλληνες εθελοντές είχαν έρθει με νέες ιδέες για το πώς να οργανώσουν την Κατασκήνωση, με αποτέλεσμα μια περίοδο καταπληκτική και αξέχαστη, όχι μόνο για τα παιδιά, αλλά και για εμάς, τους διεθνείς εθελοντές! Φιλιά από την Πολωνία! Beata Granops, από την Πολωνία Η εμπειρία μου στην Κατασκήνωση ήταν τόσο εκπληκτική, σχεδόν δεν υπάρχουν λόγια. Ό,τι έζησα με άλλαξε αρκετά, καθώς επίσης και με έκανε να ερωτευτώ κάθε τι το Ελληνικό. Μάθαμε πώς να μαγειρεύουμε και να μην κοιμόμαστε και ήταν όλα πολύ διασκεδαστικά. Από όσα θα θυμάμαι δε θα ξεχάσω το πόσο κοντά ήρθαμε όλοι διεθνείς εθελοντές. Με έκανε να συνειδητοποιήσω πόσα μου λείπουν ζώντας στις Ηνωμένες Πολιτείες και πλέον έχω αποφασίσει ότι θα επιστρέψω στην Ευρώπη. Θα ήθελα πολύ να έρθω ξανά στην Κατασκήνωση, αλλά πρώτα θα ήθελα να μάθω λίγα ελληνικά, ώστε να είναι σε θέση να μπορώ να επικοινωνώ με τον υπέροχα παιδιά! Seda Kojoyan από την Αρμενία και τις ΗΠΑ Ο ερχομός μου στην Ελλάδα το περασμένο καλοκαίρι ήταν μια πραγματικά μεγάλη υπόθεση για μένα. Μετά από ένα μακρύ ταξίδι, τελικά έφτασα στην κατασκήνωση και εξεπλάγην από το πολύ θερμό καλωσόρισμα και την υπέροχη φιλοξενία. Όσο περνούσε ο καιρός αισθανόμουν πως βίωνα μια εμπειρία ζωής και όταν γύρισα στην πατρίδα μου συνειδητοποίησα πόσο σημαντικές εμπειρίες και δεξιότητες είχα κερδίσει μέσω της εθελοντικής εργασίας που προσέφερα. Κατά την παραμονή μου στο βουνό, συνειδητοποίησα ότι, ακόμη και το πιο μικρό που μπορεί να κάνω, αρκεί για να βοηθήσει κάποιους και σημαίνει πολλά. Εκεί συνάντησα πολλούς νέους ανθρώπους, έμαθα αρκετά για τους Έλληνες και τον τρόπο ζωής τους, και γνώρισα καλύτερα τον εαυτό μου. Ήταν μια περίοδος της ζωής μου που βίωσα πολύ έντονα τη φιλία, το γέλιο και τη διασκέδαση! Ingrid Rusac, από την Κροατία
Κατασκήνωση! Πόσα συναισθήματα και αναμνήσεις έρχονται στο μυαλό μου στο άκουσμα αυτής της λέξης. Για όποιον έχει ποτέ βρεθεί εκεί, του μένει στην καρδιά για πάντα. Πρώτη φορά ήρθα στην κατασκήνωση το 2008, και το περασμένο καλοκαίρι τα κατάφερα και ήρθα πάλι. Επειδή η Κατασκήνωση είναι ο τόπος, όπου θέλει κάποιος να έρχεται ξανά και ξανά. Όλη αυτή η ατμόσφαιρα και οι άνθρωποι, σε κάνουν ευτυχισμένο. Κι αν η πρώτη φορά ήταν σαν ένα παραμύθι, η δεύτερη φορά ήταν σαν να γυρνώ στο σπίτι μου. Ο χώρος πλέον ήταν γνώριμος για μένα και βρισκόμουν ανάμεσα σε οι ανθρώπους που τους αγαπώ και με αγαπούν. Είμαι ευτυχισμένη που ήρθε στη ζωή μου η Κατασκήνωση και χαρούμενη γνώρισα τόσους πολλούς ανθρώπους, που με έκαναν να αισθάνομαι τόσο όμορφα. Ο εθελοντισμός σε κάνει να αισθάνεσαι καλύτερα, να προσπαθείς περισσότερο και η εμπειρία της Κατασκήνωσης με ενέπνευσε για να αρχίσω να δουλεύω εθελοντικά σε ένα ορφανοτροφείο στη χώρα μου. Σας αγαπώ, παιδιά! Και είμαι ευτυχής που ήμουν ένα μικρό μέρος της μεγάλης παρέας σας, έστω και για αυτό το σύντομο χρονικό διάστημα. Τις θερμότερους ευχές μου σε όλους σας! Nataliya Smirnykh από τη Ρωσία Πρώτα απ’ όλα θα ήθελα να ευχαριστήσω τη μητέρα μου που είχε την ιδέα να μου δώσει τα φυλλάδια για την εθελοντική εργασία. Επέλεξα αυτό το workcamp της Κατασκήνωσης, γιατί αφορά παιδιά. Και ήμουν τόσο χαρούμενη που κατάφερα να βρεθώ εκεί. Υπάρχουν πολλά ωραίοι, έξυπνοι και γενναιόδωροι άνθρωποι που εργάζονται στη Κατασκήνωση. Η παρουσία τόσο πολλών παιδιών με έκανε να αισθάνομαι πολύ χαρούμενη. Και όταν μαζέψαμε την κατασκήνωση στο τέλος, υπήρχε μέσα μου ένα μεγάλο αίσθημα κενού. Ακόμη και η δουλειά μας διασκέδαζε. Νομίζω ότι αυτή η ιδέα να καλείτε εθελοντές από πολλές διαφορετικές χώρες είναι εξαιρετική και ενδιαφέρουσα. Το αποτέλεσμα είναι ότι πλέον έχω πολλούς καλούς καινούριους φίλους. Αναμφίβολα θέλω να ξανάρθω! Evgenia Ivanova από τη Ρωσία Για μένα ο εθελοντισμός στην Κατασκήνωση ήταν μια εμπειρία ζωής που με άλλαξε. Αισθάνομαι ευγνωμοσύνη γιατί μου δόθηκε η ευκαιρία να συμμετάσχω σε αυτό το workcamp. Κάθε μέρα υποσχόταν μια διαφορετική εμπειρία. Το γεγονός ότι ήμουν σε θέση να τα βιώσω όλα αυτά, μου επέτρεψε πραγματικά να εκτιμήσω το ευρύ φάσμα των ζητημάτων που οι άνθρωποι από όλα τα διαφορετικά κοινωνικά στρώματα αντιμετωπίζουν στη ζωή τους. Οι απίστευτες ιστορίες που έζησα θα μείνουν για πάντα στη μνήμη μου. Η εθελοντική μου εμπειρία στην Ελλάδα θα είναι κάτι που θα κουβαλάω μαζί μου για το υπόλοιπο της ζωής μου! Hannah Mallon από την Ιρλανδία
9
Οι προτάσεις που ακολουθούν ξαναζωντανεύουν τις εμπειρίες που βίωσα στη Κατασκήνωση του 2010, όλες τις ευχάριστες αυτές εμπειρίες. Αν θα έπρεπε να περιγράψω με λίγες λέξεις τα αισθήματά μου σχετικά με την Κατασκήνωση, θα έλεγα πως η Κατασκήνωση είναι ένας τόπος κάτω από τον ήλιο της Μεσογείου όπου βλέπει κανείς πόσο εύκολο είναι να γεφυρωθούν οι διαφορές ηλικίας, θρησκείας ή προέλευσης. Είναι ένα μικρό σχολείο με ζεστή ατμόσφαιρα, όπου οι μεγάλοι γίνονται μικροί, οι μικροί μαθαίνουν πως να μεγαλώσουν και το κοινό στοιχείο σε όλους είναι η ειλικρινής αγάπη και η φροντίδα για αυτούς που το χρειάζονται! Sladjana Beljakovic από τη Σερβία Πέρα από τα εφτά βουνά και τα εφτά ποτάμια (κάπως έτσι ξεκινούν οι τσέχικες ιστορίες), κάτω από τη σκιά των αρχαίων πεύκων, υπάρχει μια μαγική και παράξενη χώρα. Ο χρόνος εκεί κυλάει σα να μην υπάρχει. Αντί για τους συνηθισμένους ήχους του πολιτισμού, ακούγονται γέλια και χαρούμενη μουσική. Οι συνοφρυωμένες φάτσες των πολυάσχολων και των αγχωμένων αντικαθιστούνται από τα ελεύθερα και ανοιχτά μυαλά ανθρώπων που αποφάσισαν να κάνουν τον κόσμο μας λίγο καλύτερο και από τα λαμπερά μάτια των μικρών αποδεκτών της προσπάθειας αυτής. Όσοι επισκέπτονται αυτή τη χώρα, ξεχνούν αμέσως τα άσχημα του κόσμου και απελευθερώνονται από τα προσωπικά τους άγχη. Δεν υπάρχει καλύτερος τρόπος για να μάθει κανείς τι είναι σημαντικό από το να γευτεί τα δώρα της μοναδικής και υπέροχης αυτής χώρας. Είναι η γη της χαράς, της ειρήνης, του παιχνιδιού, της δημιουργίας και της αγάπης. Zuzana Zmrzlίkovά από την Τσεχία
Γνώρισα ένα μαγεμένο τόπο κατά τη διάρκεια της κατασκήνωσης. Λες και έτυχα να βρεθώ σε ένα τελείως καινούριο κόσμο, όπου οι άνθρωποι γίνονται αληθινοί άγγελοι, και όλοι έχουν ένα κοινό στόχο. Να προκαλούν χαρά σε παιδιά, στα οποία δεν δίνεται η καθημερινή ευτυχία. Λάτρευα την Ελλάδα από πριν, αλλά το καλοκαίρι γνώρισα μια εντελώς διαφορετική και καινούρια πλευρά των ανθρώπων που ζουν εκεί. Με υποδέχτηκαν με αγάπη αμέσως και από την αρχή ένιωσα μια οικογενειακή ατμόσφαιρα. Δεν θα ξεχάσω ποτέ το Λεωνίδα που μας τραγουδούσε, την πατρική στοργή και την αγάπη του Πέτρου που την έδινε απλόχερα σε κάθε παιδί, το αμίμητο χιούμορ του Πίπη, όπως και όλους όσους γνώρισα εκεί. Δεν περνάει μέρα που να μην σκέφτομαι τις χαρούμενες και ευτυχισμένες στιγμές που πέρασα στην κατασκήνωση! Gyοngyi Botlik από την Ουγγαρία Η Κατασκήνωση είναι ένα μαγικό, εκπληκτικό και μοναδικό μέρος. Το καλωσόρισμα των ανθρώπων της με έκανε αμέσως να αισθανθώ ευπρόσδεκτη. Σαν μια μεγάλη αγκαλιά, σαν μια οικογένεια. Ο ένας μήνας πέρασε πολύ γρήγορα και άφησε στην καρδιά μου τις μνήμες των πολλών παιδικών χαμόγελων και τη χαρά της γνωριμίας με φίλους από όλο τον κόσμο. Οι καλύτερες στιγμές της ζωής στην κατασκήνωση ήταν γεμάτες με γέλια, αλληλεγγύη, αγάπη. Αν θέλετε να ανοίξετε την καρδιά σας και να αφήστε τον εαυτό σας να βυθιστεί μες τα συναισθήματα, να είστε σίγουροι πως αυτή η εμπειρία θα σας αφήσει μια μεγάλη επιθυμία να επιστρέψετε και θα γεμίσει το σακίδιο σας από στιγμές που θα θυμάστε για μια ζωή! Livia Maggiolini από την Ιταλία
10
“Μια Καρδιά για τα παιδιά”
ένα σχολείο στο Soledad
Η αρχή ... Όλα ξεκίνησαν από μια πρόταση μιας συναδέλφου στην εταιρεία που δουλεύω, την Unilever. Πρότεινε να δημιουργηθεί μια ομάδα με σκοπό να προσφέρουμε βοήθεια σε κάποιο σχολείο σε μια χώρα που το χρειάζεται ώστε να καλυτερεύσει η ζωή των παιδιών στον τόπο διαμονής τους. Η ομάδα που συγκροτήθηκε ονομάστηκε Heart for Kids και τα μέλη της ήταν η Μίνα, ο Γιώργος, η Εύα, η Έφη και εγώ. Μετά από συνεννοήσεις μηνών με τη Unilever Κολομβίας και την τοπική ΜΚΟ Taller de la Tierra, επιλέξαμε ένα Δημοτικό και Νηπιαγωγείο με 220 μαθητές στο χωριό Soledad της Κολομβίας. Εκεί ζουν πρώην αγρότες που μετακόμισαν από τα χωριά τους για να γλιτώσουν τις ζωές τους από τον εμφύλιο που μαίνεται εδώ και 50 χρόνια στη χώρα. Οι περισσότερες οικογένειες του χωριού αποτελούνταν από τη μητέρα και τα παιδιά, γιατί ο πατέρας είχε σκοτωθεί ή τους είχε εγκαταλείψει. Το αρχικό πλάνο ήταν να φτιάξουμε καινούργια τραπεζαρία και τουαλέτες. Νεότερες πληροφορίες όμως έλεγαν πως υπήρχε μεγάλη ανάγκη και για το χτίσιμο ενός πραγματικού σχολείου. Καταλάβαμε τι εννοούσαν όταν έλεγαν ‘πραγματικό’ όταν λάβαμε φωτογραφίες του σχολείου τους... Τρεις ξύλινες καλύβες με στέγη από λαμαρίνα, που μετά τις 11 το πρωί, μετατρεπόταν σε «φούρνο». Ήταν αδύνατο να καθίσει κάποιος εκεί μέσα και πόσο μάλλον να κάνει μάθημα! Οι τουαλέτες ήταν σε άθλια κατάσταση, όπως και ο χώρος που τάιζαν τα παιδάκια. Τσιμεντόλιθοι σχημάτιζαν ένα δωμάτιο 4x6 με τρύπες για να περνά αέρας! Το μήνυμα ήταν ξεκάθαρο. Έπρεπε να προσπαθήσουμε πολύ περισσότερο για να ολοκληρωθούν η τραπεζαρία και οι τουαλέτες αλλά και οι αίθουσες διδασκαλίας. Τους επόμενους δέκα μήνες οργανώσαμε εκδηλώσεις για να συγκεντρώσουμε χρήματα για αυτό το σκοπό. Πάρτυ, καλοκαιρινό και χριστουγεννιάτικο, bazaar, μπλουζάκια με το λογότυπο της Heart for Kids κ.α.. Μαζέψαμε 23.000 €. Ήταν αρκετά, για να χτιστεί το μεγαλύτερο μέρος του σχολείου με την τραπεζαρία και τις τουαλέτες. Αρχιτέκτονες
βοήθησαν εθελοντικά στην επιλογή του καλύτερου σχεδίου και εταιρείες οικοδομικών υλικών θα παρείχαν δωρεάν τα οικοδομικά υλικά. Μας περίμενε πολλή δουλειά όταν θα φτάναμε εκεί. Στις 9 Ιουνίου 2010 πετάγαμε πάνω από τον Ατλαντικό με ανάμεικτα συναισθήματα.
Τελικός προορισμός: Soledad στη Baranquilla Μείναμε τρεις μέρες στην πρωτεύουσα Bogota για να ρυθμίσουμε τις τελευταίες λεπτομέρειες και την τέταρτη μέρα πετάξαμε για το την πόλη που ήταν το σχολείο, τη Baranquilla ένα εμπορικό λιμάνι στην Καραϊβική. Το χωριό Soledad, ήταν στις παρυφές της πόλης. Μόλις προσγειωθήκαμε νιώσαμε ένα κύμα ζεστού αέρα και υγρασίας να μας λούζει. Αποπνικτική ζέστη. Υποψιαστήκαμε τί θα περνούσαν τα παιδάκια όταν έκαναν μάθημα στο Σχολείο. Στο δρόμο από το αεροδρόμιο προς το ξενοδοχείο, καταγράφαμε εικόνες που δεν είχαν ξαναδεί τα μάτια μας. Παράγκες από ξύλο ή τσιμεντόλιθους με σκεπές από λαμαρίνες, σκουπίδια παντού, γειτονιές με πολύ κόσμο, άνθρωποι που κοιμόνταν στα πεζοδρόμια, αυτοσχέδιες άμαξες με κοκαλιασμένα από την πείνα άλογα και πολλά άλλα που η περιγραφή τους θα γέμιζε σελίδες. Σιγά-σιγά το τοπίο άρχιζε να αλλάζει με κτήρια και δρόμους πιο μεγάλους και ανθρώπους λιγότερο φτωχούς και καταπονημένους. Το κέντρο της πόλης με τις πολυκατοικίες, τα supermarket, τα πολυκαταστήματα, τα σινεμά δε θύμιζε καθόλου της προηγούμενες εικόνες. Από τη μια ο πλούτος και η ευημερία και από την άλλη η φτώχεια, η εγκατάλειψη και η αδιαφορία. Αυτή η εικόνα θα γινόταν πια μέρος της καθημερινότητάς μας
Το Σχολείο στο Soledad Από ένα πλημμυρισμένο, από τις τροπικές καταρρακτώδεις βροχές, χωματόδρομο φτάσαμε στο Σχολείο. Ένα τσούρμο παιδιά άρχισε να μας περιεργάζεται. Μας μιλούσαν ισπανικά, μας ρώταγαν από πού ήμαστε, πως μας έλεγαν και άλλα που δεν μπορούσαμε να καταλάβουμε αν δεν προλάβαιναν οι συνοδοί μας να μας τα μεταφράσουν. Είχαν απίστευτα χαρούμενες φατσούλες και λίγα νοήματα και ένα χαμόγελο ήταν αρκετά για να συνεννοηθούμε.
Έλληνες εθελοντές στη Νότια Αμερική
παραγκούπολη στην Κολομβία Μετά από την πρώτη «επίθεση» από τους μικρούς μας φίλους, οι καθηγητές μάς έδειξαν τις τάξεις και μας εξήγησαν τις συνθήκες που έκαναν μάθημα. Ζέστη και υγρασία αφόρητη. Ο χώρος γύρω από το προαύλιο είχε πολλά σκουπίδια και οι τουαλέτες ήταν πολύ βρώμικες. Η «τραπεζαρία» ήταν ένα δωμάτιο από τσιμεντόλιθους με τρύπες όπου δεν μπορούσες να αναπνεύσεις από τη ζέστη. Το μεσημέρι πήγαμε να φάμε μαζί τους σε ένα σπίτι που παραχωρούσε μια οικογένεια. Ρύζι και σούπα από πατάτες ήταν το φαγητό που είχαν ετοιμάσει. Μύγες παντού, υποτυπώδες πλύσιμο των πιάτων. Όλοι μαζί σερβίραμε τα παιδιά και μετά φάγαμε κι εμείς μαζί με τους καθηγητές το ίδιο φαγητό. Είχαμε αρχίσει να εγκλιματιζόμαστε και σιγά-σιγά χαλαρώναμε. Τα παιδιά μας περιτριγύριζαν συνέχεια ρωτώντας μας διάφορα και ζητούσαν να βγαίνουν φωτογραφίες μαζί μας. Το ταξίδι είχε μόλις αρχίσει... Τις επόμενες μέρες κάναμε ό,τι μπορούσαμε για να αλλάξουμε κάποια πράγματα. Αρχικά καθαρίσαμε τον περιβάλλοντα χώρο του σχολείου από όλα τα σκουπίδια μαζί με τα παιδιά. Αγοράσαμε και τοποθετήσαμε κάδους σκουπιδιών, που πριν δεν υπήρχαν, για να πετούν τα σκουπίδια. Πριν το φαγητό τα μάθαμε να πλένουν τα χεράκια τους με σαπούνι. Προσπαθήσαμε να τους εξηγήσουμε για ποιους λόγους χρειαζόταν να φροντίζουν για την καθαριότητα τη δική τους και του χώρου που βρίσκονταν και το είχαν δεχτεί με πολύ κέφι. Προς μεγάλη μας έκπληξη τις επόμενες μέρες έρχονταν και μας το ζητούσαν τα ίδια ή τα βλέπαμε να μαζεύουν από μόνα τους τα σκουπίδια που έβρισκαν. Φυτέψαμε γύρω από το σχολείο σχεδόν 100 δέντρα μάνγκο και δυο-δυο τα παιδιά υιοθέτησαν από ένα δένδρο, έτσι ώστε να το φροντίζουν για να μεγαλώσει και να τους δίνει φρούτα. αλλά και σκιά. Μια άλλη μέρα τους μαγειρέψαμε εμείς γεμιστά (320 ντομάτες παρακαλώ) για να γνωρίσουν ένα αντιπροσωπευτικό φαγητό της Ελλάδας. Πριν φάνε τα γεμιστά, τους διηγηθήκαμε ένα παραμύθι με τίτλο «Οι μαγικές ντομάτες» το οποίο το σκάρωσε ένας ντόπιος συγγραφέας παραμυθιών για παιδιά. Φτιάξαμε μια δανειστική βιβλιοθήκη με ιστορίες από την ελληνική μυθολογία στη μητρική τους γλώσσα που θα εμπλουτιστεί και με άλλα βιβλία. Πέρα από τις δουλειές που κάναμε στον τόπο του Σχολείου, ήρθαμε και σε επαφή με άλλες ευαισθητοποιημένες MKO και ανθρώπους που θα υλοποιούσαν το έργο ανέγερσης του νέου σχολείου. Υπήρξαν προσφορές για την εδαφολογική μελέτη από το τοπικό Πανεπιστήμιο, μηχανικοί που προσφέρθηκαν να κάνουν τα μηχανολογικά σχέδια και έπεσε η ιδέα να χτιστεί το σχολείο με ανακυκλώσιμα υλικά (πλαστικά μπουκάλια PET) μια ιδέα που είχε υλοποιηθεί και αλλού. Τώρα πια όλες οι μελέτες έχουν ολοκληρωθεί και περιμένουμε την έγκριση από τις υπεύθυνες τοπικές αρχές για το χτίσιμο του σχολείου. Μέσα στο 2011 το σχολείο θα έχει ολοκληρωθεί. Μαθαίνουμε νέα από τα παιδιά γιατί επικοινωνούμε μαζί τους με γράμματα που τους στέλνουμε και περιμένουμε με αγωνία να ξεκινήσουν οι εργασίες.
Το σημαντικότερο για όλα τα μέλη της ομάδας ήταν η επαφή με τα παιδιά. Παιδιά, τα οποία, αν και ζουν σε συνθήκες φτώχειας, άγνωστες σ' εμάς, δε γκρίνιαξαν ούτε μία στιγμή αυτές τις 15 μέρες. Αντίθετα, «ρουφούσαν» κάθε τι που τους λέγαμε (με νοήματα ή σπαστά Ισπανικά) ή που τους δείχναμε. Ακολουθούσαν το δικό μας παράδειγμα και μάθαιναν με χαμόγελο το καθετί. Μαζί με μας, οι μικροί μαθητές λάτρεψαν και την Ελλάδα. Όταν έπαιζε Ελλάδα-Νιγηρία στο Μουντιάλ, όλα τα παιδιά ζητωκραύγαζαν για τη χώρα μας. Βλέποντας την κατάσταση του χωριού, αλλά και των οικογενειών, αναρωτηθήκαμε αν έχει νόημα ό,τι κάναμε. Εάν υπάρχει ποτέ περίπτωση για αυτά τα παιδιά να ξεφύγουν από το φαύλο κύκλο της φτώχειας και της αμάθειας.
Η συνέχεια Η πρωτοβουλία μας κινητοποίησε και άλλες τοπικές οργανώσεις και εθελοντές που πρόσφεραν υλική και άλλη βοήθεια. Κάτι που πιστεύουμε ότι δε θα είχε γίνει χωρίς την επίσκεψη και τις δραστηριότητές μας στο χωριό. Πιθανόν, κάποια έργα υποδομής θα μπορούσαν να γίνουν και χωρίς τη φυσική μας παρουσία. Τα χρήματα, όμως, δε μπορούν να μεταφέρουν αγάπη και ζεστασιά και σίγουρα δεν αποτελούν από μόνα τους κίνητρο προκειμένου τα παιδιά να κάνουν την έξτρα προσπάθεια να αλλάξουν τη ζωή τους, να την πάνε ένα βήμα πιο μπροστά. Αυτό το πετυχαίνει μόνο η ανθρώπινη παρουσία και αυτό ελπίζουμε ότι πετύχαμε κι εμείς πηγαίνοντας στο Soledad. Σίγουρα, είναι τυχερό του κάθε ανθρώπου το πού θα γεννηθεί και κάτω από ποιες συνθήκες θα μεγαλώσει και σίγουρα είναι πολύ δύσκολο να ξεφύγει από τέτοιες άθλιες συνθήκες. Όμως, εάν έστω και ένα παιδί από αυτά τα 220 μπορέσει να ξεφύγει, να ονειρευτεί και να πραγματοποιήσει ένα του όνειρο, αυτή μας η αρωγή θα έχει αξία. Βλέποντας τώρα προς τα πίσω θυμάμαι πως όταν πρωτοξεκίνησε αυτή η προσπάθεια όλα αυτά που έγιναν τα θεωρούσαμε πολύ μακρινά και ακατόρθωτα. Τρέξαμε, κουραστήκαμε, γελάσαμε, διασκεδάσαμε μέχρι να καταφέρουμε να τα υλοποιήσουμε. Άξιζε το κάθε δευτερόλεπτο της ζωής μου που αφιέρωσα σε αυτό το σκοπό. Κάθε χαμόγελο στα χείλη αυτών των μικρών μου φίλων και των οικογενειών τους είναι από τα καλύτερα δώρα που μου έχουν κάνει. Και αν με ρωτούσαν αν θα ξανάκανα κάτι παρόμοιο η απάντηση μου θα ήταν ένα μεγάλο ΝΑΙ.
Γιώργος Παναγόπουλος
11
12
Θέατρο
Σλούθ του Πήτερ Σάφερ Φάρσα, παιχνίδια μυαλού, ανταγωνισμός μεταξύ ομοτέχνων, καλοστημένη παγίδα μέχρι τελικής πτώσεως ή χάσμα ανάμεσα σε δύο γενεές; Από τη μία πλευρά η γνώση, η βεβαιότητα της ωριμότητας και από την άλλη η οίηση, ο παρορμητισμός και η αφέλεια της νεότητας. Ο αγώνας μεταξύ των δύο μοιάζει καταρχάς με ένα αστείο παιχνίδι γεμάτο πρόκληση, κάτι σαν τα παιχνίδια ρόλων των παιδικών μας χρόνων. Βασικοί πρωταγωνιστές ο Άντριου Γουάικ και ο Μίλο Τιντλ, ηθοποιοί και οι δύο, ο ένας φιλόδοξος, ο άλλος καταξιωμένος. Κοινός παρονομαστής τους Μήλον της Έριδος και ουσιαστικά αφορμή για να εξυφανθεί η παγίδα, η γυναίκα του Άντριου, που τώρα έχει συνάψει σχέσεις ο κος Τιντλ. Προκειμένου λοιπόν να πληρώσει τα χρήματα της διατροφής, που θα έπρεπε να καταβάλει λόγω του διαζυγίου, ο Άντριου προτείνει στον Μίλο να «στήσει» μία ληστεία στο θεάτρό του και στη συνέχεια να πουλήσει τα κλοπιμαία, ενώ ο ίδιος θα απαιτήσει αποζημίωση από την ασφαλιστική του. Η συμφωνία σ’ ένα πρώτο επίπεδο φαίνεται δίκαιη, δεν έχουν ωστόσο προβλέψει ότι στην ακρότητα και, γιατί όχι στην παράνοια, ο ανθρώπινος νους φθάνει εύκολα με πολλούς τρόπους. Ο ανταγωνισμός λοιπόν καθίσταται οδηγός ανάμεσα στους δύο ήρωες, ενώ λέξεις, έννοιες, αρχές διαστρεβλώνονται, όπως ακριβώς και σε οποιαδήποτε
σύρραξη. Το χάσμα από ένα σημείο και μετά είναι αγεφύρωτο και μία η έκβαση: Η επικράτηση είτε του ενός είτε του άλλου, όχι πάντως η «μέση οδός» και ο συμβιβασμός. Μέσα από μία σειρά αναμετρήσεων και προκλήσεων ο θεατής αναμένει την πτώση του ενός από τους δύο ήρωες και συμβαίνει σ’ ένα πρώτο επίπεδο, καθώς φαίνεται πως το ανεμόεν φρόνημα και η αλαζονεία της νεότητας εξολοθρεύονται από τη γνώση των κανόνων του παιχνιδιού που η ωριμότητα κατέχει καλά. Τί μένει ωστόσο στο τέλος; Καθισμένος στο θρόνο της νίκης ο Άντριου Γουάικ, μόνος κυρίαρχος μιας ματαιοδοξίας, ηττημένος από την ίδια τη ζωή να θυμίζει στο θεατή τον Κρέοντα του Θηβαϊκού μύθου, απομονωμένο και εγκαταλελειμμένο από τους πάντες. Σε ένα έργο διασκευασμένο και σκηνοθετημένο από το Γιώργο Κιμούλη με πρωταγωνιστή τον ίδιο και τον Κωνσταντίνο Μαρκουλάκη, μεταφερόμαστε στα αιτήματα και τα αδιέξοδα του εδώ και του τώρα μέσα από την ακρότητα των ανθρώπινων σχέσεων. Η παράσταση πατά πότε στο τραγικό πότε στο κωμικό επισημαίνοντας ότι και η ίδια η ζωή μας βρίσκεται κάπου εκεί, στο ανάμεσα.
Πέπη Βατικιώτη
Νεοελληνικός καθωσπρεπισμός από τους Ονειροπόρους
Συνεπής στην «πορεία ονείρων» που έχει χαράξει εδώ και χρόνια και τηρεί απαρέγκλιτα εμφανίστηκε στην αρχή της θεατρικής περιόδου 20102011 η ερασιτεχνική θεατρική ομάδα «Ονειροπόροι», που «γεννήθηκε» από τα σπλάχνα της κατασκήνωσης «Χαρούμενα Παιδιά-Χαρούμενα Νιάτα» και τα τελευταία χρόνια ακολουθεί αυτόνομη πορεία, πάντα, όμως, με την αγαστή στήριξη στελεχών και φίλων της κατασκήνωσης. Στα τέλη του περασμένου Σεπτέμβρη, η ομάδα των «Ονειροπόρων» έδωσε το «παρών» στα δρώμενα του ερασιτεχνικού θεάτρου, «ανεβάζοντας» τα μονόπρακτα «Απαρηγόρητη χήρα» και «Συζήτηση περί ματαιότητος» του Κώστα Μουσελά, σε σκηνοθεσία πάντοτε της Μαρίας Σπάτουλα, στο πλαίσιο του φεστιβάλ Altera Pars, στη θεατρική σκηνή της Μίνας Χειμώνα. Στην «Απαρηγόρητη χήρα» -που επί σκηνής παρουσιάστηκε σε δυαδική μορφή- η Ιωάννα Αντζουλή και η Ελπίδα Γαζή ξεδίπλωσαν όλες τις πτυχές του ψυχισμού μιας χήρας η οποία εξομολογείται -κατόπιν εορτής- στον αποδημήσαντα σύζυγο όλες τις ερωτικές παρασπονδίες του έγγαμου βίου τους, προς χάριν της οικογενειακής προόδου και ευημερίας και μόνο. Στη «Συζήτηση περί ματαιότητος», οι Δημήτρης Αντωνίου και Αντώνης Κωνσταντακόπουλος, δύο «καθώς πρέπει» Νεοέλληνες που σοκάρονται στη θέα μιας ημίγυμνης κοπέλα σε διαφημιστική αφίσα, αφού εκφρά-
ζουν οργισμένοι τις ενστάσεις τους για την κατάντια της κοινωνίας, καταλήγουν να συμφωνήσουν πως μπορεί να είναι από ανεκτή έως και ...χρήσιμη στο αθέατο περιθώριο της οικογενειακής ζωής. Και στα δύο μονόπρακτα, οι τέσσερις «Ονειροπόροι», υπό την καθοδήγηση της σκηνοθέτιδας, κατάφεραν με «επαγγελματική» συνέπεια και «ερασιτεχνικό» πάθος να αποδώσουν, χωρίς άχρηστες εξάρσεις, αλλά με ήπια στιβαρότητα αυτό ακριβώς που πραγματεύεται ο συγγραφέας: τη διαχρονική εμμονή της ελληνικής κοινωνίας στο «φαίνεσθαι του καθωσπρεπισμού» και την ταυτόχρονη προσφυγή της σε κάθε τι «μεμπτό» εφόσον «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα»... Εξαιρετικά προσεγμένη, για άλλη μία φορά σε δουλειά των «Ονειροπόρων», ήταν η επιμέλεια των κοστουμιών και των σκηνικών από τη Μαργαρίτα Νικολοπούλου, αλλά και η επιλογή της μουσικής υποστηρικτικά στο λόγο από τον Δημήτρη Λιωνή. Αξίζει να σημειωθεί πως η προετοιμασία των δύο μονόπρακτων έγινε σχεδόν την θερινή περίοδο κι ενώ οι «Ονειροπόροι» ετοίμαζαν, ήδη, το «Η σημασία να είναι κανείς σοβαρός» του Oscar Wilde, γεγονός που δείχνει το δυναμισμό και το μεράκι του ερασιτεχνισμού στο χώρο της Τέχνης. Οι «Ονειροπόροι» θα παρουσιάσουν την κωμωδία του Wilde στο μέσον του Μαϊου (13,14,15 και 20,21,22) στη θεατρική σκηνή του Αντώνη Αντωνίου, στην Κυψέλη.
Νικόλας Αλλοτινός
στη μαγεία του σινεμά
O θαυματοποιός του Sylvain Chomet
Τι κάνεις όταν αναλαμβάνεις να συνεχίσεις το έργο μιας μεγάλης προσωπικότητας, πώς μπορείς να αντιμετωπίσεις το βάρος ενός ονόματος; Υπάρχουν πολλοί τρόποι. Το Hollywood που τρελαίνεται να εμποροποιεί τα πράγματα, απλά θα χρησιμοποιήσει το όνομα ως διαφήμιση, όπως ότι ο Spielberg σκηνοθετεί το σενάριο που δεν υλοποίησε ο Kubrick. Το όνομα λοιπόν είναι απλά παράγων κέρδους. Μια άλλη πιθανότητα είναι να λυγίσει κανείς από το βάρος των πραγμάτων, να μην καταφέρεις να εξελίξεις το έργο που σου αφήνουν. Ξεχνάς ότι όσα παρέλαβες πρέπει να εξελιχθούν, γιατί έτσι θα έκανε ο δημιουργός τους. Τελικά το έργο φθείρεται γιατί χάνει την επαφή με την εποχή του και κάτι δυναμικό και πρωτοποριακό καταλήγει να μην αφορά κανένα. Υπάρχει όμως και το παράδειγμα του Sylvain Chomet. Έχει στα χέρια του ένα σενάριο που ο Jacques Tati δε μπόρεσε να υλοποιήσει, με την κλασική φιγούρα του Mr.Hulot, σε ρόλο ταχυδακτυλουργού, ο οποίος φεύγει από το Παρίσι και ταξιδεύει στη Σκωτία. Εκεί γνωρίζει ένα μικρό κορίτσι, το οποίο θα του φορτωθεί και αναγκαστικά το υιοθετεί.
Ο Chomet δε μένει στο τυπικό, του να παρουσιάσει το σύμπαν του Tati σε κινούμενο σχέδιο. Προσθέτει τον κόσμο του Mr. Hulot τη δική του αγάπη για τις εκφράσεις του προσώπου και το νοσταλγικό τοπίο που μας έκανε να αγαπήσουμε το Τρίο της Μπελβίλ. Εντείνει το συναισθηματικό κομμάτι και κατορθώνει να αγγίξει το σημερινό θεατή, εντάσσοντας άρτια μέσα τα κωμικά στοιχεία που έκαναν διάσημη την περσόνα του Tati. Σκίτσο στο χέρι, απλό, λιτό και άμεσο, πιστός στο βουβό κλίμα του Mr. Hulot μας δίνει μία από τις καλύτερες ταινίες της χρονιάς. Ο Tati έρχεται στο παρόν, δε μένει στο μουσείο και αποκτά τη διάσταση που χρειαζόταν για να απευθυνθεί στο σημερινό θεατή. Μόνο έτσι μπορείς να τιμήσεις τη δουλειά κάποιου, όταν δεν αφήνεις τις ιδέες του να φθαρούν ή να μην αφορούν πλέον τους ανθρώπους. Η αξία του έργου, οποιασδήποτε μορφής, φαίνεται όταν επιβιώνει στο χρόνο, όταν εξελίσσεται. Πέρα από το να αγιοποιείς μια προσωπικότητα, το σημαντικό είναι όταν συνεχίζεις το έργο της να συνεχίσει αυτό να αφορά τους ανθρώπους.
Μαύρος κύκνος
O λόγος του Βασιλιά
Στο χαρτί το σενάριο φαίνεται απλό και συνηθισμένο. Μια ντροπαλή και φιλόδοξη χορεύτρια μπαλέτου, Νίνα, επιθυμεί να πάρει τον πρωταγωνιστικό ρόλο στη νέα παράσταση της Λίμνης των Κύκνων. Ο σκηνοθέτης όμως απαιτεί πέρα από τις χορευτικές ικανότητες να κατορθώσει να ερμηνεύσει και να δώσει το απαραίτητο πάθος στο διπλό ρόλο του Λευκού και του Μαύρου Κύκνου. Βάζοντας στο τοπίο μία καταπιεστική μητέρα, μία αντίζηλο για το ρόλο και το πρώην αστέρι του θεάτρου, μπορεί κανείς να πει ότι ο Μαύρος Κύκνος δεν κρύβει πολλές εκπλήξεις. Το σενάριο όμως επιλέγει να μπει απλώς στο μπερδεμένο μυαλό της Νίνα, να παίξει με τα κόμπλεξ της και τις φοβίες, τις ανασφάλειές της σε κάθε επίπεδο. Στα ίδια σκοτεινά μονοπάτια κινείται και η σκηνοθεσία, καθώς τα πλάνα συνήθως ακολουθούν αντανακλάσεις σε καθρέφτες, παρουσιάζοντας μία αλλοιωμένη πραγματικότητα. Η ταινία χτίζεται σε μία υπόγεια κλιμάκωση η οποία οδηγεί σε ένα εντυπωσιακό κρεσέντο, στο οποίο αμφιβάλεις για το ποια τελικά είναι η πραγματική ιστορία. Η Natalie Portman είναι ένα σημαντικό στοιχείο για την επιτυχία της ταινίας, καθώς η ερμηνεία της καθοδηγεί την όλη ταινία σε σωστά μονοπάτια. Σε αντίστοιχα επίπεδα την ακολουθούν και οι Mila Kunis, Vincent Cassel, Barbara Hershey και Winona Ryder. Η δύναμη όμως της ταινίας είναι ο τρόπος που ο σκηνοθέτης εισχωρεί στο μυαλό της Νίνα, πως κατορθώνει με μια σειρά από τεχνικά μέσα -από απλά τρικ μέχρι οπτικά εφφέ -να αποδώσει τον ταραγμένο κόσμο της και να αποσταθεροποιεί ότι θεωρείς πραγματικό, χωρίς να επιδεικνύεται. Μία εντυπωσιακή συνεργασία ταλέντων που δίνουν τον καλύτερό τους εαυτό, ανταποκρινόμενα στις απαιτήσεις του έργου.
Παρά την καταξίωσή της στα βραβεία Όσκαρ, η ταινία «Ο Λόγος του Βασιλιά», αποτελεί μια επιδερμική προσέγγιση της ζωής του βασιλιά της Αγγλίας Γεωργίου του 6ου με έμφαση στο πρόβλημα τραυλισμού που αντιμετώπιζε. Παρουσιάζεται μια σειρά γεγονότων της ζωής του, τοποθετημένα στο ιστορικό πλαίσιο πριν και κατά την διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, με εμφανή διάθεση ωραιοποίησης και ύφος σαπουνόπερας. Η ταινία αδυνατεί να προχωρήσει σε μια ουσιαστική σκιαγράφηση της προσωπικότητας του εν λόγω βασιλιά και των διαπροσωπικών σχέσεων που αναπτύσσει με τους ανθρώπους που τον πλαισιώνουν. Την γυναίκα του, τις κόρες του, τον αδελφό του, τον λογοθεραπευτή του ή τα σημαντικά ιστορικά πρόσωπα που έρχεται σε αλληλεπίδραση. Η ταινία περιορίζεται σχεδόν αποκλειστικά στον τραυλισμό του ήρωα και τις τεχνικές αντιμετώπισής του. Ο Colin Firth υποδύεται τον Γεώργιο τον 6ο μονοδιάστατα, πείθοντας υποδυόμενος έναν άνθρωπο με πρόβλημα αλλά αποτυγχάνει να αναδείξει τις υπόλοιπες πτυχές του χαρακτήρα. Η αμυδρή υποψία εμβάθυνσης στην προσωπική, φιλική σχέση του βασιλιά με τον λογοθεραπευτή του, γρήγορα εξανεμίζεται και περιορίζεται σε απλές ανταλλαγές ευφυολογημάτων στις μεταξύ τους αντιπαραθέσεις. Ο Geoffrey Rush είναι ικανοποιητικός αλλά διεκπεραιωτικός στον ρόλο του ιδιόρρυθμου λογοθεραπευτή. Μια ταινία με όμορφη αναπαράσταση εποχής, όμορφα ρούχα και σκηνικά, με βασιλείς και βασίλισσες να συγχρωτίζονται με τους κοινούς θνητούς, που καταλήγει όμως να είναι ένα απλοϊκό διασκεδαστικό θέαμα. Μια ταινία που δεν καταφέρνει να εμβαθύνει σε τίποτα και βασίζεται στο ενδιαφέρον που μπορεί να παρουσιάζουν τα ιστορικά πρόσωπα και γεγονότα ως αντικείμενα κουτσομπολιού.
του Darren Aronofsky
Φοίβος Καλλίτσης
Φοίβος Καλλίτσης
του Tom Hooper
Φίλιππος Λεωνίδας
13
14
Μουσική
Anna
Su
Συνέντευξη στον Δημήτρη Αντωνίου
Την Anna Su τη γνωρίσαμε ως εθελόντρια στην Κατασκήνωση το 2007. Μερικά χρόνια αργότερα η πολυτάλαντη αμερικανίδα από την Ταϊβάν κυκλοφόρησε το πρώτο CD με τη δική της μουσική, αφήνοντας τις καλύτερες εντυπώσεις. Γεμάτο φρεσκάδα και ζωντάνια, το «Howling Tree» είναι από τις πιο ενδιαφέρουσες κυκλοφορίες που ακούσαμε τον τελευταίο καιρό. Το νέο σου άλμπουμ είναι γεμάτο από πολλά και διαφορετικά στοιχεία... Τζαζ, ροκ, folk... Ο συνδυασμός ήταν σκόπιμος ή βγήκε αυθόρμητα; Στο πρώτο του άλμπουμ κάθε καλλιτέχνης έχει να επιλέξει απ΄ όλα τα τραγούδια που έχει γράψει μέχρι τότε. Γράφω μουσική από τα 16 μου και στα 8 χρόνια που πέρασαν από τότε, που έγραψα το πρώτο μου τραγούδι μέχρι την πρώτη μου κυκλοφορία, είχα την ευκαιρία να ακούσω κάθε είδος μουσικής (σπούδασα μουσική σε πανεπιστήμιο), να ταξιδέψω σε πολλά μέρη του κόσμου και να παίξω μαζί με καταπληκτικούς μουσικούς κάθε είδους. Το αποτέλεσμα ήταν ένα άλμπουμ που καθρεφτίζει διάφορες στιγμές της ζωής μου και της μουσικής που άκουγα τότε. Επίσης πολλές φορές όταν έγραφα μουσική οι ήχοι της Κατασκήνωσης βρίσκονταν διαρκώς στο μυαλό μου. Είστε ένα μεγάλο μέρος της μουσικής μου και γι αυτό σας ευχαριστώ. Τα τραγούδια σου αφορούν συγκεκριμένες εμπειρίες σου; Δεν έχω συγκεκριμένο τρόπο με τον οποίο γράφω τραγούδια. Συνήθως έχω μία ανάμνηση και παίζω διάφορες ιδέες γύρω από αυτή. Για παράδειγμα, ακόμα και το διάβασμα ενός βιβλίου, το «Ανατολικά της Εδέμ» του Στάινμπεκ με έκανε να σκεφτώ μία ιστορία προδοσίας και απώλειας και έχτισα γύρω της το «Return to Me». Μου αρέσει τα τραγούδια μου να λένε μία ιστορία, οπότε δεν είναι μόνο τι αισθάνομαι τη στιγμή που τα γράφω. Αλλά πάντα από κάποιο συναίσθημα ξεκινούν. Δεν υπάρχει ας πούμε ένα τραγούδι για την Κατασκήνωση και τις εμπειρίες από την Ελλάδα. Οι ήχοι όμως που πήρα μαζί μου υπάρχουν διάσπαρτοι στα τραγούδια μου, στις εναλλαγές συγχορδιών, στην ενορχήστρωση και στις μελωδίες. Πολλοί μου λένε πως θυμίζει τσιγγάνικη μουσική (δεν είμαι σίγουρη γι’ αυτό, αλλά από την άλλη δεν είναι τυπική αμερικανική μουσική) και το αποδίδω στα ακούσματα που είχα από διάφορες μουσικές που άκουσα όταν ταξίδευα στην Ευρώπη. Πάντα σταματούσα να ακούσω μουσικούς του δρόμου και πολλοί ήταν τσιγγάνοι, κυριολεκτικά και μεταφορικά. Πώς δέχτηκε ο κόσμος το πρώτο σου άλμπουμ; Έχω ενθουσιαστεί με την αποδοχή, γιατί το
όλο εγχείρημα δεν είχε στόχο να γίνω διάσημη ροκ-σταρ. Απλά ήθελα να κάνω κάτι δικό μου με φίλους. Εμφανίστηκε όμως πολύς κόσμος στη συναυλία για την επίσημη κυκλοφορία του άλμπουμ και πουλήθηκαν αρκετά CD. Μετά διαδόθηκε από στόμα σε στόμα χάρη στους φίλους και γνωστούς που έρχονται σε κάθε συναυλία, που προωθούν τα τραγούδια από το facebook κτλ. Ακόμα εκπλήσσομαι που άγνωστοι αγοράζουν το άλμπουμ. Σ’ ενα μουσικό blog στην Ολλανδία κάποιος έγραψε για μένα και δεν ξέρω καν ποιός είναι. Μάλιστα κυκλοφόρησε και σαν πειρατικό στο Internet, γεγονός που είναι περίεργα κολακευτικό. Και τι σχέδια έχεις για το μέλλον; Αυτή την περίοδο κάνω ένα μικρό τουρ στη Νότια Καλιφόρνια. Πάντα ήθελα να κάνω περιοδεία, συνδυάζει δύο από τα αγαπημένα μου πράγματα, τη μουσική και τα ταξίδια. Έχω κλείσει 10 παραστάσεις, κυρίως σε καφέ σε διάφορες πόλεις. Συνεχίζω να δουλεύω φυσικά 9-6 κάθε μέρα στο γραφείο οπότε οι συναυλίες είναι κυρίως Σαββατοκύριακα. Μπορεί να πεθάνω από την εξάντληση, αλλά μου αρέσει. Κάνω ένα μικρό πείραμα να δω πόσο βιώσιμο μπορεί να είναι κάτι τέτοιο. Θα ήταν εκπληκτικό αν μπορούσα να βγω σε κανονική περιοδία και να ζήσω από αυτό. Παράλληλα ετοιμάζω τη νέα μου κυκλοφορία, ένα EP με 3-4 τραγούδια. Θα είναι πιο ηλεκτρονικό σε ύφος με συνθεσάιζερ και drum machine, εξερευνώ ένα άλλο είδος μουσικής που μου αρέσει πολύ. Ελπίζω να κυκλοφορήσει πριν το καλοκαίρι. Πόσο εύκολο είναι μία νέα ανεξάρτητη μουσικός να επιβιώσει ανάμεσα στην υπερπροσφορά μουσικής που υπάρχει στο Internet και την εμμονή της μουσικής βιομηχανίας σε πιο τυποποιημένη μουσική και προκατασκευασμένους σταρ; Χα! Είναι σχεδόν αδύνατο! Ειδικά στο LA. Υπάρχουν τόσοι πολλοί μουσικοί, μερικοί μάλιστα πληρώνουν οι ίδιοι τους χώρους όπου παίζουν, κάτι που το θεωρώ χαζό. Αν δεν έχεις πολλά λεφτά για μία δυνατή καμπάνια, είναι πολύ δύσκολο να τραβήξεις την προσοχή του Τύπου και να σε γνωρίσουν νέοι ακροατές. Ευτυχώς όμως χάρη στο Internet οι άνθρωποι αρχίζουν
να ακούν αυτά που πραγματικά τους αρέσουν και όχι ό,τι πλασάρεται. Ο χώρος για ανεξάρτητους καλλιτέχνες μεγαλώνει συνέχεια. Θα μπορούσα ακόμα να μετακομίσω κάπου που δεν έχει τόσο μεγάλη μουσική σκηνή και να ξεκινήσω εκεί. Αυτό θα ήταν μία καλή κίνηση. Ο ρόλος των μουσικών εταιριών έχει αλλάξει, ειδικά των μεγάλων. Μπορείς πλέον να προχωρήσεις αρκετά χωρίς εταιρία. Γι’ αυτό και δεν ψάχνω να βρω κάποια εταιρία, άλλωστε δε μου αρέσει πολύ η ιδέα να ανήκει σε κάποιον άλλο η δουλειά μου. Αλλά, αν βρεθεί η κατάλληλη, θα ήταν ευχάριστο. Πάντως βγαίνει διαρκώς υπέροχη μουσική στις μέρες μας. Η ανεξάρτητη/underground σκηνή έχει πάρει φωτιά. Αν δεν προσπαθήσει κανείς να ανακαλύψει νέους καλλιτέχνες και νέα είδη, παραμένει εγκλωβισμένος στα ίδια 13 τραγούδια που παίζει το ραδιόφωνο. Σε μερικούς αρέσει αυτό. Εγώ προτιμώ να ψάχνω για μουσική αλλού. Είναι πλέον εύκολο να βρει κανείς νέα ακούσματα, ιδιαίτερα στην ηλεκτρονική μουσική. Βέβαια υπάρχουν μόνο 7 νότες στη μουσική, οπότε τίποτα δεν είναι εντελώς νέο, αλλά και τίποτα δεν είναι μόνο παλιό. Πιστεύεις πώς η «πειρατεία» βλάπτει τον καλλιτέχνη; Όχι, το αντίθετο. Τον βοηθά γιατί η μουσική φτάνει σε ανθρώπους που το πιο πιθανό είναι πως δε θα τον άκουγαν ποτέ. Αν κάποιος αποφασίσει να κατεβάσει ένα πειρατικό άλμπουμ, μπορεί μετά να αγοράσει εισιτήρια και να τον παρακολουθήσει ζωντανά σε κάποια συναυλία. Στο τέλος, αυτό δουλεύει υπέρ του καλλιτέχνη. Θα σε δούμε στην Κατασκήνωση ζωντανά στο μέλλον; Το ελπίζω! Προσπαθώ να κλείσω συμμετοχή σε μερικά φεστιβάλ στην Ευρώπη. Αν τα καταφέρω σίγουρα θα φροντίσω να σας επισκεφτώ.
Το CD της Anna Su «Howling Tree» μπορείτε να το ακούσετε στο http://annasumusic.com/
βιβλία που μας άρεσαν “Η Γιορτή του Τράγου” του Μάριο Βάργκας Λιόσα Εκδόσεις ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ, 2000 Ο συγγραφέας μας παρουσιάζει την ζωή του Στρατηγού Τρουχίλιο μέσα από την ματιά της Ουρανίας Καβράλ, καθώς η δική της είναι συνυφασμένη με τη δική του. Ό,τι έκανε αποτυπώθηκε πάνω της, την ακρωτηρίασε συναισθηματικά, ώστε να μην μπορέσει ποτέ να βρει την ευτυχία όσο κι αν πέτυχε επαγγελματικά και οικονομικά. Επιστρέφει στην πατρίδα της, την Δομινικανή Δημοκρατία, μετά από σαράντα χρόνια, διάστημα που δεν είχε επαφή με κανέναν, ούτε με τον ίδιο της τον πατέρα. Τί περιμένει άραγε να βρει; Γιατί εξομολογείται την αλήθεια γι’ αυτό που της συνέβη στους συγγενείς της; Πώς καταφέρνει να αντικρίσει ξανά τον πατέρα της; Από ενοχικότητα και τύψεις, για να δικαιολογήσει τη στάση της; Μάλλον όχι καθώς δεν φαίνεται μετανιωμένη και δε νιώθει κανένα συναίσθημα, παρά μόνο ψυχρότητα και αδιαφορία. Μετά από τόσα χρόνια, ακόμα δεν μπορεί να απαλλαγεί από το στίγμα του παρελθόντος και δεν μπορεί να ξεπεράσει αυτό που της συνέβη. Μήπως πιστεύει πώς μπορεί να βρει εξηγήσεις, ώστε να αισθανθεί κάποια ανακούφιση; Μπορεί ίσαίσα τώρα λόγω της ηλικίας της, να έχει έρθει αντιμέτωπη με τον εαυτό της και να ψάχνει επιτέλους για κάτι θετικό. Ο Τρουχίλιο είναι ο άνθρωπος που κυβέρνησε την Δομινικανή Δη-
μοκρατία για τριάντα χρόνια με τον πιο απολυταρχικό και συγκεντρωτικό τρόπο. Μας περιγράφεται η πορεία από την εγκαθίδρυση του καθεστώτος, την ακμή του μέχρι και το πραξικόπημα εναντίον του που επέφερε τον θάνατό του. Ένας άνθρωπος αρχηγός- ηγέτης που κατάφερε να συγκεντρώσει όλες τις εξουσίες και να θεοποιηθεί, καταπατώντας κάθε ανθρώπινο δικαίωμα, χωρίς ίχνος σεβασμού και αξιοπρέπειας για την ανθρώπινη ύπαρξη. Ένας άνθρωπος γεμάτος αδυναμίες και ανασφάλειες που παρά την εμπιστοσύνη στον εαυτό του, προσπαθούσε να φυλάξει τα νώτα του και έβλεπε παντού εχθρούς. Βασιζόταν πάντα σε έναν κύκλο συνεργατών τους οποίους παρακολουθούσε στενά, ξεκινώντας από τον αρχηγό των μυστικών υπηρεσιών, έναν στυγνό εκτελεστή, μέχρι τον Πρόεδρο Μπαλαγέρ. Κτητικός και αυταρχικός ήταν και με τα μέλη της οικογένειάς του με εξαίρεση την μητέρα του που της φερόταν σαν να ήταν αγία. Το πραξικόπημα θα οργανωθεί από άτομα που στο παρελθόν ανήκαν στον στενό του κύκλο και καθένα έχει τη δική του προσωπική ιστορία. Αφορμή για να πάρουν την απόφαση αποτελεί η δολοφονία των αδελφών Μινέρβα, μια πράξη άδικη που ξεσηκώνει τα πλήθη και τα κάνει να αισθάνονται οργή. Για την Ουρανία Καβράλ, ο Τρουχίλιο είναι μια πληγή που δεν θα κλείσει ποτέ και η ιστορία της δεν πρόκειται να ακουστεί όπως και τόσων άλλων κοριτσιών που τις κακοποίησε σεξουαλικά στην πιο τρυφερή τους ηλικία με συνένοχους τους συγγενείς τους που εθελοτυφλούσαν. Αυτό είναι ένα μόνο από τα πολλά παραδείγματα των εκτρόπων που δεν θα δουν το φως της δημοσιότητας. Αυτά που έχουν ήδη γίνει γνωστά πάντως αρκούν για να δώσουν τροφή στον συγγραφέα να γράψει αυτό το πολιτικό μυθιστόρημα και να κάνουν τους ανθρώπους να απορούν για την ανοχή του λαού προς τις βιαιότητες που διαπράχθηκαν. Ρόζμαρι Αντωνίνη
“Το Ξυπόλητο Σύννεφο” του Τάκη Θεοδωρόπουλου Εκδόσεις ΩΚΕΑΝΙΔΑ, 2010 Η αφήγηση ξεκινάει την διάρκεια του Πελοποννησιακού Πολέμου, λίγο πριν το θάνατο του Περικλή από τον λοιμό που πλήττει την Αθήνα. Περιγράφονται οι τελευταίες προσπάθειες της Ασπασίας να σώσει τον Περικλή και να επιφέρει τον εξαγνισμό του από την αρρώστια. Ο λοιμός εμφανίζεται ως τιμωρία για τους Αθηναίους μέσω του θεού Απόλλωνα, λόγω της στάσης τους στον πόλεμο και της υπεροψίας τους. Ο ίδιος ο Περικλής εμφανίζεται βλάσφημος, καθώς τολμά να θέσει τον εαυτό του στο ίδιο επίπεδο με τους θεούς. Περιγράφεται η κοινωνία των Δώδεκα θεών του Ολύμπου, των διαχειριστών της αιωνιότητας που διαθέτουν ανθρωπόμορφα χαρακτηριστικά και συνήθειες, σπαταλούν τον χρόνο τους σε άσκοπες και μακρόσυρτες αγορεύσεις και χρησιμοποιούν διάφορα μέσα για να εμπαίξουν τους ανθρώπους, ώστε να κυλήσει ευχάριστα η ώρα τους. Περιγράφεται ακόμα η Αθήνα της εποχής με την Δημοκρατία να είναι προνόμιο των λίγων που επιζητούσαν την εξουσία και ρητόρευαν στην Αγορά, ενώ ο λαός μπορούσε απλώς να τους επευφημεί ή να τους χλευάζει. Μια Αθήνα που ήθελε τον πόλεμο και προετοιμαζόταν γι’ αυτόν τον χειμώνα κλεισμένη μέσα στα τείχη, ενώ την άνοιξη ακολουθούσαν οι θρησκευτικές τελετές και οι γιορτές όπως τα Διονύσια με το ανέβασμα των παραστάσεων. Το καλοκαίρι διεξαγόταν ο πόλεμος. Ήταν η πόλη του εντυπωσιασμού και του φαίνεσθαι, όμως έχαιρε της προστασίας μιας δυναμικής θεάς και δεν ήταν όλοι οι κάτοικοι ίδιοι. Παράδειγμα ο Σωκράτης που ήταν εξαίρεση, λόγω του τρόπου ζωής που ακολουθούσε και των ασχολιών του. Με την διδασκαλία του, την
ανάπτυξη της μαιευτικής μεθόδου και με τον λόγο του άφηνε άφωνους τους συνομιλητές του. Αυτόν επέλεξαν οι θεοί για να συνεφέρουν τους Αθηναίους και να επαναφέρουν την τάξη στην πόλη, αφού αισθανόντουσαν να απειλούνται και γι’ αυτό το σκοπό στέλνουν τον Δαίμονα για να καθοδηγεί τη σκέψη του και να τον παρακολουθεί. Ο Δαίμων του Σωκράτη είναι ο αφηγητής της ιστορίας και ο συνδετικός κρίκος όλων των ηρώων. Εμφανίζεται στην ζωή του Σωκράτη επτά χρόνια μετά τον θάνατο του Περικλή και ένα χρόνο πριν ο Αριστοφάνης προσπαθήσει να γελοιοποιήσει τον Σωκράτη στις «Νεφέλες». Μας παρουσιάζει τον κύκλο του Σωκράτη, καθώς ακόμα δεν είχε γίνει ακόμα γνωστός, και τα άτομα της επιρροής του. Τα πράγματα περιπλέκονται καθώς ο Δαίμων μας φαίνεται να αποτυγχάνει στην αποστολή του. Οι άνθρωποι δεν αλλάζουν στάση και η οργή τους εναντίον των θεών μεγαλώνει καθώς αισθάνονται αβοήθητοι. Η Αθηνά προστατεύει την πόλη της από την έκπτωση με την βοήθεια του Διονύσου, και χρησιμοποιεί την Ασπασία για να πείσει τον Αριστοφάνη να εξευτελίσει τον Σωκράτη στην επόμενη κωμωδία του. Το έργο δεν έχει την αναμενόμενη επιτυχία και ο Σωκράτης με τον λόγο του κατορθώνει να αποκρούσει τον κωμωδιογράφο. Μετά την αποτυχία του ο Δαίμων καλείται να απολογηθεί ενώπιον των θεών και συγκεκριμένα του Ερμή και επικαλείται ως δικαιολογία για την δυσκολία της αποπεράτωσης του έργου του την ιδιορρυθμία και την υπέρμετρη αυτοπεποίθηση των ανθρώπων της Αθήνας που δύσκολα ελέγχονται. Ο συγγραφέας σε ένα παραμύθι γεμάτο ευφυολογήματα και επικρούσεις, μας δείχνει τον Δαίμονα του Σωκράτη να έχει ξεχαστεί από τους θεούς στο πέρασμα του χρόνου. Ζει ακόμα στην ίδια πόλη και έχει αρχίσει κι εκείνος να πλήττει με την σειρά του, αφού βλέπει ότι πολλά πράγματα μένουν ίδια και επαναλαμβάνονται, όλα γίνονται για τον εντυπωσιασμό, κάποιοι πάντα προσπαθούν να βρίσκονται στο επίκεντρο των γεγονότων, η Δημοκρατία ασκείται από τον κλειστό κύκλο των ανθρώπων που βρίσκονται στην εξουσία, οι πολιτικοί συνεχίζουν τους ίδιους ανούσιους λόγους τους και τελικά όλοι συμφωνούν πως διαφωνούν. Ρόζμαρι Αντωνίνη
15
16
σκιαγραφήσεις
Ιωάννα
Καρυστιάνη Συνέντευξη στο Φοίβο Καλλίτση
Είναι καιρός για δράση, ακόμη και με το ενδεχόμενο να γίνουν και κάποια λάθη. Ο λόγος της αβίαστος και εύστοχος όπως η γραφή της. Η Ιωάννα Καρυστιάνη πιστεύει στην αφύπνιση του αναγνώστη και του κόσμου και προσπαθεί μέσα από την μικροκλίμακα των ιστοριών της να ανταποκριθεί σε όσα συμβαίνουν γύρω μας. Όπως ξεκάθαρα λέει: «Ο καθένας από τη θέση του και με τα μέσα που διαθέτει.» Ο καθένας πρέπει να εξασφαλίσει τον ημερήσιο χρόνο στοχασμού και αναστοχασμού επάνω στη ζωή και σε σχέση με τον κόσμο γύρω του.
Αυτό που θαυμάζω πραγματικά στα βιβλία σας είναι η γλώσσα και η χρήση των ρημάτων, και η εναλλαγή από μεγάλες περιόδους σε σύντομες προτάσεις που έχουν την ίδια δύναμη. Σε ποιο επίπεδο είναι πηγαίο ή επεξεργασμένο; Ευχαριστώ που κάτι θαυμάζετε. Το πηγαίο είναι σημαντικό, αλλά δεν το εμπιστεύομαι για την τελική έκφραση, γιατί είμαι και ανασφαλής. Δεν έχω εμπιστοσύνη στην αρματωσιά μου τη λογοτεχνική ή τη φιλολογική. Έτσι αναζητώ τις λέξεις. Σε ένα βιβλίο δε μπορώ να προτείνω λύσεις συνολικότερες για τη ζωή, την κοινωνία ή τις πολιτικές. Αυτό που μπορώ να κάνω είναι να κινηθώ στη μικροκλίμακα της καθημερινότητας, με βασικό όπλο τη γλώσσα. Με πολύ μεγάλη τέρψη και χωρίς να κουράζομαι, δοκιμάζω τρόπους για να έχει μια δυναμική και μια διαπεραστικότητα η γλώσσα. Πρέπει να υπάρχουν εκρήξεις του ενδιαφέροντος γιατί ο άλλος είναι τόσο μπερδεμένος και έχει τόσα να διαβάσει, που το ίδιο το κείμενο πρέπει να κινητοποιεί τη δυνατότητα αφύπνισης του συναισθήματος. Η γλώσσα λοιπόν είναι ο βασικός συντελεστής, σβήνω και ξαναγράφω πολλές φορές την ίδια πρόταση ή φράση μέχρι να φτάσω σε ένα αποτέλεσμα που να μπορώ να πω ότι εμένα την ίδια με ενδιαφέρει και με καλύπτει. Δε με καλύπτει μία λέξη αν αυτή η λέξη υπάρχει αρκετές φορές, όχι στη σελίδα, αλλά στο βιβλίο. Θα προσπαθήσω να βρω άλλη λέξη, η οποία να είναι και ακριβέστερη γιατί κάθε λέξη έχει τη δική της αυτόνομη αξία. Η γλώσσα σε ένα μυθιστόρημα είναι και αυτόνομος λογοτεχνικός συντελεστής και αξιόπιστος μάρτυρας της κάθε εποχής. Η γλώσσα δεν είναι μια παράταξη στοιχείων που οδηγούν την αφήγηση, είναι πολύ περισσότερα. Η μισή αξία ενός βιβλίου εναπόκειται στο τρόπο της λογοτεχνικής επεξεργασίας. Η επαρχία κυριαρχεί στα βιβλία σας, ακόμη και στα Σακιά που εκτυλίσσονται στον αστικό χώρο. Ίσως μου πάνε περισσότερο τα μικρά μεγέθη. Την περπατησιά στις μεγάλες στράτες ακόμη τη φοβάμαι. Στην επαρχία νιώθω ότι αναπνέω καλύτερα. Επίσης πιστεύω ότι είναι μια κοινωνία η οποία δεν υπολείπεται σε μηχανισμούς και πολύπλοκες διεργασίες. Αντίθετα η αντήχηση κάθε δραστηριότητας και πράξης μπορεί να είναι και εκκωφαντική. Μπορείς πολύ πιο εύκολα και με μια γενναιοδωρία και δικαιοσύνη να εντάξεις στο μυθιστόρημά σου τις περισσότερες πτυχές: τους πρωταγωνιστές, τους δευτεραγωνιστές, τους κομπάρσους, το ηχητικό, το φυσικό, το αρχιτεκτονικό τοπίο, τις νύξεις για το παρελθόν. Πάντως οι ήρωές σας είναι μονίμως εγκλωβισμένοι, θέλω να τους φωνάξω «ξεκόλλα»! Πιστεύω ότι το «ξεκόλλα» είναι καλύτερο να το πει ο αναγνώστης, παρά να το δώσει σε ένα διάγγελμα ο ίδιος ο συγγραφέας. Το βλέπω ως αναγνώστρια κιόλας πολλών βιβλίων. Έχει υποχρέωση και ο αναγνώστης να δώσει μόνος του κάποιες απαντήσεις. Ένα μυθιστόρημα δε θα σου δώσει όλα τα κλειδιά, γιατί όσο και αν νομίζουμε ότι τα έχουμε όταν ξεκινάμε, πάντα η αρμαθιά μας είναι λειψή. Πάντα μένει κάποια πόρτα κλειστή και την αφήνουμε για την επόμενη φορά. Ο αναγνώστης καλείται να δώσει και αυτός κάποιες λύσεις, δεν είναι ούτε νομοσχέδιο ούτε μανιφέστο να προσπαθεί να τα λύσει όλα. Τα διδάγματα πιστεύω ότι δεν αφορούν αυτή τη δουλειά και όταν προβάλει ιδεολογικές λύσεις έχει κατηχητικό χαρακτήρα, μειώνεται.
Δεν έχετε πάντως το άγχος της λύτρωσης ή του αίσιου τέλους. Εάν με σοβαρότητα και εντιμότητα και όσο μπορείς πιο διεισδυτικά να περάσεις στις σκέψεις των ανθρώπων, αυτή μπορεί να είναι η λύτρωση του αναγνώστη. Αν προσπαθείς να λειτουργήσεις ως υπερπροστατευτική μητέρα, βάζοντας μπάρες για να τον εμποδίσεις να πάει σε δύσβατες και σκοτεινές περιοχές θα το καταλάβει. Αν κατεβάσεις τις μπάρες και η δουλειά είναι ελεύθερη και σοβαρή, τότε στο τέλος οπλίζεται με δύναμη και ο ίδιος ο αναγνώστης. Στα Σακιά η σχέση μητέρας γιου είναι ιδιαίτερα ψυχρή, πόσο εύκολο είναι για εσάς να περιγράψετε μια τέτοια σχέση; Ο συγγραφέας μπαίνει σε ένα βιβλίο με οπλισμό από τη δική του ζωή, αλλά δεν υπάρχει περίπτωση να μην έχει τα μάτια του και τα αυτιά του ανοιχτά για το τι συμβαίνει μέσα στον κόσμο. Αισθάνομαι ότι στα Σακιά υποχρεώθηκα να μπω σε αυτή την ιστορία από την περιρρέουσα ατμόσφαιρα υπόκωφης βίας που υπάρχει στην κοινωνία. Και δε μιλάω μόνο για την έμπρακτη βία, μιλάω και για την τεράστια βία της στέρησης της ονειροπόλησης, της στέρησης του οράματος, μιας παιδείας χωρίς πλούσιο ανθρωπιστικό περιεχόμενο. Αισθανόμουν ότι παντού κυριαρχούσε η μολυσματική διάχυση μιας πολυπλόκαμης βίας. Δε θα ήθελα να το γράψω αυτό σε ένα δοκίμιο, το περιέγραψα μέσα σε ένα μυθιστόρημα, με ανθρώπους καθημερινούς και όπλο τη γλώσσα. Έχουμε κατρακυλήσει στην αμυντική στάση του να κατατροπώνουμε τον άλλο με μια δηλητηριώδη ατάκα, δεν αφηνόμαστε σε μία επικοινωνία που να στηρίζεται σε πιο απλά λόγια, σε ένα πιο καθαρό βλέμμα, σε μια πιο θερμή στάση του σώματος. Θεωρώ ότι είναι μια εποχή που δε μπορεί κανείς να αφεθεί. Η καθημερινή ενασχόληση και η δράση είναι υποχρέωση μας. Είναι μια εποχή συνταρακτικής αυτογνωσίας, δεν έχουμε συνείδηση ούτε εαυτού, ούτε της κοινωνίας που ζούμε, ούτε της κατάστασης που επικρατεί. Θα πρέπει να πιάσουμε από την αρχή κάποια πράγματα και η εκπαίδευση είναι το κλειδί.
Πολλοί περίμεναν από την τέχνη να αντιδράσει. Είναι ένα τεράστιο θέμα. Διαβάζω πολλά αλλά είναι η στιγμή που πρέπει να κάνουμε μόνοι μας κουμάντο στο μυαλό μας και να μην αφηνόμαστε στο να διαβάζουμε και να κατεβάζουμε αμάσητες απόψεις άλλων. Λέμε τώρα για την τέχνη και πολλές φορές αυτοί που διατυπώνουν το ερώτημα «Η τέχνη θα μπορέσει τώρα να ανταποκριθεί στο ύψος των περιστάσεων;» είναι όσοι έχουν απογοητευτεί από το πολιτικό σύστημα και τους πολιτικούς και εναποθέτουν παράλογες προσδοκίες στους καλλιτέχνες. Οι καλλιτέχνες θα ήταν δύσκολο και εγκληματικό να υποδυθούν τους γνώστες της πολιτικής οικονομίας, της κοινωνιολογίας και τα σχετικά. Η υποχρέωσή τους είναι να πλησιάσουν και να παρακολουθούν τα ανθρώπινα. Εγώ αισθάνομαι πως έχουν γίνει πολλά πράγματα. Καλές παραστάσεις, καλή μουσική παρουσία. Οι νεότεροι ψάχνονται και είναι δύσκολοι στο να αποδεχτούν αυτό το συναίσθημα της μακαριότητας και της απόσυρσης. Το θέμα όμως είναι να φτάσουν στον κόσμο. Το ψάχνουν όμως. Γιατί το πιστεύω ότι η τέχνη δεν είναι μια καταγραφή στο προσωπικό σου ημερολόγιο. Κάνεις ένα δίσκο, μια ταινία ή μια παράσταση και δεν είναι απλά επιθυμία, είναι υποχρέωση να ταξιδέψει αυτό σε όσο πιο πολύ κόσμο γίνεται. Πρέπει να λειτουργεί ως σπινθήρας για να υπάρξει η φλόγα. Ο κίνδυνος είναι αυτά τα παιδιά να μην αντέξουν, και δεν ξέρω αν έχει την πολυτέλεια ο τόπος να χάνει τα ταλέντα του. Σίγουρα αυτά τα παιδιά σφύζουν από ιδέες και δε γίνεται να τις ακολουθήσουμε όλες, αλλά να μη γίνει και τίποτα; Έχω και την ενοχή βέβαια, στο να αναρωτιέμαι στο τι διεκδικήσαμε εμείς για αυτά τα παιδιά και τελικά όσα κάναμε φαίνονται τόσο λίγα. Μέσα στον ορυμαγδό του αγανακτισμένου πολίτη μπορεί να μοιάζει πολυτέλεια να ασχοληθεί κανείς με την τέχνη και τη στήριξή της. Υπάρχει και αυτή η φριχτή λέξη της κρατικοδίαιτης τέχνης, που την έχουν υιοθετήσει ακόμη και από το χώρο της Αριστεράς. Με αυτό
18
σκιαγραφήσεις: Ιωάννα Καρυστιάνη
Γεννήθηκε στα Χανιά το 1952 από Μικρασιάτες γονείς. Σπούδασε νομικά. Δούλεψε ως σκιτσογράφος. Βιβλία της: Με γκρι και γκρίζο, σκίτσα (Εκδόσεις Αίολος, 1985), Ένα σκίτσο στο τσεπάκι, σκίτσα (Εκδόσεις Αίολος, 1987), Η κυρία Κατάκη, διηγήματα (Εκδόσεις Καστανιώτη, 1995), Μικρά Αγγλία, μυθιστόρημα (Εκδόσεις Καστανιώτη, 1997), Κουστούμι στο χώμα, μυθιστόρημα (Εκδόσεις Καστανιώτη, 2000), Ο άγιος της μοναξιάς, μυθιστόρημα (Eκδόσεις Kαστανιώτη, 2003), Σουέλ, μυθιστόρημα (Εκδόσεις Καστανιώτη, 2006). Έχει γράψει το σενάριο της ταινίας «Nύφες» του Παντελή Βούλγαρη (Eκδόσεις Kαστανιώτη, 2004) και συνεργάστηκε στο σενάριο της ταινίας «Ψυχή βαθιά» του ίδιου σκηνοθέτη (Εκδόσεις Καστανιώτη, 2009).
τον τρόπο ενοχοποιούνται οι καλλιτέχνες που έχουν πάρει κάποια ελάχιστη επιχορήγηση. Τα λεφτά που δίνονται για την τέχνη είναι ελάχιστα έναντι, και δε μπορεί να υπάρξει τέχνη αλλιώς. Πάλι επιστρέφουμε στο οικονομικό. Έχουμε καταλήξει πραγματικά να παγιδευτούμε σε αριθμούς και χρηματοοικονομικούς όρους σε όλες τις πτυχές της ζωής μας. Μιλάμε για άνοδο μετοχών ενός καλλιτέχνη, ότι ο Πρωθυπουργός εξάντλησε το διαπραγματευτικό του κεφάλαιο, οι ψυχίατροι μιλάνε για έλλειμμα αγάπης και διαχείριση συναισθημάτων. Η γλώσσα επέτρεψε να γίνει κάτι τέτοιο, δεν αντέδρασε και χάθηκε η κυριολεξία των λέξεων. Κάπου έχουμε μπερδέψει την καυχησιά με την περηφάνια. Ένας λαός για τις κομπίνες μπορεί μόνο να καυχιέται. Περήφανος μπορεί να είναι για ένα υψηλό επίπεδο παιδείας, για τις όμορφες πόλεις. Τα κόμματα απλά επαναλαμβάνουν μια ρητορεία που απευθύνεται μόνο στο κοινό τους. Είμαστε σε μια εποχή ιδεολογικής νωχέλειας. Συνήθως βρίσκουμε αποδιοπομπαίους τράγους, όπως τώρα τους μετανάστες. Ο Ξένος είναι παντού ανεπιθύμητος, δεν μιλάμε γι’ αυτούς τους ανθρώπους ως μιάσματα. Η Ελλάδα μέσα σε όλα αυτά που θα υποστεί θα χρεωθεί και ένα φράχτη. Δεν πιστεύω ότι ο κόσμος είναι στο μεδούλι του ρατσιστής, παρά τις εκρήξεις ρατσιστικής βίας. Απλά είμαστε ακόμη στο σοκ της αλλαγής και της αποσταθεροποίησης της καθημερινότητας ενός μονογλωσσικού, μονοθρησκευτικού κράτους. Και μην ξεχνάμε ότι οι Ευρωπαίοι για να διατηρήσουν το βιοτικό τους επίπεδο, έχουν καταστήσει την Ελλάδα αποθήκη όλων αυτών των ανέστιων, οι οποίοι δεν αντέχουν τη ζωή στις χώρες τους. Κάποιες χώρες έχουν κατασπαταληθεί και λεηλατηθεί, για να μπορέσουν οι δυτικές χώρες να διατηρήσουν το βιοτικό τους επίπεδο. Ακόμη όμως και όσοι κάνουν κάτι διαφορετικό βρίσκονται κατηγορούμενοι, επειδή προβάλλονται μόνο τα αρνητικά παραδείγματα, όπως γίνεται με τις ΜΚΟ που αυτομάτως βρέθηκαν όλες να απολογούνται. Η παγκόσμια ιστορία είναι μια απόδειξη ότι δεν αρκεί ο εαυτός σου. Είναι ένα διαρκές αίτημα συλλογικότητας και ένα αίτημα προσφοράς, δε γίνεται αλλιώς. Ο καθένας βρίσκει τον τρόπο του, εκεί που αισθάνεται ότι ανασαίνει κάπως πιο ελεύθερα, χωρίς να έχει εμπόδια και τρικλοποδιές ή πολιτικές σκοπιμότητες που θα τον σύρουν εκεί που δε θα ήθελε να βρεθεί ποτέ. Έχουν έναν τρόπο μοναδικό, ό,τι θεωρούν πως είναι ένας δυνητικός αντίπαλος και μπορεί να τους αποκαλύψει, ξεκινούν να τον χαϊδεύουν και στη συνέχεια αν δεν καταφέρουν να τον πάρουν με το μέρος τους, τον υπονομεύουν. Και έτσι όλοι φαινόμαστε ένοχοι. Δε μπορείς να εξισώνεις τα πάντα και να δημιουργείς ενοχές. Είναι δυνατόν να πει ένας πολιτικός όλοι μαζί τα φάγαμε και να φτάσει η γιαγιά που ζει με τη σύνταξη της να αισθάνεται ότι κατάστρεψε την Ελλάδα; Δε γίνεται να εξισώνεις τις ευθύνες των πολιτών, με αυτήν των πολιτικών, οι οποίοι καλούνται να διορθώσουν
τα κακώς κείμενα. Έχει την ίδια ευθύνη η γυναίκα που ζητάει να της διορίσουν το παιδί με αυτόν που διορίζει; Ή αυτός που θα δώσει ένα φακελάκι, γιατί αλλιώς είναι στη λίστα αναμονής πέντε μήνες; Ακόμη και η μικρής κλίμακας φοροδιαφυγή τη στιγμή που ο άνθρωπος χρειάζεται καβάντζα για να πληρώσει όλα μαύρα, δεν έχει την ίδια ευθύνη. Υπάρχει ένα πλέγμα νόμων και παρανομιών που εξασφαλίζει τη διαιώνιση των δικαιωμάτων των ισχυρών. Μια ιστορία που την πληρώνουν αυτοί που δεν έφταιξαν. Όσοι είναι υπεύθυνοι δεν έχουν κανένα πρόβλημα ούτε οικονομικό, ούτε ηθικό. Δεν έχουμε διαφορές από άλλες χώρες, απλά έχουμε έναν Πρωθυπουργό που έκανε βόλτες στα διεθνή φόρουμ και βάφτισε την Ελλάδα την πιο διεφθαρμένη χώρα του κόσμου. Οι περισσότεροι όμως από αυτούς έχουν εξασφαλίσει δημοσία δαπάνη μέχρι και τα εγγόνια τους. Ακόμη και τώρα όμως όλοι παραμένουν στην αναμονή. Να μην περιμένουμε. Στην αναμονή έμεινε ο κόσμος αρκετά και σιγά-σιγά μάθαινε καταλάβαινε και χαλούσε. Τώρα πλέον είναι ξεκάθαρο ότι δεν υπήρχε τίποτα, οπότε πάλι στην αναμονή; Είναι καιρός για δράση, ακόμη και με το ενδεχόμενο να γίνουν και κάποια λάθη. Σίγουρα δεν υπάρχει κάτι που να είναι θεσπέσιο και να θερμαίνει τις καρδιές μας, είμαστε όλοι σαστισμένοι, αλλά από την άλλη πλευρά αξίζει να κόψει κανείς τον ομφάλιο λώρο με όσα μας έφεραν ως εδώ. Μακάρι ο κόσμος να μπορούσε να αντιδράσει στα σημερινά χειμερινά ανάκτορα που είναι οι Τράπεζες, οι οποίες έχουν κάνει υποκαταστήματά τους τα κοινοβούλια. Ζούμε εγκλωβισμένοι σε έναν ακήρυκτο πόλεμο, ξοδεύοντας χρήματα σε εξοπλισμούς, σε ένα μόνιμο κίνδυνο. Δηλαδή αν είχαμε πόλεμο πόσα θα ξοδεύαμε; Δεν είναι χρεοκοπία της Ευρωπαϊκής Ένωσης η περικοπή συντάξεων ευρωπαίων πολιτών;
19
Έκθεση προσφοράς Η 20η Έκθεση Προσφοράς Έργων Τέχνης και Λόγου πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα «Ν.Γύζης» του Πνευματικού κέντρου του Δήμου Αθηναίων, Ακαδημίας 50, από τις 22 Δεκεμβρίου 2010 μέχρι τις 9 Ιανουαρίου 2011. Η έκθεση περιλάμβανε 114 έργα 85 φίλων καλλιτεχνών, αλλά και πολλά βιβλία φίλων συγγραφέων και εκδοτικών οίκων. Τα έργα ήταν πολύ αξιόλογα και άξιζε να την επισκεφθεί κανείς για να τα θαυμάσει και μόνο . Ας παρακολουθήσουμε όμως ένα μικρό χρονικό της κθεσης: Με οργανωτή τον Στρατή Πυρουνάκη από τον Οκτώβρη μέχρι τις αρχές του Δεκέμβρη έχουν συγκεντρωθεί στα γραφεία της Κατασκήνωσης αρκετοί νέοι και ωραίοι πίνακες που έχουν προσφέρει φίλοι καλλιτέχνες αλλά και πλήθος βιβλίων που έχουν προσφέρει συγγραφείς και εκδοτικοί οίκοι. 20/12: Με τη βοήθεια εθελοντών της Κατασκήνωσης οι πίνακες μεταφέρονται στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων 21/12: Με την πολύτιμη βοήθεια της Μάριελ Παπαβασιλείου οι πίνακες τοποθετούνται στις θέσεις τους και ο χώρος προετοιμάζεται για να υποδεχθεί τους επισκέπτες. 22/12: Εγκαινιάζεται η Έκθεση και ανοίγει την αγκαλιά της για να υποδεχτεί τους φίλους της κατασκήνωσης αλλά και τους φίλους της τέχνης. Παρ’ όλο που τα ΜΜΜ έχουν γενική απεργία και το κέντρο της Αθήνας είναι δύσκολα προσβάσιμο, πλήθος κόσμου επισκέπτεται την Έκθεση. Μετά από τον σύντομο χαιρετισμό που απηύθυνε ο Σπήλιος Πέτζας, οι επισκέπτες περιηγούνται στο χώρο και αρχίζουν οι συζητήσεις, «τί είναι τέχνη;» «σε ποιον απευθύνεται;» «τί θέλει να αναδείξει ο κάθε καλλιτέχνης;» Πηγαδάκια όλων των ηλικιών απλώνονται στο χώρο και ανταλλάσσουν απόψεις για την τέχνη, για τη ζωή, για την καθημερινότητα. Φίλοι και γνωστοί συναντιούνται με αφορμή την Έκθεση και συζητάνε, θυμούνται ωραίες κατασκηνωτικές στιγμές και σχεδιάζουν το επόμενο καλοκαίρι στο βουνό. Μήπως τελικά η τέχνη είναι άλλη μια αφορμή για να έρθουμε πιο κοντά; Για να συζητήσουμε, για να προβληματιστούμε, αλλά και για να ονειρευτούμε το μέλλον; 23/12 - 9/1: Πολύς κόσμος επισκέπτεται την Έκθεση, ενημερώνεται για τη δράση της Κατασκήνωσης, και αγοράζει πίνακες και βιβλία για να στηρίξει το έργο της. 9/1: Η Έκθεση τερματίζεται, τα έργα μαζεύονται, ο χώρος καθαρίζεται και επιστρέφεται στο Δήμο Αθηναίων. Το ραντεβού ανανεώνεται για το Δεκέμβρη του 2012.
Αλέξανδρος Κυτίνος
ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΠΟΥ ΠΡΟΣΦΕΡΑΝ ΕΡΓΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ Αβδελοπούλου Τόνια Αγκριώτη Εύα Ακάλεστος Μιχάλης Ανδρειάδου Τζούλια Ανούση-Ηλία Ρένα Ανταράκη Τερέζα Αξελού-Κοντομάτη Άννα Αυγέρος Γιώργος Αυλάμης Αλέξης Βακιρτζής Γιάννης Βακιρτζής Γιώργος Βαρλάμος Γιώργος Βασίλογλου Μαρινα Βέλλης Γιάννης Βογιατζή Ευγενία Βορνόζη Άννα Βουρλούμης Ανδρέας Βρανά Γιούλη Γεράκη Εύα Γκόνου Ειρήνη Γραββάνη Λύντια Γριμάλδη-Κορομηλά Ουρανία
Γρίμπελα Ευτέρπη Δεληβοριάς Χρόνης Δεσεκόπουλος Νίκος Δημητρακόπουλος Ιωάννης Δήμος Αναστάσιος Ρωμάνος Κωνσταντίνος Ρόκος Κυριάκος Ζέππος Μανώλης Ζιάκας Γεώργιος Ηλιάδης Νίκος Θεοδωρόπουλος Άγγελος Κ.G. Κακαδιάρης Νικόλαος Κανά Ειρήνη Κανάκακη Ηρώ Κανδρή Ελένη Κανδρή-Πετρόλια Ελισάβετ Κανδρής Παναγιώτης Καρυστινός Πέτρος Κασσαβέττη Κατερίνα Κατζουράκης Μιχάλης Κέπετζης Αντώνης
Κινδύνη Άννα Κλεώπα Θάλεια Κομιανού Άρια Κοσμαδοπούλου Ευτυχία Κουναδης Κωνσταντίνος Κουτσουδάκη Αφροδίτη Κράλλη Γεωργιάννα Κυριάκη Βάσω Κυριακούλης Αντώνης Μιχαήλου Ελένη Μακρής Πέτρος Μεθυμάκη Μαρία Μελά Εύα Μήνης Θανάσης Μοσχονάς Διονύσης Μπέννετ Ανν Μπότσογλου Χρόνης Μυλωνάκης Σπύρος Νικολινάκος Μιχάλης Ξενάκη Μαριάννα Ξένου Βάνα Ξυλά-Ξαναλάτου Ίρις
Παντελιάς Μίλτος Παπαβασιλείου Χριστίνα Παπανικολάου Κώστας Παπατσαρούχας Βασίλης Περσάκη Εύα Πρέκα Μερόπη Ραπανάκης Μιχάλης Ρωμάνου Βιργινία Σαρελάκου Ρουμπίνα Σιότροπου Νότα Στεφάνου Παναγιώτης Τάπτα Ελένη Τομπάζης Αλεξανδρος Τσίλαγα Λίνα Υφαντή-Στεφοπούλου Α. Σαρελάκου Ρουμπίνα Νιάρχος Κώστας Ψαράκης Γ. Φιλίππου Βασιλική Φραγκούλη Χριστίνα Χαρίσης Ηλίας Χατζημιχάλη Έρση
ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ ΠΟΥ ΠΡΟΣΦΕΡΑΝ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥΣ Αλκυόνη Παπαδάκη
Θαλής Κουτούπης
Γιώργος Τριανταφύλλου
Βασίλης Κυτίνος
ΕΚΔΟΤΙΚΟΙ ΟΙΚΟΙ ΠΟΥ ΠΡΟΣΦΕΡΑΝ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥΣ Το ΡΟΔΑΚΙΟ
ΨΥΧΟΓΙΟΣ
ΚΑΛΕΝΤΗΣ
GUTENBERG
20
ένα απόγευμα με το
Γιώργη
Βαρλάμο
από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου, πάντα ζωγράφιζα Πέμπτη βράδυ στο σπίτι του Γιώργη Βαρλάμου, ο Αντρέας Δεληβορριάς -που μεσολάβησε- εγώ κι ο καλλιτέχνης. Σε μια συνάντηση ιεροτελεστία που γίνεται κάθε Πέμπτη εδώ και είκοσι περίπου χρόνια ανάμεσα στους δυο άντρες. Τι ζητούσα εκεί; Ήθελα να γνωρίσω τον καλλιτέχνη, γνωστό στον ελλαδικό χώρο ως σπουδαίο ζωγράφο και χαράκτη για να του παρουσιάσω το περιοδικό μας. Παρακάλεσα λοιπόν τον Ανδρέα τον Δεληβορριά που είναι φίλος, να ζητήσει από το Γιώργη τον Βαρλάμο, να με δεχτούν σε μια από αυτές τις προσωπικές τους συναντήσεις κι εκείνος δεν αρνήθηκε. Κι έτσι βρέθηκα μια Πέμπτη βράδυ, Φλεβάρη μήνα να κουβεντιάζω και να πίνω ανάμεσά τους στο σπίτι του Γιώργη Βαρλάμου και να απολαμβάνω την παρέα τους. Ο ζωγράφος ευγενικός, ευπροσήγορος άρχισε να μου διηγείται τη ζωή του με μια ορμητικότητα εφηβική. Τα γεγονότα ξετυλίγονταν μπροστά μου με μια ροή ακατάπαυστη που με έκανε να θαυμάζω και τη διάθεση του και τη μνήμη του. Η συζήτηση περιστράφηκε στα παιδικά του χρόνια και τη σχέση του με το μεγάλο δάσκαλό του στη Σχολή Καλών Τεχνών, Γιάννη Κεφαληνό, του οποίου υπήρξε συνεργάτης και φίλος πάνω από δέκα χρόνια και στην περίοδο που σπούδασε στο Παρίσι με υποτροφία. Εκεί εκτός από την τέχνη της χαρακτικής μελέτησε και την τέχνη του γραμματόσημου. Από τα παιδικά του χρόνια θυμόταν έντονα την περίοδο που έζησε με την οικογένειά του στην Τήνο. Εκεί στον Πύργο, το χωριό του Γιαννούλη Χαλεπά, κάθε απόγευμα μαζεύονταν στο σχολείο τα παιδιά και ο γλύπτης του χωριού τους μάθαινε σχέδιο. «Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου, πάντα ζωγράφιζα», λέει. Μιλάει με νοσταλγία για τα δέκα χρόνια που έζησε στο Παρίσι. Η υποτροφία που είχε πάρει ήταν αρκετή όχι μόνο για να σπουδάσει στη Σχολή Καλών Τεχνών αλλά του έδωσε και την ευκαιρία να αγοράσει κι ένα παλιό αυτοκίνητο Citroen 2CV, με το οποίο ταξίδεψε και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες όπου γνώρισε μέσα από τα μουσεία τους το έργο σπουδαίων ζωγράφων, όπως ο Ρέμπραντ κι ο Γκρέκο. «Στην Ισπανία έκλαψα
“Τσαλαπετεινός”, Λιθογραφία, 19..
της Μάρθας Δελή-Πυρουνάκη
μπροστά στην Ταφή του κόμητος Οργκάθ. Στην Ολλανδία επισκέφτηκα με δέος και συγκίνηση το σπίτι του Ρέμπραντ», μου λέει. Όταν επέστρεψε στην Ελλάδα ασχολήθηκε με όλα τα είδη κλασσικής χαρακτικής: χαλκογραφία, ξυλογραφία, λιθογραφία. Εικονογράφησε επίσης με άψογη τεχνική εκατοντάδες βιβλία. Το σπίτι του είναι ταυτόχρονα και εργαστήριο. Ένας μαγικός χώρος για μια κοινή θνητή, όπως εγώ. Ο καλλιτέχνης με ξεναγεί “Κοπέλα καθιστή”,1957 στο υπόγειο, όπου υπάρχουν όπως και στο ισόγειο, αρκετά θαυμάσια έργα. Εκείνο όμως που με εντυπωσιάζει είναι μια μεγάλη πρέσα με την οποία τυπώνει τα έργα του. Ένα υποβλητικό εργαλείο το οποίο παραπέμπει σε άλλες εποχές. Σ’ αυτήν τυπώθηκε και το περίφημο λεύκωμα «Δέκα Λευκαί Λήκυθοι» μια μνημειώδης έκδοση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου που πραγματοποίησε ο Γιάννης Κεφαλληνός με τους μαθητές του Βαρλάμο, Λαμιανάκη, Μοντεσάντου. Αυτό το λεύκωμα, του οποίου ελάχιστα αντίτυπα υπάρχουν σήμερα, είχα την ευκαιρία να φυλλομετρήσω και να θαυμάσω καθώς και πολλά έργα του, μικρά και μεγάλα, απλωμένα στους τοίχους. Η συζήτηση συνεχίστηκε για αρκετή ώρα ακόμη. Ο ζωγράφος διηγείται περιστατικά και λεπτομέρειες από τη ζωή του και τη δράση του στην Εθνική Αντίσταση. Παρά τη μέχρι τώρα ενεργητική του συμμετοχή στους αγώνες της αριστεράς αυτό που αποδεικνύεται από τα έργα του, όσο μπόρεσα να δω, είναι ότι εξυμνεί ιδιαίτερα το γυναικείο κάλλος και τη φύση. Πολλές φορές κατά τη διάρκεια της συζήτησης θυμάται με ιδιαίτερη συγκίνηση τον παπά Γιώργη τον Πυρουνάκη. «Σ’ αυτό το υπόγειο», μου λέει «μετά από κάποια εκδήλωση, τον έβαλα και άκουσε για πρώτη φορά ένα βράδυ, Misa Creola». Μια λαϊκή όπερα, θρησκευτικού περιεχομένου της Λατινικής Αμερικής. Όταν τον ευχαριστώ για την υποστήριξη στο έργο μας, χαμογελά και μου δηλώνει πως το θεωρεί αυτονόητο να στηρίζει μια τέτοια προσπάθεια όπως η δική μας. Η ώρα έχει περάσει, τον αποχαιρετώ με ευχαριστίες για όλα αυτά που μοιράστηκε μαζί μου. Η διήγηση της ζωής του -έχει καταπληκτικό χάρισμα λόγου- η δυνατή χειραψία, το σοβαρό χαμόγελο, η ζεστασιά της ματιάς του με ακολουθούν καθώς βγαίνω στο δρόμο. Με έχει εντυπωσιάσει. Αισθάνομαι σα να άνοιξε για λίγο μια πόρτα από το μυστηριακό χώρο της τέχνης κι έγινα κοινωνός της μαγείας αυτού του χώρου, όπου υπάρχει ταλέντο και συνεχής προσπάθεια. Αυτό εισέπραξα από το Γιώργη Βαρλάμο, ότι είναι ένας ακούραστος εργάτης της τέχνης, που εξακολουθεί να δημιουργεί συνεχώς παρά την ηλικία του. Θαρραλέος και ακάματος, ένας νέος 89 ετών.
εικαστικά Βιογραφικό σημείωμα του Γιώργη Δ. Βαρλάμου
Ξυλογραφία, 1951.
Στην Ισπανία έκλαψα μπροστά στην Ταφή του κόμητος Οργκάθ. Στην Ολλανδία επισκέφτηκα με δέος και συγκίνηση το σπίτι του Ρέμπραντ.
“Γυμνό”, Ξυλογραφία, 2004..
Γεννήθηκε στην Πάρο το 1922. Σπούδασε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών και δάσκαλός του ήταν ο Γιάννης Κεφαλληνός, με τον οποίο έζησε συνολικά ‘εντεκα χρόνια ως συνεργάτης. Στη δεκαετία του 1950 σπούδασε με υποτροφία στη Σχολή Καλών Τεχνών στο Παρίσι, καθώς και την τέχνη του γραμματόσημου στο Τεχνικό κολέγιο Εστιέν. Είναι εξίσου γνωστός ως ζωγράφος και ως χαράκτης. Βαθύς γνώστης των μυστικών της κλασσικής χαρακτικής, είναι ίσως ο μόνος, εκτός από τον Γαλάνη, που καλλιέργησε εξίσου όλα τα είδη της: χαλκογραφία, ξυλογραφία, λιθογραφία, πραγματοποιώντας ένα εντυπωσιακό σε όγκο και σε νοηματική ολοκλήρωση έργο. Διεκδίκησε τρεις φορές την έδρα της Χαρακτικής, μα το «καθεστώς» της Σχ0ολής τον απέρριψε με πείσμα, παρόλο που στην κοινή γνώμη ήταν δεδομένη η εκλογή του ως συνεχιστή του έργου του Κεφαλληνού. Πέρα από τα αναρίθμητα ζωγραφικά και χαρακτικά έργα που φιλοτέχνησε έχει επιμεληθεί καλλιτεχνικά ή έχει εικονογραφήσει με χαρακτικά ή σχέδια πάνω από 200 βιβλία. Επίσης έχει φιλοτεχνήσει δεκάδες αφίσες κοινωνικού περιεχομένου. Από την ογκώδη αυτά παραγωγή αναφέρονται μόνο οι Δέκα Λευκαί Λήκυθοι μια μνημειώδης έκδοση, για την οποία εργάστηκαν ο Κεφαλληνός και οι μαθητές του.. Έλαβε μέρος και βραβεύτηκε σε διεθνείς εκθέσεις: Μόσχα, Βελιγράδι, Λειψία, Παρίσι, Λουγκάνο κ.α. ενώ για το σύνολο του έργου του βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών το 1995. Από το βιβλίο ΧΑΡΑΚΤΙΚΗ του Γ.Βαρλάμου, Εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή 2010
“Κυνηγοί στο δάσος”, Ξυλογραφία, 1960
21
22
Παιδαγωγικά
Απασφαλισμένη χειροβομβίδα με μορφή ερωτηματολογίου της Μαργαρίτας Νικολοπούλου
Οκτώβριος 2010. Πρώτη συνάντηση για το περιοδικό. Συναισθήματα σε ρυθμό allegro ma non troppo. Παλιοί φίλοι, καινούριοι προβληματισμοί και ο χειμώνας που έρχεται ξέρουμε πως θα είναι δύσκολος. «Τί μας περιμένει στο μέλλον;» μοιάζει να είναι το άδηλο ερώτημα στο μυαλό όλων τους τελευταίους μήνες Η σκέψη μου πηγαίνει στα νέα παιδιά, αυτά που ακόμα πηγαίνουν σχολείο, παίζουν, αθλούνται και δημιουργούν, χωρίς καμία έγνοια και εντελώς ανυποψίαστα για το μέλλον. Προτείνω να τους αφιερώσουμε τα «Παιδαγωγικά», να γεμίσουμε τις σελίδες με τις ελπίδες, τα όνειρα, τους φόβους, τις προσδοκίες, τα εμπόδια που θα βρουν μπροστά τους, αλλά και τα εφόδια που πρέπει να έχουν για το πολύ δύσκολο έργο που τα περιμένει... στη γωνία! Άμεσα εμπλεκόμενοι με τη νέα γενιά θα καταθέσουν τις απόψεις τους. Γονείς, εκπαιδευτικοί, καλλιτέχνες, συνδικαλιστές, όσοι με κάποιον τρόπο βρίσκονται κοντά στα παιδιά σε αυτή την ευαίσθητη και γεμάτη προοπτικές ηλικία. «Εύκολο φαίνεται» σκέφτηκα. Το ίδιο μάλλον σκέφτηκαν στην αρχή και οι αποδέκτες των ερωτηματολογίων, γιατί κανείς δεν προβληματίστηκε εξαρχής, ούτε εξέφρασε δισταγμό ή απορία σχετικά. Και περνούσαν οι εβδομάδες, ήρθαν οι Γιορτές -πιο μελαγχολικές παρά ποτέ φέτος- με το κλίμα της αβεβαιότητας να εντείνεται και την εθνική κατάθλιψη να χτυπάει κόκκινο. Πέρασαν οι Αποκριές, και μπήκε η Σαρακοστή με τα σημάδια -και όχι μόνο τα οικονομικά-να είναι κάτι παραπάνω από ανησυχητικά. Η Φύση εκδικείται με διπλό χτύπημα (σεισμό 8.9 R και γιγάντιο τσουνάμι) μια παγκόσμια υπερδύναμη, ξεσπώντας την οργή της επί δικαίων και αδίκων. Η ανθρωπότητα κρατάει την ανάσα της περιμένοντας να δει πώς θα συμπεριφερθούν και αν θα αντέξουν οι πυρηνικοί αντιδραστήρες. Και μέσα σ’ όλα αυτά ένα ερωτηματολόγιο σε καλεί να πάρεις θέση για το μέλλον της νέας γενιάς. Δύσκολο... πολύ δύσκολο.... Κάποιοι μου το είπαν με δισταγμό αλλά ευθέως, από άλλους το συμπέρανα μέσα από τις μονολεκτικές και αμήχανες ή αόριστες απαντήσεις. Συμπερασματικά: Πιο θαρραλέα θα αντιμετώπιζαν οι περισσότεροι μια απασφαλισμένη χειροβομβίδα. Πιο εύκολα θα αναμετρούνταν με το υψόμετρο του Έβερεστ παρά με το βάθος του παιδικού βλέμματος απ' το οποίο -όπως λέει κι ο Σαββόπουλος δεν μπορείς να κρυφτείς γιατί τα παιδιά «έτσι κι αλλιώς τα ξέρουν όλα» .
Πόση αγωνία έχεις όταν μεγαλώνεις ένα παιδί! Θέλεις να είναι υγιές πάντα, δυνατό, ικανό σε όλα γι’ αυτό φροντίζεις να τυγχάνει της καλύτερης μόρφωσης και φυσικά να αναπτύσσεται σε ένα περιβάλλον οικογενειακής θαλπωρής, χαράς, συμπαραστατικότητας και ιδανικών για το μέλλον. Κοιτώντας όμως το μέλλον, όλα αυτά τα εφόδια που δίνουμε στο παιδί μας είναι αρκετά για μια κοινωνία που οι αξίες έχουν πια αλλοιωθεί, ο θεσμός της οικογένειας έχει αλλάξει υφή και οι γνωστικές ικανότητες δεν αποτελούν κριτήριο πια για την καταπολέμηση της ανεργίας; Δεν ξέρω. Ένα όμως είναι σίγουρο. Η γενιά μας κληρονόμησε από τους προηγούμενους τα υπέρ της ανάπτυξης και τα κατά της σπατάλης. Η γενιά των παιδιών μας όμως πρέπει οπωσδήποτε να προσπαθήσουμε να κληρονομήσει μόνο τα υπέρ της παγκοσμιοποίησης και όχι τα κακώς κείμενα της εποχής τους (πτώση των αξιών, δήθεν καθωσπρεπισμός, κατεστραμμένο περιβάλλον, τρομοκρατία). Γι’ αυτό πρέπει ως γονείς να τα κρατούμε σε εγρήγορση και να τα μαθαίνουμε ν’ αντιστέκονται σε οτιδήποτε είναι πέρα απ’ το Μέτρο, αν θέλουμε να διαφυλάξουμε και τα ίδια και τη χώρα μας. Γιατί τα παιδιά μπορούν και πρέπει να ελπίζουν!
Παναγιώτα Μπαλινάκου Η Ιταλική κοινωνία αυτή τη στιγμή έχει χάσει τον προσανατολισμό της. Η κουλτούρα των νέων είναι «τηλεοπτική», εξαιρετικά περιορισμένη και επιφανειακή. Δεν φαίνεται να έχουν τα μέσα για να κατανοήσουν τον κόσμο τους πόσο μάλλον για να αποτελέσουν ενεργά μέρος του. Για τον λόγο αυτό παρατηρείται μια εσωστρέφεια, κλείνονται σε μικρές ομάδες όπου αισθάνονται σιγουριά -την οικογένεια, τους φίλους. Φοβούνται να αναμετρηθούν με το μέλλον. Φυσικά υπάρχει και μια μικρή μερίδα νέων που συμπεριφέρεται διαφορετικά. Δρα δυναμικά και ενεργοποιείται για το κοινό καλό, παλεύοντας υπέρ των ασθενέστερων οικονομικά μέσα από τον εθελοντισμό και τους αγώνες για δικαιοσύνη. Giampierro Tre Re
Ευχαριστώ θερμά την Παναγιώτα Μπαλινάκου, Διευθύντρια Δημοτικού Σχολείου και συγγραφέα και τον Giampierro Tre Re, Καθηγητή Πανεπιστημίου και συγγραφέα που με θάρρος αντιμετώπισαν τις ερωτήσεις για το παρόν και το μέλλον της νέας γενιάς! Μ.Ν.
Παιδαγωγικά
σκόρπιες σκέψεις για τον
αθλητισμό
Η φιλοσοφία του αθλητισμού στα Χαρούμενα Παιδιά Η εικόνα των παιδιών την ώρα του αθλητισμού πρέπει να είναι εικόνα παιδιών που παίζουν, προσπαθούν να είναι καλύτερα και απολαμβάνουν το παιχνίδι και όχι η εικόνα των φουσκωμένων υπεραθλητών που δεν βλέπουν μπροστά τους τίποτε άλλο παρά τη νίκη. Ανταγωνίζομαι μόνο τον εαυτό μου, συναγωνίζομαι με τους άλλους της ομάδας μου, παίζω ένα παιχνίδι με τα παιδιά της άλλης ομάδας κι αν χάσω δεν έχασα παρά ένα παιχνίδι ξέροντας ότι έκανα ό,τι καλύτερο μπορούσα χρησιμοποιώντας το σώμα, αλλά και το μυαλό μου. Δεν ντρεπόμαστε για το σώμα μας και συμμετέχουμε σε όλα ακόμα κι αν πιστεύουμε ότι δεν είμαστε οι καλύτεροι. Όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα θυμάμαι πάντα ότι με τα άλλα παιδιά μένω μαζί, παίζω μαζί τους και τα αγαπώ. Ο ρόλος των εθελοντών είναι ταυτόχρονα ρόλος προπονητή και διαιτητή χωρίς να χάνουν ούτε στιγμή το ρόλο του μεγάλου φίλου ή του δάσκαλου. Τα αθλήματα που καλλιεργούνται είναι: Στίβος - Ταχύτητα, αντοχή, σκυταλοδρομίες - Ρίψεις (σφαίρα, μπαλάκι) - Άλματα (μήκος) Ποδόσφαιρο Μπάσκετ Βόλλεϋ Ρακέτες Πινγκ-Πονγκ Γυμναστική Αθλήματα επίδειξης: Μπάντμιντον, Σοφτ Μπώλ, Τάε κβο ντο, Ποδόσφαιρο κοριτσιών
Τί είναι αλήθεια ο αθλητισμός και πόσο μας αφορά όλους, καταρχήν ενεργητικά για τη δική μας άθληση και έπειτα παθητικά, παρακολουθώντας τον από την τηλεόραση ή μέσω των προτύπων που αυτή διαχέει στην κοινωνία και ιδιαίτερα στη νεολαία.. Στην πρόσφατη ιστορία του ελληνικού κράτους, με τη διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων παρακολουθήσαμε όλοι την αποθέωση του πρωταθλητισμού. Είδαμε πως γίνεται άνθρωποι που χρησιμοποιούν κάθε μέσο και κάθε τρόπο προκειμένου να βγουν πρώτοι να μετατρέπονται σε εθνικά σύμβολα και να προβάλλονται ως πρότυπα στη νεολαία. Πως, άνθρωποι βάζουν σε δεύτερη μοίρα την ίδια τους την υγεία και καταστρέφουν το σώμα τους προκειμένου να κατακτήσουν ένα μετάλλιο ή ένα μεγάλο συμβόλαιο με κάποια διαφημιστική εταιρία. Είδαμε πως μπορούν να εμπορευματοποιηθούν όλες οι «ευγενείς» έννοιες του αθλητισμού και πως οι πραγματικοί πρωταγωνιστές που είμαστε όλοι εμείς, μετατρεπόμαστε σε θεατές μιας κακόγουστης παράστασης.
Τι σχέση μπορεί να έχει όμως, ο αθλητισμός, με όλα αυτά; Ο αθλητισμός είναι καταρχήν ένας τρόπος για να επιτύχεις καλή υγεία. Η άθληση μας προσφέρει ευεξία και αυξάνει τις αντοχές μας. Μας προσφέρει κοινωνικότητα, είναι ένας τρόπος επαφής και επικοινωνίας με τους άλλους ανθρώπους, ιδίως στα ομαδικά αθλήματα. Η συνεργασία είναι τις περισσότερες φορές σημαντικότερη από τις ατομικές ικανότητες του κάθε αθλητή και η διασκέδαση κατά τη διάρκεια του αγώνα είναι σημαντικότερη από το αποτέλεσμα που θα έχει αυτός. Το ζήτημα στον υγιή αθλητισμό είναι να ξεπερνάς τα δικά σου όρια, δεν τίθεται θέμα ανταγωνισμού με τους άλλους αθλητές. Αν αγαπάς το σώμα σου κάθε φορά που αθλείσαι είσαι νικητής γιατί στόχος είναι η καλή σου υγεία και η διασκέδαση κατά τη διάρκεια της άθλησης. Σε ένα φανταστικό κόσμο θα θέλαμε να υπάρχουν οι υποδομές για μαζικό ερασιτεχνικό αθλητισμό, να υπάρχουν γήπεδα, γυμναστήρια, πισίνες και πάρκα σε όλες τις γειτονιές, οι εγκαταστάσεις αυτές να είναι ανοιχτές για όλους και όλοι μας να απολαμβάνουμε τη χαρά του παιχνιδιού αλλά και την καλή υγεία που μας προσφέρει η άθληση. Οι νέοι να έχουν τη δυνατότητα να αθληθούν και να γίνονται οι ίδιοι πρωταγωνιστές, αντί να (κ)οπαδοποιούνται παρακολουθώντας αγώνες από κάποιον καναπέ ή από κάποια εξέδρα. Ας προσγειωθούμε όμως στην πραγματικότητα κι ας δούμε τι μπορούμε να κάνουμε εμείς, στην κατασκήνωση. Στα μικρότερα κυρίως παιδιά στόχος μας πρέπει να είναι να μάθουνε να αγαπάνε το παιχνίδι, παίζοντας πολλά διαφορετικά αθλήματα που το καθένα από αυτά γυμνάζει άλλα μέρη του σώματος να τα μάθουμε να χρησιμοποιούνε το κορμί τους σωστά και αρμονικά. Μέσα από τον αθλητισμό στα παιδιά μαθαίνουμε τη συνεργασία και την αλληλεγγύη και μπορούν να δουν στην πράξη ότι η επιτυχία έρχεται από τη συλλογική προσπάθεια και πως δεν αρκούν οι ατομικές ικανότητες του καθένα. Χειροκροτώντας την προσπάθεια τους και όχι μόνο τα αποτελέσματα, επικροτώντας το «ευ αγωνίζεσθαι» και όχι τη νίκη πάση θυσία τους δείχνουμε τα πρότυπα του υγιούς αθλητισμού. Επικεντρώνοντας στη διασκέδαση και την αυτοβελτίωση του κάθε παιδιού μέσα από τη συλλογική προσπάθεια κατά τη διάρκεια της άθλησης, τα μαθαίνουμε να έχουν εμπιστοσύνη στις δυνατότητές τους, αλλά και να εμπιστεύονται τον «διπλανό» τους, το φίλο τους, το συνάνθρωπο. Μειώνοντας τον ανταγωνισμό, αλλά και τη σημαντικότητα της νίκης ή της ήττας σε έναν αγώνα δίνουμε έμφαση στην αγάπη για την ίδια την άθληση.. ... γιατί καμιά φορά και το να χάνεις είναι νίκη!
Αλέξανδρος Κυτίνος
23
24
Ιστορίες για τη διατήρηση της φύσης
πόλεμοι και μύθοι για το δάσος της Κατασκήνωσης Τρεις... "πόλεμοι" και ένας μύθος συνδέουν την ιστορία του δάσους της χαλέπιας Πεύκης στο όρος Πατέρας με τις Κατασκηνώσεις Χαρούμενα Παιδιά Χαρούμενα Νιάτα. Η 60χρονη κοινή πορεία ξεκινά όταν ο παπα Πυρουνάκης με τη βοήθεια της εταιρείας ΤΙΤΑΝ -μιας και τα παιδιά των εργαζομένων στο εργοστάσιο της Ελευσίνας επρόκειτο να αποτελέσουν τους πρώτους φιλοξενούμενους- αγόρασε το κτήμα που τώρα ανήκει στο
Σωματείο. Τα πρώτα χρόνια, διηγούνταν οι παλιότεροι ένα μονοπάτι που είχαν ανοίξει οι ρετσινάδες της περιοχής οδηγούσε από τον Εθνικό δρόμο στον Άγιο Γεώργιο Με μια μπουλντόζα της Αεροπορίας και με μπροστάρη τον κ. Αντώνη Καλλίτση μικροί και μεγάλοι άνοιξαν τον δρόμο στα χνάρια του κεντρικού μονοπατιού των ρετσινάδων...
Ο πρώτος "πόλεμος" Οι ρετσινάδες, ένα παραδοσιακό επάγγελμα που έχει τις ρίζες του στην αρχαιότητα, ήταν τραχείς άντρες με ροζιασμένα χέρια που ξεφύτρωναν ξαφνικά μέσα από το δάσος και με ένα σκεπάρνι πλήγωναν τα πεύκα. Στο κάτω μέρος της «πληγής» στερέωναν με καρφιά ένα κομμένο κονσερβοκούτι. Εκεί έσταζε αργά-αργά το κεχριμπαρένιο λαμπερό ρετσίνι μέχρι να το μαζέψουν και με μουλάρια να το μεταφέρουν στο εργοστάσιο για να μετατραπεί σε νέφτι και κολοφώνιο ή να προστεθεί στο κρασί “ρετσίνα”, ένα λαϊκό ποτό ευρείας κατανάλωσης. Ξέσπασε τότε ο πρώτος “πόλεμος” για το δάσος. Οι μεγάλοι διαμαρτύρονταν στους ρετσινάδες γιατί τα πεύκα της Κατασκήνωσης αδυνάτιζαν και κάποια ξεραίνονταν. Τα παιδιά με μανία ξήλωναν τα ντενεκεδάκια των ρετσινάδων που ήταν διάσπαρτα στο δάσος. Όπου και να ήταν τα έβρισκαν και αψηφώντας την μαυρίλα και την ενοχλητική αίσθηση της κόλλας τα έριχναν κάτω ελπίζοντας ότι οι ρετσινάδες δεν θα τα ξανάβαζαν. Οι ρετσινάδες δεν ήταν βέβαια και τόσο «κακοί» αφού προστάτευαν το δάσος που ήταν πηγή ζωής και πλούτου γι’ αυτούς. Καθάριζαν τα πουρνάρια γύρω από τα μεγάλα πεύκα και έκοβαν τα χαμηλά κλαδιά για να μπορούν να πελεκήσουν τα πεύκα. Τα ξύλα τα χρησιμοποιούσαν στους φούρνους που έφτιαχναν κοντά στα «κονάκια» που έμεναν. Ιστορίες που έφταναν σαν παραμύθια στους μικρούς έλεγαν πως σε όλη την περιοχή υπήρχαν καμίνια που έφτιαχναν ξυλοκάρβουνα ίσως και ασβέστη από τα πλούσια σε ασβεστόλιθο εδάφη. Οι ρετσινάδες έχασαν τον πόλεμο όχι από τους πιτσιρικάδες της Κατασκήνωσης, αλλά από τη βιομηχανία πετρελαίου που δημιούργησε φθηνότερα διαλυτικά. Δεν πειράζει. Ας υποστούν οι μικροί άλλη μία αδικία της ιστορίας...
Εν τω μεταξύ, καθώς τα καλοκαίρια το δάσος έσφυζε από παιδικές φωνές, και ζωή, ήταν αδύνατον η καλπάζουσα φαντασία των παιδιών να μην μπολιάσει με ιστορίες και μυθοπλασίες τον χώρο. Το Δάσος δεν ήταν καταφύγιο μόνο για τα παιδιά και τους ανθρώπους της Κατασκήνωσης, αλλά όπως αναφέρει ο μύθος εκεί είχαν κρυφτεί αντάρτες οι οποίοι αρνήθηκαν να παραδώσουν τα όπλα μετά τη συνθήκη της Βάρκιζας. Κάτοικοι της περιοχής πίστευαν πως αυτοί, είχαν κρύψει στην περιοχή χρυσαφικά και λίρες. Έτσι έφτανε εκεί ο απόηχος ενός πραγματικού πολέμου, του Εμφυλίου. Τα παιδιά τα βράδια αφουγκράζονταν τα βήματα των ανταρτών, αλλά τους χειμώνες κάποιοι έφερναν ανιχνευτές μετάλλων που «χτύπαγαν» κοντά στο βωμό. Αγνοούσαν ότι εκεί ήταν θαμμένα παλιά βαρέλια από την κατασκευή της πρώτης κουζίνας. Και έσκαβαν και έσκαβαν... Ο δεύτερος "πόλεμος" Καθώς έφευγαν οι ρετσινάδες, κατέφθαναν οι βοσκοί. Στα τέλη της δεκαετίας του ‘40 μια μεγάλη πυρκαγιά είχε κατακάψει την περιοχή, έτσι δημιουργήθηκαν πλούσια βοσκοτόπια. Κατσίκια και πρόβατα μασουλούσαν συνέχεια τα χορτάρια και τα τρυφερά δενδράκια που πάλευαν να επιβιώσουν και δεν επέτρεπαν την φυσική αναδάσωση. Για πολλά χρόνια οι σχέσεις με τους «βλάχους», όπως φώναζαν τους βοσκούς, ήταν τεταμένες. Καυγάδες, απειλές από τη μια επισημάνσεις και διαβήματα από την άλλη. Η λύση δόθηκε με την εγκατάσταση συρματοπλέγματος που περιβάλλει τα 37 από τα περισσότερα από 100 στέμματα που ανήκουν στην Κατασκήνωση. Αν και περιορίστηκαν οι ανοιχτοί ορίζοντες, το δάσος της κατασκήνωσης αναπτύχθηκε και ξεχωρίζει από τα άλλα της περιοχής.
μυθολογία και ιστορία
Το όρος Πατέρας και η Αρχαία Ερένεια.
Παρ’ όλα αυτά το κακό δεν σταμάτησε. Το 1985 μια νέα μεγάλη πυρκαγιά, σίγουρα εμπρησμός, κατέστρεψε μια έκταση 200.000 στρεμμάτων που έφθανε μέχρι τα Μέγαρα. Για να δημιουργηθούν και πάλι βοσκοτόπια. Καταστράφηκε ένα μεγάλο μέρος του νέου δάσους της Κατασκήνωσης, αλλά όχι τα κεντρικά μεγάλα πεύκα. Είκοσι χρόνια μετά η Κατασκήνωση αποκτά ένα ολοκληρωμένο σύστημα πυρόσβεσης. Το 1986 τέθηκε το ερώτημα της αναδάσωσης. Αφήνουμε τη φύση να ακολουθήσει τους νόμους της ή αναδασώνουμε; Η επιμονή κάποιων να αφήσουμε τη φύση να κάνει τη δύσκολη δουλειά αποδείχθηκε σωστή και την επόμενη άνοιξη εκατοντάδες μικρά πεύκα πάσχιζαν να επικρατήσουν. Από τότε πρόβλημα είναι το αραίωμα της πυκνής βλάστησης με τα πεύκα, τα πουρνάρια και τις βελανιδιές. Καθώς τα χρόνια περνούν η Κατασκήνωση παύει να είναι απομονωμένη. Η περιοχή άρχισε να «αναπτύσσεται» οικιστικά με την μέθοδο των αυθαιρέτων. Ο -μέχρι πρότινος- χωματόδρομος στρώθηκε με άσφαλτο και έφτασε μέχρι το Πόρτο Γερμενό, αντί για την Ψάθα που ήταν τα αρχικά σχέδια. Αυτοκίνητα με τα φώτα και τις εξατμίσεις τους καταστρέφουν τη σιωπή της νύχτας και εξαφανίζουν το θρόισμα των πεύκων. Η επαναστατική σκέψη των στελεχών στις μυστικές νυκτερινές συναντήσεις τους τα οδηγεί στο να εξετάζουν το όνειρο μιας δυναμικής παρέμβασης με την “ανατίναξη του νέου δρόμου”. Δεν το τόλμησαν ποτέ... Το βιοτικό επίπεδο ανεβαίνει, ο τρόπος ζωής παιδιών και στελεχών αλλάζει, οι απαιτήσεις της Νομαρχίας αυξάνονται. Τα χωμάτινα δάπεδα των σκηνών επιστρώνονται ένα-ένα με τσιμέντο, οι σκηνές του 1950 έχουν παλιώσει πολύ, το ίδιο και τα κτήρια. Ο ανθρώπινος “πολιτισμός” επιτίθεται. Συζητείται για πολύ καιρό το αν θα έπρεπε να φτιαχτούν σπιτάκια στο δάσος ή να κατασκευαστούν νέες σύγχρονες σκηνές. Έγινε μια δοκιμή με τη βιβλιοθήκη στη θέση μιας παλιάς σκηνής. Αποφασίστηκαν σκηνές για να διατηρηθεί ο χαρακτήρας της Κατασκήνωσης αλλά και για να μην επηρεάζεται το δάσος από τα κτίσματα τον υπόλοιπο χρόνο. Η νέα κουζίνα έγινε τριπλάσια σε μέγεθος, χωρίς να ξεπερνά σε ύψος την παλιά και είναι κρυμμένη από τα πεύκα. Όσα έγιναν και όσα θα γίνουν θα πρέπει να συνεπάγονται την μικρότερη ενόχληση στο δάσος και τους οργανισμούς που ζουν εκεί. Ο τρίτος "πόλεμος" Ο τρίτος πόλεμος έχει ξεκινήσει εδώ και μερικά χρόνια με τη βαμβακίαση. Για μια ακόμα φορά οι χαρτογιακάδες του Υπουργείου Γεωργίας έκαναν το θαύμα τους φέρνοντας από το εξωτερικό το έντομο Marchalina Hellenica που τρέφεται με τους χυμούς του κορμού των πεύκων που παράγουν πευκόμελο. Ο εχθρός είναι ακόμα πολύ ισχυρός και έχει καταστρέψει πολλά μεγάλα πεύκα, κυρίως όσα ήταν πελεκημένα από τους ρετσινάδες. Δοκιμάσαμε πλύσιμο με πίεση, δοκιμάσαμε κόλλες. Ίσως πρέπει να περιμένουμε άλλα έντομα-θηρευτές ή πουλιά. Μαζί με τους μηχανισμούς της φύσης θα παλέψουμε και θα τα καταφέρουμε!
Πέτρος Καλλίτσης- Θάνος Σαγιάς
Το Όρος Πατέρας αποτελεί το ορεινό άκρο της Αττικής στα βορειοδυτικά και είναι προέκταση της Πάρνηθας ενώ συνδέεται μέσω της κοιλάδας των Βιλλίων με τον Κιθαιρώνα. Ο Πατέρας έχει δύο κορυφές. Η ανατολική κορυφή είναι η Ντουσκιά και η δυτική το Λιοντάρι, η ψηλότερη του Πατέρα, με υψόμετρο 1132 μ.. Η έκταση του Πατέρα καλύπτει ένα μεγάλο τμήμα της βορειοδυτικής Αττικής και χωρίζει το Θριάσιο Πεδίο από την πεδιάδα των Μεγάρων. Το πέτρωμα του είναι ιδιαίτερα σκληρό, με χαρακτηριστικό κοκκινόχωμα. Ο Πατέρας είναι ένα βουνό άγνωστο στους περισσότερους και εντελώς παραμελημένο. Στη χλωρίδα της περιοχής κυριαρχεί η Χαλέπια πεύκη, τα πουρνάρια, η αγριοκουμαριά, η γκορτζιά, η ελιά, ο σχίνος αλλά και η ανεμώνη, ο κρόκος, η παπαρούνα, η αγριομαργαρίτα, το γαϊδουράγκαθο. Φίδια, σκαντζόχοιροι, χελώνες αλλά και κάργιες, κουκουβάγιες, καρακάξες, τσαλαπετεινοί είναι μερικά είδη της πανίδας του Πατέρα. Στην περιοχή του Πατέρα αρχαιολογικό ενδιαφέρον έχουν το φρούριο της αρχαίας Ερένειας, η ακρόπολη της αρχαίας Ερένειας καθώς και ένας οχυρωματικός πύργος στη θέση Μύλος. Δυστυχώς, οι αρχαιότητες είναι εγκαταλελειμμένες και η πρόσβαση σε αυτές είναι δύσκολη, αφού η θαμνώδης βλάστηση είναι πυκνή. Η Ερένεια ήταν μια συνοριακή πόλη. Ο Παυσανίας αναφέρει πως ανήκε στα Μέγαρα, άλλοι όμως πιστεύουν πως ανήκε στην Αθήνα. Η Ερένεια βρίσκεται στη θέση Άγιος Γεώργιος της κοιλάδας των Κούνδουρων. Διαθέτει φρούριο ελλειπτικής κάτοψης, το νότιο τείχος του οποίου ενισχύεται από τρεις ημικυκλικούς πύργους και χρονολογείται στον 5ο αιώνα π.Χ. Η κοιλάδα των Κούνδουρων εκτός του φρουρίου έχει σειρά πύργων που επικοινωνούν οπτικά μεταξύ τους προς όλες τις κατευθύνσεις. Αυτοί κατά το παρελθόν ενίσχυαν τον έλεγχο της συνοριακής γραμμής των δύο πόλεων-κρατών. Το ορεινό σύνορο των δύο χωρών στο νοτιότερο τμήμα, είναι το όρος Τρικέρατο, που χωρίζει το Μεγαρικό από το Ελευσινιακό πεδίο. Η Μυθολογία αναφέρει πως κοντά στην Ερένεια τα πενήντα λυσσασμένα σκυλιά της θεάς Άρτεμης κυνήγησαν και κατασπάραξαν τον Ακταίονα επειδή την είδε να κάνει μπάνιο γυμνή στον Κιθαιρώνα. Η μητέρα του Ακταίονα, Αυτονόη που ήταν κόρη του Κάδμου του βασιλιά της Θήβας, πήγε στην Ερένεια όπου και πέθανε από τη λύπη της. Παράσταση του Ακταίονα και της μητέρας του έχουμε σε σαρκοφάγο στο Λούβρο, τοιχογραφία στην Πομπηία, αλλά και σε αρχαία αγγεία και νομίσματα.
Τα παιδιά της Κατασκήνωσης επισκέπτονται συχνά το κάστρο της Αρχαίας Ερένειας
25
26
Περι-βάλλοντας
τι κάνουμε για το δάσος που μας φιλοξενεί
Από τότε που έγινε συνείδηση ότι μια από τις μεγαλύτερες απειλές για τον πλανήτη είναι η υπερθέρμανση λόγω του φαινομένου του θερμοκηπίου, και ότι τα δάση είναι με απόσταση ο πιο σημαντικός παράγοντας άμυνας απέναντι σ΄αυτήν την απειλή, άρχισαν οι πρώτες φωνές για την προστασία των δασών από το μεγαλύτερο εχθρό τους: τον άνθρωπο. Οι ανθρώπινες δραστηριότητες είναι αυτές που έχουν περιορίσει παγκοσμίως την έκταση των δασών: η από αρχαιοτάτων χρόνων μετατροπή τους σε καλλιεργήσιμη γη, η κτηνοτροφία, η υλοτόμηση για παραγωγή ξυλείας κατασκευών και κάρβουνου, η όξινη βροχή, η οικοπεδοποίησή του είναι κάποιες από τις κύριες αιτίες, ενώ οι πυρκαγιές, όσο και αν στην πλειοψηφία τους είναι τυχαίες, οφείλονται κατά κανόνα σε ανθρωπογενείς παράγοντες. Το μέρος του δάσους που βρίσκεται μέσα και γύρω από την Κατασκήνωση δεν αποτελεί εξαίρεση. Έχει υποφέρει τόσο από τις παραδοσιακές απειλές (πυρκαγιές, βόσκηση), όσο και από τις ανθρώπινες δραστηριότητες εκμετάλλευσης (ρητινοκαλλιέργεια, βαμβακίαση). Αποτέλεσμα είναι, ιδιαίτερα στην κεντρική περιοχή, η Κατασκήνωση να εμφανίζει όψη αραιοκατοικημένης εξοχής, λιγοστά γερασμένα και μισοξεραμένα δέντρα και ελάχιστη φυσική σκιά. Και η κατάσταση αυτή χρόνο με το χρόνο χειροτερεύει, χωρίς να υπάρχουν σημάδια βελτίωσης. Στο κείμενο του φίλου Πέτρου Καλλίτση που δημοσιεύεται σ’ αυτό το φύλλο του Θροϊσματος γίνεται μια πετυχημένη αναφορά στους τρεις πολέμους που θέατρό τους είχαν το Δάσος της Κατασκήνωσης: του ρετσινιού, των βοσκοτόπων και της βαμβακίασης. Για τις πυρκαγιές δεν αναφέρεται ο όρος πόλεμος, ίσως διότι ο πόλεμος είναι διαρκής και οι εχθροί είναι πολλοί και κατά κανόνα αόρατοι. Για την αποκατάσταση του δάσους, ειδικά μετά από μια φωτιά, έχει ειπωθεί η φράση «να αφήσουμε τη φύση να κάνει τη δουλειά της». Πολύ σωστά. Η φύση θα διαλέξει τις πιο κατάλληλες ποικιλίες, τους σωστούς φυσικούς ρυθμούς και τις ισορροπίες των οικοσυστημάτων, την προσαρμογή στις καιρικές συνθήκες και την άμυνα από αυτές και τόσα άλλα που δημιούργησαν μέσα στις προηγούμενες χιλιετίες (τουλάχιστον) τα δάση που μέσα σε μερικές δεκαετίες ξεπαστρεύουν τα οργανωμένα αλλά και τα ατομικά ανθρώπινα συμφέροντα(;). Για να κάνει όμως απερίσπαστη τη δουλειά της θα πρέπει να αποσυρθεί ο ανθρώπινος παράγοντας, τοπικός και οικουμενικός.
Μεταφέροντας αυτά τα γενικόλογα στην κλίμακα της Κατασκήνωσης, σημαίνει ότι η μόνη περιοχή όπου λειτουργεί ο κανόνας της αυτοαναγέννησης του δάσους είναι η δύσβατη περιοχή πάνω από τις σκηνές και έξω από την περίφραξη. Εκεί όντως η φύση έχει κάνει πολύ καλά τη δουλειά της, ίσως γιατί δεν προσφέρεται ως πεδίο μάχης για το δεύτερο και τρίτο πόλεμο (ο εχθρός του πρώτου πολέμου έχει εκλείψει προ πολλού). Το πρόβλημα είναι τι γίνεται με την υπόλοιπη περιοχή όπου είναι καταφανής η ήττα, παρά τις κάποιες αμυντικές προσπάθειες (περίφραξη δενδρυλλίων, κόλλες στους κορμούς, περιορισμένη δενδροφύτευση). Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι, ανεξάρτητα από τις καλές προθέσεις μας, και μόνο η παρουσία της Κατασκήνωσης στο δάσος δημιουργεί μια τέταρτη αντιπαλότητα, ας μην τη χαρακτηρίσουμε πόλεμο. Είναι αυτή που υπάρχει ανάμεσα στο δάσος και κάθε οικιστή, όσο διακριτικός και καλοπροαίρετος και αν είναι αυτός. Παρόλο που η Κατασκήνωση έχει επιλέξει ήπιες μορφές παρέμβασης (σκηνές αντί κτιστών μικρών σπιτιών, χαμηλά και αισθητικά φιλικά προς το περιβάλλον κτίρια, χωμάτινους δρόμους, αποφυγή κοψίματος δέντρων) και εφαρμόζει αυστηρούς κανόνες προστασίας του δάσους από τη φωτιά, τα σκουπίδια, τα απόβλητα κλπ, δεν παύει να αποτελεί έναν παράγοντα που εμποδίζει την αναγέννηση του δάσους και, αθέλητα ίσως, μπορεί να προκαλέσει και ζημιά. Για τους λόγους αυτούς, δεν αρκεί να παίρνουμε μέτρα προστασίας του δάσους, όπως είναι το νέο σύστημα πυροπροστασίας. Πρέπει να προχωρήσουμε με κάποιες πιο αποφασιστικές και οργανωμένες ενέργειες για την αναπλήρωση του χαμένου δάσους ή την υποκατάστασή του από καλλιεργημένα φυτά. Οι δικές μας εμπειρικές γνώσεις και οι συμβουλές και τα δενδρύλλια που μας δίνουν οι δασικές υπηρεσίες δεν είναι αρκετά. Πρέπει να επεξεργαστούμε ένα ολοκληρωμένο μακρόχρονο σχέδιο με τη βοήθεια κάποιων ειδικών. Τα χαρακτηριστικά των ειδών που θα επιλεγούν, η χωροθέτησή τους, η προστασία τους, η υποστήριξή τους (τουλάχιστον στο στάδιο της αρχικής ανάπτυξης) και τα σχετικά τεχνικά έργα θα πρέπει να μελετηθούν σχολαστικά και η υλοποίηση να πάρει σοβαρή προτεραιότητα. Καλό είναι στο μέλλον να εξετάζουμε κάθε νέα σοβαρή κατασκευαστική παρέμβασή μας στο χώρο της Κατασκήνωσης με τη φιλοσοφία που κυριάρχησε όταν μπήκε το δίλημμα σπιτάκια ή σκηνές. Τότε, πολύ σωστά, επιλέχθηκαν οι σκηνές. Ας κρατήσουμε αυτή τη γραμμή-ένα ακόμα δείγμα σεβασμού προς το Περιβάλλον.
Κώστιας Αλεξανδρίδης
ας βάλουμε το ποδήλατο στη ζωή μας
ορθοπεταλιές στην Κατασκήνωση Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι το ποδήλατο τα τελευταία δυοτρία χρόνια γνωρίζει μια πρωτοφανή δημοσιότητα, σε σημείο που έγινε σημαία για μια σειρά πρόσωπα της κεντρικής πολιτικής σκηνής, από τον Πρωθυπουργό μέχρι υποψήφιους δημοτικούς άρχοντες, εκλεγμένους και μη. Έτσι σήμερα βλέπουμε να γίνεται πολλή συζήτηση για εναλλακτικούς τρόπους αστικής μετακίνησης, στους οποίους κεντρικό ρόλο παίζει το ποδήλατο, είτε αυτόνομα είτε σε συνδυασμό με άλλα μέσα. Και όχι μόνο αυτό: δειλά-δειλά, και όλο και πιο συχνά, άνθρωποι διαφόρων ηλικιών αποφασίζουν να αφήσουν κατά μέρος το ΙΧ τους και να δοκιμάσουν άλλους τρόπους μετακίνησης: Τα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς, το ποδήλατο, αλλά και ... τα πόδια τους. Και φαίνεται ότι δεν πρόκειται για μια μόδα που, όπως πολλές άλλες, μετά από μερικά χρόνια θα ξεφουσκώσει. Στην περίπτωση του ποδηλάτου, υπάρχουν μια σειρά γεγονότα που ενισχύουν αυτή την τάση. Πρώτα απ΄ όλα η κρίση, που όχι μόνο περιόρισε τα εισοδήματα (άρα και τα διαθέσιμα για τις μετακινήσεις) αλλά έστρεψε το κράτος να αναζητήσει πρόσθετα έσοδα από τα μηχανοκίνητα μέσα μεταφοράς (τιμές καυσίμων, διόδια, εισφορές), κάνοντας ακόμα πιο ασύμφορη τη χρήση του ΙΧ. Έπειτα, η δημιουργία υποδομών που διευκολύνουν τη χρήση του ποδηλάτου (ποδηλατόδρομοι, σήμανση δρόμων, θέσεις στάθμευσης) και η δυνατότητα μεταφοράς ποδηλάτων σε κάποια ΜΜΜ (Προαστιακός, Ηλεκτρικός και τραμ προς το παρόν). Τέλος, μια κάποια αστυνόμευση για την προστασία των πεζοδρόμων, ποδηλατοδρόμων, διαβάσεων από την ασυδοσία των γιωταχίδων. Αλλά το πιο θετικό είναι οι αλλαγές στη νοοτροπία, τόσο αυτών που αποφάσισαν να βάλουν το ποδήλατο στη ζωή τους, όσο και αυτών που για διάφορους λόγους δεν μπορούν ή δεν θέλουν να ξεκολλήσουν από το ΙΧ ή το μηχανάκι. Οι πρώτοι γίνονται όλο και περισσότεροι (αρκετοί μάλιστα οργανώνονται σε ομάδες προπαγάνδας και διεκδίκησης), ενώ οι δεύτεροι αρχίζουν να βελτιώνουν τις οδηγητικές τους συνήθειες (ασφάλεια, προτεραιότητα, στάθμευση) προς όφελος . Τα αποτελέσματα είναι πλέον ορατά και στις μικρές πόλεις, κάποιες από τις οποίες υπήρξαν πρωτοπόροι, αλλά και στις δυο μεγαλουπόλεις της Ελλάδας
Δεν πρέπει όμως να ξεχνάμε ότι το ποδήλατο είναι το ιδανικό μέσο για μικρές και μεγάλες διαδρομές αναψυχής στην εξοχή, είτε αυτές είναι ξεκούραστες βόλτες στα πεδινά μέρη είτε είναι ζόρικες αναβάσεις σε λόφους και βουνά. Στο βουνό που φιλοξενεί την Κατασκήνωση, και ειδικότερα στη γειτονική περιοχή υπάρχουν όμορφες και ήπιας δυσκολίας διαδρομές που τα παιδιά θα μπορούσαν να τις διατρέξουν με ποδήλατα και μ’ αυτόν τον τρόπο να γνωρίσουν τα καλά της ορεινής ποδηλασίας. Φυσικά μια τέτοια δραστηριότητα χρειάζεται καλή προετοιμασία και οργάνωση, ενώ θα πρέπει να παρθούν όλα τα μέτρα για να μην υπάρξουν ατυχήματα. Αυτό θα το πετύχουμε σχεδιάζοντας προσεκτικά τις διαδρομές και διδάσκοντας στα παιδιά τους κανόνες ασφαλούς ποδηλασίας. Στη διαδικασία αυτή τα παιδιά θα μάθουν πως προετοιμάζουμε το ποδήλατο, πως κινούμαστε στο δρόμο, πως αντιμετωπίζουμε τις δυσκολίες και γενικά θα εξοικειωθούν με τις σωστές πρακτικές της ποδηλασίας. Αυτή η δραστηριότητα μπορεί να εφαρμοστεί πειραματικά κατά την φετινή κατασκηνωτική περίοδο και, αν πετύχει, να μπει στο κανονικό πρόγραμμα της Κατασκήνωσης. Μια ιδέα θα ήταν να δημιουργηθεί ένας Όμιλος Ποδηλάτου με μικρό αριθμό μεγάλων παιδιών, αγοριών και κοριτσιών, στον οποίο θα συζητούνται τα γενικά και τα ειδικά θέματα που έχουν σχέση με την ποδηλατοκίνηση, ενώ ταυτόχρονα να υπάρχει και πρακτική εφαρμογή. Η πιο βασική προϋπόθεση για να υλοποιηθεί η ιδέα, πέρα από τη συμμετοχή στελεχών, είναι να σχηματιστεί ο πρώτος στόλος ποδηλάτων. Εδώ μπορεί να λειτουργήσει η λογική της ανακύκλωσης- επαναχρησιμοποίησης. Να μαζέψουμε δηλαδή έναν αριθμό παλιών ποδηλάτων που βρίσκονται σε αχρηστία και να τα επισκευάσουμε. Σε πρώτη φάση τα μεταχειρισμένα ποδήλατα θα αναζητηθούν μεταξύ των μελών και φίλων της Κατασκήνωσης. Φίλοι αναγνώστες του Θροϊσματος. Αν έχετε ένα ποδήλατο που είτε είναι παροπλισμένο είτε δεν θα το χρησιμοποιήσετε τον ερχόμενο Ιούλιο, μπορείτε να το διαθέσετε για τα παιδιά της Κατασκήνωσης. Μετά το τέλος της κατασκηνωτικής περιόδου μπορείτε να το πάρετε πίσω (να μια ευκαιρία να μπείτε στον κύκλο της ποδηλατοκίνησης) ή να το προσφέρετε στα Χαρούμενα Παιδιά Χαρούμενα Νιάτα.
Κώστιας Αλεξανδρίδης
27
28
από το τεύχος 13...
μικρό οδοιπορικό Μάϊος-Ιούνιος, Πυρόσβεση και Γήπεδο Αυτό το βάσανο πότε θα τελειώσει; Η νέα εγκεκριμένη από την Πυροσβεστική μελέτη υλοποιείται με σωληνώσεις και εξαρτήματα που μας πρόσφεραν και πολλή προσωπική δουλειά από τον Αντώνη, τον Κώστια και αρκετούς ακόμα. Το νέο γήπεδο ποδοσφαίρου είναι έτοιμο. Βάζουμε τα γκολπόστ και τις γραμμές και παίζουμε. Μάιος, Γάμος Το τετραήμερο 20-24 Μαϊου 2010 οι περισσότεροι από τους εθελοντές είναι στα Χανιά. Ο Νομικός μας Σύμβουλος Αντώνης Καλλίτσης και η Γιατρίνα μας Ειρήνη Σπυριδάκη ενώνουν τις ζωές τους και εμείς το γλεντάμε με τη ψυχή μας. Éïýíéïò, Έλληνες και ξένοι εθελοντές Πολλά ραντεβού με νέους ανθρώπους που ενδιαφέρονται να ανέβουν σαν ομαδάρχες στη Κατασκήνωση. Νέα, πολύ ενδιαφέροντα πρόσωπα που αφήνουν υποσχέσεις. Ο Αλέξανδρος, ο Θάνος, η Μύριαμ, ο Θωμάς, η Ιόλη και άλλοι θα είναι για πρώτη φορά μαζί μας. Οι εθελοντές της SCI θα είναι για 8η χρονιά μαζί μας. Η Natalyia από την Ρωσία, ο Ivan από την Σερβία, η Beata από την Πολωνία και ο Dimitris από το Βέλγιο θα ξανάρθουν σαν δικοί μας εθελοντές. Éïýíéïò, εγγραφές παιδιών Η Αγγελική στην Ελευσίνα και η Μαρία στην Αθήνα κάνουν τις εγγραφές. Αρκετές ΜΚΟ χάνουν λόγω της οικονομικής κρίσης τους υπαλλήλους τους και δεν έχουν παιδιά. Μας λείπουν κορίτσια αλλά οι εγγραφές των αγοριών τελειώνουν σε δύο βδομάδες. Είναι τόσα πολλά τα παιδιά που έχουν ανάγκη. Θα είναι μαζί μας παιδιά που ζουν στην Ελευσίνα και πηγαίνουν το χειμώνα στη Φιλική Φωλιά και παιδιά της πόλης που έρχονται στην κατασκήνωση. Γράφονται ακόμα παιδιά που υπέδειξε η Κοινωνική Υπηρεσία του Δήμου Ελευσίνας ο Ερυθρός Σταυρός τα Χωριά SOS
και η Τανζανική Κοινότητα. Λίγοι γονείς είναι παρόντες στη συνάντησή μας μαζί τους. 30 Éïõνßïõ, τα σεμινάρια τελειώνουν Ο κύκλος των 8 σεμιναρίων κλείνει στα τέλη Ιουνίου ενώ οι συναντήσεις για τα προγράμματα Ψυχαγωγίας και Ομίλων ολοκληρώνονται. Στις 30/6 γίνεται η τελευταία συνάντηση και ανακοινώνεται η οργανωτική δομή της Κατασκήνωσης με Διευθυντή για 20η συνεχόμενη χρονιά τον Πέτρο. Ζεστό κλίμα και μεγάλη διάθεση για δουλειά με τα παιδιά. Με πλειοψηφία αποφασίζεται ότι οι κραυγές των ομάδων θα έχουν θέμα τα Λαχανικά. 2 Éïõλßïõ, Προκατασκηνωτική Πολλή δουλειά την ημέρα και τραγούδια τα βράδια. Πολλοί εθελοντές και φίλοι ετοιμάζουν τα πάντα. Στήνουν σκηνές και μεταφέρουν κρεβάτια, καθαρίζουν κουζίνα και τουαλέτες, ξαναβάφουν όλα τα κτίρια, μαζεύουν τα κομμένα πουρνάρια ετοιμάζουν γήπεδα και χειροτεχνία, βάζουν μπροστά το Βιολογικό καθαρισμό. Την Δευτέρα το πρωί όλα είναι στη θέση τους, λαμπερά και καθαρά. 5 Ιïõëßïõ, τα παιδιά φθάνουν Τα τρία πούλμαν έρχονται με 77 αγόρια και 53 κορίτσια. Τα παιδιά και οι εθελοντές ενώνονται για να δημιουργήσουν μια άλλη κοινωνία που μπορεί να μοιάζει σε ορισμένα σημεία με την ουτοπική κοινωνία που ονειρευόμαστε. Μια κοινωνία που δεν κάνει διακρίσεις, που δίνει την ευκαιρία στον καθένα να δείξει τα ταλέντα του. Φιλικότητα, ποιότητα ζωής, διάθεση προσφοράς, έκδηλα συναισθήματα, αγάπη διαχέονται στον ορίζοντα και περιορίζουν τις δυσκολίες. Ιïύëιος, Επισκέψεις Η Οδοντιατρική κινητή μονάδα των Γιατρών του Κόσμου φθάνει στην Κατασκήνωση και εξετάζει όλα τα παιδιά. Στις 21 Ιουλίου έγινε η Γιορτή των φίλων που συγκέντρωσε 150 φίλους, μέλη και παλιά στελέχη. Είδαν την Έκθεση Χειροτεχνίας, απόλαυσαν όλοι
τον Απρίλιο του 2010 φτάνει σε σας το τεύχος 13 κι από τότε πολλά έγιναν στο μικρό μας χώρο... την εξαιρετική μαγειρική του Chef μας, του κ.Βασίλη και στη συνέχεια ανέβηκαν στο Θέατρο για να παρακολουθήσουν τη Ψυχαγωγία. Δεν ήταν όμως μόνο αυτή, η στιγμή που ήταν μαζί μας «ξένοι». Η Κατασκήνωση είναι και πάλι καταξιωμένη στις συνειδήσεις πολλών ανθρώπων ενώ όσοι έρχονται εκεί έστω και για λίγες ώρες διαπιστώνουν τη ποιότητα της δουλειάς που γίνεται και φεύγουν ενθουσιασμένοι. Εκτός από τα υπηρεσιακά κλιμάκια της Νομαρχίας και της Πυροσβεστικής μας επισκέφθηκαν εκπρόσωποι της Γ.Γ.Νέας Γενιάς, ο επιθεωρητής της TUV Hellas για τις πιστοποιήσεις ISO 9001 και 22000, οι Πρόσκοποι της Ελευσίνας, το ΚΕΑΝ, εκπρόσωποι του Ιδρύματος Λάτση ενώ η Φιλαρμονική Ελευσίνας μας χάρισε μια υπέροχη Ψυχαγωγία στις 14 Ιουλίου. 25 Éïõëßïõ, τα παιδιά φεύγουν Η Κατασκήνωση τελειώνει πάντα με ένα κρεσέντο δράσης. Τα παιδιά παρουσιάζουν τη δουλειά του Ομίλου τους και προσπαθούν για το καλύτερο στους αγώνες στίβου, οι εθελοντές ντυμένοι ζωγράφοι σερβίρουν το τελευταίο δείπνο και παρασύρουν τα παιδιά στο χορό στο πάρτυ, όλοι μαζί φτιάχνουν κοσμήματα, παίζουν το μεγάλο παιχνίδι της Κατασκήνωσης και παρακολουθούν το τελευταίο επεισόδιο της “Αργοναυτικής εκστρατείας”. Η τελευταία Σημαία, είναι πάντα η πιο δύσκολη ώρα όλης της κατασκήνωσης. Τα «μπράβο», οι ευχαριστίες μπλέκονται με τις κραυγές των ομάδων στον μεγάλο κύκλο. Κλάματα, αγκαλιάσματα, δεκάδες συναισθήματα. Η κατασκήνωση του 2010 ήταν μια ακόμα πολύ καλή Κατασκήνωση. 28 Ιουλίου, η Κατασκήνωση κλείνει Οι δουλειές τελειώνουν γρήγορα αλλά η αποχώρηση των εθελοντών γίνεται αργάαργά. Ρίχνουμε μια τελευταία ματιά. Η κατασκήνωση, πεντακάθαρη και τακτοποιημένη είναι πιο ακόμα πιο πλούσια σε μνήμες.
...στο τεύχος 14
Σεπτέμβñιος, κι άλλος Γάμος Άλλοι δυο εθελοντές μας ενώνουν τις τύχες τους. Η Πέπη Βατικιώτη με τον Δημήτρη Τζίμα. Αυτή τη φορά το γλέντι γίνεται στην αρχοντική Αίγινα. Σεπτέμβριος, Λαχείο Περιμένουμε από το Δεκέμβριο την υπογραφή του Υπουργού Οικονομικών. Αρχές Ιουλίου παίρνουμε την έγκριση και το Λαχείο κυκλοφορεί καλοκαιριάτικα! Λογικό να μην πάει καθόλου καλά. Πωλούνται μόνο 4.250 λαχνοί και εισπράττονται 9.500€. Ïêôώâñιος, αðïëïãéóìüò δράσης Οι 43 από τους 60 Έλληνες εθελοντές που διέθεσαν το μεγαλύτερο μέρος των καλοκαιρινών τους διακοπών για να προσφέρουν στα παιδιά της μεγαλύτερης ανάγκης που φιλοξενήθηκαν στη Κατασκήνωση ήταν παρόντες. Σε μια υψηλού επιπέδου συζήτηση διατυπώθηκαν προτάσεις για το πρόγραμμα, τις ηλικίες των παιδιών και δράσεις για τους χειμερινούς μήνες. Γενική διαπίστωση ήταν πως η Κατασκήνωση του 2010 ήταν πολύ καλή για τα παιδιά και τα στελέχη. Μετά από την πολύωρη κουβέντα όλοι απόλαυσαν την εξαιρετική μαγειρική όλων. Νοέμβριος, γåíéêÞ σõíÝëåõóç και εκλογές Γίνεται η ετήσια Γενική Συνέλευση των μελών του Σωματείου με παρόντα 61 μέλη. Ο Σπήλιος διαβάζει τον απολογισμό δράσης που εγκρίνεται ομόφωνα όπως και η έκθεση της Ε.Ε., και γίνονται εκλογές. Το Δ.Σ. που εκλέγεται συγκροτείται σε σώμα με Πρόεδρο το Σπήλιο Πέτζα, Αντιπρόεδρο την Πέπη Βατικιώτη, Γ.Γραμματέα τη Χρύσα Βαμβακά, Ταμία τον Στρατή Πυρουνάκη, Ειδικό Γραμματέα το Δημήτρη Αντωνίου, Σύμβουλο Δημ. Σχέσεων το Θεοδόση Πυρουνάκη και Συμβούλους τους Κώστια Αλεξανδρίδη, Αντώνη Κωνσταντακόπουλο και Πέτρο Καλλίτση. Στις συνεδριάσεις συμμετέχουν αναπληρωματικά αλλά και πρώην μέλη του Δ.Σ. όπως οι Ρίτα Ζαμπάλου, Τιμολέων Χατζηβασιλείου, Αντώνης Πυρουνάκης, Στέλιος Γαβαλάς και Φώντας Παπαϊωάννου. Δεκέμβριος, στους «Δρόμους Ζωής» Το Σάββατο 18 Δεκεμβρίου 2010 ομάδα 15 εθελοντών από τα Χαρούμενα ΠαιδιάΧαρούμενα Νιάτα οργάνωσε ένα Εμψυχωτικό και Ψυχαγωγικό πρόγραμμα για τα παιδιά που φιλοξενούνται στο Γκάζι από την ΜΚΟ ΔΡΟΜΟΙ ΖΩΗΣ.
Ιανουάριος 2011, κοπή της πίτας Το Σάββατο 8 Ιανουαρίου 2011 κόβουμε την πίτα για τη νέα χρονιά. 70 περίπου εθελοντές και φίλοι συγκεντρώθηκαν γύρω από τη φωτιά που σιγόκαιγε τα ξερόκλαδα από τα πεύκα που κατάστρεψε η βαμβακίαση και στη συνέχεια πήραν το κομμάτι τους από την πίτα. Τυχεροί της χρονιάς η Μαρία Σπάτουλα και ο Μιχάλης Λαζαρίδης. Ο μπουφές με τα φαγητά που συνεισέφεραν όλοι ήταν εντυπωσιακός, το κρασί που έφερε ο φίλος Κώστας Διαμάντης εξαιρετικό και ο Λεωνίδας Βιδάλης με τον Σταύρο Χανά και τις κιθάρες τους σε μεγάλα κέφια. Φεβρουάριος, Σõíåóôßáóç Tο Σάββατο 19 Φεβρουαρίου 2011 έγινε στο κέντρο ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ στην Ελευσίνα η ετήσια Συνεστίαση των φίλων και των εθελοντών των Κατασκηνώσεων «Χαρούμενα Παιδιά-Χαρούμενα Νιάτα» που είναι και μια πηγή εσόδων για τις δράσεις του Σωματείου. Παραβρέθηκαν ο Αντιδήμαρχος Ελευσίνας Παναγιώτης Λινάρδος, ο Πρόεδρος της Σχολής Μηχανολόγων του ΕΜΠ Δημήτρης Παπαντώνης και οι Καθηγητές του Πανεπιστημίου Αθηνών Μαρία Θεσσαλού και Τάσος Λεγάκις. Περισσότεροι από 280 άνθρωποι έφτιαξαν μικρές παρέες που ενώθηκαν σε μια μεγάλη παρέα που κουβέντιασαν φιλικά, θυμήθηκαν ιστορίες από τη Κατασκήνωση και διασκέδασαν μέχρι πολύ αργά με τις εξαιρετικές μουσικές επιλογές του dj μας. Φεύγοντας χαρούμενοι, ανανέωσαν το ραντεβού για την επόμενη χρονιά. Μάρτιος, Συνάντηση νέων εθελοντών Στις 24 Μαρτίου στο μπαράκι EL CAMINO συναντιώνται 70 εθελοντές και νέοι φίλοι, βλέπουν φωτογραφίες από την Κατασκήνωση και συζητούν για αυτήν πίνοντας το ποτό τους. Απρίλιος, Σεμινάρια Τα σεμινάρια για τους εθελοντές προγραμματίζονται για τις 16,17,18,19,29 και 30 Απριλίου. Γίνεται και εφέτος προσπάθεια για περισσότερα νέα στελέχη, πολύ καλά προετοιμασμένα προγράμματα, εκπαιδευμένα, και όχι μόνο έμπειρα, στελέχη για να είναι τα παιδιά ευτυχισμένα και χαρούμενα στη κατασκήνωση. Τα σεμινάρια για τους πολύ νέους εθελοντές τα γίνουν τον Ιούνιο. Οι εθελοντές πρέπει να δηλώσουν την διαθεσιμότητά τους μέχρι τις 31 Μαϊου 2011 για να υπάρχει χρόνος για την καλή οργάνωση της κατασκήνωσης.
Απρίλιος, Έκδοση του Περιοδικού Το ΘΡΟΪΣΜΑ 14 είναι έτοιμο, τυπώνεται, σας το στέλνουμε και περιμένουμε με αγωνία τις απόψεις σας. Απρίλιος-Ιούνιος, Λαχείο Κυκλοφορεί το Λαχείο 2011. Η τιμή του 2 ΕΥΡΩ και η κλήρωση γίνεται στις 22 Ιουνίου 2011. Φέτος υπάρχει άνεση χρόνου και δεν πρέπει να επαναληφθεί η περσινή αποτυχία. Ας προσπαθήσουμε όλοι μαζί να διαθέσουμε σε φίλους και γνωστούς λίγους ή περισσότερους λαχνούς. Η εξόρμηση για να βρεθούν χρήματα και προϊόντα απαιτεί καλή γραμματειακή υποστήριξη και εδώ χρειαζόμαστε βοήθεια. Απρίλιος-Ιούνιος, Τεχνικά Έργα Προχωρούμε στην ανέγερση νέων ντους για την Κοινότητα των κοριτσιών, σε μικρές βελτιώσεις του συστήματος Πυρόσβεσης στην ολοκλήρωση του γηπέδου ποδοσφαίρου και στην κατασκευή πολλών μικρών έργων που απαιτούν μικρές δαπάνες. Κάποια Σαββατοκύριακα θα χρειαστεί να ανέβουμε για δουλειές στην Κατασκήνωση. Ιούνιος, Εγγραφές παιδιών Από 6 έως 24 Ιουνίου 2011 θα γίνουν, στη Φωλιά αλλά και στα Γραφεία στην Αθήνα, οι εγγραφές παιδιών. Θα φιλοξενήσουμε 140 παιδιά από όλο τον κόσμο. Η ενημερωτική συνάντηση με τους γονείς θα γίνει στις 27 Ιουνίου 2011. Ιούλιος, ο μήνας της μεγάλης δράσης Στις 29 Ιουνίου θα γίνει η οργανωτική συνάντηση με τα στελέχη της κατασκήνωσης του 2011, ενώ η προκατασκηνωτική θα αρχίσει την Παρασκευή 1 Ιουλίου. Τα παιδιά θα ανέβουν στις 4 Ιουλίου και θα φύγουν στις 24 Ιουλίου ενώ η κατασκήνωση θα κλείσει στις 27 Ιουλίου 2011. Τα περισσότερα από όσα θα συμβούν τους επόμενους μήνες θα τα μαθαίνετε είτε από το newsletter είτε προφορικά από άλλους φίλους. Για όσα καταφέραμε, όσα δεν κάναμε, όσα ονειρευτήκαμε θα πρέπει να περιμένετε μέχρι τον Απρίλη του 2012, όταν θα φτάσει σε σας το επόμενο ΘΡΟΪΣΜΑ.
Τετάρτη 20 Ιουλίου 2011, στις 7.30 το απόγευμα, ελάτε στην Κατασκήνωση! Είστε καλεσμένοι στη Γιορτή των Φίλων για να δείτε από κοντά παιδιά και νιάτα σε δράση!
29
30
Βιωματική διαπαιδαγώγιση παιδιών και νέων σε...
πρακτικές προστασίας περιβάλλοντος σε συνεργασία με τη Γ.Γ. Νέας Γενιάς
Κομποστοποίηση των οργανικών (υπολείμματα τροφίμων, κλαδέματα κλπ.)
Δημιουργία βοτανόκηπου και πότισμα με τα επεξεργασμένα λύματα
Χρήση «άχρηστων» υλικών σε χειροτεχνίες για την κατασκευή «μικρών έργων τέχνης».
Ευαισθητοποίηση σε θέματα περιβάλλοντος μέσα από το παιχνίδι
Οι Κατασκηνώσεις Χαρούμενα Παιδιά - Χαρούμενα Νιάτα στα πλαίσια του Προγράμματος Υποστήριξης Πρωτοβουλιών των Νέων (ΠΥΠΝ 2010) της Γ.Γ. Νέας Γενιάς της πρότειναν ένα καινοτόμο πρόγραμμα με τίτλο «Βιωματική διαπαιδαγώγηση παιδιών και εφήβων με οικονομικά, οικογενειακά και κοινωνικά προβλήματα και νέων εθελοντών σε πρακτικές και μέτρα προστασίας του περιβάλλοντος». Η Γ.Γ. Νέας Γενιάς ενέκρινε το πρόγραμμα και το συγχρηματοδότησε με το ποσό των 10.000€ Οι άνθρωποι που δραστηριοποιούνται στην Κατασκήνωση χαρακτηρίζονται και από την ευαισθησία τους σε θέματα προστασίας του περιβάλλοντος. Η αρθρογραφία του Κώστια Αλεξανδρίδη στα τελευταία τεύχη του Θροϊσματος, η λειτουργία της μόνιμης επιτροπής περιβάλλοντος του Σωματείου αλλά κυρίως η λειτουργία της μονάδας βιολογικού καθαρισμού και οι προσπάθειες ανακύκλωσης απορριμμάτων στην πηγή δημιουργίας τους είναι σαφείς αποδείξεις της ευαισθησίας αυτής. Η Κατασκήνωση είναι ένα παγκόσμιο χωριό με περίπου 200 κατοίκους (130 παιδιά και έφηβοι και περισσότεροι από 60 νέοι, κυρίως, εθελοντές) που λειτουργεί για ένα περίπου μήνα. Όλοι αυτοί οι άνθρωποι παράγουν ρυπαντικές ουσίες στο χώρο που οι ίδιοι ζουν και αν δεν προσέχουν, υποβαθμίζουν το περιβάλλον. Η Κατασκηνωτική κοινότητα λύνει μόνη της όλα τα προβλήματα που θα προκύψουν, κανένας δεν εισπράττει αμοιβή για όσα κάνει. Καθένας συμμετέχει στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και συνεισφέρει στην διατήρηση της καθαριότητας του χώρου όπου ζει. Κατά συνέπεια είναι απαραίτητη η βιωματική διαπαιδαγώγηση όλων σε πρακτικές και μέτρα προστασίας του περιβάλλοντος που αφορούν στη διαχείριση υγρών και στερεών αποβλήτων. Και εδώ έγκειται η καινοτομία της πρότασης. Η βιωματική διαπαιδαγώγηση έγινε σε παιδιά και νέους ανθρώπους που ζούσαν μαζί 24 ώρες την ημέρα και όχι με εβδομαδιαία «μαθήματα» μιας ή δύο ωρών. Οι βασικοί στόχοι της δράσης ήταν: • Ενημέρωση όλων για τα προβλήματα που οι ίδιοι δημιουργούμε στο περιβάλλον με τις συμπεριφορές μας. • Ενημέρωση και παρακολούθηση της καλής λειτουργίας της μονάδας βιολογικού καθαρισμού από εθελοντές • Ενημέρωση και εφαρμογή του τρίπτυχου πρόληψη-επαναχρησιμοποίησηανακύκλωση στη διαχείριση σκουπιδιών. Στο πρόγραμμα που υλοποιήθηκε προβλέπονταν πολλές δραστηριότητες με σημαντικότερες τις παρακάτω: • Χρήση «άχρηστων» υλικών (ρολά από χαρτιά υγείας, καπάκια, καλώδια, κομμάτια ξύλων και κεραμιδιών κλπ) σε χειροτεχνίες για την κατασκευή «μικρών έργων τέχνης». • Περιορισμός των υλικών μιας χρήσης (πλαστικά πιάτα-ποτήρια-μαχαιροπήρουνα, μπουκάλια νερού, χαρτί κουζίνας και χαρτοπετσέτες, συσκευασίες απορρυπαντικών και ειδών ατομικής υγιεινής). • Περιορισμός της πλαστικής σακούλας για εφόδια και υλικά • Διαχωρισμός των σκουπιδιών στην πηγή. Τοποθετήθηκαν μπλε κάδοι χαρτιού, γυαλιού, αλουμινίου και μπαταριών και τα παιδιά έμαθαν πώς να τους διαχειρίζονται. • Κομποστοποίηση των οργανικών (υπολείμματα τροφίμων, λάδια, κλαδιά κλπ.). • Δημιουργία βοτανόκηπου και πότισμα με τα επεξεργασμένα λύματα. Η υλοποίηση του προγράμματος συνάντησε δυσκολίες με σημαντικότερες τις: • Η κομποστοποίηση είναι μια αργή διαδικασία της οποίας τα αποτελέσματα θα φανούν σε μήνες. • Η χρήση της πλαστικής σακούλας και πλαστικών υλικών περιορίστηκε αλλά δεν καταργήθηκε. • Υπήρξε πρόβλημα μεταφοράς των διαχωριζόμενων υλικών αφού ο Δήμος Μάνδρας δεν έχει αντίστοιχη Υπηρεσία, και τα υλικά έπρεπε να μεταφέρονται στην Ελευσίνα. Η αξιολόγηση της ιδέας της βιωματικής διαπαιδαγώγησης στην προστασία του περιβάλλοντος ήταν θετική και οι εμπειρίες που αποκτήθηκαν θα χρησιμοποιηθούν σε ανάλογα προγράμματα τα επόμενα χρόνια. Εφόσον μάλιστα υπάρξει χρηματοδότηση από τη Γ.Γ. Νέας Γενιάς το πρόγραμμα θα επαναληφθεί με πολλές βελτιώσεις. Η Γ.Γ. Νέας Γενιάς θα πρέπει να προβλέψει μακρόχρονη χρηματοδότηση των ίδιων καινοτόμων προγραμμάτων αφού η βιωματική διαπαιδαγώγηση δεν γίνεται σε σύντομο χρονικό διάστημα ή ευκαιριακά.
οικονομικά και χορηγίες
δει δη χρημάτων Περισσότερες από 10.000 μερίδες φαγητού ετοιμάστηκαν φέτος από τον Chef κ.Βασίλη Παναγιωτόπουλο στο νέο μαγειρείο. Μεγάλες Χορηγίες Ïöåßëïõìå Ýíá ìåãÜëï åõ÷áñéóôþ στον ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟ ΠΕΡΑΤΙΚΟ και στο ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟ ΑΠΟΡΩΝ ΝΕΩΝ ΚΑΙ ΝΕΑΝΙΔΩΝ ΚΛΕΟΜΕΝΟΥΣ ΚΑΙ ΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗ για τις μεγάλες προσφορές τους και για την πολυετή ενίσχυση των προσπαθειών μας.
Χορηγίες χρημάτων και υλικών Åôáéñåßåò êáé óýëëïãïé ìå ôç ìåóïëÜâçóç ößëùí ðïõ îÝñïõí êáëÜ ôç ÷ñçóéìüôçôá ôçò ðñïóðÜèåéáò ðïõ ãßíåôáé ãéá ôá ðáéäéÜ ôçò ìåãáëýôåñçò áíÜãêçò åíßó÷õóáí ôï Ýñãï ìáò. Áðü ôïí Απρίλιο ôïõ 2010 μέχρι τώρα âïÞèçóáí - ìå äùñåÝò 300-2.000 € ïé: • VODAFONE • IMPREGILO SPA • COMMON PROGRESS • GOLDEN DESTINY • ΕΛΛΗΝΟΓΑΛΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ST.JOSEF • ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗΣ Ν.ΣΜΥΡΝΗΣ • BETAPLAN ΑΕΜ • ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚH • ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ 9ου ΓΕΛ ΑΘΗΝΩΝ - äéáèÝôïíôáò ðñïúüíôá êáé ìÝóá ïé: ΒΙΒΕΧΡΩΜ ΔΗΜΟΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ Σ.ΨΙΛΙΑΝΟΣ NESTLE AGRINO ΔΗΜΟΣ ΜΑΝΔΡΑΣ UNILEVER HELLAS ΦΙΛΗΣ Α.Ε. SKOT A.E. COLGATE-PALMOLIVE ΕΥΡΩΧΑΡΤΙΚΗ DANONE Σ. ΓΡΗΓΟΡΟΠΟΥΛΟΣ AMITA CRETAFARM 3 ΑΛΦΑ ΚΩΣΤΑΣ ΔΙΑΜΑΝΤΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Χ. ΜΑΝΩΛΑΡΟΣ MISKO Α. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ ΓΙΑΤΡΟΙ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΝΙΚΑΣ Α.Ε. Γ.ΚΑΛΛΙΜΑΝΗΣ VIVARTIA ΕΤΑΤ ΤΟΥΟΤΑ-ΠΛΕΣΤΗΣ ΑΝΩΣΚΕΛΗ
Η περασμένη χρονιά ήταν πολύ περίεργη για τα οικονομικά μας. Η γενική οικονομική δυσπραγία από την μια και η 6μηνη καθυστέρηση της υπογραφής του Λαχείου από το Υπουργείο Οικονομίας από την άλλη, μας είχε φέρει, λίγο πριν από την Κατασκήνωση, σε απελπισία. Αποφασίσαμε να μην κάνουμε μεγάλα έργα για τη βελτίωση των εγκαταστάσεων και να εντείνουμε τις προσπάθειές μας για χορηγίες. Κάποιοι, λίγοι, ξέφυγαν από την γενική αδράνεια, προσπάθησαν και τα κατάφεραν. Συγκεντρώθηκαν περισσότερα από τα 60.000€ που χρειάζονται κάθε χρόνο για την Κατασκήνωση, τις άλλες δραστηριότητες και τα γενικά έξοδα ενώ μειώθηκαν και τα έξοδα χάρις στις μεγάλες προσφορές τροφίμων και υλικών. Τα μέλη, οι εθελοντές, οι φίλοι και οι γνωστοί που έρχονται στη Συνεστίαση και την Έκθεση, που αγοράζουν ή διαθέτουν Λαχνούς, που βοηθούν να βρούμε τρόφιμα, εξοπλισμό και υλικά είναι περισσότερο δραστήριοι και αν αυξηθεί ο αριθμός τους θα λυθεί το πρόβλημα. Περισσότεροι άνθρωποι θα βάζουν λιγότερα και τα παιδιά θα πηγαίνουν Κατασκήνωση. Αν προσπαθήσουμε μπορούμε να είμαστε αισιόδοξοι! Ïöåßëïõìå Ýíá ìåãÜëï åõ÷áñéóôþ óå üëïõò ôïõò ößëïõò ðïõ åíßó÷õóáí ïéêïíïìéêÜ ôéò ðñïóðÜèåéÝò ìáò και éäéáßôåñá ôéò êõñßåò: Ìáñêçóßá ×áôæçðáýëïõ, Ελένη Λιδώρη, Άννα Γκιάτη, Έφη Χαϊκάλη, Αγγελία Πατέρα, Ευτυχία Παπατζανάκη, Στέλλα Κάργα, Αντιγόνη Παπαπασχάλη, Δήμητρα Χριστοπούλου, Ελένη Κονιδάρη, Ελένη Λούκου, Μαρία Διαμαντοπούλου, Αλίκη Κωνσταντίνου, Λένα Καλπίδου. Ελένη Πατσιατζή, Φαίδρα Χριστοπούλου, Έλσα Μεϊμαρίδη, Πηνελόπη Μοντσενίγου, Κλεοπάτρα Πρίφτη, Ειρήνη Αντωνίου, Ευπραξία Κουτάντου, Χριστίνα Κουράφα, Ρένα Μοράρη, Ντίνα Καλαμίτση τους κυρίους Ζαννή Βούλγαρη, Σπύρο Μεταξάτο, Ηλία Κουντούρη, Κωστή Καβουλάκο, Γιάννη Παπαδόπουλο, Σωτήρη Καλαμίτση, Στέλιο Σκούφα, Λουκά Λιδώρη, Τάσο Γκιάτη, Γιώργο Γκιάτη, Μάνο Βράιλα, Ιωάννη Φράγκο, Γιώργο Τσαγκαράκη, Γιάννη Χρυσοβέργη, Κώστα Μπούτση, Δημήτρη Χριστόπουλο, Αντώνη Τσουρινάκη, Τάσο Σουλτανόπουλο,, Νίκο Καπλανίδη, Θεόδωρο Κοντογιαννόπουλο, Γιώργο Μόσχο. Κώστα Κοθωνίδη, Νίκο Καλαμίτση, Μιχαλόπουλο. Δημήτρη Τηνιακό, Μίλτο Παύλου, Αλέκο Κοντούλη, Κωνσταντίνο Δαύρο, Θεμιστοκλή Καλλίτση, Τιμολέοντα Χατζηβασιλείου και όσους μεσολάβησαν για να βρεθούν τρόφιμα και υλικά όπως τους: Άννα Καρακατσάνη, Γιώργο Παναγόπουλο, Παναγιώτη Κουβάτσο, Λύντια Πετροπούλου, Ξενοφώντα Παπαϊωάννου
Δυο σημαντικές χειρονομίες! Ο κ. Γιάννης Σπανουδάκης, Διευθύνων Σύμβουλος του ΟΠΑΠ, και ο κ.Γιώργος Ανωμερίτης, Πρόεδρος του ΟΛΠ, ενέκριναν 30.000€ και 5.000€ αντίστοιχα για την ενίσχυση των Κατασκηνώσεων. Τους ευχαριστούμε θερμά!
"Υιοθεσία" φιλοξενίας παιδιών Το Κοινωφελές Ίδρυμα Ιωάννη Σ. Λάτση «υιοθέτησε», για τρίτη συνεχή χρονιά τη φιλοξενία πέντε παιδιών της Κατασκήνωσης χορηγώντας το ποσό των 2.000€.
Λ ΑΧΕΙΟ 2 0 1 1 Êõêëïöïñåß ôï Ëá÷åßï ìå áíôéêåßìåíá êëÞñùóçò 50 ðßíáêåò êáé 50 âéâëßá. ÔéìÞ Ëá÷íïý 2 ÅÕÑÙ. ÊëÞñùóç óôéò 22 Ιουνίου 2011 þñá 8 ì.ì. Ãéá ëá÷íïýò ôçëåöùíÞóôå óôï 210-32.26.019
ÓÊÅÐÔÅÓÔÅ ÍÁ ÁÍÁËÁÂÅÔÅ ôá Ýîïäá ôçò öéëïîåíßáò åíüò ðáéäéïý; 400€ èá ôïõ ÷áñßóïõí 21 áîÝ÷áóôåò ìÝñåò!
31
êáôáóêçíùóåéò ÷áñïõìåíá ðáéäéá-÷áñïõìåíá íéáôá χεϋδεν 14, 104 34 ÁèÞíá www.kataskinosi.gr http://xaroumenapaidia.blogspot.com/ http://throisma-magazine.blogspot.com/ EN ISO 9001:2008 Παροχή Υπηρεσιών Διαμονής, Σίτισης και Ψυχοκοινωνικής Στήριξης Παιδιών και Εφήβων EN ISO 22000:2005 Επεξεργασία και Διάθεση Τροφίμων στις εγκαταστάσεις της Κατασκήνωσης
áí ðéóôåýåôå üôé ç ðñïóðÜèåéÜ ìáò áîßæåé êáé èÝëåôå íá âïçèÞóåôå ôüôå: • KáôáèÝóôå Ýíá ðïóü óôïõò Ëïãáñéáóìïýò: 080-67172687 óôçí ÅÈÍÉÊÇ ÔÑÁÐÅÆÁ 168-00-2002-004752 óôçí ALPHA BANK 0026-0056-01-0200373065 óôçí EUROBANK 5025-010577-269 óôçí ÔÑÁÐÅÆÁ ÐÅÉÑÁÉÙÓ Þ óôï ðñüãñáììá winforlife óôï www.easypay.gr • ÊÜíôå ôéò áãïñÝò óáò ìå ìéá ðéóôùôéêÞ Winlife Visa και δηλώστε τις Κατασκηνώσεις Χαρούμενα Παιδιά • Óõìðëçñþóôå ôçí Ôá÷õäñïìéêÞ åðéôáãÞ ðïõ åóùêëåßåôáé • AãïñÜóôå Ëá÷íïýò ôïõ Ëá÷åßïõ ðïõ êëçñþíåé, óôéò 22 Ιουνίοõ 2011, 50 ðßíáêåò êáé 50 âéâëßá • “ÕéïèåôÞóôå”, ìå 400 €, ôç “öéëïîåíßá” ãéá 21 ìÝñåò åíüò ðáéäéïý óôçí êáôáóêÞíùóç • ÄéáèÝóôå ãéá ôá 140 ðáéäéÜ ôá åîáéñåôéêÜ ðñïúüíôá ôçò Åôáéñåßáò óáò (τρόφιμα, υλικά καθαριότητας κλπ) • Áöéåñþóôå ÷ñüíï óôéò äñáóôçñéüôçôÝò ìáò και δουλέψτε εθελοντικά στα προγράμματά μας για τα παιδιά και τους νέους
ÅðéêïéíùíÞóôå ìáæß ìáò áöÞíïíôáò ìÞíõìá óôï 210-32.26.019 óôÝëíïíôáò FAX óôï 210-32.57.801 Þ e-mail óôï kataskinoseis@yahoo.com και στο kataskinosi@gmail.com