OddVegardPaulsen Heimkomst
Spyttogtannkremblandasegmedspringvatnetførdetrann nedisluket.Såfekkegro,ogegkunnedunketannkostentre gongerpåvaskenogsetjehanpåplassieinkoppvedsidaav Solveigsin.Egtørkamegmedhandkleetoggjekkinnpåsoverommet.Eglautsovnemeddetsame.Detnyttaikkjeåliggje ogventepååblitrøytt.Dåbyrjadetberreåkvervle.Detvar diforegalltidlameglengeetterSolveig,satsålengeistovaog stiraellerlasategkjendeataugableiumoglegeåhaldeoppe.
Meskullekuttenedpåskjermtid,oghaddebyrjaåleggje mobilanepåkjøkkenet.Solveigtrongdet,hotrongåsove.Eg listameginnpåsoverommet,baskamegoverdenstorekroppenhennar,lamegrolegned.Menhovudethaddesåvidttreft putadåeghøyrdedetvibrerederute.Egklatratilbakesame veg,baksamegoverendåeingongsårolegegklarte,forå kommeutavsenga.Detbleistadigvanskelegare,magenhadde blittstor.
Likevelskulleholiggjeytst,eginntilveggen.Detvar enklastslik,meinteho.
Egkominnpåkjøkkenetigjen.Detblåmobillysetlysteopp flisenepåkjøkkenveggen.
Detvarmorsomringde.
–Ja?saeg.
Hobeklagaathoringdesåseint. –Deterfardin.
Hosadetalltidpådenmåten.Fardin.Foråleggjevekt påathanframleisvarfarenmin,trassalt?Ellerforåtydeleggjereathoeigentlegikkjehaddenokomedhanågjere lenger?
Sjølvomeggodtvisstekvadetgjaldt,svarteeg: –Kvamedhan?
Ettersamtalenbleiegståandeogsjåutkjøkkenvindaugetog nedibakgarden.Deiandreleilegheitenevarmørklagde.Eg kikkabortpåklokkapåkomfyren.01.33stoddet,mendet varløgn.Komfyrengjekkfeilhalveåret,klokkavareigentleg 00.33.
Solveigvaknadåegkominnirommetigjen. –Erdetoverno?spurdeho.
Egsettemegpåkantenavsenga. –Ja,deteroverno,svarteeg.
Hobaskamedåkommesegopppåolbogane,føltevelat homåttegjemegeinklem.Hotoktakrundtmeg,lahovudet påskuldrami.Mebleisitjandesamanpåsengekanten,mensa ingenting.
Korlengemåttemesitjeslikføregkunnerivemeglaus? Augelokkaglapp,eglengtaetterputa,åsleppehovudetned, forsvinne.
–Hansparkarsånn.Heiltrabiatinnider,saho.
Egsmiltetilhoogfestablikketpåeitavbiletapåveggen. Såreistehosegoggjekkpådo.Egkraupinnisenga,høyrdeat hospyltenedderute.Hokomtilbake,lasegned.Sengaseig
ned,detbleieinbrattnedoverbakkemothennarsidedåden tungekroppenlasegtilrette.
–Reiserduheimno,då?
–Ja,gjerveldet,saeg.–Omnokredagar,tenkjereg.
–Ja,egkunnejoblittmed,men…
–Egveitdet,svarteegfort.–Deterkanskjelikegreittat duikkje…Detervelbestdublirherogslapparav.
Uteioppgangenkunneeghøyreatnokonkomheimfrå byen.Stemmersomprøvdeåhaldeseglåge,nokonsomfniste.
–Erduleidegforathanikkjefåropplevedet?saho.
Hostrauksegovermagen.Egvissteatdetvarforåfåfram einreaksjon.Unødvendig,menslikkunnehovere.
–Detersomdeter.Hanhaddeikkjeopplevddetuansett omhanvariliveellerikkje.
–Nei…saho.–Kanskjeikkje.
Eglamegoverpåsida,littlengerinnmotveggen,forikkje åtrillenedigropasengahaddeblitt.Utaneineinasteklar tankeihovudetbleiegkvervlainnimørketsomlågderog venta.
Eintidlegmorgon,tredagarettertelefonsamtalenmedmor, stodegpåkaiaogsågpåathurtigbåtenforsvannrundtnæraste nes.Kaiableitilslutttømdforfolk,ogegbleiståandeåleine ytstpåkantenmedanegstirapåbølgjenesomslomotlandpå denandresidaavvågen.Solagavhaveteinspegelblankglans somdetnokregongerfår,berreeinsvakvindforpurravassflata herogder.
Eglaeinsnusunderleppaogsettemegnedmedbeina hengjandeeinhalvannanmeteroversjøoverflata.Sålukkaeg augaogventapåatsugetskullesleppetaket.
DetsisteSolveighaddesagtføregreiste,vareioppmoding omikkjeåbyrjeåsnuseatt.Homeintedetvarfarlegåsove samanmedavkommetdersomegsnuste.Egkjøptetoøskjer påNarvesenførflytogetgjekk.
Mendetvillesegikkje.Ettereitparminutttokegsnusenut ogkastahanpåsjøen.Snusposenbleiliggjandepåoverflataog duppeideismåbølgjene.Snartvillehansegleinnunderkaia, førhantilsluttvillesøkkenedforåblieitframandelementi evjebotnen.Kanskjevilleeistintenappebortihan,identru atdetvareinmuslingellereinbitaveitfiskekadaver.Menså
skullehanliggjeurørtpåbotnen,tildenvesleposensmuldra oppogtobakkenbleietenoppavevja.
Mobilenvibrerte.DetvarHanna,hoskreivathovarher snart.
«Ok»,skreivegoglamobilentilbakeilomma.
Bølgjenesloframleismotland.Detgjordedeiuansettom hokomsnartellerikkje.«Intetersårummeligsomhavet», skreivKielland.Kvahanmeintemeddet,forstodegaldri.Han måhamisforståttnoko.Forallesomleveridag,veitatdet ikkjestemmer.Atdetermykjesomerrommelegareennhavet.
Einymeldingpåtelefonen.Johannes,ellerJohs,sommesa påfotballbanen,sidanJohannesbleiforlangtnårballenskulle gåraskt,visstesjølvsagtategskulleheim:«Kondolerer»,stod det,etterfølgtav:«Dumåberrekommeinnomeindag,nosom duerheime?»
Egbleiståandemedmobilenihandaeistundføregsvarte: «Ja,måberrefåpåplasslitt,såfinnegeindagdetpassar.»
Fåpåplasslitt?tenkteeg.Kvadå,fåpåplass?Egvissteikkje kvadetvaregskullefåpåplass.Egvissteeigentlegikkjenoko. Berreathanvardød,ogathanskullegravleggjastpåsame plasssomalleandreibygda.
Johsfølgdeopp,hanlurtepåkorlengeegbleiheime. «Femdagar»,svarteeg.
Detkomeinmåseflygande.Einsvartbak.Hanlandapåein rustenpullerteitparmeterifråmeg.Detvareinbrandeavein måse,sjølvommåsanevarmindreherennibyen.
–Dufårikkjemykjekebabherpåøya,gjerduvel?spurde eg.
Førvanskapningenfekksvart,komHannakøyrandeidet somhaddevorefarsinbil.Hohentamegpåkaiakvargongeg
komheim,detvareitritual.Egsendemeldingkveldenførog spurdeomdetpassa,ogdetgjordedetsomregel.Ikkjefordi detikkjevarandrefolksomkunnehente,menfordiHanna vardenførsteegtenktepånåregtenktemegheim.
Hanna,oglittpåMarivissegførstléttankanegliavgarde.
Egopnadøraogsettemegmedbaggenpåfangetidetslitne passasjersetet.Detluktasjøogoljeibilen.Hannasågutsom hoakkuratvarferdigmedågråte.Hosatmeddenvanlegestrammehestehalenogeinlangarma,tynnjumper.Alltid langarma.
–Dervardu,saho.
–Ja,saeg.–Herereg.
Detvarhoogmorsomhaddetekeallstøyten.Hosomstilte oppforhandeisisteåra.
Eghaddeflytta.Hobleiatt.Detlahoaldriskjulpå.Gjorde alltideitpoengutavdet.
Hannahaddebestemtsegforåvereeistilleutgåveavseg sjølv.Detpassamegforsåvidtgodt.Hoblinkautfråkaiområdetogstyrtebilenpåsamemåtesomhan,meddeneine handapårattetogdenandresomstøtteforhovudet,somom holenteseginntilbildøra.Hohaddeblitttynnare.Kinnbeina vartydelegare.Haddehosluttaåfargehåret?Nårklipteho segsist?Egkunneikkjehugseåhasetthomedsålangthårpå mangeår.
–Detvarmorsomringdeogfortaldeomdet,saeg,etterat mehaddekøyrteitstykkeitausheit.
–Ja?svarteho,medeislagsutfordringistemma.–Og?
–Eghaddeberresettformegatdetvardusomskulleringje.
–Kvifordet?
–Egveitikkje.Berretenkteatdetvarslikdetkomtilåbli.
Egprøvdeåtenkjeatdettevareinheilttilfeldigbil.Atrotet ikkjevarhans.Atskitensomhaddesamlasegpågummimattene,ikkjekomfråhanssko.Atsmulanesomlågstrøydde mellomgirspakenoghandbrekket,ikkjekomfråalledeigongenehan«berreåtnokolettibilen».
Dettevarikkjehansbil,ogegsatpåingenmåteihan.
–Duburdehakommeigår,saho.
–Ja,egveitdet,saeg,somomegverkelegmeintedet.
Sanningavarategheiltmedvitehaddeunngåttåkommei går,eghaddeingainteresseaveiminnestundmedopenkiste.
–Hansågså… fredeleg ut,liksom.Detgjordegodt.
–Å?
–Ja,detvarlittsomhanomsiderhaddefunneeislagsro, omduskjønar?
–Mm,saeg.
Egkikkautvindauget.Eitavdeimangebedehusafórforbi. Derettereinleikeplass,meirslitenogforfallenennnokon gong.
–Dødenhargjernedenverknadenpåfolk,heldtegfram. Hannasukka.
–Duskullesetthandeisistevekene.Dåhaddeduskjøna kvaegmeiner.
–Egtruregergladegikkjegjordedet.
–Hansågheilt grueleg ut…saho.–Fytti.
Mekøyrdeavhovudvegenoginnpåeinsmalfylkesvegsom aldribleiprioritertibudsjetta.
–Menkorleisblirting?spurdeeg.
–Ting?
–Gravferda?
–Morstyrermeddet.
–Greitt.
Stille.
–KorleisgårdetmedSolveig,då?
Hoklarteåspørjeakkuratapatisknoktilategskjønaatho ikkjevarinteressertisvaret,såeglåntenokrefrasarSolveig pleiddeåslengjeomsegomfolkspurde. Deterjolittvanskeleg meddennattesøvnen,då,og deterikkjelengeigjenno, nei,og jo da,neida,sådetblirnokspennande.
Hannasvingainnpåtunet.Hokøyrdefram,rygga,snudde bilen,nettsomhanhaddelærtoss.Egkikkautgjennomsidevindauget.Pådenandresidaavgjerdet,påeinjordhaugpå vår-ogsommarbeitettilbonden,pleiddedetåståeiosp.No gjordedetikkjedetlenger,ogeghaddealdriblittheiltvantil fråværet.
Ospahaddevorestor,høgogeinsam.Uvanlegtilospå vere.Greinenevoksforhøgtoppetilatmeklarteåklatrei treet.Kyrnesombeita,pleiddeåkløsegmotdentjukketrestamma.Mekunneplukkeavsmåstubbarmedkuhårogha deiibøttenevårenårmelagatrylledrikk.Samanmedroseblad,løvetann,sølevatnogjordbleideteinmagiskeliksirsom kunnegjerefolksterke.Hannafekkmegtilådrikkeavdet påordentlegeingong.Hovarslik.Eggjordedethosa,tok ordre.
Farminsågofteutpåospa.Kunneståistovevindaugetog kikkeutpåhaugenderospastodpåtoppen.Sjølvpånesten heiltvindstilledagarvardetrørsleideismå,grøneblada.
Mennovaraltsåospavekke.Deihogghonedfornokreår sidan.Sagaoppstamma.Køyrdevekkveden.Dåvarhanvel brendoppieinellerannanpeisomn,då,ogoskakastaisøpla ellerstrøyddieinhageforågjebetrevekst,dersomnokon truddedethjelpte.
Dendagenospafall,varsistegongfarringde meg.
–Ja,noferospa,sahandå.
–Verkeleg?
–Ja.Egstårogserpådetno,fælaoppstyr.
–Kviforskal…?
–Ja,eller…deterjoberreeittre,forfaen,avbrauthan. Detbleistilleiandreenden.
–Santnok,saeg.
–Menfellhoifeilretning…sahan.–Ja,dåkanhorive medsegstraumleidningaroggudveitkva.
Bilenstoppa,handbrekketkompå.Ellesvardetingenteikn tilatHannaskulleut.
–Ok,saho.–Dåvarduframme.
–Ogdu?spurdeeg.–Korskalduno?
Hosågvekk,menegforstod.Hoskulleheimtil han.Til Trym.Ungdomskjærastensomaldrisluttaåverenettoppdet, einungdom.Einmannsomgjekkledigogkvardagsatheime ogglodde.Einmannegtruddehohaddekvittasegmed,men somhotydelegvisframleismeintedetvarverdtåbruketida sipå.
Hanhaddeeibeundringsverdigevnetilåkloresegfast.Til ogmedibarndomsheimen,derhanbuddeikjellarensaman medHanna.
Egsågiretningavderospaskullehavore,ogsåkomdet føremeg,likeklartnosomdå:Hannasomsloomsegmedein avkuttakuhale.Hosvingahanrundtogrundt.Motmegogeit paravnabounganesomnokreårseinareflyttaherifrå.Mestod iringrundtho.Oghosloomseg.Eghugsarlydenkuhalen lagadåhosmeltehanibakken.Detvilleblikkethennar,dei samanknipneleppene,deisamedåsomno.
–DutrengikkjeskjuleatduskalheimtilTrym,egforstår sjølvsagtdet,saegroleg.
–Menegkjemheimiettermiddag,egsøvhernokredagar, svartehoogsågrasktbortpåmegførhovendemerksemda motrattetigjen.–Detverkasomommorvilledet.
Densistedelenvarsåpassinsisterandeategforstoddetikkje varsant.Såkviforvillehoellesovernatteheime,attpåtilifleire dagar,medanegvarder?Tankenpåatdetvarforåveresaman medmeg,gjordeategmåttesvelgje.
–Okei,dåsestme,saegogtokavmegbilbeltet.
–Vent,saho.
Egsnuddemegmotho,hevaaugebrynet.Hoheldtblikket mittnokresekundførhostrekteutdeneinehanda.
–Gjemegdei.
–Kvadå?
–Detveitdu,sahooggjordeeivinkanderørslemedhanda.
–Hm?saeg.
–Snusen!svarteho.
EghaddegløymtathoogSolveighaddeeinvisskontakt.Solveigprøvdestadigåfåtileitslagsvenninneforhold. Egspurdeminstmoglegomdet,tankenpåatdeitosnakka saman,fyltemegmedubehag.
–Harhoseriøstsnakkameddegom snusen?
–Ja,saHannabestemt.–Ogmeerveldigeinigeomdet.
Hosmiltelittskeivt,ertande.Eggavmegmeddetsameog tokutdeitoøskjeneeghaddekjøptogladeiimidtkonsollen.
Eglukkabildørabakmeg.HannakøyrdeavgardetilTrym. DensjukeTrym.Forsjuktilåarbeide,forsjuktilådeltai samfunnet.Detvarvelifjorpådennetidaathanfåttdettilå blipermanentogikkjeberreeimellombelsløysing.
Noventahanberrepåatkroppenskullebyrjeå«spelepå lag»,vissteeg.
Egsågetterbilensomforsvannbortovervegen.Deihadde vorelittavogpå.Hannahaddebuddhosnokrevenninneri periodar.
Mennovardeivisstpåigjen,då?
Ja,ja.Egmåtteberreleggjedetvekk.Ikkjebrukeeineinaste kaloripååtenkjepådet.Eghaddeikkjenokomeddet,eg kunneikkjeforteljehokvahoskullegjereuansett.Eghadde ikkjemoglegheittilådranokostorebrorkort.Hannavarstadig toåreldreennmeg.
Men,tenkteegogbyrjaågåmothuset, kunne dettenkjast athovarsamanmedTrymberreforåplagemeg?
Nokregongerverkadetsomdeneinasteforklaringa.Solveig meinteegburdesnakkemedHannaomTrym.Måtenhanvar på,måtenhansnakkatilhopå.SjølvdeifågongeneSolveig haddemøtthan,haddehosettathanikkjevarbraforho.
Mennei.Detvarikkjemittansvaråseienoko.Detvar ingentingegkunnegjeremeddet.Dettevararvogmiljøogalt detder.Eghaddeprøvdeingong.Egvarheimeeinsommar, jobbainnnokrekronertilstudentlivet,dåHannaogeghamna påsamefest.Morgonenettervaknaegmedtoforstuafingrar.
Egsatilfolkategvarsåfullategikkjekunnehugseateg haddeslåtttilhan.Sanningavarategframleis,dendagidag, kanframkallegledafråsekundaetterateghaddemeiddhan ned.
Påvegheimfråfestenkomhospringandeettermeg.
–Dennegongenhardugåttoverstreken,roptehoog strammaoppfjesetforikkjeågrine.
–Sluttmedsånnefrasar,snøvlaeg,framleisfyltavadrenalin etterslaget,føregheldtframmedågå.
Hofølgdepå,menstoppakvargonghoskulletilåseienoko.
– Frasar? Deikøyrerhantillegevaktano,er det einfrasedu forstår?
–Legevakta?Tullardu,detvarjoeitlitepuff?saeg,utan åsnumeg.
Hoblåste, eitpuff !Egdroghandaovermunnenforåskjule ategsmilte.Mestoppalikeundereigatelykt,densmalevegen heimtilhusetlågaud,oghaddemebryddossmedålytte,ville mehøyrtsusingafråhavet.
Hokomnærare.
–Duharikkjeretttildette!
–Tilkva?saeg.
–Tilåblandedeg!Idette.ImegogTrym!
Egristapåhovudet,somomdetvardetdummasteeghadde høyrt.
–Egmeinerdet,sahoogtoktilågestikuleremedarmane.
–DuharingenretttilåseienokosomhelstomTrym,eller ommeg,ellerom…deternok!
Hogreiparmenminogliksomkastahanfråseg.Egvakla litttilsidaføregfekkrettamegoppigjen.
–Fordi?spurdeeg.
–Fordidu…detduveit!
Nosnuddehosegrasktogbyrjaågåmotsettveg,tilbaketil festen.
–Hanna,saegoggreipetterho,ogdetvarførstdå,dåeg fekktakihandahennarogfingranetvinnaseginnikvarandre, atdetslomegategalltidsågpåossfråavstand,somomeg lånteeinkvanannansittblikkpåoss.
DetvarsistegongegsanokoomTrym,iallefalldirekte. Menhovisstekvaegmeinte,ogdetfekkverenok.Skulledet bliverre,fekkeinhellertatak.
Eggjekkopptrappatilhuset.Døravarulåst,slikhopleiddeå vere.Egkikkanedovervågen.Altsågutsomdetalltidhadde gjort.
Egsteiginn.Sjølvommorogfarhaddevoreskildeisnart femtenåroghanvarflyttautforlengesidan,vareitbileteav hanfråtidaimilitæretdetførsteeinsågnåreinkominni gangen.Andletetvaruttrykkslaust,Sjøforsvaretsblåluehang påskeivepåhovudethans.Detvardetklassiskebiletet.Biletet haddehengtdersålengeegkunnehugse.Dåegvarliten,var deteingammalmannsomhangder,novardeteinunggut.Eg haddetekehanigjenogderettergåttforbidenunge,alvorlege soldatenidenrunderammaibislaget.
Fråbislagetsågegtrappaopptilandreetasje.Trappaegså oftehaddeseteiogventa.Eingongsatmeitrappasaman, farogeg,førhanskullereise.Detvarpådentidaegframleis truddehanhaddearbeidågåtil.
–Kvatidkjemmammaheim?spurdeeg.
Farstirautavdenopneytterdøra.Detvarsolute.
–Morkjemsnart,dutrengikkjebekymredeg,sahan,stilt ogroleg,medanhanpressadeneinetommeleninnidenandre handa.
Egsettemegnærare.Detvarikkjeeistorrørsle,mennok tilatdetkomeirykkingihanidetegkominntil.
–Kvatidkjemdutilbake,då?spurdeeg. Hansvarteikkje.
–Detveitdu,egerlikelengeutekvargong,sahantilslutt oglaandletetihendene.Hangneisegsomomhanvaskavekk skit.
–Nei.
–Ikkje?spurdehanogsågpåmegmedoppriktigoverrasking.
–Dukjemalltidforseintheim,ogreiseralltidførduskal, sånnsomno.
–Ja,detblirnokredagarherogder,fråogtil,sahan.–Det kanegikkjenokofor.
Hangneitommeleninnihendeneigjen.Egreistemegog gjekkopptrappa,hentakalendereneghaddelagapåskulen, ogvistehan.
–Sjåher,saeg.
Hantokimotarket,somvarfyltav365småruter.Egforklarte:
–Rundinganeerdaganeduerheime.Kryssaerdaganedu erborte.
Hansågsåvidtpåkalenderen,såstirahantomtutilufta. –Serdu,saeg.–Mangefleirekryssennrundingar.
Detknasauteigrusen.Drosjenkom.
– Må dugå?spurdeeg.
–Ja,menmorogHannakjemsnart.
–Menvent,saeg.
Hanreistesegmedbestemterørsler,somomdetsomno varsettigang,uansettmåttefullførast.
–MorogHannakjemsnart,gjentokhan.
Kalenderenhangmellomtommelenogpeikefingerenhans. Hanlahanforsiktigifråsegpåkommoden.
–Egvilikkjeatduskalreise,saegogsvelgde.
–Egmå.
Hanløftasekkenoppogplassertereimaoverskuldra.Egla hendeneframforandletet.
–MorogHannakjemsnart,sahan.
Baggengleisaktefråhandamiognedpågolvet.Egropteeit hallooppistova.Ingensvar.Husetvartomtforfolk,ikkje annaåvente,kanskje,morvarvelrundtomellerpåarbeid.Eg gjekkikkjeoppistova,menrettinnpådetgamlerommetmitt ikjellaren.Morhaddereddoppsenga.Eienkeldynedenne gongen.HohaddeikkjeeingongspurtomSolveigskullevere med.Eglamegnedpåsengaogmerkaategvarlettaover atmorikkjevarheime,ategkunnelaaugagliigjenogforei litastundforlateallespenningardetåkommeheimstodfor. Åforhaldesegtilallemenneska,ogaltdetandre,varlettnår detvareifjellkjedeoghundrevisavkilometermellom.Men meddetsamebåtenlatilkaia,haddeegmerkadet,ataltkom rasandemotmegpåeingong.
Egvaknaavstemmerfråetasjenover.DetvarmorogHanna, menkvensomsnakka,varumoglegåhøyre.Røystenedeira varblittlikaremedåra,oggolvetdempaHannasiheseogsæreignestemme.
Mendeilo,detvarikkjevanskelegåhøyre.
Kviforvarstemningasålystigderoppe?Ogkorlengehadde egsove?Egtokopptelefonen.Detvarblittettermiddag.Eg haddesoveto–tretimar.SjumeldingarfråSolveiglågutan svar.
«Kommenfram?»
«Altbra?»
«Ringseinare» «Hallo?»
«Gårdetbrameddeg?»
«Kviforsvarerduikkje?» «!!!!!!»
Egskreivtilbakeataltvarbra,ateghaddesoveogskulleringjeseinare.Svaretkommedeingong:«Ok,elskardeg.»Eg fekkpåmegkledeoggjekkopptrappa,morogHannasat isofaenmedkvartsittfotoalbumifanget.Påbordetlågdet
fleirealbumistablar,småblokkerfulleavgammaltliv.Ved sidaavlåggamlefotokonvoluttarmedbiletesomaldrihadde nåddframtilsjølvehovudgalleriet.
–Kvaskjerher?spurdeeg,medeistemmeeghåpableioppfattasommunter.
–Meserialbuma,svartemorogsmiltemedhovudetpå skakke.
Detvarsåvidtholøftablikket.Hooppførtesegsomomeg haddevoreherifleiredagarallereie.
–Ja,detsereg,menkvifor?
Ingensvarte.Egbleiståandemidtpågolvet.
–Fintåsjådeg,Heine.Komher,då,samorogreisteseg fråsofaen.
Såutspeltescenaseg:eimorsomreisersegogseier«kom her,då»tildenvaksneogheimvendesonensin.Hogavmeg einklemogføltevelathogavmegnokoegtrong?Eingodog trøystandeklemfråmor,sidanfarvardød.
–Meleitaretterbiletetilåhaiprogrammettilgravferda, skjønarduvel.Setdegnedmedoss,sahoogpeikamotsofaen. –Egskalhenteeinkoppkaffitildeg.
Egsettemegned,tokoppeitblåttalbumfråbordetog kjendeplutselegkorsterkmotviljenvarmotåbruketidpå dette.Sistmesatsamanslik,rundtstovebordet,varifjorsommar.DåvarSolveigmed,ogstemningalettare,meirbehageleg.
Solveigvareitlysidetseigemørket,einpersonallesyntestdet vargodtåstøttesegpå.
Novarhoikkjeher.Detkomtilåblinokrelangedagar.
–Detderharmealtsettigjennom,saHannaognikkamot albumetegheldtihendene.
–Kanskjeegsernokoduikkjeser?saeg,såblidtognøytralt egklarte.
–Detgjerduheiltsikkert,Heine,roptemorfråkjøkkenet.
Egbladdemeggjennomdåp,skulestart,17.mai-feiringar,jul, snø,sløyferoghårband,kronerogdykkarmasker,redningsvest ogkjeledress,smiloggråt.Nokonavsidenevarsamanklistra. Detvaringenkronologi.Ingabyrjing.Ein90-talskavalkade utansamanheng.Brotstykkefråeintilsynelatandelykkeleg, vanlegfamilie.Påbiletavardetumoglegåsjåkvasomeigentleggjekkføreseg.
–Hah,sjåher,du.
Hannasmilteogvistemegeitfotoavosstosombadaifjæra. Solaskein.Hohaddearmenrundtmegogkyssamegpåkinnet,medanegliksomdrogmegvekkforåsleppe.
–Mhm,saeg.
Egprøvdeåverkelikegyldigogkikkavidereimitteige album.DetvarnokrefotoavJohsogmegpåkvartsittakebrett, egstirapådet,mendeteinastesomjagagjennomhovudet, varbiletetfråfjæraogkviforHannavistemegakkuratdet biletetno.
Morkomtilbakefråkjøkkenet.
–Her,Heine,sahooggavmegkoppen.–Utanmjølk.
Hannahaddetekefotografietfråfjærautavalbumet.
–Mor,sjåpådesseto,då,sahoogvistehennebiletetavdei tonaknebornaistrandkanten.
–Ja,sjåder,samor.
Morsilettevarborte.Hobleisitjandemeddengamle, samansnurpakjeften.Hannaheldtframleisbiletetframforho.
Egsågpådei,beggeto.Deiheldtframmedåsjåpåkvarandre utanåseienoko,Hannamedbiletetihanda,someiutfordring.
Vardetikkjelattereghaddehøyrtlikevel?Haddedetikkje voregodstemning,haddedeikrangla?
–Erdetnoko,mor?saHanna.–Vardetnokomedbiletet? Morlagaeitslagssmil,homumlanokoom nei,nei,fine born førhovendeblikketmotvindauget.Hosågutovervågen. Hannasågrasktpåmegogdyttabiletetpåplassidentomme biletlomma.
Ingensanokomeir.Egbladdemegvidareialbumet,det knitraipapiretmellomplasten.
–Hansmilerjoaldri?saegettereistund.–Deterikkje eitt biletederhansmilergenuint,handrivkøddpåkvarteinaste bilete.
Egheldtoppalbumet,vistedeikvaegmeinte.Antenstakk hantungaut,lukkaauga,snuddesegvekk,ellersåvardet einmannmedsteinansiktsomsågutsomhanvillevereein annanstad.Egogfarpåjulaftanvedsidaavjuletreet,tunga utebeggeto.MorogfarveddåpentilHanna,steinansikt.Eit selskapmedmassegamlefolk,steinansiktpådeteinebiletet, augalukkapåneste.
–Ja,hanlikteikkjeåblitekenbileteav,samor. –Hanvarforforfengelegogsjølvbevisst,følgdeHanna opp.
Utilpass,tenkteeg.Slikeinbliromeinharnokoåskjule, omeinerreddforatkameraetskalfangeoppkvenein eigentleg er.
–Forfengelegogsjølvbevisst…hermamor,foråvisekor langtutepåviddenehomeintemevar.–Hanvarberreikkje gladiåblifotografert,detvarikkjenokomeirenndet.
Egbladdevidareutanåseienoko.Morhaddevåteauge. Detirritertemegathobleisåbryddavdette,ogathoheldt
stand,beskyttahansjølvetterathanvardød.Egkikkabortpå hoavogtil.Detkomikkjetårer,detsågikkjeutsomhovar pårandano,mennokovarsettigang.
Ustelt,sliksomhovarno,såghoeldreut.Eghaddeenno ikkjetekeordentleginnovermegatmorvariferdmedåbli gammal.EllerategvareldrenoennhovardåhofekkHanna ogmeg.
–Ja,duògmåvelsnartkjøpealbumno,Heine?saho,utan åkikkeopp.
–Eller,deharvelaltpåmobilen,de.
–Neidå,svarteeg.
Egvissteathohåpapåmeirrespons,atdetåsnakkeom detkommandebarnebarnetkunnelettestemninga,mennoko imegklartedetikkje.
–Deterviktigåtabilete,heldtmorfram.–Mendetblirvel ikkjenokoproblem,Solveigerjosåaktivpådessekanalane. Sådet…
–Å,ja?
–Kjekkaståhafysiskebileteåsjåtilbakepånårunganeer blittstore.
–Ja,ikkjesant?
Egtokoppeitlite,bruntalbum.Detstakknokrefotografiut fråpermensomikkjehaddeblittsetteinn.Idetegopnaalbumet,ramlato–trebileteutogbleiliggjandemeddenkvitesida opp.
–Dufinnnokingenbileteavhander,samorraskt.
Biletalandaisofaen.Egsoptedeisaman.
–Egkantadei,eg,samorogheldtuthanda.
Hannareisteseg.Hodumpanedvedsidaavmegogsnappa biletautavhendenemine.Luktaavho,avkroppenogav
ansiktskremenhoalltidhaddebrukt,gjordeataltkomheilt nær.Mangeårogepisodarsamlaieitliteblaff.
–Desseharegikkjesettfør!utbrautHannaoglenteseg framover.
Mortrektesaktetilseghanda.Isidesynetsågegatknea hennarvippahektiskoppogned.Biletasomhadderamlaut, varavHanna.Hostoditrappaoggjordesegtilforkameraet.Hårethennarhangfritt,ogikkjeieinhestehaleslikdet pleidde.Hohaddepåsegdeiraudebrillene,utanstyrke.
Hm,saHanna.Hoflyttabeinettilsida,låretbleiliggjande heiltinntilmitt.Morlentesegframforåsjåpåbileta,hoòg.
–Ja,sjåder,dererMari,ja…samor.
Denpåteknemuntrestemmahennarfekkdettilåvriseg imeg.Hannastudertebiletainngåande,flyttablikketfrådet einetildetandre.
–Ja,detvarjoMariduvarnårduhaddedeiraudebrillene pådeg,heldtmorfram.
Hohumralitt,nervøselydar.Hannaslårlågvarmtmot mitt.Morbablavidere:
–DuharkanskjegløymtatduvillemeskullekalledegMari ieinperiode?
Ingensvarte,morlentesegtilbakeisofaenigjen.Hanna stirapåjentapåbiletet.Detvardensamejentasomkyssabror sinpåkinnetifjæra,menlikeveleianna.
–DufannpåsåmykjerartnårduvarMari,samor,framleis liksom-jovialogframleisutanåfårespons.
HolatilatdetgjekksålangtmedMariathoogfarhadde vurdertåtaHannamedtillegenforåfågreiddutomdetvar «nokopsykisk».
–Mensåvoksdufrådet,samor.–Maribleiberreborte. Oggodtvardet.
Hannasågutilufta.Hofekkdetdragetoverandletet,dei smaleauga,dettruande,halvsleipesmiletsomallesomsågho, skjønaatvardriveframavtankanehosatmed.
Hoslengdebiletafråsegpåbordet,gjekkinnpåbadetog slodøralittforhardtigjen.Egsågrasktbortpåmor.Detvar nokotriumferandeoverhosomnogjordemegheiltsikkerpå atnokohaddegåttføresegtidlegare.Eindiskusjonomeiteller anna,ellereinkrangel.
Menomkva?
Morvendetilbaketiltraltenmedalbumasomomingenting haddeskjedd.Egkikkapåhoiskjul.Hobladdeom,sågpå bilete,smilte.Gavfråsegeitoganna hm førholøftaalbumet motandletetforåstudereeitavmotivanærare.
Egreistemeg.EindelavmegvillefølgjeetterHannafor åhøyreomkorleisdetgjekk.Einannanvillenedpårommet, hentebaggen,setjesegpåførstebåt,kommesegtilhelvete vekkherifrå.
–Skalduutpåkjøkkenet?spurdemor.
–Nei,svarteeg.–Ellerjo,kanskje?
–Traktardulittmeirkaffi?
Egtokkannaavtraktaren,sågatdetklareogkaldespringvatnetsteigikolbenogblandasegmedrestaravgammalkaffi. Egskyldekolbennokregonger,skruddeavspringen,balansertekolbenbortigjentiltraktaren,følgdemedpåboblene somdansasegvekkidengulaktigevæska.Førstmange,såfå, såingen.Eitlitehavieinstorm.
–Heine?saHanna.–Hallo?
Stemmahennardrogmegtilbaketilrøyndommen.
–Å,svarte,saegoggreipettereitkjøkkenhandkleforå tørkeoppdetsomrannutover.
–Litttidlegåkommeiammetåka,eller?saho.
Egflirteogsaatja,detvarveldet.
–Kvaskjermeddeg?Erduheiltute?villehovite. Novarhosegsjølvatt.Opplagdogframpå.Somom ingentinghaddehendt.Dethaddealltidfascinertmeg,måten humørethennarkunnesnupåfråeinaugneblinktildenneste.
BakHanna,uteistova,passertemor.Hogjekkforbikjøkkenetogstirainn,varsikkertreddforatnokougreittgjekk føreseg.
–Neidå,egstodieignetankar,saeg.
–Openbert,saho,ogskauvmegtilsida.
Hotoknedkaffikrukkasomstodpåeihylleovertraktaren.
Egbleiståandeogsjåpåatholaoppieitnyttkaffifilterog fyltedet.
–Sånn,sahoogtryktepåknappen.
Hobørstahendenepåbuksaogtokmobilenoppfråbaklomma.
–Egmåuteintur,saho,førhomedkjappestegforsvann utavkjøkkenetogsettekursmottrappa.
–Dregdu,Hanna?roptemorfråsofaen. Nohaddehosettsegnedmedfotoalbumaigjen.
–Ja,einkorttur,svarteHannapåvegnedtrappa.
Stemmavarmunter,heiltutanagg.
–Egkjemtilbake,måheimomeintur.
Ytterdøragjekkigjendernede.Egsettemegisofaenigjen. Kaffitraktarenbyrjaågjelydfråsegutepåkjøkkenet.Mor bladdeogbladdemedhektiskerørsler.Mekunnesikkertsagt noko.Detvarnokohovilleseie.Egmerkadet.Morlaalbuma fråseg,slopåTV-enogfannframstrikketøyet.
Egsyntestnestensyndpåhomedanreklamanerullaover
skjermen.Fleiregongertoholiksomsats,opnamunnenså vidt,utanåtoreåhoppeidet.
–Egtenkteegskullebyrjepåmiddagensnart,sahotil slutt.
–No?Såseint?
–Ja,memåjoete.
–Fint.
Detbleistilleatt.
–Mendu?sahoendeleg.
–Ja?
–Naustet.
–Ja,kvameddet?spurdeegogbleioverraskaoveratdetvar det hoskullebringepåbanenno.
–Detblirjoberremitt,det,no,saho.
Augahennarstreifamineførhosågnedmothandarbeidet igjen.
–Detblirveldet,saeg.
Strikkepinnaneklikkamotkvarandre
–Menegharjoikkjebrukfornokonaust,eigentleg?
Detvaråunderdrive.Egkunneikkjehugseåhasetthosetje sinebeininaustetnokongong.Haddehovoredernede,ved havet,idetheileteke?Bortsettfrådengongen?
Egletteetterminnederegkunneplasseremornedeved sjøen.Antenpåkaiaellerifjæra.Mennei.Egkunneberre hugsedeneinegongen.Denkveldenhostodpåbryggja,med armaneikross,denkveldenmekomseintheimfråhavetfordi farhaddeprøvdådrukneoss.
–At du ikkjeharbrukfornokonaust,nei?saeg.–Deter velåseiedetmildt.
Eghaddeforventaeinlitenlatter,mendetkomingenting. Hotokeinpausefråstrikkinga,lentesegframmotfjernkon-
trollenogstiltelydentohakkned.Nokunneberredeisom verkeleg villehøyrekvasombleisagt,gjeredet.Morbrydde segikkjeomlyden,hovareinpassivTV-sjåar.SålengeTVenfekktureoggå,vardetgreitt.
–Ja,såduhartenktåseljedet,då?spurdeeg.
–Ja?Medmindredu vil ategikkjeskalseljedet,sahoog lagasegtilmedeitrartsmil.
–Egreknavelmedatdetkomtilåbliselt.
–Ja,duharjokorkjetidellerinteresseavåhaldedetved like,svarteho.–Duerjoknaptheimeheridetheile,så.
Strikkepinnaneklikkalitthardaremotkvarandre,mendet varikkjenokoskuldandeistemma.
Ellervardetdet?
EgprøvdeåførestillemegSolveigogavkommetnedei nausteteinvarmsommardag.Idenneførestillingalågdeipå magenogfiskaetterkrabbefråbryggjamedanegstyrtepåinni naustet.Einheiltvanlegfarsomvaropptekenmedalleprosjektasine.Egtokpausarfråarbeidet,lamegnedvedsidaav deipåkaia,spurdeomdeihaddefåttnoko.Sonenminhysja påmeg,saategikkjeskulleskremmekrabbane.Egflirtelitt ogvekslablikkmedSolveig,hohaddevarmeauge,føregreiste megoppigjenogsågutovervågen,somlågrolegoguskuldig, utanbølgjer.
–Ja,nei,detmåvelnestenblisal,saegomsider.–Mendet stårjoikkjeakkuratklarttilsalimorgon.
–Nei,menegharsnakkamedAtleogTorbjørn,samor. –Deikankøyrevekkskrotetomnokredagar.
AtleogTorbjørn,tenkteeg.Brørnetilmor.Eghaddeikkje mykjekontakt…,detvilseie,eghaddeikkje noko kontaktmed nokonavdei.Menavallemenneskesåfekkho dei tilåtaseg avrotethans?
Detvardeisistemenneskahanhaddeønskaatskullegjere det.
–Åja?Duhartenktåseljedet så raskt,saeg. –Ja,greittåbliferdigmeddet.
Morieitnøtteskal.Ikkjedvelevednoko.Gåvidare.Putte detieiskuff,også,foråverepådensikresida,plombereheile skuffa. Introentileitellerannarealityprogramfóroverskjermen.Mor tokfjernkontrollenogskruddeopplydenigjenførhobyrjaå snakkeomleilegheitatilfar,somhanhaddeleigdieitbyggjefeltigangavstandfråsentrum.
Hannaskulletasegavleilegheita.Hoskullefåvaskaut.Og omdetvarnokontingåtavarepåder,skullehotadetmed hit,såmekunnesjåpådetsaman.
–Menkanskjeduvilgånedinaustetogsjåoverder,om deternokontingdevilha?samor.–FørAtleogTorbjørn kjem?
Egsaategvilleryddedernedesjølv.SlikatAtleog Torbjørnikkjetrongåbrukesåmykjetidpådet. Morstoppastrikkingalittogkikkaoverraskabortpåmeg.
–Ok,saho,littundrande.–Mensåbra!
Egnikkaogsågutavdetstørsteavdeitrestovevindauga. Detlågregnilufta.Mørkeskyersomkominnoverfråhavet.
–AtleogTorbjørn,hardeitidtilsliktnoko,då?spurdeeg. –Åryddeinaustettilfar,liksom?
Kviforbleiegsåplagaavtankenpådeitodernede?Det speltevelingarollekvensomryddairotethans.Menegkunne ikkjehugsesistegsågnokonavdei.Morsisideavslektahadde aldrivoretilstadesilivetvårt,ikkjeeingongiperiodanedåalt verkelegrakna,kaneghugseatdeivarder.
–Deifårberrelagesegtid,svarteho.–Denfiskensymjo derimerdensinuansett.
Densistedelenkomutnokomumlande,nestenmedforakt. Egforstodavtonenatsjølvomhohaddenyttgodtavlaksen, haddehoblittsmittaavfarsoppdrettsmotstand.
–Ogbåtane?saeg.
Hotrektepåskuldrene.
–Nei, dei …deierjo…Ja,deiblirjodykkar,dei,då?
–MineogHannasine?
–Ja,kvenelles?Detvarjoomtrentdeteinastehaneigde.
–Såbankenskalikkjehanoko?
–Nei,egtrurhanvarkvitt.
Eglentemegframmotbordetogkostavekknokousynleg rusksomlågpåkanten.
– Du gjordehankvitt,meinerdu,saeg.
Hoinhalerteeitstille,menheroiskja.
–Sådekanjoseljedei?saho,lettoppglødd.–Defårsikkert einfinlitenferieavdet,iallefallavseglbåten,denervissti godstandno.
Mor,ogmorsisideavfamilien,kunnepengar.Alledei lengstesetninganefrådensidaavfamilienhandlaomøkonomi. Oppdrettslaksenhaddefyltoppbådekontoaneogspråket.
Einystillheitoppstod,menpåeinannanmåte.Stemningavar ikkjeliketyngd,oglydanefråTV-enbarliksomgjennomno, derhanførhaddeblittdempaitåkaavdetusagde.
–DuogHanna,då?samor.
Blikkavåremøttestrasktførhosågeinannanvegigjen.
–Ja?Kvadå?saeg.
–Hardefåttsnakkasaman?
–Jo,litt,saeg.–Kvatenkjerdu…?
–FortaldehoathoogTrymsersegomettereineigenplass åbu?
EglétsomegfølgdemedpåTV-en,forsøkteåskjuleatdet sokkimeg.Jomeireghaddetenktpåathoskulleovernatte heimenokredagar,jomeirhaddeeghåpadetbetyddeatdet varproblemmellomdei.
–Nei,detharhoikkjefortalt,saeg.–Mentrurduhopleier ådeleframtidsplananesinemedmeg,sånnutavdetblå?Kviforskullehodet?
Morløftahovudetfråstrikketøyetogsåggranskandepå megigjen.Eghøyrdeategvarfortverr,foraggressiv,sjølv omdetvarsnakkomnyansar,såmerkahoogsåendringa,ho haddeeitfinstemtindremåleapparatforsånt.
Detbleivelsånnnåreinharlevdeitlangtlivmedeinustabil galninginnpåseg.
–Ja,menskaldeikjøpenoko,då?Hardeirådtildet,påéi inntekt?spurdeeg,forhåpentlegmildareno.
–Neidå,dei…
Hostoppa,sågpåmegoglastrikketøyetfråsegifanget. Deretterkikkahosegutstudertrundtihuset.Førordaforlét munnenhennar,forstodegkvasomvillekomme.
–Deiskalfåflytteinnher,sahoogmøtteblikketmittfast, somomhovillekommunisereatdetikkjevarnokoådiskutere. –Deterforstortformegherno.
Egbleisitjandeognikke,klarteikkjeanna.
–Deterforstortfordeg,gjentokegholt.
–Ja?Tostoreetasjar,altformangerom…Egvilhanoko lite,nokoåbligammali.
Morplukkaoppstrikketøyetigjenogsetteiåtelje.
–Såegtenktejo…heldthofram.–Egtenkteat,sidandu ogSolveigbliribyen,at…
–Atdeifårdet?saeg.–Heilehuset?
–Deterikkjeenkeltfordeiåfinnenokosompassarøkonomiendeira.
–Nei.
–Difortenkteegågjeredetukomplisert.
–Javel?
–Ja,HannaogTrymfårhuset,saho.–Ogsåselmenaustet,ogja,båtane,ogsåfårdudetsombliravdet.
Eitstorthusmedsjøutsikt.Relativtgodtvedlikehaldegjennomåra.Verdtnokresmåmillionar,truleg.Oppmoteitskeivt ogfalleferdignaustognokrebåtar.
Egristapåhovudetogsa:
–Ja,mensågreitt,ryddig,enkelt.
–Ja?Såbradusynestdet,saho.
Hoverkaletta.Egreistemegfråsofaenoggjekk,mortrekte tilsegbeinaidetegpasserte.
–Eggårnedinaustetmitt,egdå,saeg,medtilkjemparo. –Gjerdet,du,kvitraho.–Egringjernårdetermat.
