Page 1


Sete casas en Francia


Título orixinal: Zazpi etxe Frantzian, 2009 © do texto: Bernardo Atxaga, 2009 © da tradución: Ramón Nicolás, 2009 © desta edición: Faktoría K de libros, 2009 Urzaiz, 125 baixo – 36205 Vigo faktoria@faktoriakdelibros.com www.faktoriakdelibros.com Ilustración e deseño de portada: Marc Taeger Corrección: Laura Almazán e Martín Luna Directores de colección: Xosé Ballesteros e Silvia Pérez Tato Primeira edición: abril, 2009 Impreso en C/A Gráfica, Vigo ISBN: 978-84-96957-61-9 DL: PO 147-2009 Reservados todos os dereitos

Esta obra traduciuse ao galego desde a versión en castelán realizada por Bernardo Atxaga e Asun Garikano do orixinal en éuscaro.


Sete casas en Francia Bernardo Atxaga

Traducido por Ram贸n Nicol谩s


I

Chrysostome Liège asinou o contrato para servir na Force Publique do rei Leopoldo a comezos de 1903, e chegou ao seu destino no Congo en agosto do mesmo ano tras viaxar en paquebote de Anveres a Matadi, despois en tren até Léopoldville, e logo ao final nun pequeno vapor, o Princesse Clémentine, deica o destacamento militar de Yangambi. Non era xustamente o derradeiro lugar do mundo, porque, como se dicía na Force Publique, tal honra correspondíalle a Kisangani, situado a uns douscentos quilómetros río arriba; pero abofé que estaba lonxe de calquera lugar coñecido. O Princesse Clémentine atracou nun peirao de madeira que había no areal do río e que servía de embarcadoiro. Un oficial acudiu ao seu encontro camiñando con ritmo pousón. Era un mozo que medía por volta de dous metros e que case lle sacaba a cabeza. –Chrysostome Liège? –preguntoulle. O acabado de chegar respondeu con secura. –O mesmo –dixo. –Eu son Donatien, o asistente do capitán Lalande Biran –dixo o oficial–. Non traes máis nada? –preguntoulle a seguir, nun ton máis relaxado e sinalando o saco de lona medio baleiro que Chrysostome termaba da man.

7


Chrysostome respondeulle coa mesma secura, pero negativamente. Botaron a camiñar cara á aldea, e Donatien deulle un primeiro informe arredor da gornición. Había en Yangambi un total de dezasete oficiais brancos, vinte suboficiais negros e cento cincuenta soldados voluntarios, tamén negros, os chamados askaris, e todos estaban baixo o mando do capitán Lalande Biran, un home moi culto, ben coñecido en Bélxica como poeta, un militar excelente, o máis dotado dos que pasaran por Yangambi. –Ao capitán gústanlle as cousas ben feitas –dixo Donatien logo da exposición–. Por iso che preparou un recibimento no campo de tiro. Deixa que xa, Chrysostome. Axiña vas sentirte a gusto en Yangambi, e os días pasaranche voando. Donatien falaba rápido, a tombos, comendo as palabras. Pronunciaba «tutrouveratrebienci» onde debería dicir «tu te trouveras très bien ici». De cando en vez o nó da gorxa subía e baixaba coma se as glándulas da boca lle producisen cuspe de máis e lle custase tragalo. –Pois si! Se tivesen levantado a aldea un pouco máis preto do río! –laiouse logo de percorrer uns douscentos metros–. Mais non foi idea do capitán, senón dos primeiros oficiais que chegaron a esta rexión. O capitán só leva cinco anos aquí, os mesmos ca min. Fun o seu asistente desde o primeiro día. Téncheme moita lei. Non me cambiaría por ninguén. Subían a encosta apoiando os pés nas táboas que atravesaban o camiño, evitando que as botas se luxasen coa lama. Ao chegaren ao cumio da ladeira, Donatien parou a respi-

8


rar, e Chrysostome, coa actitude do explorador que desexa situarse, botou a man á fronte a xeito de viseira e percorreu coa ollada todo o que o rodeaba. Tiña diante del as primeiras casopas –as paillotes– e unhas poucas casas de estilo europeo rodeadas por un cerrume; nos costados, a dereita e a esquerda, había abondosas palmeiras; detrás, impoñentes, o río Congo e mais unha selva que semellaba non ter fin. O Congo era un río poderoso. O gume limpo da selva, se ben a vexetación, coma se continuase por baixo da auga, volvía xurdir no medio do río en forma de illotes poboados de árbores e de matogueira. O vapor que trouxera a Chrysostome, o Princesse Clémentine, estaba aínda no embarcadoiro. Dous homes descargaban os vultos e outros dous encargábanse de trasladalos até unha construción situada no mesmo areal. –É o Club Royal, o club dos oficiais –indicoulle Donatien, sinalando cara á construción–. Ao meu ver, é o mellor sitio de Yangambi. Sabes? Eu son o encargado do almacén. A miña maior preocupación son os ratos. Os ratos invaden todos os almacéns do Congo. Pero en Yangambi sáelles o tiro de recú. Acabo con eles antes de que poidan probar o azucre ou as galletas. Chrysostome continuou examinando a selva coma se non oíse nada. Varias columnas de fume ascendían aquí e acolá entre as árbores. Os poboadores dos lugarexos –dos mugini– debían de estar a preparar o xantar. –Cantos salvaxes viven aí? –preguntou. –Milleiros e milleiros, hai unha chea de tribos. Pero non atacan moito. Cando menos non polo de agora –respondeulle Donatien.

9


–Todas esas árbores producen caucho? –volveu interesarse Chrysostome. –Non todas, pero moitas si. Pola contra, por toda esa zona do Lomani a caoba é máis abondosa. Sinalaba cara á súa dereita. Por volta dun quilómetro de distancia distinguíase a liña doutro río, o que chamaban Lomani. As súas augas engrosaban as do Congo, acalmando a corrente e creando o relanzo que, diante do areal, facía ás veces de porto. O Princesse Clémentine continuaba inmóbil a carón do peirao de madeira. –Os rebeldes controlan toda esa zona do Lomani. Pero, como che digo, polo de agora estanche bastante tranquilos. Iso si, ao pouco de asomaren, o tenente Van Thiegel encárgase de mantelos a raia. Non é tan intelixente coma o capitán Lalande Biran, pero non coñece o medo. Din que mesmo os leóns cagan por eles co medo cando o ven. Donatien botou a andar cunha gargallada que pretendía deixar clara a intención humorística das súas palabras. Pero non houbo resposta ningunha por parte de Chrysostome, polo que, cando franquearon o cerrume de Yangambi e chegaron á praza –Place du Grand Palmier–, Donatien optou por ficar mudo e non explicar cal dos edificios de estilo europeo era a residencia de Lalande Biran, a Casa de Goberno de Yangambi, ou cal a de Van Thiegel; tampouco lle indicou a zona onde se atopaba a paillote que desde agora ía ser a súa vivenda. Era un fastío tentar trabar conversa cun commençant coma aquel, que semellaba ter a lingua presa. Deixaron atrás o recinto acoutado e camiñaron cincocentos metros máis até o campo de tiro. Ao chegaren, toda a gornición agardaba por eles; os oficiais brancos en primeira

10


liña, riseiros, coas mans nas costas; os suboficiais negros na segunda, tamén riseiros, mais coas mans cruzadas no peito; un pouco máis atrás, repartidos en cinco compañías, os soldados recrutados en Zanzíbar ou entre os caníbales do norte do Congo, coñecidos como askaris; todos en posición de firmes, co brazo esquerdo apegado á coxa, coa man dereita termando do fusil. Diante deles, a carón dun sollado, a bandeira azul cunha estrela amarela da Force Publique ondeaba no alto dun mastro. Un dos oficiais brancos da primeira liña deu un paso cara adiante. –É o capitán Lalande Biran –moumeou Donatien. Era un home baril, cos ollos d’or et d’azur, de fondo azul con pequenas pintas douradas. Saudou ao estilo militar a Chrysostome e ordenoulle que subise ao sollado para que todos puidesen velo. Foi unha cerimonia na que, por riba de todo, reinou o humor militar. Para comezar, o capitán Lalande Biran entregoulle a Chrysostome o uniforme azul e o fez vermello dos soldados askaris no canto do uniforme marrón claro e o chapeu branco dos oficiais, brincadeira que todos os presentes no campo de tiro, e os oficiais en particular, celebraron entre risiños. Co cello pregado, sen ceder diante das ganas de se divertir do capitán e mais do resto de oficiais e suboficiais, Chrysostome introduciu o pantalón e mais a camisa no saco de lona e puxo o fez vermello. Grandes nuboeiros ían apropiándose pouco a pouco do ceo. O sol batía con forza desde un claro. –Velaquí o seu fusil! –díxolle a continuación o capitán, facéndolle entrega dun mosquetón do século XVIII. Era un

11


armatoste de pouco menos de dez quilos, que se cargaba polo canón. Repetíronse os risiños dos presentes–. Está cargada. Ve alí a diana? Vexamos como se amaña. Nunha das estremas do campo de tiro, empoleirado no alto dunha árbore, había un mono que semellaba seguir con atención a cerimonia. Estaba a uns cen metros en liña recta. Era a diana. O estoupido sobresaltou a todos os paxaros dos arredores. O mono caeu ao chan coma un pedrolo. –Se fai isto con semellante traste, que non fará cunha boa arma!... –exclamou o capitán coa ollada chantada no punto onde estivera o mono. Por riba das árbores, os paxaros asustados polo disparo procuraban outro lugar onde pousar. Máis arriba, os claros ían minguando e as nubes engulían o sol. Dun momento a outro caería unha bategada. Non conviña estenderse. –Cocó, o novo soldado merece un premio –dixo o capitán dirixíndose ao membro que encabezaba a fileira formada polos soldados brancos. Era un home robusto, de anchas costas. Abondáronlle catro pasos para espetarse diante de Chrysostome. –Son o tenente Richard Van Thiegel, mais todo o mundo me chama Cocó –dixo, entregándolle un rifle. Comparado co mosquetón, semellaba un instrumento delicado–. É para ti, légionnaire –engadiu. Pertencera á Lexión antes de se alistar na Force Publique e, por dicilo cunha metáfora, a súa alma seguía alí. Para el, todos os seus camaradas eran légionnaires. Chrysostome seguía co cello engurrado, coma se as brincadeiras e a cerimonia mesma lle resultasen desagrada-

12


bles. Mais non era porque estivese anoxado, senón pola concentración coa que tentaba asimilar todos os pormenores da arma que lle acababan de confiar. Era unha marabilla de rifle. Un Albini-Braendlin de doce tiros que se cargaba pola parte traseira do canón. Ao poñerse en situación de tiro, a culata axustóuselle con xeito ao ombro. –Os doce cartuchos telos dentro. Compróbao, se queres –díxolle Van Thiegel. Chrysostome tirou o cargador e contou os cartuchos un por un. –Hai once –díxolle volvendo o cargador ao seu sitio. Os sons do rifle eran tamén unha marabilla. Limpos, precisos. Lalande Biran ollaba para el en fite. O acabado de chegar non era un soldado calquera. Non lembraba ningún outro commençant que se puxese a comprobar o número de cartuchos durante a cerimonia de benvida. Aínda no caso de soldados máis veteranos que serviran noutros exércitos, o corrente era que non se atrevesen a pór en dúbida as palabras dun superior. –Até cando pensas seguir co fociño revirado? –recriminoulle Van Thiegel, mentres lle entregaba o cartucho que faltaba. Sen mudar a expresión, Chrysostome sopesou o cartucho coma se quixese determinar o seu calibre. Lalande Biran viu un anaco de fita azul no pescozo do soldado. –Que leva aí? –preguntoulle. –Unha medalla da Virxe, señor –respondeu Chrysostome erguendo un momento os ollos para ollar o capitán. Mais volveu concentralos axiña no rifle e nos cartuchos.

13


–É vostede dunha aldea de provincias? –inquiriu o capitán. Non comía as sílabas ao falar, como facía Donatien, senón que as pronunciaba academicamente, modulando axeitadamente a voz: «Vous venez d’une ville de province?». –Nacín na vila de Britancourt, señor –respondeu Chrysostome. O seu acento era labrego. –Nós tamén seriamos mellores católicos se nacésemos en Britancourt, Cocó –díxolle Lalande Biran a Van Thiegel. El era de Bruxelas, e o tenente, de Anveres. Chrysostome turrou do ferrollo do rifle e tirou o cargador. Colocou o duodécimo cartucho, volveu pechar o cargador, levou a arma ao ombro, apuntou cara a un mono que estaba a uns douscentos metros, apuntou á folla dunha árbore que se atopaba máis alá, baixou a arma, e preguntou: –Que distancia pode percorrer a bala? –Uns tres quilómetros –dixo Van Thiegel. No horizonte o ceo estaba negro e descendía coma un pano sobre a selva; máis preto, as nubes redondeadas lembraban as doas revoltas dun colar. Sobre Yangambi o ceo seguía a estar azul, mais era cousa de pouco tempo. Un cuarto de hora máis e rompería a chover. –Cocó, vaiamos tomar algo. Non quero mollarme –díxolle Lalande Biran. O tenente fixo un aceno ao xefe dos suboficiais negros e este repetiu o aceno a un askari. A bandeira de fondo azul cunha estrela amarela da Force Publique arriouse decontado. A cerimonia de benvida concluíra. Alén do campo de tiro estendíase unha agrupación informe de choupanas, barracóns, alpendres, galiñeiros, hortas e celeiros, e de súpeto foi coma se a arriada de ban-

14


deira prendese os corazóns dos askaris e dos suboficiais negros alentándoos a se xuntar alí coas súas mulleres e os seus nenos. Botaron a andar en grupos con moito boureo, chanceando uns cos outros. En moitas paillotes prenderan o lume e asaban carne ou peixe en grellas. O fume, non só o das grellas senón, por riba de todo, o das fogueiras acesas para axotar os insectos do gando, enchíao todo e contribuía ao ambiente festeiro. No barrio europeo, pola contra, a animación brillaba pola súa ausencia. Os oficiais brancos que se achegaran á Place du Grand Palmier –dezasete, sen contar o acabado de chegar Chrysostome– amosábanse serios, coma se tamén a eles lles comesen a lingua e non tivesen máis angueira que a de agardar a que comezase a choiva. Fronte á Casa de Goberno, os serventes nativos movíanse dun grupo a outro ofrecendo copas de champaña Veuve Clicquot. Os oficiais collíanas con desleixo e con desleixo as levaban aos beizos, esquecendo brindar. Botábase de ver que o humor militar que Lalande Biran quixera insuflar á benvida non conseguira animar a ninguén. Non por culpa súa, senón pola nula colaboración de Chrysostome. O oficial Richardson era o terceiro na escala, ademais de ser, con máis de sesenta anos, o membro de máis idade da gornición de Yangambi. Sentado á porta da Casa de Goberno nunha cadeira de arrolar, lembroulle a Lalande Biran e mais a Van Thiegel as diferentes recepcións ás que asistira ao longo dos seus anos de servizo. Houbera moitos momentos divertidos e, por exemplo, a lembranza das pallasadas do mozo Lopes antes de disparar o mosquetón aínda facía que rise. O problema era que non había dúas persoas cuspi-

15


das neste mundo e que algúns individuos non tiñan nin un chisco de sentido do humor. –O recibimento de hoxe foi o máis aborrecido de todos. Este Chrysostome é máis triste ca un mandril –sentenciou. O aludido achegábase termando do rifle cunha man e do saco de lona coa outra, e todos gardaron silencio. O tenente Van Thiegel deu tres pasos á fronte e chantouse diante del. –Biran, o noso novo compañeiro quérese retirar á súa paillote a descansar –informou a continuación, logo dun breve intercambio de palabras con Chrysostome–. Non sei se concederlle ou non o permiso. Segundo a tradición, debería pagarnos unha rolda no club a todos os oficiais. –Dígame, Chrysostome. Ten vostede costume de beber? –preguntoulle o capitán. Chrysostome respondeu negativamente. –E o xogo, gústalle? Chrysostome repetiu a súa negativa. Lalande Biran volveuse cara aos seus dous oficiais. –Sospeitábao, señores. O noso novo compañeiro é unha rara avis. Van Thiegel termou do brazo a Chrysostome. –Entendiches ao capitán? Quere dicir que es un bicho raro e que imos ter que beber todo o que ti non bebes. Richardson riu estrondosamente, mais ninguén o acompañou. Lalande Biran sinalou o rifle de Chrysostome. –Xa o sabe, non é? Aínda que se molle dispara o mesmo. Non é coma o mosquetón. –Seino, capitán –respondeu Chrysostome. Tal e como sinalaba o seu nome, no medio da Place du Grand Palmier erguíase unha enorme palmeira arredor da

16


que se colocaran uns bancos brancos que non desentoarían nun parque de París. Donatien, Lopes e outros cantos mozos oficiais parolaban á volta dun deles. –Pídalle a Donatien que lle mostre a súa paillote –dixo Lalande Biran, ollando a Chrysostome cos seus ollos d’or et d’azur–. Se desexa quedar alí, quede. Pero mañá á mañá quero velo na selva. Cómpre continuar co caucho. Quedou claro, Chrysostome? A diana soará ás sete. Esta vez Chrysostome respondeu con vehemencia. –Claro, meu capitán! Lalande Biran permaneceu calado até que Chrysostome e Donatien desapareceron da praza. Colleu logo unha copa de champaña Veuve Clicquot da bandexa dun servente e expuxo a súa opinión a Van Thiegel e a Richardson. –Será un bo soldado. Talvez un soldado sobranceiro. Xa o vistes co mosquetón. Derrubou un mono que estaba a cen metros. Vixiará ben os colleiteiros de caucho. Deu en chover, e os tres homes metéronse na Casa de Goberno e acabaron de beber as súas copas no recibidor. –Se resulta ser un bo soldado, estupendo. Alegrarémonos todos –dixo Richardson. Falaba coa boca pequena. Os longos anos de servizo no Congo ensináronlle a estimar os compañeiros ledos, amigos da bebida e mais do xogo. Tanto lle tiña que fosen soldados mediocres. Desde a xanela do recibidor Richardson viu a choiva, viu o ceo atoldado, o ocume e a teca ennegrecidos, a auga que caía a cachón desde as pólas das palmeiras, a lama que se ía arremuiñando na praza: o corazón deulle a razón. Máis valían os soldados ledos ca os disciplinados.

17


Os oficiais que se atopaban na Place du Grand Palmier buliron a gornecerse. Uns poucos colleron o camiño da praia, cara ao Club Royal, o lugar máis acolledor de Yangambi ao longo da estación das choivas. Van Thiegel deixou a copa baleira enriba dunha mesa e dirixiuse á porta, disposto tamén el a baixar ao club. –Poida que sexa un bo soldado –dixo–. Mais é algo que aínda cómpre ver. Xa sabe, Biran, que non é o mesmo dispararlle a un mono que cazar un deses rebeldes que se agochan na selva. Para iso precísase algo máis ca boa puntaría. Os ollos d’or et d’azur de Lalande Biran debuxaron un sorriso. –Será un bo soldado, Cocó. Estou convencido. Queres apostar algo? –Dez francos, capitán. Como sabe, é o máximo permitido en Yangambi. Van Thiegel levaba tempo a reclamar que se liberalizasen as normas de xogo do destacamento militar e se permitisen as apostas superiores a dez francos. Estaba convencido de que o ambiente do Royal Club melloraría de xeito notable de as apostas ascenderen a cen francos, pois tanto os perdedores coma os gañadores sentiríanse máis felices. O mesmo cá bebida, o xogo, o verdadeiro xogo, axudaba a esquecer. –Non sei se será un bo ou un mal soldado. O único certo é que será triste. Máis triste ca un mandril! Aposto dez francos a que si! Os tres homes riron con humor militar.

18


II

O labor de vixilancia que lle asignaron a Chrysostome non era doado, pois os colleiteiros de caucho, todos eles naturais da zona, desenvolvíanse na selva a pracer e aproveitaban o seu mellor coñecemento do terreo para poder fuxir. Malia iso, e por dicilo coas palabras das que se serviu o propio capitán Lalande Biran, o acabado de chegar demostrou axiña estar á altura de Quirón, o centauro amante da caza, ou talvez mesmo máis arriba, pois Chrysostome dispuña dun rifle Albini-Braendlin no canto dun simple arco e dunhas simples frechas. Eran moi poucos os colleiteiros que diante da súa presenza intentaban fuxir, e os que o facían nunca chegaban lonxe. A súa axilidade, a súa mocidade e o seu corpo miúdo permitíanlle a Chrysostome abrirse paso entre a selva máis mesta, e ademais o seu tiro non erraba nunca. A Lalande Biran sobrábanlle razóns para felicitarse polo feito de que a un oficial tan extraordinario o destinasen a Yangambi. –O que fixo o primeiro día co mosquetón non foi algo ao chou –declarou diante de todos os oficiais ao longo dunha sobremesa no club–. É un tirador excelente, un auténtico campión. Teño para min que non hai outro mellor

19


en todo o Alto Congo. Nin no Congo enteiro. Confeso que superou todas as esperanzas que depositara nel. Había en Yangambi outros tiradores destacados, entre os que salientaban o mozo Lopes e o tenente Van Thiegel; mais Chrysostome resolvía cun único cartucho o que eles resolverían con tres ou máis. A sona de Chrysostome non tardou en estenderse aos mugini da rexión, coma se cen tantáns espallasen a noticia da súa boa puntaría pola escura selva e polas húmidas beiras do río Congo e do río Lomani, e de aquí para diante os colleiteiros ao seu coidado esqueceron os seus desexos de fuxir e dedicáronse ao caucho cunha teimosía e unhas ganas que os empurraban a correr dunha árbore a outra e dunha liana a outra mesmo logo de cubrir a cantidade mínima que o rei Leopoldo establecera para cada grupo. Pasaron dous meses, e o capitán Lalande Biran, lembrándose unha vez máis de Quirón, o centauro cazador, e de como aquel ensinara a cazar aos demais semideuses e heroes, nomeou mestre-instrutor de tiro a Chrysostome, alentando os askaris e os suboficiais negros a que acudisen onda el para aprender a tirarlle o máximo partido ao seu rifle. Unha mañá de domingo, repetiu a súa recomendación nunha alocución destinada aos oficiais brancos: –Amigos, un soldado non só ha de ser valente perante o inimigo. Ha ser afouto diante de si mesmo. Ao cabo, non é tan difícil berrar «a por eles!» cando se ten o inimigo diante; é moito máis difícil loitar contra o noso propio orgullo. O mesmísimo Napoleón, ao resultar vencedor na batalla de Borodino, na que morreron 50 000 soldados

20


rusos e 30 000 soldados franceses, soubo recoñecer os seus erros, e dixo así: «Non son un xeneral tan bo, para esta vitoria abondaría co sacrificio de 20 000 heroes». Por riba das súas vitorias de Borodino, Marengo e tantas outras, era esa humildade o que facía grande a Napoleón. Hoxe quérovos animar a actuar con ese mesmo espírito. Sei que pedir consello a un commençant para que vos instrúa no manexo do Albini-Braendlin fere o voso orgullo; pero, loitade contra ese sentimento! Ao longo dos días seguintes, antes de abrir o día, concluídos os labores relacionados co caucho e as marchas pola selva, o campo de tiro de Yangambi foi escenario dunha actividade desacostumada. Os askaris de fez vermello, os suboficiais negros, os oficiais brancos, todos se agrupaban arredor de Chrysostome, o cal, achegándose aos alumnos de un en un, ía indicándolles como colocar o brazo, o pescozo ou o pé de xeito correcto. Lalande Biran, Van Thiegel e Richardson, os xefes de Yangambi, seguían o desenvolvemento das clases desde unha plataforma do campo de tiro. Por riba deles, a bandeira azul coa estrela amarela da Force Publique presidía a escena. Foron días intensos, diferentes, de grande harmonía, merecentes, case, da época de Napoleón; pero pasou unha semana e o número de alumnos descendeu á metade; axiña, non foron máis de cincuenta; logo, vinte. Pasou un mes, e xa non quedou ninguén. As clases de tiro chegaron ao seu final. –Non é culpa túa –dixo Donatien mirando por riba de Chrysostome o campo de tiro baleiro–. O capitán pretende

21


que todos sexamos Napoleón. Pero é ben difícil. Se unha muller como Josephine nos agardase na cama, poida que chegásemos a algo. Pero, e logo, isto é Yangambi. Era o terceiro ou o cuarto intento de Donatien por arrincar un sorriso a Chrysostome, mais foi inútil. O único que acadou foi unha resposta lacónica: –Tanto ten. Hai quen nace para ser bo tirador, e hai quen non. Como todo, está nas mans de Deus. Botara a andar cara á Place du Grand Palmier rifle en man, co paso firme. En chegando onda el, Donatien decidiu probar con outro tema de conversa e púxose a falarlle do Nadal. El devecía por que chegase. O capitán Lalande Biran non releaba esforzos co obxectivo de que os seus homes fosen felices naquelas datas tan especiais. Organizábanse auténticos banquetes nos que un podía comer os peixes máis ricos do río e carne de cabra até fartar; ademais permitíase facer apostas de até cen francos nas partidas do club sen conformarse cos dez francos de sempre. Pero, aínda que todo iso estaba ben, o mellor era que a partir daquela chovía moito menos en Yangambi e que case non había lama. Por iso lle gustaba a el o Nadal e a fin de ano. Por iso, e por todas as cartas que chegaban a Yangambi por mor daquelas festas. Para el eran as únicas cartas do ano. Franquearon o cerrume e entraron na Place du Grand Palmier. Donatien sinalou a Casa de Goberno: –O capitán recibe cartas de París ou de Bruxelas case todas as semanas. Mais eu non. Eu só no Nadal. Aínda que peor é o de Richardson. A Richardson non lle escribe ninguén, nin sequera no Nadal.

22


Na entrada do Club Royal había un pequeno moble con divisións para a correspondencia dos oficiais, e algunhas semanas Donatien vira alí unha carta para Chrysostome, procedente sempre de Britancourt, sempre da mesma persoa a xulgar pola letra. O problema era que aquela persoa só puña o nome da vila no remite, e non había maneira de saber quen era: a súa nai? A súa noiva? Un amigo? Donatien quería sabelo. Chrysostome non caeu na trampa. –O día de Nadal é un gran día –dixo–. Celébrase o nacemento de Xesús, que naceu en Belén, concibido pola inmaculada Virxe María. Tirou do peito a medalla que penduraba da fita azul e amosoulla a Donatien. Non engadiu nada sobre a familia ou os amigos que deixara en Britancourt. Era a hora do luscofusco, e as palmeiras que abeiraban o camiño que levaba ao río semellaban debuxos feitos con tinta chinesa; o ceo era unha lámina de cristal verdello; o río Congo, a pel prensada dunha serpe; o Lomani, unha corda de prata. Na praia do río, un grupo de oficiais fumaban o derradeiro cigarro antes de cear e o fume das chemineas do club traía olor a peixe asado.

23


III

En Yangambi dicíase que os cartuchos do rifle Albini-Braendlin eran as alfaias máis prezadas de África, e que nas embarcacións que subían e baixaban polo río Congo era máis doado atopar un diamante ca un cartucho. Dicíase tamén, sen tanta esaxeración, que o rei Leopoldo en persoa levaba a contabilidade dos cartuchos, esixindo aos representantes de Léopoldville que lle xustificasen o uso de cada un deles: cando, onde e como se gastaran. Por iso, cando tras o banquete de Nadal o capitán Lalande Biran nomeou a Chrysostome «Soldado do Ano», facéndolle entrega do premio, unha caixa con cen cartuchos, os dezasete oficiais brancos e as dez serventas nativas que atendían as mesas non puideron conter un suspiro; de envexa, no caso duns, de admiración, no caso doutros. –É o heroe do ano, señores! –exclamou Lalande Biran, convidando a Chrysostome a tomar a palabra. –Primeiro tiven doce cartuchos –declarou Chrysostome–. Antes de vir a este banquete, só me quedaban catro. Agora teño cento catro. Non se lle moveu un só músculo da cara e, no canto de mirar os seus compañeiros ou unha fermosa serventa que

25


Sete casas en francia  

Faktoría K de libros. Narrativa

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you