Gdańska dzielnica niskoemisyjna - masterplan

masterplan

GP

Opracowanie

3

4

5

&=ÚėÈ $1$/,7<&=1$

:VWÛS &HO RSUDFRZDQLD Poniższe opracowanie stanowi połączenie projektów zaprezentowanych przez studentów architektury Politechniki Gdańskiej w ramach przedmiotu Planowanie Koordynacyjne. Głównym celem projektu jest wybranie najbardziej rozsądnych i innowacyjnych rozwiązań w oparciu o analizy społeczne, gospodarcze i przyrodnicze. Podstawowym celem opracowania jest zastosowanie rozwiązań proekologicznych w kształtowaniu nowej zabudowy w odniesieniu do wybranego terenu w Rębiechowie. Praca została podzielona na dwie części analityczne odnoszące się odpowiednio do całego obszaru i przedstawiająca jego uwarunkowania oraz część projektową wybranego terenu. Opracowanie zamyka wypracowany masterplan dzielnicy niskoemisyjnej uzupełniony o wytyczne do planowania oraz możliwości wdrożenia i etapowania planowanych inwestycji.

.RQFHSFMH RSUDFRZDQLD

OSIEDLE SLOŁKOWO

Celem wyselekcjonowania projektów najbardziej innowacyjnych, a zarazem wpisujących się w charakter miejsca oraz odpowiadających idei niskoemisyjnego, samowystarczalnego osiedla, poddano analizie porównawczej projekty studentów architektury. Prace te przygotowano na powierzchni 200 ha, w związku z czym najpierw zbadano czy przyjęte założenie ze względu na swój charakter jest możliwe do zrealizowania na 100 ha. Jako kolejne podstawowe kryterium przyjęto adekwatność w kontekście miejsca i czasu, żeby ostatecznie brać pod uwagę tylko projekty odpowiadające współczesnym potrzebom i możliwościom technicznym, których wdrożenie byłoby możliwe w najbliższej przyszłości.

W każdej z dwóch kategorii przyznano danemu projektowi od 0 do 2 punktów, zaś te, które uzyskały sumaryczny wynik 2 lub mniejszy, zostały odrzucone.

Następnym podjętym działaniem było poddanie pozostałych projektów analizie w trzech kolejnych kategoriach – innowacyjności zastosowanych technologii, odporności w wielu aspektach oraz racjonalności zagospodarowania.

Podobnie jak na pierwszym etapie analizy, w każdej kategorii przyznano projektowi od 0 do 2 punktów, następnie zaś stworzono tabelę zbiorczą, w której podsumowano punktację z obu etapów i wytypowano pięć projektów, które uzyskały najwyższą ocenę. Poniżej przedstawiono najważniejsze informacje na temat pięciu najwyżej ocenionych projektów.

Aplikacyjność na 100 ha charakter i rozkład przestrzenny funkcji łatwy do zastosowania na mniejszym terenie

2

Adekwatność w kontekście miejsca i czasu atrakcyjne zróżnicowanie funkcji i kompleksowość rozwiązania

2

Adekwatność w kontekście miejsca i czasu

Innowacyjność zastosowanych technologii

Odporność w wielu aspektach

uniwersalność rozwiązań zarówno w dużej, jak i małej skali

racjonalne uwzględnienie uwarunkowań naturalnych

miejskie farmy

niedopracowany program osiedla brak OZE

brak izolacji akustycznej od strony torowiska

2

IRW =GMÛFLH ]HVSRāX SURMHNWRZHJR ķUµGāR RSUDFRZDQLH ZāDVQH 8

1

produkcja żywności i magazynowanie wody

1

Odporność w wielu aspektach

brak

duże znaczenie zieleni koncepcja kreacji mniejszych wspólnot lokalnych i racjonalna kompozycja

Racjonalność zagospodarowania zagospodarowanie sprzyjające poruszaniu się pieszo, krótkie dystanse

bogaty program funkcjonalny

kompozycja zabudowy z centrum (w „ludzkiej skali”) tworząca wyraźne wspólnoty

2

2

Racjonalność zagospodarowania

0

OSIEDLE GREENPORT Aplikacyjność na 100 ha możliwe wdrożenie na mniejszym terenie

2

Adekwatność w kontekście miejsca i czasu

Innowacyjność zastosowanych technologii

Odporność w wielu aspektach

rozwiązanie poprawne pod względem uwarunkowań naturalnych

zabudowa wyposażona w technologię gromadzenia wody deszczowej i panele słoneczne

brak szkoły, ośrodka zdrowia, kościoła

2

OSIEDLE GDAŃSK FARMA Aplikacyjność na 100 ha

Innowacyjność zastosowanych technologii

produkcja żywnośći magazynowanie wody

strefa buforowa z zieleni między komunikacją a zabudową; infrastruktura zatrzymująca wodę opadową,

panele słoneczne

duży udział zielonych terenów publicznych i placy

2

2

Racjonalność zagospodarowania

1

OSIEDLE 2FEET Racjonalność zagospodarowania

Aplikacyjność na 100 ha

połączenie zabudowy i ogrodów miejskich

strefy o zróżnicowanych funkcjach możliwe do utworzenia na mniejszej powierzchni

zrównoważone zagospodarowanie i zachowanie charakteru miejsca

łatwa adaptowalność

duży udział terenów biologicznie czynnych

2

2

VNDOD RFHQ Z NDĹGHM NDWHJRULL

2

Adekwatność w kontekście miejsca i czasu

Innowacyjność zastosowanych technologii

Odporność w wielu aspektach

kompletność pod względem użytkowym

zielone dachy i elewacje

różnorodna komunikacja uwzględnianie potrzeb osób starszych dostęp do zdrowej żywności

2

1

zagospodarowanie sprzyjające poruszaniu się pieszo duży udział terenów zieleni i rekreacji

ograniczenie ruchu aut

elementy zagospodarowania z myślą o każdej grupie wiekowej

2

2

*āµZQH ]DāRĹHQLD NRQFHSFML

OSIEDLE KOLEŻEŃSTWO Aplikacyjność na 100 ha charakter i rozkład przestrzenny funkcji łatwy do zastosowania na mniejszym terenie

2

Adekwatność w kontekście miejsca i czasu

Innowacyjność zastosowanych technologii

Odporność w wielu aspektach

nieracjonalna siatka urbanistyczna

autonomiczny system transportu

autonomiczny system transportu

poprowadzenie transportu wokół dzielnicy

integracja społeczna

1

2

futurystyczna architektura

Racjonalność zagospodarowania podział na kwatery z układem komunikacji samochodowej po zewnętrznej krawędzi i pieszym w środku

czytelny układ

lokalizacja obiektów centralnych dzielnicy

2

1

Jakość zamieszkiwania jest istotną składową jakości naszego życia. Brak dobrych i dostępnych cenowo mieszkań dla zwykłych obywateli jest jednym z najpoważniejszych problemów społecznych współczesnego świata, który bywa dotkliwy także dla milionów polskich rodzin. Po latach budowania grodzonych osiedli uzależnionych od korzystania z ruchu samochodowego potrzebujemy nowych odpowiedzi na wyzwania takie jak: dostępność mieszkań, zrównoważona mobilność oraz tworzenie silnych wspierających się społeczności lokalnych. W koncepcji należy poszukiwać rozwiązań spełniających wysokie standardy kształtowania kompozycji urbanistycznej i przestrzeni zabudowy mieszkaniowej w aspekcie ekologicznym dla tego obszaru oraz propozycji racjonalnej ekonomicznie architektury obiektów i przestrzeni przy wysokiej jakości estetycznej i funkcjonalnej. Zdecydowana część zabudowy powinna mieć charakter zabudowy kwartałowej, zwartej. Osiedle będzie zamieszkane przez wszystkie grupy wiekowe, więc powinno zostać zapla- nowane z uwzględnieniem zarówno potrzeb osób młodych, rodzin z dziećmi, jak i osób starszych. Układ przestrzenny powinien umożliwiać łatwe przystosowywanie do potrzeb zmieniających się o różnych porach dniach i nocy, porach roku oraz upływających latach. Wyzwaniem jest wykreowanie spójnego charakteru nawiązującego do pobliskiej bazy związanej z terminalem portu lotniczego, a także pobliskiej zabudowy jednorodzinnej. Przestrzeń osiedla powinna zachęcać do wspólnego aktywnego spędzania czasu, pobudzać kreatywność i budować lokalną tożsamość oraz poczucie przywiązania do miejsca poprzez połączenie przestrzeni osiedla z wielofunkcyjnymi przestrzeniami do rekreacji i innymi formami spędzania czasu wolnego oraz zapewnienie dostępu do terenów zieleni cechujących się bioróżnorodnością. Osiedle powinno zaprojektowane w sposób nie naruszający obecnych ciągów ekologicznych i w miarę możliwości kreować nowe korytarze zieleni.

U\V :\EUDQH NRQFHSFMH RSUDFRZDQLD ķUµGāR 3URMHNW\ VWXGHQWµZ $UFKLWHNWXU\ Z\NRQDQH Z UDPDFK SU]HGPLRWX 6WXGLD L $QDOL]\ 3U]HVWU]HQQH 9

$QDOL]D 6:27 W celu prawidłowego rozpoznania terenu oraz wskazania zarówno mocnych jak i słabych strony przeprowadzona została analiza SWOT. W kwestii mocnych stron obszaru wskazana została jego lokalizacja, bliskość do głównych ośrodków miejskich czy też dobrze rozwinięta sieć komunikacyjna w bezpośrednim sąsiedztwie. Pozwala ona na połączenia międzynarodowe lub wewnątrz kraju przy korzystaniu z oferty lotniska. Jeżeli mowa o transporcie samochodowym, bliskość trasy szybkiego ruchu pozwalającej na dostęp do krajowej sieci dróg. W aspekcie lokalnym, prosty dostęp do pozostałych części Gdańska oraz również do sąsiadujących z nim miast takich jak Gdynia czy Sopot. Zwrócono również uwagę na lokalizację w pobliżu dobrze prosperującego i rozwijającego się ośrodka biznesowego, będącego atraktorem gospodarczym. Oprócz bliskości usług wysokiego rzędu, jednocześnie jako zdecydowany plus można zaliczyć bliskość terenów Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego. Teren jest płaski i pozbawiony wzniesień. Charakteryzuje się mało zróżnicowaną rzeźbą terenu, co jest dużym plusem w kontekście zabudowy. Ostatecznie, w kwestii przydatności terenu pod zabudową, gleby wykazują wysoką przydatność nachyleń terenu dla zabudowy. Są to głównie grunty spoiste - gliny zwałowe, mułki, iły, piaski iłowe. Teren nie jest także zagrożony powodzią oraz nie ma predyspozycji do osuwisk i geozagrożeń.

W kwestii słabych stron cechujących badany obszar wskazane zostały przede wszystkim położenie na skraju dwóch gmin, co skutkuje różnymi kierunkami rozwoju terenu. Prowadzona polityka nie jest połączona, co objawia się koniecznością pogodzenia interesów dwóch gmin. Powstanie masterplanu powinno mieć na celu spójną realizację polityki przestrzennej w myśl idei zrównoważonego rozwoju.

Na samym terenie wykazuje się znikomą siatkę usług, brak spójności estetycznej istniejącej zabudowy oraz potencjalny intensywny ruch samochodowy. Aktualna zabudowa jest rozproszona i charakteryzuje się swobodną kompozycją urbanistyczną. Ponadto czynnikiem negatywnym może być bliskość lotniska, mogąca skutkować wysokim zanieczyszczeniem hałasem oraz ograniczeniami budowlanymi. Warto także zwrócić uwagę na niewystarczającą częstotliwość połączeń komunikacji zbiorowej. Do terenów mieszkaniowych dojeżdża zaledwie 1-2 linie autobusowe oraz brak linii nocnej.

10

:VWÛSQH FHOH L SULRU\WHW\ Przyszłościowymi szansami dla rozwoju terenu jest duża powierzchnia pozostawiona pod zagospodarowanie, możliwość stworzenia dzielnicy samowystarczalnej czy też niskoemisyjnej. Za zdecydowany pozytyw terenu odbierać można zbiornik retencyjny, który może stanowić miejsce wypoczynku dla mieszkańców. W sąsiedztwie także prężnie rozwijają się sektory usług i przemysłu, które mogą stanowić miejsca pracy dla nowych mieszkańców.

Jednakże zauważalne są również zagrożenia spowodowane na przykład stworzeniem dzielnicy sypialni dla centra biznesowego. Dużym wyzwaniem jest również niska chłonność terenu. Dużym problemem jest także hałas drogowy, kolejowy oraz przemysłowy, który przekracza dopuszczalne normy. Ze względu na ograniczenia i uwarunkowania, teren także może nie spełniać potrzeb wszystkich grup społecznych.

MOCNE STRONY - lokalizacja, - bliskość do głównych ośrodków miejskich, - dobrze rozwinięta sieć komunikacyjna w bezpośrednim sąsiedztwie, - lokalizacja w pobliżu dobrze prosperującego i rozwijającego się ośrodka biznesowego, będącego atraktorem gospodarczym, - bliskość usług wysokiego rzędu, - bliskość Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego, - gleby wykazują się przydatnością pod zabudowę, - mało zróżnicowana rzeźba terenu, - przydatność nachyleń terenu dla zabudowy, - obszar niezagrożony powodzią

SŁABE STRONY - położenie na skraju dwóch gmin, - zróżnicowane zapisy planistyczne, - konieczność pogodzenia sprzecznych interesów gmin, - na terenie znikoma siatka usług, - brak spójności estetycznej istniejącej zabudowy, - ograniczenia komunikacji zbiorowej - niewielka częstotliwość połączeń, - potencjalny intensywny ruch samochodowy, - bliskość lotniska,mogąca skutkować wysokim zanieczyszczeniem hałasem oraz ograniczeniami budowlanymi

Głównym celem projektu jest stworzenie samowystarczalnego i niskoemisyjnego osiedla zapewniającego możliwość realizacji wysokiej jakości mieszkalnictwa o zróżnicowanym charakterze wraz z niezbędnymi usługami zarówno podstawowymi, jak i wyższego rzędu. Priorytetem jest stworzenie nowego, efektywnego układu komunikacyjnego, który ma zapewnić równowagę pomiędzy transportem publicznym a indywidualnym ruchem samochodowym, pieszym i rowerowym. Wynikiem tego będzie poprawa dostępności przystanków tramwajowych i autobusowych oraz lepsze wykorzystywanie istniejącej infrastruktury kolejowej.

Ważne jest także zapewnienie mieszkańcom usług społecznych: oświaty, kultury, zdrowia, sportu i rekreacji. Priorytetem jest wykreowanie lokalnych centrów sąsiedzkich stanowiących miejsca życia społecznego, w oparciu o układ ulic współdzielonych, placów i budynków z nimi powiązanych.

SZANSE

- duża powierzchnia pozostawiona pod zagospodarowanie, - możliwość stworzenia dzielnicy samowystarczalnej czy też niskoemisyjnej, - prężnie rozwijające się sektory usług i przemysłu w sąsiedztwie, - stworzenie oferty rozrywkowej i kulturalnej, która może zachęcić mieszkańców innych terenów, - zbiornik retencyjny, - stworzenie atrakcyjnego miejsca do zamieszkania i wypoczynku

ZAGROŻENIA

- stworzenie dzielnicy sypialni dla centra biznesowego, - hałas przekraczający dopuszczalne normy, - niska chłonność terenu, - brak zaspokojenia potrzeb wszystkich grup społecznych

U\V $QDOL]D 6:27! ķUµGāR RSUDFRZDQLH ZāDVQH

Duży udział obszarów zielonych na terenie osiedla

Różnorodna oferta mieszkaniowa

Rozwinięta jakość oferty usługowej

U\V 3ULRU\WHW\ RVLHGOD! ķUµGāR RSUDFRZDQLH ZāDVQH

SAMOWYSTARCZALNOŚĆ

- możliwość przemieszczania się “od drzwi do drzwi”

- rezygnacja z indywidualnego transportu kołowego

- ułatwiony dostęp do żywności - bezpieczeństwo energetyczne

- minimalizacja transportu (dostaw) i czysta energia

OBSZARY ZIELONE

Przemysł wysokiej technologii

aspekt: ekologia

• zachowanie ciągłości ekosystemowej • stworzenie systemu zielonych przestrzeni publicznych o wysokiej bioróżnorodności • racjonalne gospodarowanie wodą opadową dzięki tworzeniu zbiorników retencyjnych

- dobra dostępność terenów rekreacyjnych

- sieć terenów aktywnych biologicznie

JAKOŚĆ OFERTY USŁUGOWEJ

Samowystarczalność mieszkańców osiedla

• zastosowanie ekologicznych technologii zwiększających samowystarczalność energetyczną osiedla • magazynowanie wody deszczowej i minimalizowanie jej odpływów, zamknięty obieg wody • polityka ,,urban-farmingu’’

aspekt: wygoda

• zagwarantowanie pieszego zasięgu do podstawowych usług • zróżnicowana oferta usługowa • minimalizacja potrzeby wyjazdu poza osiedle celem realizacji potrzeb wyższego rzędu • gwarancja bliskości placówek opiekuńczych (żłobki, przedszkola) w pobliżu stref biznesu oraz terenów mieszkaniowych

- łatwo dostępna szeroka oferta usługowa

- ograniczenie emisji CO2 poprzez ograniczenie transportu

OFERTA MEISZKANIOWA

Stworzenie osiedla w którym istotnym elementem jest mobilność

• wprowadzenie sprawnego systemu komunikacji publicznej • zapewnienie komfortowej infrastruktury dla ruchu pieszego i rowerowego, kompatybilnego z systemem komunikacji publicznej • wprowadzenie głównych ciągów jezdnych dla ruchu kołowego przy jednoczesnym wyłączeniu części terenów mieszkaniowych i usługowych dla samochodów • budowa parkingów wielopoziomowych/ podziemnych w strefie biznesu

Cele jednostkowe

• stworzenie przestrzeni wspólnych dla mieszkańców, budowanie społeczności lokalnych • różnorodność mieszkańców korzystających z różnorodnych usług, które znajdują się na obszarze osiedla

- zapotrzebowanie na zróżnicowany program mieszkaniowy

- zastosowanie technologii energooszczędnych w mieszkalnictwie

WYSOKA TECHNOLGOIA

Ważnym celem jest również wykształcenie spójnego układu terenów zieleni: parków, skwerów, alei, oraz miejsc wypoczynku i rekreacji, a także zapewnienie powiązań z istniejącymi zielonymi zbiorowiskami. Oprócz pełnienia funkcji rekreacyjnej, będą one jednocześnie systemem terenów aktywnych biologicznie, wspierając ochronę gatunkową.

Dodatkowo na obszarach potencjalnie zagrożonych zalewaniem zaprojektowane muszą zostać zbiorniki retencjonujące wodę i wykorzystujące ją w okresach suchych. Priorytetem jest samowystarczalność osiedla oraz wprowadzenie polityki ,,urban farmingu’’ oraz propagowanie postaw ekologicznych.

W poniżej tabeli poniżej przedstawiono priorytety projektu. Każdy z nich przeanalizowano w dwóch najistotniejszych aspektach takich jak: wygoda oraz ekologia. Dla każdego z priorytetów wyznaczono cele ogólne, które projektowane osiedle powinno spełnić.

MOBILNOŚĆ

Cele ogólne

•miejsca pracy przyciągające potencjalnych mieszkańców •parki naukowo-technologiczne będące inkubatorem innowacyjnej przedsiębiorczości • ośrodki badawcze współpracujące z uczelniami, szansa dla absolwentów

- szeroka oferta miejsc pracy, przemysł nieuciążliwy

- zastosowanie technologii mniej uciążliwych dla środowiska

11

2EV]DU RSUDFRZDQLD /RNDOL]DFMD Gdańsk to jedno z największych miast w Polsce, zlokalizowany w województwie pomorskim i należący do aglomeracji Trójmiejskiej. Teren opracowania znajduje się w Rębiechowie. W kontekście Gdańska teren położony jest w bardzo dobrym punkcie komunikacyjnym. Dzieli go 16 km do centrum Gdańska, 13 km do Sopotu i 22 km do Gdyni, ponadto w bezpośrednim sąsiedztwie znajduje się lotnisko im. Lecha Wałęsy.

'HOLPLWDFMD REV]DUX SURMHNWRZHJR

Obszar projektowy obejmuje teren o powierzchni ok.

100 ha, stanowiący wschodnią część 200-hektarowego obszaru, którego dotyczyły koncepcje projektowe sporządzone przez architektów. Wybrano teren o najlepszych uwarunkowaniach pozwalających na stworzenie nowego niskoemisyjnego osiedla mieszkaniowego. Grupie projektantów zależało na zawarciu w opracowaniu zbiornika retencyjnego, który ma szansę stać się “zielonym centrum” osiedla i które pojawiało się w większości prac architektów. Wschodnia część charakteryzuje się również możliwością łatwego podłączenia się do systemu komunikacyjnego w postaci istniejącej ulicy Spadochroniarzy. Północną granicę obszaru stanowi ulica Radiowa, przy której zlokalizowane są domy jednorodzinne, co pozwala na płynną kontynuację istniejącej ekstensywnej zabudowy. Opracowanie Masterplanu na tym terenie może stanowić I etap inwestycji i dalszy rozwój założenia w kierunku zachodnim ku stacji PKM Rębiechowo.

U\V /RNDOL]DFMD L JUDQLFH RSUDFRZDQLD ķUµGāR RSUDFRZDQLH ZāDVQH 12

,QZHQWDU\]DFMD XUEDQLVW\F]QD ! :L]MD ORNDOQD VWDQ REHFQ\ Większość zdelimitowanego obszaru jest niezabudowana, o charakterze rolniczym. Funkcja ta dominuje również w zachodnim sąsiedztwie. Na północy znajduje się osiedle domków jednorodzinnych znajdujące się na terenie Klukowa.

Przy wschodniej granicy znajduje się parking i przedsiębiorstwa zajmujące się mechatroniką i automatyką. W centrum opracowywanego obszaru znajduje się zbiornik wodny oraz dwa budynki biurowe. Od południa teren graniczy z portem lotniczym. W pobliżu zdelimitowanego terenu znajdują się 2 przystanki Pomorskiej Kolei Metropolitalnej. Fragmenty niezagospodarowanego obszaru pokryte są kępami drzew i zakrzewień.

.72ė 1,( :67$:,Ā :,Ú& 1,( 0$

:āDVQRĘÉ JUXQWµZ Obecnie teren mieszczący się w granicach opracowania podzielony jest przez różnego typu właścicieli. Większość południowej części oraz fragment zlokalizowany w południowo-zachodnim krańcu znajduje się w rękach prywatnych. Są to pola uprawne oraz domy jednorodzinne. Zbiornik retencyjny wraz z najbliższymi przyległościami oraz drogi należą do gminy Miasto Gdańsk. Większość gruntów położonych w południowej części terenu jest własnością spółek prawa handlowego. Obecnie tylko niewielki fragment tych gruntów jest zabudowana, znajdują się na nim budynki biurowe i parkingi, pozostała część przeznaczona jest do późniejszej zabudowy. Przy wschodniej i południowej granicy obszaru opracowania znajdują się także tereny należące do Skarbu Państwa, z czego dwie działki są w użytkowaniu wieczystym.

Te grunty pozostają dotychczas niezabudowane, nie są też wykorzystywane rolniczo.

U\V :L]MD ORNDOQD ķUµGāR RSUDFRZDQLH ZāDVQH 13

U\V :āDVQRĘÉ WHUHQX! ķUµGāR ,QWHUDNW\ZQ\ SODQ *GDăVND 0DSD ZāDĘQRĘFL

osoby fizyczne

14

gmina

spółki prawa handlowego

skarb państwa

skarb państwa w zbiegu z użytkownikami wieczystymi

6WDQ SODQLVW\F]Q\ G]LHOQLF\ Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Według podziału miasta dla celów planistycznych Klukowo-Rębiechowo oraz Matarnia należą do dzielnicy Zachód, jest to dzielnica peryferyjna. Dominującą funkcją dzielnicy jest produkcja skupiona głównie wokół portu lotniczego, z naciskiem na rozwój produkcji w zakresie wysokich technologii na terenach znajdujących się na północ od lotniska. Planowana zabudowa mieszkaniowa ma mieć charakter ekstensywny oraz ma zostać zlokalizowana jako kontynuacja struktury osiedla Klukowo. Brak intensywnego i wysokiego budownictwa.

Wyzwaniem dla dzielnicy Zachód jest realizacja brakujących odcinków układu drogowego np. ulicy Słowackiego (powiązania z Obwodnicą), podnoszenie standardu życia mieszkańców poprzez realizację infrastruktury społecznej, nowych parków miejskich, lepsze wykorzystanie walorów przyrodniczych dzielnicy (lasy, jeziora, potoki).

Plany miejscowe Plany miejscowe dotyczą 68% powierzchni dzielnicy Zachód. Zgodnie z istniejącymi uwarunkowaniami w ramach poszczególnych jednostek urbanistycznych zostały zaplanowane ich specjalizacje funkcjonalne. Klukowo-Rębiechowo oferuje obszary mieszkaniowe, usługowe i produkcyjne oraz obszary rozwojowe lotniska. Formy ograniczają się do luźnej zabudowy jednorodzinnej wolnostojącej o niskiej intensywności i charakterze podmiejskim.

zieleń ekologiczno-krajobrazowa

płat strukturalny

teren mieszkaniowy wraz z usługami podstawowymi

ciąg łączący

teren mieszkaniowo usługowy

granica parku krajobrazowego

teren usług ponadpodstawowych

granica otuliny parku krajobrazowego

teren przemysłowo-usługowo-składowy, teren portowy

linia SKM, linia PKM

teren transportu

teren wojskowy

teren urządzeń obsługi miasta

U\V 3U]H]QDF]HQLH WHUHQX ZGJ 68,.=3 ķUµGāR 6WXGLXP XZDUXQNRZDă L NLHUXQNµZ ]DJRVSRGDURZDQLD SU]HVWU]HQQHJR P *GDăVN

15

.RPSR]\FMD XUEDQLVW\F]QD IstniejÄ&#x2026;ca na obszarze opracowania tkanka miejska jest bardzo ograniczona, co utrudnia identyfikacjÄ&#x2122; lokalnej kompozycji urbanistycznej. Pozwala jednak, w poĹ&#x201A;Ä&#x2026;czeniu z wiedzÄ&#x2026; o bezpoĹ&#x203A;rednim sÄ&#x2026;siedztwie, wyznaczyÄ&#x2021; pewne ogĂłlne ramy. Przede wszystkim wyraĹşne sÄ&#x2026; granice: od pĂłĹ&#x201A;nocy ulica Radiowa, od wschodu spadochroniarzy, od poĹ&#x201A;udnia SĹ&#x201A;owackiego, port lotniczy i linia PKM. Od zachodu krawÄ&#x2122;dĹş terenu opracowania ma charakter otwarty. OprĂłcz wyĹźej wymienionych przez analizowany teren przebiega takĹźe ulica Azymutalna. Zabudowa oraz ukĹ&#x201A;ad drogowy wyznaczajÄ&#x2026; pewne tendencje: poĹ&#x201A;udniowa czÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;Ä&#x2021; wydaje siÄ&#x2122; predestynowana do lokalizacji zabudowy biurowej o wiÄ&#x2122;kszych gabarytach, zaĹ&#x203A; pĂłĹ&#x201A;nocna - mieszkalnej, o mniejszej intensywnoĹ&#x203A;ci.

ObecnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; zbiornika retencyjnego jest podstawÄ&#x2026; do myĹ&#x203A;lenia o lokalizacji centralnej przestrzeni publicznej lub parku w obrÄ&#x2122;bie planowanej dzielnicy.

,QZHVW\FMH Z RNROLF\

1

Wszystkie przedstawione inwestycje dotyczÄ&#x2026; nowej zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej: wolnostojÄ&#x2026;cej, bliĹşniaczej lub szeregowej. Pierwsza z wymienionych, ze wzglÄ&#x2122;du na wysoki standard, moĹźe uchodziÄ&#x2021; za bardziej luksusowÄ&#x2026; od pozostaĹ&#x201A;ych. Jednak mimo zakoĹ&#x201E;czenia budowy w 2011 roku nadal jest w sprzedaĹźy, co Ĺ&#x203A;wiadczy o maĹ&#x201A;ym zainteresowaniu takim rodzajem domĂłw w analizowanej lokalizacji przy obecnych realiach. WiÄ&#x2122;kszÄ&#x2026; popularnoĹ&#x203A;ciÄ&#x2026; cieszÄ&#x2026; siÄ&#x2122; natomiast inwestycje o mniejszym metraĹźu pozwalajÄ&#x2026;ce speĹ&#x201A;niÄ&#x2021; tzw. â&#x20AC;&#x153;american dreamâ&#x20AC;?, czyli mieszkanie w domu na przedmieĹ&#x203A;ciu, za rozsÄ&#x2026;dna cenÄ&#x2122;. Dodatkowo pierwsza oraz ostatnia z wymienionych inwestycji uwzglÄ&#x2122;dniajÄ&#x2026; moĹźliwoĹ&#x203A;Ä&#x2021; doposaĹźenia budynkĂłw w instalacje domu inteligentnego.

1

2

3

4

Millenium Residence deweloper: Millenium typ zabudowy: jednorodzinna, bliĹşniacza metraĹź mieszkaĹ&#x201E;: 320-380 m2 realizacja: zakoĹ&#x201E;czona w 2011 r.

Srebrny Kadr deweloper: BRS Invest Sp. z o.o. sp.k. typ zabudowy: jednorodzinna, wolnostojÄ&#x2026;ca oraz bliĹşniacza metraĹź mieszkaĹ&#x201E;: 149 m2 realizacja: w budowie do III kw. 2021 r.

Srebrny Oktet deweloper: BRS Invest Sp. z o.o. sp. typ zabudowy: jednorodzinna, bliĹşniacza metraĹź mieszkaĹ&#x201E;: 149 m2 realizacja: zakoĹ&#x201E;czona w 2019 r.

Republika Matarnia deweloper: Navigator Development Sp. z o.o. typ zabudowy: jednorodzinna, szeregowa metraĹź mieszkaĹ&#x201E;: 114 m2 realizacja: w budowie do II kw. 2020 r.

2

3 4

U\V ,QZHVW\FMH Z RNROLF\! ġUÂľGÄ R KWWSV GRP WURMPLDVWR SO LQZHVW\FMH PDSD

16

$QDOL]D XZDUXQNRZDÄ&#x192; SU]\URGQLF]\FK L NUDMREUD]RZ\FK

"

5]HġED WHUHQX Obszar poĹ&#x201A;oĹźony w granicach opracowania charakteryzuje siÄ&#x2122; maĹ&#x201A;o zróşnicowanÄ&#x2026; rzeĹşbÄ&#x2026; terenu. Teren jest pĹ&#x201A;aski, pozbawiony wiÄ&#x2122;kszych wzniesieĹ&#x201E;. Tereny rolne poprzecinane sÄ&#x2026; rowami melioracyjnymi. Numeryczny model terenu zostaĹ&#x201A; przedstawiony na rysunku 4.1.1. Niewielkie wzniesienia na terenie warunkujÄ&#x2026; kierunku spĹ&#x201A;ywu powierzchniowego wody. WiÄ&#x2122;kszoĹ&#x203A;Ä&#x2021; opadu spĹ&#x201A;ywa do istniejÄ&#x2026;cego zbiornika poĹ&#x201A;oĹźonego w centrum obszaru opracowania. CzÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;Ä&#x2021; odpĹ&#x201A;ywa za poĹ&#x201A;udniowo-wschodniÄ&#x2026; granicÄ&#x2122; obszaru. Kierunki spĹ&#x201A;ywu powierzchniowego przedstawiono na ilustracji 4.1.2.

8ZDUXQNRZDQLD JHRORJLF]QR LQÄš\QLHUVNLH

U\V 1XPHU\F]Q\ PRGHO WHUHQX ġUÂľGÄ R *HRSRUWDO

Warunki geologiczno-inĹźynierskie uksztaĹ&#x201A;towaĹ&#x201A;y siÄ&#x2122; w czasie zlodowaceĹ&#x201E; pĂłĹ&#x201A;nocnopolskich w okresie CzwartorzÄ&#x2122;du. WystÄ&#x2122;pujÄ&#x2026; tu grunty spoiste, w wiÄ&#x2122;kszoĹ&#x203A;ci sÄ&#x2026; to gliny zwaĹ&#x201A;owe i muĹ&#x201A;ki oraz iĹ&#x201A;y i piaski iĹ&#x201A;owe. StanowiÄ&#x2026; one bardzo dobre warunki glebowe dla nowych inwestycji i zapewniajÄ&#x2026; ich duĹźÄ&#x2026; dowolnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; w zakresie ksztaĹ&#x201A;towania z powodu braku istotnych ograniczeĹ&#x201E;.powierzchniowego przedstawiono na ilustracji 4.1.2. Obszar nie jest zagroĹźony powodziami i podtopieniami, nie istniejÄ&#x2026; mapy powodziowe dla obszaru.

Nie wystÄ&#x2122;pujÄ&#x2026; takĹźe tereny z predyspozycjami do powstawania osuwisk i geozagroĹźeĹ&#x201E;.

U\V $QDOL]D NLHUXQNX VSÄ \ZX ZÂľG ġUÂľGÄ R 2VLHGOH NROHÄšHÄ&#x192;VWZR .DPLO 0LV]HZNL *U]HJRU] ĸXUDZLF]

U\V *OHE\ Z\VWĂ&#x203A;SXMĂ&#x2021;FH QD REV]DU]H RSUDFRZDQLD ġUÂľGÄ R RSUDFRZDQLH ZÄ DVQH

17

5RÄ&#x2DC;OLQQRÄ&#x2DC;Ă&#x2030; Warunki geologiczno-inĹźynierskie uksztaĹ&#x201A;towaĹ&#x201A;y siÄ&#x2122; w czasie zlodowaceĹ&#x201E; pĂłĹ&#x201A;nocnopolskich w okresie CzwartorzÄ&#x2122;du. WystÄ&#x2122;pujÄ&#x2026; tu grunty spoiste, w wiÄ&#x2122;kszoĹ&#x203A;ci sÄ&#x2026; to gliny zwaĹ&#x201A;owe i muĹ&#x201A;ki oraz iĹ&#x201A;y i piaski iĹ&#x201A;owe. StanowiÄ&#x2026; one bardzo dobre warunki glebowe dla nowych inwestycji i zapewniajÄ&#x2026; ich duĹźÄ&#x2026; dowolnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; w zakresie ksztaĹ&#x201A;towania z powodu braku istotnych ograniczeĹ&#x201E;.powierzchniowego przedstawiono na ilustracji 4.1.2. Obszar nie jest zagroĹźony powodziami i podtopieniami, nie istniejÄ&#x2026; mapy powodziowe dla obszaru.

Nie wystÄ&#x2122;pujÄ&#x2026; takĹźe tereny z predyspozycjami do powstawania osuwisk i geozagroĹźeĹ&#x201E;.

U\V =GMĂ&#x203A;FLH ORWQLF]H WHUHQX RSUDFRZDQLD Z Ä&#x2DC;URGNX NDGUX ZUD] ] HOHPHQWDPL RNROLF]QHJR NUDMREUD]X ! ġUÂľGÄ R *RRJOH (DUWK

U\V 7\S\ URÄ&#x2DC;OLQQRÄ&#x2DC;FL QD DQDOL]RZDQ\P REV]DU]H ! ġUÂľGÄ R :DYH&LW\ : 3LNXOLN 1 5RJRZVND 3 6WĂ&#x203A;SLÄ&#x192;VND : 6WDQNLHZLF] 3ODQV]D

8ZDUXQNRZDQLD NUDMREUD]RZH Teren bÄ&#x2122;dÄ&#x2026;cy przedmiotem opracowania jest przestrzeniÄ&#x2026; otwartÄ&#x2026;, niezabudowanÄ&#x2026; o charakterze ruralistycznym, ze szczÄ&#x2026;tkowymi elementami siedlisk rolniczych.

Istotnymi dominantami krajobrazowymi sÄ&#x2026; elementy przylegĹ&#x201A;ej do terenu infrastruktury lotniskowej wraz z terminalem i wieĹźÄ&#x2026; kontroli lotĂłw, okoliczne biurowce widoczne bezpoĹ&#x203A;rednio z omawianego terenu oraz elementy krajobrazowe zwiÄ&#x2026;zane z PomorskÄ&#x2026; KolejÄ&#x2026; MetropolitalnÄ&#x2026; takie jak charakterystyczne formy architektoniczne stacji PKM GdaĹ&#x201E;sk Port Lotniczy i GdaĹ&#x201E;sk RÄ&#x2122;biechowo.

18

U\V 6FKHPDW NUDMREUD]RZ\ QD PRGHOX G XND]XMĂ&#x2021;F\ XZDUXQNRZDQLD NUDMREUD]RZH ZUD] ] JUDQLFDPL WHUHQX RSUDFRZDQLD! ġUÂľGÄ R RSUDFRZDQLH ZÄ DVQH QD PRGHOX 8NRVQH *GDÄ&#x192;VN G KWWS JGDQVN SROVND G SO

2JUDQLF]HQLD Ä&#x2DC;URGRZLVNRZH Istotnym dla ewentualnej zabudowy czy zmiany przeznaczenia terenu moĹźe byÄ&#x2021; fakt zlokalizowanych w obrÄ&#x2122;bie terenu obszarĂłw zwiÄ&#x2026;zanych ze strefÄ&#x2026; OgĂłlnomiejskiego Systemu TerenĂłw Aktywnych Biologicznie.

WiÄ&#x2122;ksza czÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;Ä&#x2021; obszaru opracowania jest elementem obszarĂłw produkcji rolnej.

CzÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;Ä&#x2021; terenu opracowania znajduje siÄ&#x2122; w obszarach ograniczonego uĹźytkowania A i B ze wzglÄ&#x2122;du na bezpoĹ&#x203A;redniÄ&#x2026; bliskoĹ&#x203A;Ä&#x2021; lotniska.

=DQLHF]\V]F]HQLH KDÄ DVHP Na terenie nie wystÄ&#x2122;puje istotne zanieczyszczenie haĹ&#x201A;asem drogowym, kolejowym oraz przemysĹ&#x201A;owym, przekraczajÄ&#x2026;cym dozwolone normy haĹ&#x201A;asu. NajwiÄ&#x2122;kszy wpĹ&#x201A;yw na Ĺ&#x203A;rodowisko akustyczne projektowanego obszaru ma znajdujÄ&#x2026;ce siÄ&#x2122; w pobliĹźu lotnisko, ktĂłre generuje haĹ&#x201A;as osiÄ&#x2026;gajÄ&#x2026;cy nawet natÄ&#x2122;Ĺźenie 65 decybeli w poĹ&#x201A;udniowej czÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;ci terenu.

Z tego powodu obszar znajduje siÄ&#x2122; w granicach stref A oraz B obszaru ograniczonego uĹźytkowania. Jest to wydzielona geograficznie strefa ochronna dla terenĂłw naraĹźonych na nadmierne oddziaĹ&#x201A;ywanie haĹ&#x201A;asu, gdy z oceny oddziaĹ&#x201A;ywania przedsiÄ&#x2122;wziÄ&#x2122;cia na Ĺ&#x203A;rodowisko albo z analizy porealizacyjnej lub z przeglÄ&#x2026;du ekologicznego wynika, Ĺźe mimo zastosowania dostÄ&#x2122;pnych rozwiÄ&#x2026;zaĹ&#x201E; technicznych, technologicznych i organizacyjnych nie mogÄ&#x2026; byÄ&#x2021; dotrzymane standardy jakoĹ&#x203A;ci Ĺ&#x203A;rodowiska akustycznego. PodstawÄ&#x2122; prawnÄ&#x2026; stanowi RozdziaĹ&#x201A; 3 â&#x20AC;&#x17E;Obszary ograniczonego uĹźytkowaniaâ&#x20AC;? w Dziale IX â&#x20AC;&#x17E;Ograniczanie sposobu korzystania z nieruchomoĹ&#x203A;ci w zwiÄ&#x2026;zku z ochronÄ&#x2026; Ĺ&#x203A;rodowiskaâ&#x20AC;? ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony Ĺ&#x203A;rodowiska (Dz. U. z 2013 r., poz. 1232 ze zm.). WĹ&#x201A;aĹ&#x203A;ciciel nieruchomoĹ&#x203A;ci poĹ&#x201A;oĹźonej w granicach obszaru ograniczonego uĹźytkowania moĹźe ĹźÄ&#x2026;daÄ&#x2021; wykupienia nieruchomoĹ&#x203A;ci bÄ&#x2026;dĹş jej czÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;ci lub odszkodowania za poniesionÄ&#x2026; szkodÄ&#x2122;.

U\V ÄśUÂľGÄ D ]DQLHF]\V]F]HÄ&#x192; KDÄ DVX! ġUÂľGÄ R $QDOL]\ WHUHQX SURMHNWRZHJR *GDÄ&#x192;VN )DUPD 6 %DOFHURZLDN - %DUWF]DN $ &]HUVND ' .LHUV]ND

19

$QDOL]D XZDUXQNRZDÄ&#x192; VSRÄ HF]QR JRVSRGDUF]\FK 'HPRJUDĆ&#x201C;D REV]DUX Obszar opracowania jest terenem zaludnionym w maĹ&#x201A;ym stopniu, pojedyncze zabudowania wystÄ&#x2122;pujÄ&#x2026; w pĂłĹ&#x201A;nocnej czÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;ci terenu, ktĂłra administracyjnie naleĹźy do dzielnicy Matarnia, do jednostki terytorialnej Klukowo, bÄ&#x2122;dÄ&#x2026;cej dawnÄ&#x2026; wsiÄ&#x2026; rolniczÄ&#x2026;. Dzielnica charakteryzuje siÄ&#x2122; ujemnym saldem migracji, ktĂłre w roku 2016 wynosiĹ&#x201A;o -2,1 osĂłb na 1000 mieszkaĹ&#x201E;cĂłw oraz dodatnim przyrostem naturalnym, wynoszÄ&#x2026;cym w tym samym roku +6,2 osĂłb na 1000 mieszkaĹ&#x201E;cĂłw. Liczba ludnoĹ&#x203A;ci wynosiĹ&#x201A;a 5803 osĂłb, na przestrzeni lat utrzymujÄ&#x2026;c siÄ&#x2122; na podobnym poziomie.

5819

5820

5836

5829

5891

5867

5803

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

U\V =PLDQ\ OLF]E\ OXGQRÄ&#x2DC;Ă&#x2030;L Z G]LHOQLF\ 0DWDUQLD! ġUÂľGÄ R *GDÄ&#x192;VNLH G]LHOQLFH WX PLHV]NDP WX G]LDÄ DP

W 2016 roku wiÄ&#x2122;kszoĹ&#x203A;Ä&#x2021; mieszkaĹ&#x201E;cĂłw dzielnicy stanowiĹ&#x201A;y kobiety - 52,6%, mÄ&#x2122;ĹźczyĹşni - 47,4%. Osoby powyĹźej 60 roku Ĺźycia stanowiĹ&#x201A;y 21,2% ogĂłĹ&#x201A;u mieszkaĹ&#x201E;cĂłw. Najmniej licznÄ&#x2026; grupÄ&#x2122; wiekowÄ&#x2026; stanowiÄ&#x2026; osoby w wieku przedprodukcyjnym (do lat 17).

477 504

1918 1672

259 239

400 334 kobiety

0-17

18-59

60-64

mÄ&#x2122;ĹźczyĹşni

>64

U\V /LF]ED PLHV]NDÄ&#x192;FÂľZ G]LHOQLF\ 0DWDUQLD Z SRG]LDOH QD JUXS\ ZLHNRZH L SÄ HĂ&#x2030; U ! ġUÂľGÄ R *GDÄ&#x192;VNLH G]LHOQLFH WX PLHV]NDP WX G]LDÄ DP

20

Stopa bezrobocia w dzielnicy wynosiĹ&#x201A;a 2,1%, co w porĂłwnaniu do stopy bezrobocia dla caĹ&#x201A;ego GdaĹ&#x201E;ska, ktĂłre w 2016 roku wynosiĹ&#x201A;o 3,6% stanowi wynik bardzo dobry. Jednak w porĂłwnaniu do caĹ&#x201A;ego miasta na wzglÄ&#x2122;dnie wysokim poziomie utrzymaĹ&#x201A; siÄ&#x2122; wskaĹşnik przestÄ&#x2122;pczoĹ&#x203A;ci (Matarnia - 34,3 przestÄ&#x2122;pstw na 1000 mieszkaĹ&#x201E;cĂłw, GdaĹ&#x201E;sk - 24,1). W 2016 roku ze wsparcia Miejskiego OĹ&#x203A;rodka Pomocy Rodzinie (MOPR) skorzystaĹ&#x201A;y 62 osoby, co stanowiĹ&#x201A;o 1,1% mieszkaĹ&#x201E;cĂłw dzielnicy. Problemy, ze wzglÄ&#x2122;du na ktĂłre udzielane byĹ&#x201A;o wsparcie przedstawione zostaĹ&#x201A;y na poniĹźszej grafice.

ubĂłstwo niepeĹ&#x201A;nosprawnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; dĹ&#x201A;ugotrwaĹ&#x201A;a lub ciÄ&#x2122;Ĺźka choroba bezradnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; w sprawach opiekuĹ&#x201E;czo wychowawczych

% 48,2 46,4 28,6 28,6

U\V 3RZRG\ XG]LHODQLD SRPRF\ SU]H] 0235 PLHV]NDÄ&#x192;FRP G]LHOQLF\ 0DWDUQLD Z U ! ġUÂľGÄ R *GDÄ&#x192;VNLH G]LHOQLFH WX PLHV]NDP WX G]LDÄ DP

0LHMVFD SUDF\

W sÄ&#x2026;siedztwie terenu objÄ&#x2122;tego opracowaniem prÄ&#x2122;Ĺźnie rozwijajÄ&#x2026; siÄ&#x2122; sektory usĹ&#x201A;ug i przemysĹ&#x201A;u, zarĂłwno tradycyjnego jak i przemysĹ&#x201A;u hi-tech. Stale rozrastajÄ&#x2026;cÄ&#x2026; siÄ&#x2122; dziedzinÄ&#x2026; jest branĹźa IT, ktĂłra ze wzglÄ&#x2122;du na bliskie poĹ&#x201A;oĹźenie wzglÄ&#x2122;dem lotniska rozwija siÄ&#x2122; w szybkim tempie poprzez powiÄ&#x2122;kszanie istniejÄ&#x2026;cych filii firm i budowÄ&#x2122; nowych siedzib. PrÄ&#x2122;Ĺźnie dziaĹ&#x201A;ajÄ&#x2026;ce firmy zajmujÄ&#x2026;ce siÄ&#x2122; produkcjÄ&#x2026; nowoczesnych komponentĂłw inĹźynieryjnych stanowiÄ&#x2026; duĹźy odsetek firm rozlokowanych we wschodnim sÄ&#x2026;siedztwie terenu objÄ&#x2122;tego projektem masterplanu. Stale powiÄ&#x2122;ksza siÄ&#x2122; rĂłwnieĹź BCB Business Park, park biurowy skĹ&#x201A;adajÄ&#x2026;cy siÄ&#x2122; obecnie z dwĂłch

biurowcĂłw, ktĂłrych w docelowym zaĹ&#x201A;oĹźeniu ma powstaÄ&#x2021; 12.

W wiÄ&#x2122;kszoĹ&#x203A;ci przypadkĂłw firmy majÄ&#x2026;ce swojÄ&#x2026; siedzibÄ&#x2122; w opisywanym obszarze zajmujÄ&#x2026; siÄ&#x2122; wyspecjalizowanÄ&#x2026; produkcjÄ&#x2026; i usĹ&#x201A;ugami. OferujÄ&#x2026; miejsca pracy gĹ&#x201A;Ăłwnie specjalistom z poszczegĂłlnych branĹź, gĹ&#x201A;Ăłwnie IT - programistom, informatykom, absolwentom kierunkĂłw takich jak automatyka i robotyka. Jednak sÄ&#x2026;siedztwo lotniska wpĹ&#x201A;ywa rĂłwnieĹź na generowanie miejsc pracy w branĹźach powiÄ&#x2026;zanych z turystykÄ&#x2026; i transportem - w pobliĹźu portu lotniczego dziaĹ&#x201A;ajÄ&#x2026; hotele, wypoĹźyczalnie samochodĂłw jak i prywatne parkingi.

RĂłwnieĹź samo lotnisko generuje miejsca pracy dla specjalistĂłw jak i osĂłb bez konkretnych kwalifikacji - róşnorodnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; usĹ&#x201A;ug, jakie muszÄ&#x2026; zostaÄ&#x2021; zrealizowane na terenie terminali generuje duĹźÄ&#x2026; iloĹ&#x203A;Ä&#x2021; miejsc pracy bezpoĹ&#x203A;rednio przy obsĹ&#x201A;udze pasaĹźerĂłw jak i przy konserwacji samolotĂłw czy teĹź samej pĹ&#x201A;yty lotniska.

Rynek pracy jest zróşnicowany i stale siÄ&#x2122; rozwija - w perspektywie wieloletniej spodziewaÄ&#x2021; moĹźna siÄ&#x2122; dalszego rozrostu centrum biznesowego i powstawania coraz to nowych firm, oferujÄ&#x2026;cych miejsca pracy specjalistom. Trend ten zauwaĹźalny jest na wielu terenach znajdujÄ&#x2026;cych siÄ&#x2122; w pobliĹźu lotnisk, przykĹ&#x201A;adem moĹźe byÄ&#x2021; Ĺ Ăłdzki Regionalny Park Naukowo-Technologiczny â&#x20AC;&#x153;Bionanoparkâ&#x20AC;?, znajdujÄ&#x2026;cy siÄ&#x2122; przy Ĺ&#x201A;Ăłdzkim lotnisku i stale rozwijajÄ&#x2026;cy siÄ&#x2122; od prawie 20-tu lat.

Oferuje zarĂłwno miejsca pracy w miÄ&#x2122;dzynarodowych wyspecjalizowanych korporacjach, jak i peĹ&#x201A;ni funkcjÄ&#x2122; inkubatora przedsiÄ&#x2122;biorczoĹ&#x203A;ci i wspomaga dziaĹ&#x201A;anie start-upĂłw. Podobnie zlokalizowany zostaĹ&#x201A; Podkarpacki Park Naukowo-Technologiczny, znajdujÄ&#x2026;cy siÄ&#x2122; w okolicy rzeszowskiego lotniska.

Pomimo iĹź rozwĂłj nowego parku naukowo-technologicznego jest maĹ&#x201A;o prawdopodobny ze wzglÄ&#x2122;du na jego obecnÄ&#x2026; lokalizacjÄ&#x2122; bliĹźej centrum GdaĹ&#x201E;ska, tak naleĹźy braÄ&#x2021; pod uwagÄ&#x2122; migracjÄ&#x2122; niektĂłrych jego oddziaĹ&#x201A;Ăłw i moĹźliwoĹ&#x203A;Ä&#x2021; utworzenia filii na terenie Matarni. RĂłwnieĹź branĹźa mniej wyspecjalizo-

Również branża mniej wyspecjalizowana, jaką jest obsługa turystyczna i zaplecze transportowe lotniska umożliwiają podjęcie pracy przez osoby z mniejszymi kwalifikacjami jak i podjęcie pracy w niepełnym wymiarze pracy.

)XQNFMD PLHV]NDQLRZD Dzielnica Klukowo-Rębiechowo obejmuje obszary mieszkaniowe, usługowe, produkcyjne oraz obszary rozwojowe lotniska. Jest jedną z wyodrębnionych jednostek urbanistycznych większej dzielnicy Zachód, gdzie można wskazać wyraźnie przeplatające się strefy funkcjonalne. W obrębie każdej z jednostek osadnictwo rozwija się według własnego schematu tworząc tym samym tożsamość oraz specyfikę występujących form zabudowy. W przypadku Klukowa-Rębiechowa zabudowa ma charakter ekstensywny i występuje w postaci wolnostojących domów jednorodzinnych. Według danych z 2015 roku w całej dzielnicy Zachód odnotowano najmniejszy udział mieszkań w zabudowie wielorodzinnej, natomiast udział zabudowy jednorodzinnej był najwyższy spośród wszystkich dzielnic Gdańska i wyniósł 47%. Miało to wpływ na odnotowanie na tym terenie największych mieszkań (99,6 m2). Liczbę oraz strukturę mieszkań w poszczególnych dzielnicach przedstawia poniższy wykres:

57,1 43,5

50,1

33,8

11,6

Śródmieście

Wrzeszcz

Oliwa

Południe

Zachód

15,1

Port

wielorodzinna małe domy jednorodzinna

U\V /LF]ED L VWUXNWXUD PLHV]NDă Z G]LHOQLFDFK *GDăVND Z URNX! ķUµGāR 6WXGLXP XZDUXQNRZDă L NLHUXQNµZ ]DJRVSRGDURZDQLD SU]HVWU]HQQHJR P *GDăVN

W dzielnicy Zachód zaplanowane jest 841 ha terenów inwestycyjnych pod zabudowę mieszkaniową i mieszkaniowo-usługową. Są one rozmieszczone w całej dzielnicy o charakterze mieszkaniowym między innymi w częsci północ-

- nej Klukowa-Rębiechowa. Rodzaje projektowanej zabudowy są zróżnicowane ze zdecydowaną przewagą zabudowy ekstensywnej, która jest charakterystyczna dla peryferyjnych rejonów miasta. W Klukowie przewidziana jest zabudowa rezydencjalna. Funkcja wyłącznie mieszkaniowa obejmuje tereny inwestycyjne w części północnej Klukowa w sąsiedztwie ogrodów działkowych „Przystań”. Tereny rozwojowe dla funkcji mieszkaniowej dzielnicy stanowią obszary objęte planami miejscowymi, gdzie przewidziano zmiany w stosunku do obowiązujących ustaleń. W Klukowie przy granicy z gminą Żukowo zaplanowano zmianę przeznaczenia funkcji z usługowych i rolniczych na mieszkaniowe i mieszkaniowo-usługowe.

8VāXJL SXEOLF]QH L NRPHUF\MQH W obrębie obszaru opracowania oraz w jego bezpośrednim sąsiedztwie dominują usługi o zasięgu ponadlokalnym, dedykowane raczej osobom dojeżdżającym do dzielnicy w celach zawodowych lub w ramach podróży na lotnisko, niż mieszkańcom (których zresztą jest niewielu). Są to: zaplecze gastronomiczne centrum biznesowego, hotele i inne obiekty noclegowe, wynajem samochodów oraz usługi towarzyszące portowi lotniczemu (sklepy wolnocłowe, wymiana walut itp.). W obrębie Klukowa znajdują się bardziej lokalne usługi - sklepy spożywcze, pizzeria, bistro czy drobne warsztaty. Oprócz tego jest tam zlokalizowana także Szkoła Podstawowa nr 82, dwa Domy Seniora i centrum sportu.

Program usługowy analizowanego obszaru jest relatywnie ubogi, wobec tego okoliczni mieszkańcy często załatwiają sprawy w innych częściach miasta. Najbliższym centrum usługowym jest Park Handlowy Matarnia. Znajduje się tam duży sklep meblowy i budowlany oraz szereg mniejszych lokali, oferujących zróżnicowane artykuły i usługi. W pobliżu wspomnianego centrum znajdują się także dwa kościoły. Z kolei na północ od analizowanego obszaru, w dzielnicy Osowa, znajduje się publiczna pływalnia, kolejne centrum handlowe, kościół i szkoła podstawowa, a także liceum. Usługi wyższego rzędu, takie jak muzea, teatry, uczelnie wyższe, zlokalizowane są na Dolnym Tarasie Gdańska, a dojazd do nich stanowi nieraz spore wyzwanie dla mieszkańców analizowanego obszaru.

)XQNFMD SU]HP\VāRZD Przemysł na analizowanym terenie ma bardzo ograniczony zakres. Jest to kilka zakładów produkcyjnych i magazynów, które ze względu na niewielką skalę nie mają silnego wpływu na funkcjonowanie dzielnicy. Emitowane przez nie zanieczyszczenia powietrza czy hałas nie oddziałują negatywnie na funkcję mieszkaniową ze względu na ich wzajemne położenie. Znacznie większa koncentracja funkcji przemysłowej występuje w Bysewie, po drugiej stronie portu lotniczego.

Wiąże się ona z emisją zanieczyszczeń i hałasem, jednak również nie oddziałuje w znaczący sposób na analizowany teren.

Po pierwsze: potencjalne emisje do atmosfery są wywiewane w kierunku wschodnim, a nie północnym, zgodnie z dominującymi kierunkami wiatrów. Po drugie: źródła hałasu są oddalone, a poza tym i tak są z pewnością mniej uciążliwe niż lotnisko. Po trzecie: ruch samochodowy związany z prowadzoną działalnością skupia się poza analizowanym obszarem.

7HUHQ\ ]LHORQH W obrębie terenu występują przede wszystkim pola uprawne przeznaczone do prowadzenia gospodarki rolnej.

Gleby są tam jednak w pewnym stopniu przeobrażone wskutek oddziaływania mieszkalnictwa czy też występowania w sąsiedztwie obiektów infrastrukturalnych. Obecnie postępuje tu proces zmiany funkcji z rolnej na mieszkaniową i produkcyjno-usługową wraz z układem nowych ulic.

W kwestii terenów zielonych należy wspomnieć o istniejącym zbiorniku retencyjnym, który może stanowić miejsce wypoczynku dla mieszkańców. Obszar w granicach opracowania jest całkowicie pozbawiony lasów. Można zauważyć tu jedynie niewielkie grupy zadrzewień, które nie tworzą większych kompleksów zieleni. W niedalekiej odległości, tuż za Obwodnicą Trójmiasta rozciąga się zwarty obszar leśny – Lasy Oliwskie. Są one włączone w granice Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego. Północną część Klukowa zajmują ogrody działkowe „Przystań”, które są użytkowane jako działki rekreacyjne lub ogródki warzywne. Ich dostępność publiczna jest jednak ograniczona.

21

3URƓOH SRWHQFMDOQ\FK PLHV]NDăFµZ

adaptować bardziej tradycyjne zawody do epoki informacji; - miejsca do wykonywania aktywności fizycznych i uprawiania sportu, które będą ciekawą alternatywą dla wirtualnej rzeczywistości; - biblioteki i mediateki (z naciskiem na te drugie) oraz miejsca spotkań z członkami społeczności - puby, kluby, kawiarnie; - potrzeba dostępu do znanych na poziomie metropolii miejsc, punktów orientacyjnych jak parki, ciągi komercyjne itp.

Rodziny z dziećmi: Preferencje: - żłobki/przedszkola/szkoły - place zabaw, miejsca zabaw dla dzieci (np. kluby malucha) - bliskość parków i terenów zielonych - ochrona/monitoring/ogrodzone osiedle - udogodnienia parkingowe - bliskość infrastruktury (sklep, przychodnia, restauracja)

Pokolenie Z (0 ~ 25 lat) “pokolenie internetowe” Pokolenie Z będzie potencjalnym zasileniem miejsc pracy w branży IT i high-tech.

Charakterystyka: - pokolenie ludzi urodzonych w drugiej połowie lat 90. i po 2000 roku; - ludzie najmłodszego pokolenia, dorastające już w świecie nowoczesnych technologii i mediów społecznościowych, które wykorzystują jako główne narzędzie do poszerzania wiedzy, co pozwala im na szybką adaptację do zmieniających się warunków; - pokolenie spędzające mało czasu w „realnym” świecie; - świadomi ekologicznie - mający największe możliwości adaptacji do ekologicznych i pasywnych rozwiązań; - indywidualiści potrzebujący spersonalizowania usług, poszukujący natychmiastowej gratyfikacji, trendsetterzy.

Preferencje: - nowoczesne rozwiązania technologiczne (np. alternatywny transport publiczny i aplikacje typu Smart Home); - najlepiej odnajdą się na stanowiskach w branży IT, biotechnologii, stanowiskach związanych z tworzeniem animacji komputerowych, projektowaniem gier i stron www, również 22

Pokolenie Y (25 ~ 35 lat) “pokolenie cyfrowe” Pokolenie Y będzie potencjalnym nabywcą mieszkań.

Charakterystyka: Charakterystyka: - pokolenie ludzi urodzonych w latach 80. i 90. XX wieku; - „oswoili” nowinki technologiczne, aktywnie korzystają z mediów cyfrowych i technologii cyfrowych; - chcą pracować, ale nie całe życie – myślą o przyszłości na emeryturze, chętnie zakładają własny biznes; - nie jest dla nich istotna stabilna praca na dłuższy czas; - elastyczni, otwarci na świat i zmiany;

Klasa kreatywna Preferencje: - przestrzeń do pracy indywidualnej; - przestrzeń do wymiany zdań i stymulowania kreatywności puby/kluby/tory do rolek/kocie kawiarnie itp.; - duże, wolne przestrzenie;wolne pracownie dla artystów, rzemieślników i hobbystów; - miejsca do organizowania ognisk i grilli;

Klasa biznesowa Preferencje: - prestiż i strefa śródmiejska, w której mogą się pokazać, a także komunikacja z centrum miasta; - wysoki standard mieszkań; - dojazd do centrów biurowych i uczelni; - udogodnienia parkingowe; - słaba integracja ze społecznością; - bliskość szkół prywatnych; - bliskość kultury elitarnej;

Klasa niższa i margines społeczny Preferencje: - publiczne placówki edukacyjne; - infrastruktura społeczna; - mieszkania społeczne i komunalne; - bliskość miejsca pracy; - większa integracja ze społecznością.

Pokolenie X1 (35 ~ 50 lat) “pokolenie analogowe”

Pokolenie X2 (35 ~ 50 lat) “pokolenie PRL”

Pokolenie X1 może być gospodarczym fundamentem osiedla, posiadają duży kapitał i mogą go inwestować w nowym założeniu urbanistycznym.

Pokolenie X2 będzie potencjalnie grupą najbardziej narażoną na szok związany z nowoczesnymi rozwiązaniami pasywnymi oraz będzie stawiać największy opór wobec stosowania rozwiązań ekologicznych. Ponadto będzie wymagać informacji i pomocy w zakresie dostosowania się do szeregu nowoczesnych rozwiązań.

Charakterystyka: - pokolenie ludzi dorastających w okresie zmian ustrojowych, nie znających “prawdziwego PRL-u”, wchodzili na rynek pracy w warunkach dzikiego kapitalizmu i bezrobocia lat 90., przeżyli większość swojego życia w wolnej Polsce; - pracowici, przedsiębiorczy; - rzadko posiadają wyższe wykształcenie, jednak często jest one lepszej jakości niż wykształcenie współczesne (na studia szli naprawdę zdolni) - mają większe problemy w opanowaniu technologii niż młodsze pokolenia, ale jeżeli widzą w tym wymierną korzyść, potrafią się szybko zaadaptować; - w większości wypadków posiadają dzieci, nawet wnuki.

Preferencje: - samochód jest oznaką prestiżu, często posiadają kilka samochodów na jedno gospodarstwo; - czasem potrzebują odpocząć, a czasem się wyszaleć - docenią zarówno parki jak i miejsca do bardziej energicznej rekreacji - czy to aktywności fizycznej, czy społecznej; - poszukują mieszkań “podmiejskich” i o wyższym standardzie; - chcą zadbać o wykształcenie starszych dzieci, potrzebują dostępu do uczelni wyższych; - pracują w bardziej tradycyjnych zawodach, często posiadają już własną działalność gospodarczą, która nadal jest aktywna, więc poszukują miejsca do dalszego jej rozwoju.

Charakterystyka: - pokolenie ludzi urodzonych w drugiej połowie XX w., ukończyli szkołę średnią jeszcze przed zmianami ustrojowymi; - społeczeństwo spolaryzowane na jednostki, które poradziły sobie z przemianą ustrojową i nauczyły się adaptacji oraz na osoby nie lubiące zmian, zagubione w chaosie współczesności i wykreowanych przez modę wzorców; - przeżyli trudne czasy PRL-u i chcą odpoczynku w nowej rzeczywistości - najbardziej narażeni na “szok technologiczny” gdy zostaną zmuszeni do korzystania z dobrodziejstw technologii (np. w czasie kryzysu epidemiologicznego).

Preferencje: - bliskość kościoła/obiektu sakralnego; - bliskość obiektów ochrony zdrowia; - indywidualna komunikacja samochodowa jako oznaka prestiżu, ale też coraz częstsza potrzeba komunikacji zbiorowej ze względu na niedołężność; - adaptacja rozwiązań proekologiczne tylko po wykazaniu oszczędności w ich stosowaniu w porównaniu do metod konwencjonalnych; - rozwiązania technologiczne muszą być dostosowane do osób starszych (duże przyciski, napisy, intuicyjna obsługa) 23

$QDOL]D XZDUXQNRZDă NRPXQLNDFML L WUDQVSRUWX &KDUDNWHU\VW\ND XOLF Głównym szkieletem transportowym dzielnicy Matarnia jest Obwodnica Trójmiejska, łącząca dzielnicę z resztą Trójmiasta oraz Kaszubami. Znajduję się tam również jedna droga wojewódzka, która prowadzi do projektowanego obszaru. Drogi te są w najlepszym stanie, stanowią główną oś komunikacyjną, ale również tworzą barierę pomiędzy częściami dzielnicy.

Na badanym obszarze, oprócz wspomnianej drogi wojewódzkiej,znajdują się głównie drogi gminne ul. Storczykowa, ul. Spadochroniarzy, ul. Radiowa, ul Azymutalna i jedna droga prywatna. Wyposażenie dróg w chodniki i ścieżki rowerowe jest niewystarczające, jedynie niewielka część dróg jest urządzona w dobrym stopniu. Ścieżki piesze i pieszo-rowerowe znajdziemy w części ulicy Spadochroniarzy i wzdłuż torowiska PKM.Stan dróg na danym terenie jest bardzo słaby.

Większość dróg charakteryzuje się złym lub średnim stanem nawierzchni. Niewielki odsetek dróg wyróżnia się dobrym stanem dróg, co widać na rysunku nr X. Wiele dróg jest nieutwardzonych, zaś drogi asfaltowe mają wiele dziur i wybojów.

1DWÛĹHQLH UXFKX GURJRZHJR Liczba pojazdów w pobliżu opracowywanego terenu zwiększa się w klasycznych godzinach szczytu od 7:00 do 9:00 i od 15:00 do 17:30. Zatory tworzą się w kierunku Wrzeszcza jak i lotniska z uwagi na powstałe tam biurowce. (źródło: google maps) Występuje też wzmożony ruch w piątki po południu. związane jest to z częstymi wyjazdami mieszkańców Gdańska i Trójmiasta na weekendowe wyjazdy na 24

U\V 8NāDG GURJRZ\ Z G]LHOQLF\! ķUµGāR RSUDFRZDQLH ZāDVQH

7UDQVSRUW ]ELRURZ\ Kaszuby. Średni dobowy ruch roczny pojazdów silnikowych na obwodnicy Trójmiasta w sąsiedztwie obszaru opracowania wynosi 77 141 poj./dobę.

3DUNLQJL W dzielnicy znajduje się około 50 parkingów. Związane jest to z obecnością lotniska, biurowców oraz centrum handlowego generujących duże zapotrzebowanie na miejsca parkingowe. Lotnisko posiada prawie 2000 płatnych miejsc parkingowych. Z sąsiedztwa lotniska korzystają również prywatne płatne parkingi o pojemności około 750 miejsc parkingowych. Natomiast miejsca dostępne dla wszystkich znajdują się przy parku handlowym Matarnia, na osiedlach oraz przy dwóch stacjach PKM nie znajdujących się na terenie lotniska. Przystanek PKM Gdańsk - Rębiechowo posiada parking na 387 samochodów. Reszta parkingów to obiekty przyległe do przedsiębiorstw i posiadają pojemność wahającą się od 5 do 30 miejsc.

U\V 3DUNLQJL! ķUµGāR RSUDFRZDQLH ZāDVQH

W sąsiedztwie analizowanego obszaru przebiega linia Pomorskiej Kolei Metropolitalnej (PKM). W roku 2015 zostały oddane do użytku trzy przystanki w dzielnicy Rębiechowo - Matarnia: Gdańsk Matarnia, Gdańsk Port Lotniczy oraz Gdańsk Rębiechowo. Ten ostatni położony jest blisko granicy miasta ze wsiami Banino i Rębiechowo. Trasa kolei łączy kaszubskie miasta - Kartuzy i Kościerzynę z Gdynią Główną i dzielnicą Gdańska Wrzeszczem. Spośród czterech linii trzy z nich przebiegają przez wymienione wcześniej przystanki. W dni powszednie i weekendy pociągi odjeżdżają co około 30 minut ze stacji znajdujących się na terenie dzielnicy Rębiechowo - Matarnia.

Oprócz PKM dzielnia obsługiwana jest przez autobusy miejskie. Tworzą one połączenia do Wrzeszcza, Śródmieścia, Osowej, Oliwy a także Banina i Sopotu. Większość z nich ma za zadanie dowieźć pasażerów na lotnisko - dojeżdza tam najwięcej linii. Natomiast na tereny o większym zagęszczeniu funkcji mieszkaniowej dojeżdżają 1 lub 2 linie autobusowe. Na badanym terenie przystanki autobusowe znajdują się tylko wzdłuż ulicy Spadochroniarzy. Dodatkowo są to przystanki obsługującę jedną lub dwie linie autobusowe. Dzielnice nie obsługuję żadna linia nocna, która by obejmowała całą dzielnicę Rębiechowo - Matarnia. Autobusy jeżdżą z częstotliwością nie zaspokajających potrzeb użytkowników.

U\V 7UDQVSRUW SXEOLF]Q\ ķUµGāR RSUDFRZDQLH ZāDVQH

25

6WUHV]F]RQH Z\W\F]QH L ZQLRVNL Głównym celem projektu jest stworzenie samowystarczalnego i niskoemisyjnego osiedla zapewniającego możliwość realizacji wysokiej jakości mieszkalnictwa o zróżnicowanym charakterze wraz z niezbędnymi usługami zarówno podstawowymi, jak i wyższego rzędu. Przy projektowaniu koncepcji przekształceń terenu należy brać pod uwagę szerszy kontekst dzielnicy, standardy urbanistyczne wymienione w niniejszym opracowaniu oraz oczekiwania potencjalnych mieszkańców. Teren sąsiaduje z osiedlem przedmiejskim Klukowo składającym się z domów jednorodzinnych i odznaczającym się dużym udziałem terenów zielonych i gruntów ornych. Zgodnie z oczekiwaniami społecznymi, charakter ten powinien zostać częściowo zachowany. Ponadto, na projektowanym osiedlu powinny znaleźć się różnorodne funkcje o szerokim programie użytkowym. Zakłada się zróżnicowaną intensywność zabudowy w poszczególnych częściach terenu. W północnej części terenu preferowana jest niska zabudowa o niższej intensywności, natomiast w południowej części wysoka, o wyższej intensywności. Pozwoli to na płynne przejście z jednorodzinnej zabudowy Klukowa w nowoczesne budownictwo projektowanego osiedla oraz dopełni sąsiedztwo przystanku linii PKM. Wskazana jest dalsza rozbudowa funkcji usługowej okołolotniskowej, gdzie realizowane mogłyby być warunki dla inkubowania innowacyjnych przedsiębiorstw. Plan uzyskania intensywnej i zwartej zabudowy opartej na osi torowiska kolejowego, ma na celu ograniczyć hałas generowany przez pobliskie lotnisko.

Realizacja projektu nie może nastąpić bez rozbudowy infrastruktury. Obecny stan sieci drogowej, technicznej oraz dostęp do transportu zbiorowego jest niewystarczający dla realizacji planowanych dużych założeń budowlanych. Nowy układ komunikacyjny ma zapewnić równowagę pomiędzy transportem publicznym a indywidualnym ruchem samochodowym, pieszym i rowerowym. Priorytetem jest poprawa dostępności przystanków tramwajowych i autobusowych oraz wykorzystywanie istniejącej infrastruktury kolejowej.

Osiedle będzie także wymagało niezbędnego dla funkcjonowania programu usług społecznych: oświaty, kultury, zdrowia, sportu i rekreacji. Priorytetem jest wykreowanie lokalnych centrów sąsiedzkich stanowiących miejsca 26

życia społecznego, w oparciu o układ ulic współdzielonych, placów i budynków z nimi powiązanych.

Ważnym celem jest wykształcenie spójnego układu terenów zieleni: parków, skwerów, alei, oraz miejsc wypoczynku i rekreacji, a także zapewnienie powiązań z istniejącymi zielonymi zbiorowiskami. Oprócz pełnienia funkcji rekreacyjnej, będą one jednocześnie systemem terenów aktywnych biologicznie, wspierając ochronę gatunkową.

Dodatkowo na obszarach potencjalnie zagrożonych zalewaniem - wyniku deszczy nawalnych, zaprojektowane muszą zostać zbiorniki retencjonujące wodę i wykorzystujące ją w okresach suchych. Kluczowe jest zapewnienie powiązań z istniejącym zbiornikiem i ciekiem wodnym poprzez układ dojść pieszych do terenów wypoczynkowych zlokalizowanych nad wodą. Priorytetem jest samowystarczalność osiedla, między innymi poprzez zastosowanie w budownictwie ekologicznych technologii zwiększających samowystarczalność energetyczną. Celem jest również wprowadzenie polityki ,,urban farmingu’’ oraz propagowanie postaw ekologicznych.

6WUHV]F]RQH Z\W\F]QH - stworzenie wysokiej jakości osiedla mieszkaniowego, - zapewnienie różnorodnych funkcji o szerokim programie użytkowym, - zachowanie charakteru osiedla - duży udział terenów zielonych, - zróżnicowana intensywność zabudowy - północna część niższa, południowa wyższa intensywność, - rozbudowa funkcji usługowej okołolotniskowej, - intensywna i zwarta zabudowa oparta na osi torowiska kolejowego, - należy zapewnić niezbędną infrastrukturę techniczną w postaci dróg oraz naprawić istniejące, - poprawa dostępności przystanków tramwajowych i autobusowych, - wykorzystywanie istniejącej infrastruktury kolejowej, - wykreowanie lokalnych centrów sąsiedzkich stanowiących miejsca życia społecznego, - zapewnienie usług społecznych: oświaty, kultury, zdrowia, sportu i rekreacji, - spójny układ terenów zieleni oraz powiązań między nimi, - zapewnienie powiązań z istniejącym zbiornikiem i ciekiem wodnym poprzez układ dojść pieszych do terenów wypoczynkowych zlokalizowanych nad wodą,

&=ÚėÈ 352-(.72:$

3RGVXPRZDQLH XZDUXQNRZDă EÛGÇF\FK SRGVWDZÇ RSUDFRZDQLD NRQFHSFML 6WDQ LVWQLHMÇF\ WHUHQX Obszar projektowy obejmuje teren o powierzchni ok.

100 ha. Jest on w większości niezabudowany i posiada głównie charakter rolniczy. Stanowi to duży potencjał do jego zagospodarowania. Dodatkowym atutem jest mało zróżnicowana rzeźba terenu – płaska i pozbawiona wzniesień oraz brak zagrożeń powodziowych i wynikających z warunków geologicznych, co stanowi dogodne warunki sytuowania zabudowy.

Ograniczeniem przestrzennym jest zabudowa w postaci domów jednorodzinnych o charakterze ekstensywnym po stronie północnej, parking i port lotniczy po stronie południowo-wschodniej oraz tory kolejowe należące do Pomorskiej Kolei Metropolitalnej po stronie południowej. Są to istotne elementy mające wpływ na proces projektowy.

Obszar objęty opracowaniem należy głównie do osób fizycznych, jedynie zbiornik retencyjny i działki do niego przyległe podlegają pod władanie miejskie, do miasta należą również działki drogowe.

28

/RNDOL]DFMD L WUDQVSRUW Teren projektowy zlokalizowany jest w obrębie obszarów peryferyjnych Gdańska, od którego dzielą go Lasy Oliwskie i Obwodnica Trójmiasta. Jej obecność jest dużym atutem, gdyż stanowi główny szkielet transportowy i ułatwia dojazd do wielu trójmiejskich dzielnic. Ponadto w pobliżu znajdują się dwa przystanki Pomorskiej Kolei Metropolitalnej stanowiącej transport zbiorowy. Bezpośrednio do obszaru projektowego prowadzi również droga wojewódzka.

Stan sieci technicznej oraz dostęp do transportu zbiorowego obecnie nie jest wystarczający, aby zrealizować dużą inwestycję budowlaną. Występuje tu niedobór infrastruktury pieszej oraz rowerowej.

3RZLÇ]DQLH ] RWRF]HQLHP W sąsiedztwie występuje rozwinięty sektor przemysłu i usług związany z branżami IT oraz obsługą lotniska i oferuje znaczną liczbę miejsc pracy zarówno dla osób wykwalifikowanych jak i osób niespecjalizujących się w żadnej konkretnej dziedzinie. Dobrze prosperuje również przestrzeń biurowa, która znajduje się w stadium ciągłej rozbudowy i zwiększania swojej powierzchni, co może pozwolić na wysnucie prognozy, iż w najbliższych latach do użytku oddane zostaną kolejne metry kwadratowe przestrzeni zapewniających dogodne miejsce do działalności dużym korporacjom jak i lokalnym przedsiębiorcom. Nowy kompleks biurowy znajduje się w dogodnej odległości dostępu pieszego od projektowanego osiedla. Odległość może stanowić problem dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej.

W bezpośrednim sąsiedztwie obszaru występują usługi takie jak szkoła podstawowa czy centrum sportu. W dalszej odległości (w obrębie dzielnicy Osowa) również znajduje się szkoła podstawowa, a także szkoła średnia (ZSO nr 69), kościół oraz większe sklepy spożywcze i bardziej zaawansowane obiekty sportowe jak korty do squasha czy skatepark.

Przedszkola znajdują się w sąsiednim Baninie i wyżej wspomnianej dzielnicy Gdańska, jednak oba oddalone są na tyle, że konieczne jest użycie środków komunikacji aby móc się do

nich dostać. Usługi są bardzo rozproszone i nie znajdują się w bezpośrednim sąsiedztwie obszaru projektowego. Brakuje również usług kultury takich jak biblioteki czy świetlice bądź domy sąsiedzkie. Analizowany obszar znajduje się również w niedogodnej lokalizacji względem usług kultury wyższej w centrum Gdańska - dojazd do teatru czy kina trwa długo zarówno za pomocą środków komunikacji miejskiej jak i w przypadku transportu indywidualnego ze względu na duże natężenie ruchu w godzinach szczytu (teren znajduje się przy jednej z ważniejszych dróg wjazdowych do Gdańska).

Plusem jest bezpośrednie sąsiedztwo obwodnicy Trójmiasta, dzięki czemu możliwe jest szybkie wydostanie się poza aglomerację jak i do Gdyni.

8ZDUXQNRZDQLD VSRāHF]QH

Obszar objęty opracowaniem charakteryzuje się małym stopniem zagęszczenia zabudowy, dlatego istotna jest struktura demograficzna sąsiednich obszarów, głównie dzielnicy Matarnia, której główną grupę społeczną stanowią osoby w wieku produkcyjnym. Liczba osób w wieku przedprodukcyjnym i poprodukcyjnym jest zbliżona - dzielnica jest więc demograficznie zróżnicowana i pamiętać należy o zapewnieniu odpowiedniego stopnia obsługi mieszkańców w każdym wieku.

Występuje ujemne saldo migracji, utrzymujące się na poziomie -2,1 osób na 1000 mieszkańców, za to na poziomie dodatnim utrzymuje się przyrost naturalny, który w roku 2016 wynosił +6,2 osób na 1000 mieszkańców. Dzielnica jest więc dzielnicą młodą, z potencjałem rozwojowym w postaci zwiększającej się liczby dzieci.

Stopa bezrobocia w dzielnicy utrzymywała się na poziomie niższym niż średnia dla całego Gdańska, co również dowodzi dużej ilości miejsc pracy w zróżnicowanych branżach i pozwala snuć dobre wizje na przyszłość. Pozwala również zwrócić uwagę na konieczność zapewnienia odpowiedniej infrastruktury w postaci żłobków, przedszkoli i szkół oraz miejsc spotkań, które umożliwią integrację wszystkich grup wiekowych. Ze względu na duży odsetek seniorów w ogólnej liczby mieszkańców równie ważne jest zadbanie o odpowiednią usługę zdrowotną i zapewnienie optymalnej sieci transportu publicznego w celu zmniejszenia z poruszaniem się do minimum.

8ZDUXQNRZDQLD ĘURGRZLVNRZH Na obszarze objętym opracowaniem nie występuje zagrożenie powodziowe ani zagrożenie osuwiskami. Warunki glebowe są bardzo dobre, dopuszczając przy tym dużą dowolność przy kształtowaniu nowych form zabudowy. Zdecydowaną większość projektowanego terenu zajmują obszary produkcji rolnej, występują również strefy OSTAB, które mogą wpłynąć na ograniczenia związane z zabudową. Na terenie planowany jest zbiornik retencyjny, a obecnie występującą roślinność stanowią pojedyncze drzewa i niskie krzewy rosnące na miedzach oraz nieduże zalesienia. Obecne są również rowy melioracyjne i nawadniające. Natomiast w sąsiedztwie obszaru znajduje się Trójmiejski Park Krajobrazowy oddzielony obwodnicą Trójmiasta, przez co dostęp do niego może być utrudniony. W najbliższym sąsiedztwie tereny zielone należy wskazać szczególnie przy północnej granicy obszaru, która w swoich granicach zawiera część osiedla przedmiejskiego Klukowo, składającego się w głównej mierze z domów jednorodzinnych odznaczające się dużym udziałem terenów zielonych. Zgodnie z oczekiwaniami społecznymi charakter ten powinien zostać zachowany.

0RĹOLZRĘFL ]DEXGRZ\ Obszar objęty opracowaniem posiada duży zasób wolnej przestrzeni, który można wykorzystać do jego zabudowy w różnej formie. Niezbędne jest nawiązanie do zabudowy jednorodzinnej znajdującej się w północnej części terenu, co można osiągnąć poprzez jej kontynuację lub odniesienie się do charakteru tego rodzaju zabudowy. Należy pamiętać także o obecności portu lotniczego po stronie południowej.

Może stanowić to problem w postaci źródła hałasu, dlatego ważne jest odpowiednie ukształtowanie zabudowy w jego sąsiedztwie.

Znajdujący się w centralnej części obszaru projektowego zbiornik retencyjny tworzy warunki do urządzenia wartościowej przestrzeni publicznej wraz z urządzeniem ciągów zieleni. Rekreacja oraz dostęp do terenów zieleni jest niezbędnym elementem w obrębie osiedla o charakterze ekologicznym. Należy wziąć pod uwagę istniejące ciągi ekologiczne i możliwość wykreowania nowych korytarzy zieleni.

29

# *āµZQH ]DāRĹHQLD NRQFHSFML Zmiany klimatyczne są decydującym wyzwaniem naszej ery, a środowisko zbudowane ma do odegrania ogromną rolę w zapobieganiu najgorszemu scenariuszowi. Ludzie dokładają wszelkich starań by odwrócić negatywne tendencje w środowisku, które są następstwem niewrażliwej na przyrodę eksploatacji naszej planety. Koncepcja dzielnicy, tworzona w tym opracowaniu, posiada potencjał w zakresie zmiany niektórych wyzwań związanych z rosnącą liczbą ludności, rosnącą urbanizacją, niedoborem zasobów, narastającym globalnym kryzysem żywnościowym, jak również w zakresie redukcji globalnej emisji CO2.

Koncepcja ta opiera się na podejściu całościowym i łączy w sobie różne innowacyjne technologie. Wielopłaszczyznowe działania mają skupiać się wokół wartości ekologicznych, finansowych a także społecznych. Plan może stać się swoistymi ramami dla wzmocnienia pozycji rodzin i rozwoju poczucia wspólnoty, podczas gdy ludzie starają stać się częścią całego ekosystemu.

Zrównoważona mobilność, dodatni bilans energetyczny budowanych obiektów i troska o bioróżnorodność na tym terenie są kluczem do tworzenia prawdziwej ekodzielnicy.Główne założenia koncepcji opierają się wzmocnieniu dostępności mieszkań oraz dostosowania mieszkalnictwa do wszystkich grup wiekowych, tak aby i najstarsi i najmłodsi byli w stanie w pełni korzystać z możliwości oferowanych przez osiedle. Istotne na tej płaszczyźnie zwrócenie uwagi na zmieniający się ze względu na pory dnia czy pory roku charakter miejsc publicznych. Pozwoli to zapewnić bezpieczeństwo mieszkańcom oraz efektywniej wykorzystać przestrzeń.

30

,GHD RVLHGOD Głównym założeniem projektowanej dzielnicy jest utworzenie fragmentu miasta o obiegu zamkniętym, którego mieszkańcy będą mogli czerpać korzyści płynące zarówno z ościennej lokalizacji Rębiechowa, jak i bliskiego sąsiedztwa węzła intermodalnego. Projekt w skali miejskiej proponuje równowagę między ekologią, a urbanistyką – poprzez wykorzystanie odnawialnych źródeł energii i urban farmingu oraz promowanie ideologii życia „zero waste”. Położenie Rębiechowa blisko logistycznych arterii komunikacyjnych, a także węzła intermodalnego z lotniskiem oraz Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego wymaga zastosowania określonych form urbanistyki, aby w sposób kontrolowany rozwijać zabudowę tej części miasta jako nowej bramy do miasta Gdańsk, będącej jednocześnie niezależną jednostką miejską pod względem energetycznym. Proponowane rozwiązania architektoniczne w innowacyjny sposób odpowiadają wymaganiom rozwoju człowieka w zakresie mieszkalnictwa, handlu i przestrzeni publicznej.

Zgodnie z głównymi założeniami kierującymi koncepcją, idea osiedla zarówno w swojej postaci i formie, ale również w sposobie funkcjonowania, odpowiadałaby na zagadnienia związane z ekologią. Poprzez układ urbanistyczny oraz zaimplementowane na jej obszarze funkcje oraz usługi pozwalałaby na stworzenie jednostki bliskiej naturze, pozwalającej zarówno jej mieszkańcom jak i przyjezdnym na korzystanie i życie w niskoemisyjnej części miasta. Sam układ dzielnicy pozwoliłby na postawienie na zrównoważoną i intermodalną mobliność. Samochód przestałby być głównym środkiem transportu na rzecz komunikacji zbiorowej (autobusy oraz PKM) czy też komunikacji pieszej oraz rowerowej.

Układ budynków oraz rozmieszczenie usług w odległości pieszej pozwoli na uspokojenie ruchu, zmniejszenie emisji

spalin oraz poprawi bezpieczeństwo i komfort mieszkańców w każdym wieku. Oprócz sposobu rozmieszczenia budynków ważną rolę będzie odgrywało ich technologiczne rozwiązanie. Na przykład w przypadku budynków usługowych oraz biurowych duży nacisk położony będzie na jak najwyższą klasę ekologiczną budynku. Ponadto występowanie farm wertykalnych czy zielonych dachów pozwoli na utrzymanie stosunku powierzchni biologicznie czynnej na wysokim poziomie, co skutkować będzie dużo mniejszą szansą na występowanie powodzi miejskiej. Odnośnie gospodarstw domowych, rozwiązania pozwalające na samowystarczalność, życie w duchu zero waste czy też dodatni bilans energetyczny powinny być promowane w skali dzielnicy. Zaleca się także stosowanie nowoczesnych rozwiązań takich jak szyby gromadzące energię słoneczną, ogólna fotowoltaika czy też korzystanie z energii wiatru. W ten sposób domy będą zaopatrywane w zieloną energię, a jej nadmiar będzie odzyskiwany przez lokalnego partnera energetycznego. Ponadto duży nacisk winien być położony na zieleń miejską. Powinna być ona ogólnodostępna dla każdego interesariusza oraz wykonana z wymaganą pieczołowitością. Oprócz samych obszarów zieleni, ważną kwestią jest ulokowanie oraz usprawnienie systemu odprowadzania oraz magazynowania wody. Nie dość, że pozwoli to uniknąć zagrożenia zalaniem, to podniesie standardy dzielnicy. Należy jednak pamiętać, że aby te wszystkie czynniki zgrały się ze sobą i funkcjonowały w odpowiedni sposób ważna jest edukacja mieszkańców oraz użytkowników tej przestrzeni oraz pozwolenie im na bycie aktywnym członkiem społeczeństwa i sprawcami zmian na lepsze. W tej materii dobrym rozwiązaniem byłoby stworzenie ogrodów sąsiedzkich, które pozwoliłyby na rozwój w kierunku ekologii ale również znacznie przyczyniłyby się do rozwoju powiązań społecznych między mieszkańcami. Dzięki ciężkiej pracy, spełnieniu dużej ilości wymagań oraz przestrzeganiu odpowiednich zasad, istnieje możliwość wykreowania pilotażowej jednostki mieszkalno-usługowej nakierowanej na prospe-

- rowanie w zgodzie z natura, spełniającej międzynarodowe standardy i będącej drogowskazem do działań dla zarówno nowych jak i istniejących obszarów.

6NDOD RVLHGOD W celu uzmysłowienia sobie skali projektowanego osiedla, dokonano analizy 5 istniejących osiedli o podobnej skali w kraju i na świecie. Pierwszym z nich jest osiedle Garnizon, zlokalizowane w Gdańsku. Zajmujący około 30 ha obszar przez ponad wiek otoczony był murem, za którym znajdowały się obiekty i tajemnice wojskowe. Pod koniec XIX wieku pojawiły się tam pierwsze zabudowania koszarowe.

Dzisiaj jest to wielofunkcyjna, nowoczesna dzielnica, która łączy współczesność z neorenesansowymi zabytkami z cegły.

Obszar charakteryzuje się zabudową kwartalną, wykorzystującą nowoczesne technologie budowlane. Posiada także dużą infrastrukturę parkingową. Obecnie 1000 miejsc, docelowo 6000 miejsc parkingowych. Możemy tu zaobserwować duże przeszklenia loftów, połączone z dużą ilością zieleni. Zaopatrzona w apartamentowce, biurowce, obiekty handlowe i usługowe. Możliwy jest wynajem biur o powierzchni od 50 do 10 000 m2. Posiada także miejsca kultury, rekreacji, placówki edukacyjne oraz przestrzenie artystyczne. Znajduje się tam także Garnizon kultury - 7 budynków zabytkowych o łącznej powierzchni ponad 12500 m2 oraz zajmujący 2,5 ha park z zabytkowym starodrzewem. Realizowany jest tam także projekt Garnizon dla kreatywnych, który zrzesza studentów, stowarzyszenia i instytucje jak np. m.in. takich jak Gdański Inkubator Starter. Obszar charakteryzuje się kameralnością, harmonijnością w powiązaniu z zielenią oraz przestrzeniami wspólnymi. Daje wrażenie parkowego klimatu.

Kolejnym analizowanym osiedlem jest projekt Starych Świdrów w Warszawie. Posiada powierzchnię zbliżoną do projektowanego osiedla, będącego przedmiotem opracowania. Jest to Jest to osiedle położone nad Wisłą, włączone do Tarchomina. Największą powierzchnię zajmują rozległe tereny nieczynnej już Fabryki Domów. Oprócz niej zlokalizowane są tutaj także domy jednorodzinne i pozostałości wiejskich domostw. Kompozycja osiedla została opiera się na spójnym systemie przestrzeni publicznych i terenów zieleni. Charakteryzuje się stopniowaniem od najbardziej miejskich form od strony już zurbanizowanych terenów, po bardziej naturalne w kierunku Wisły. Podobnie kształtowana będzie zabudowa: od bardziej intensywnego zagospodarowania bufora akustycznego, przez kwartały zabudowy tworzące zwarty fragment

nowej dzielnicy, po bardziej rozproszone budynki zatopione w nadwiślańskiej zieleni. Cała zabudowa podzielona jest na urbanistyczne „kolonie” – zespoły mieszkaniowo-usługowe, każdy z własną ulicą handlową i charakterystyczną przestrzenią publiczną: targowiskiem, placem z poprzemysłowymi elementami czy przestrzenią rekreacyjną nad zbiornikiem wodnym. Każdy z tych obszarów będzie wyposażony we własną szkołę i każdy będzie realizowanych w ramach tego samego etapu inwestycji. Program przestrzeni publicznych i terenów zieleni jest tak zaplanowany, aby można było z nich korzystać przez cały rok i przez cały dzień. Osiedle jest przeznaczone dla 15 000 osób.

Trzecim porównywanym osiedlem są Nowe Żerniki we Wrocławiu o powierzchni około 70 ha. Jest to przykład modelowego osiedla, które ma stać się alternatywą do „produkcji taśmowej” mieszkań. Inspiracją do stworzenia tego projektu była wystawa WuWA, zorganizowana ponad 80 lat temu.

Główne osie stanowić będą zielone aleje, w które wplatane będą kameralne punkty handlowe i usługowe. Na terenie przecinającego osiedle z północy na południe skweru zlokalizowane będą obiekty rekreacyjne – boiska, korty i place zabaw. Planowane jest także wzniesienie kościoła. Osiedle będzie zawierać zarówno obiekty wielorodzinne, jak i kameralne mieszkania i domy jednorodzinne. Założeniem są także stworzenie przestrzeni publicznych, prywatnych, półpublicznych i półprywatnych. Kolejnym aspektem jest zapewnienie małych powierzchni adresowanych do działalności zawodowej. Osiedle jest zaprojektowane w taki sposób, aby można było poruszać się bez samochodu. Dodatkowo budynki są energooszczędne, zużywają nawet czterokrotnie mniej energii niż budynki tradycyjne. Wynika to przede wszystkim z cech architektonicznych obiektów np. pomieszczenia zostały rozmieszczone zostały tak, aby mocno oświetlone strefy dzienne były umieszczone od południa. W położonych od północy sypialniach okna są mniejsze. Dzięki temu – wnętrze nagrzewa się od słońca i wolniej traci ciepło. Dlatego łatwiej i taniej można je ogrzać. Osiedle docelowo ma być przeznaczone dla 30 000 osób i ma posiadać 4 000 miejsc pracy.

Przechodząc do przykładów zagranicznych, warto przeanalizować osiedle Vastra Hamnen w Malmo. Jest to szwedzka dzielnica, która powstała na dawnym terenie przemysłowym i portowym nieopodal centrum. Ideą projektu było stworzenie przyjaznego, ekologicznego środowiska do życia, pracy, nauki i odpoczynku. Dzielnica opiera się na niewysokich domach zbudowane z naturalnych materiałów: kamienia, drewna i piasku ze ścianami i dachami porośniętymi roślinami, które przyczyniają się do stworzenia korzystnego

mikroklimatu. Budynkiem charakterystycznym jest 190 metrowy wieżowiec, który przypomina o danym charakterze dzielnicy. Osiedle wykorzystuje odnawialne źródła energii: słońce, wiatr i wodę, które zasilają kaloryfery. Wykorzystywany jest także biogaz z odpadów biologicznych. Według wyliczeń, domy w Västra Hamnen potrzebują minimalnej ilości energii, wynoszącej 105 kWh/m2. Nawet letnia klimatyzacja zasilana jest przez zimne wody z podziemnych warstw. Ograniczany jest także ruch samochodowy na rzecz ruchu pieszego, rowerowego, a także autobusów na biopaliwo. Osiedle zaplanowane jest dla 7 000 mieszkańców i ma posiadać 10 000 miejsc pracy. Ostatnim, a także największym rozpatrywaną dzielnicą jest HafenCity w Hamburgu. Dzielnica pokazuje jak połączyć historię z nowoczesnością. Jest to dawna dzielnica przemysłowa. Będzie to przestrzeń o charakterze mixed-use. Podzielona na 10 części, każda z nich o innej funkcji i specyfice. Znajdziemy w nich obszar poświęcony nauce, biurom, handlowi, czy rozrywce. Najważniejszym punktem jest Speicherstadt (dzielnica składów) –zabytkowa dzielnica magazynów portowych. Budynkiem charakterystycznym jest także budynek filharmonii – Elbphilharmonie, którego forma przypomina wzburzone fale. Powstał na dawnym spichlerzu.

Ze względu na bliskość wody, wykorzystywany jest tam także transport wodny. Obszar posiada także social plannera, który czuwa nad potrzebami i satysfakcją mieszkańców. Obszar jest przeznaczony docelowo do 12 000 mieszkańców i ma posiadać 40 000 miejsc pracy.

31

Żródło: https://dom.trojmiasto.pl/Garnizon-LoftyApartamenty-i420.html

Źródło: http://urbnews.pl/jakie-stare-swidry-wizja-a2p2-dla-warszawy/

Źródło: http://www.monitoringmatters.org/ppdfc/malmoe1.pdf

MiejscowoŒü: Gdańsk, Polska Powierzchnia:30 ha Docelowa liczba mieszka Ľców: b.d.

Docelowa liczba miejsc pracy: b.d.

MiejscowoŒü: Warszawa, Polska Powierzchnia:125 ha Docelowa liczba mieszka Ľców: 15000 (120 os/ha) Docelowa liczba miejsc pracy: 13500 (108 os/ha)

MiejscowoŒü: Malmo, Szwecja Powierzchnia:90 ha Docelowa liczba mieszka Ľców: 7000 (77 os/ha) Docelowa liczba miejsc pracy: 10000 (111 os/ha)

Charakterystyka: - dawny obszar wojskowy; - nowoczesność połączona z neorenesansowymi zabytkami, - zabudowa kwartałowa, wykorzystująca nowoczesne technologie budowlane; - 1000 miejsc parkingowych, docelowo 6000; - duża ilość przeszkleń, kameralny, parkowy klimat; - wynajem biur o powierzchni od 50 do 10 000 m2; - Garnizon Kultury; - Garnizon dla kreatywnych;

Charakterystyka: - teren dawnej Fabryki Domów, - stopniowanie od from miejskich do bardziej naturalnych, - zabudowa: przez kwartały zabudowy tworzące zwarty fragment nowej dzielnicy, po bardziej rozproszone budynki zatopione w nadwiślańskiej zieleni, - zabudowa podzielona na urbanistyczne „kolonie”, - każdy z obszarów zaopatrzony w szkołę, - całodobowy i całoroczny program przestrzeni publicznych, - lokalne retencjonowanie wody opadowej.

Charakterystyka: - powstała na dawnym terenie przemysłowym i portowym nieopodal centrum, przyjazna i ekologiczna - niewysokie domy zbudowane z naturalnych materiałów: kamieni, drewna i piasku ze ścianami i dachami porośniętymi roślinami, które przyczyniają się do stworzenia korzystnego mikroklimatu ( min. energia domów 105 kWh/m2) - wykorzystanie kolektorów słonecznych, elektrowni wiatrowych, wód termalnych, - bezobsługowy system wywozu odpadów, - ograniczony ruch samochodowy, autobusy na biopaliwo,

32

Źródło: https://www.world-architects.com/en/astoc-architects/masterplan-hafencity

Źródło: https://www.tuwroclaw.com/fotogaleria,architekci-pracuja-nad-osiedlem-wuwa-2-

MiejscowoŒü: Hamburg, Niemcy Powierzchnia:240 ha Docelowa liczba mieszka Ľców: 12000 (50 os/ha) Docelowa liczba miejsc pracy: 40000 (166 os/ha)

MiejscowoŒü: Wrocław, Polska Powierzchnia:70 ha Docelowa liczba mieszka Ľców: 30000 (428 os/ha) Docelowa liczba miejsc pracy: 4000 (57 os/ha)

MiejscowoŒü: Gdańsk, Polska Powierzchnia:xx ok.ha 100 ha (169 os/ha) Docelowa liczba mieszka Ľców:16 xx875 (xx os/ha) Docelowa liczba miejsc pracy: xx 000 (xx os/ha) 11 (110 os/ha)

Charakterystyka: - dzielnica poprzemysłowa, - podzielona na 10 części, każda o innej funkcji, - wykorzystanie transportu wodnego, - biurowce, nowoczesne apartamentowce, a także promenady, skwery i ulice, - nad bezpieczeństwem i satysfakcją mieszkańców czuwa social planer, czyli ekspert do spraw społecznych, - apartamenty przystosowane zarówno do oczekiwań bardzo bogatych klientów, jak i w normalnym standardzie.

Charakterystyka: - modelowe osiedle, - alternatywa do „produkcji taśmowej” mieszkań - szkoła, przedszkole, dom seniora a także dom kultury ulokowany w przebudowanym schronie, handel, gastronomia - modelowe rozwiązania dla budynków w różnej skali, - ekologia, minimalizacja wydatków eksploatacyjnych, - przestrzenie prywatne, półprywatne, półpubliczne, publiczne, - zastosowanie odnawialnych źródeł energii.

Charakterystyka: ??? osiedla jest stworzenie fragmentu miasta o obiegu --ideą ??? zamkniętym, ???

--wykorzystanie odnawialnych źródeł energii i urban farmingu - ??? promowanie ideologii życia „zero waste”, oraz ???

--osiedle bliskie naturze, ???

--zrównoważona i intermodalna mobilność, ???

- wykorzystanie nowoczesnych rozwiązań z udziałem energii - ??? słonecznej, fotowoltaiki oraz energii wiatru.

33

.RPSR]\FMD Centrum założenia stanowi otoczony zielenią zbiornik retencyjny. W tej samej części mieszczą się także osiedlowe usługi publiczne, takie jak szkoła, mediateka, przedszkole.

Przy południowej granicy założenia zlokalizowane są budynki biurowe, stanowiące jednocześnie barierę przed uciążliwościami płynącymi ze strony PKM i lotniska. Zabudowa mieszkaniowa wypełnia pozostałe przestrzenie osiedla, na południu intensywna, wielorodzinna, a w północnej części ekstensywna jednorodzinna. Gradacja wysokości zabudowy pozwala na płynne połączenie nowego osiedla z istniejącą zabudową przy ulicy Radiowej.

(WDSRZDQLH L ZDULDQW\ SURMHNWRZH Realizacja osiedla o powierzchni 100 ha jest projektem, który będzie realizowany w ciągu kilkunastu lat. Oprócz realizacji zabudowy istotnym elementem, dyktującym tempo i możliwość realizacji zabudowy, będzie dostępność infrastruktury technicznej. Bez realizacji części kluczowych inwestycji transportowych budowa osiedla nie jest możliwa. Poniżej przedstawiono propozycje etapowania realizacji osiedla. Etapowanie nie ma odniesienia do perspektywy czasowej, ale określa sekwencję działań i inwestycji, w jakiej powinny być realizowane poszczególne etapy osiedla. Analiza innych, dużych projektów urbanistycznych pozwala wysunąć wniosek, iż zabudowa tych terenów może trwać od 10 do 20 lat w zależności od koniunktury i możliwości realizacyjnych. Założono także, że budowa jednego kwartału zabudowy to średnio okres 25 miesięcy. Proponowany podział na etapy, wraz z identyfikacją głównych inwestycji publicznych – parku, placów, szkoły, boiska i domu sąsiedzkiego, został określony w diagramie poniżej. Zidentyfikowano etap początkowy, etap 0, związany z realizacją kluczowej infrastruktury oraz cztery etapy realizacji zespołów zabudowy.

33

(WDS

(WDS ,,,

Jest wstępnym i wyprzedzającym etapem realizacji osiedla. Obejmuje przede wszystkim realizację podstawowych elementów infrastruktury technicznej, to jest wodociągi, kanalizacja, sieci co i energii elektrycznej. Zakłada także realizację głównego powiązania drogowego i sieci ulic na terenie całego osiedla dla ułatwienia prac podczas kolejnych etapów.

Etap III rozwoju osiedla obejmuje przede wszystkim zakończenie realizacji przestrzeni biurowych na obszarze.

Ostatnie dwa kwartały powstaną przy stacji PKM Gdańsk Rębiechowo. na tym etapie dopełniona powinna być także zabudowa mieszkaniowa wielorodzinna. Z kolei w północnej części osiedla powstaną dwa kwartały w formie okręgów z innowacyjnymi formami mieszkaniowymi jako eksperyment urbanistyczny.

(WDS , Głównym zadaniem inwestycyjnym w Etapie I jest realizacja zabudowy biurowej wzdłuż torów PKM od strony lotniska. Umożliwi to szybki zbiór zysków z realizacji założenia poprzez wynajem powierzchni biurowej w atrakcyjnej lokalizacji. Podczas tego etapu rozpocznie się też realizacja 5 kwartałów zabudowy mieszkaniowej. Nie muszą być one realizowane jednocześnie, ich realizacja może być stopniowa i w innej kolejności niż zaproponowana.

(WDS ,, W etapie II proponuje się dalszy rozwój zabudowy biurowej nieopodal lotniska i dopełnienie już istniejących budynków biurowych. Zaleca się też budowę kolejnych kwartałów zabudowy mieszkaniowej, która zapełni przestrzenie między zrealizowanymi w etapie I kwartałami. Wraz z zabudową mieszkaniową konieczne jest zrealizowanie podstawowego zestawu usług społecznych – szkoły podstawowej z boiskiem oraz parku z szeroką ofertą rekreacyjną.

34

(WDS ,9 Ostatnim etapem jest realizacja zabudowy szeregowej oraz wolnostojącej w północnej części obszaru jako połączenie kontekstowe z już istniejącą zabudową od strony ul. Radiowej. Planuje się dopełnienie eksperymentu urbanistycznego kolejnym kwartałem w formie okręgu. Możliwe jest przyspieszenie realizacji tego Etapu lub jego części razem z etapem III, jeśli pozwolą na to środki finansowe.

35

8NāDG IXQNFMRQDOQ\ REV]DUX !

3U]HVWU]HQLH SXEOLF]QH L FHQWUD ORNDOQH Ważnym elementem projektu jest zapewnienie spójnego systemu przestrzeni publicznych i terenów zieleni.

Nowa zabudowa powinna być uzupełniona o szereg przestrzeni publicznych o różnych funkcjach tak, aby zapewnić mieszkańcom miejsca spotkań i rekreacji, a także służyć bezpiecznemu przemieszczaniu się pieszych i rowerzystów.

Projekt zakłada stworzenie głównego centrum lokalnego, które powinno być dostępne dla mieszkańców i stanowić wielofunkcyjny ośrodek służący wymianie intelektualnej, społecznej i handlowej. Idea projektu zakłada zlokalizowanie tej przestrzeni w centrum założenia tak aby ułatwić dostęp do centrum lokalnego w odległości 10-15 min spaceru od miejsca zamieszkania. Aby centrum lokalne miało szansę stać się przestrzenią użytkowaną przez jak największą liczbę mieszkańców, należałoby wyposażyć je w program dla różnych grup wiekowych. Ponadto powinna być to przestrzeń o wysokich walorach estetycznych, tak aby niepowtarzalny charakter tego miejsca budował lokalną tożsamość. Równie istotną przestrzeń publiczną stanowić ma park przy centrum lokalnym. Służy on rekreacji mieszkańców, a także reguluje stosunki wodne założenia. Park ma stanowić enklawę spokoju od miejskiego zgiełku, a elementy infrastruktury takie jak ścieżki, boiska i place zabaw, w które zostanie wyposażony, powinny zachęcać do aktywnego spędzania czasu wolnego.

Aby system przestrzeni publicznych był kompletny, należy zapewnić dogodne warunki do przemieszczania się pieszo.

Projekt zakłada stworzenie dwóch głównych alei prowadzących do PKM, które zostaną wyposażone w małą infrastrukturę, a w ich otoczeniu zlokalizowana zostanie część usług.

Ponadto całe założenie połączone zostanie pomniejszymi ciągami pieszo-rowerowymi, na których trasie znajdą się ogrody deszczowe pozwalające wspierać idee osiedla w obiegu zamkniętym.

8OLFH

zatrzymania, a także na części placu winna znaleźć się zieleń zapewniająca cień i odpowiedni mikroklimat.

Ze względu na docelowo zróżnicowany przekrój społeczny mieszkańców osiedla, głównym założeniem przy projektowaniu układu transportowego było zaspokojenie dostosowanie go do zróżnicowanych potrzeb. Ze względu na znaczną odległość względem centrum Gdańska oraz We wszystkich częściach założenia dostępny jest transport kołowy zarówno zbiorowy jak i indywidualny, przy czym na części z projektowanych dróg zakłada się wprowadzenie ruchu uspokojonego. Sposób ukształtowania sieci transportowej zaprojektowano w sposób umożliwiający bezpieczne komfortowe użytkowanie dla pieszych i rowerzystów, z dbałością o ciągłość traktów przeznaczonych pod ten sposób przemieszczania się. Zakłada się wprowadzenie sieci rowerów miejskich, których stacje byłyby gęsto rozmieszczone, zwłaszcza w strategicznych dla osiedla miejscach, co stanowiłoby zachętę do korzystania z tego rodzaju transportu. Ponadto do rezygnacji z samochodu indywidualnego zachęca rozbudowana sieć komunikacji publicznej – autobusy obsługujące całość osiedla, skomunikowane także z centralnymi częściami Gdańska oraz sąsiednimi stacjami PKM. Sieć komunikacyjna w swojej formie ma na celu zachęcać użytkowników do ekologicznego stylu życia.

7HUHQ\ ]LHOHQL

3ODFH Place w mieście pełnią ważne funkcje społeczne: to miejsca wypoczynku, komunikacji, kontaktów międzyludzkich. Mogą mieć funkcje reprezentacyjne, albo stanowić kameralne “salony dzielnicy”. Place razem z ulicami i zielenią budują układ urbanistyczny osiedla. W przypadku projektowanego osiedla, place powinny łączyć w sobie te funkcje i znaleźć się w miejscach, w których ulokowane zostaną ważne dla społeczności obiekty, takie jak szkoła, dom sąsiedzki, czy też na zbiegu ważniejszych ciągów komunikacyjnych. Powinny zostać wyposażone w meble miejskie, by mogły stać się miejscem

Tereny zielone realizują rozmaite funkcje zadania dla mieszkańców osiedla oraz środowiska: zapewniają miejsca rekreacji, spotkań i wypoczynku, pozwalają na retencjonowanie wód opadowych, budują lokalne ekosystemy. Na system zieleni na osiedlu składają się park i inne ciągi zielone ze skwerami i parkami kieszonkowymi. Podczas projektowania terenów zielonych należy zadbać o to, by były dostosowane do mieszkańców w różnym wieku i o różnych potrzebach i wymaganiach oraz aby ich program użytkowy był zróżnicowany i sprzyjał codziennym aktywnościom. Wykorzystując istniejący obecnie zbiornik wodny, który powinien zostać prawidłowo zagospodarowany jako zbiornik retencyjny, oraz spadki terenu, zakłada się powstanie parku w centralnej części założenia, który będzie służyć jako główna przestrzeń rekreacyjna osiedla. Park powinien oferować bogaty program funkcjonalny i zawierać takie elementy jak tereny sportowe, place zabaw czy miejsca odpoczynku. Umiejscowienie parku powinno umożliwiać łatwy dostęp z każdego punktu osiedla.

Pozostałe tereny zielone powstałe wzdłuż ciągów pieszych oraz między budynkami powinny uzupełniać kompozycję osiedla i służyć przede wszystkim jako miejsca odpoczynku i ciągi przyrodnicze oraz poprawiać estetykę otoczenia.

$WUDNWRU\ Atraktory, z definicji punkty w przestrzeni przyciągające inne punkty, w tym przypadku ludzi możemy podzielić na dwa rodzaje. Pierwszy z nich to atraktory istniejące, które stanowią o aktualnej atrakcyjności terenu. Drugi zaś to atraktory kreowane poprzez postępujące idee oraz zapisy masterplanu.

36

Do grupy atraktorĂłw istniejÄ&#x2026;cych moĹźna zaliczyÄ&#x2021; przede wszystkim wystÄ&#x2122;powanie na obszarze zbiornika wodnego, wokĂłĹ&#x201A; ktĂłrego zakĹ&#x201A;ada siÄ&#x2122; kreowanie przestrzeni publicznych oraz ktĂłrego odnogi stanowiÄ&#x2021; bÄ&#x2122;dÄ&#x2026; o przybliĹźonym ukĹ&#x201A;adzie komunikacyjnym. WystÄ&#x2122;powanie natury w dzisiejszych czasach to zdecydowanie duĹźy pozytyw zachÄ&#x2122;cajÄ&#x2026;cy mieszkaĹ&#x201E;cĂłw ale i rĂłwnieĹź odwiedzajÄ&#x2026;cych do korzystania z przestrzeni dla nich przeznaczonej. PatrzÄ&#x2026;c z punktu widzenia uwarunkowaĹ&#x201E; naturalnych, zdecydowanÄ&#x2026; zaletÄ&#x2026; obszaru jest jego przystosowanie do zabudowy oraz uksztaĹ&#x201A;towanie terenu.

JeĹźeli mowa o tzw. atraktorach kreowanych, ktĂłre z biegiem czasu bÄ&#x2122;dÄ&#x2026; przeksztaĹ&#x201A;caÄ&#x2021; siÄ&#x2122; w te istniejÄ&#x2026;ce, moĹźemy wymieniÄ&#x2021; miÄ&#x2122;dzy innymi zróşnicowanÄ&#x2026; zabudowÄ&#x2122; mieszkaniowÄ&#x2026; ukierunkowanÄ&#x2026; dla róşnych grup spoĹ&#x201A;ecznych wraz z funkcjami speĹ&#x201A;niajÄ&#x2026;cymi ich oczekiwania. OprĂłcz samego zaplecza mieszkaniowego biegunem przyciÄ&#x2026;gania ludzi w gĹ&#x201A;Ä&#x2026;b terenu bÄ&#x2122;dzie baza biurowa, stwarzajÄ&#x2026;ca liczne miejsca pracy oraz podnoszÄ&#x2026;ca jakoĹ&#x203A;Ä&#x2021; i atrakcyjnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; terenu poprzez swojÄ&#x2026; wysokiej klasy zabudowÄ&#x2122; oraz przestrzenie publiczne.

Nad caĹ&#x201A;ym zaĹ&#x201A;oĹźeniem czuwa nurt ekologicznego podejĹ&#x203A;cia do wykorzystywania przestrzeni. MyĹ&#x203A;li takie jak samowystarczalnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; energetyczna, Ĺźycie w idei zero waste, recycling przestrzenny czy inne zaĹ&#x201A;oĹźenia zdecydowanie znajdÄ&#x2026; swoich zwolennikĂłw, ktĂłrzy dalej propagowaÄ&#x2021; bÄ&#x2122;dÄ&#x2026; nowe trendy Ĺźyciowe.

'RVWĂ&#x203A;SQRÄ&#x2DC;Ă&#x2030;

Teren objÄ&#x2122;ty opracowaniem nie cechuje siÄ&#x2122; duĹźymi róşnicami w wysokoĹ&#x203A;ci terenu. Spadki w wiÄ&#x2122;kszoĹ&#x203A;ci wypadkĂłw zlokalizowane sÄ&#x2026; w okolicy zbiornika znajdujÄ&#x2026;cego siÄ&#x2122; w centralnej czÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;ci zdelimitowanego obszaru i nie stanowiÄ&#x2026; przeszkody do tworzenia nowych ciÄ&#x2026;gĂłw pieszo jezdnych.

Nowo projektowana infrastruktura musi mieÄ&#x2021; na uwadzÄ&#x2122; cieki wodne spĹ&#x201A;ywajÄ&#x2026;ce do wspomnianego zbiornika. GĹ&#x201A;Ăłwne ciÄ&#x2026;gi piesze powinny posiadaÄ&#x2021; wyznaczone miejsca do odpoczynku w odlegĹ&#x201A;oĹ&#x203A;ci ok. 50 - 100 m. W takim miejscu naleĹźy zainstalowaÄ&#x2021; Ĺ&#x201A;awkÄ&#x2122; przystosowanÄ&#x2026; do obsĹ&#x201A;ugi osĂłb z ograniczeniem ruchowym, wykonanÄ&#x2026; bez ostrych elementĂłw, z materiaĹ&#x201A;Ăłw, ktĂłre umoĹźliwiajÄ&#x2026; wygodne korzystanie z Ĺ&#x201A;awki nawet w niekorzystnych warunkach atmosferycznych.

Pozycja Ĺ&#x201A;awki wzglÄ&#x2122;dem ciÄ&#x2026;gu pieszego powinna zostaÄ&#x2021; do niego dostosowana w taki sposĂłb by nie przeszkadzaÄ&#x2021; resz 37

cie uĹźytkownikom w poruszaniu siÄ&#x2122;.

DostÄ&#x2122;p do terenĂłw zielonych dla kaĹźdego mieszkaĹ&#x201E;ca ustala siÄ&#x2122; na ok. 5 minutowy spacer do miejsca docelowego. Wymaga siÄ&#x2122; aby miejsca odpoczynku na terenie parku byĹ&#x201A;y oddalone od siebie nie wiÄ&#x2122;cej niĹź 50 m. oraz usytuowane poza obszarem wyznaczonym na ciÄ&#x2026;g pieszy, przylegajÄ&#x2026;c do niego. Co najmniej poĹ&#x201A;owa miejsc odpoczynku powinna byÄ&#x2021; zacieniona.

Place zabaw naleĹźy rozmieĹ&#x203A;ciÄ&#x2021; w tkance zabudowy tak, aby kaĹźde dziecko miaĹ&#x201A;o dostÄ&#x2122;p do takiego obiektu spacerujÄ&#x2026;c nie dĹ&#x201A;uĹźej niĹź 5 minut. Place te muszÄ&#x2026; byÄ&#x2021; ogrodzone w sposĂłb uniemoĹźliwiajÄ&#x2026;cy najmĹ&#x201A;odszym uĹźytkownikom opuszczenia miejsca w sposĂłb niezauwaĹźony, ogrodzenie nie moĹźe jednak uniemoĹźliwiaÄ&#x2021; uĹźytkowania placu (np. poprzez zamykane na klucz furtki).

DostÄ&#x2122;pnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; powinna byÄ&#x2021; rĂłwnieĹź odzwierciedlona poprzez realizacjÄ&#x2122; idei projektowania uniwersalnego, majÄ&#x2026;cego na uwadze uĹ&#x201A;atwienia w uĹźytkowaniu przestrzeni publicznych przez wszystkie grupy spoĹ&#x201A;eczne i wiekowe, czÄ&#x2122;sto róşniÄ&#x2026;ce siÄ&#x2122; poziomem mobilnoĹ&#x203A;ci. Oznacza to w praktyce minimalizacjÄ&#x2122; iloĹ&#x203A;ci elementĂłw takich jak krawÄ&#x2122;Ĺźniki i schody, preferujÄ&#x2026;c rozwiÄ&#x2026;zania wykorzystujÄ&#x2026;ce rampy, lub jeĹ&#x203A;li to niemoĹźliwe, instalacjÄ&#x2122; wind. W pobliĹźu miejsc o duĹźej czÄ&#x2122;stoĹ&#x203A;ci podróşy takich jak przystanek PKM lub park przewiduje siÄ&#x2122; instalacjÄ&#x2122; toalet (przystosowanych rĂłwnieĹź dla niepeĹ&#x201A;nosprawnych). Takie miejsca muszÄ&#x2026; posiadaÄ&#x2021; rĂłwnieĹź dostÄ&#x2122;p do przystankĂłw komunikacji miejskiej, w odlegĹ&#x201A;oĹ&#x203A;ci speĹ&#x201A;niajÄ&#x2026;cej standardy walkability (maksymalnie 300 - 500 metrĂłw liczÄ&#x2026;c caĹ&#x201A;Ä&#x2026; trasÄ&#x2122; z przystanku do celu podróşy). KaĹźdy mieszkaniec musi mieÄ&#x2021; moĹźliwoĹ&#x203A;Ä&#x2021; uzyskania dostÄ&#x2122;pu do podstawowych usĹ&#x201A;ug i potrzeb w czasie nie dĹ&#x201A;uĹźszym niĹź 15 minut (wliczajÄ&#x2026;c w to podróş transportem miejskim).

Kwestia dostÄ&#x2122;pnoĹ&#x203A;ci zewnÄ&#x2122;trznej powinna opieraÄ&#x2021; siÄ&#x2122; gĹ&#x201A;Ăłwnie na odpowiednim poĹ&#x201A;Ä&#x2026;czeniu zdelimitowanego obszaru z istniejÄ&#x2026;cÄ&#x2026; trasÄ&#x2026; kolejowÄ&#x2026; PKM oraz ulicÄ&#x2026; Juliusza SĹ&#x201A;owackiego, co powinno zapewniÄ&#x2021; satysfakcjonujÄ&#x2026;cy poziom skomunikowania opracowywanego terenu na poziomie lokalnym.

U\V """ 3U]\NÄ DG Z\NRU]\VWDQLD UDPS\ ]DPLDVW VFKRGÂľZ 0X]HXP 6]WXNL :VSÂľÄ F]HVQHM .LDVPD Z +HOVLQNDFK )LQODQGLD

U\V """ *GDÄ&#x192;VN SRVLDGD LVWQLHMĂ&#x2021;FH SURMHNW\ WRDOHW SXEOLF]Q\FK NWÂľUH PRÄšQD Z\NRU]\VWDĂ&#x2030; UÂľZQLHÄš QD RSUDFRZ\ZDQ\P WHUHQLH

&\NOLF]QRÄ&#x2DC;Ă&#x2030;

Miejsca codziennych zajÄ&#x2122;Ä&#x2021; takich jak â&#x20AC;&#x201C; praca, edukacja, opieka nad dzieÄ&#x2021;mi, handel czy mieszkania â&#x20AC;&#x201C; bÄ&#x2122;dÄ&#x2026; sĹ&#x201A;uĹźyÄ&#x2021; przez caĹ&#x201A;y rok w podobnej skali, róşniÄ&#x2026;c siÄ&#x2122; wĹ&#x203A;rĂłd uĹźytkownikĂłw.

SzczegĂłĹ&#x201A;y zostaĹ&#x201A;y przedstawione na poniĹźszych wykresach.

Przestrzenie zielone i rekreacyjne najwiÄ&#x2122;ksze natÄ&#x2122;Ĺźenie bÄ&#x2122;dÄ&#x2026; miaĹ&#x201A;y w okresie letnim oraz w dniach wolnych od pracy. PrzestrzeĹ&#x201E; publiczna bÄ&#x2122;dzie wykorzystywana przez caĹ&#x201A;y rok w podobnym natÄ&#x2122;Ĺźeniu. ZaĹ&#x203A; usĹ&#x201A;ugi spoĹ&#x201A;eczne zaleĹźnie od grup uĹźytkownikĂłw bÄ&#x2122;dzie róşne natÄ&#x2122;Ĺźenie uĹźytkowania. Dzieci i seniorzy bÄ&#x2122;dÄ&#x2026; bardziej uĹźytkowaÄ&#x2021; je w wczeĹ&#x203A;niejszych godzinach, zaĹ&#x203A; osoby pracujÄ&#x2026;ce w godzinach popoĹ&#x201A;udniowych co zapewnia ciÄ&#x2026;gĹ&#x201A;oĹ&#x203A;Ä&#x2021; uĹźytkowania przestrzeni.

szym z nich sÄ&#x2026; pracownicy z okolicznych miejscowoĹ&#x203A;ci, jak np. Ĺťukowo oraz dzielnic z wyraĹşnymi brakami na rynku pracy, jak np. Osowa. Drugim wykrystalizowanym typem sÄ&#x2026; uĹźytkownicy lotniska GdaĹ&#x201E;sku. BÄ&#x2122;dÄ&#x2026; oni duĹźÄ&#x2026; grupÄ&#x2026; napĹ&#x201A;ywowÄ&#x2026; zwaĹźywszy na brak konkurencyjnych zaĹ&#x201A;oĹźeĹ&#x201E; w okolicy, ktĂłre mogĹ&#x201A;yby speĹ&#x201A;niÄ&#x2021; ich wymagania, takie jak wysokiej jakoĹ&#x203A;ci hotele oraz ekskluzywne miejsca rekreacji. Trzecim typem sÄ&#x2026; â&#x20AC;&#x153;zakupowiczeâ&#x20AC;?, czyli szeroko pojÄ&#x2122;ta grupa odbiorcĂłw usĹ&#x201A;ug komercyjnych, zwiÄ&#x2026;zanych nie tylko z unikatowym handlem (m. in. ĹźywnoĹ&#x203A;ciÄ&#x2026; z farm akwaponicznych i ogrodĂłw wertykalnych) ale teĹź usĹ&#x201A;ugami zdrowia, kultury, rekreacji. CzwartÄ&#x2026; grupÄ&#x2026;, ktĂłrÄ&#x2026; moĹźe korzystaÄ&#x2021; ze znajdujÄ&#x2026;cych siÄ&#x2122; w projektowanym zaĹ&#x201A;oĹźeniu atraktorĂłw sÄ&#x2026; turyĹ&#x203A;ci. Ich charakterystyka zazÄ&#x2122;bia siÄ&#x2122; w pewnych aspektach z uĹźytkownikami lotniska, poniewaĹź czÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;Ä&#x2021; z nich rĂłwnieĹź z niego korzysta, jednak bÄ&#x2122;dÄ&#x2026; oni zainteresowani innymi aspektami projektu, m.in. ideÄ&#x2026; projektu - samowystarczalnej dzielnicy niskich emisji, ktĂłra szczegĂłlnie w pierwszych latach istnienia jednostki urbanistycznej bÄ&#x2122;dzie ciekawostkÄ&#x2026; w skali Polski. Ostatnim grupÄ&#x2026; uĹźytkownikĂłw zewnÄ&#x2122;trznych sÄ&#x2026; uczniowie korzystajÄ&#x2026;cy z usĹ&#x201A;ug oĹ&#x203A;wiaty oferowanych na terenie objÄ&#x2122;tym masterplanem, a mieszkajÄ&#x2026;cy poza jego obszarem. DotyczyÄ&#x2021; bÄ&#x2122;dzie to gĹ&#x201A;Ăłwnie uczniĂłw szkĂłĹ&#x201A; Ĺ&#x203A;rednich.

Zróşnicowanie funkcji i charakteru w poszczegĂłlnych czÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;ciach nowego zaĹ&#x201A;oĹźenia zapewnia ofertÄ&#x2122; dla róşnych uĹźytkownikĂłw. Miejsca na nowym osiedlu podzielono na 6 kategorii: 1. Mieszkalnictwo â&#x20AC;&#x201C; zabudowa mieszkaniowa o róşnym charakterze, 2. Biurowce â&#x20AC;&#x201C; zabudowa biurowa oraz co-working, rozumiany jako przestrzenie dostÄ&#x2122;pne dla kaĹźdego po wykupieniu miesiÄ&#x2122;cznej subskrypcji. MoĹźe to byÄ&#x2021; biurko w open space lub osobny pokĂłj czy sala kon ferencyjna. PrzestrzeĹ&#x201E; ta jest przewidziana dla osĂłb, ktĂłre prowadzÄ&#x2026; maĹ&#x201A;e przedsiÄ&#x2122;biorstwo lub chcÄ&#x2026; za czÄ&#x2026;Ä&#x2021;, a nie majÄ&#x2026; miejsca w miejscu zamieszkania, lu biÄ&#x2026; pracowaÄ&#x2021; wĹ&#x203A;rĂłd ludzi, ale nie staÄ&#x2021; ich na wynajem duĹźego biura.

3. Przestrzenie publiczne â&#x20AC;&#x201C; rozumiane jako prze strzennie dostÄ&#x2122;pne dla kaĹźdego, zaliczajÄ&#x2026; siÄ&#x2122; tu drogi, chodniki, Ĺ&#x203A;cieĹźki rowerowe, parkingi, przy stanki autobusowe, woonerfy, place miejskie, 4. Zielone przestrzenie rekreacyjne â&#x20AC;&#x201C; naleĹźÄ&#x2026; do nich park, obszary zielone towarzyszÄ&#x2026;ce zabudowie mieszkaniowej i biurowej, enklawy zieleni, place zabaw, boiska, Ĺ&#x203A;cieĹźki zielone, 5. UsĹ&#x201A;ugi spoĹ&#x201A;eczne â&#x20AC;&#x201C; mediateka, oĹ&#x203A;rodki zdrowia, dom sÄ&#x2026;siedzki, szkoĹ&#x201A;a, koĹ&#x203A;ciĂłĹ&#x201A;, czy pracownie arty styczne/rzemieĹ&#x203A;lnicze, rozumiane jako przestrzenie dostÄ&#x2122;pne dla kaĹźdego, majÄ&#x2026;ce na celu rozwijanie umiejÄ&#x2122;tnoĹ&#x203A;ci, majsterkowanie, naprawy czy doskonlenie fachu oraz funkcje spoĹ&#x201A;eczno-sÄ&#x2026;siedzkie.

6. UsĹ&#x201A;ugi komercyjne â&#x20AC;&#x201C; w skĹ&#x201A;ad ktĂłrych wchodzi szeroko rozumiany handel, czyli róşnego rodzaju sklepy, restauracje, bary, kawiarnie, kino, zakĹ&#x201A;ady fryzjerskie, kosmetyczne.

8Äš\WNRZQLF\ ]HZQĂ&#x203A;WU]QL

OprĂłcz przeanalizowanych w rozdziale 5.7. profili potencjalnych mieszkaĹ&#x201E;cĂłw, naleĹźy pochyliÄ&#x2021; siÄ&#x2122; nad uĹźytkownikami zewnÄ&#x2122;trznymi, ktĂłrzy bÄ&#x2122;dÄ&#x2026; chcieli korzystaÄ&#x2021; z programu funkcjonalnego projektowanego zaĹ&#x201A;oĹźenia. Zostali oni podzieleni na 5 gĹ&#x201A;Ăłwnych typĂłw zwiÄ&#x2026;zanych z charakterem zarĂłwno projektu jak i jego sÄ&#x2026;siedztwa. Pierwszym i najwiÄ&#x2122;k-

38

8VāXJL SXEOLF]QH

Po przeanalizowaniu profili użytkowników obszaru Rębiechowo oraz po uwzględnieniu aspektów lokalizacyjnych terenu, postanowiono zapewnić szerokie spektrum obiektów użyteczności publicznej. Zaspokoją one potrzeby podstawowe i ponadpodstawowe zarówno mieszkańców, jak i przyjezdnych.

Jednym z założeń projektu jest zapewnienie wszystkich potrzebnych usług w obrębie obszaru. W związku z tym obszar zostanie zaopatrzony w placówkę edukacyjną, która pozwoli na podnoszenie umiejętności dzieci i młodzieży.

Będą oni mogli w przyszłości podjąć pracę lub otworzyć własną firmę w Rębiechowie. Lokalizacja placówki oświaty jest planowana mniej więcej w środku projektowanego obszaru, tak aby wszyscy mieszkańcy mieli podobny dystans. Oprócz szkoły w ramach obiektów edukacyjnych zaplanowano także przedszkole oraz mediatekę.

Ponadto, na projektowanym osiedlu powinny znaleźć się różnorodne usługi o szerokim programie użytkowym, które zapewnią rozrywkę mieszkańcom. Projekt zakłada lokalizację centrum z usługami wyższego rzędu tj. obiekty związane z kulturą i sztuką - kino lub teatr, przestrzenie artystyczne i wystawiennicze. Będą to pomieszczenia lub budynki, mieszczące się blisko miejsc zamieszkania zagospodarowane na warsztat z narzędziami i przyborami do pracy kreatywnej.

Lokalizacja usług wyższego rzędu jest także podyktowana faktem, iż w najbliższej okolicy one nie występują, a program sąsiedztwa jest ubogi.

Ze względu na liczną liczbę turystów, którzy mogą odwiedzić ten obszar, z powodu bliskości lotniska zaplanowano także usytuowanie usług gastronomicznych takich jak: restauracje, bary, kawiarnie, które umilą czas przyjezdnym i miejscowym. Będzie to także udogodnienie dla pracowników biurowych, którzy będą mogli w przerwie od pracy wyjść coś zjeść.

Nie należy zapomnieć także o usługach handlu, które są niezbędne do codziennego życia. Oprócz małych sklepów spożywczych zlokalizowanych w parterach obiektów mieszkalnych, zaplanowano także lokalizację galerii handlowej, oferującej oprócz zakupów różnego rodzaju zajęcia edukacyjne dla dzieci i młodzieży, festiwale, czy koncerty.

Dużą wagę przykłada się także do wykreowania lokalnych centrów sąsiedzkich stanowiących miejsca życia społecznego, w oparciu o układ ulic współdzielonych, placów i 41

budynków z nimi powiązanych. Proponowane są także usługi w parterach. W celu zapewnienia niezbędnej opieki zdrowotnej planuje się także usytuowanie w granicach opracowania przychodni zdrowotnej dla mieszkańców.

8VāXJL L IXQNFMH SR]DPLHV]NDQLRZH

Podczas procesu tworzenia masterplanu dla danego obszaru należy pamiętać, oprócz bazy mieszkaniowej oraz sieci komunikacyjnej, o aspekcie funkcjonalnym dzielnicy. W tym względzie na danym terenie zakładane jest miękkie strefowanie usług oraz funkcji poza mieszkaniowych w aspekcie potencjalnych miejsc pracy.

W południowej strefie zakłada się realizację nowoczesnych biurowców, będących siedzibami ogólnoświatowych korporacji, wpisujących się w istniejący już niedalekiej okolicy office park oraz wykorzystanie potencjału okolicznego lotniska. Zapewnią one niezbędne miejsca pracy, ale także będą stanowić barierę przed hałasem wynikającym z lokalizacji w pobliżu linii PKM oraz lotniska. Będą się w nich znajdować nowoczesne przedsiębiorstwa oraz firmy zajmujące się branżą high-tech.

Ważną kwestią są także przestrzenie coworkingowe, które pozwolą na indywidualną lub wspólną pracy na wynajmowanej powierzchni, najczęściej biurowej. Charakteryzujące się tzw. openspacem, czyli przestrzenią otwartą wypełnioną biurkami. Połączone z tym obszarem funkcje to przede wszystkim sklepy oraz lokale gastronomiczne uzupełniające funkcjonalność.

W obszarze przestrzeni publicznych przewiduje się lokowanie w głównej mierze średniej wielkości lokali gastronomicznych zakładających jak największą różnorodność w celu urozmaicenia oferty ukierunkowanej dla zarówno mieszkańców jak i odwiedzających czy pracujących na danym terenie.

Zakłada się również lokowanie usług codziennego użytku oraz tych, z których korzysta się z mniejszą częstotliwością.

Zaplanowano także lokalizację pracowni artystycznych oraz rzemieślniczych, które będą przestrzenią dostępną dla każdej zainteresowanej osoby z okolicy. Będą to pomieszczenia lub budynki, mieszczące się blisko miejsc zamieszkania zagospodarowane na warsztat z narzędziami i przyborami do pracy kreatywnej. Przestrzenie te będą także udostępniane na warsztaty edukacyjne i staną się wtedy miejscem spotkań wszystkich, którzy pragną rozwijać swe

pasje i zainteresowania twórcze. Pracownie będą organizować zajęcia artystyczne z wielu dziedzin sztuki. Zainteresowani mogą dokonać wyboru spośród chociażby warsztatów z malarstwa, rysunku, rzeźby, czy ceramiki.

Grupa użytkowników: dzieci i młodzież Dobowy rozkład aktywności na obszare opracowania

00:00

0

20 :0

18:00

20 :00 20 :00

18:00

00 16:

00 16:

00 16:

18:00

18:00

00 16:

18:00

18:00

0

0

20 :0 0

18:00

00 10:

00 10:

0

02 :00

00 10:

02 :0 0

14 :00

12:00 20 :00

18:00

20 :00 20 :00

00 16:

20 :00

przestrzenie publiczne

parki miejskie

18:00

usługi komercyjne

biurowce

usługi społeczne usługi komercyjne

18:00

14 :00

OSiR

usługi komercyjne

00 16:

mieszkalnictwo

wiata

OSiR

18:00

wiata

usługi społeczne

usługi społeczne

OSiR

usłu usługi k

wiata

00 16:

20 :00 20 :00

00 16:

park nad Wisłą

park nad Wisłą

00 10:

18:00

00 16:

12:00

12:00

14 :00

12:00

18:00

20 :00

20 :00

18:00

14 :00

00 16:

00 10:

przestrzenie publiczne

prze przestrz

usłu usługi sp

przestrzenie publiczne

12:00

0

14 :00

00 10:

18:00

00 10:

00 16:

0

12:00

00 16:

06:00

00 10:

00 10:

usługi społeczne

przestrzenie publiczne

park parki m

OSiR

08 :00

usługi komercyjne

06:00

usługi społeczne

08 :00

00 10:

14 :00

12:00

14 :00 12:00

08 :00

wiata

usługi komercyjne

zielone przestrzenie rekreacyjne

08 :00

08 :00

OSiR

08 :00

biurowce

usługi społeczne

08 :00

usługi komercyjne

parki miejskie

parki miejskie

06:00

mieszkalnictwo

06:00

08 :00

08 :00

06:00

usługi społeczne

park nad Wisłą

usługi komercyjne

OSiR

park park nad

wiat

usługi społeczne

06:00

06:00

wiata

przestrzenie publiczne

OSiR

wiata

przestrzenie publiczne

parki miejskie

00 04:

06:00

przestrzenie publiczne

park nad Wisłą

00:00

00 22:

00 04:

parki miejskie

00 22:

park nad Wisłą

wiata

08 :00

06:00

park nad Wisłą

02 :0 0

00 04:

06:00

02 :0 0

00 04:

00:00

02 :0 0

14 :0

14 :00 12:00

14 :00 12:00

00:00 :0 22

:00 10

18:00

20 :0 :00

12:00

14 :00 12:00

Dobowy rozkład aktywności na obszare opracowania

12:00

00 16:

00 16:

usługi komercyjne Grupa użytkowników: seniorzy i emeryci

14 :00

14

00 16:

20 :00

20 :00

14 :00

00 10:

20 :00

18:00

20 :0

12:00

00

00 16:

00 10:

10:

00 16:

usługi komercyjne

usługi społeczne

00 04:

20 :00

biurowce

usługi komercyjne

00 22:

00 04:

00 04:

18:00

12:00

usługi komercyjne

usługi społeczne Roczny rozkład aktywności na obszare opracowania

00 22:

00 04:

00 04:

00 04: 00 16:

06:00

mieszkalnictwo

08 :00

usługi społeczne

00:00

00:00

park nad Wisłą

OSiR

usługi społeczne

wiata

OSiR

wiata

OSiR

00:00

parki miejskie

przestrzenie publiczne

przestrzenie publiczne

00 22:

00 22:

parki miejskie

06:00

0

0

08 :00

02 :00

0

przestrzenie publiczne

06:00

02 :0

00:00

zielone przestrzenie rekreacyjne

08 :00

00 22:

02 :0

00:00

00 22:

02 :0

przestrzenie publiczne

OSiR

08 :00

Dobowy rozkład aktywności na obszare opracowania

usługi komercyjne

00 22:

zielone przestrzenie rekreacyjne

usługi społeczne

usługi społeczne Roczny rozkład aktywności na obszare opracowania

wiata

przestrzenie publiczne

parki miejskie

usługi komercyjne Grupa użytkowników: klasa niższa

przestrzenie publiczne

park nad Wisłą

park nad Wisłą

08 :00

usługi komercyjne

parki miejskie

parki miejskie

06:00

OSiR

park nad Wisłą

usługi komercyjne

06:00

usługi społeczne

biurowce

usługi społeczne

00 04:

08 :00

08 :00

08 :00

08 :00

OSiR

wiata

usługi komercyjne

00:00

00:00

08 :00

06:00

06:00

06:00

wiata

OSiR

mieszkalnictwo

przestrzenie publiczne

OSiR

wiata

przestrzenie publiczne

usługi społeczne

00 04:

06:00

00 04:

00 04: przestrzenie publiczne

wiata

00

00:00

00 22:

przestrzenie publiczne

przestrzenie publiczne

park nad Wisłą parki miejskie

zielone przestrzenie rekreacyjne

parki miejskie

park nad Wisłą parki miejskie

parki miejskie

park nad Wisłą

02 :00

22:

00 04:

06:00

00 04:

00 22:

park nad Wisłą

02 :00

14 :00

00:00

02 :00

00 04:

00 04:

00 22:

02 :00

00 04:

00 04:

00 22: 00:00

0

02 :00

00:00

02 :00

02 :00

00:00 :0 22

00 22:

:00

0

02

02 :00

00:00

0:00

00:00

00 22:

00 22:

Dobowy rozkład aktywności na obszare opracowania

:0 10

00:00

00 22:

Roczny rozkład aktywności na obszare opracowania

14 : 00

Roczny rozkład aktywności na obszare opracowania

Grupa użytkowników: rodziny z dziećmi

Grupa użytkowników: klasa biznesowa Dobowy rozkład aktywności na obszare opracowania

00:00

00:00

00 22:

20 :00

20 :00

18:00

18:00

18:00

00 16: 00 16:

00 16:

12:00

14 : 00

02 :00

10:

00

14 :00

00

10:

00 12:00

12:00 20 :00

00:00

04:

00 22:

00

02 :00 00 04:

00:00

18:00

00 04:

06:00

20 :00

02 :00

18:00

2:0 0 ubliczne

park nad Wisłą parki miejskie

zne

przestrzenie publiczne

06:00

00 16:

00 04:

wiata

park nad Wisłą parki miejskie

00 04:

przestrzenie publiczne 14 :00

0

06:00

08 : 00

12:00

00 16:

06:00

parki miejskieOSiR

park nad Wisłą

przestrzenie publiczne usługi społeczne

parki miejskie

wiata

06:00

08 : 00

14 :00

zielone przestrzenie rekreacyjne

00 10:

przestrzenie publiczne

wiata park nad Wisłą

:0 10

jne

mieszkalnictwo

usługi społeczne usługi komercyjne OSiR

wiata

usługi społeczne

00 10:

12:00

08 : 00

przestrzenie publiczne

biurowce usługi komercyjne

08 :00

ne

18:00

20 :00

00 16:

20 :00 20 :00

00 16:

00

12:00 12:00

14 : 00 0

10:

10:

:0 22

02 :00

OSiR

12:00

20 :00

18:00 00 16 :

18:00

14 : 00

14 :00

00

00 22:

00:00

wiata

00

10:

usługi komercyjne

00:00

20 :00

14 : 00

Dobowy rozkład aktywności na obszare opracowania

przestrzenie publiczne

10:

12:00

Roczny rozkład aktywności na obszare opracowania usługi społeczne

08 :00

08 :00

usługi komercyjne

przestrzenie publiczne

12:00

14 :00

usługi komercyjne

usługi społeczne Grupa użytkowników: średni wiek

OSiR

zielone przestrzenie rekreacyjne

OSiR usługi społeczne usługi komercyjne

usługi społeczne usługi komercyjne

00

00 10:

OSiR

08 :00

biurowce

06:00

usługi komercyjne

08 :00

usługi społeczne

mieszkalnictwo

przestrzenie publiczne wiata

park nad Wisłą

przestrzenie publiczne

OSiR

parki miejskie

wiata

usługi społeczne

08 :00

wiata usługi społeczne

park nad Wisłą parki miejskie

08 :00

wiata

parki miejskie

parki miejskie usługi komercyjne

06:00

08 :00

przestrzenie publiczne

OSiR przestrzenie publiczne

park nad Wisłą

usługi społeczne

06:00

08 :00 08 :00

przestrzenie publiczne

park nad Wisłą

wiata OSiR

przestrzenie publiczne park nad Wisłą wiata parki miejskie

przestrzenie publiczne

06:00

06:00

06:00

06:00

zielone przestrzenie rekreacyjne

parki miejskie

00 04:

parki miejskie

00 16:

park nad Wisłą

0

00 04:

00 04:

mercyjne

08 :00

06:00

00 04:

łeczne

park nad Wisłą

0

06:00

ie publiczne

00 04:

02 :0

0

00 04:

06:00

00 22:

00 04:

00 04 :

02 skie:00

02 :0 02 :0

00:00

00 04:

Wisłą

00:00

00 22:

00 04:

02 :00

20 :00

00 22:

02 :00

0 20 :00

00:00

02 :00

00:00

02 :0

10:

00:00

00 22:

00 22:

02 :00

02 :00

00:00

:00 22

12:00

00 22:

Dobowy rozkład aktywności na obszare opracowania

14 :00

00:00

Roczny rozkład aktywności na obszare opracowania

:00 10

Roczny rozkład aktywności na obszare opracowania

Grupa użytkowników: klasa kreatywna

usługi społeczne

mieszkalnictwo

usługi komercyjne

biurowce

OSiR usługi społeczne usługi komercyjne

usługi komercyjne

14 :00

0LHV]NDOQLFWZR " 5RG]DMH PLHV]NDOQLFWZD Mieszkania prywatne Mieszkanie prywatne to niezależna forma mieszkalnictwa, gdzie mamy do czynienia z kupnem mieszkania na własność lub z budową domu we własnym zakresie. Niekiedy mieszkanie to lub dom są w późniejszym czasie przeznaczone na wynajem czy też sprzedaż kolejnym najemcom. Właściciel ma pełne prawo do dokonywania zmian takich jak przebudowa, remont itp. Ma on więc duży komfort użytkowania. Ta forma mieszkalnictwa bywa jednak problematyczna, gdyż nie każdy może pozwolić sobie na własne mieszkanie lub dom. Najbardziej cierpią na tym studenci czy też młode małżeństwa, których często nie stać na kupno mieszkania.

Powodem wzrostu kosztów zamieszkania jest między innymi dominacja przedsiębiorstw deweloperskich na rynku mieszkaniowym. Deweloperzy nastawieni są przede wszystkim na zysk i maksymalne wykorzystanie gruntu, a niekoniecznie na jakość powstających osiedli. Często występuje niedobór atrakcyjnych przestrzeni publicznych oraz niezbędnych usług. Ma to duży wpływ na rozwój miasta w nieodpowiednim kierunku. Wiele osób jest zmuszonych do przeniesienia się w dzielnice peryferyjne, gdyż najbardziej atrakcyjne lokalizacje są zajmowane przez inwestycje deweloperskie, które nie są skierowane dla wszystkich grup społecznych.

Mieszkania socjalne Jest to rodzaj mieszkań wchodzących w skład zasobu gminy, budowane ze środków budżetu gminnego. Mieszkania socjalne wynajmowane są na czas określony i zazwyczaj mają obniżony standard. Występują tu wspólne korytarze, łazienki lub kuchnie. Często zlokalizowane w dzielnicach peryferyjnych miast, w budynkach zaadaptowanych lub kamienicach.

Są przeznaczone dla osób ubogich, nie mających możliwości samodzielnego utrzymania. Przykładem mogą być lokale

komunalne. Aby móc otrzymać mieszkanie socjalne należy spełnić określone warunki. Jednym z nich jest dowód eksmisji z dotychczas zajmowanego mieszkania. W pierwszej kolejności przysługuje ono kobietom w ciąży, ludziom chorym, bezrobotnym oraz osobom starszym spełniającym kryteria do otrzymania świadczeń pomocy społecznej. Niezbędnym elementem dobrze funkcjonującej dzielnicy i miasta jest dostępność mieszkaniowa dla różnych grup społecznych. Przeciwdziała to napięciom społecznym oraz pogłębianiu się różnic między poszczególnymi grupami.

Mieszkania komunalne Mieszkanie komunalne to pewnego rodzaju mieszkanie socjalne. Oznacza to że jest przeznaczone dla osób, które nie są w stanie pozwolić sobie na zakup własnej nieruchomości.

Mają obniżony standard ze względu na niskie stawki czynszowe nakładane przez gminę, przez co często nie ma możliwości utrzymania budynków w należytym stanie. Również gmina określa kryteria przyznawania mieszkań komunalnych.

Najczęściej brany jest pod uwagę dochód danej rodziny, który nie może być na tyle wysoki, aby umożliwiał zakup lub wynajęcie mieszkania. Nie może być również zbyt niski, gdyż w tym wypadku nie ma gwarancji terminowego opłacania czynszu przez lokatora. W przypadku mieszkania komunalnego występują też pewne niedogodności związane z jego użytkowaniem. Lokator nie ma prawa przeprowadzenia remontu lub przebudowy bez odpowiednio uzyskanej zgody.

Mieszkanie tego typu przeznaczone jest głównie dla osób nieposiadających własnego mieszkania, jednak mających stały dochód, który nie pozwala na jego kupno czy też podjęcie kredytu. Może być to szansa dla osób mieszkających w wynajmowanym lokalu lub ludzi młodych mieszkających u rodziców.

TBS Towarzystwo Budownictwa Społecznego stanowi rozwiązanie dla osób średniozamożnych, których dochody są zbyt wysokie, aby mieć możliwość ubiegania się o mieszkanie komunalne. Tym samym są one zbyt niskie do otrzymania kredytu lub wynajmowania mieszkania w cenie rynkowej. TBS jest realizowane przy wsparciu Krajowego Funduszu Mieszkaniowego. Fundusz ten udziela im kredytów umożliwiających budowę nowych mieszkań, gdzie 70% to koszt inwestycji, natomiast 30% stanowi wkład partycypacyjny.

Kwota partycypacji to jednorazowa wpłata umożliwiająca automatyczne uzyskanie prawa do wynajęcia mieszkania.

Gdy lokatorzy decydują o zakończeniu wynajmu mogą odzyskają swój wkład partycypacyjny pod warunkiem wcześniejszego terminowego opłacania czynszu. Zaletą korzystania z TBS jest przede wszystkim koszt wpłaty własnej, która jest o wiele niższa niż koszt kredytu hipotecznego, ale również niewielka ilość formalności jaką musi dopełnić najemca mieszkania. Najemca ma możliwość korzystania z lokalu przez wiele lat nie obawiając się przy tym niespodziewanego zerwania umowy oraz może sam zdecydować o wyglądzie mieszkania. Musi on jednak posiadać zatrudnienie na terenie gminy, gdzie znajdują się TBS i na stałe zamieszkiwać na danym terenie, co może być problematycznym rozwiązaniem w dzisiejszych czasach. Nie obowiązuje go również prawo własności. W przypadku tej formy mieszkalnictwa ważne są niskie koszty budowy, dlatego często bloki powstają w mało atrakcyjnych lokalizacjach na obrzeżach miasta.

Gdański Program Mieszkalnictwa Społecznego Jest to próba utworzenia systemu mieszkań społecznych w obrębie całego miasta. Program dedykowany jest osobom i rodzinom zagrożonym wykluczeniem społecznym na lata 2016-2023. Stanowi połączenie rozwiązań z obszaru pomocy społecznej oraz polityki mieszkaniowej.

42

Polega on na wprowadzeniu w prawo lokalne dwóch rodzajów mieszkań: “wspomaganych” i “ze wsparciem”.W przypadku mieszkań ze wsparciem pomoc udzielana jest okresowo.

Udzielana jest ona przez podmioty pomocy społecznej. Z programu mogą korzystać osoby starsze, niepełnosprawne, imigranci, osoby z uzależnieniami oraz dotknięte zjawiskiem wykluczenia społecznego.

się samowystarczalne pod względem ogrzewania. Jako dom pasywny można rozumieć również taki, który wykorzystuje źródła odnawialnych energii. Całkowita energia zużywana przez dom pasywny jest mniejsza od ¼ energii zużywanej przez przeciętny nowo wznoszony dom. Nowoczesne rozwiązania powinny być dopasowane pod względem wizualnym do otoczenia - chociaż osiedle stanowić będzie pewnego rodzaju wyznacznik nowych trendów w budownictwie mieszkaniowym w Trójmieście, nie powinno sprawiać wrażenia tworu obcego i niedopasowanego, szczególnie na granicy dzielnicy, w której znajdują się już istniejące budynki.

Zabudowa jednorodzinna bliźniacza

U\V """ 3RUµZQDQLH PRGHOL PLHV]NDă ZSURZDG]RQ\FK SU]H] *306 ĶUµGāR *GDăVNL 3URJUDP 0LHV]NDOQLFWZD 6SRāHF]QHJR QD ODWD

7\SRORJLH ]DEXGRZ\ PLHV]NDQLRZHM Zabudowa jednorodzinna wolnostojąca Projektowana strefa zabudowy jednorodzinnej stanowić ma przedłużenie istniejącego układu zabudowy znajdującego się w północnej części terenu objętego opracowaniem oraz poza jego granicami. Strefa ta stanowić ma pewnego rodzaju strefę przejściową pomiędzy układem istniejącym, a nowym.

Nawiązanie do obecnego stanu pozwala zapobiec wrażeniu, iż nowa inwestycja stanowi twór obcy, oderwany od istniejących uwarunkowań. Pozwoli stworzyć strefę przyjazną szczególnie dla rodzin z dziećmi, poszukujących miejsca do życia w strefie podmiejskiej, która jednocześnie pozwoli zaspokoić wszystkie potrzeby podstawowe i wyższe w obrębie założenia, przy jednoczesnym położeniu w spokojnej części osiedla.

Zabudowa jednorodzinna charakteryzować będzie się najniższą intensywnością zabudowy - przewidziane są budynki maksymalnie dwukondygnacyjne (podpiwniczone, z poddaszem użytkowym) o stromych dachach (głównie dwu-,czterospadowych). Wysokość zabudowy oscylować będzie w granicach 6-7 metrów. Istotne jest tworzenie zabudowy w duchu proekologicznym oraz dążenie do budowy założenia składającego się w głównej mierze z budynków pasywnych, które dzięki zastosowanym materiałom i technologiom stają 43

Zabudowa bliźniacza będzie stanowić urozmaicenie strefy zabudowy jednorodzinnej, znajdując się w strefie buforowej pomiędzy strefą domów, a zabudowy wielorodzinnej.

Parametry zabudowy pozostają takie same jak w przypadku budynków jednorodzinnych - również będą to budynku dwukondygnacyjne z możliwością podpiwniczenia i poddaszem użytkowym o stromych dachach. Różnicę stanowić będzie forma budynków, która w większym stopniu odbiegać może od zabudowy istniejącej. Również w tym przypadku najważniejszy aspekt stanowić będzie stworzenie budynków samowystarczalnych, pro-ekologicznych. Działki budowlane są większe, umożliwiając realizację budynków o wymiarach odpowiadających zabudowie jednorodzinnej.

Zabudowa wielorodzinna Strefa zabudowy wielorodzinnej stanowić będzie strefę najbardziej zróżnicowaną. Wysokość zabudowy będzie stopniowana, tak, aby budynki znajdujące się przy granicy strefy były najniższe, a te przy strefie biurowej - najwyższe, zbliżone do budynków usługowych. Strefowanie wysokości zabudowy umożliwia utworzenie krajobrazu zróżnicowanej zabudowy i tworzenie za jej pomocą mentalnych skojarzeń ze zbliżaniem się do centrum w miarę zwiększania się intensywności. Wysokości zabudowy o niskiej intensywności będą zamykać się w przedziale 12-15 m (3-4 kondygnacje mieszkalne z usługowym parterem), natomiast budynki znajdujące się w strefie wysokiej intensywności osiągać będą maksymalnie 24 metry wysokości. W strefie wielorodzinnej istotnym elementem będzie dominanta wysokościowa, która znajdzie się na jednym z budynków, a jej wysokość wynosić będzie wysokość budynku + 6 m. Zabudowa wielorodzinna kształtowana będzie w formie kwartałów z usługami w parterach.

Kwartały będą zróżnicowane, aby stworzyć przestrzeń uporządkowaną, ale ciekawą, dostarczającą odpowiednią ilość wrażeń jej użytkownikom. Tak jak sama zabudowa równie istotne będą przestrzenie pomiędzy budynkami, które w ciągu dnia wypełniać będą się jej użytkownikami.

W zabudowie wielorodzinnej dostępne będą zarówno mieszkania komercyjne, jak i socjalne, odpowiadające programom wymienionym w podrozdziale 4.1. Rodzaje mieszkań będą ze sobą przemieszane, dzięki czemu zidentyfikowanie strefy mieszkań socjalnych będzie niemożliwe i pozwoli zapobiec wykluczeniom społecznym. Wielkość mieszkań w obu przypadkach będzie zróżnicowana - dostępne będą zarówno mieszkania o małym metrażu rzędu 30 mkw jak i apartamenty o powierzchni 120 mkw. Zastosowane będą kondygnacje powtarzalne w celu obniżenia kosztów. Wielkości mieszkań w poszczególnych budynkach będą zróżnicowane. W przypadku zabudowy wielorodzinnej ważną (i często drażliwą) kwestię stanowią parkingi, które realizowane będą jako parkingi podziemne, aby w jak największym stopniu zmniejszyć liczbę miejsc parkingowych znajdujących się na powierzchni oraz zachęcić mieszkańców do przemieszczania się pieszo pomiędzy budynkami.

)RUP\ DUFKLWHNWRQLF]QH L XNāDG SU]HVWU]HQQ\ Zabudowa nowego osiedla powinna cechować się prostotą, elegancją i nowoczesnym wyrazem, zgodnie z zamierzeniami dotyczącymi jego funkcjonowania. Szczegółowa kreacja form pozostaje w gestii architektów, jednak budynki mieszkaniowe należy podporządkować następującym wytycznym: · otwarte, przylegające do krawędzi ulic partery z wyraźnymi podziałami pionowymi, zapewniające możliwość wejścia do budynków oraz do lokali usługowych; · wykorzystanie w elewacjach zróżnicowanych materiałów, w tym zwłaszcza cegły, drewna, kamienia i szkła; · jasna kolorystyka; · w budynkach wielorodzinnych – pokrycie przynajmniej połowy dachów zielenią; · w budynkach powyżej 5 kondygnacji – wycofanie najwyższych kondygnacji.

Układ przestrzenny dzielnicy nawiązuje do tradycyjnych form. Jego podstawą są regularne kwartały, spełniające dwie najważniejsze funkcje: wyznaczanie wnętrz urbanistycznych oraz wydzielanie wewnętrznych podwórzy przeznaczonych dla mieszkańców. Dzięki temu występuje czytelne rozróżnienie między przestrzeniami publicznymi a półpublicznymi i prywatnymi. Wymiary kwartałów są zróżnicowane; największe z nich mają bardziej otwarty charakter, co pozwoli na lepsze przewietrzanie i doświetlenie. Zabudowa jednorodzinna realizowana będzie na wydzielonych w regularnym układzie działkach, wśród ulic o mniejszym poziomie zagęszczenia. poddaszem użytkowym) o stromych dachach (głównie dwu-,czterospadowych). Wysokość zabudowy oscylować będzie w granicach 6-7 metrów. Istotne jest tworzenie zabudowy w duchu proekologicznym oraz dążenie do budowy założenia składającego się w głównej mierze z budynków pasywnych, które dzięki zastosowanym materiałom i technologiom stają się samowystarczalne pod względem ogrzewania. Jako dom pasywny można rozumieć również taki, który wykorzystuje źródła odnawialnych energii. Całkowita energia zużywana przez dom pasywny jest mniejsza od ¼ energii zużywanej przez przeciętny nowo wznoszony dom. Nowoczesne rozwiązania powinny być dopasowane pod względem wizualnym do otoczenia - chociaż osiedle stanowić będzie pewnego rodzaju wyznacznik nowych trendów w budownictwie mieszkaniowym w Trójmieście, nie powinno sprawiać wrażenia tworu obcego i niedopasowanego, szczególnie na granicy dzielnicy, w której znajdują się już istniejące budynki.

7\SRORJLH PLHV]NDă Lokale mieszkalne w zabudowie wielorodzinnej będą obejmować dosyć szeroki zakres powierzchni i standardów, co pozwoli zamieszkać w obrębie dzielnicy różnym osobom.

Ważnym założeniem w kreowaniu nowoczesnych zespołów mieszkaniowych jest zapewnienie ich dostępności dla wszystkich. Można wyróżnić następujące typy mieszkań: - mieszkania małe o średnim standardzie (ze względu na widoki, nasłonecznienie, hałas itp.): przeznaczone na wynajem długoterminowy dla studentów, artystów, start-upowców, a także osób samotnych o niewysokich zarobkach; - mieszkania małe i średnie o wysokim standardzie: luksusowe kawalerki o dobrych warunkach lokalizacyjnych, na przykład jako apartamenty na wynajem krótkoterminowy dla osób podróżujących w interesach, jako stałe miejsca zamieszkania dla osób zamożniejszych żyjących samotnie;

- mieszkania średnie, „typowe”: dwu- lub trzypokojowe o średnim standardzie, z balkonem lub bez, przeznaczone dla młodych małżeństw, mniej zamożnych rodzin z jednym lub dwójką dzieci, emerytów i seniorów; - duże mieszkania „rodzinne”: cechujące się większym metrażem i liczbą pokoi powyżej trzech, ale niekoniecznie prestiżowym położeniem, kierowane do rodzin i osób z większymi potrzebami przestrzennymi, posiadające balkony, ogródki lub tarasy; - apartamenty: duże, przestronne lokale, przeważnie na wyższych piętrach (w tym część dwupoziomowych), zapewniające dobre widoki, dobrze oświetlone, przeznaczone dla osób o wysokich dochodach, zamożnych rodzin i nabywców o wysokich wymaganiach.

- duże mieszkania „rodzinne”: cechujące się większym metrażem i liczbą pokoi powyżej trzech, ale niekoniecznie prestiżowym położeniem, kierowane do rodzin i osób z większymi potrzebami przestrzennymi, posiadające balkony, ogródki lub tarasy; - apartamenty: duże, przestronne lokale, przeważnie na wyższych piętrach (w tym część dwupoziomowych), zapewniające dobre widoki, dobrze oświetlone, przeznaczone dla osób o wysokich dochodach, zamożnych rodzin i nabywców o wysokich wymaganiach.

rozwiązania zwiększające lokalną bioróżnorodność, na przykład sadzenie rodzimych roślin, unikanie monokultur czy zakładanie budek dla ptaków.

=DJRVSRGDURZDQLH SRGZµUHN Wewnętrzne dziedzińce między kwartałami powinny pełnić różnorodne funkcje, przede wszystkim służąc jako miejsca integracji sąsiedzkiej, rozrywki i odpoczynku dla różnych grup wiekowych i społecznych. Dlatego ważne jest zapewnienie odpowiedniej infrastruktury: placów zabaw, ławek, stołów zewnętrznych, miejsc do grillowania i innych. W zależności od wielkości kwartału i stopnia jego domknięcia program ten będzie modyfikowany, jednak zawsze powinien obejmować podstawowe elementy, czyli miejsca do siedzenia i przestrzeń zabaw dla dzieci. Warto także zwrócić uwagę na aspekt ekologiczny podwórek, które mogą, czy też powinny, pełnić także funkcje przyrodnicze: retencjonowanie wody opadowej, filtrowanie zanieczyszczeń atmosferycznych, zapewnianie cienia oraz środowiska do życia dla zwierząt (ptaków, owadów). Dlatego projektując zagospodarowanie podwórek należy bezwzględnie określić udział powierzchni biologicznie czynnej na poziomie co najmniej 70% oraz decydować się na 44

$ =LHOHă L UHNUHDFMD .RQFHSFMD V\VWHPX ]LHOHQL Koncepcja systemu zieleni powstała na podstawie istniejącego stanu przyrodniczego oraz zakładała jego uszanowanie, wykorzystanie i wyeksponowanie. Istotą koncepcji są dwa aspekty przestrzeni miasta, na które zieleń niepodważalnie wpływa. Są to ochrona środowiska oraz aspekt społeczny.

Jako że na terenie projektowym występuje naturalny zbiornik retencyjny, stał się on centrum założenia zieleni. Jest to najbardziej charakterystyczny element przyrodniczy obszaru, znajdujący się jego północno-zachodniej części. Zaplanowano wokół niego największy park dzielnicy skupiające również główne centrum usługowe. W ten sposób przestrzeń ta, jako centrum założenia urbanistycznego, stała się sercem dzielnicy skupiając jej mieszkańców, osoby pracujące i odwiedzające. Jedną z najistotniejszych idei koncepcji jest zachowanie małej retencji. Drugim istniejącym, równie istotnym, elementem systemu wód jest strumień dopływający do stawu od zachodniej strony. Zaplanowano zachowanie wspomnianego strumienia i pozostawienie jego naturalnego koryta, jednocześnie eksponując go w projekcie parku. Inne działania z koncepcji tzw. sponge city to ogrody deszczowe oraz rowy retencyjne. Przy projektowaniu systemu zieleni nowej dzielnicy Gdańska kierowano się uwarunkowaniami zewnętrznymi, tj. bliskością portu lotniczego oraz istniejącą dokumentacją analiz i założeń ochrony środowiska, stąd przestrzeń odpowiada założeniom ogólnomiejskiego systemu terenów aktywnych biologicznie (OSTAB), tworząc spójną sieć ekologiczną łączącą się z większymi płatami osnowy ekologicznej i zapewniającej migrację fauny i flory. Pod uwagę wzięto również zapewnienie przewietrzenia, zadbano o to by naturalne spływy powietrza w terenie nie zostały zasłonięte kubaturą.

W celu zaprojektowania przestrzeni nieprzeciętnie przyjaznej użytkownikowi zadbano o szereg cech zieleni, które wprowadzają nową jakość w jej odbiorze. Jak wspomniano, park skupia w swoim najbliższym sąsiedztwie szereg funkcji45

usługowych oraz budynków będących głównymi generatorami ruchu. Stąd szczególną uwagę skupiono na funkcji społecznej zieleni. Zróżnicowany program przestrzeni publicznych, sportu i rekreacji pozwala koherentnie pogodzić priorytety różnych grup społecznych, tak aby każda z nich była mile widziana.

Sieć systemu zieleni oprócz głównego parku składa się z pomniejszych parków w skali sąsiedzkiej oraz z korytarzy zieleni o większym i mniejszym natężeniu użytkowania, głównie przez przechodniów i rowerzystów. Korytarze zieleni służą nie tylko zachowaniu ciągłości zielonych przestrzeni publicznych czy pozytywnemu wpływowi na krajobraz ulic, lecz przede wszystkim spełniają niezwykle istotną funkcję chroniąc użytkowników przed nagrzewaniem się asfaltu i chodników, których temperatura dochodzi nawet do 60 stopni Celsjusza.

Szpalery drzew tworzące tzw. ścieżki cienia służą zhumanizowaniu przestrzeni zurbanizowanej. Instalacja wody lodowej, poprowadzona pod chodnikami, tożsama z instalacją grzewczą, podobnie jak otwarte kanały z wodą deszczową również doskonale spełniają rolę ochładzania temperatury odczuwanej bezpośrednio przez użytkowników.

)XQNFMH V\VWHPX ]LHOHQL Zieleń jest nieodłączną częścią współczesnych miast i służy poprawie warunków życia mieszkańców. Choć tereny zieleni kojarzą się przede wszystkim z rekreacją na świeżym powietrzu, pełnią one wiele różnego typu funkcji.

Coraz większym problemem Gdańska są letnie powodzie błyskawiczne powodowane przez deszcze nawalne, dlatego tak ważne jest ograniczenie spływu powierzchniowego i jak największe zatrzymanie wody opadowej na górnym tarasie miasta. W tym celu na terenie projektowanego założenia zlokalizowany zostanie zbiornik retencyjny oraz zieleń ukształtowana w sposób umożliwiający retencję uliczną. Planowa-

-ne jest utworzenie ogrodów deszczowych, tworzących tzw. system małej retencji. Są to formy zieleni ukształtowane z takich gatunków roślin, które zbierają wodę opadową z pobliskich terenów, w tym z powierzchni utwardzonych, a także ją oczyszczają. W przypadku nadmiaru wody opadowej, jej część z opóźnieniem odprowadzić można do kanalizacji deszczowej.

Współczesne miasta borykają się z problemem smogu i zanieczyszczeń powietrza, a za głównych winowajców uważa się samochody i przestarzałe systemy grzewcze w prywatnych domach. W przypadku projektowanego osiedla, również lotnisko położone w jego bezpośrednim sąsiedztwie jest potencjalnym generatorem zanieczyszczeń pochodzących z emisji spalin z silników, chemikaliów służących do konserwacji lub mycia samolotów i pojazdów technicznych, paliwa i olejów.

Sam ruch samolotów również powoduje wzniecanie cząsteczek kurzu i zanieczyszczeń przez ruch powietrza. Drzewa i krzewy mogą ograniczać zanieczyszczenia powietrza, mają korzystny wpływ na jakość atmosfery w mieście. Drzewa powodują “chaotyczne” ruchy powietrza, które rozrzedzają smog i inne zanieczyszczenia, rozpraszając je. Ponadto rośliny usuwają z powietrza szkodliwe gazy, przede wszystkim dwutlenek węgla, ale także dwutlenek siarki, dwutlenek azotu czy tlenek węgla. Zieleń wysoka w postaci drzew może też hamować gwałtowne podmuchy wiatru, które są szczególnie uciążliwe na górnym tarasie Gdańska.

W granicach nowego założenia znajduje się teren będący częścią Ogólnomiejskiego Systemu Terenów Aktywnych Biologicznie (OSTAB), ustanowionego przez władze miejskie.

OSTAB to miejskie tereny zielone stanowiące połączenia pomiędzy obszarem zurbanizowanym a terenami cennymi przyrodniczo poza granicami Gdańska. Zachowanie tych obszarów jako wolne od zabudowy lub o luźnej zabudowie jest niezbędne do utrzymania lokalnego ekosystemu i powiązań ekologicznych.

Zieleń w przestrzeni miejskiej pełni także funkcje społeczne

Zorganizowanie wspólnych ogrodów społecznych może sprzyjać edukacji przyrodniczej dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym, a odpowiednio ukształtowana kameralna przestrzeń zielona między budynkami pozwoli na budowanie więzi pomiędzy sąsiadami i budowanie poczucia odpowiedzialności za najbliższe otoczenie wśród mieszkańców.

Kolejną istotną funkcją jest zacienianie ulic i ciągów pieszych przez zieleń wysoką. Teraz, gdy lata są coraz gorętsze i powszechne stają się fale upałów, bardzo ważna jest ochrona ludzi przed wysokimi temperaturami, co pozwala uniknąć udarów i oparzeń, szczególnie wśród osób starszych. Drzewa osłaniające ulice, chodniki i części terenów rekreacyjnych, szczególnie tych o twardej nawierzchni, pod wpływem promieni słonecznych oddają zgromadzoną w liściach wilgoć, co prowadzi do obniżenia temperatury powietrza, a także zapobiegają dostaniu się ciepła do podłoża.

Ostatnie, już bardziej oczywiste funkcje, to funkcja rekreacyjna i estetyczna. Odpowiednio ukształtowane przestrzenie zielone zdecydowanie wpływają na estetykę miejsca i sposób, w jaki jest ono postrzegane. Zieleń urządzona w projektowanym osiedlu powinna być zaplanowana przez architekta krajobrazu w celu jak najlepszego podkreślenia walorów architektonicznych i stworzenia przestrzeni przyjaznej dla wszystkich użytkowników. Przestrzenie rekreacyjne, takie jak park, ścieżki piesze, czy inne przestrzenie zielone pomiędzy budynkami powinny zachęcać do aktywnego spędzania czasu na świeżym powietrzu.

3URJUDP V\VWHPX ]LHOHQL Park Utworzony wokół zbiornika retencyjnego park to największe założenie zieleni w osiedlu obejmujące powierzchnię 6,5 ha.

Przestrzeń ta jest spoiwem całego osiedla, krzyżują się w niej ciągi komunikacyjne, w pobliżu zlokalizowane są istotne budynki publiczne, a centralne położenie pozwala na równy dostęp społeczeństwa do parku. Ten zaś oferuje szeroką gamę przestrzeni, skierowaną do różnych grup społecznych. Centralny zbiornik retencyjny, wokół którego poprowadzona jest ścieżka pieszo-rowerowa, służy aktywności biegaczy i rowerzystów, a także spacerowiczom np. osobom starszym i rodzinom z dziećmi. Ponadto, aby zapewnić wszystkim grupom wiekowym możliwość aktywnego korzystania z przestrzeni,

podzielono ją na sekcje tematyczne. Najbliżej szkoły, na południowym-wschodzie, proponuje się umiejscowienie boiska do piłki nożnej, kortu tenisowego i zewnętrznej siłowni. Na północ od strefu sportu stworzono przestrzeń dla młodzieży, obszerny skatepark i parkour park, dzięki któremu młodzież może rozwijać swoje zainteresowania w bezpiecznej i przeznaczonej do tego przestrzeni. W południowo zachodniej części parku powstanie duży plac zabaw dostosowujący elementy infrastruktury do dzieci w różnym wieku. Obok niego najdalej na zachód powstanie wybieg dla zwierząt. Północna część założenia to strefa spotkań i relaksu, wyposażona w ławki, altany, miejsca do grillowania. Ten typ zagospodarowania doskonale nadaje się do zacieśniania relacji sąsiedzkich i budowania lokalnej wspólnoty. Między strefą spotkań a wybiegiem dla zwierząt proponuje się obszar ogrodniczy. Każdy będzie mógł tu za pomocą udostępnionych przez miasto narzędzi uprawiać mały ogródek. Ta przestrzeń jest skierowana do grupy seniorów, ale nie wyklucza możliwości kontaktu i wzajemnej nauki z młodzieżą szkolną. Ta wielofunkcyjna przestrzeń uwzględniać będzie elementy retencji wody, przy strefie spotkań do stawu schodzą schody, które w zależności od poziomu wody będą mogły służyć jako przestrzeń do rekreacji lub bez większych szkód na pewien okres czasu być zalewane. Całe założenie wyposażone zostanie w elementy infrastruktury takie jak ławki, krzesła, kosze na śmieci, rzeźby angażujące i edukujące. Kluczowe będzie również dostosowanie odpowiedniej posadzki wspomagającej retencję oraz oświetlenia zapewniającego poczucie bezpieczeństwa ale i nie zakłócającego relaksu. Wprowadzona zieleń powinna być skomponowana zgodnie ze współczesnymi zasadami kompozycji parków miejskich, o różnorodnych elementach strukturalnych, jak aleje, szpalery, smugi, klomby z drzew, krzewów i bylin a także elementów syngieltonowych i innych akcentów kompozycyjnych.

Sport i rekreacja Powierzchnia terenów zielonych pozwala na umieszczenie bogatego programu rekreacyjno-sportowego i stworzenie na osiedlu tego typu infrastruktury. Chodniki, ścieżki i drogi rowerowe rozmieszczone w parku będą służyły mieszkańcom i odwiedzającym dzielnicę jako miejsce codziennych spacerów w otoczeniu natury. W bliskiej odległości od szkoły, w przestrzeni zielonej zaplanowano boisko o charakterze wielofunkcyjnym. W ciągu ciepłych dni będzie ono wykorzystywane przez placówkę oświatową, zaś w godzinach popołudniowych i wieczornych będą korzystać z niego wszyscy

zainteresowani. Boisko do gry w piłkę nożną, zapewni wysokiej jakości przestrzenie do uprawiania sportu. Dopełnieniem oferty sportowej będzie siłownia zewnętrzna, która pozwoli na połączenie ruchu na świeżym powietrzu z obcowaniem wśród ludzi, a także promować będzie aktywny styl życia wśród mieszkańców w każdym wieku. Ćwiczenia na siłowniach zewnętrznych są bardzo proste i intuicyjne i dostępne zarówno dla dzieci, młodzieży, dorosłych, a także osób starszych. Oprócz tradycyjnych sprzętów spotykanych na tego typu siłowniach pojawią się urządzenia do street workoutu, czyli różnego rodzaju drabinki, drążki i rurki do wspinaczki.

Nieopodal boiska znajdzie się także miejsce dla młodszych użytkowników przestrzeni i stworzony specjalnie dla dzieci przedszkolnej plac zabaw zlokalizowany przy boisku do piłki nożnej.

46

Zorganizowanie wspĂłlnych ogrodĂłw spoĹ&#x201A;ecznych moĹźe sprzyjaÄ&#x2021; edukacji przyrodniczej dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym, a odpowiednio uksztaĹ&#x201A;towana kameralna przestrzeĹ&#x201E; zielona miÄ&#x2122;dzy budynkami pozwoli na budowanie wiÄ&#x2122;zi pomiÄ&#x2122;dzy sÄ&#x2026;siadami i budowanie poczucia odpowiedzialnoĹ&#x203A;ci za najbliĹźsze otoczenie wĹ&#x203A;rĂłd mieszkaĹ&#x201E;cĂłw.

KolejnÄ&#x2026; istotnÄ&#x2026; funkcjÄ&#x2026; jest zacienianie ulic i ciÄ&#x2026;gĂłw pieszych przez zieleĹ&#x201E; wysokÄ&#x2026;. Teraz, gdy lata sÄ&#x2026; coraz gorÄ&#x2122;tsze i powszechne stajÄ&#x2026; siÄ&#x2122; fale upaĹ&#x201A;Ăłw, bardzo waĹźna jest ochrona ludzi przed wysokimi temperaturami, co pozwala uniknÄ&#x2026;Ä&#x2021; udarĂłw i oparzeĹ&#x201E;, szczegĂłlnie wĹ&#x203A;rĂłd osĂłb starszych. Drzewa osĹ&#x201A;aniajÄ&#x2026;ce ulice, chodniki i czÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;ci terenĂłw rekreacyjnych, szczegĂłlnie tych o twardej nawierzchni, pod wpĹ&#x201A;ywem promieni sĹ&#x201A;onecznych oddajÄ&#x2026; zgromadzonÄ&#x2026; w liĹ&#x203A;ciach wilgoÄ&#x2021;, co prowadzi do obniĹźenia temperatury powietrza, a takĹźe zapobiegajÄ&#x2026; dostaniu siÄ&#x2122; ciepĹ&#x201A;a do podĹ&#x201A;oĹźa.

Ostatnie, juĹź bardziej oczywiste funkcje, to funkcja rekreacyjna i estetyczna. Odpowiednio uksztaĹ&#x201A;towane przestrzenie zielone zdecydowanie wpĹ&#x201A;ywajÄ&#x2026; na estetykÄ&#x2122; miejsca i sposĂłb, w jaki jest ono postrzegane. ZieleĹ&#x201E; urzÄ&#x2026;dzona w projektowanym osiedlu powinna byÄ&#x2021; zaplanowana przez architekta krajobrazu w celu jak najlepszego podkreĹ&#x203A;lenia walorĂłw architektonicznych i stworzenia przestrzeni przyjaznej dla wszystkich uĹźytkownikĂłw. Przestrzenie rekreacyjne, takie jak park, Ĺ&#x203A;cieĹźki piesze, czy inne przestrzenie zielone pomiÄ&#x2122;dzy budynkami powinny zachÄ&#x2122;caÄ&#x2021; do aktywnego spÄ&#x2122;dzania czasu na Ĺ&#x203A;wieĹźym powietrzu.

.LHV]RQNRZH IRUP\ ]LHOHQL W kontekĹ&#x203A;cie opracowywania masterplanu dla tak duĹźej powierzchni jak przedmiotowy przypadek, naleĹźy nie tylko pracowaÄ&#x2021; nad duĹźymi kompleksami zieleni i traktami w formie alei, ale rĂłwnieĹź nad niewielkimi obszarami zielonymi w formie mini parkĂłw kieszonkowych, skwerĂłw wewnÄ&#x2026;trz wnÄ&#x2122;trz urbanistycznych czy niewielkich miejsc rekreacji przy przestrzeniach buforowych, na przykĹ&#x201A;ad miÄ&#x2122;dzy ciÄ&#x2026;gami komunikacyjnymi. Tego typu nieduĹźe dobrze zorganizowane tereny zielone przyciÄ&#x2026;gajÄ&#x2026; wiele róşnych grup spoĹ&#x201A;ecznych i przyczyniajÄ&#x2026; siÄ&#x2122; do korzystnego odbioru przestrzeni zurbanizowanej. InspirujÄ&#x2026;c siÄ&#x2122; przykĹ&#x201A;adami Krakowskimi (zbieg ul.

Dekerta, WaĹ&#x201A;owej, KieĹ&#x201A;kowskiego) i Ĺ odzi (Polesie), na potrzeby parkĂłw kieszonkowych wystarczy wygospodarowaÄ&#x2021; od 300 do 1000 metrĂłw kwadratowych. Warto wziÄ&#x2026;Ä&#x2021; rĂłwnieĹź 47

pod uwagÄ&#x2122; fakt, Ĺźe nawet niewielkie zaĹ&#x201A;oĹźenia zielone, pomimo niekorzystnego bilansu wyniku bilansu powierzchni uĹźytkowej zabudowy, sÄ&#x2026; nie bez znaczenia z punktu widzenia Ĺźycia przyrodniczego - tak nieobecnego na obszarach zurbanizowanych. W kontekĹ&#x203A;cie przypadku terenĂłw bezpoĹ&#x203A;rednio przylegĹ&#x201A;ych do terenĂłw rolniczych Matarni i RÄ&#x2122;biechowa, parki kieszonkowe mogÄ&#x2026; byÄ&#x2021; cennymi miejscami dla Ĺźycia ptakĂłw i owadĂłw co wpĹ&#x201A;ynie na bioróşnorodnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; i bezpoĹ&#x203A;redniÄ&#x2026; wartoĹ&#x203A;Ä&#x2021; dodanÄ&#x2026; okolicznych przestrzeni poddanych urbanizacji.

.RQFHSFMD V\VWHPX SRZLHU]FKQL UHWHQFML Zagospodarowanie wody opadowej to aktualnie jedno z waĹźniejszych wyzwaĹ&#x201E;, przed ktĂłrymi stojÄ&#x2026; tereny zurbanizowane, dlatego nie naleĹźy o niej zapominaÄ&#x2021; przy nowo projektowanych zaĹ&#x201A;oĹźeniach. Problematyka zwiÄ&#x2026;zana z zagospodarowaniem spĹ&#x201A;ywu wody opadowej to przede wszystkim efekty zmian klimatycznych, ktĂłrym towarzyszÄ&#x2026; coraz wiÄ&#x2122;ksza trudnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; w przewidywalnoĹ&#x203A;ci zjawisk meteorologicznych. Coraz czÄ&#x2122;stsze staje siÄ&#x2122; zjawisko nawalnych deszczy czy nieprzewidzianej dĹ&#x201A;ugotrwaĹ&#x201A;ej suszy dlatego istotne jest by szukaÄ&#x2021; rozwiÄ&#x2026;zaĹ&#x201E; odpowiednich do zmieniajÄ&#x2026;cych siÄ&#x2122; warunkĂłw. Drugim, nakĹ&#x201A;adajÄ&#x2026;cym siÄ&#x2122; na zmiany klimatyczne problemem, jest niewydolna infrastruktura odwodnieniowa lub caĹ&#x201A;kowity jej brak jak w przypadku opracowywanego terenu. Ten zaĹ&#x203A; jest obszarem podmokĹ&#x201A;ym, posiadajÄ&#x2026;cym ciek wodny i staw. Takie uwarunkowania pozwalajÄ&#x2026; w naturalny sposĂłb wykorzystaÄ&#x2021; zastane Ĺ&#x203A;rodowisko na korzyĹ&#x203A;Ä&#x2021; rozwijajÄ&#x2026;cego siÄ&#x2122; osiedla.

z kolejnymi przestrzeniami miejskimi.

ZieleĹ&#x201E; towarzyszÄ&#x2026;ca ciÄ&#x2026;gom pieszym to gĹ&#x201A;Ăłwny liniowy element ukĹ&#x201A;adu, w postaci przede wszystkim otwartych systemĂłw kanalizacji deszczowej, wzbogaconych w roĹ&#x203A;linnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; o zdolnoĹ&#x203A;ci do fitoremediacji - tworzÄ&#x2026;cej filtry roĹ&#x203A;linne dla spĹ&#x201A;ywajÄ&#x2026;cej wody. Dopiero pod czyszczona przez roĹ&#x203A;linnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; i ew. dodatkowe warstwy filtracyjne woda z ciÄ&#x2026;gĂłw komunikacyjnych moĹźe trafiÄ&#x2021; do zbiornika wodnego.

Kolejnym elementem systemu retencji sÄ&#x2026; zaproponowane mini przestrzenie zielone. SÄ&#x2026; one zlokalizowane w szczegĂłlnie gÄ&#x2122;sto zurbanizowanych przestrzeniach i majÄ&#x2026; na celu zapewnienie przestrzeni zielonej dla mieszkaĹ&#x201E;cĂłw. Jest to jednak przestrzeĹ&#x201E; nie tylko sĹ&#x201A;uĹźÄ&#x2026;ca ludziom ale i przyrodzie.

WaĹźne jest aby w taki intensywnie zagospodarowanych obszarach zapewniÄ&#x2021; miejsce dla wĂłd i maĹ&#x201A;ej retencji. Takie obszar powinny byÄ&#x2021; projektowane jak typowe ogrody deszczowe wyposaĹźone w rabaty bylinowe i skupiska drzew i krzewĂłw.

GĹ&#x201A;Ăłwnym obszarem systemu retencji do ktĂłrego kierowane sÄ&#x2026; wody, jest zbiornik retencyjny zlokalizowany w centrum zaĹ&#x201A;oĹźenia. Obszar ten przyjmuje charakter parkowy, z duĹźÄ&#x2026; iloĹ&#x203A;ciÄ&#x2026; drzew i krzewĂłw, dziÄ&#x2122;ki czemu naturalny spĹ&#x201A;yw powierzchniowy nie powinien zostaÄ&#x2021; zakĹ&#x201A;Ăłcony.

GĹ&#x201A;Ăłwnym celem jakie powinno przyĹ&#x203A;wiecaÄ&#x2021; systemowi powierzchniowej retencji jest utrzymanie w rĂłwnowadze bilansu wodnego. PropozycjÄ&#x2026;, na utrzymanie takiego stanu jest zaangaĹźowanie kluczowych przestrzeni miejskich, ktĂłre moĹźemy podzieliÄ&#x2021; na: zieleĹ&#x201E; osiedlowÄ&#x2026;, zieleĹ&#x201E; towarzyszÄ&#x2026;ca ciÄ&#x2026;gom komunikacyjnym, mini strefy zielone oraz gĹ&#x201A;Ăłwny park miejski.

Najmniejszym elementem systemu, od ktĂłrego wszystko siÄ&#x2122; zaczyna jest zieleĹ&#x201E; osiedlowa. Istotne jest aby wyposaĹźyÄ&#x2021; jÄ&#x2026; w niecki, zagĹ&#x201A;Ä&#x2122;bienia, obniĹźenia rabat deszczowych â&#x20AC;&#x201C; ogrodĂłw deszczowych, czy zielone dachy. Przestrzenie te powinna cechowaÄ&#x2021; duĹźa róşnorodnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; form i gatunkĂłw. ZaĹ&#x203A; wszystkie elementy powinny byÄ&#x2021; poĹ&#x201A;Ä&#x2026;czone w jeden system Ĺ&#x201A;Ä&#x2026;czÄ&#x2026;cy siÄ&#x2122;

5\V =LHOHÄ&#x192; RVLHGORZD :L]XDOL]DFMD LQZHVW\FML *GDÄ&#x192;VNLH 0Ä \Q\ QD 6LHGOFDFK ÄšUÂľGÄ R ZZZ JGDQVN SO

6FKHPDW ]ELRUF]\ ] NRPSR]\FMÇ XUEDQLVW\F]QÇ

5\V 0DāD UHWHQFMD SU]\ GURG]H %R 0DOPR IRW - 5D\VV

5\V 0LQL SU]HVWU]HQLH ]LHORQH .RSHQKDJD 7§VLQJH 3ODGV IRW NOLPDNYDUWHU GN

5\V *āµZQ\ SDUN ZL]XDOL]DFMD +DQV 7DYVHQV 3DUN ĹUµGāR ZZZ PLDVWR SO

48

7UDQVSRUW Powiązanie obszaru z innymi dzielnicami miasta odbywa się przy pomocy trzech głównych ciągów ulicznych, mających charakter obwodowy: od północy ul. Radiowa, od wschodu ul. Spadochroniarzy, od północy ul. Słowackiego. Planuje się dołączyć nowo projektowaną sieć ulic do wyżej wymienionych, już istniejących.

Osiedle zostało zaprojektowane w taki sposób, aby wykorzystać i wzmocnić obecne zachowania transportowe - obsługiwane głównie w oparciu o rozbudowę sieci drogowej. Należy także oczekiwać, że docelowo część z podróży będzie realizowana poprzez transport autobusowy i inne formy transportu współdzielonego.

W obrębie osiedla, oprócz dróg rowerowych, zintegrowanych z ulicami, planowane jest także lokalizowanie tras rowerowych w przestrzeni parku i stref rekreacyjnych. Mają one umożliwić ruch rowerowy w kierunku centrum osiedla.

Planowane jest rozmieszczenie stacji roweru miejskiego w najbardziej uczęszczanych miejscach. Docelowo będą się one łączyć się z istniejącą siecią rowerową - Mevo.

Jednym z głównych założeń projektu jest zapewnienie dobrych warunków dla ruchu pieszego. Projektowanie ciągów pieszych powinno być powiązane z zapewnieniem możliwości bezpiecznego i samodzielnego dojścia dzieci i młodzieży do szkoły. Założenie pozwala na prowadzenie takich powiązań przez uspokojone odcinki dróg- woonerfy bądź ciągi piesze w otoczeniu zieleni.

=DVDG\ REVāXJL WUDQVSRUWRZHM Obsługa transportowa została oparta o ruch kołowy.

Zaplanowano drogi dla ruchu kołowego na obszarze całego osiedla o zróżnicowanym charakterze. Niewątpliwym atutem lokalizacji osiedla jest sąsiedztwo z linią Pomorskiej Kolei Metropolitalnej (PKM). Intencją autorów projektu jest zachęcić 49

mieszkańców do życia w sposób zrównoważony i zachęcanie użytkowników przestrzeni do prowadzenia proekologicznego stylu życia. Na obszarze osiedla zaplanowano wprowadzenie komunikacji miejskiej poprzez autobusy. Gęsta siatka przystanków autobusowych ma zapewnić wygodę korzystania z komunikacji. Autobusami będzie można poruszać się zarówno wewnątrz osiedla, dojeżdżać do węzła komunikacyjnego PKM Lotnisko, w kierunku dzielnicy Osowa oraz dzielnic centralnych miasta. Kolejnym istotnym elementem struktury transportowej osiedla jest komunikacja rowerowa,

która została opisana w rozdziale 6.3. Zaplanowano rozwiniętą sieć rowerowa zintegrowana z systemem rowerowym całej aglomeracji. Z uwagi na peryferyjną lokalizację obszaru względem centrum przewidziano drogi samochodowe.

Typy ulic oraz układy prędkości zostały szczegółowo ujęte w rozdziale 6.2. Obsługę transportową szczególnie wewnątrz osiedla mają zapewnić również systemy współdzielenia transportu - rower miejski oraz hulajnogi miejskie. Możliwe jest również wprowadzenie prywatnych operatorów tego rodzaju usług, rozszerzając ofertę o skutery elektryczne.

7\S\ XOLF L XNÄ DG\ SUĂ&#x203A;GNRÄ&#x2DC;FL Projektowane na osiedlu ulice przedstawiajÄ&#x2026; szeroki zakres typologiczny. Na obszarach sÄ&#x2026;siadujÄ&#x2026;cych z terenami zabudowy usĹ&#x201A;ugowo-mieszkaniowej w centrum i na poĹ&#x201A;udniowym zachodzie, w dzielnicach biznesowych przewidziano najszersze przekroje ulic, siÄ&#x2122;gajÄ&#x2026;ce okoĹ&#x201A;o 28 metrĂłw. W tym pasie zaprojektowano szeroki chodnik, szczegĂłlnie w okolicach wejĹ&#x203A;Ä&#x2021; do biurowcĂłw i lokali usĹ&#x201A;ugowych w parterach, wydzielonÄ&#x2026; drogÄ&#x2122; rowerowÄ&#x2026; po obu stronach jezdni.

Jezdnia o ukĹ&#x201A;adzie 1x4, z dwoma pasami ruchu w jednym kierunku po zewnÄ&#x2122;trznych stronach przewidziana jest pod buspas, natomiast wewnÄ&#x2122;trzne pasy obsĹ&#x201A;ugiwaĹ&#x201A;y bÄ&#x2122;dÄ&#x2026; komunikacjÄ&#x2122; samochodowÄ&#x2026;. Na tego typu odcinkach drĂłg dopuszczalna prÄ&#x2122;dkoĹ&#x203A;Ä&#x2021; wynosiÄ&#x2021; bÄ&#x2122;dzie 50 km/h.

Kolejnym typem jest ulica w formie alei z ruchem uspokojonym, z duĹźym udziaĹ&#x201A;em powierzchni biologicznie czynnej oraz szerokimi Ĺ&#x203A;cieĹźkami i drogami rowerowymi.

Tego typu przestrzenie zaproponowano w pobliĹźu centrum dzielnicy w miejscach graniczÄ&#x2026;cych z najwiÄ&#x2122;kszym terenem zielonym na osiedlu. Zaproponowane rozwiÄ&#x2026;zania projektowe majÄ&#x2026; na celu umoĹźliwiÄ&#x2021; osobom poruszajÄ&#x2026;cym siÄ&#x2122; pieszo i na rowerze bezpieczne i przyjemne podróşowanie w otoczeniu zieleni. SzerokoĹ&#x203A;Ä&#x2021; ulicy w liniach rozgraniczajÄ&#x2026;cych to okoĹ&#x201A;o 25 m â&#x20AC;&#x201C; niewiele mniej niĹź w czÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;ci biznesowej, jednak w tym przypadku zaprojektowano po jednym pasie ruchu dwie strony celem ograniczenia w tym miejscu komunikacji samochodowej. DuĹźa powierzchnia zielona retencjonuje wodÄ&#x2122; opadowÄ&#x2026;, ktĂłra w tym miejscu zbieraÄ&#x2021; siÄ&#x2122; bÄ&#x2122;dzie w najwiÄ&#x2122;kszym stopniu ze wzglÄ&#x2122;du na poĹ&#x201A;oĹźenie w niecce.

Ulica poprowadzona osiÄ&#x2026; pĂłĹ&#x201A;noc-poĹ&#x201A;udnie przez Ĺ&#x203A;rodek zaĹ&#x201A;oĹźenia rĂłwnieĹź zaprojektowana zostaĹ&#x201A;a z uwzglÄ&#x2122;dnieniem duĹźych potrzeb pieszych i dodatkowo w liniach rozgraniczajÄ&#x2026;cych posiada maĹ&#x201A;Ä&#x2026; retencjÄ&#x2122;. Ponadto, w tej czÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;ci osiedla zaprojektowano ulicÄ&#x2122; typu woonerf â&#x20AC;&#x201C; przestrzeĹ&#x201E; wspĂłĹ&#x201A;dzielonÄ&#x2026;, ktĂłra w miejscach wystÄ&#x2122;powania uczÄ&#x2122;szczanych lokali usĹ&#x201A;ugowych majÄ&#x2026; szansÄ&#x2122; oĹźywiÄ&#x2021; miejsce odpowiadajÄ&#x2026;ce wspĂłĹ&#x201A;czesnym trendom priorytetyzacji pieszych w centrach miast.

Najbardziej spokojny typ ulicy (do 30 km/h) wystÄ&#x2122;powaÄ&#x2021; bÄ&#x2122;dzie w otoczeniu budynkĂłw mieszkaniowych jednorodzinnych i maĹ&#x201A;ych domĂłw wielorodzinnych. W takich miejscach przewiduje siÄ&#x2122; przestrzeĹ&#x201E; na chodniki, dwustronne pasy zieleni, jednokierunkowe drogi rowerowe po obu stronach oraz 3-metrowe drogi dojazdowe. WzglÄ&#x2122;dnie duĹźo miejsca zajmujÄ&#x2026; wspomniane pasy zieleni i drogi rowerowe,

biorÄ&#x2026;c pod uwagÄ&#x2122; wspĂłĹ&#x201A;czesne standardy ksztaĹ&#x201A;towania tego typu przestrzeni. WyróşniÄ&#x2021; tutaj naleĹźy rĂłwnieĹź typ F drĂłg zaznaczony na schemacie typologicznym, ktĂłry odzwierciedla najwÄ&#x2122;Ĺźsze drogi dojazdowe do poszczegĂłlnych budynkĂłw. Przy wiÄ&#x2122;kszych zaĹ&#x201A;oĹźeniach jest to jezdnia z dwoma pasami ruchu o szerokoĹ&#x203A;ci 2,5 m oraz dwumetrowe chod

niki po obu stronach, natomiast przy mniejszych ruch odbywa siÄ&#x2122; poprzez ciÄ&#x2026;g pieszo-jezdny o szerokoĹ&#x203A;ci 5 m. Zgodnie z ideÄ&#x2026; niniejszego masterplanu, na osiedlu zakĹ&#x201A;ada siÄ&#x2122; duĹźy udziaĹ&#x201A; przestrzeni zielonych oraz zrĂłwnowaĹźonego transportu, co odzwierciedlone zostaĹ&#x201A;o w powyĹźszych typach ulic.

5\V 6FKHPDW W\SRORJLF]Q\ SURMHNWRZDQ\FK XOLF RSUDFRZDQLH $ .RU]HQLDN = .RUF]DN .RPRURZVND

50

51

5\V 3U]HNURMH SURMHNWRZDQ\FK XOLF RSUDFRZDQLH $ .RU]HQLDN . :DORFK

.RPXQLNDFMD URZHURZD Sprawny system drĂłg rowerowych jest jednym z kluczowych elementĂłw systemu transportowego projektowanego osiedla. Autorom projektu zaleĹźaĹ&#x201A;o na zagwarantowaniu mieszkaĹ&#x201E;com rĂłwnego dostÄ&#x2122;pu do tej formy transportu, stÄ&#x2026;d drogi rowerowe sÄ&#x2026; elementem wszystkich planowanych typĂłw drĂłg. Z myĹ&#x203A;lÄ&#x2026; o osobach nieposiadajÄ&#x2026;cych prywatnego roweru zaplanowano wdroĹźenie systemu rowerĂłw miejskich, ktĂłrego stacje byĹ&#x201A;yby gÄ&#x2122;sto rozlokowane, przede wszystkim przy przystankach komunikacji publicznej oraz w miejscach najczÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;ciej uĹźytkowanych - przy biurowcach, punktach usĹ&#x201A;ugowych. RozwiÄ&#x2026;zanie to moĹźe zapewniÄ&#x2021; mieszkaĹ&#x201E;com komfort w uĹźytkowaniu transportu publicznego, a zatem i wiÄ&#x2122;kszÄ&#x2026; chÄ&#x2122;Ä&#x2021; korzystania z niego i jednoczesne ograniczenie uĹźytkowania samochodĂłw - po dotarciu na przystanek autobusowy moĹźna bez problemu wypoĹźyczyÄ&#x2021; rower i dojechaÄ&#x2021; bezpoĹ&#x203A;rednio do miejsca docelowego. Kolejnym elementem majÄ&#x2026;cym na celu zachÄ&#x2122;cenie mieszkaĹ&#x201E;cĂłw do powszechnego korzystania z transportu rowerowego jest znaczna iloĹ&#x203A;Ä&#x2021; parkingĂłw rowerowych rozmieszczona na terenie osiedla, dziÄ&#x2122;ki czemu uĹźytkownicy posiadajÄ&#x2026;cy prywatne rowery mogÄ&#x2026; bez problemu zaparkowaÄ&#x2021; swĂłj rower.

5\V 3U]HNURMH SURMHNWRZDQ\FK XOLF RSUDFRZDQLH $ .RU]HQLDN . :DORFK

52

% ,QQRZDFMH L QLVNRHPLV\MQRĘÉ ,GHD VDPRZ\VWDUF]DOQHJR RVLHGOD woda de

szczowa

a

MAŁE WIATRAKI ENERGETYCZNE

cz ys ta w od

ZBIORNIKI RETENCYJNE

PANELE SŁONECZNE

d wo ad es a w zo zc

ene rgia energia

czysta woda

EKOLOGICZNA OCZYSZCZALNIA ŚCIEKÓW

czysta woda

da

czysta wo

BIO

dy

pa

od

dy

oda ta w

i

iec

pa

czys

od

rgia

ene

r

KLASTER gia ENERGETYCZNY

ene

rgia

a zar

as

d wo

O

BI

dy

pa

od

dy

a dp

O

BI

BIURA

o

O

BI

oda czysta w da wo sta czy

GOSPODARSTWO DOMOWE

ene

ia energ ia energ

woda szara

! "#

ZIELEŃ MIEJSKA

& $%

PRZEMYSŁ BIOGAZU

ZBIORNIK FERMENTACYJNY nawóz

a wod szara

z nawó

od

pa

dy

INFRASTRUKTURA TECHNICZNA (OŚWIETLENIE MIEJSKIE)

BIO

odpady BIO

USŁUGI

ie ze n jed

HODOWLA ZWIERZĄT WODNYCH

ze n

URBAN jedzen ie FARMING

ie

nie

je cja

ltra

jed

jedze

nie dze

woda szara

HODOWLA MAŁYCH ZWIERZĄT nie

jedze

PRACOWNIE RZEMIEŚLNICZE MIEJSCA SEGREGACJI ŚMIECI pier)

ściółka (pa

5\V 6FKHPDW RELHJX ]DPNQLÛWHJR QD RVLHGOX

53

SŁOŃCE

woda deszczowa

śm

Postępująca urbanizacja jest jednym z dzisiejszych problemów, szacuje się, że do2050 roku, prawie 10 miliardów ludzi będzie mieszkać w miastach. Niedobory wody, pożywienia czy gruntu są w ścisłej czołówce problemów globalnych. Jednym z rozwiązań tego problemu jest budowa samowystarczalnych osiedli, które będzie funkcjonowało dzięki własnej energii, recyklingować wodę, produkować żywność czy przetwarzać odpady. Aby było to możliwe, trzeba wprowadzić kilka „ogniw” w cyrkulacji osiedla, tak aby powstał układ zamknięty. Poniższy schemat przedstawia jak wygląda taki zamknięty obieg w naszym założeniu.

Głównymi producentami i odbiorcami wody, energii czy jedzenia są: gospodarstwa domowe, biura czy usługi.

Aby istniał ten zamknięty ekosystem potrzebuje są miejsca do obsługi takie jak, wytwórnia biogazu, panele słoneczne, wiatraki energetyczne, które tworzą klaster energetyczny, który za zadanie ma dostawę energii w osiedlu. Ekologiczna oczyszczalnia ścieków, zbiorniki retencyjne za zadanie mają dystrybucje czystej wody do użytkowników jak i do farm wertykalnych, które zaś są odpowiedzialne za produkcję żywności. Założenie jest bardzo różnorodne, dlatego znajdziemy tu również miejsce dla hodowli małych zwierząt czy zwierząt wodnych. Ważnym aspektem również jest sortownia śmieci, która rozprowadza śmieci do ponownego użytku. I tak papier może trafić do kurników jako ściółka, zaś plastik i metal do pracowni rzemieślniczych, gdzie zostanie przetworzony do ponownego użytku. Odpady BIO będą trafiały do zbiorników fermentacyjnych, gdzie będą zamieniane na nawóz, dla farm wertykalnych oraz sezonowych ogrodów.

WIATR OPADY ATMOSFERYCZNE

plastik

,metal

2ELHJ Z UµĹQ\FK NZDUWDāDFK

ENERGIA

D

WO

A

OW

AD

P AO

CZYSTA WODA JEDZENIE WODA SZARA

OD

PRZYDOMOWA OCZYSZCZALNIA ŚCIEKÓW

ZBIORNIK FERMENTACYJNY

NAWÓZ

NAWÓZ

Rys. Schemat obiegu zamkniętego w domu jednorodzinnym

5\V 6FKHPDW RELHJX ]DPNQLÛWHJR Z GRPX MHGQRURG]LQQ\P

ODPADY BIO

Zbiornik akwaponiczny jest samowystarczalnym systemem wykorzystującym połączenie technologii hydroponiki oraz akwakultury. Fauna wodna pożywia się wytworzonym przez rośliny powierzchniowe pokarmem. Nieczystości związane z procesami metabolicznymi fauny są filtrowane przez dwa filtry - mechaniczny i biologiczny. Pozostałości nieczystości można wykorzystać jako nawóz. Rośliny rosnące na grządkach wykorzystują zawarte w wodzie składniki odżywcze do wzrostu.

ZBIORNIK RETENCYJNY

ZBIORNIK RETENCYJNY

EKOLOGICZNA OCZYSZCZALNIA ŚCIEKÓW

IA

ENERG

CZYSTA WODA

Filtrowanie rozpoczyna się od dostarczenia wody do zbiornika septycznego. Następnie woda ta przesiąka przez kilka poziomów podłoża podmokłego lasu i trafia do zbiornika filtrującego, aby ostatecznie spłynąć do zbiornika na wodę po oświetleniu jej lampami UV.

IO

ŚCIEKI / WODA SZARA

W kwartale biurowym zaproponowano lokalizację farm wertykalnych wewnątrz budynków wraz ze zbiornikiem akwaponicznym. Farma wertykalna pozyskuje wodę z wody szarej oraz ścieków z toalet przefiltrowanych za pomocą systemu filtrującego

PA DY B

WODA OPADOWA

W budynkach wielorodzinnych również zostaną wprowadzone obiekty, które będą ekologicznymi rozwiązaniami i będą wspomagać produkcję energii, magazynowaniu wody czy produkcji nawozów. Jednak zapotrzebowanie na jedzenie, energię i wodę w takich obiektach jest większe, więc oprócz wspomagających środków, czysta woda będzie doprowadzana z osiedlowej oczyszczalni ścieków, podobnie jak energia z przemysłu biogazu.

URBAN FARMING

JEDZENIE

W naszym projekcie proponujemy pilotażowe założenie ekologicznych domów jednorodzinnych, dążących do samowystarczalności. Schemat powyżej przedstawia jak obieg wygląda w takim założeniu. Najważniejsze potrzeby jak woda, energia i jedzenie zostają zaspokojone poprzez obiekty takie jak szklarnie, przydomowa oczyszczalnia ścieków, zbiornik fermentacyjny czy zbiornik retencyjny. Jeśli zapotrzebowanie będzie większe można doprowadzić dodatkowo wodę czy energię z obiektów większych osiedlowych

PRZEMYSŁ BIOGAZU

ZBIORNIK FERMENTACYJNY

NAWÓZ

URBAN FARMING

NAWÓZ

Rys. Schemat obiegu w budynku wielorodzinnym 5\V 6FKHPDW IDUP ZHUW\NDOQ\FK Z EXG\QNDFK ELXURZ\FK 54

Schemat działania farm wertykalnych w kwartale biurowym

PODŁOŻE PODMOKŁEGO LASU GRZĄDKI

UKORZENIENIE

ZBIORNIK FILTRUJĄCY

NIECZYSTOŚCI

OSAD

ZBIORNIK SEPTYCZNY UV FILTR MECHANICZNY FILTR BIOLOGICZNY

AKWARIUM

ZBIORNIK NA WODĘ

DESZCZÓWKA SZKLANY DACH

FARMA WERTYKALNA KOMPLEKS BIUROWY

KOMPLEKS BIUROWY

TOALETY

TOALETY ZBIORNIK AKWAPONICZNY

CYKL HYDROLOGICZNY NIECZYSTOŚCI FILTR BIOLOGICZNY

ZBIORNIK SEPTYCZNY

ZBIORNIK NA WODĘ

FILTR MECHANICZNY

ZBIORNIK NA WODĘ

3U]\NāDGRZH ORNDOL]DFMH NOXF]RZ\FK RELHNWµZ ZUD] ] LQVSLUDFMDPL Na powyższym rysunku zostały pokazane przykładowe inspiracje ekologicznych rozwiązań. I tak dla paneli słonecznych dobra lokalizacją byłby pas techniczny przy linii PKM, który i tak musi pozostać niezabudowany. Panele słoneczne oraz wiatraki energetyczne powinny być również lokalizowane w miarę możliwości na dachach budynków zarówno biurowych jak i mieszkaniowych. Farmy wertykalne opisane wcześniej będą zlokalizowane w kwartałach zabudowy biurowej. Mniejsze szklarnie i ogrody sezonowe będą również rozmieszczone wśród zabudowy jednorodzinnej.

Tam również zlokalizowane będą miejsca dla hodowli małych zwierząt. Produkcja biogazu przyjmuje różne formy, może być to przydomowa produkcja, lub większe obiekty, ale o zróżnicowanej formie, które można wpisać w przestrzeń publiczną. Nowe technologie zapobiegają wydzielaniu zapachów, przez co nie są to inwazyjne sposoby. Obok można zlokalizować zbiorniki fermentacyjne. Jeśli chodzi o oczyszczalnie ścieków, to oprócz przydomowych oczyszczalni można również zastosować większą hydrobotaniczną oczyszczalnie ścieków, która również może być wkomponowana wśród zieleni, jak widać na inspiracji. Budynek segregacji śmieci można zlokalizować przy warsztatach rzemieślniczych, gdzie skrócony będzie transport odpadów.

Większość nowoczesnych rozwiązań ekologicznych jest mało inwazyjna i może być zlokalizowana w każdym miejscu bez tworzenia konfliktów w użytkowaniu przestrzeni.

samowystraczalne domy jednorodzinne

(inspiracja: ReGen Villages, Holandia)

farmy wertykanlne w budynkach biurowych (Inspiracja: Sunqiao Urban Agricultural District)

produkcja biogazu & $% ! "#

panele słoneczne

panele słoneczne na dachach wiatraki energetyczne na dachach przydomowa oczyszczalnia ścieków (źródło: Gmina Dobre)

bydrobotaniczna oczyszczalnia ścieków (Źródło:Sonia Dubois)

Rys. Inspiracje rozwiązań z przykładowymi lokalizacjami

56 52