Oppervlaktetechnieken maart 2013

oppervlaktetechnieken het vakblad voor de oppervlaktebehandelende industrieĂŤn

3

57e jaargang maart 2013 www.vom.nl

VOM Ledenvergadering: 28 mei

Thema Bedrijfsinrichting

Terugblik Graco Material Manufacturer Days Bedrijven: Van Aarsen, Blasteq, IMEK Coating, Kamp Coating Groep, NFB Coatings, Strabeko, Thielco Metal Coating oppervlaktetechnieken maart 2013

1

2

oppervlaktetechnieken maart 2013

inhoud maart 2013 26 Ruime lijn voor compacte laag Als werkstukken decimeters in plaats van centimeters groot zijn, en je wilt ook de wrijvingscoëfficiënt finetunen, dan is er maar één ding mooier dan je eigen Geomet®-lijn: twéé Geomet®-lijnen!

22 Pistool op de lakmarkt gericht houden Op 25 en 26 februari hield VOM-lid Graco voor het eerst de ‘Graco Material Manufacturer Days’. Achterliggende visie is dat verschillende ketenpartijen, zoals leveranciers van coatingbedrijven, gezamenlijk bijdragen aan het succes van de markt.

8 VOM-nieuws Diverse berichtgeving van het secretariaat.

14 Kort nieuws

Kamp Coating is naar eigen zeggen drukker met bezoek ontvangen dan met werk uitvoeren. Nu staat er een van Nederlands meest geavanceerde coatinglijnen.

40 Oplosmiddel als brandstof

Diverse berichtgeving uit de markt.

18 Een hal vol SurfaceTechnology (2)

33 Tonnages met de tiptoets

De internationale vakbeurs SurfaceTechnology is onderdeel van de Hannover Messe die dit jaar van 8 tot en met 12 april plaatsvindt.

42 Zuiveren en hergebruik van water

29 Kwaliteitsborging onderdelenreiniging

Doris Schulz, Schulz. Presse. Text Met een geautomatiseerde inline-controle en documentatie zijn de resultaten veel sneller beschikbaar, terwijl de procesbetrouwbaarheid aanzienlijk stijgt.

30 Installatie extra kritisch bekeken

Als een machinebouwer, zoals Van Aarsen te Panheel, een installatiebouwer in de arm heeft genomen voor zijn modernisering, is het dubbel spannend om te zien hoe dat is aangepakt.

36 Stralen met bákpoeder???

Straaltechnieken zijn er in allerlei soorten en maten, een opmerkelijke variant is stralen met bakpoeder.

38 Kwaliteit maak je met kwaliteit

Een opmerkelijk filmpje op de website van IMEK Coating te Helmond toont een rood harnas dat meegaat door de poedercoatlijn. Een interview met directeur Joost Hendriks.

Chris Berenbak, Hoofdzakelijk Het Tilburgse Strabeko won eens de VOM Borghardt Award met een energiebesparingsmaatregel, en op die ingeslagen weg is voortgegaan, nu met een droogstraler die deels op oplosmiddelemissie werkt!

Chris Berenbak, Hoofdzakelijk Sinds 2011 is het Brabantse NFB Coatings bezig met diverse investeringen in tal van processen, voor onder meer haar veeleisende klantenkring in de automotive. Een interessant onderdeel van het opschoningsproces betrof de vacuümverdamper.

44 De lekkages op het spoor

Thomas Preuß, Pressebüro Turmpresse Slechte installaties drijven de energiekosten voor de opwekking van perslucht onnodig hoog op; besparingen kunnen zelfs voor kleine installaties aanzienlijk zijn.

49 Terugblik: Schuin in de bocht

De maandelijkse column van eindredacteur Edward Uittenbroek.

Bij de voorpagina Nieuwe Geomet®-lijn bij Thielco Steel Solutions Group, een voorhoedebedrijf in de oppervlaktetechniek, voortgekomen uit VOM-lid Thielco Staalindustrie te Reuver. Agtos/DePloeg, Glasbeek en WMV realiseerden de voor de Benelux enige productielocatie voor deze onder licentie geproduceerde beschermlaag. Zie het artikel op pagina 26-28. oppervlaktetechnieken maart 2013

5

Dé vakbeurs voor de technische industriële branche

TIV Gorinchem 16, 17 en 18 april 2013 13.00 - 21.00 uur

Registreer u nu via www.evenementenhal.nl/tiv-go met onderstaand registratienummer en ontvang twee gratis entreebewijzen.

Bezoek gelijktijdig ook Roestvast Staaldagen Gorinchem.

7130001703

B E U R S A G E N D A T E C H N I S C H E V A K B E U R Z E N

Lak- en straaltechniek voor grote werkstukken

16, 17 en 18 april 2013

TIV GORINCHEM ROESTVAST

STAALDAGEN

Productprogramma:

16-17-18 April

• Voorbehandelingsinstallaties • Straalinstallaties • Natlak- en poedercoat• •

2013

VILO

installaties Zwaarlast transporttechniek Werkliften

16, 17 en 18 april 2013 ROESTVAST STAALDAGEN GORINCHEM

3, 4 en 5 september 2013

VILO HARDENBERG 3, 4 en 5 september 2013

METAVAK HARDENBERG

Graag ontwikkelen wij ook uw individuele oplossing!

3, 4 en 5 september 2013

Vraag de specialisten!

5, 6 en 7 november 2013

TIV HARDENBERG METAVAK EN GEBRUIKTE MACHINEVAK GORINCHEM

19, 20 en 21 november 2013

TIV VENRAY

VILO SLF Oberflächentechnik GmbH Grevener Landstr. 22-24 D-48268 Greven-Reckenfeld Tel.: +49(0)2575 97193-0 · Fax: -19 info@slf.eu · www.slf.eu

6

oppervlaktetechnieken maart 2013

68-11/12-4c-NL

www.slf.eu · info@slf.eu

19, 20 en 21 november 2013

VILO VENRAY

ast Noteer alv da n in uw age

www.evenementenhal.nl Ons evenement. UW MOMENT.

agenda maart NVVT Studiemiddag: Functional Coatings Lezingen- en contactmiddag van de Nederlandse Vereniging van Verf Technici 26 maart, Nieuwegein > www.NVVT-Nederland.nl

april Hannover Messe/Surface Technology Vakbeurs voor de industrie, inclusief hal voor oppervlaktebehandelingen 8-12 april, Hannover (D) > www.Hannover-Messe.de Roestvaststaaldagen Vakbeurs met ochtendseminars, Evenementenhal/2Blonds 16-18 april (18 april seminarochtend Oppervlaktebehandeling), Gorinchem > www.alurvs.nl Introductie Metaalkunde of Corrosiebeheersing Praktijkcursussen en verdiepende opleidingen metaal en corrosie, Hogeschool Utrecht, Centrum voor Natuur & Techniek Introductie Metaalkunde Start: donderdag 18 april 2013 10 bijeenkomsten, van 12.40 - 17.50 uur Introductie Corrosiebeheersing Start: donderdag 18 april 2013 10 bijeenkomsten, van 12.40 - 17.50 uur Cvntmaterials@hu.nl Zie ook de artikelserie in vakblad Oppervlaktetechnieken “Het geheim van de

smid” die in 2011-2012 gelopen heeft, www.Oppervlaktetechnieken.com/zoeken

Algemene Ledenvergadering VOM

VOM–Themabijeenkomst: Kwaliteitslabels Themabijeenkomst over Qualicoat, Qualanod, Qualisteelcoat en Qualideco 23 april, 13.30 uur, VOM, Nieuwegein secretariaat@vom.nl > www.VOM.nl

28 mei, 10.00 uur Aansluitend: VOM-Themabijeenkomst: Run ik mijn bedrijf goed? tel.: 030 - 630 03 90 secretariaat@vom.nl / www.VOM.nl

Workshop Flappeenen, Metal Finishing News Zie ook het artikel in vakblad Oppervlaktetechnieken van juni 2012, thema Beroepsopleidingen, “Techniek met impact”, p. 46-48, www.Oppervlaktetechnieken.com/archief 22 april, Oosterhout (bij Straaltechniek International) > www.mfn.li/workshop Workshop Shotpeenen, Metal Finishing News 23 april: Level 1 24 april: Level 2 25 april: Level 3 Oosterhout (bij Straaltechniek International) > www.mfn.li/workshop Coatings Innovatiedag Conferentie met onderzoekspitches, georganiseerd door verffabriekenkoepel VVVF en verftechnicivereniging NVVT 25 april, Evoluon Eindhoven > www.NVVT-Nederland.nl > www.VVVF.nl

mei 8th Aluminium Two Thousand Congress Congres over productie, gebruik en bescherming van aluminium, met bedrijfsbezoeken (‘technical tours’) en enkele workshops (zie onder) 14-18 mei, Milaan > www.aluminium2000.com Anodizing workshop Workshop aansluitend op het 8th Aluminium Two Thousand Congress, met Arthur W. Brace, auteur van ‘The Technology of Anodizing Aluminium’, georganiseerd door de Interall en American Anodizing Council 15 mei, Milaan > aluminium2000@interall.it Coating Pretreatment Workshop Workshop voor anodiseurs, coatingtechnici, productiemanagers en labmedewerkers over voorbehandeling van aluminium, trends en technologieën, aansluitend op het 8th Aluminium Two Thousand Congress 17 mei, Milaan > aluminium2000@interall.it

Kijk verder vooruit op www.oppervlaktetechnieken.com

Materials 2013: maakt de verborgen waarde van materialen zichtbaar!

Mikrocentrum organiseert op 4 en 5 juni de eerste editie van ‘Materials 2013, engineering & technology’ in conferentieoord Koningshof te Veldhoven, van 9.30 tot 17.00 uur. Dit nieuwe evenement is bedoeld voor iedereen die betrokken is bij de keuze, de directe toepassing, het aanbrengen en het (na-) bewerken van materialen. De ontwikkelingen op het gebied van materialen en materiaalbehandelingen zijn stormachtig, maar het vakgebied krijgt niet altijd de aandacht die het verdient.

Materials 2013 wil die verborgen waarde van materialen duide-

lijk zichtbaar maken.

Dit unieke kennis- en netwerkplatform brengt makers, bewerkers, toepassers en gebruikers bij elkaar. De toegang voor bezoekers is gratis, inschrijving vooraf gewenst via www. materialenbeurs.nl.

Exposanten kunnen kiezen uit verschillende standafmetingen.

Verder is er een compleet pakket van standbenodigheden en diverse communicatiemiddelen. Hiernaast zijn er nog verscheidene extra mogelijkheden voor sponsoring.

De aanmeldingen worden in volgorde van aanmelding verwerkt. Wie wil exposeren op Materials 2013, kan contact opnemen met Timo van Leent, tel. 040-2969922 of t.leent@mikrocentrum.nl.

oppervlaktetechnieken maart 2013

7

IFO-Nederland van start met kwaliteitslabels

Meer informatie over IFO is te vinden op www.ifo-nederland.nl. Een link naar elk van de kwaliteitslabels vindt u op de vernieuwde website van de VOM onder www.vom.nl/links.

★★★ EUROPEAN ALUMINIUM A S S O C I AT I O N

In Nederland gaat IFO de inspecties voor Qualicoat, Qualisteelcoat en Quala-

nod doen; dit zijn kwaliteitslabels voor respectievelijk het coaten van aluminium, het coaten van staal en het anodiseren van aluminium. Het zijn internationale kwaliteitslabels waarvan het beheer in Nederland berust bij de VISEM, Vereniging Industriële Spuit- en Moffelbedrijven, en de STANOD, Stichting Anodiseren.

Qualanod

ANODISERS A S S O C I AT I O N

Sinds januari dit jaar is IFO-Nederland opgericht en gevestigd in Culemborg.

Het is een zelfstandige dochteronderneming van IFO-Duitsland, het Institut für Oberflächentechnik, dat zich al sinds 1995 bezighoudt met het inspecteren en testen van metallische en niet-metallische lagen op alle soorten ondergronden. In Duitsland staat ook een laboratorium met de modernste apparatuur en gecertificeerd volgens ISO 17025.

De VISEM digitaal op stoom Sociale media zijn niet meer weg te denken en ook de VISEM heeft zich in de digitale wereld gestort. Natuurlijk was er al een website, www.visem.nl, en werd er al getwitterd door het @Visemmeisje, maar nu is de VISEM ook te vinden op LinkedIn en Facebook. Er is zelfs een eigen YouTube-kanaal geopend door de VISEM; daar is niet alleen het VISEM-promofilmpje

te bekijken, maar ook bedrijfsfilmpjes van leden en andere bedrijven die actief zijn in de poedercoatbranche. Als u zelf een toepasselijk filmpje heeft en dat geplaatst wilt hebben, neem dan contact op met de VISEM. Dat kan dus via de e-mail, Twitter @Visemmeisje, LinkedIn of Facebook. Bellen kan natuurlijk ook.

Alle links en informatie zijn te vinden op www.visem.nl.

LCA’s voor de bouw zeer urgent De VOM, de VISEM en de STANOD zijn bezig te inventariseren van welke oppervlaktebehandelingen de milieuprestatiegetallen in de nationale milieudatabase te wensen overlaten, omdat er niet gerekend wordt met de juiste gegevens.

Dit wordt met name voor de bouw zeer urgent, omdat sommige oppervlaktebehandelingen anders niet op de juiste manier meegerekend worden in de totale milieuprestatieberekening van een gebouw.

Volgens het laatste bouwbesluit moet met ingang van dit jaar voor alle nieuw te bouwen gebouwen die een gebruiksoppervlak hebben van meer dan 100 m2, een milieuprestatieberekening gemaakt worden. Deze wordt gemaakt op basis van LCA (Life Cycle Analysis)-waarden uit de nationale milieudatabase die beheerd wordt door de Stichting BouwKwaliteit (SBK). De nationale database is gevuld met productkaarten waarin een product omschreven wordt en de waarden van alle onderliggende onderdelen en processen samenkomen. Een gedeelte van deze productkaarten en onderliggende processen is voorzien van data die niet gevalideerd zijn. De LCA-waarden hiervan kunnen dus

heel gunstig of juist heel ongunstig zijn, maar zijn niet getoetst en derhalve niet betrouwbaar. Om de markt te stimuleren getoetste data aan te leveren, krijgen alle niet-getoetste waarden per 1 juli 2013 een opslag van 20% en eind van het jaar nog eens 10% waardoor deze ongunstiger uitkomen in de milieuprestatie. Het is dus zaak om ervoor te zorgen dat de juiste getallen in de database komen én dat deze gevalideerd worden, zodat er geen opslag gehanteerd wordt.

Momenteel moet er dus een milieuprestatieberekening gemaakt worden voor nieu-

we gebouwen; dit is vooral om ervaring op te doen en om de database gevuld te krijgen met correcte waarden. Aan de hand daarvan worden analyses gedaan en is het de bedoeling om eind 2014 grenswaarden vast te stellen. Op dat moment moeten nieuwe gebouwen aan een minimummilieuprestatie-eis voldoen. Ook zal het toepassingsgebied van de systematiek uitgebreid worden naar de renovatiesector en grond-, weg- en waterwerken.

Meer informatie is te vinden op www.nationalemilieudatabase.nl. oppervlaktetechnieken maart 2013

9

Identificatie tijdens oppervlaktebehandeling ALTEC industrial identification heeft daar diverse oplossingen voor. Vanaf de chemische voorbehandeling tot aan het eindproduct zijn uw producten te coderen. De Altec Paintcard is hier een schitterend voorbeeld van.

De card is uitermate straalbestendig en, dankzij het verwijderbare maskeer laminaat, ook na het lakken of coaten perfect leesbaar.

allesondercontrole.com

BYK. Glans- en kleurmeting.

Identificatie tijdens oppervlaktebehandeling lijkt een onmogelijke opgave.

NL 074 265 77 88 BE 053 80 97 54

14-02-13 14:30

4AdvOppT90x64_SpectMicro.indd 1

Ontlakken? www.ct-technics.nl

de Kunst van continuïteit ontlakken • reinigen • oppervlakte-behandeling

C&T adv210x74mm.indd 1

technics b.v.

24-10-11- Week 43 09:22

Laagdikte meetinstrumenten FMP10-40 serie De Basis modellen FMP 10-20 met 1-2 applicaties worden aangevuld door de flexibele en door de gebruiker zelf in te richten topklasse FMP30-40 instrumenten met tot wel 100 applicaties.

Kenmerken • Niet destructieve laagdiktemeting volgens de magneetinductieve en/ of wervelstroom methode. B.v. verf op alle metalen ondergronden, anodiseerlagen op aluminium, zink op staal en koper op plastic dragers.

• Groot en helder grafisch display in een volledig nieuwe, duurzame en schokbestendige behuizing.

• Gebruiksvriendelijk menu met veelzijdige evaluatie mogelijkheden.

• USB communicatie met PC, FMP 30-40 ook met printer.

• Brede selectie van meetsondes met innovatieve sonde technologie, voor hogere nauwkeurigheid en ruimer meetbereik.

Neem gerust contact op. Wij helpen u graagbij het oplossen van uw meet vraagstukken.

800 verschillende poedercoatings uit voorraad leverbaar.

Maatwerk: alle kleuren, alle hoeveelheden, geleverd in max. 10 werkdagen.

Specialiteit: Poedercoating voor verzinkt staal.

Geoptimaliseerde poedercoatings voor elke toepassing en applicatie.

Korte en betrouwbare levertijden.

Helmut Fischer Meettechniek B.V. Tarasconweg 10, 5627 GB Eindhoven Tel. +31 (0)40 248 22 55, www.helmutfischer.nl, netherlands@helmutfischer.com

Coating Thickness

Material Analysis

Microhardness

Material Testing

Wij leveren vanuit België en Nederland. www.hatwee.be • www.e-xpresso.be T +32 51 63 74 20 • F +32 51 63 75 20 • info@hatwee.be

oppervlaktetechnieken maart 2013

11

vom nieuws

VOM-directeur Paul ter Haar (r) feliciteert Gerrit Timmerij met het behaalde diploma Poedercoaten.

Een aantal nieuwe Right Line-serverkasten op een rij, die Eaton begin dit jaar noopten om met man en macht bij te schakelen.

Niet alleen de automatische piloot Op 15 februari werden bij Eaton in Hengelo (Ov) de dozen met slagroomgebak bezorgd, ter ere van het feit dat elf medewerkers de cursus Poedercoaten met succes hadden afgerond. Vakblad Oppervlaktetechnieken mocht meeproeven en optekenen waarom de cursus van belang was voor Eaton. “Je moet voorkomen dat je alleen op de automatische piloot bezig bent.”

“Alles wat klantspecifiek is daar zijn we goed in,” volgens Peter Schuurmans tijdens een korte rondleiding. Hij is momenteel manager mechanical engineering and work preparation en een van de deelnemers aan de cursus. Waar hij op doelt is dat het bedrijf zich bij de fabricage van de lage- en middenspanningschakelaars en serverkasten onderscheidt van het standaardaanbod op deze markt. Zoals de nieuwe Wright Line-serverkast die door het Amerikaanse moederbedrijf is ontwikkeld en met succes is geïntroduceerd in verschillende grote datacenters.

Dat hoogwaardige en veeleisende karakter straalt door tot in het poedercoatproces bij Eaton. “Er is hier best wel veel kennis aanwezig, maar we wilden toch nog een verbeterslag maken en tegelijkertijd het belang van kwaliteit en veiligheid nog eens benadrukken,” zegt Schuurmans daarover.

Die verdieping van de kennis was overigens niet de enige aanleiding om de cursus Poedercoaten (niveau 2) te organiseren. Medio 2012 kwamen de eerste proeforders binnen voor de Wright Line-serverkast, een grote order lag in het verschiet. “Wilden we die aantallen bij het poedercoaten kunnen verwerken dan zouden we meer mensen 12

oppervlaktetechnieken maart 2013

nodig hebben die het proces beheersten”, aldus Schuurmans. Dus werd er vanuit de plaatwerkafdeling een aantal operators gerekruteerd die bereid waren hun horizon te verbreden, voor het geval dat.

Wat gebeurt er in die black box?

En zo stortte zich in het najaar van 2012 een gemêleerd gezelschap van ervaren rotten en blanco nieuwkomers, aangevuld met enkele leidinggevenden van de plaatwerkafdeling als meelifters, zich elke maandagmiddag op de theoretische en praktische finesses van het poedercoaten.

In het voortraject was de leerstof in overleg met de docenten toegesneden op de behoeften van Eaton, om de aangeboden kennis zoveel mogelijk aan te laten sluiten op de dagelijkse praktijk. Met sterke accenten op thema’s als kwaliteit en veiligheid, zoals Schuurmans onderstreept. Veiligheid heeft binnen Eaton een hoge prioriteit en vormde daarom een apart onderdeel van de cursus.

“Volledig maatwerk,” geeft ook Hans Roskam aan, als docent verantwoordelijk voor het gedeelte over ontvetten en voorbehandelen. “Dus over stralen is niet gesproken, maar des te meer over de chemie van het ontvetten en voorbehandelen. Wat gebeurt er in die black box en waar is dat voor nodig?”, daar ging het volgens hem vooral om. En natuurlijk hoe de kwaliteit en efficiëntie van de verschillende processtappen kan worden bewaakt, zowel visueel als met behulp van tests. “Op welk moment moet je de juiste hoeveelheid chemicaliën toevoegen? Dat is cruciaal voor de werking van het proces.”

Op soortgelijke wijze werd ook het poedercoatgedeelte ingevuld, een materie die in zeven lessen uit de doeken werd gedaan door Alfred Stegeman. Van de bereiding van de poedercoatings als achtergrondinformatie tot de praktijk van het poedercoaten en de mogelijkheden om dit proces tot in de puntjes te beheersen.

“Er is een wereld opengegaan” Voor de ervaren rotten vormde de geboden leerstof een mooie opfriscursus. “Je moet voorkomen dat je alleen op routine opereert,” zoals Schuurmans aangeeft.

Hij spreekt in dat verband van ‘continu draagvlak creëren om kwaliteit en veiligheid te waarborgen’. Dat is in zijn ogen vol-

Voor het ontvetten, ijzerfosfateren en passiveren wordt bij Eaton gebruik gemaakt van een sproeilijn. Het poedercoaten vindt voor wat betreft de twee standaard ‘Eaton-kleuren’ (RAL 7035 en RAL 7001) plaats in twee automatische cabines met terugwinsysteem voor de overspray. Voor de overige wisselkleuren wordt gebruik gemaakt van een handmatige cabine.

Het poedercoaten wordt alleen ingezet voor de eigen producten, niet voor derden. Dat betekent dat de lijn niet volcontinu bezet is, maar dat biedt wel weer de flexibiliteit om pieken in de productie flexibel op te vangen, zoals bij de nieuwe Wright Line-serie. In totaal werken er bij Eaton in Hengelo 844 mensen.

Een deel van de poedercoatlijn, met twee automatische cabines en een handmatige cabine.

De ontvettings- en voorbehandelingslijn bij Eaton. Het gaat hier om een sproeilijn.

ledig geslaagd. “De mensen hebben veel doorgevraagd en op essentiële onderdelen is de materie nog eens stevig uitgediept.”

Het heeft naast een beter begrip van de achtergronden ook nuttige en praktische tips opgeleverd. Bijvoorbeeld over hoe de sproeikransen eruit moeten zien bij het ontvetten en voorbehandelen, om een maximaal sproeibereik te garanderen. “Als daar iets aan begint te haperen weet je dat het tijd is om onderhoud te plegen.”

Gerrit Timmerij is een van die oude rotten op het gebied van het poedercoaten. “Het is goed om nog eens uitgelegd te krijgen over het hoe en waarom, zodat je niet alleen op de automatische piloot bezig bent,” zo vat hij het nut van de cursus samen. “We zijn toch nog weer eens gewezen op zaken die een beetje op de achtergrond waren geraakt.” Hij is er bijvoorbeeld achter gekomen dat hij in het verleden met net iets teveel spanning heeft gespoten. “Nu hebben we een veel rustiger spuitbeeld en dat komt de kwaliteit ten goede.” Het sluit naadloos aan op wat Schuurmans daarover zegt. “We willen een beheerst

proces creëren, dan heb je de kwaliteit ook beter in de hand.” En dat niet alleen: “Een betere beheersing van het proces betekent ook een lager poederverbruik, al is het nog te vroeg om wat dat betreft harde cijfers te kunnen presenteren.”

Voor teamleiders Erwin Snippe en Hans Leupen van de plaatwerkafdeling waren de finesses van het poedercoaten nieuw.

“Heel leerzaam, er is een wereld opengegaan.” Beiden kunnen nu beter dan voorheen beoordelen of het werk op de poedercoatafdeling qua kwaliteit en kwantiteit voldoet aan de doelstellingen, en dat is voor een leidinggevende natuurlijk van belang.

“... daar profiteert de hele branche van” Nadat de examinatoren Henk van Uden (ontvetten en voorbehandelen) en Willem Buiel (poedercoaten) de kennis van de cursisten op hun waarde hadden getest, werden de diploma’s op 15 februari uitgereikt door VOM-directeur Paul ter Haar. Hij had er graag een ritje vanuit Nieuwegein

naar Hengelo voor over. “Een hoger niveau van kennis en kunde, daar profiteert de hele branche van,” zoals hij zijn gehoor voorhield.

De cursus is juist op tijd afgerond, blijkt achteraf. Na de proeforders volgde een definitieve opdracht voor de productie van 250 stuks van de Wright Line-serverkast.

“We hebben de eerste maanden van dit jaar met man en macht bij moeten schakelen om de aantallen op tijd af te kunnen leveren,” zoals Schuurmans vaststelt. “De extra mankracht die we nu in konden zetten is daarbij heel goed van pas gekomen.” tekst en foto’s: Jan Oonk, Oonk Tekstbureau voor Industrie en Techniek

Meer informatie Over de VOM-cursussen: secretariaat@VOM.nl tel. 030-6300390 www.Eaton.nl

Groepsfoto van alle geslaagde cursisten en betrokken docenten en examinatoren. Zevende van links is Peter Schuurmans.

oppervlaktetechnieken maart 2013

13

kort nieuws Reiter presenteert nieuwe Fanuc-lakspuitrobot P-50iB/10L Reiter GmbH + Co. KG Oberflächentechnik presenteerde als systeempartner van Fanuc Robotics tijdens de Surface in ’s-Hertogenbosch de nieuwste lakspuitrobot P-50iB/10L van Fanuc, in combinatie met het automatische pistool AGR-08 van Reiter. De nieuwe compacte lakspuitrobots P-50iB/15L en P-50iB/10L hebben een holhandgewricht en een binnen liggende slanggeleiding, zijn eenvoudig te reinigen en vermijden zo druppelvorming en vervuiling door lakresten.

Door het grote arbeidsbereik en de wandof plafondmontage kunnen ook grote werkstukken worden gelakt. De versie met lange arm P-50iB/10L heeft een bereik van 1,8 meter. Hoge bewegingssnelheden van de assen geven zeer goede cyclustijden en spuitbewegingen. De hoge nuttige belading tot 15 kg maakt het gebruik van allerlei lakspuitpistolen, applicatie- en supplementaire apparatuur mogelijk. Dankzij de compacte bouwwijze van de P-50iB kunnen ook ultra-compacte lakspuitcabines met gering lucht- en energieverbruik worden geconstrueerd. Door de montage tegen wand en/of plafond en de compacte robotbesturing kan er nog meer plaats worden bespaard. Montage van stuurventielen op

Fanuc Lakspuitrobot P-50iB/15 de arm J3, korte slanglengte, snelle reactietijden en minimaal lakverbruik besparen materiaal en verbeteren de kwaliteit.

Snelle bewegingen met heroriëntatie optimaliseren verder de kwaliteit en het lakverbruik. De P-50iB/15L (standaardtype) voor vloer-, wand- en plafondmontage heeft 15 kg nuttige draaglast en 1,4 m reikwijdte. P-50iB/10L (lange-armtype) voor vloer-, wand- en plafondmontage heeft 10 kg nuttige draaglast en 1,8 m

reikwijdte. De P-50iB-robots bieden explosieveiligheid naar CE-norm en zijn gecertificeerd naar ATEX Cat II 2 G en ATEX Cat II 2 D, en ook naar de Noord-Amerikaanse norm (Class I, II, III). Reiter biedt de gebruiker het complete prestatiepakket rondom de robot, inclusief de maakbaarheidsstudie door simulatie en technische testen, de complete applicatiesystemen met de montage, inbedrijfstelling, scholing en programmering.

Reiter GmbH + Co. KG, gevestigd in het Duitse Winnenden, is een gerenommeerde aanbieder van innovatieve automatische elektrostatische verfspuitinstallatie- en applicatietechniek in Europa, en heeft dochterondernemingen in Brazilië, GrootBrittannië, Oostenrijk, de Benelux en India.

Op maat gemaakte systemen voor klanten in de automobielindustrie, automobieltoelevering en de algemene industrie zijn haar sterke punten.

Meer informatie Reiter GmbH + Co. KG Oberflächentechnik Berglenstraße 23-25 D-71364 Winnenden tel.: +49 (0) 71 95 / 185 - 44 fax: +49 (0) 71 95 / 185 - 30 freiter@reiter-oft.de

Corrosiemechanismen en preventie Als specialist in kennisoverdracht op het gebied van corrosie en toegepaste metaalkunde introduceert Technotrans een uitgebreide, tiendelige modulaire cursusreeks voor corrosiebeheersing.

Door het volgen van de gehele opleiding beschikken deelnemers over de complete vakbekwaamheid rond het fenomeen corrosie. Ook kan men zelf een cursusprogramma samenstellen op basis van halve en eendaagse modulen en daarmee de opleiding geheel op zijn eigen werkpraktijk afstemmen. De opleiding wordt verzorgd op locaties in Nederland en Vlaanderen.

Corrosie kan het tot enorme functionele en productieverliezen leiden. Corrosie veroorzaakt schade en lekkages op plaatsen in installaties die soms zeer moeilijk bereikbaar zijn, of dwingt tot een ongeplande 14

oppervlaktetechnieken maart 2013

productiestop. Voorkomen is dus het motto. Corrosie kent echter vele verschijningsvormen en ontstaansmechanismen en is daardoor vaak moeilijk te herkennen en te begrijpen, laat staan te beheersen.

Er wordt wel gezegd dat corrosie al op de tekentafel ontstaat. Daarnaast doen fouten en onkunde zich voor bij onderhoud, isolatie, constructie, procesmodificaties, onjuiste materiaalkeuze of oppervlaktebehandeling, stilstand, afzettingen en microbiologisch gestimuleerde corrosie.

Om corrosie de baas te worden is veel kennis nodig. Daarom is het cursusprogramma van ‘Corrosiemechanismen en preventie’ zo omvangrijk. Wie heel veel wil weten van corrosie, volgt de hele cyclus.

Op basis van de eigen werkpraktijk kan men ook een keuze maken uit de verschillende modulen van hele en halve dagen.

De cursus is met name bestemd voor maintenance engineers, technical managers, process engineers, materials engineers, corrosion engineers en plant managers, werkzaam in de industrie of bij engineering- en adviesbureaus. Daarnaast is deze cursus ook interessant voor designers, productontwikkelaars, architecten en ingenieurs betrokken bij infrastructuurwerken en productontwerp.

Meer informatie Technotrans Institute for Technology Transfer bv Frans van der Kolk tel. 010-2341082 kolk@technotrans.nl www.technotrans.nl

Volautomatisch stralen van rupswielen Bij een fabrikant van wielen ten behoeve van rupsvoertuigen werd het straalproces handmatig uitgevoerd in een Normfinishdrukstraalcabine. Deze wielen worden na het stralen voorzien van een slijtvaste metallische deklaag. De uitdaging was nu om een meer constant straalresultaat, in dit geval ruwheid, te verkrijgen en de operationele kosten te verlagen. Daarom is Leering Hengelo benaderd voor het ontwikkelen van een installatie.

De inmiddels geleverde installatie is voorzien van een inloopsectie waar het wiel na plaatsing automatisch gepositioneerd wordt en een hoogtemeting plaatsvindt om het type wiel te bepalen.

Aansluitend wordt de toegangsdeur pneumatisch geopend en het wiel in de straalcabine getransporteerd. Hier wordt

Het loopwerk van een tank heeft het zowel in oorlogs- als in vredestijd zwaar te verduren. (archieffoto vakblad Oppervlaktetechnieken)

het wiel gekanteld, geroteerd en gestraald.

In eerste instantie wordt de schuine zijde gestraald en na kantelen van de straalnozzle de vlakke zijde zodat de straalhoek (=straalresultaat) overal gelijk is. Na het straalproces wordt het wiel afgeblazen en via een tweede pneumatische deur naar de uitloop-rollenbaan getransporteerd waarna de installatie gereed is voor het volgende proces. Het gehele proces is volautomatisch uitgevoerd en door de hoogtemeting kunnen zonder extra handelingen de verschillende wielen gestraald worden.

een constante bedrijfsmix is een cycloon met slijtvaste bekleding geplaatst. Om de diverse parameters zoals straaltijd, rotatiesnelheid, taktafstand enzovoort te kunnen instellen, is een Siemens-PLC met touchscreen ingebouwd. Het programma is voorzien van verschillende niveaus (operator, TD, programmeur).

Door toepassing van pneumatische deuren met een speciale verklemming en een volautomatische PLC-gestuurde filterreiniging wordt ruimschoots voldaan aan de ARBO, NER en CE.

De techniek

Het resultaat

Het straalproces verloopt volgens het drukstraalprincipe, waarbij de straalketel is voorzien van niveausensoren zodat er geen straalproces mogelijk is met te weinig straalmiddel. Voor het reinigen van het straalmiddel en verkrijgen van

Het gekozen en geleverde concept heeft geresulteerd in een aanzienlijke besparing aan operationele kosten – de besparing op mankosten is bijna 100%, men hoeft het wiel immers alleen op een rollenbaan te leggen en er weer af te halen – en in een constant straalresultaat, dus een beter eindproduct.

Engineering, productie, voorafname, plaatsing en service zijn volledig door Leering Hengelo gerealiseerd.

Meer informatie Leering Hengelo bv André Gaalman www.Leering.nl oppervlaktetechnieken maart 2013

15

kort nieuws Automatisch hefmobiel verovert de markt Wat doe je als je ineens rugklachten krijgt en niet meer goed kunt tillen? Natuurlijk, je vindt een automatisch hefmobiel uit!

Voor Herman van der Helm, directeur van zijn huidige bedrijf Tiller bv, een logische zaak een aantal jaren geleden. Inmiddels is het ontwikkeltraject van zijn apparaat achter de rug, kreeg ‘de markt’ in deze periode lucht van zijn uitvinding en is de Tiller®, zoals die nu als handelsnaam genoemd wordt, wereldwijd gepatenteerd en in productie genomen.

Er zijn er inmiddels al een honderdtal van verkocht; niet alleen in Nederland, maar ook zijn de eerste bestellingen al geleverd aan importeurs in acht Europese landen, Japan, Rusland, Korea en Australië. Matador bv in Helvoirt tekent voor de productie van dit handige apparaat. Grote bedrijven als KLM, TNO en Arbo’s hebben al grote belangstelling getoond in het kader van ‘Maatschappelijk verantwoord ondernemen’.

Kruising tussen een steekwagen en heftruck “Het is een kruising tussen een elektrisch aangedreven steekwagen en een lichte heftruck,” legt Herman van der Helm uit.

“Je kunt er zonder krachtinspanning van alles mee verplaatsen en tillen, zoals dozen, kisten, witgoed, glas, stempels, bouw-

16

oppervlaktetechnieken maart 2013

“Toen heb ik zelf maar een hefmobiel ontwikkeld, samen met mijn dochter Laura, die als industrieel productontwerper afstudeerde en een job zocht.”

Herman van der Helm en zijn dochter Laura, die afstudeerde op industrieel productontwerp, met hun uitvinding.

en andere materialen, horeca-apparatuur, motorblokken, winter/zomerbanden, vaten, pallets, winkelspullen, noem maar op. Met speciale hulpstukken is praktisch elke last op te tillen. Er zijn twee modellen: één tot maximaal 75 kg, die tot een hoogte van 1,10 meter kan optillen, en een model tot maximaal 120 kg, die tot 80 cm kan optillen. Je kunt hem als gewone steekwagen gebruiken; dan lopen de wielen gewoon vrij. In deze stand kunnen de wielen eventueel ook elektrisch worden aangedreven.

Schakel je echter het liftmechanisme in, dan blokkeren de aandrijfrollen – die meteen als rem fungeren – de wielen, en kun je de last veilig omhoog laten gaan en eenvoudig in balans houden. Dat de wielen blokkeren is belangrijk, anders zou de last onderuitgaan, wat gevaarlijk is. Laad je een bestelbus, dan kan hij na het laden zichzelf in de bestelbus tillen.”

Noodzakelijke uitvinding Als eigenaar van een reparatiebedrijf op velerlei gebied kwam Herman van der Helm vaak in aanraking met allerlei zaken en reparaties waar nogal wat inventiviteit en technisch inzicht voor nodig waren.

Doordat hij op een gegeven moment rugklachten kreeg, zocht hij in de markt naar een soort til- en verplaatsapparaat, waardoor hij zijn werkzaamheden in zijn bedrijf toch kon blijven voortzetten. “Dat apparaat vond ik helaas niet; ja, in Amerika zag ik een apparaat dat er op leek, maar dat was levensgevaarlijk omdat de last onderuit kon schieten,” aldus Van der Helm. “Toen heb ik zelf maar een hefmobiel ontwikkeld, samen met mijn dochter Laura, die als industrieel productontwerper afstudeerde en een job zocht. Na enkele prototypes en verschillende uitprobeersels kwamen we met een apparaat dat we Tiller noemden.

In 2010 won hij de eerste prijs in de uitvinderswedstrijd van het televisieprogramma ‘Bij ons in de BV’. Ik gebruik hem nu al enkele jaren zelf en heb geen rugklachten meer.”

Geen subsidie Van der Helm vervolgt: “We hebben hem momenteel wereldwijd voor twintig jaar gepatenteerd. Het patent is in alle landen goedgekeurd. Het patent zit ’m in het feit dat de aandrijfrollen de wielen blokkeren zodra je de lift inschakelt. Daardoor werken de aandrijfrollen ook als rem.

We hebben bij diverse instanties indertijd subsidie aangevraagd, maar de aanvraag werd niet gehonoreerd. Het apparaat zou te weinig nieuwigheden bevatten. Eigenlijk ook logisch, want de kern van de uitvinding, waar het eigenlijk om draait, wilden we in de aanvraagfase nog niet prijsgeven.

Achteraf denk ik: eigenlijk ook wel goed zo, want als je subsidie aanvraagt, ben je ook aan allerlei regeltjes gebonden. Nu konden we gewoon onze gang gaan en meteen zaken veranderen en aanpassen als dat nodig bleek.”

Marketing “Op dit moment is hij rijp om op grote schaal in de markt gezet te worden,” aldus Van der Helm. “De productie van het apparaat is geregeld, we hebben in Europa en wereldwijd dealers en importeurs zitten die de verkoop en de service doen, en ook de normeringen, zoals de CE-normering, zijn rond. Belangrijk is te melden dat alle onderdelen aan de Tiller universeel zijn en wereldwijd verkrijgbaar. We hoeven dus geen speciale onderdelen vanuit Nederland te verzenden; alles is ter plekke te koop. Matador in Helvoirt is de producent, maar distribueert deze ook als deel van zijn leveringsprogramma. Tenslotte heeft Matador een uitgebreid internationaal distributienetwerk, waarvan gebruik wordt gemaakt. Gezien de vele positieve reacties uit de markt, zijn we er vast van overtuigd een hefmobiel met elektrische aandrijving in de markt te hebben gezet die in vele bedrijven zijn toepassing vindt en die vele ruggen van medewerkers zal sparen… niet alleen tot groot genoegen van Arbo’s en Arbeidsinspecties, maar zeker ook van de bedrijven die hun arbeidsverzuim door dit apparaat aanzienlijk zullen zien dalen,” aldus een enthousiaste Herman van der Helm.

GrassAir presenteert nieuwe serie RLR15-40E De nieuwste serie RLR15-40E is door GrassAir ontwikkeld om te voldoen aan alle persluchteisen van de klant op een kleine vloeroppervlakte. De RLR15-40E compressoren bieden een complete installatie in één pakket. Deze serie compressoren is leverbaar van 11 tot en met 30 kW, met opties als geïntegreerde koeldroger, frequentieregeling, ingebouwde filtratie en opgebouwd op ketel.

GrassAir Compressoren richt zich op continue ontwikkeling van haar producten en diensten om te kunnen voldoen aan de steeds veranderende eisen van de markt en de behoeften van de klant. De nieuwe RLR15-40E schroefcompressoren zijn ontwikkeld als een efficiënte en betrouwbare oplossing voor toepassing op verschillende terreinen, waaronder automotive, metaalindustrie, assemblage, meubel-, textiel-, en plasticindustrie en spuiterijen.

Voordelen De RLR15-40E compressoren zijn uitgerust met directe aandrijving, zodat er geen energieverlies optreedt zoals bij v-snaarof tandwielaandrijving het geval is. De vernieuwde koeling zorgt voor verbeterde koellucht-stroming, lagere werktemperaturen en efficiënte motor- en converterkoeling, waardoor lange levensduur van alle componenten wordt gewaarborgd.

De RLR15-40 is een plug-and-play compressor. Door de vorkheftruck-gaten kan de machine gemakkelijk op zijn plaats gezet worden. De nieuwe serie kan ook af fabriek worden opgebouwd op een persluchtketel (tot en met 22kW). Er is geen uitgebreide installatie van alle componenten nodig; het is een alles-in-één-pakket.

Hiermee wordt de installatiekosten voor een nieuwe installatie drastisch verlaagd.

De optioneel ingebouwde koeldroger zorgt voor droge perslucht waardoor corrosie van leidingnet, gereedschap en machines worden voorkomen. Door de optionele ingebouwde filtratie worden olie- en stofdeeltjes verwijderd waardoor verontreiniging en schade aan het eindproduct worden geminimaliseerd.

Energiebesparing Het energieverbruik van een persluchtinstallatie vertegenwoordigt circa 77% van de exploitatiekosten. De RLR15-40E is verkrijgbaar met ingebouwde frequentieregeling, waardoor tot 30% op de energiekosten bespaard kan worden. Daarnaast is ook warmteterugwinning beschikbaar, zodat de energiekosten nog verder verlaagd kunnen worden.

Over GrassAir Compressoren BV Meer dan 150 jaar geleden legde Willem Grasso het fundament voor het huidige GrassAir. Vanaf 1975 is GrassAir Compressoren bv centraal gevestigd in Oss. GrassAir is totaalleverancier van oliegesmeerde en olievrije zuiger- en schroefcompressoren, luchtconditionering, regelsystemen en AIRnet. GrassAir bestaat uit een team van gemotiveerde professionals, die geloven in een totaaloplossing. GrassAir biedt advies, installatie, service en onderhoud volledig in eigen beheer.

Meer informatie Tim van Heeswijk, Business Line Manager GrassAir Compressoren bv tel. 0412-664127 tvanheeswijk@grassair.nl

Meer informatie www.tiller.eu

oppervlaktetechnieken maart 2013

17

Machines in werking in de hal SurfaceTechnology bij een eerdere Hannover Messe. (Archieffoto vakblad Oppervlaktetechnieken)

8-12 april Hannover Messe met SurfaceTechnology: internationaal leidende beurs voor oppervlaktetechniek met als thema geïntegreerde industrie

Een hal vol Surfa SurfaceTechnology, de belangrijkste internationale beurs voor de oppervlaktetechniek, is onderdeel van de Hannover Messe die dit jaar van 8 tot en met 12 april plaatsvindt. De vakbeurs is de ideale omgeving voor de toepassings- en oplossingsgerichte presentatie van innovatieve producten en technologieën. Van voorbehandeling tot lak- en galvanotechniek zijn alle gebieden present die nodig zijn voor de productie van een coating en oppervlaktebehandeling.

Hoofdthema van de beurs is geïntegreerde industrie.

De vakbeurs is de belangrijkste marktplaats voor inkopers, beslissers en investeerders in de oppervlaktetechniek.

Getoond worden geïntegreerde systemen en huidige trends in de nanotechnologie.

Het materiaal- en branche-overstijgende beursconcept biedt exposanten de ideale setting voor hun innovatieve reinigingsen voorbehandelingsmethodes, efficiënte coatingprocessen en de nieuwste ontwikkelingen in de lak- en galvano-industrie en in de industriële plasma-oppervlaktetechniek.

Hieronder volgen enkele onderdelen waaruit de Hannover Messe SurfaceTechnology in hal 3 is opgebouwd. In de januari-editie (p. 21) is al melding gemaakt van het Praktijkpark.

18

oppervlaktetechnieken maart 2013

Welt der Oberfläche

In ‘Welt der Oberfläche’, de gemeenschappelijke stand van het Zentralverband Oberflächentechnik e.V. (ZVO), wacht bezoekers de gehele bandbreedte van de elektrochemie – variërend van leveranciers van ruwe chemie en proceschemie tot fabrikanten van componenten en zowel industriële als looncoaters. Zonder twijfel is de industrie vooral gericht op milieuvriendelijke processen, waarin energie- of waterbesparing domineren.

Bovendien is de trend waarneembaar om processen en voorzorgsmaatregelen te treffen waarmee galvanische baden gedurende langere tijd de afzetting van constante laageigenschappen mogelijk maken, met zo min mogelijk afval – ook dat ondersteunt de zorgvuldige omgang

met hulpbronnen. Nieuwe elektrochemische processen zijn binnen afzienbare tijd dringend nodig, om elektrische voertuigen van de toekomst te ontwikkelen.

Door elektrochemische processen zetten brandstofcellen de chemische energie van hun brandstof waterstof direct om in elektrische stroom en zijn ze, omdat ze alleen waterdamp vrijgeven, een schone energiebron. Elektrochemische processen zijn ook van cruciaal belang om een betere energie-opslag door middel van batterijen te realiseren.

Gemeenschappelijke stand SurfPlanet

Ingebed in de internationale vakbeurs SurfaceTechnology is SurfPlanet: sinds jaren het centrale communicatie- en informatiecentrum voor plasma-oppervlaktetechniek op de Hannover Messe.

Het paviljoen biedt nationale en internationale bedrijven in de industrie op een centraal punt van deze beurs een ideale gelegenheid om het rendement en het potentieel van hun innovaties en producten te laten zien.

Bekende bedrijven, instellingen en netwerken als dragers van knowhow van de

De speerpunten van de beurs in een oogopslag Technologietrends, Meet-, test- en analyse-apparatuur Reiniging en voorbehandeling

Laktechniek

- straaltechniek - nat reinigen - plasmavoorbehandeling

- natlak en poederlak - lakken, emailleren, coaten - laksystemen - applicaties en processen

Galvanotechniek

Industriële plasma-oppervlaktetechniek

- systemen en toebehoren - chemische en elektrolytische plating - chemicaliën - applicaties en processen

- PVD- en CVD-systemen - plasmanitrering - plasmapolymerisatie - activering van kunststofoppervlakken

Overige systemen

Diensten

- automatiserings- en behandelingstechniek - milieubeschermende en speciale systemen

aceTechnology (2) ‘plasma-oppervlaktetechniekindustrie’ die hier aanwezig zijn, tonen ook geheel nieuwe technologische benaderingen en vormen daarmee een belangrijke brug tussen het bedrijfsleven en de academische wereld. Naast een actieve aanwezigheid op beurzen en tentoonstellingen biedt dit innovatieve beursconcept bezoekers en exposanten een gevarieerde en ontspannen sfeer om hier efficiënt en succesvol technische vakdiscussies te voeren.

Bedrijven die zich onder de knowhowdragers van de plasma-oppervlakte-industrie scharen en willen profiteren van de diensten en voordelen van een collectieve stand als SurfPlanet, kunnen op de Hannover Messe niet ontbreken en vinden meer informatie op www.runkom.de.

Gemeenschappelijke stand Oppervlaktetechniek van de VDMA

Energiebesparing is een belangrijk onderwerp van de beurs en zal op deze gemeenschappelijke stand duidelijk worden gepresenteerd. Bedrijven in de laktechniek, straaltechniek en industriële plasma-oppervlaktetechnologie tonen nieuwe manieren om hulpbron- en energieverbruik te optimaliseren en moderne methoden van milieuvriendelijke oppervlaktebehan-

deling. De vakafdeling Oppervlaktetechniek van de VDMA (informatiecentrum van de Duitse machine- en installatiebouw) coördineert de gezamenlijke stand en is de centrale contactpersoon.

Forum SurfaceTechnology

Een hoogtepunt van de beurs is het Forum SurfaceTechnology. Experts houden dagelijks lezingen over de speerpuntthema’s galvanotechniek, laktechniek en industriële plasma-oppervlaktetechnologie en bieden informatie over nieuwe ontwikkelingen in onderzoek en industrie.

Glas en keramiek

Shotpeening of gritstralen is een gevestigde methode in de metaalbewerking. Met deze behandeling kan de levensduur van hoogbelaste onderdelen aanzienlijk worden verlengd. Het stralen voorkomt het ontstaan en uitbreiden van scheuren aan en onder de oppervlakte. “Onze studies in de afgelopen jaren hebben laten zien dat een hoge-drukspanning van meer dan een Gigapascal (GPa) ook kan worden gebruikt bij broze keramiek, wanneer men specifieke voorwaarden voor shotpeening in acht neemt,” zegt dr. Wulf Pfeiffer, hoofd van de businessunit Proces- en materiaal-

evaluatie en van de groep Microstructuur en schade-analyse aan het FraunhoferInstitut für Werkstoffmechanik (IWM) in Freiburg. Glas staat enerzijds bekend als broos en breekbaar materiaal. Anderzijds is het onmisbaar in vele toepassingen. Zo heeft het Leibniz-Institut für Neue Materialien (INM, Saarbrücken) onderzoek uitgevoerd naar de sterkte van glas, dat werd gesteund door de Arbeitsgemeinschaft industrieller Forschungsvereinigungen (AiF, Köln) en de Hüttentechnischen Vereinigung der Deutschen Glasindustrie (HVG, Frankfurt am Main). “Ons project heeft als doel sterkteverhogende sol-gelcoatings op glas te ontwikkelen en de mechanismen op te helderen die verantwoordelijk zijn voor de toename in kracht,” zegt dr. Martin Amlung, wetenschappelijk medewerker van het programmagebied ‘Optische materialen’ bij het INM.

Kunststoffen

Naast de bekleding van metalen behoort ook het oppervlakteontwerp van kunststoffen in hun vele vormen tot de voornaamste taken van de moderne oppervlaktetechnologie. Zo worden aan het thema ‘coating van kunststoffen’ acht lezingen gewijd. In het algemeen geldt › oppervlaktetechnieken maart 2013

19

Volop te bespreken en te bekijken op de vakbeurs. (archieffoto vakblad Oppervlaktetechnieken) › voor alle ondergronden: nanocoatings winnen steeds meer aan betekenis en belang. Bovendien bestaan deze lagen vaak uit kunststof. Zo kunnen slechts een paar nanometer (miljoenste van een millimeter) dunne polymeerfilms het uiterlijk van oppervlakken en belangrijke gebruikseigenschappen van materialen aanzienlijk veranderen. De eigenschappen kunnen zelfs willekeurig heen en terug worden geschakeld: een laag kan afhankelijk van zijn schakeltoestand bijvoorbeeld water afstoten of juist opnemen, dus hydrofoob of hydrofiel zijn. Om dergelijke lagen te produceren, worden twee verschillende polymeren met een uiteinde vast aan de drager gebonden, zodat ze zich – afhankelijk van de externe omstandigheden – op moleculair niveau afwisselend op het oppervlak ophopen. Daarmee worden dus door een zeer dunne oppervlaktelaag de eigenschappen van het ene of andere materiaal bepaald. Het schakelproces kan worden geactiveerd door externe factoren zoals bepaalde oplosmiddelen, pH-waarde of temperatuur, en veroorzaakt de puur fysieke herschikking van de moleculen.

Elke dag zullen er korte lezingen zijn over uiteenlopende onderwerpen. (archieffoto vakblad Oppervlaktetechnieken) en slijtvastere coatings vereist. Een relatief nieuwe ontwikkeling in deze richting is de depositie door middel van reactieve magnetronsputteringprocessen met grafietobjecten. De nieuwste stand der techniek wat betreft ‘DLC-coatings voor gladde oppervlakken’ zal dr. Jochen Brand van het Fraunhofer-Institut für Schicht- und Oberflächentechnik (IST, Braunschweig) bespreken.

Hout

Acht lezingen over ‘Coating van hout’ vormen een ander hoogtepunt. Houtgebaseerde materialen hebben een lange traditie, toch wordt hun coating met de modernste methoden steeds vernieuwd.

Aan de eerste voorwaarde voor een goede coating wordt steeds vaker door een plasmavoorbehandeling voldaan. Atmosferische-drukplasmabronnen produceren een open, vrij toegankelijk plasma en maken daardoor een in de productielijnen geïn-

tegreerde activering mogelijk, die wordt gebruikt ter voorbereiding van lijmen, lakken en bedrukken. Tot dusverre werd deze voorbehandeling alleen buiten de productielijn gerealiseerd, in kostbare lage-druksystemen. “We zijn erin geslaagd om de plasmabronnen in compacte opstellingen zo te combineren dat elke gewenste behandelingsbreedte mogelijk is,” zegt dr. Klaus Gerstenberg, bedrijfsleider van Tigres Dr. Gerstenberg GmbH (Rellingen). Daarbij wordt het plasma niet zoals gebruikelijk met een thermische lichtboog gegenereerd, maar met een gecontroleerde elektrische ontlading, zodat bij temperatuurgevoelige substraten als hout geen verhitting optreedt. Dit thema zal expert Gerstenberg in zijn presentatie ‘Atmosferische-drukplasmabehandeling van houtoppervlakken’ verdiepen. Ook andere spannende lezingen zijn deze dag te verwachten, onder meer over ‘poedercoaten van houtmaterialen’ en ‘coating van houten onderdelen met roboticatechniek’. ‹

Metaal

Diverse lezingen behandelen het hele spectrum van hedendaagse metaalcoatings. Een mogelijkheid van metaalcoating zijn de zogenaamde Diamondlike-Carbon-coatings (DLC), die veel interessante en bijzondere eigenschappen combineren, zoals bijvoorbeeld hoge hardheid, slijtvastheid en lage wrijving. In veel industriële toepassingen worden DLCcoatings reeds toegepast, bijvoorbeeld in de automobielindustrie, in de machinebouw en in werktuigen. Industrieel worden DLC-coatings meestal geproduceerd door PACVD-processen (Plasma Assisted Chemical Vapor Deposition). Voor verdere prestatieverbeteringen zijn nog hardere 20

oppervlaktetechnieken maart 2013

Meer informatie De Hannover Messe / SurfaceTechnology wordt gehouden van 8 tot en met 12 april in het beurscomplex Hannover Messe (D).

In januari was al melding gemaakt van het Praktijkpark (p. 21). In latere edities komt vakblad Oppervlaktetechnieken nog terug op deze belangrijke vakbeurs.

Hannover Consultancy bv Nederlandse vertegenwoordiging van de Deutsche Messe AG Victor Koppelaar tel.: 0184-693050 info@hf-netherlands.com www.hf-netherlands.com

Thema Bedrijfsinrichting nieuw vom-lid De accuspuit X-Force leent zich goed voor spot repair met heavy duty protective coatings op locatie.

Graco Material Manufacturer Days: samenwerken door van elkaar te weten wat je doet

Pistool op de lakmarkt gericht houden Op 25 en 26 februari hield VOM-lid Graco voor het eerst de Graco Material Manufacturer Days. Achterliggende visie is dat verschillende ketenpartijen, zoals in dit geval leveranciers van coatingbedrijven, gezamenlijk bijdragen aan het succes van de markt. Goede apparatuur en goed lakmateriaal kunnen alleen in onderlinge afstemming tot een goed lakresultaat leiden. Om spuiterijen en mobiele conserveerders optimaal van dienst te kunnen zijn, is het dan goed elkaars mogelijkheden en veldervaringen te kennen.

“We willen de band met de materials manufacturers versterken, vandaar dit evenement,” zo opende Bart Clerx het evenement. Met die materiaalproducenten bedoelde hij de lakfabrieken. “Wat kunnen we doen voor materials manufacturers: drie tot vier procent van onze omzet van een miljard dollar gaat naar engineering.

De ontwerpafdeling heeft dus veel middelen om te investeren in nieuwe ontwik22

oppervlaktetechnieken maart 2013

keling. Elk jaar komt Graco met nieuwe producten. We kunnen die ontwikkelingen samen doen met de materials manufacturers.” Als mooi voorbeeldje noemde Clerx de Noise Vibration Hardness, een maat voor de geluiddemping van casco’s die in de automotive aangehouden wordt.

“Ze vullen dus de holtes in de body. Het materiaal dat geïnjecteerd wordt, zet uit tijdens de thermische behandeling in de

oven. Een chemieproducent wilde een schuim maken dat je kan injecteren. Maar de benodigde injectieapparatuur was heel groot, daar kun je deze zaal mee volzetten,” sprak hij beeldend. “We hebben samen met die chemieleverancier een robotsysteem gelanceerd dat het vanaf een roterende arm injecteert.”

Online oriënteren en leren

Opleidingen worden ook aangeboden, en geheel in de geest van de tijd met online modules in de welbekende moodlelesomgeving voor online leren. Iedereen kan gratis inloggen door een eigen wachtwoord aan te maken. De Graco Online Training tooltjes omvatten informatieve modules en YouTube-filmpjes, bijvoorbeeld over hoe je pompen uit elkaar haalt, welke spuittechnologie je allemaal kunt gebruiken, enzovoort. Ook video’s van de

Directe kennisuitwisseling, producten direct uitleverbaar Organisator Bart Clerx, chemical engineer en lid van het productmarketingteam van Graco, vatte de doelstellingen als volgt samen: “We willen meer samenwerken met de Material Manufacturers, vandaar het idee van meer kennisuitwisseling. Dat kan mooi op dit congres.” De Material Manufacturers zijn de lakfabrikanten, en aangezien de contacten normaal gesproken via de distributeurs verlopen en Graco zelf op de achtergrond aanwezig is, werd een keer deze brug geslagen.

De Manufacturer’s Days waren meteen een ideale gelegenheid om de nieuwe vestiging in Maasmechelen (B) te etaleren.

Met ruim zeven miljoen euro aan spuiten in “de pijplijn” bij distributeurs en het dubbele in opslag om direct uit te leve-

distributeurs staan erop, soms zelfs met de eindgebruikers en dat is “a lot of fun to see,” werd iedereen vast in de stemming gebracht.

ren, heeft Graco zijn arsenaal schietklaar. De rondleiding door het indrukwekkende complex toonde de exacte voorraadbeheer- en uitleverlogistiek. Ook werd een kijkje genomen bij de testafdeling, want er gaat niets de deur uit voordat driedubbel zeker gesteld is dat het goed werkt. Apparatuur die het zwaar voor zijn kiezen gehad heeft, kan weer in topconditie gebracht worden op de serviceafdeling: een verassend klein straatje te midden van de immense magazijnstellingen.

Uiteraard was dit staaltje doorlooporganisatie opgenomen in de rondleiding, maar het mooiste vonden de deelnemers natuurlijk de praktijkruimten waar de touchscreens, handspuiten en verfblikken rijkelijk aangeroerd werden.

De pistoolafstelling wordt gedemonstreerd. Professioneel spuiten moet je in de vingers hebben.

Maar spuiten leer je niet vanaf een schermpje, hoewel er wel steeds meer schermwerk aan te pas komt, zoals in de praktijkruimtes bleek.

Apllicatietechniek in de vingers hebben

Tijdens de praktijksessies kwamen wat zaken terug die in de voordrachten ook aan de orde waren gekomen. Er is een verschil in statische en dynamische druk: zo gauw de verf door de slang loopt, moet je nog even checken of de spuitdruk binnen de bandbreedte valt. Een absolute trekker was de slangloze accuspuit, waarmee op een acculading ongeveer 3,5 liter verf te spuiten is. Als vuistregel werd de imperiale maat ‘gallon’ maar even aangehouden (let wel: dit is de Amerikaanse US gallon van 3,785 liter. De Engelse Imperial gallon van 4,55 liter is sinds 1 januari 2000 geen officiële inhoudsmaat meer – red.).

Het was aan het gezwaai wel eens te zien wie nog nooit een spuit had vastgehou-

den, maar over het algemeen werden er mooie baantjes getrokken. Vooral de verfontwikkelaars die zelf een hoop testen doen, konden hierbij ‘rechte voren trekken’, om er maar een landbouwterm bij te halen. Waarmee we direct bij een van de veeleisende afzetgebieden belanden waar

Bart Clerx en Albert Cecinati spreken de ruim zestig deelnemers toe op de eerste Graco Material Manufacturer’s Days.

coatingtechniek wordt ingezet, namelijk landbouwmachines. Andere applicatievelden zijn pijpleidingsystemen waar bijvoorbeeld solid epoxies de basis van de bescherming vormen. Een deelnemer die in de aerospace coatings werkte wist óók wel van veeleisende specificaties waaraan het flinterdunne deklaagje moet voldoen.

Daar komt de opkomst van de composietmarkt bij, waarin de coatingtechniek natuurlijk méé moet. Andere recent bijgekomen markten waar de apparatuur inmiddels steeds vaker terechtkomt, zijn brandwerende isolatie, plafonds, waterdichte deklagen, en in het algemeen bedrijfsvloeronderhoud.

Elektrostaat zonder elektrische aansluiting

Dan is het dus goed om de applicatietechniek ook op de voet te volgen. Een deelnemer was aangenaam verrast te horen dat › oppervlaktetechnieken maart 2013

23

Thema Bedrijfsinrichting Graco:

Graco is in 1926 opgericht als smeermiddelenproducent en heeft zijn hoofdvestiging in Minneapolis (VS).

De 2.200 medewerkers richten zich op productontwikkeling, productie en distributie richting dertigduizend onafhankelijke distributeurs in de segmenten Industrial Production (bijvoorbeeld dubbelmembraanpompen), Fluid Technology (sealers en lijmen), Fast Set coatings (apparatuur voor sneldrogende coatings), en Contractor Equipment voor bijvoorbeeld de huizenonderhoudsmarkt en vloercoatings. Distributeurs zijn vrij ook andere merken te voeren.

In 1948 werd de eerste spuitapparatuur op de markt gebracht. De eerste keer dat airless spuitende contractors een Graco in handen hadden, was in 1965 op dia. In 2012 werd in 125 landen gezamenlijk ruim een miljard dollar omzet gerealiseerd: een groei van dertien procent ten opzichte van 2011. Twee tot drie procent hiervan wordt in engineering van te ontwikkelen innovaties gestoken.

Het distributiecentrum voor continentaal Noordwest Europa is in het Belgische Maasmechelen gevestigd.

De telefoon wordt er in ruim twintig talen aangenomen, vermoedelijk een landelijk record.

In april 2012 werd Gema overgenomen van de ITW groep, zodat ook in de poedercoatmarkt een voet aan de grond is verkregen.

Eindklanten hebben direct contact met het distributienetwerk. Graco verkoopt niet direct aan eindgebruikers, zelfs niet aan Original Equipment Manufacturers zoals autofabrieken.

De Graco-filosofie resulteert in de volgende kernpunten: - focus op wereldwijde productstandaard; - wereldwijd beschikbaar; - vier weken doorlooptijd vanaf productie tot aankomst bij de distributeur; - modulair ontwerpen; - makkelijke toegang tot reserveonderdelen.

24

oppervlaktetechnieken maart 2013

Allan Jones bij een van de grotere apparaten, waarbij de tiptoetsbediening de huidige stand der techniek in de verfverwerking aangeeft.

› er een atomising elektrostaat beschikbaar is, die een goede verneveling met een effectieve elektrostatische werking combineert. Voor pijpleidingen ben je anders een hoop overspray kwijt. Een fraaie oplossing werd gepresenteerd voor het dilemma dat kortere elektrostaatpistolen ergonomischer in de hand liggen, maar meer lak op de handschoen laten belanden. Met twee metalen strips wordt een elektrisch veld van 40.000 volt opgewekt vlak achter de spuittip, waardoor de lak niet meer de neiging heeft op de geaarde spuiter terug te slaan. Het verhoogt daarmee ook de transfer efficiency met ongeveer een tiende. Iemand merkte op dat je het nog altijd in je gezicht kunt krijgen als je schuin omhoog moet spuiten. Op de zwaartekracht heeft Graco inderdaad nog niets gevonden, maar de eerste stap is vast gezet. Andere ergonomische aspecten zijn het pistoolgewicht en de trekkerweerstand. Het probleem van het kleine en lastig met dikke werkhandschoenen te bedienen tiptoetsscherm achterop het pistool is ondervangen met knoppen ter linker- en rechterzijde vlak boven de handgreep. Hiermee kunnen de lucht-

dosering en de vernevelaar, de atomiser, gereguleerd worden.

Verbeterde luchtondersteunde airless pistolen leveren een tiende meer transferefficiency. Maar wellicht de aardigste recente ontwikkeling die gepresenteerd werd, was een elektrostaat die zonder

Wilco Danen laat wat spuiten en onderdelen rondgaan tijdens de parallelsessie Metal Finishing.

Het testen van de apparatuur voordat deze zijn weg naar de distributeur vindt.

De apparaten worden uitsluitend via distributeurs op de markt gebracht.

stroomdraad wekt en ook geen accu heeft.

Een turbine wordt door de aangevoerde perslucht aangedreven en wekt in het pistool zelf de stroom op. Van 15 volt wordt in een cascadetrafo 18.000 volt gemaakt.

Een chemicaliënleverancier merkte op dat de luchtlijn wel geaard moet zijn, iets dat direct beaamd werd door de spreker.

Albert Cecinati geef tijdens de parallelsessie Fast set, over snelhardende laksystemen, een overzicht van de mogelijkheden.

Spuitpakket voor het manusjevan-alles

Tijdens een presentatie werd het concept van de Spray Package vertoond: een gevarieerde set spuitbenodigdheden waarmee je tal van coatingvraagstukken in het veld te lijf kunt gaan.

De sealed piston pump kwam aan de orde: een plunjerpomp die beter bestand is tegen sterk slijtende lakken. Er kwam volop bijval vanuit de groep voor deze aanpassing, die bijvoorbeeld bij zinksilicaten zijn waarde bewijst.

Een ander technisch handigheidje is de Agitator Speed Controller die schuimvorming voorkomt bij het oproeren, ook als het resterende volume in het blik wat lager wordt in de loop van het spuitproces.

In de slotdiscussie, toen iedereen een zeer leerzame en interactieve ochtend en middag achter de rug had, werden nog enkele discussiepunten doorgenomen. De tweedehandsmarkt bijvoorbeeld, waarin de kans dat er fit-for-purpose – dus geschikt voor het beoogde doel – gehandeld wordt, kleiner kan zijn. Overal is weer een

oplossing voor, maar het vergt een ter zake kundige distributeur om een fit-forpurpose-voorstel te doen en navenant te kunnen leveren. Iemand merkte op dat het belang van goed onderhoud van de apparatuur duidelijk naar voren kwam.

Daar kun je dus eerst naar vragen als e en applicateur problemen heeft met de verf of de apparatuur. Een andere deelnemer vond het een erg handige ontdekking dat die filmpjes op de trainingswebsite staan. ‹

Meer informatie Regelmatig stelt Graco de hoofdvestiging open voor vakgenoten, voor informatiesessies en voor trainingen. De vestiging ging in 2009 open, trok in 2010 2.600 bezoekers en in 2012 al 4.500.

Graco-apparatuur is verkrijgbaar via de distributeurs.

Graco European Headquarters bvba Maasmechelen www.Graco.com oppervlaktetechnieken maart 2013

25

Thema Bedrijfsinrichting Thielco Steel Solutions Group gekenmerkt door in goed Nederlands: Innovationsfreude

Ruime lijn voor com Michèl Jacobi (Thielco Metal Coating bv) en Christoph Bresler (WMV Apparatebau GmbH) voor de Glasbeek-oven waar de Geomet®-deklaag ingebrand wordt.

Een werpstraler is niets nieuws, maar het goed raken van alle producten die in vlakke korven doorgevoerd worden, was een stukje procesoptimalisatie voor gevorderden.

In april 2009 haalde Thielco Steel Solutions Group te Reuver al vakblad Oppervlaktetechnieken met een lamellaire compacte corrosiebestendige deklaag. Deze wordt bijvoorbeeld in de automotive toegepast, op schroefjes en moertjes. Maar als we in decimeters gaan werken in plaats van centimeters, en als we ook de wrijvingscoëfficiënt willen finetunen, dan is er maar één ding mooier dan je eigen Geomet®-lijn: twéé Geomet®-lijnen!

Het Duitse Agtos, in Nederland vertegenwoordigd door De Ploeg Straal- en Ontbraamtechniek, en WMV Apparatenbau werden ingeroepen, en via WMV werd Glasbeek ingeschakeld, om de zelfverklaarde “technologisch frontrunner” Thielco Metal Solutions van de gewenste installatie te voorzien.

Thielco was er al vroeg bij met een chromaatvrije conservering voor schroefverbindingen. Sinds 2007 is deze doorontwikkeld en onder de automotive-norm TS 16949 uitgevoerd. Het bedrijf is de enige licentiehouder in Nederland voor het middels dipspin in een trommel opgebrachte deklaagmateriaal, dat ingebrand wordt bij 320 graden. De compacte laagopbouw zorgt voor zeer goede bescherming bij een geringe laagdikte, en er kan geen waterstofverbrossing ontstaan. Het materiaal 26

oppervlaktetechnieken maart 2013

is ontwikkeld door N.O.F. Metal Coatings Europe s.a. die ook de licenties uitgeeft.

Manager operations ing. Michèl Jacobi licht de marktpenetratie toe: “De ontwikkeling van het deklaagmateriaal zelf is de taak van N.O.F.. Zij hebben ook de contacten met de automobielproducenten en zorgen dat het voorschrift wordt. Dan is het aan ons om het volgens specificatie aan te brengen en de zoutsproeitesten en andere kwaliteitstesten uit te voeren.”

De wind mee

Mechanisch verzinken, vertinnen, verkoperen en aluminiseren (‘mechanical plating’) in laagdiktes van drie tot vijfentachtig micrometer wordt ook gedaan; een koud procedé in roterende trommel.

Geharde producten zoals spijkers, veren en kleine boutjes worden ermee gedaan volgens ISO 12683 en ASTM-B 695. Daar-

voor blijven de bestaande productiefaciliteiten voldoen, maar het succes van Geomet® op kleine onderdeeltjes leidde tot een luxeprobleem. Jacobi: “De markt vraagt ook grotere delen ermee te bedekken. De installatie die we al hadden, heeft zijn grenzen. Onze directeur Theo Heldens heeft de toekomst gezien, waardoor er een verandering heeft plaatsgevonden.

Veel firma’s zouden in deze tijd niet zo’n grote investering doen. Maar om een grotere markt van deze deklaag te voorzien, hebben we dit nodig. De trend is toch al richting oplosmiddelvrij, en chromaatvrij komt ook steeds meer op. De markt vraagt dunne lagen met een hoge corrosiebescherming.”

Nieuwe markten als windenergie zijn hierbij logische gegadigden voor de afname. Jacobi: “Ja, dat zie je ook steeds

mpacte laag

De schroeven kunnen van een organische deklaag voorzien worden die precies de juiste wrijvingscoëfficiënt geeft.

meer: waar vroeger grote bouten thermisch verzinkt werden, komen wij er met deze laag steeds meer tussen. N.O.F. is er ook steeds mee bezig nieuwe markten te onderzoeken, om te zien welke mogelijkheden er zijn.” De verzinkerij van Thielco, die op loopafstand gelegen is, levert al sinds jaar en dag thermisch badverzinkte en centrifugeverzinkte onderdelen, dus er kan altijd een optimale mix aangeboden worden.

Vereisten aan de nieuwe installatie

Deels was het dus bekend terrein, maar het ging niet zomaar om een kopie van de bestaande lijn in wat grotere formaten. Hij moest eveneens volautomatisch draaien, maar met een geïntegreerde straalinstallatie, en dat alles met een hoge herhalingsprecisie. Elk onderdeel dat er gecoat uit kwam, moest exact dezelfde kwaliteit hebben.

Namens installatiebouwer Agtos uit Emsdetten (Duitsland) was Ralf Scheibler verantwoordelijk, die zich gesteld zag voor het hoge verwachtingspatroon dat

Het eindresultaat is een zeer compacte corrosiebestendige laag, hetgeen de technische duurzaamheid en dus de veiligheid van de eindgebruiker ten goede komt.

de straalturbines hadden opgeleverd in de testen tijdens de projectfase. De hoge straalmiddeldoorzet bij een gelijkmatige intensiteit van de hotspot moest zich in de productiefase natuurlijk óók bewijzen.

Een compacte bouw met tóch een goede toegankelijkheid voor onderhoud stond ook op het wensenlijstje. Als in ploegendienst doorgewerkt moet worden, is dat extra belangrijk. De straalmiddelreiniging moet instelbaar zijn, en het oprekmateriaal moet goed af te blazen zijn om oversleep van straalmiddel te minimaliseren.

En het moest afvalwatervrij zijn, hetgeen vanzelfsprekend leek omdat het een droog depositieproces is, maar dat pakte uiteindelijk toch anders uit. Er was wel gezorgd voor een afvalwatervrije voorbehandeling, maar er was geen rekening gehouden met het afvalwater dat ontstaat bij de natafscheider van de straalmachine ten behoeve van de korfreiniging. Hier is dan ook een vacuümverdamper gepland.

Ook dat was een bewuste keuze. “We willen niet beitsen, het proces moet zó werken dat het oppervlak voorafgaand aan het depositieproces ruw en rein is.”

Dat was nog geen eenvoudige opgave, want de vlakke korven waar de bouten en andere werkstukken in liggen, moeten zodanig aangestraald worden dat alles exact hetzelfde geraakt is door het grit. Na het aanbrengen van het deklaagmateriaal moet bij het moffelen in de oven een constante temperatuur heersen. “Dat gold al voor het kleinere stortgoed, maar nu moet dat dus ook voor de grote delen.” De betrokken bouwers waren het erover eens dat hier “nieuw land betreden werd”, zoals de Duitsers dat zo mooi zeggen. Het werd uiteindelijk een gezamenlijke installatieontwikkeling.

Lijkt makkelijk, ís het niet

Dat in de straalmachine de rekken het straalresultaat niet mogen hinderen, is logisch. Maar in de praktijk is het een net zo groot vraagstuk als het zeker stellen van de heteluchtcirculatie rondom al die werkstukken in de oven. De werkstukken hoeven geen kernwarmte te halen, dus wanddikteverschillen zullen geen problemen opleveren. Maar de warmte moet wel overal aan het oppervlak kunnen komen voor een goede eindlaagvorming. › oppervlaktetechnieken maart 2013

27

Thema Bedrijfsinrichting › Ing. Albert van Ruyven, directeur van Glasbeek, vat het maar samen met: “Het is toegepaste natuurkunde. In de basis hebben wij de installatie hetzelfde gebouwd als de vorige. Het gaat uiteindelijk om verblijftijd en temperatuurgelijkheid. Bij dit laatste aspect lag bij ons dit keer de uitdaging, omdat de producten – anders dan de vorige installatie – worden gepositioneerd in ‘custom-built’ draagrekken.”

Zeker in deze installatie is de verblijftijd aan strakke eisen gebonden; de oven (en koeltunnel) mag uiteraard geen flessenhals in de productie opleveren.

Ing. C. de Jonge, directeur bij De Ploeg Straal- en Ontbraamtechniek, had vooral de volledige aanstraling als uitdaging.

“Maar dan ook wel zodanig dat je alles goed kan bereiken en het straalmiddel er ook weer af krijgt, dát was de hoofdopgave. Standaard-straalmiddel kan in een naad van een te stralen werkstuk komen en het proces hinderen. Dus over het straalmiddel moet je ook heel goed nadenken. En je moet nadenken over hoe je nozzle bevestigd is, en over je afblaaseenheid om het straalmiddel te verwijderen.”

Bij de hoofdvestiging in Emsdetten (D) heeft Agtos de straaltesten gedaan, zodat de straalparameters vooraf afgesteld zijn. De ruwheid is van goot belang voor de hechting van de corrosiebeschermingslaag die vervolgens aangebracht wordt.

Producten doorvoeren

De medewerkers van Thielco Metal Coating, een aparte bv voor Geomet®bedekkingen in de Thielco Steel Solutions Group, zijn vanaf het begin in het project betrokken geweest. Zo konden ze de verbeterpunten die in de bestaande installatie inmiddels doorgevoerd zijn, integreren in de nieuwe opstelling. Ze zijn steeds geïnformeerd over de tussentijdse ontwikkelingen. Jacobi: “Als het wat veranderde, zoals de lay-out of een installatietype, hebben we steeds de mensen erbij gehaald en uitgelegd waarom iets bij nader inzien anders moest. Dan weten de mensen waarom het uiteindelijk zó gebouwd is en hebben zij de kans om ook hun ideeën met ons te delen. Dit zijn immers de mensen die straks elke dag met de installatie werken.” Aan het eind werden de medewerkers bijgeschoold door de leveranciers. De laagopbouw zelf geschiedt geheel onbemand, er is alleen een volledige monitoring. De mensen zijn er 28

oppervlaktetechnieken maart 2013

Schroefjes gaan in de installatie waar al enkele jaren ervaring mee is. Schroeven gaan in de nieuwe installatie, die werkstukken tot 800 mm kan hebben.

De Glasbeek-oven met warmteterugwininstallatie is een indrukwekkend gevaarte, dat samengesteld is uit bewezen technieken waar al veel goede ervaring mee is opgedaan in andere marktsegmenten.

vooral om het enorme gevaarte te voeden met werk en aan de andere kant de oogst binnen te halen. De producten worden in korven gezet, voorontvet en gecentrifugeerd in een afvalwatervrij ingeregelde cascadespoeling. “We hebben er een jaar over gedaan, en nu zijn de constructeurs nog bezig met wat afstellingen,” verklaart Jacobi de lege wagentjes die door de baan schuifelen. In totaal zes operators, ondersteund door tijdelijke krachten voor het vullen van de korven in de opstartfase, houden de productie gaande. De capaciteit is twee tot drie ton materiaal per uur.

maar even naar de op korte termijn te plaatsen vacuümverdamper die het water en de vaste-stoffractie scheidt. “En er zit een ongelooflijke hoeveelheid hightechbesturing in. Met een computer kun je de zaak volgen.”

Dream team

De dipspin die de schroefdraad van de behandelde producten gangbaar houdt, kan aangevuld worden met een topcoat voor een voorgeschreven wrijvingscoëfficiënt. “Dat is enorm in opkomst,” schat ing. Theo Heldens in. Hij is directeur van het familiebedrijf Thielco Staalindustrie bv. Met gepaste trots neemt hij de rondleiding voor zijn rekening. “We kunnen de wrijvingscoëfficiënt instellen, door de coating ervoor uit te kiezen. En daarom staat er ook een apart oventje bij.” Deze valt totaal in het niet bij de enorme doorloopoven waar de Geomet® zijn thermische behandeling in krijgt. Er is ook een aparte straalinstallatie om de rekken zelf te reinigen, die ook wat kleintjes afsteekt bij de werpstraler van de doorloopinstallatie. “We willen geen afval hebben,” licht Heldens graag toe. “De restwarmte van de oven wordt ook hergebruikt, álles wordt hergebruikt hier,” verwijst hij nog

In de loop van het project bleek hoe langer hoe meer dat tussentijds testen en een gezamenlijke aanpak doorslaggevend waren voor een goed totaalresultaat.

Projectleider Christoph Bresler van WMV Apparatebau GmbH prijst de ondernemersmentaliteit bij de Reuverse oppervlaktebehandelaar. “De innovatievreugde, en dat ze in deze tijd zoiets op durven zetten, dat is heel mooi.” Directeur Theo Heldens is er nuchter onder: “Je neemt als onderneming áltijd risico. Het is gewoon een gecalculeerd risico.” Verkoopleider Ulf Kapitza van Agtos is vooral trots op de Nederlandse inbreng van De Ploeg en Glasbeek: “Met WMV erbij was het echt een dream team!” ‹

Meer informatie De activiteiten van Thielco Staalindustrie en Thielco Metal Coating vallen onder de Thielco Steel Solutions Group te Reuver.

Manager operations ing. Michèl Jacobi m.jacobi@thielco.nl www.Thielco.nl www.Agtos.de www.dePloegTechniek.nl www.GlasbeekFinish.nl www.Glasbeek.com www.WMV.com

Thema Bedrijfsinrichting

Aan de slag in de gloednieuwe cabine: een motiverende investering voor de medewerkers, die sinds jaar en dag een eenvoudige spuitwand gewend waren.

De lakdoseerafdeling voor de 2K-installatie. (Foto: Wiltec bv)

Machinefabriek Van Aarsen moderniseert lakafdeling

Installatie extra kriti Onlangs moderniseerde van Aarsen te Panheel, producent van machines en installaties voor de veevoederindustrie, de lakafdeling. Hier wordt een robuuste bescherming aangebracht op plaatwerk van losse onderdelen tot complete machines. Als een machinebouwer een installatiebouwer in de arm heeft genomen voor zijn modernisering, is het dubbel spannend om eens te gaan kijken hoe het dan aangepakt is…

Van Aarsen is een degelijk en groeiend bedrijf binnen de zogeheten feedmill-industrie. Van losse machines en transportsystemen tot complete projecten vormen de kern van het eindproduct, waarbij alles in eigen hand wordt ontworpen en gefabriceerd. De belasting van de oppervlakken is vooral aan de buitenkant onderhavig aan de tand des tijds. Een goede bescherming en lakkwaliteit zijn van het grootste belang om een goede hygiëne en eenvoudig schoonmaken bij de klant te waarborgen.

Een opvallende substraat-deklaagcombinatie is het coaten van roestvast staal, soms om een signaalkleur aan te brengen maar ook omwille van extra bescherming in de klantkleur. Aan de laktechniek worden de nodige eisen gesteld, dus de applicatieruimte moet goed uitgevoerd zijn. Bij de recente vernieuwing is meteen maar de warmteterugwinning in het project opgenomen.

30

oppervlaktetechnieken maart 2013

Van de vloer af opgebouwd

Production Manager Roger Groteclaes schrijft de groei van het bedrijf waar hij nu bijna vier jaar werkt toe aan de innovaties die steeds doorgevoerd worden voor zowel klanten als de eigen processen. Het aandragen van nieuwe ideeën voor de veevoederproducenten helpt hen concurrerend te blijven bij iedere moderniseringsstap. “Lage kosten, snel kunnen omstellen, betrouwbare processen, en meetgegevens als feedback van de processen zijn de belangrijkste trends. “Een constante productie en constante kwaliteit zijn daarbij het belangrijkste,” zo vat hij de gewenste resultaten samen.

Door de omzetgroei was Van Aarsen genoodzaakt het proces te versnellen, anders gezegd: de doorlooptijd te verkorten.

“Anders heb je teveel producten in behandeling. Dat neemt teveel vloeroppervlak in beslag met halffabrikaten. Tweezijdig

te spuiten materiaal moesten we altijd lang laten liggen.” In december werd het bedrijf vergroot met twee hallen van elk 1.200 vierkante meter: één voor opslag ten behoeve van het logistieke proces en een uitbreiding van de assemblagehal.

De laatstgenoemde hal heeft vloerverwarming, om een aangenaam werkklimaat te scheppen met als voordeel lage stookkosten. De medewerkers lopen dus altijd warm voor hun werk. “Het mooie van werken bij Van Aarsen is de trots van de mensen,” valt Groteclaes vaak op.

Het blijkt ook uit de posters op de muur van gerealiseerde projecten. “Iemand ontwerpt of fabriceert een onderdeel en ziet enkele stappen later in het fabricageproces waar het gemonteerd wordt. Je maakt uiteindelijk samen een prachtig eindproduct.”

Innovatie in woord en daad

Maar het maakt Van Aarsen zelf natuurlijk een kritische opdrachtgever als ze zelf iets nieuws willen neerzetten. Groteclaes: “Door innovatie heb je een sterke positie op de markt, maar er is hier ook veel innovatie binnen de eigen producten en processen. Toch is het lakproces tijdens al die verbeteringen hier lange tijd stil blijven staan. Om de kwaliteitsbeleving bij de

De productdoorstroming wordt op alle afdelingen precies bijgehouden, inclusief welke RAL-kleur er uiteindelijk op moet in de lakafdeling.

isch bekeken eindklant hoger te laten worden, hebben we besloten tot de overstap van een eencomponent- naar een tweecomponentsysteem.” Huisleverancier Wiltec uit Uden, onder andere ontwerper en bouwer van spuiterij-inrichtingen, regelde een referentiebezoek bij een vergelijkbaar bedrijf en werkte wat concepten uit. Adviseur spuitapparatuur en spuitcabines bij Wiltec Dirk Simons: “Daar kwam bijvoorbeeld het idee uit voort om met een kolomkraan te werken om de werkstukken de cabine in te hijsen. Er was eerst een railtje door de cabine bedacht, om een hijskraantje aan te hangen.” “Dat werd inderdaad af en toe wel out of the box denken, ze hebben goede ondersteuning verleend,” wijst Groteclaes op de laktechnische mogelijkheden die zo bedacht werden.

Doorlooptijd als extraatje

De levertijden bij Van Aarsen variëren bij machines van drieënhalf à vier maanden tot wel anderhalf of twee jaar bij complete projecten. Een bekend probleem in de coatingindustrie is dat er aan het eind nog gauw een verfje op moet terwijl iedere eventuele uitloopmogelijkheid al verloren gegaan is in eerdere productiestappen.

In Panheel speelt dit thema in het geheel niet, hoewel de modernisering hier wel

degelijk flinke winst opleverde. “Door deze installatie hebben we een korte doorlooptijd, een tweemaal snellere droogtijd, en leveren we ook nog eens hogere kwaliteit.” Glansgraad, hardheid, gladheid zijn van die eindlaagkwaliteiten die van belang zijn, “eigenlijk de hele oppervlaktegesteldheid en een betere bescherming van het product. Of we iets in RVS of staal uitvoeren, is afhankelijk van de corrosieinvloeden van het te verwerken product op de machinecomponenten. Dat is dus een van de punten waarom we hebben gekozen voor een 2K-polyurethansysteem: zowel vanwege de weersinvloeden tijdens de bouw als het uiteindelijk gebruik in buitenomgeving. Dat kunnen silo´s zijn, maar ook transportsystemen. Bij continuweersinvloeden wordt veelal gekozen voor thermisch verzinken in combinatie met gespoten onderdelen zoals motoren en dergelijke.”

Vaak is de coatingafdeling de tempobepalende stap bij bedrijven die hun eigen product behandelen, de zogeheten “geïntegreerde oppervlaktebehandelaars.” Bij Van Aarsen was dat niet het geval, maar toch werd tot een modernisering besloten.

Simons: “De opstelling met twee cabines die we veel bij andere klanten hebben

staan, lijkt niet op wat we hier gemaakt hebben. Vaak zie je een doorvoercabine met droogcabine erachter, maar hier is gekozen de spuitcabine tegelijk als droogcabine te laten werken. Eén cabine zou zo genoeg zijn, en je kan om-en-om wisselen.

Vier uur droogtijd is genoeg, twee spuitgangen in een ploeg gaat dus prima. Alles in de cabine houden is de logica.”

RVS lakken

Het coaten van roestvast staal en lasergesneden plaatwerk heeft zijn aandachtspunten. Op scherpe randen blijft de coating soms moeilijk staan. Het DtMsysteem, ofwel Direct to Metal, bestaat uit handmatig ontvetten gevolgd door lakken met 2K. Na een testperiode waar onder meer zoutsproeitesten en hechtingstesten aan te pas kwamen, is het nu volop in productie. Van oxideranden door het lasersnijden hebben ze geen last meer. “Dat zie je inderdaad wel eens: als je de lak eraf zou steken zou de oxidelaag meekomen.

We merken na een of twee dagen dat de hechting uitstekend is. DtM is niet voor alle producten van toepassing in het proces, een aantal producten is voorzien van een primer, maar dat heeft te maken met de tussenopslag,” licht Groteclaes toe.

De airmixpistolen werken op een › oppervlaktetechnieken maart 2013

31

Thema Bedrijfsinrichting Roger Groteclaes blijft bij op zijn vakgebied…

Energiebesparende apparatuurset, voorzien van onder meer open brander en frequentieregelaars.

› elektronische doseerunit voor de verwerking van enkele kleuren onder hoge druk.

Verbruiksdata monitoren

Zeker voor de oudgedienden onder de medewerkers was het wel even wennen, ineens zo’n moderne werkomgeving. De installatie reinigt zichzelf na een bepaalde tijdseenheid, bijvoorbeeld twintig minuten. Je hebt dus nooit een verstopte slang.

Het onderhoud is natuurlijk anders dan bij de oude installatie, “maar dat hoort erbij,” aldus Groteclaes. “Men ziet dat er geïnvesteerd wordt met vernieuwingen in het bedrijf, dat is ook motiverend voor de mensen.” De eerste twijfel was dus al gauw overwonnen, herinnert hij zich. “De projectaanpak van de bouw en oplevering van de twee cabines is volgens plan verlopen. Een goede samenwerking tussen lakleverancier, installatiebouwer Wiltec en onze interne betrokkenen is de sleutel tot succes geweest. De uiteindelijke keuze van de spuitnozzle in combinatie met de drukafstelling, de mengverhouding en de spuitmethodiek hebben geleid tot het huidige perfecte spuitbeeld. Wiltec heeft ons goed ondersteund bij de gebruikelijke aanloopprobleempjes, waarbij ook de nazorg goed was. We willen bijvoorbeeld met datalogging van de lakprocessen de spuitgegevens uit de Graco Promix-installatie halen, zodat we bij kunnen houden hoeveel lak er verbruikt wordt per tijdseenheid. Na gedetailleerde uitleg van de mogelijkheden van de software blijkt dat als standaardfunctionaliteit de installatie via het netwerk op afstand uitgelezen kan worden. Met deze informatie kunnen tijdscalculaties worden bijgesteld. En sowieso: is er een probleem, dan hoeven we maar te bellen en het wordt aangepakt.”

Uit ervaring met de eigen opdrachtgevers 32

oppervlaktetechnieken maart 2013

weet Groteclaes hoe succesbepalend samenwerking is. “Samenwerken van voor tot achter is een van de succesfactoren voor Van Aarsen, dus ook met onze leverancier. In de hele keten is samenwerking ontzettend belangrijk.”

Warmteterugwinning

Als energiebesparende toepassingen zijn beide cabines voorzien van een energieschakeling, open brandersysteem, frequentieregelaar, hoogfrequentverlichting en een kruisstroomwisselaar op het dak van de spuitcabine.

In hoeverre er nu energie bespaard wordt, durft Groteclaes nog niet exact voor te rekenen. “Daar hebben we nog geen data van, ik verwacht wel een besparing want er moet met extra warmte gedroogd worden. Op advies van Wiltec is er een warmteterugwininstallatie op het dak gezet, waarmee we zestig procent terugwinning halen. Vroeger hadden we geen geforceerde verwarming, nu wel,” licht hij toe dat vergelijken met vroeger lastig is.

In plaats van afzuigwanden staan er nu twee cabines van 9 x 6,5 x 4,2 meter met een diagonale luchtstroom van boven naar achteren. Er gaat enorm veel lucht door een spuitcabine. De spuiter kan de temperatuur van buiten de cabine eenvoudig instellen en van daaruit het proces beïnvloeden.” Simons wijst op een besparing die al voor de eerste spuitgang in de knip zat. “De gasleiding die aangelegd moest worden naar die afdeling, kon nu in capaciteit gehalveerd worden.”

Vroeger werkte er één persoon, nu wordt tijdelijk in twee diensten gedraaid, “want er is enorm veel spuitwerk, meestal RAL 7047 of 1001. Dat zijn standaardkleuren in de feedindustrie.

Leerzaam traject

Al met al is het voor alle betrokkenen een leerzaam traject geworden. Simons: “De klanten van Van Aarsen zijn kritisch naar de producten die ze leveren, en Van Aarsen is dus ook kritisch naar de leveranciers toe. Dat kwam wel regelmatig naar voren: dat ze écht alles goed doordacht en overwogen hebben. Een spuiter werkte er al veertig jaar, en is heel blij dat hij met de installatie mag werken. Eerst was hij heel erg sceptisch. Het was voor mijzelf ook een leerzaam traject. En met de mensen hebben we heel prettig samengewerkt: de sfeer hier is heel open en de organisatie is heel plat. ‘Ja’ is ‘ja’ en ‘nee’ is ‘nee’, dat is heel erg duidelijk.”

Een passende slotsom voor dit KenteqErkend Leerbedrijf, dat in Duitsland ‘anerkanter Ausbildungsbetrieb’ is als “borging van de toekomst,” zoals Groteclaes het noemt. Jaarlijks komen er groepen scholieren en stagiairs van vmbo tot hbo over de vloer, onder andere in het kader van het project ‘Verbindend Leren’. Dat is een project van scholen, bedrijven en overheidsinstellingen met als doel het onderwijs aan vmbo- en mbo-leerlingen en de dagelijkse beroepspraktijk tot elkaar te brengen. “We zijn een zelflerende organisatie, we willen altijd beter worden, dat is niet alleen in het voordeel van onze klant maar ook ten voordele van onze eigen processen. De inbreng van alle medewerkers is daarbij van groot belang: dan kun je verder groeien ondanks vaste routines.” ‹

Meer informatie www.Aarsen.com www.Wiltec.nl

Thema Bedrijfsinrichting Kamp Coating produceert duurzaam met KTL en E-coat

Tonnages met de tiptoets De directie van Kamp Coating is naar eigen zeggen druk met bezoek ontvangen en rondleidingen geven. Vakblad Oppervlaktetechnieken was tussentijds al eens uitgenodigd voor de aanleiding van al deze belangstelling: de hal was nog een bouwput. Nu staat er een van Nederlands meest geavanceerde coatinglijnen, waarbij tussen ophangen en afhalen alle processen plaatsvinden zonder dat iemand er nog een vinger naar uitsteekt.

De vestiging in Apeldoorn had ruimte op het terrein om 3.600 vierkante meter bij te bouwen. In totaal staat er nu 7.000 vierkante meter productieoppervlak, exclusief kantoren. Op deze ruimte zijn vijf coatlijnen gebouwd met bijzondere mogelijkheden: zwaar coatwerk met grote afmetingen, een zinkfosfaat-KTL-lijn met een daarachter aangekoppelde poedercoatlijn. En dat alles met een hoge mate van procesautomatisering waardoor er weinig personeel nodig is. Dit alles met de hands-on-mentaliteit waar de groep poedercoatbedrijven om bekendstaat.

Coat in the future

Toetsenborden en touchscreens ontkomen niet aan de aanwijzingen van de bemanning die het coatingcentrum bedient. Het Fingerspitzengefühl voor ondernemerschap in de toch zeer veeleisende coatingmarkt is John Kamp eigen. Toch voelt hij zich niet te goed om te rade te gaan bij de jonge generatie. Daarom liet hij eens een aantal studenten afstuderen op de ideale coatlijn. Hun conclusie was dat je de strijd om de markt wint met korte doorlooptijd, voldoende productdiversiteit en duurzame coatingsystemen. Maar je verliest deze met herhaaldelijk inkorven, uitnemen, verplaatsen, ophangen, afhalen, neerzet-

Algemeen directeur John Kamp mag met recht een “coatingondernemer” genoemd worden. ten, overhangen, en dergelijke. Maar hoe combineer je assortimentverbreding met minder handling? Terwijl de trend al sowieso is dat series korter worden en kleurverscheidenheid groter? Daarvoor is de term no hangover bedacht. Dit Engelse woord doelt op het overhangen van de ene lijn naar de andere. Dat betekent in de lijn zelf stralen en op meerdere plaatsen poedercoaten en KTL’en, allemaal aan hetzelfde railsysteem van Railtechniek Van Herwijnen. “We hangen nu het product één keer op, voor zowel een eenlaags- als een tweelaags-poedercoating.”

Directeur Maarten Waaijenberg heeft het bedrijf in Apeldoorn in de loop der jaren de kwaliteitsladder zien beklimmen, met alle monitoring en procescontroles die daar bij horen. Alle medewerkers spelen hun eigen belangrijke rol in het eindresultaat.

Zo kan bijvoorbeeld gekozen worden voor een badenreeks voor de voorbehandeling en KTL/e-coat en een doorlooplijn voor het coaten, of hangend machinaal stralen en daarna een chemische voorbehandeling.

Drie-in-een

De aanleiding voor deze investering verwoorden John Kamp en Maarten Waaijenberg, de directeuren van de gehele Kamp Coating Groep, aldus: “We hadden het › oppervlaktetechnieken maart 2013

33

Thema Bedrijfsinrichting › gevoel dat we nog breder moesten gaan opereren. We zaten nog te veel in de binnensector”. Zij verwijzen naar de corrosiebelastingsklasse waarop het procesaanbod afgestemd was. “We zaten bijna niet in de aluminiummarkt en bouwelementenmarkt. De nieuwe lijnen zijn bijzonder vanwege de vele mogelijke voorbehandelingsrecepten voor alle mogelijke verschillende soorten staal, verzinkt staal en aluminium. De afmetingen van de chemische voorbehandeling en KTL-e-coatlijn zijn 5.000 mm lengte, 2.500 mm hoogte en 700 mm breedte. “Qua ophanging kunnen we nu veel efficiënter werken. Uniek is de dubbele beitsbehandeling die tussen de KTL-reeks ingebouwd is. Dat is om de laserhuid en de oxidehuid van de stalen werkstukken af te halen”.

De vijftienbadenreeks wordt gevoed door vier bovenloopkranen, “het is een snelle KTL-lijn met een korte takttijd,” stelt Kamp tevreden vast. Uiteraard is de lijn geheel PLC-gestuurd (Programmable Logic Controller voor procesaansturingen), een werkstuk kan langer in een beitsbad blijven indien de oppervlaktegesteldheid dat vereist. “We kunnen stralen tot acht meter bij tweeënhalve meter hoog en twee meter breed: volautomatisch stralen en poedercoaten. Dus dat is drie lijnen in één systeem met alle mogelijkheden,” rekent hij snel voor.

Klantenkring verbreed

De opzet om te verbreden begint kort na de ingebruikname al te slagen. “We krijgen er een heel andere klantenkring bij,” stelt Kamp tevreden vast. Maar de bestaande klantenkring wordt ook extra bediend. “Het KTL-proces lieten we elders doen en hierheen komen voor het aflakken met poedercoating. Dat bestaande werk blijft natuurlijk doorgaan. De lijnen zijn voorzien van snelkleurwisselpoedercabines van Gema zoals bij Kamp Coating al vele in gebruik zijn. In het geheel wordt door al deze technieken en systemen overal zo weinig mogelijk energie per vierkante meter coatwerk verbruikt. Daarmee zijn we duurzaam aan het coaten: warmte van de ovens wordt teruggewonnen voor de verwarming van het water van de voorbehandeling.” Er is een opslagtank van 150 kuub, waar kantoren, procesbaden en sproeilijnen mee worden verwarmd.

“Het is natuurlijk een enorme besparing, deze manier van energievriendelijker produceren. De thermische naverbranding op de KTL-lijn geeft veel warmte, wel 650 34

oppervlaktetechnieken maart 2013

De gloednieuwe elektrostatische KTL-lijn vergroot de veelzijdigheid van de Kamp Coating Groep nog verder.

tot 700 graden. De terugverdientijd van een dergelijke installatie is niet precies bekend; als alles goed gaat, zou je ruim dertig procent moeten kunnen uitsparen bij het poedercoatproces.”

Logistiek

Maarten Waaijenberg: “Het rendement is afhankelijk van de logistiek. In het voortraject is al rekening gehouden met de wens zo weinig mogelijk mensen het werk te laten doen. Zoals we de meters nu benut hebben, staat er een installatie met veel mogelijkheden op relatief weinig ruimte. Je kan een heel grote hal bouwen, maar dan moet je met dezelfde productie die kosten terugverdienen. Nu hebben we alles in één lijn die met één railsysteem te bedienen is. ‘No hangover’ betekent dat we nog wat controlemensen hebben, en voor het bijspuiten en het eenmalig ophangen en afhalen, daar hou je natuurlijk je mensen voor.” Een voort-

gangsmonitoring geeft per processtap een schematische weergave, die alle parameters monitort. “Van pH tot ingewikkelder meetgebieden, alles wordt realtime online bijgehouden en verzameld. Op het lab is dat allemaal te zien, dus online procesbeheersing.”

Van kleur verschieten

Snelkleurwisselcabines zijn bij goede baanbelading en grote kleurverscheidenheid lonend. Waaijenberg: “Er staan er hier drie. In de zware brede lijn van twee meter breed is ook een snelkleurwisselcabine geplaatst. Dat is bijzonder, want deze is twee, drie keer zo groot als een gewone, met een dubbele afzuiging.” Kamp valt bij: “Het zijn er wel drie, maar dat is ook voor verschillende segmenten bedoeld.

Eén om heel veel te kunnen kleurwisselen, een andere voor de zware coatlijn met veel kleine series, en een cabine voor de KTL-plus-poedercoating. Series worden

In de goed verlichte hal met bijbehorende lichte vloer worden op diverse plaatsen de werkstukken pasklaar gebufferd, voor en na de diverse verduurzamingsbehandelingen.

steeds kleiner, dus kortere kleurwisseltijden worden steeds belangrijker. Ook ligt het poederverbruik lager. We hebben met de Gema-cabines de goede ervaring dat ze ook stofvrij zijn, we willen namelijk schoon produceren. Dat de mensen en vooral de poedercoaters veel schoner blijven, vinden we belangrijk. Het proces is veel schoner en arbeidsvriendelijker geworden, er komt geen grammetje poeder buiten.”

Het totaalplaatje van samenwerking

Opdrachtgevers kunnen onder de indruk zijn van de installaties en de uitgekiende automatisering en procesbewaking, maar uiteindelijk draait het om het geleverde eindresultaat. Hierbij is partnerschap in het hele maakproces, dus eigenlijk al vanaf het ontwerp, succesbepalend.

Waaijenberg: “Het is de complete ervaring

Proceslogistiek vergt het nodige ontwerpwerk voor een optimale doorloop van diverse werkstromen.

van klanten, niet alleen de technieken die je gebruikt. Je moet het in het gehele ordertraject perfect doen. Op alle fronten proactief meedenken met klanten is de belangrijkste succesfactor voor een coatbedrijf”. Kamp vult aan: “Onze verkopers moeten eigenlijk al werkvoorbereiders zijn. De nieuwe lijnen produceren voor de machinebouw, agro, automotive en trucksector, waarbij onze klanten geheel ontzorgd willen worden als het om het coatingprocedé gaat.”

brede klantenkring waarin veel interesse voor en vraag naar de nieuwe duurzame coatingsystemen is.”

Het was een gigantische operatie, maar nu het staat, geeft het de beide coatingondernemers wel voldoening, zéker omdat de bestaande klanten er geen last van ondervonden. Kamp: “We hebben het voordeel dat we door heel Nederland bedrijven hebben, grote coatbedrijven zoals in Eindhoven, Emmen en Vianen. Dat werpt nu zijn vruchten af: we hebben een

Meer informatie Kamp Coating Groep gaat vier- of vijfmaal per jaar netwerkbijeenkomsten organiseren om klanten en ontwerpers te informeren over de mogelijkheden. De bijeenkomsten zullen afwisselend meer op techniek of meer op samenwerking gericht zijn.

Kamp Coating Groep www.kampcoating.nl

Toch vindt hij het ook belangrijk om bij dit alles zelf de menselijke maat aan te houden. “Bij een familiebedrijf word je als klant toch vaak anders behandeld dan bij een multinational, en dat willen we graag zo houden!” ‹

Een kijkje in de keuken van de chemische voorbehandeling: er komt heel wat aan te pas om de opdrachtgevers een degelijke coating te leveren.

Bij optimale duurzaamheid hoort warmteterugwinning, zo wordt ”stoken voor de buitenlucht” voorkomen.

oppervlaktetechnieken maart 2013

35

Thema Bedrijfsinrichting nieuw vom-lid Met minimale investering maximaal aan de gang

Stralen met bákpoeder???

Straaltechnieken zijn er in allerlei soorten en maten. Zowel de gebruikte apparatuur als het ingezette straalmiddel kan variëren, waarbij er ook nog eens varianten zijn met vloeistofondersteuning. In het thema Bedrijfsinrichting kan een stukje mobiel werk niet ontbreken, en de straalapparaten van Blasteq vormen een opmerkelijke variant: ze stralen bakpoeder!

Met 22 jaar is ing. Scott Broere wellicht het jongste VOM-lid, zijn bedrijf voegde zich onlangs bij het ledental. Op tafel prijken drie potjes wit poeder, niet te verwarren met de melkpoeder voor de koffie, want je zou er bijna een schepje uit nemen. Het zijn varianten in natriumbicarbonaat, in drie korrelgroottespectra. Het materiaal verwijdert vaak al bij drie bar de coating of ander te verwijderen materiaal, doordat als het poeder het oppervlak raakt het als het ware explodeert. Voor een zacht materiaal heeft het zodoende een relatief sterk effect. Bijkomend voordeel van de zachtheid is dat nozzles van binnen niet slijten. Instelbare drukken variëren overigens van 0,5 tot 8 bar en het is mogelijk zowel droog als nat te stralen.

Binnen en buiten

Speciale food grade straalslangen zorgen ervoor dat er uitsluitend straalpoeder uit de nozzle komt, en geen slijtageresten. Dit komt goed van pas bij toepassing in de voedingsmiddelenindustrie, waar meegekomen deeltjes uiteraard uit den boze zijn. Het straalpoeder zelf is bovendien naderhand eenvoudig te verwijderen met water, aangezien het volledig in water oplosbaar is.

Maar ook in een meer technische omgeving, zoals machinereparatiebedrijven of autoschadeherstel, bewijst het zijn waarde. Broere geeft een praktijkvoorbeeld: “Bij een garage moesten ze eerst schrobben met borstels en alles met zeepwater afnemen. Nu wordt in twee minuten of soms zelfs een minuut een behuizing schoongemaakt. Ze waren laaiend enthousiast!”

36

oppervlaktetechnieken maart 2013

ing. Scott Broere met op de achtergrond het “bakpoeder” en een vliegtuigvleugel. “Die mochten we gebruiken als test.”

Olie en vet neemt het poeder deels op, waardoor het stralen zelfs alsmaar sneller gaat. Bij graffitiverwijdering is dit niet het geval, maar daar is weer een ander onvermoed voordeel. Een filterdoek vangt het residu en lakflinters op, terwijl het water waarin het natriumbicarbonaat opgelost is, erdoorheen zakt. Het restwater mag gewoon in de bodem komen, aangezien het straalmiddel een biologisch snel afbreekbaar materiaal is.

Er is geen elektriciteitsvoorziening nodig, de apparatuur is namelijk “selfsupporting”. Met de perslucht uit een dieselcompressortje kan de machine van elektriciteit worden voorzien. “In die toe-

passing mag het niet gebruikt worden in een ATEX-omgeving,” wijst Broere volledigheidshalve op de richtlijnen voor explosieveiligheid. Maar als er al ergens brand geweest is, heeft het als bijkomend voordeel dat de brandlucht automatisch verdwenen is na het stralen en de verwijdering van het poeder met water.

Glas, rubber en uitgestorven dieren

Zonder nu hoog op te willen geven over “luchtvaarttoepassingen”, wil Broere wel verklaren waarom er een vliegtuigonderdeel in het bedrijfsgebouw te Lisse staat te pronken. “Die mochten we eens gebruiken

Thema Bedrijfsinrichting IMEK Coating groeit gericht voor een gezonde omzetspreiding

Kwaliteit maak je met kwaliteit “Staal is zo sterk als zijn coating” was ooit was de slogan van de hogeschoolopleiding Beschermingstechniek / Coating Technology Coating aan de Saxion Hogeschool Enschede. En toepasselijker kan het niet: het promofilmpje op de website van IMEK Coating te Helmond toont een rood harnas dat meegaat door de poedercoatlijn. Het bedrijf was vervolgens zelf een van de filmsterren op het breedbeeldscherm dat installatiebouwer Emotech op de vakbeurs Surface had in oktober. Directeur Jeroen Heerink van Emotech is zelf ooit afgestudeerd aan de eerder genoemde hogeschool. Maar het meest geslaagd is Joost Hendriks, namelijk toen hij IMEK Coating ging moderniseren.

“Zeven jaar geleden hebben we dit poedercoatbedrijf overgenomen. Het bedrijf heeft altijd goed gedraaid, en is zelfs behoorlijk gegroeid,” aldus directeur Joost Hendriks, “dus is begin 2011 besloten te verhuizen naar een groter pand om daar een nieuwe poedercoatinstallatie te plaatsen.” Het is zowel een vervanging als een uitbreiding. “Meer klanten, meer omzet: we kwamen er qua capaciteit niet uit.

We willen meer in kunnen spelen op de markt,” klinkt het opmerkelijk positief.

Begin 2011 viel de beslissing en werd een aantal trajecten ingezet met leveranciers.

“Samen met de productieleider hadden we een stappenplan opgesteld en de eisen en wensen voor de nieuwe installatie en leverancier op een rij gezet. We benaderden een aantal partijen, waarvan we Emotech al kenden omdat deze bij de vorige installatie ook al onze leverancier was.”

De werkwijze die volgde was een soort voorselectie, gevolgd door een finale. “We wilden niet met een stuk of tien partijen tot de laatste ronde doorgaan, maar met drie partijen verder gaan die voldeden aan ons patroon.”

Voor IMEK als looncoater is de installatie natuurlijk het hart van het bedrijf. De mensen, de techniek: alles komt samen in en rond de installatie. Vanuit onder meer de ervaring met ophangen, poedercoaten en verpakken is dus veel al in een vroeg stadium doorgesproken. De ervaringsken38

oppervlaktetechnieken maart 2013

nis van Emotech met energieverbruiken hielpen ook om tegelijk de verbruikskosten en de terugverdientijden van investeringen in de gaten te houden.

Denkwijze en routing

De productiviteit van de installatie was uiteraard zeer bepalend, “en van het energieverbruik hebben we van de mogelijke uiteindelijke bouwers alles ook in kilowatts gespecificeerd gekregen. De manier van denken moet ook passen als je een keuze maakt voor een leverancier, vinden wij.” Ook de routing binnen het pand was een thema. Daarnaast deed de steeds bekendere vakterm “schoenlepelmethode” die installatiebouwer Emotech voor uitgekiende ruimtebenutting hanteert, ook bij IMEK zijn intrede. Terwijl vijfhonderd meter verderop de productie nog liep, verrees de installatie in het nieuw verworven pand. Gas en elektra moesten nieuw aangelegd worden, want het was oorspronkelijk niet meer dan een magazijn. In de zomer ging IMEK met de geselecteerden in zee. Hendriks: “Toen zijn we snel van start gegaan. Mijn productieleider weet heel goed wat hij wil en wat hij voor installatie zocht.”

Maar het vond wel allemaal plaats in een korte periode, “vooral de fase met nog maar drie partijen hebben we heel uitgebreid gedaan. Voor de zomervakantie waren we eruit, maar dan heb je na die vakantie weinig tijd meer, want tussen kerst

De ridder die gasten begroet bij de ingang van IMEK Coating in Helmond is de ster van de bedrijfsfilm, waarin hij gevolgd wordt door alle stappen van het proces.

en oud en nieuw wilden we proefdraaien en in januari zijn we begonnen.” De dag dat de huur van het oude pand afliep was een harde datum.

Kwaliteitsverbetering met passivering

Niet alles ging geheel als gepland, zoals de gasaansluiting en de omstandigheid dat de voorbehandelingsstraat er pas als laatste in kon. De put in de betonnen vloer moest nog even uitharden waardoor het tijdig plaatsen van de roestvaststalen

De nieuwe snelkleurwisselcabine is productiever en zorgt voor extra capaciteit.

baden en tunnel een krappertje werd.

“We doen er alles aan om een planning volgens afspraak te laten verlopen. Ook al moet je daarvoor soms alle zeilen bijzetten. Een nieuwe installatie is immers pas het begin van een langlopende relatie en die wil je goed beginnen.” De nieuwe voorbehandeling bestaat uit gecombineerd ijzerfosfateren en ontvetten, die bij wijze van kwaliteitsverbetering is uitgebreid met een passivering. In de zoutsproeitesten leverde het een aanzienlijke verhoging van de blootstellingsperiode op, vooraleer overmatige corrosie optrad.

Ook is er op bepaalde ontwikkelingen handig ingespeeld met deze modernisering. Hendriks: “We hebben bijvoorbeeld de productafmetingen vergroot van maximaal 3,60 naar maximaal 4 meter.”

Volgens de Wet van Murphy zal de eerste opdracht dan werkstukken van 4,10 meter zijn, maar opmerkelijk genoeg was dit niet het geval. Nou ja… “Negentig procent van wat we als aanvraag binnenkrijgen past in de installatie. Dáár zijn we goed in, daarin willen we niets wijzigen.”

Niet van de bouw afhankelijk

De ridderorde is bij IMEK Coating altijd aan het goede adres om zijn harnassen te laten coaten. Zelf richt het bedrijf zich op de agrarische sector, de medische sector, de IT-sector, de bouw, transport en winkelinterieurs. Enkele segmenten draaien momenteel natuurlijk minder, maar dat

mag de stemming niet drukken. “We zijn heel goed gespreid en heel divers, dat is heel prettig. In de bouwsector is het momenteel wat minder, en dat merken we ook. Maar de sectoren die wel goed lopen, vangen dat op. We zijn dus niet van de bouw afhankelijk en dat is heel fijn op dit moment. De variatie in klanten is leuk, maar het is ook een bewuste keuze. Vooral met nieuwe klanten: je hebt het niet voor het zeggen maar je kunt wel gericht in bepaalde branches proberen te groeien.

Dus meer doen in branches waar je nog vrij weinig doet.”

De chemische voorbehandeling werd uitgebreid met een passivering.

In clubkleuren

De werknemers vonden het geweldig om met de nieuwe installatie aan de slag te gaan. “Zéker de snelwisselcabine, want vroeger werd er handmatig gereinigd, dat duurde een half uur en was geen leuk klusje. We hadden elke dag een behoorlijk verlies door de omschakelmomenten, dus die snelkleurwisselcabine was een must.

Nu draaien we op honderd procent terugwinning van het overspraypoeder. Vroeger werd in de hectiek wel eens op verlies gespoten.” Dat de poederleverancier nu als enige minder blij is, is niet het geval.

“Nou, we groeien qua omzet, dus onze poederleveranciers hoor je niet klagen.”

Een rondje door het bedrijf geeft een beeld van de werksfeer van het gemotiveerde team. Iedereen heeft kleding in de bedrijfskleuren en het is overal ordelijk, tot

en met het dak van de tunnel waar geen vuiltje op ligt. “Als de lijn vol hangt voor een tweelaags coating en de ophangers even niks te doen hebben,dan gaan ze meteen opruimen of iets dergelijks. Dan houd je dus een schone werkplek.” De shirts met bedrijfsopdruk dragen ook bij aan het teamgevoel. Hendriks, wijzend op de kleding: “En iedereen wil die T-shirts hebben!” ‹ Meer informatie IMEK Coating, Helmond Joost Hendriks joost@imek.nl www.IMEK.nl www.Emotech.nl oppervlaktetechnieken maart 2013

39

Thema Bedrijfsinrichting

Nieuwe Katalytische InfraroodDroger ‘eet’ even gemakkelijk solvents als aardgas

Oplosmiddel als brandstof Het Tilburgse Strabeko mag zich met regelmaat verheugen in ‘aandacht van de pers’. Na een eerder artikel in Oppervlaktetechnieken, over de toen net geïnstalleerde warmtewisselaars – voor gebruik van restwarmte van de compressoren – stond de straal- en coatingspecialist recent in de schijnwerper van een lokale omroep in “Tilburg Spreekt” . Hierin brengt een lid van de gemeenteraad een bezoek aan een lokaal bedrijf. Hierbij werd de milieubewuste onderneming in het zonnetje gezet.

De directe aanleiding voor het behalen van de Tilburgse eretitel was de ingebruikneming per november 2012 van de zelf bedachte en volgens Strabeko’s directeur Erik van den Dries unieke spuitcabine met mechanisch verplaatsbare zijwand en plafond. “Hierdoor ontstaat er meer dan voldoende ruimte voor het naar binnen- en buiten takelen van grote objecten (tot 20 x 4 x 4 meter). En dat dan met de kraanbaan, waar vier ton per werkstuk met een maximale daklast van twintig ton aan kan. Voor Erik van den Dries was het gefilmde interview een mooie gelegenheid om te kunnen laten zien dat zijn bedrijf werk maakt van een “zo schoon mogelijke bedrijfsvoering met aandacht voor veilige werkomstandigheden inclusief gezonde milieu- en kostenbesparing.”

Hij vindt die nieuwe spuitcabine tevens een goed voorbeeld van het gegeven “dat er niet altijd hoog wiskundig gedacht hoeft te worden om tot betere oplossingen te komen.”

Langegolfdroging, snellere doorharding

Van hogere wiskunde is toch wel sprake bij de eveneens recent geïnstalleerde “katalytische, gasgestuurde, lange golf, infrarooddroger of korter: CIR” die door leverancier Gerard de Lange (van De Lange technische Installaties: LTI) wordt voorgesteld als een resultaat van “het denken in groene labels”. Deze simpel klinkende doelstelling resulteerde begin 2000 in de – door een verffabrikant aangestuurde

40

oppervlaktetechnieken maart 2013

“Er hoeft niet altijd hoog wiskundig gedacht hoeft te worden om tot betere oplossingen te komen.”

Erik van den Dries is geen stilzitter. De volgende grootscheepse uitbreiding staat al op stapel.

– samenwerking van LTI met het Engelse Schuberts Ltd. Om dit van origine dus Britse infrarooddroogsysteem ook voor de Europese en meer speciaal Nederlandse markt uit te testen en fine te tunen. “CIR is bedoeld voor het drogen van natte oppervlakken op nagenoeg ieder substraat.

Dat kunnen metalen, textielen, papieren, kunststof, glazen en houten voorwerpen tot en met voedingsproducten zijn. Het proces werkt door geleiding van gas over een speciaal reactorbed van hoogwaardig materiaal, waardoor een chemische omzetting plaatsvindt naar langegolf IR-straling. Door de katalytische reactie van water- en zuurstof vindt er een betere droging plaats dan met conventionele infraroodsystemen. Dit komt door een

Erik van den Dries, directeur Strabeko

betere indringbaarheid die, dankzij een lange golflengte van 3 tot 6 micron tot wel 400 micrometer reikt. Doordat de laklaag vanaf het substraat, dus van binnen naar buiten droogt, krijg je een betere vernetting waardoor de laklaag dus eerder volledig is uitgehard en dan ook echt ‘staat’.

Er ontstaat geen ‘melkvel-effect’ waarbij de laklaag oppervlakkig droog lijkt te zijn maar dat van binnen nog niet is. Bij oplosmiddelhoudende lak wordt dit fenomeen ‘solvent retentie’genoemd, maar bij watergedragen lakken kan iets soortgelijks zich voordoen.

Restanten solvent als brandstof

Het mooiste vindt Erik van den Dries nog het gebruik van de uitgedampte solventen

Bij ‘straler’ denk je eerst aan de straalcabine. Strabeko bv heeft echter ook stralers in de droogcabine.

als brandstof voor de straler. “Tijdens het droogproces komen er oplosmiddelen vrij.

Die worden gebruikt als brandstof voor de IR-drogers door ze na het verdampen uit de laklaag langs het reactorbed te leiden.

Er is gemeten dat ze daar voor bijna de helft worden ‘opgegeten’ en worden omgezet in energie.” Uiteraard met gunstige gevolgen voor het gasverbruik. Gerard de Lange: “De katalytische infraroodstralers schakelen na een korte, elektrische opwarmtijd over op propaan-, butaan- of aardgas en vervolgens dus op de VOS-en (Vluchtige Organische Stoffen). Het verwarmingsproces hoeft daarna nog maar mondjesmaat te worden gevoed met gas.

Mede door de geringe energiebehoefte van het branderbed bedraagt het gasverbruik per IR-element niet meer dan 0,4 tot 0,5 m2 per uur.” Omdat het proces volledig vlamloos werkt zijn de IR-stralers overigens ATEX-goedgekeurd en gecertificeerd voor gebruik in gevarenzones 1 en 2.”

Gerard de Lange van LTI bv gebruikt de afgezogen oplosmiddelen als extra energiebron voor de droogstraler. Het idee ligt voor de hand, de uitvoering vergt enig denkwerk.

Deze straler mag gerust wat oplosmiddelen binnen krijgen, sterker nog: hij lóópt erop!

Gemakkelijk in te schuiven

Dat het systeem relatief eenvoudig in de bestaande 12 x 6 x 4,5 meter droogruimte kon worden ingebouwd vormde uiteraard ook een belangrijk punt voor Strabeko.

Datzelfde gold voor de installatietijd. Omdat LTI de technische componenten zoals schakelkasten, bekabeling en toevoer van gasleidingen die buiten de cabine werden geplaatst, vooraf had geassembleerd, vergde de installatie van het uit vier branders en ventilatoren bestaande CIR-systeem in de bestaande droogcabine niet meer dan twee dagen, waarbij de productie (op de helft van de sporen) gewoon doorging. Inmiddels is Erik van den Dries alweer druk met nieuwe plannen, zoals het overkappen van een deel van zijn bedrijfsterrein. Hiermee kan Strabeko nog beter inspelen op de tendens om constructies steeds meer compleet afgemonteerd te laten behandelen. Dit betekent dat er steeds grotere constellaties naar Tilburg zullen worden vervoerd. ‘Over de weg’ is dat geen echt goede oplossing, daarom ziet hij meer mogelijkheden in transport over het vlakbij gelegen water… Dan is uw vakblad ongetwijfeld weer op bedrijfsbezoek in Tilburg. ‹ tekst: Chris Berenbak, Hoofdzakelijk

Meer informatie Strabeko is ruim 45 jaar actief met een breed aanbod oppervlaktebehandelingen zoals (cabine)stralen, metalliseren, poedercoaten, natlakken en glasparelstralen.

Het bedrijf is gevestigd in Tilburg en telt ongeveer 15 personeelsleden (m/v). Binnen de klantenkring bevinden zich veel-

EIA-Subsidiemogelijkheden Door het geringe energieverbruik staan katalytische IR-droogsystemen onder codenummer 220703 op de Energielijst. Bovendien kan de investering versneld – in het eerste boekjaar – worden afgeschreven.

De voordelen van katalytische IR-droging op een rij: • Betere uitharding • Gering energieverbruik • Hergebruik solventen • Toepasbaar in bestaande cabines • Eenvoudige (display)bediening • Vlamloos: CE- en ATEX-goedgekeurd • EIA subsidiemogelijkheden Meer informatie: www.senternovem.nl/eia.

eisende opdrachtgevers als NedTrain, Rijkswaterstaat, Siemens en de Gasunie.

De onderneming beschikt over een aantal certificaten. www.Strabeko.nl LTI bv (De Lange Technische Installaties) is 22 jaar geleden opgericht door ing. G.F. De Lange. LTI is gevestigd in Alphen aan de Rijn en is importeur en producent van onder andere complete coatinginstallaties, spuitcabines en wanden, droogkamers, droogovens en uiteraard infrarooddrogers.

Het bedrijf vertegenwoordigt verschillende buitenlandse ondernemingen in Nederland en België. www.LTIbv.nl oppervlaktetechnieken maart 2013

41

Thema Bedrijfsinrichting NFB Coatings kiest voor schone waterzuiveringstechniek: de vacuümverdamper

Zuiveren en hergebruik van water Sinds 2011 is het Brabantse NFB Coatings bezig met diverse investeringen in tal van processen. Het laat zich raden dat dit met 16.000 m2 bebouwd, deels geconditioneerd bedrijfsoppervlak en een hoogwaardig productaanbod voor een veeleisende ‘automotive’ klantenkring geen kleinigheid is. Zeker in een tijd die de boeken niet in zal gaan als investeringsvriendelijk. Een van de onderdelen van het opschoningsproces betrof de waterzuiveringsinstallatie.

Binnen de Nederlandse markt neemt NFB een sterke positie in op het gebied van kataforeselakken, poedercoaten en natlakken. Om zich op deze positie te kunnen handhaven, maakt het bedrijf al jaren gebruik van zorgvuldig uitgedokterde en milieuvriendelijke productiemethodes.

Zo wordt het volledig geautomatiseerde kataforesedompellakproces gebruikt, voor het aanbrengen van een watergedragen grondlak. Uiteraard wordt het hierbij gebruikte waterzuiveringssysteem ook regelmatig onder een milieutechnisch en rendementsgevoelig vergrootglas gelegd.

Toch vormde volgens directeur Guido Neggers “eerlijk gezegd een technisch verouderde filterpers in het oude systeem de aanleiding voor de zoektocht naar een nieuw waterzuiveringsysteem”. Deze lowtech aanleiding had uiteindelijk een hightech gevolg: een vacuümverdamper. Die uitkomst werd echter pas bereikt nadat NFB Coatings een uitgebreide rondgang had gemaakt langs verschillende waterzuiveringstechnieken. Na ruime evaluatie vond NFB in opnieuw ONO-systemen (Ontgiften, Neutraliseren, Ontwateren) en elektroflotatie niet de gewenste oplossing.

42

oppervlaktetechnieken maart 2013

“We zochten naar een schone en betrouwbare vorm van waterzuivering. Dus geen stoffig gedoe met poedervormige en/of gevaarlijke vloeibare chemicaliën. Zeker niet in een gevoelige productieomgeving waar er alles aan wordt gedaan om de boel stofvrij te houden,” aldus Guido Neggers.

Milieu- en kostenvriendelijk

Hoewel adviseur Michel van Gelderen van waterzuiveringsspecialist GET uit Maassluis genoeg in het voordeel van de fysisch-chemische systemen kan noemen, vindt ook hij de vacuümverdamper een oplossing. Die is, mits passend bij de procesvoering, meer van deze tijd. “De vacuümverdamper is het systeem van nu en de toekomst, het is betrouwbaar en nauwelijks gevoelig voor concentratiewisselingen in de afvalwaterstroom. Het water verdampt en de zware metalen en zouten blijven achter in het concentraat, het destillaatwater dat de vacuümverdamper produceert, kan in veel gevallen opnieuw ingezet worden als demiwater.

Hergebruik van water is voor veel bedrijven natuurlijk erg interessant. Door het

ontbreken van chemicaliën zijn vacuümverdampers schoner in gebruik dan de fysisch chemische processen zoals ONO. Geen stoffige taferelen en ook geen opslag van chemicaliën.” Bovendien zijn de ONOsystemen aanzienlijk groter en vergen ze opmerkelijk meer dagelijks onderhoud dan de inmiddels bij NFB eenvoudige driewekelijkse onderhoudsbeurt van de vacuümverdamper. Doordat de vacuümverdamper met een kookpuntverlagend vacuüm werkt, verdampt het water al bij 35°C. Dat betekent natuurlijk een aanzienlijke energie- en dus kostenbesparing.

“Normaal heb je zo’n 2.500 kJ nodig om een liter water te koken, bij een vacuümverdamper niet meer dan 500 à 600 kJ. Een besparing van zo’n 80%!” NFB’s Procescoördinator Jos Rovers voegt hieraan toe dat “door de lagere temperatuur ook een ongewenste vorm van aanslag

Door het vacuüm verdampt het water al bij 35-40 graden.

Directeur Guido Neggers (NFB) zet vol in op vacuüm. Michel van Gelderen (GET) helpt per situatie te bekijken of het lonend is en welke variant dan het beste past.

Michel van Gelderen (GET) legt de laatste hand aan de oplevering, nadat procescoördinator Jos Rovers er enkele maanden goede ervaring mee heeft opgedaan.

“Zo kan men afvalwaterzuivering, die vaak alleen als een kostenpost wordt gezien, ook nog ten voordele van de kwaliteit van het proces laten werken.”

Jos Rovers, Procescoordinator NFB grotendeels wordt voorkomen. Bij temperaturen boven de 70°C groeien de pijpjes van bijvoorbeeld de warmtewisselaar – waar visuele inspectie nauwelijks mogelijk is – langzaam maar zeker dicht. Dat spoel je niet weg en zorgt dus geheid voor problemen.”

Compact en gesloten, maar toch open

In de productiehal blijkt een ander aspect dat duidelijk in het voordeel van een vacuümverdamper pleit: de afmetingen. Een ONO-systeem zou aanzienlijk meer ruimte vergen dan de circa twee m2 waarop de complete vacuümverdamper van NFB Coatings past. Michel van Gelderen: “Het ruimteaspect is een onmiskenbaar voordeel. Hierbij is het wel belangrijk om je te realiseren dat de verwerkingscapaciteit van een vacuümsysteem niet onbegrensd is.”

NFB Coatings zet de vacuümverdamper in voor continureiniging van het spoelbad na de zinkfosfatering. Van Gelderen vervolgt: “Het spoelwater wordt door de vacuümverdamper gezuiverd. En het destillaatwater, al snel 95 tot 99 procent, dat geproduceerd wordt door de vacuümver-

damper, wordt weer teruggevoerd naar het spoelbad. “Wij creëren zo een gesloten cyclus. Tevens wordt er hierdoor bespaard op leidingwater waar voorheen het spoelbad mee werd aangevuld. De vervuiling wordt door de vacuümverdamper opgeconcentreerd en uiteindelijk tegen relatief verwaarloosbare kosten afgevoerd. Doordat het bad doorlopend word gereinigd, is de oversleep naar andere achterliggende baden ook minder en blijven deze ook zuiverder. Zo kan men afvalwaterzuivering, die vaak alleen als een kostenpost wordt gezien, ook nog ten voordele van de kwaliteit van het proces laten werken.”

Als verantwoordelijk technicus is Jos Rovers blij dat er geen kast om de vacuümverdamper staat. “De open opbouw maakt inspectie en onderhoud erg eenvoudig. Je hoeft niet eerst de hele patiënt af te breken om ehbo te kunnen verlenen. Datzelfde geldt ook voor warmtewisselaar: die is extern geplaatst en kan dus eenvoudig worden geïnspecteerd en behandeld.”

De winnaar

De vraag welk systeem nu het beste is: ONO of een vacuümverdamper, zorgt voor een geanimeerde discussie tussen enerzijds Michel van Gelderen, leverancier

van beide systemen, en anderzijds praktisch ervaringsdeskundige Jos Rovers. Een duidelijke conclusie: er is voor beide systemen een markt. Wie bijvoorbeeld veel ruimte, (erg) veel liters, genoeg mankracht maar wat minder (aanvangs)budget heeft, is volgens Rovers wellicht beter af met ONO. Daar staan dan wel de relatief hoge chemie-, afvoer- en onderhoudskosten tegenover, vindt Van Gelderen. Ze zijn het erover eens dat de voordelen van een vacuümverdamper garant staan voor een ‘overzichtelijke terugverdientijd’, wat de hogere investering rechtvaardigt. Voor NFB Coatings staat de vacuümverdamper in ieder geval op de eerste plaats. ‹ tekst: Chris Berenbak, Hoofdzakelijk Meer informatie NFB Coatings is opgericht in 1969 en telt circa 90 personeelsleden. Het bedrijf is gevestigd in het Brabantse Best en gespecialiseerd in kataforeselakken, poedercoaten en natlakken van metalen en kunststof halffabrikaten en eindproducten. NFB beschikt over circa 16.000 m2 bebouwd bedrijfsoppervlak, waar goederen geconditioneerd kunnen worden behandeld en opgeslagen. www.nfb.nl GET is al ruim dertig jaar gespecialiseerd in de ontwikkeling, fabricage, installatie en onderhoud van (afval)waterzuiveringsinstalaties, voor industriële toepassingen.

Het bedrijf is gevestigd in Maassluis en levert onder andere: vacuümverdampers, fysisch-chemische units, slibontwatering installaties, waterzuiveringsinstallaties en -producten. www.getgroep.nl oppervlaktetechnieken maart 2013

43

Thema Bedrijfsinrichting

Regelmatige controles van persluchtinstallaties verlagen (niet alleen) de energiekosten

De lekkages op het spoor Slechte installaties drijven de energiekosten voor de opwekking van perslucht onnodig hoog op, omdat de compressor meer lucht moet produceren dan bij een optimale uitvoering nodig zou zijn. De besparing is zelfs voor kleine installaties aanzienlijk.

In acht van de tien bedrijven wordt perslucht, oftewel dure energie, verspild. Zeker 30% van de compressorcapaciteit gaat op weg naar de verbruiker – bijvoorbeeld persluchtgereedschap – verloren, omdat de luchtleidingen ondergedimensioneerd zijn, verkeerd geïnstalleerd worden en/of de gereedschappen met verkeerde appendages en fittingen zijn aangesloten. Echter, als bijvoorbeeld de dynamische druk in het leidingnet terugvalt van 7 naar 5 bar, kan het vermogen van het gereedschap met 50% afnemen. Al bij een drukval van 6 naar 5 bar neemt het belaste toerental afhankelijk van het type machine ongeveer met 25% af, terwijl het onbelaste toerental slechts met 5% afneemt.

Dat is in het bijzonder bij slijpmachines belangrijk, waarmee een medewerker tijdens zijn werktijd veel materiaal zoals gietwerk of andere oppervlakken moet verspanen, liefst zo ergonomisch mogelijk. Of er nu wordt voorbewerkt of geslepen, afgebraamd of doorgeslepen: hoe lager het vermogen van een (slijp)machine, des te langer duurt het werk. Maar ook de meeste persluchtmoeraanzetters en zelfs blaaspistolen werken efficiënter op de juiste druk.

44

oppervlaktetechnieken maart 2013

Drukverliezen zijn onvermijdelijk – maar kunnen beperkt worden

Drukverliezen zijn afhankelijk van volumestromen. Meer doorstroming leidt altijd tot grotere verliezen. Maar men kan dit beperken. Drukval ontstaat door een te geringe leidingdiameter en door weerstand in fittingen en leidingaccessoires – nog afgezien van ruwe leidingwanden.

Als er gelijktijdig met meer luchtverbruikers wordt gewerkt (bijvoorbeeld machines of pneumatische aandrijvingen) dan bij de aanleg van het leidingnet was gepland, ontstaan er eveneens drukverliezen. Om correct te functioneren, hebben luchtgereedschappen een bepaalde dynamische druk nodig. Slijpmachines, klinken-hakhamers of moeraanzetters van Atlas Copco Tools zijn bijvoorbeeld ontworpen voor een dynamische werkdruk van 6,3 bar. Let wel: dat is de druk die feitelijk bij de machine komt en niet die aan een verzorgingsunit wordt gemeten.

Zo is het niet genoeg om op de manometer van de verzorgingseenheid te kijken, als er vervolgens nog meer koppelingen en slangstukken volgen. Met speciale meetapparatuur kan de werkelijke dynamische druk worden gemeten. Om ervoor te zorgen dat de ideale luchthoeveelheid de luchtinlaat van de machine bereikt,

moet het gehele luchtnet zo gedimensioneerd zijn dat op de werkplek de drukval niet groter is dan 0,1 bar. De drukval in de slang van de stijgleiding tot aan de machines mag niet hoger zijn dan 0,6 bar en mag in geen geval boven de 0,9 bar liggen. Met de juiste accessoires blijft de drukval laag. Bij de keuze van aansluittoebehoren, zoals de slangen, armaturen en verzorgingsunits (filter, drukregelaar, olienevelaar), koppelingen en fittingen, moet men derhalve aandacht besteden aan de maximaal toegestane drukval. Dat is op den duur goedkoper dan de druk van het persluchtnet verhogen.

Noemenswaardige besparingen zelfs bij kleine bedrijven

Veel bedrijven realiseren zich niet wat de gevolgen zijn van slechte installaties: de energiekosten voor de persluchtproductie zijn veel hoger dan noodzakelijk is, want de compressor moet een hogere druk produceren, dan bij een optimale installatie nodig is.

De besparing ligt zelfs bij kleinere bedrijven vaak op enige duizenden euro’s per jaar. Hoe duur lekkages zijn, maakt de volgende vuistregel duidelijk: een 1 bar hogere druk aan de compressor, wat bij een correcte installatie van het leidingnet

Perslucht is in veel bedrijven een belangrijke energiedrager, bijvoorbeeld voor het aandrijven van slijpmachines, montagegereedschap, pneumatische aandrijvingen of verfspuiten. Maar als er te veel perslucht op weg naar de machine verloren gaat, daalt het vermogen – en stijgen de energie- en arbeidskosten. (Foto: Atlas Copco Tools)

en de gereedschapaansluitingen het geval zou zijn, kost afhankelijk van de compressorgrootte 6 tot 10% meer afname van de compressorcapaciteit. Daarbij moet ook de bescherming van het klimaat niet worden vergeten – steeds meer ondernemingen willen hun CO2-uitstoot verminderen, en zijn ook de extra arbeidskosten van belang: operators hebben meer tijd nodig als de machine langzamer is.

Te klein gekozen koppelingen, te lange slangen of slangen met een te kleine nominale maat veroorzaken drukverlies. Wie een leidingnet met aansluitingen aanlegt, moet er rekening mee houden dat iedere koppeling – al is hij nog zo goed – drukverlies met zich meebrengt. Zo verlicht bijvoorbeeld een korte slang het werken met een machine, maar door de extra koppeling en de kleinere doorlaat van de slang kan een drukverlies van circa 0,5 bar optreden, afhankelijk van de grootte en het luchtverbruik van de machine.

Daarom geldt: slangdiameters moeten zo groot mogelijk zijn, koppelingen moeten grote doorstroomvolumes kunnen verwerken en luchtbehandelingsunits moeten een kleine drukval hebben. Dat alles helpt om het drukverlies in de installatie laag te houden, de productiviteit te verhogen en de energiekosten te verlagen.

Lekkages

In een goed gedimensioneerde en zorgvuldig onderhouden leidingsysteem mag niet meer dan 5% van de geïnstalleerde compressorcapaciteit letterlijk verloren gaan. Helaas zijn lekverliezen van 15% en zelfs van 30% in oude, stuk voor stuk gegroeide leidingnetten geen zeldzaamheid.

Een voorbeeld: als alle lekkages in een leidingnet bij elkaar opgeteld een gat van 5 mm vormen, gaat bij een leidingdruk van 7,3 bar iedere seconde 27 liter perslucht verloren. Om dat op te vangen, is 10,3 kilowatt (kW) extra compressorenergie nodig. Bij een stroomprijs van (gunstig aangenomen) 0,12 euro per kilowattuur geeft dit gat extra jaarlijkse energiekosten van meer dan 10.800 euro, als de compressor 24 uur draait. Het is dus lonend om leidingen en aansluitingen regelmatig te controleren.

Enkele belangrijke controles zijn: 1. Dynamische druk Minstens eenmaal per jaar zou men bij iedere persluchtmachine de dynamische overdruk aan de machine-inlaat moeten testen. Dat is ongeveer 6 bar, wat voor de meeste machines geldt, als de luchtstroom het grootste is. Als de druk hoger is, kan men of een reduceerventiel installeren of

de druk aan de compressor verlagen. Is de druk lager, dan gaat de controle als volgt verder:

2. Reduceerventiel/manometer Om het functioneren te controleren, sluit en opent men het reduceerventiel en kan men het functioneren van de manometer in het bereik van 0 tot 6,3 bar testen.

3. Luchtfilter Water en verontreinigingen moeten worden afgevoerd, want verontreinigde filters kunnen de luchtdoorlaat en daarmee de dynamische druk verminderen. Het filter moet vervolgens worden verwijderd en gereinigd. Inbouwvolgorde en positie: gaand van de aansluitleiding naar de richting van de gebruiker, moeten de armaturen in volgorde afsluiter, luchtfilter, reduceerventiel en olienevelaar en ook machine gemonteerd worden. De pijl op het luchtfilter, het reduceerventiel en de olienevelaar moet altijd in de richting van de gebruiker en de machine wijzen. Dan moet gecontroleerd worden of de koppelingen beschadigd of versleten zijn. Te kleine koppelingen zijn de meest voorkomende aansluitfouten.

4. Luchtslang Is de slang beschadigd of versleten?

›

oppervlaktetechnieken maart 2013

45

Thema Bedrijfsinrichting

Afhankelijk van de eisen kunnen ook perslucht-moeraanzetters niet meer volgens de regels werken, als de luchtverzorging niet in orde is. Leidingnet en aansluitingen moeten daarom regelmatig gecontroleerd worden. (Foto: Atlas Copco Tools)

› Heeft hij de juiste grootte ten opzichte van het gereedschap? Meestal zijn de slangen te lang of is hun diameter te klein.

5. Hebben de appendages de juiste afmetingen?

De benodigde luchtdoorlaat van het gereedschap bepaalt de slangdiameter en de grootte van de verzorgingsunit. De voor het gereedschap aanbevolen slang heeft betrekking op een slanglengte van 5 meter. Moet de slang langer zijn, dan moet een grotere binnendiameter worden gekozen, zodat de drukval niet te hoog wordt. Vuistregel: bij slanglengten tussen 5 en 15 meter dient men de binnendiameter één nummer hoger te kiezen en vanaf 15 tot 50 meter twee nummers hoger.

Heeft de aansluitleiding maar één aansluiting, dan moet de diameter minstens dezelfde grootte hebben als de aanbevolen slangdiameter, maar bij voorkeur groter.

Meerdere aansluitingen aan dezelfde aansluitleiding vragen uiteraard om een overeenkomstige binnendiameter. Voor vier 10 mm-aansluitingen wordt een 19 mmaansluitleiding aanbevolen.

Zelfs bedrijven met een klein leidingnet en weinig gereedschappen kunnen snel en blijvend honderden tot enige duizenden euro’s per jaar besparen, als zij hun persluchtnet optimaliseren. (Foto: Atlas Copco Tools)

Of bijvoorbeeld de verdeelleiding een voldoende grootte heeft voor het aantal te verzorgen aansluitleidingen, is niet zo eenvoudig te zien. Zo kan een verdeelleiding met een nominale diameter van 2” zonder drukval hoogstens verzorgen:

- - - - -

één 2”-aansluiting, twee 1,5”- aansluitingen, vier 1”- aansluitingen, acht 3/4”- aansluitingen, of zestien 1/2”- aansluitingen.

Met leidinglengte en mate van gebruik is hierbij geen rekening gehouden. Omdat normaliter in de loop der tijd steeds meer persluchtverbruikers op het luchtnet worden aangesloten, is een regelmatige nieuwe berekening raadzaam. Evenzo kan in omgekeerde richting geld worden bespaard en en passant het klimaat worden ontzien, want regelmatig controleren van de luchtverzorging is ook verstandig als bijvoorbeeld persluchtgereedschap wordt vervangen door elektrische moeraanzetters. De vergelijkbare vermindering van één toevoerdruk of -volume kan ook helpen aanzienlijke hoeveelheden geld te besparen! ‹ Thomas Preuß, Pressebüro Turmpresse,

Is het persluchtnet in orde?

Broddelwerk of leidingvernauwingen zijn met het blote oog te herkennen. Bij het zoeken naar lekkages helpen oor en zeepsop, of een lekdetectieapparaat. Wie het exact wil weten kan ook de deskundigen van Atlas Copco Tools om raad vragen, die de installatie zeer grondig onderzoeken.

46

oppervlaktetechnieken maart 2013

De meeste machines zijn ontworpen voor een dynamische druk van 6,3 bar. Maar als op de werkplek maar 5 bar aanwezig is, daalt de capaciteit aanzienlijk – in het bijzonder bij slijpmachines, die veel materiaal moeten verspanen.

Het drukverlies kost niet alleen onnodig veel stroom; de operator moet ook langer werken. (Foto: Atlas Copco Tools)

Meer informatie Atlas Copco Tools Nederland Merwedeweg 7, 3336 LG Zwijndrecht tools.nl@nl.atlascopco.com www.atlascopco.com Jeroen van Dijk jeroen.van.dijk@nl.atlascopco.com

Wederzijdse versterking door grensoverschrijdend samenwerken

Op zoek naar samenwerkingspartners Het Enterprise Europe Network, actief in 44 landen is gericht op brede ondersteuning van het MKB bij internationale samenwerking op commercieel-, onderzoeken technologie gebied. In Nederland werken NL Innovatie, NL EVD Internationaal (onderdeel van Agentschap NL) en Syntens samen als Enterprise Europe Network NL. Bij deze organisaties staan adviseurs klaar die bedrijven helpen bij het vinden van zakenpartners in de landen van het netwerk, en zelfs daarbuiten.

Meer informatie Voor vragen over internationale betrekkingen is Enterprise Europe Network bereikbaar onder nummer 088-444 0 777. Voor meer informatie over het dienstenpakket wordt verwezen naar www.EnterpriseEuropeNetwork.nl.

Reageren op de hier vermelde technologieaanbiedingen en –verzoeken kan bij: Tom Reijn tel.: 088-602 52 99 tom.reijn@AgentschapNL.nl www.enterpriseeuropenetwork.nl

Noot van de redactie: Hieronder volgen de titels en samenvattingen van enkele partnerverzoeken en –aanbiedingen uit de database van Enterprise Europe Network NL. De redactie neemt geen verantwoording voor de voorgestelde oppervlaktebehandelingsconcepten, uitspraken aangaande levensduurverwachtingen, accuraat gebruik van bepaalde vakterminologie voor de betreffende toepassing en dergelijke.

De verstrijkdata zijn indicatief: doorgaans kan enkele weken later nog gereageerd worden. ›

Rubberverbinding voor het coaten van plaatstaal Verzoek uit Denemarken, NL Ref: INT-TR-51442, BBS Ref: 12 DK 20B7 3OYX, geldig tot 19-04-2013

Samenvatting Een Deense producent van voorgelakt en laagsgewijs gelamineerd plaatstaal is op zoek naar een leverancier van een specifiek rubbermengsel of een speler met expertise en interesse in de ontwikkeling van een dergelijke verbinding. De verbinding moet worden gebruikt in een specifieke rubbercoating voor plaatstaal.

Beschrijving partnerverzoek De Deense onderneming, wier plaatstaal wordt gebruikt in schepen, auto’s, pompen, liften, koelvitrines, meubels, deuren en voertuigcabines over de hele wereld, werkt aan een projectidee gericht op de rubberen bekleding van haar plaatstaal.

Een aantal van haar klanten, met name in de automobiel- en pompenindustrie,

is geïnteresseerd in het kopen van het nieuwe product. Het bedrijf moet echter externe rubber-expertise aanwerven om dit nieuwe product te kunnen ontwikkelen.

Technische specificaties - De rubberverbinding moet bestand zijn tegen temperaturen tot ten minste 400 °C; - Het rubbertype moet bestand zijn tegen olie; - Het rubbertype (de verbinding) moet een viscositeit hebben die in het bedrijfsproces is in te passen; - Het rubbertype moet worden ingesteld op een dikte van 50 micron of meer (bij voorkeur circa 100 micron); - Het rubbertype moet relatief zwaar zijn: 70 shore A.

Stadium van ontwikkeling Conceptfase, copyright.

Gewenste samenwerkingsvorm Commerciële overeenkomst met technische ondersteuning. Type partner gezocht: industrie, universiteit. Specifiek werkterrein van de partner: leverancier van een specifieke rubberverbinding of kennisspeler die de verbinding kan ontwikkelen. Taak die door de partner moet worden uitgevoerd: levering van de verbinding en/of de kennis die bij de ontwikkeling van de verbinding kan worden gebruikt.

oppervlaktetechnieken maart 2013

47

Draagbaar niet-destructief systeem voor elementaire analyse van oppervlakken Aanbieding uit Italië, NL Ref: INT-TO-52152, BBS Ref: 12 IT 55X7 3P6O, geldig tot 10-05-2013 Samenvatting Een Italiaans onderzoeksinstituut ontwikkelde een draagbaar systeem op basis van X-Ray Fluorescentie (XRF). Het is ontworpen voor snelle, niet-destructieve elementaire analyse van oppervlakken. Voordelen ten opzichte van andere tools: beter detectiegrenzenbereik (van tientallen mg/kg tot honderden mg/kg), en uitvoering door middel van een scansysteem. Het instituut zoekt industriële en onderzoekspartners die geïnteresseerd zijn in de verdere ontwikkeling en nieuwe toepassingen.

Beschrijving partnerverzoek Het draagbare systeem is gebaseerd op XRF-technologie (X-Ray Fluorescentie). Het combineert een röntgenbuis bij 60 kV, 1,5 mA en een Si-Drift-detector, waardoor een optimaal compromis wordt bereikt tussen analytische prestatie en draagbaarheid.

Detectielimieten, gemeten met de eenduidige standaardmethode in 300 s, zijn 50 mg/kg voor Zn en 20 mg/kg voor Sn. Het instrument kan worden uitgerust met een scansysteem voor automatisch onderzoek van grote oppervlakken teneinde lokale en/of gemiddelde kaarten af te leiden.

Innovatieve aspecten Het XRF-systeem maakt een snelle en niet-destructieve analyse van verschillende soorten materialen mogelijk, en daarmee het monitoren van: milieumonsters, de verslechtering van oppervlakken van cultureel erfgoed, de effectiviteit van beschermende coatings, materialen als gevolg van de ontmanteling van gebouwen en structuren. In tegenstelling tot de meeste draagbare XRF-systemen, die de L-lijnen exciteren, kan deze technologie de K-lijnen van elementen met atoomnummer van ongeveer 50 exciteteren, waarmee aanmerkelijk lagere detectielimieten

48

oppervlaktetechnieken maart 2013

worden geboden. Een ander voordeel is de toepassing van het scansysteem.

Stadium van ontwikkeling Reeds op de markt, copyright.

Marktapplicatiekernwoorden - Agrarische chemicaliën; - Constructie-, bouw- en daaraan gerelateerde producten.

Gewenste samenwerkingsvorm Commerciële overeenkomst met technische ondersteuning, technische samenwerkingsovereenkomst. Type partner gezocht: industrie, onderzoeksorganisaties. Specifiek werkterrein van de partner: cultureel erfgoed, milieu, constructies. Taak die door de partner moet worden uitgevoerd: technische ondersteuning in de verdere ontwikkeling en het testen van nieuwe toepassingen.

marine coatings / Scheepvaartlakken

keramisch parelen

Vecom Metal Treatment BV tel: 040-2507607 vmt@vecom.nl, www.vecom.nl

Helmut Fischer Meett. BV Tarasconweg 10, Eindhoven tel. 040-2482255, fax 040-2428885 www.helmutfischer.nl netherlands@helmutfischer.nl

kit- en extrusie-apparatuur Verlab-Oxford Instruments tel. 0162-320633, fax.0162-322907 info@verlab.nl, www.verlab.nl

Technospray Spuitapparatuur tel: 0168-382111, fax: 0168 380780 info@technospray.nl www.technospray.nl

kleur & glans

Gullimex B.V. tel. 074-2657788

Industrihängare K AB tel: +46 371 51 16 85, fax: +46 371 149 96 www.industrihangare.com Voor coatings met meer waarde en minder kosten ELA Coatings BV tel. +31 (0)10 24 373 99 88 m. +31 (0)6 150 500 54 e.lagerweij@elacoatings.com www.elacoatings.com

lakstraten metaal oppervlaktebehandeling

l uw Voor a aties esent r p r u e kl aaiers w & n kaarte or Ral ook vo WWW.HELLEMAKLEURKAARTEN.NL

Kunststoflakken

Nordson Benelux B.V. Bergerstraat 10, 6226 BD Maastricht tel. 043 - 3526000 poeder.info@nl.nordson.com www.nordson.nl

www.belmeko.be tel. +32 5083 1183

www.emotech.nl / tel: 053-4301500

CZL Tilburg BV tel. 013-5703370, fax 013-5704906 info@czltilburg.nl / www.czltilburg.nl

kleurenwaaiers Hellema Kleur kaarten Harderwijk The Netherlands

natlakspuitapparatuur

Energy Partners Systems B.V. tel. 026-4720350, fax 026-4721507

Rasco Verfspuitapparatuur tel. 010-4370166, fax 010-4151491 www.rasco-clemco.nl Multinal Group Oppervlaktebehandelingen, industriële reiniging en poedercoaten tel 036 549 15 40 fax: 036 529 05 11 info@multinal.com, www.multinal.com

Glasbeek Finish B.V. tel. +31 (0)182 612988 fax +31 (0)182 611193 Surface Treatment Ned. Maasbracht, tel. 0475-463835 www.surfacetreatment.nl info@surfacetreatment.nl Rippert Benelux B.V. Oslo 10 2993 LD Barendrecht Nederland tel: +31 (0)180 645 281 fax: +31 (0)180 645 282

Paint It The Application Company tel: 0318-643 260, fax: 0318-643 042 www.paintit.nl / info@paintit.nl

moffelovens

Technospray Spuitapparatuur tel: 0168-382111, fax: 0168 380780 info@technospray.nl www.technospray.nl

WSB Finishing Equipment BV Utrecht: 030-2414155 Wolvertem: 02-2694675 www.wsb-wagner.eu

www.emotech.nl / tel: 053-4301500

Voor coatings met meer waarde en minder kosten ELA Coatings BV tel. +31 (0)10 24 373 99 88 m. +31 (0)6 150 500 54 e.lagerweij@elacoatings.com www.elacoatings.com

laagdiktemeters

Elcometer NL tel: 030-210 7005, fax: 030-210 6666 www.elcometer.com info@elcometer.com

Gullimex B.V. tel. 074-2657788

52

oppervlaktetechnieken maart 2013

natlak M?BJ;9 M;HAJ$ EEA LEEH K

Soloan B.V. tel. 0184-630014, fax 0184-618884 info@soloan.nl, www.soloan.nl

lijmspuitapparatuur

Schaepman’s Lakfabrieken BV tel. 0384211345 / fax 03842210801 info@schaepman.nl www.schaepman.nl

Wiltec BV tel. 0413-244444, fax 0413-244499 www.wiltec.nl, sales@wiltec.nl

naverbrandingsinstallaties

natlakken (afdekmaterialen)

Technospray Spuitapparatuur tel: 0168-382111, fax: 0168 380780 info@technospray.nl www.technospray.nl

WSB Finishing Equipment BV Utrecht: 030-2414155 Wolvertem: 02-2694675 www.wsb-wagner.eu

Energy Partners Systems B.V. tel. 026-4720350, fax 026-4721507 EPSI Europe BV tel.010-4150155, fax 010-4154099 ask-it@epsi-europe.com www.epsi-europe.com

HangOn B.V. tel. 077-3999630, fax 077-3988419 info@hangon.co, www.hangon.com

onderhoud aan straalinstallaties en werpstralers

Leering Hengelo B.V. tel. 074-2558282, fax 074-2422373 info@leering.nl, www.leering.nl

poederlakken/poedercoatings Renztech tel. 0172 - 47 5954 j.renzenbrink@planet.nl www.renztech.nl

Rösler Benelux B.V. tel. 0412-646600, fax 0412-646046 rosler-nl@rosler.com www.rosler.nl

Sybrandy B.V. Amersfoort tel.033-4545666, fax 033-4655561 www.sybrandy.nl

ontbramen

Surtec Benelux BV tel: (077) 308 15 90 fax: (077) 476 20 33 heh@surtecbenelux.com www.surtec.com

ophanghaken voor lakstraten/poedercoaten

Horsterweg 221, 5928 ND Venlo tel:077-3968149, fax:077-3969737 www.citakubv.eu / info@citakubv.eu

Ook wij spreken, schrijven én lezen Nederlands! tel. 0049 5472-95500-28 export@emptmeyer.de www.emptmeyer.de

Rösler Benelux B.V. Tel. 0412-646600, fax. 0412-646046 rosler-nl@rosler.com www.rosler.nl

ontlakken (in loon)

EPSI Europe BV tel.010-4150155, fax 010-4154099 ask-it@epsi-europe.com www.epsi-europe.com

Glasbeek Finish B.V. tel. +31 (0)182 612988 fax +31 (0)182 611193 AkzoNobel Powder Coatings Benelux tel: +32 (0)225 522 60 fax: +32 (0)225 522 68 www.akzonobel.com/powder Rippert Benelux B.V. Oslo 10 2993 LD Barendrecht Nederland tel: +31 (0)180 645 281 fax: +31 (0)180 645 282 EUROLACKE Tiel Du Pont Poedercoatings tel. 0344-620662, fax 0344-617079 info@eurolacke.nl / www.eurolacke.nl SLF Oberflächentechnik GmbH info@slf.eu, www.slf.eu Teodur BV tel. +32 13539095, fax +32 13539080 powdercoating@bel.dupont.com www.coatingsolutions.dupont.com Soloan B.V. tel. 0184-630014, fax 0184-618884 info@soloan.n/ / www.soloan.nl

poedercoating (afdekmaterialen)

C&T Technics tel. 0413-331083, fax 0413-331195 info@ct-technics.nl, www.ct-technics.nl HangOn B.V. tel. 077-3999630, fax 077-3988419 info@hangon.co, www.hangon.co

TIGER Coatings Belgium bvba tel: +32(0)89700016 fax: +32(0)89567858 www.tiger-coatings.com

Horsterweg 221, 5928 ND Venlo tel:077-3968149, fax:077-3969737 www.citakubv.eu / info@citakubv.eu

poederspuitapparatuur Thermo-Clean N.V.België tel. 0032-13539060

ontvettingsinstallaties

Kermad Machinebouw bv info@kermad.nl, www.kermad.nl

Metalas Cleaning Systems BV tel. 010-4356036, fax 010-2340415 info@metalas.com, www.metalas.com

ontvettingsmiddelen Enthone B.V. tel. (+31)73-6280111 fax (+31)73- 6219283 www.enthone.nl

Industrihängare K AB tel: +46 371 51 16 85, fax: +46 371 149 96 www.industrihangare.com

Ook wij spreken, schrijven én lezen Nederlands! tel. 0049 5472-95500-28 export@emptmeyer.de www.emptmeyer.de

MSP Systems BV tel. 053-4303937, www.mspsystems.nl

MEPACO B.V. tel. 071-5892863

Ophangrekken voor Galvano en Laktechniek

EPSI Europe BV tel.010-4150155, fax 010-4154099 ask-it@epsi-europe.com www.epsi-europe.com

Schröder Plating Service tel. 0546-681170, fax 0546-681003

ovens

HangOn B.V. tel. 077-3999630, fax 077-3988419 info@hangon.co, www.hangon.co

Nordson Benelux B.V. Bergerstraat 10, 6226 BD Maastricht tel. 043 - 3526000 poeder.info@nl.nordson.com www.nordson.nl

Wagner Systemen Nederland tel.030-2410688, fax.030-2410765 info@wagnersystemen.nl

poederspuitcabines

www.belmeko.be tel. +32 5083 1183 Industrihängare K AB tel: +46 371 51 16 85, fax: +46 371 149 96 www.industrihangare.com

MacDermid Benelux B.V. tel. 076-5021940, fax 076-5034876 www.macdermid.com/industrial

www.emotech.nl / tel: 053-4301500 www.belmeko.be tel. +32 50.83.11.83

Energy Partners Systems B.V. tel. 026-4720350, fax 026-4721507

oppervlaktetechnieken maart 2013

53

shotpeenen Glasbeek Finish B.V. tel. +31 (0)182 612988 fax +31 (0)182 611193

PPG Protective & Marine Coatings Merken: Sigma Coatings en Amercoat Kopraweg 35, 1047 HA Amsterdam tel. 020-4075092, fax 020-4075059 infopcbenelux@ppg.com www.ppgpmc.com

straalcabines

Holland Mineraal B.V. tel. 0570-621161 / fax 0570-634336 www.hollandmineraal.nl

Rösler Benelux B.V. tel. 0412-646600, fax 0412-646046 rosler-nl@rosler.com www.rosler.nl

LBtec Indufinish BV tel. 0591-630003 www.lbtecindufinish.com

Rösler Benelux B.V. tel. 0412-646600, fax. 0412-646046 rosler-nl@rosler.com www.rosler.nl

Straaltechniek Int. B.V. www.straaltechniek.net

spuitcabines MSP Systems BV tel. 053-4303937, www.mspsystems.nl SLF Oberflächentechnik GmbH info@slf.eu, www.slf.eu Schaepman’s Lakfabrieken BV tel. 0384211345 / fax 03842210801 info@schaepman.nl www.schaepman.nl Soloan B.V. tel. 0184-630014, fax 0184-618884 info@soloan.nl / www.soloan.nl

www.belmeko.be tel. +32 50.83.11.83

Straaltechniek Int. B.V. www.straaltechniek.net

pvd coatings www.emotech.nl / tel: 053-4301500

Wagner Systemen Nederland tel.030-2410688, fax.030-2410765 info@wagnersystemen.nl

poederspuitinstallaties

Dekracoat tel. 040 262 80 70 info@dekracoat.nl / www.dekracoat.nl

railtransportsystemen

Energy Partners Systems B.V. tel. 026-4720350, fax 026-4721507

Sybrandy B.V. Amersfoort tel. 033-4545666, fax 033- 4655561 www.sybrandy.nl

straalinstallaties Glasbeek Finish B.V. tel. +31 (0)182 612988 fax +31 (0)182 611193

www.emotech.nl / tel: 053-4301500

LBtec Indufinish BV tel. 0591-630003 www.lbtecindufinish.com

Soloan B.V. tel. 0184-630014, fax 0184-618884 info@soloan.nl / www.soloan.nl

Holtrop & Jansma B.V. Dokkum tel. 0519 32 91 00 www.holtrop-jansma.com

reinigingsinstallaties

pompen (magnetisch aangedreven) Corode tel. 0411-685500

www.agtos.com Distributie Nederland: De Ploeg Techniek BV tel. +31 (0)492 539 812 www.deploegtechniek.nl

Energy Partners Systems B.V. tel. 026-4720350, fax 026-4721507

protective coatings

Clemco Straalapparatuur tel. 010-4370592, fax 010-4151491 www.rasco-clemco.nl Rippert Benelux B.V. Oslo 10 2993 LD Barendrecht Nederland tel: +31 (0)180 645 281 fax: +31 (0)180 645 282

Hevami Oppervlaktetechniek tel. 0413-376602 www.straalinstallaties.nl

Kermad Machinebouw bv info@kermad.nl, www.kermad.nl Voor coatings met meer waarde en minder kosten ELA Coatings BV tel. +31 (0)10 24 373 99 88 m. +31 (0)6 150 500 54 e.lagerweij@elacoatings.com www.elacoatings.com

SLF Oberflächentechnik GmbH info@slf.eu, www.slf.eu

Holland Mineraal B.V. tel. 0570-621161 fax 0570-634336 www.hollandmineraal.nl

Metalas Cleaning Systems BV tel. 010-4356036, fax 010-2340415 info@metalas.com, www.metalas.com

Delfzijl 0596-614135 Rhenen 0318-472020 www.petsonpaints.com info@petsonpaints.com

54

oppervlaktetechnieken maart 2013

Rösler Benelux B.V. Tel. 0412-646600, fax. 0412-646046 rosler-nl@rosler.com www.rosler.nl

Soloan B.V. tel. 0184-630014, fax 0184-618884 info@soloan.nl / www.soloan.nl

Vacuümstraalapparatuur tel. 078-6418050, fax 078-6418059 info@ltc-international.nl www.ltc-international.nl

M?BJ;9 M;HAJ$ EEA LEEH K

Wiltec BV tel. 0413-244444, fax 0413-244499 www.wiltec.nl, sales@wiltec.nl

Micropeen Benelux B.V. Ridderkerk, tel. 0180-463300

temperatuurregistratie & analyse Rösler Benelux B.V. tel. 0412-646600, fax 0412-646046 rosler-nl@rosler.com www.rosler.nl

Holland Mineraal B.V. tel. 0570-621161, fax 0570-634336 www.hollandmineraal.nl Gullimex B.V. tel. 074-2657788 Magistor B.V. tel. 0548- 519401, fax 0548-517619 www.magistor.nl / info@magistor.nl

titaan (bevestigings-) materialen

MEPACO B.V. tel. 071-5892863

Straaltechniek Int. B.V. www.straaltechniek.net

transportsystemen Rösler Benelux B.V. tel. 0412-646600, fax. 0412-646046 rosler-nl@rosler.com www.rosler.nl

Sybrandy B.V. Amersfoort tel.033-4545666, fax 033-4655561 www.sybrandy.nl

www.emotech.nl / tel: 053-4301500

tel: +32 9218 7180, fax: +32 9233 0831 metals.benelux@cellmark.com www.wheelabratorgroup.com

Holland Mineraal B.V. tel. 0570-621161, fax 0570-634336 www.hollandmineraal.nl

www.nedcoat.nl, info@nedcoat.nl Nedcoat beschermt en decoreert metaal door middel van anodiseren, duplex, natlakken, poedercoaten, thermisch verzinken, Anografic®, Geomet®, en Opti-Coat®

verhuizingen van coatinginstallaties

Renztech tel. 0172 - 47 5954 j.renzenbrink@planet.nl www.renztech.nl

verfspuitapparatuur Straaltechniek Int. B.V. www.straaltechniek.net

straalkasten

verduurzamen van metaal

Sybrandy B.V. Amersfoort tel. 033-4545666, fax 033- 4655561 www.sybrandy.nl Straalmiddel Nederland Wheelabrator-Allevard Holland tel. 0341 563831, fax 0341 494114

stralen (afdekmaterialen)

Railtechniek van Herwijnen b.v. tel. 0344-616363, fax. 0344-611072 info@railtechniek.nl www.railtechniek.nl

turnkey stralen en conserveren Smeets Straal- en Conserveringswerken Stein BV tel. 046-4288181, www.smeetssteingroep.nl

CAP Industrial B.V. tel- 010-4374737, fax-010-2623190 info@cap-industrial.nl www.cap-industrial.nl

Paint It The Application Company tel: 0318-643 260, fax: 0318-643 042 www.paintit.nl / info@paintit.nl

twee-componenten apparatuur Rasco Verfspuitapparatuur tel. 010-4370166, fax 010-4151491 www.rasco-clemco.nl

SLF Oberflächentechnik GmbH info@slf.eu, www.slf.eu

Sybrandy B.V. Amersfoort tel. 033-4545666, fax 033-4655561 www.sybrandy.nl

straalmiddelen

EPSI Europe BV tel.010-4150155, fax 010-4154099 ask-it@epsi-europe.com www.epsi-europe.com

HangOn B.V. tel. 077-3999630, fax 077-3988419 info@hangon.co, www.hangon.co

tanks (kunststof) C.K.B. Boxtel tel. 0411-682939

tel +32 9218 7180, fax +32 9233 0831 Metals.benelux@cellmark.com www.ervinamasteel.eu

Drent Techniek B.V. tel. 076-5017270, www.drenttechniek.nl

Eurogrit B.V., Papendrecht tel. 078-6546770, fax 078-6449494 info@eurogrit.com, www.eurogrit.com LBtec Indufinish BV tel. 0591-630003 www.lbtecindufinish.com

WSB Finishing Equipment BV Utrecht: 030-2414155 Wolvertem: 02-2694675 www.wsb-wagner.eu

Technospray Spuitapparatuur tel: 0168-382111, fax: 0168 380780 info@technospray.nl www.technospray.nl

M?BJ;9 M;HAJ$ EEA LEEH K

Wiltec BV tel. 0413-244444, fax 0413-244499 www.wiltec.nl, sales@wiltec.nl

UV en EBC Lak

WSB Finishing Equipment BV Utrecht: 030-2414155 Wolvertem: 02-2694675 www.wsb-wagner.eu

M?BJ;9 M;HAJ$ EEA LEEH K

Voor coatings met meer waarde en minder kosten ELA Coatings BV tel. +31 (0)10 24 373 99 88 m. +31 (0)6 150 500 54 e.lagerweij@elacoatings.com www.elacoatings.com

Wiltec BV tel. 0413-244444, fax 0413-244499 www.wiltec.nl, sales@wiltec.nl

verwarmings- en koelelementen (titaan en rvs)

MEPACO BV tel. 071-5892863 Hevami Oppervlaktetechniek tel. 0413-376602 www.straalmiddelen.nl

oppervlaktetechnieken maart 2013

55

werpstralers

verwarmingselementen Corode tel. 0411-685500

verwarmingselementen (teflon)

Corode tel. 0411-685500

LBtec Indufinish BV tel. 0591-630003 www.lbtecindufinish.com

verwerking afvalstromen

Ondeo Industrial Solutions BV tel. 077-3231231, fax 077-3231230 verkoop@ondeo-is.com www.ondeo-is.com

EnviroChemie bv tel. +31 (0)23 542 69 13 fax. +31 (0)23 542 69 14 sales@enviro-chemie.nl www.enviro-chemie.nl Eurowater BV tel. 088-0005000 www.eurowater.nl

Rippert Benelux B.V. Oslo 10 2993 LD Barendrecht Nederland tel: +31 (0)180 645 281 fax: +31 (0)180 645 282

RĂśsler Benelux B.V. tel. 0412-646600, fax. 0412-646046 rosler-nl@rosler.com www.rosler.nl Lubron Waterbehandeling BV tel. 0162-426931, www.lubron.eu

voorbehandelingsinstallaties SLF Oberflächentechnik GmbH info@slf.eu, www.slf.eu

MAGNETO Special Anodes BV tel. 010-26207 88, fax 010-2620201 www.magneto.nl

www.belmeko.be tel. +32 50.83.11.83

www.emotech.nl / tel: 053-4301500

Soloan B.V. tel. 0184-630014, fax 0184-618884 info@soloan.nl / www.soloan.nl

Energy Partners Systems B.V. tel. 026-4720350, fax 026-4721507

56

oppervlaktetechnieken maart 2013

Straaltechniek Int. B.V. www.straaltechniek.net

Sybrandy B.V. Amersfoort tel.033-4545666, fax 033-4655561 www.sybrandy.nl

waterbehandeling

Glasbeek Finish B.V. tel. +31 (0)182 612988 fax +31 (0)182 611193

Hevami Oppervlaktetechniek tel. 0413-376602 www.straalmachines.nl

BWT Nederland B.V. tel. +31 (0)88 750 90 00 fax +31 (0)88 750 90 90 www.bwtnederland.nl

Ondeo Industrial Solutions BV tel. 077-3231231, fax 077-3231230 verkoop@ondeo-is.com www.ondeo-is.com tel: +32 9218 7180, fax: +32 9233 0831 metals.benelux@cellmark.com www.wheelabratorgroup.com