KariVeiteberg TRU
Håpoglivsmotnårdetrøynerpå m
©2026KaggeForlagAS
Omslagsdesign:Handverk/EivindStoudPlatou
Layout:Type-itAS
Papir:HolmenBookCream80g/1,6 Bokaersettmed11/15pkt.Minion Trykkoginnbinding:LivoniaPrint,Latvia
ISBN:978-82-489-4025-8
KaggeForlagAS Akersgata45 0158Oslo
www.kagge.no
Bakibokaerdeteilistemedinformasjonomkorallesitataerhentafrå.
Materialetidenneutgivingaervernaetteråndsverklova.Deterderforikkjetillateåkopiere, avfotografereellerpåannanmåtegiattelleroverføreheileellerdelaravinnhaldetiutgivingautan atdeterheimlailovellerfølgeravavtalemedKopinor.
Allbrukavheileellerdelaravutgivingasominndataellertreningskorpusigenerativemodellar somkanskapetekst,bilete,film,lydellerandretyparinnhaldoguttrykk,erikkjetillateutan særskildavtalemedrettshavarane.
Brukavmaterialetiutgivingaistridmedlovelleravtalekanføretilinndraging, erstatningsansvarogstraffiformavbøterellerfengsel.
aprikostrærnefinnes,aprikostrærnefinnes […]
ingerchristensen
Enengelutenansiktomfavnetmeg oghvisketgjennomhelekroppen: «Ikkeskamdegforatduermenneske,værstolt!» tomastranströmer Stundokjemedafinateoss.
Idottavis
oskarsteinbjørlykke
1.Lystenningafinst
3.Salmesongen,orgeletogklokkeklangenfinst......
4.Kyrkjehusafinst...............................
5.Intermesso–deistoreorda.....................
6.Gudstenestenefinst............................
7.Årstidenefinst–kyrkjeåret .....................
8.Ritualafinst–dåp,konfirmasjon,bryllaup
Føreord
m
Egtrur.Kvameineregmeddet?Egtrur.Toenkleordsom opnarforeitvellavspørsmål.
Mikristnetruerikkjeeinfaktaboks,bygdpåattingskalgå opp,ellerategharavklartesvarpåspørsmålommeiningamed detheile.Truerformegnokoannaennmattestykketsomgir eitsvarmedtostrekarunder.
Tru,deternokoeggjer!Eggåriinnieikyrkje,egnynnar ogsyngmedpåsalmar,egbersamanmedandre,ogegstrekkermegmotlyset,motGud.Ikyrkjafinnegeitfellesskap, ogidetmektigekyrkjerommethøyreregavgjerandeordsom nåde,synd,tilgjeving.Ikyrkjaerdeteralltidnokomeir,alltidnokostørre,somidennenydelegesalmenavHeidiStrand Harboe:
Bortomtidogromogtanke
finsteinstadderalterannleis, finsteinstadderalterheilagt, finsteinstadderKristuser.
Nærmintrøytte,reddetanke, nærmindraum,minlengt,minstyrke, nærmittlivogalteglever, detergodtåverader.
Egskrivdennebokaieitidderdetverkarsomomverdaergått avhengslene.Ekstremvêr,krigarogtruslaromkrigarrasarpå fleirekontinent,ogfortviltemenneskeleitaretterlyogvern. Midtialtfreistaregåfinneordtiltrøystoghåp.Egblarisalmeboka,menmangeavordaderprellarav.Detblirjoikkje meirhåpavåskriveordet«håp»!Akkuratsomegikkjeblir gladareavåseieellerhøyre«verglad».Egblargjennomboka, finnmangesalmarsomikkjepassar,menendelegkjemegtil denne:
Oblihosmeg!Nåerdetaftentid, ogmørketstiger–dvel,oHerreblid!
Nårannenhjelpblirstøvogdugerei, du,hjelpeløseshjelper,blihosmeg!
Denvakrenynorskomsettingalyderslik:
Å,verhjåmeg,fornoerkveldennær, ogsnartdetmørknar,Herre,hjåmegver! Nårallmihjelpogtrøystharflyttsinveg, du,hjelpforhjelpelause,verhjåmeg!
Hervardetnoko!Ja,detersomregelnokoderisalmeboka, omegtarmegtidtilålytteogleite.
Egvilgjerne,idenneboka,fangeinteressafortruogfordet å gjere tru–somhjelpforsjela.Truerikkjeberreeikjensle, meneinpraksis.Sjølvhjelpslitteraturenerfullavgoderådom korleiseinsjølvkanhandterelivet.Menidagerdetmykjesom kvilerpåenkeltmennesket.Fellesskapernokoalletreng.
Såerdeteingoddelmenneskesomoppriktigprøveråfå
meiningutavdetsomskjerigudstenestene,mensomlikevel synestdetervanskelegåfinnehjelptilåforstålivetogverda betreder.Dennebokaerskrivensomeihjelp,someislags bruksrettleiingtildeisomframleisernysgjerrigeogønskjerå finnemeirutavdet.
MarteHeian-EngdalskrivieinkronikkiAftenpostenomat ho,somikkjehaddekristendomsundervisningpåskulen,har gåttjamlegtilgudstenesteeitheiltår.Hoerforundraoverat mykjeavdetsomskjeddeundergudstenestene,varvanskeleg åforståogilitengradgavhjelptilåforståsamtida.
Deterikkeusannsynligatmangesjanserforåpenbaringer rettogsletthargåttmeghusforbisidenjegharhattmer ennnokmedåfølgemedpåaltsomskjer.Somnyvardet utroligmyeåholderedepå,hvemgjørhva,når,ordog referansersomvarfremmedeformeg,mensomforalleder inneopplevdesomordinærdagligtale: miskunn og kyrie og stadigehenvisningertilkirkemøtetiNikea.
Idennebokakjemegikkjetilåinviteredykkmedpåei himmelferdoppidetabstrakte.Tvertom,egvilgågjennom detheiltkonkrete:lystenningaogbønna,kyrkjehuset,gudstenesta,årsrytmenogrituala.Egvilforteljedegomnokosom finst.Somidetmakelausediktet«Alfabet»avInger Christensen,hergjendiktaavLivLundberg:
juninattenfinnes,juninattenfinnes, himmelenomsidersomløftettilhimmelske høyderogsamtidigsenketdeømtsomnår drømmerkansesførdedrømmes;[…]
Egtrur–tradisjonarmeddjuperøter
Egskrivdetteforordetmedeilitabokvedsidaavpc-en,ei boksomgireitbildeavgudstenestelivetiRomakringår200. Eglesomdåpognattverdogpåskeprosesjonar.Determykje gjenkjennelegher.Påframsidaavbokastårtittelen: Denapostolisketradisjonen,ogforskaranemeineratbokatrulegerskriven avHippolyt.Hanleidmartyrdødenlikeetterår235ogetterlet segfleireskrifter.Detteskriftetdannagrunnlagetforfleireav kyrkjeordninganesombleitilihundreåraetter,ogdetharhatt etterverknaderheiltopptilvårtid.Detharspelaeistorrollesom inspirasjonskjeldeidetliturgiskefornyingsarbeidetivåredagar.
Denapostolisketradisjonen minnermegomdetgrunnleggande:Hippolytskildrareittrusfelleskapsomdrivpåmed måltid,bønn,velsigningogpåskefeiring–temmelegliktslikvi gjerdethertillandsogrundtomiverdaidag.Deter det som erkyrkje,deterdetsomertru,ogdeterdetsomerdenlange linja:feiringar,fellesskap,songarogbønnogmåltidfråfødsel tildød,fråmorgontilkveld.
Tru.Håpoglivsmotnårdetrøynerpå haregkalladenne boka.Deterfordideterdetegstrekkermegmot,håpetog trua–ogkjærleiken!Deterdetsomgjerategtrur.Desse utgangsordafråsvenskeEqumeniakyrkangirgjenklang(imi omsetting): Vihaddetru,vihaddehåp,ogvihaddekjærleik.
Kanskjeertruaborte,mendåharvihåpogkjærleikigjen. Laossbegynneder,då.
Kanskjeerhåpetogsåborte,ieiverdsomvår.
Kanskjeerdåkjærleikaltviharigjen,omsåberreeibittelita mengd.
Sålaossbegynneder!
Laossgåmedeinbittelitendosekjærleiktilverda. –Kanskjemøtervitruoghåphosnokonsomerpåvegi sameretningsomoss?
Egsomskriv,erteolog,aktivistogprest–ogbiskopemeritaiDennorskekyrkja.Etternokreårsomprestevikardåeg varferdigutdanna,haddeegfastprestejobbsomkapellani Trondheimnokreår.Såfullførteegeindoktorgradomkyrkje ogteaterpåDetteologiskefakultet,ogdetmestspennandeeg kunnegjereetterdet,slikegsågdet,varåjobbesombymisjonsprestiTøyenkyrkja.Derhaddeegingenaltarringellerpreikestolågøymemegbak,folkkomoggjekkogbrautmeggjerneav midtipreika.Idetkyrkjerommetharegsamanmeddeiandre øvdmegpåtillit.«ItillittilGudogitillittilkvarandre»,seier viogtennerlysoglyttartilpianistenogkomponistenAndreas Utnemsitrusformidlingfråflygelet.Dettebroketefellesskapet iTøyenkyrkjakjenneregmegframleissomeindelav,sjølvom egnosjeldnarefårhøvetilåvereder.Nokreglimtfrådeitiåra egvarprestder,vildukkeopputoveridenneboka.
Bakformuleringaridennebokasom«mangeseierat»og «mangeharopplevd»,erdetkjelder.Kjeldenemineerrikdommenegharsamlafråmitteigeliv,fråstudietidaogfrå menneskemøtegjennomsnartførtiårsomprest.Alledesse ulikekjeldenegjerdetikkjeberreenkeltformeg.Nåregtenker påmangeavdeiegharmøtt,bliregmintomkorulikehistorierogerfaringarvihar.Mykjeavdetegtaroppidenneboka, erdetbetreåsitteogsamtaleomansikttilansikt:synd,frelse, nådeogtilgiving,foreksempel.Dukanhaerfaringarsomgjer atdetegskrivomjulogbryllaup,provosererdeg.Isåfall:Bla berrevidare,ellerbliinspirertavnokoannaavdetegskriv.
Eghaddeeinbarndommedrausogtryggtrusformidling. Foreldraminevarstatskyrkjefolk,ogdeitokossmedpågudstenesteromsøndagane.Deivarlærararoggodepådettemed jul-ogpåskefeiring,vilegseie–eghugsariallefallnøyaktigtidspunktetfornårvipyntatreet,nårviåtrisengrynsgraut medmandeli,ogikkjeminstopplevingaavhimmelskfrydnår egfannpåskeeggetmedgodterisommorhaddegøymtistova.
Dåegbleivaksenogprest,bleimykjerotatilogsettpå hovudet.Egharikkjesluttaåfeirahøgtider,menegogflokkenminfeiradeioftesamanmedhundreandreiTøyenkyrkja. NokregongervarhalvefamilienhosbestemorpåStordogrestenpåjobb.Dåpanetilbarnaminehugsaregfintliteav,egvar stressaogoppskrudd.Avnatureregroteteognokovimsete. Menegergodpånyebegynningar.Ogegelskaroghareindjup pasjonfordetegskrivomidenneboka.
Egtrur–ogdetgjerandreòg
VihareitmangfaldavreligionaroglivssyniNoreg,ogdet er,slikegserdet,einrikdom.EgharfunnemegheimeiDen norskekyrkja,menhaddeegvakseoppunderandrehimmelstrøk,kunnedethavoreannleis.Egvilgjerneverestoltavmin eigentradisjon,menikkjepåeinsånnmåteategsernedpå ellersetoppeinmurmotdeiandre.TidlegarebiskopiStockholmKristerStendahl(1921–2008)serpåmangfaldetavtruog livssynsomeinrikdom.HerertreklokereglarStendahlhar formulert: 1Ladenandredefineresegsjølv.Nårduprøveråforstå einannanreligion,børduspørjetilhengaraneavdenne religionenogikkjemotstandarane.
2Samanliknliktmedlikt.Ikkjesamanlikndetversteiden andresintradisjonmeddetbesteidineigen.
3Giromforheilagmisunning.Ågiromforheilag misunninghandlaromåtillatesegåblifascinertog inspirertavperleneiandrereligionar,avskjønnheitai andresinereligiøseforteljingar,praksisar,kunstuttrykk ogtankesystem.
Egtrur–eihistorieomåblihaldenoppeav nokosomerstørreennmegsjølv
Detvarimidtenav1980-åra.Egvar24åroghalvvegsiteologistudietvedUniversitetetiOslo.Egvissteennoikkjeomeg villebliprest,elleromegkomtilåblidet.Teologistudiethadde ennoikkjegittmegkunnskapomhandverketprest.Eghadde rettnokpuggalatin,greskoghebraisk,littkyrkjehistorieog bibelkunnskap.Mensjølvehandverketvarberreeitintensivt tredagarskursderviøvdeosspåådøypeeidokkeidøypefonten,løfteoppfatetmedbrødogbegeretmedvinogseiefram deiordasomhøyrdetil.Vifekkogsåfemundervisningstimar omforløpetieigravferdogkorleiseinpåbestmåteformidlar eindødsbodskap.
Egkøyrdenordoversamanmedeinstudiekamerat.Ikoffertenhaddeegeinyinnkjøptsvartpresteskjorte.
Stovenevarmangeidenstaselegeprestebustadensomvar stilttilmindisposisjondennesommaren.Ganskesåannleis enndenveslehybelenminpåSognstudentby.Denførstenatta sovegikkje.Egtenkte:Vilegbliavslørt?
Dåegetternokredagarfannvegeninntilsjukeheimen,kalla deimegikkjeKari,men«presten».Ogdetvarfaktiskmegiden
nyinnkjøptepresteskjortadeisadettil.Deiskulleberrevisstat egikkjekjentemegsom«presten»!
Vondogbrådødhaddeegberreerfaringmedfråbøker.Så ringdetelefonen.Egfekkmittførstegravferdsoppdrag.Egbestiltetaxiogdrogtilenkaforåplanlegge.Egbladdeigjennom notatboka:Gidenpårørandehøvetilåtømmehjarta,hadde deisagtpåintensivkurset.Såskalviveljesalmarogsnakkeom minneordet.
Eggjekkinnihuset.Dermøtteegeikvinnesomsågplaga ut.Hosetteaugoimeg,fekkaugominetilåfølgepeikefingeren hennar:«Detvarderute,detvarderhanhengdeseg.»
Visatsamaniovertotimar.Eghaddesagttiltaxisjåføren ategvillevereferdigettereintime.Heldigvisventahan,og eghugsarathanspelaLeonardCohenheiledenlangevegen heim.
Egkunneikkjedeledettemedvennenemine.Eghaddeteieplikt,menegminnestategringdemormiogbadhennetrøyste megfordiegstodinokoskummelt.
Deifådaganeframmotgravferdabrukteegpååøve.Eg øvdepåalleordaiboka.Egfinpussaandakten.Ogsåkom dagen.Egbadkyrkjetenarenomåpreppemegpåkoregskulle ståtilkvartidikyrkja,ogpåkorleisviskullekommeossuttil gravapåkyrkjegarden.
Dåeggjekkframtillesepulten,sågegrettinniaugopåenka oglasdesseordafråBibelen:«Jegløftermineøyneoppmot fjellene,hvorskalminhjelpkommefra?»
Ja,såvissteegennoikkjeomdetvarprestegskullebli.Men eggløymerikkjeaugneblinkendåegtoktrespadetakmedjord, kastajordaopppåkistelokketogsa:«Avjorderdukommet. Tiljordskaldubli.Avjordenskalduigjenoppstå.»Akkurati denneaugneblinkenvedkistaerfarteegatdetfinstnokostørre
ennmegsjølvsomegkunnelenemegmot:Egkunnestøtte megpåritualet.
Dåegkastajordpåkista,skjønteegatdetåvereprest,det handlaromåløfteframnokosombådeerutanformegog størreennmeg.Egtrengikkjeåfinneoppritualaogbønnene. Deierder.Egkanopneoppfordei.Ogegtenkteatomegikkje blirprest,såharegiallefalleiskilsettandeerfaring:Truerikkje nokoegfinnoppellernokoegeig,deternokosomegkanfå veremedogopneoppfor.