Hippocampus nr. 309 (mei/juni 2026)

hippocampus hippocampus

Verkiezingen College der 3*I

Academische Zitting

Duiker-Hulpverlener

Reportages

Similaneilanden

Invasieve uitheemse soorten

ZO UNIEK ALS JIJ.

NIEUW

ADEMAUTOMATENSET

Ontdek de ademautomaat die past bij jouw manier van duiken. Compact en ideaal voor op reis, met optionele, door de duiker zelf verwisselbare kleurframes, waarmee je echt opvalt. De vernieuwde C370 combineert persoonlijke stijl met de betrouwbare prestaties die duikers van SCUBAPRO verwachten. Kies een set net zo uniek als jij.

LES MEER:

Woordje van de redactie

informatieblad van NELOS vzw

Het duikmagazine Hippocampus (kortweg Hippo genoemd) draagt de wetenschappelijke naam van het zeepaardje en is het bondsblad van NELOS vzw, de Vlaamse duiksportfederatie. We informeren over zaken die van belang kunnen zijn voor onze jeugdduikers, sportduikers, instructeurs, technische duikers, duikers met een handicap, vrijduikers, vinzwemmers en onderwaterhockeyers. Ook artikels over het onderwaterleven, onderwaterfotografie en -videografie, duikbestemmingen en allerlei technische en wetenschappelijke info met betrekking tot de duiksport komen aan bod.

Na de federalisering van België in 1978 ontstonden onder de koepel van de Belgische Federatie voor Onderwateronderzoek en -Sport (BEFOS/FEBRAS), die stichtend lid is van de wereldfederatie CMAS (World Confederation of Underwater Activities), de Nederlandstalige Liga voor Onderwateronderzoek en -Sport (NELOS) en de Ligue Francophone Belge de Recherches et d'Activités Subaquatiques (LIFRAS). Sindsdien zijn 'Hippocampus' en 'Hippocampe' de officiële bondsbladen van respectievelijk NELOS en LIFRAS. Beide bladen staan al meer dan 50 jaar op de bres voor nuttige informatie aan de Belgische duiker. In Vlaanderen wordt NELOS vertegenwoordigd door 154 duikscholen en -clubs. Met meer dan 10.000 leden is NELOS zonder meer de grootste duikfederatie in Vlaanderen.

NELOS-structuur

Download in het documenten centrum de NELOSstructuurbrochure voor meer info over wie wat doet binnen NELOS.

AIG-ASSISTANCE

Via je duikschool kan je het persoonlijk verzekeringskaartje bekomen, met daarop volgende info:

Policy number: ARENA 2.009.718/010

In geval van repatriëring/hospitalisatie ten gevolge van een duikongeval in het buitenland 'Call Center': +32 3 253 69 16

Coverfoto: Duiker in de Put van Ekeren. Camera: Olympus TG-6, ISO 200, 1/40 sec. bij f/10. Lens: 36 mm (ingebouwde zoom/macrolens). Foto: Tony Coone.

De vakantie is in aantocht en die is welgekomen als je bekijkt welk voorjaar we er binnen NELOS opnieuw hebben opzitten. De Algemene Vergadering begin maart zorgde voor een nieuwe samenstelling van het Bestuur en de commissies en vooral voor een nieuwe voorzitter van onze federatie. Tijdens de collegevergadering werden het Bureau, de subcommissies en de comités binnen de Commissie Sportduiken opnieuw samengesteld en tijdens de Academische Zitting kregen 33 nieuwe instructeurs hun titel. In mei leverden we bovendien ook nog 89 brevetten aan de jongste lichting duiker-hulpverleners af en een aantal duikers met speciale noden vinden stilaan hun weg naar het reguliere circuit. De kandidaten 2*I en 3*I ten slotte doorliepen hun traject van theorie-examens en het schrijven van een verhandeling naar aanloop van de Stages in het najaar en dat terwijl in Egypte de technische Stage plaatsvond. Stilaan tijd voor vakantie en ontspannende duiken dus. Waar trek jij naartoe? Kies je een voor de hand liggende bestemming als Egypte? Zoek je het wat verder weg en ga je net zoals Patrick naar de Similaneilanden, om daar te ontdekken dat exotische bestemmingen niet noodzakelijk een garantie voor mooi weer en rustigere duiken zijn, of trek je onmiddellijk noordelijker? Dan zijn de mijnen van Långban in Noorwegen misschien wel iets voor jou? Misschien lezen we wel een verslag van jouw vakantie in een volgende editie van de Hippocampus?

Blijf je in onze vertrouwde Zeeuwse wateren, noteer dan zeker de Jeugdduikdag in je agenda en hou er rekening mee dat de parkeerdruk er, zeker in de weekends, heel hoog is.

De Hippocampus kent heel wat vaste rubrieken. Scuba gaat verder met zijn ontdekkingstocht en in het jeugdduikhoekje duiken we de Oosterschelde in op zoek naar planten en wieren. Een aantal clubs vierden een jubileum en er was zelfs een reünie. In de reeks over de geschiedenis van het duiken zijn we al aan het 10e deel aanbeland.

We vertellen je hoe artificiële intelligentie ons kan helpen om walvissen te begrijpen, hoe de bidsprinkhaankreeft een bron van inspiratie is voor ingenieurs en hoe men de verspreiding van invasieve inheemse soorten in onze wateren wil tegengaan.

Wat het najaar zoal in petto heeft, lees je in de lopende agenda, maar voor nu wens ik jullie alvast een hele fijne zomer! Veel leesplezier!

Bondsnieuws

Voor een gedetailleerd overzicht van het bondsnieuws in deze uitgave, zie blz.: 4

Reportages

Duiken in Långban 6-11

De prachtige onderwaterwereld bij Brothers, Daedalus en Elphinstone 12-16

Duikgeschiedenis deel 10 20-26

De bidsprinkhaankreeft, een bron van inspiratie voor ingenieurs 30-31

De nieuwe Icon van Camaro 35-37

Gewoon pech of pesterijen van de weergoden? De Similanarchipel in barre weersomstandigheden 38-41

Invasie uitheemse soorten 50-51

Vaste rubrieken

Duikspinsels: Een examen, een volksverhuis 5

Jeugdduikhoekje - Al dat groen onder water (deel 2) 18-19

In de kijker: 35 jaar Blue Lagoon Tielt ............ 28-29

In de kijker: 50 jaar duikschool 't Zeepaardje 32-33

In de kijker: 50 jaar Thalassa Diving Gent 42-45

Skubba & Fred: Zakduiken ........................................ 47

In de kijker: Reünie All Stars 48-49

Wist je dat? Praten met walvissen dankzij AI 52-53

Hippoëzie: ADEM (Dirk De Bosschere) ....................53

Close-up (Kris Heymans) 54-55 Retro-Hippo 56-57

CMAS-Belgium (BEFOS-FEBRAS) / LIFRAS 93 NELOS-boetiek / webshop ........................................ 96 NELOS-katern / Hippo-colofon 97 Lopende agenda 98

Regionale info

Antwerpse Verstandhouding voor Onderwateronderzoek en - Sport www.avos.be

Brabantse Vereniging voor Onderwateronderzoek en -Sport www.bravos-vzw.be

Vereniging der Limburgse en Kempische Duikscholen www.limos-vzw.be

Oost-Vlaamse Vereniging voor Onderwateronderzoek en -Sport www.ovos.be

West-Vlaamse Vereniging voor Onderwatersport www.wevos.be

Correcties, tips en/of opmerkingen i.v.m. de cursusboeken, dossiers of documenten van NELOS stuur je naar: cursus@nelos.be. De andere e-mailadressen waarin PPT, documenten of instructormanual staat, zijn niet meer in gebruik.

Bondsnieuws

Jeugdduikdag 2026

Save the date voor de Jeugdduikdag op 23 augustus, die opnieuw bij het Koepeltje in Scharendijke georganiseerd wordt.

Blended learning zit in de lift

Vier jaar geleden introduceerden we binnen NELOS blended learning voor de 2*Duikers. Ook de opleidingen 1*D, 3*D, 4*D en AI zijn nu in het platform opgenomen.

Hydronamica van de 'Body Box'

Hydrodynamica speelt een cruciale rol in het vrijduiken. Hoe efficiënter je door het water beweegt, hoe minder zuurstof je verbruikt en hoe langer je kunt duiken.

Voorjaarsexamen DHV

Het voorjaarsexamen Duiker-Hulpverlener was een groot succes. 99 kandidaten namen eraan deel. Zit Diamanten club daar voor iets tussen?

Onderwatervideografie: stap in op de juiste plek in de leercurve

Er werden drie kleine aanpassingen doorgevoerd in het NELOS-organigram: de verantwoordelijke veilig sporten (VVS), de federale API en het ethisch overlegcomité werden toegevoegd. 59 61

Beginnende OW-fotografen worstelen vaak met waar ze moeten starten en welke leerstappen belangrijk zijn. We geven hen enkele tips.

NELOS-structuur

Het NELOS-Bestuur werd opnieuw samengesteld

Tijdens het duikseizoen is het vaak druk op de populaire duiklocaties. Daarom een oproep aan alle duikers: houd rekening met elkaar. 58 63 72 78 94 62 64 75 88 66 80 93

Kandidaten Zeestages anno 2026

Het behalen van de hoogste titels binnen NELOS en CMAS eindigt traditioneel met het slagen voor de Zeestage, maar zover zijn we nog niet ...

De dag na de Algemene Vergadering NELOS werd naar jaarlijkse gewoonte ook het nieuwe bestuur samengesteld en werden de functies voor het komende werkjaar verdeeld.

Van Wet Wheeler A naar 2*Duiker

Onder water zijn we niet (of minder) beperkt! Een verhaal van een duiker met speciale noden en haar begeleidende instructeur.

Collegevergadering voorjaar 2026

Tijdens de 80e Algemene Vergadering van het College der 3*Instructeurs werden onder andere de jubilarissen gevierd en waren er verkiezingen.

Examenvragen DHV

Kan jij de examenvragen die tijdens het voorjaarsexamen aan de kandidaten Duiker-Hulpverlener voorgeschoteld werden foutloos oplossen?.

Verslag van de AV NELOS

Tijdens de Algemene Vergadering van NELOS werd niet alleen teruggeblikt op een sterk en professioneel werkjaar 2025, maar ook gekeken naar de toekomst.

Academische Zitting

Tijdens de 35e Algemene Vergadering van de NELOS-instructeurs met aansluitend de Academische Zitting kregen de nieuwe 1*Instructeurs hun titel.

Houd rekening met elkaar

Duikspinsels

Een examen, een volksverhuis

Of we voor de rommelmarkt kwamen was de eerste vraag die ons werd gesteld toen we in alle vroegte de nog lege parking van de basisschool in Zelzate opreden. Even was ik verontwaardigd, maar een blik op onze volgestouwde koffer leerde me dat die vraag eigenlijk niet zo vreemd was.

We hadden wel wat bij en QCPR-poppen zijn geen alledaagse voorwerpen in het straatbeeld. Al is het examen Duiker-Hulpverlener, waarvoor we dus kwamen, vergelijken met een rommelmarkt net een brug te ver. Anne verkopen doen we niet.

Het deed me beseffen welke logistieke operatie er achter zo'n examen, en heel wat andere NELOS-activiteiten, zit. Telkens opnieuw is zo'n organisatie een hele volksverhuis en niet enkel qua mensen, maar ook qua middelen.

In het geval van een DHV-examen tekenen op een zaterdagmorgen immers zo'n 150 man present, kandidaat of jurylid, die allemaal voorzien moeten worden van examenvragen, verbeterbladen, potloden, scenario's, briefings, QCPR-poppen, AED's, zuurstofflessen … en op het juiste moment

op de goede plek moeten zijn. Dat vergt wat voorbereiding en het besef komt pas als je living in de week ervoor omgevormd wordt tot een secretariaat en je garage meer een meer een stockageruimte voor EHBO- en ander materiaal wordt. Herkenbaar?

Gelukkig zit er achter elke organisatie steeds een goed geolied team van vrijwilligers uit de commissies, de (v)ossen en de clubs, ondersteund door het secretariaat. Vele handen maken immers licht werk en dat is nodig, want NELOS kent wel wat grote

Advertentie

START TO DIVE

Zoek een club: www.nelos.be

evenementen die overal ten lande plaatsvinden en dat het hele jaar door.

Helemaal vlekkeloos liep het examen niet, maar er was niets dat niet opgelost kon worden. Het was al een eind na de middag toen we, 89 Duiker-Hulpverleners rijker, de alweer lege parking met een opnieuw volgeladen auto afreden. We zijn de rommelmarkt ook dan wijselijk niet gepasseerd. 

Deze gratis duikinitiatie is speciaal voor:

Naam en voornaam

Zoek via de clubzoeker een duikschool die initiaties aanbiedt en informeer bij hen wanneer je er terechtkan voor een initiatie.

NATALIE DECROCK

Foto: Sven Vandekerckhove.

De zuurstofflessen, klaar om te gebruiken tijdens het examen Duiker-Hulpverlener.

Na ons avontuur in de mijn van Tuna-Hästberg (zie Hippo 308) rijden we met de groep twee uur om de mijn van Långban te bezoeken en daar eveneens drie duikdagen door te brengen.

Foto's: Kenneth Dupont.

Camilla wacht ons op. De goedlachse Zweedse heeft een pak duikervaring in de mijn en geeft ons met veel plezier een rondleiding op de mijnsite. De tijd bleef er stilstaan. Alle gebouwen zijn nog in authentieke staat. Als je hier rondloopt, heb je het gevoel dat er nog steeds ontgonnen wordt. Långban is één van de oudste ijzermijnen van Zweden, met een geschiedenis die teruggaat tot de 17e eeuw. De mijn is beroemd om zijn uitzonderlijke geologische diversiteit. Meer dan 270 mineralen zijn hier geïdentificeerd, waarvan 70 uniek zijn voor Långban.

Na de sluiting in 1972 en het stopzetten van de pompen vulde de mijn zich met water. Hierdoor ontstond een onderwaterwereld die nu toegankelijk is voor duikers. Met

een watertemperatuur van 6°C en een zichtbaarheid tot 40 meter is het een ideale locatie voor diepgaande verkenningen. Omdat het onze eerste duikervaring in deze mijn was, waren we ook hier beperkt tot 40 meter. Er zijn echter genoeg gangen die ons toelieten om telkens een ander parcours te volgen en zo de mijn te verkennen. En kel het eerste deel met een smalle passage moesten we elke duik opnieuw afleggen. Een andere toegang leidt naar de diepere niveaus. Sowieso kwamen we ogen, tijd en warme kledij tekort om alles op ons eigen niveau te verkennen en op beeld vast te leggen.

Enkele weken later kwam ik op een andere duikexpeditie Phil Short tegen. Deze voor aanstaande Engelse technische instruc

teur rijdt meermaals per jaar naar Långban om er de mijn te exploreren. Op een winderige dag in Dover greep ik de kans om hem

Foto's

(2): Kenneth Dupont.

Phil Short.

Foto: Kenneth Dupont.

Foto: Kenneth Dupont.

Foto: Kenneth Dupont.

Kenneth: Kan je je even kort voorstellen aan de Belgische lezers van Hippocampus?

Phil Short: Ik duik ondertussen ongeveer 35 jaar. Als jonge kerel was ik vooral geïnteresseerd in speleologie en verkende ik regelmatig verschillende grotsystemen. Steeds vaker stuitte ik bij deze exploraties op een gang die gevuld was met water, waardoor ik mijn verkenningen moest stoppen. Er zat dus niets anders op dan een duikcursus te volgen. Na mijn eerste cursus bij PADI begon ik overal te duiken. Zowel in open water als in grotten. Ik bouwde mijn duikcarrière verder uit en begon als instructeur les te geven op recreatief niveau. Later volgde ik in de jaren '90 de tweede cursus trimix open circuit in de UK. Wij waren toen echte pioniers en konden door onze cursussen

als eerste duiken naar de diepe onbekende wrakken in het kanaal. Ik bouwde mijn ervaring altijd maar verder uit en stapte op een bepaald ogenblik over op gesloten circuit. Ondertussen heb ik ongeveer 8.000 duikuren tijdens bijna 7.000 duiken, waarvan de helft met een closed circuit rebreather (CCR). Ik bood ondersteuning bij verschillende wetenschappelijke projecten én bij projecten voor de media. Samen met een team probeerden wij vliegtuigwrakken te identificeren uit de wereldoorlogen om zo de vermiste piloten terug thuis te brengen.

Ondertussen ben ik instructeur-trainer en kon ik van mijn hobby mijn beroep maken. In 2020 volgde ik de opleiding commercial diver. Nu werk ik voor een bedrijf dat onderwaterhabitats ontwikkelt voor weten-

schappers. Habitats bestaan al voor het commerciële circuit van saturatieduikers op grote diepte. Maar een oplossing tussen wat bereikbaar is als technisch en saturatieduiker, is nog niet echt beschikbaar. Dit proberen wij op te vangen met ons bedrijf. Zo kunnen wetenschappers langer op de zeebodem blijven, tot een diepte van 200 meter. Dit is de zone van de continentale plaat en belangrijk voor de wetenschap. Het is de barrière voor natuurlijk licht en wordt ook wel de 'twilight zone' genoemd.

Vanuit mijn ervaring als duiker en rebreatherinstructeur draag ik bij in de ontwikkeling en het printen van de systemen in metaal. Zo kunnen we systemen ontwikkelen die makkelijk toegankelijk zijn en de wetenschappers alle mogelijkheden geven.

Foto: Thomas Ploem.

Foto: Giovanni Wagemans.

Foto: Giovanni Wagemans.

Foto: Giovanni Wagemans.

Exploratie heeft altijd mijn aandacht gehad. Daarom is grotduiken mijn pure passie. Gaan waar niemand ooit geweest is en dat in beeld brengen. Vergelijk het met een astronaut, ook hier is geen exploratie zonder menselijke actie mogelijk. Grotduiken is anders dan wrak- en mijnduiken. Daarom doe ik dit het liefst.

Kenneth: Hoe kwam je als duiker uit de UK terecht in een Zweedse mijn?

Phil Short: Door de jaren heen hebben verschillende mensen de mijn en de bijhorende duikclub uitgebaat. De voorzitter van de club wilde op een bepaald moment overstappen op rebreather, maar in heel Zweden was op dat ogenblik nog geen CCR-instructeur. Hij vond mij en die zomer reisde ik voor drie

weken af naar Långban om de opleiding te geven. Het was liefde op het eerste gezicht! De eerste duiken waren ondiep, zelfs daar was veel te zien. Na deze eerste cursus contacteerde eigenaar Mathias me telkens opnieuw voor verdere cursussen normoxic, full trimix en scooterduiker. Elk jaar ging ik in juni een maand naar Långban.

Wat mij zo aansprak, is dat alles aan de oppervlakte aanwezig bleef: het pomphuis, de liftschachten, het smelthuis, … Alles is nog in authentieke staat zoals bij de sluiting in de jaren '70. Ondertussen dook ik al meer dan 150 keer in de mijn.

Met een team begon ik de lijnen te vervangen door beter materiaal. We probeerden de mijn veiliger te maken en verder te exploreren. Met nieuw materiaal was dit evidenter

op de verschillende niveaus van 70 meter, 90 meter, 100 meter, 110 meter en nu het niveau van 130 meter. Het diepste dat we momenteel zijn geweest is 160 meter. Maar de mijn loopt door tot 300 meter.

Kenneth: Kan je ons iets vertellen over de geschiedenis van de mijn?

Phil Short: De ontginning begon in de jaren 1700. Maar er zijn al sporen uit de 15e eeuw aangetroffen. De eerste tunnel van 20 meter was met de hand gehouwen. Er werd vuur gestookt om de grondlagen op te warmen. Dan werd er water opgegooid, waardoor het gesteente snel afkoelde en uit elkaar spatte. Zo werd er de eerste jaren ontgonnen. Doorheen de jaren ontwikkelden de technieken zich. Men kon steeds dieper graven door

Foto: Thomas Ploem.

Foto: Thomas Ploem.

Foto: Thomas Ploem.

Foto: Kenneth Dupont.

beter materiaal en het gebruik van hydraulica. Zo werden de tunnels langer en groter naarmate de diepte toeneemt. De volledige mijn kan je vergelijken met een piramide. De eerste en oudste gangen zijn kort, de diepere en meest recente zijn langer. Bepaalde regio's in de mijn werden genoemd naar verschillende landen.

Långban is eveneens de geboorteplaats van de uitvinder John Ericsson (1803-1889). Hij ontwierp onder andere de USS Monitor, een revolutionair pantserschip met 's werelds eerste roterende geschutskoepel. Zijn geboortehuis is nu ons clubhuis.

De mijn werd definitief gesloten in 1972. Na een renovatie in de jaren '80 werd ze opengesteld als openluchtmuseum.

Phil Short: Duiken in de mijn van Långban is als duiken in de geschiedenis; het is een echte tijdscapsule. Dat maakt Långban voor mij zo bijzonder, het is er anders dan bijvoorbeeld in de Ojamo mine. Wanneer andere mijnen sluiten, wordt het meeste materiaal eruit gehaald. Al wat iets van waarde heeft, wordt elders gebruikt of verkocht. Dit was anders in Långban. Hier werd de deur gewoon gesloten en werden de pompen afgezet, die het grondwater wegpompen. Alles is er nog in originele staat.

Hier duiken is echt iets voor geoefende en technische duikers door de grotere diepte en het koude water. De gemiddelde duiktijd op

het niveau van 70 meter, met een bodemtijd van 1 uur, bedraagt bijvoorbeeld 3 uur, waarvan 2 uur decompressie. Dit kan gelukkig iets comfortabeler dankzij de habitats die we hebben geplaatst.

Op duikvlak is het niveau van 70 meter het meest interessante, zowel qua beleving als qua duiktijden. De verschillende weegmachines voor de karretjes staan nog mooi op hun plaats. Dit was vooral belangrijk bij de uitbetaling van de mijnwerkers die per kilogram betaald werden. Vanaf het 70 meter niveau zijn er verschillende verbindingen naar het 50 meter niveau, wat het duiken aangenaam maakt. Je vindt op deze dieptes alle werktuigen voor de operationele werking van de mijn, zoals mijnkarretjes, bruggen, ladders en werkmateriaal.

Kenneth: Hoe zou je duiken in Långban omschrijven?

Foto: Kenneth Dupont.

Foto: Kenneth Dupont.

Foto: Kenneth Dupont.

Foto: Kenneth Dupont.

De duiken dieper dan 100 meter zijn van een totaal ander kaliber. Met ons team proberen we zoveel mogelijk delen van de mijn in kaart te brengen, lijnen te leggen en verbindingen te maken.

De nieuwe schacht is te smal om in af te dalen. Daarom proberen we via de Lokaschacht verbindingen te leggen naar andere niveaus en andere schachten. Zo zijn we naar de bodem van de Lokaschacht afgedaald in de hoop op 130 meter een verbinding te kunnen maken naar de andere

gangen, zoals dit op de plannen het geval is. Echter, een houten deur blokkeert de doorgang.

De Berkaschacht zou volgens de plannen 180 meter lang moeten zijn, maar we stelden vast dat het afval van rotsblokken tot op een diepte van 160 meter komt. Via deze schacht willen we naar de Lokaschacht. Dat is ons huidig project: proberen aan de andere kant van de deur te geraken om zo verder te kunnen exploreren. We willen de drie schachten verbinden op 130 meter.

Kenneth: Bedankt Phil voor de info. Zoals je ziet, ik ben hier nog lang niet uitgedoken en de kilometers gangen zorgen ervoor dat je nooit alles kan gezien hebben. Dat besefte ook de hele groep na drie dagen duiken. Wij hadden slechts de mogelijkheid om de eerste niveaus te verkennen, maar hier valt echter veel meer te ontdekken. Net als Phil zijn we gebeten door deze magische plaats en komen zeker nog terug. 

Advertentie

Merapi Tour & Travel

Dé Indonesië duik- en reisspecialist, van Pulau Weh tot Triton Bay

Merapi Tour & Travel organiseert individuele rondreizen én duikreizen over de gehele archipel. Van de makkelijk bereikbare bestemmingen als Bali, Komodo en Bunaken, tot de pareltjes als Wakatobi, Raja Ampat, de Molukken en Alor.

Check onze 2026 duikspecials, onder andere naar Alor en nieuwe duikbestemmingen in Sulawesi!

Kijk op onze Duiken pagina op www.merapi.nl voor het volledige aanbod. Staat jouw droombestemming er niet bij, dan gaan we daar direct naar op zoek!

Op duikreis met jouw vereniging? Vraag ons naar de mogelijkheden!

Merapi Tour & Travel Prinses Irenestraat 58, 6611 BK Overasselt www.merapi.nl, Tel.: +31-888 111 999, info@merapi.nl

KENNETH DUPONT

Foto's (2): Evelyn Van Burm.

De prachtige onderwaterwereld bij Brothers, Daedalus en Elphinstone

Het einde van de winter is de ideale periode om onder de Egyptische zon voorjaarsvitamines op te doen. Het water van de Rode Zee is dan uitnodigend warm.

Foto:

Niets kan de menselijke geest en het lichaam meer in verwarring brengen dan een reis met een vliegtuig. Eerst sta je nog, gebukt onder kou en regen, op de tarmac van Brussel om dan een vijftal uur later de Egyptische warme grond in Hurghada te omhelzen. In het noordelijk halfrond loopt de winter op z'n einde. Ook aan de Rode Zee popelt de lente om zich over de onderwaterwereld te ontfermen.

Na een korte transfer van de luchthaven naar de haven van Hurghada bereik ik ons varend hotel. Het is al laat en alle gasten liggen reeds in hun kajuit te maffen. De kok bereidt nog snel een diner en laat me dan in het donker kennismaken met mijn kamergenoot. Wat hij mompelt in zijn halfslaap begrijpt geen steur.

Zeven uur, opstaan. Ik besef niet dat ik de komende week nooit meer zo lang in m'n kooi zal mogen blijven liggen. Beneden gekomen in het salon maak ik kennis met het bonte duikgezelschap. 19 passagiers: drie Britten, vier Fransen, twee Tsjechen, twee Argentijnen, drie Spanjaarden, twee Duitsers, één Oostenrijker, één Nederlander en één Belg. Het lijkt het begin van een goedgevulde klucht. Iedereen wisselt wat woorden uit, met Engels als 'lingua franca'. Dan is het de beurt aan de crew en duikleiding om zich voor te stellen. Hoewel we aan de vooravond van het hoogseizoen staan, zijn er nog wat lege kajuiten. De crew is voltallig en even groot in aantal als de gasten. We voelen ons ware farao's.

Een uitgebreide briefing laat ons kennismaken met het programma van de week. Hierin speelt de bel aan boord een cruciale rol. Luidt de bel? Tijd voor actie! Je haar bepaalt wat je moet doen. Is je haar droog? Tijd om te duiken. Is het nat? Tijd om te eten. Zo simpel is dat. De komende week zal iedere dag op hetzelfde ritme dansen. Om 6.00 uur opstaan, een half uur later briefing, vervolgens duiken en dan eten. Dit ritueel herhalen we driemaal per dag. Als vrome monniken die de metten, lauden en vespers bidden, is duiken onze religie.

Wanneer de briefing erop zit, is het tijd om de haven te verlaten. Op de kade wuiven we als echte ontdekkingsreizigers nog enkele onbekenden na. Het ruime sop is onze bestemming. Na een tweetal uren varen, gooien de matrozen voor het eerst het anker uit. Tijd voor de eerste duik: een checkdive.

Iedereen die alleen reist, krijgt een buddy toegewezen. Er wordt wat geëxperimenteerd met lood. Hier en daar gaat er een gewichtje terug aan boord of komt er eentje de andere kant op. De eerste kennismaking met de Rode Zee is matig. Onze duikplaats is nog steeds dichtbij de kust. We bekijken een bontgekleurde koraaltuin en een zee

van vissen, maar onze verlanglijst voor deze week is kinderlijk lang. Een tweede duik wat zuidelijker doet onze honger stillen. Het aperitief zit erop. Morgen komt het voorgerecht.

's Nachts knalt onze boot verder richting evenaar. De machines zoemen ons in slaap.

Foto's

(2): met dank aan Red Sea Lovers.

Driedagelijkse briefing.

Het internationale duikgezelschap.

Als in een grote wieg schommelen we op de golven. Zachtjes worden we door geklop op onze deur gewekt. Ik schuif het gordijntje van voor onze patrijspoort weg en zie niks dan zee. Eénmaal aangekomen op het dek verschijnen twee rotsachtige eilanden: 'the Brothers Islands'. Deze wereldberoemde duiklocatie wordt onze speelplaats voor vandaag. Met uitzondering van één andere liveaboard, is er boven water geen levende ziel te bespeuren. Ook de vuurtoren op het grootste eiland is verlaten. Onder water daarentegen gonst het van de bedrijvigheid.

De eerste twee duiken doen we op Big Brother, tijdens de derde van de dag bezoeken we zijn kleinere broer, Little Brother. Het andere schip doet net het omgekeerde.

Dankzij deze stoelendans is het onderwaterparadijs uitzonderlijk voor ons gereserveerd.

Tijdens onze drie duiken wordt duidelijk waarom deze zee de Rode Zee genoemd wordt. Koraal in alle kleuren van de regenboog doen onze ontspanner ver uit onze mond vallen. We ontmoeten vuurvisjes, glasbaarzen en talloze murenen. Als kers op de taart komt bij onze derde duik een voshaai ons begroeten. Brothers bevestigt zijn faam op alle vlakken.

Na een heerlijk diner wordt het anker terug gelicht. De buik van de boot begint opnieuw te brommen en we zetten koers richting Daedalus. Op het dek praten we nog even na over deze mooie dag. Op de zoute zee smaakt het Egyptische bier zoet. Wie zijn zeemansbenen nog moest vinden, is hier-

in uiteindelijk geslaagd. Onder een heldere sterrenhemel valt een zwoele nacht. Daedalus Reef is zo mogelijk nog overweldigender dan Brothers. Hier is zelfs geen eiland te bespeuren. Het rif komt net niet tot aan het wateroppervlak. Zonder de bemande vuurtoren zou hier menig boot op de klippen lopen, wat in het verleden vaak gebeurd is.

Op dit rif zullen we twee dagen genieten van alle flora en fauna. De eerste dag bewonderen we gigantische napoleonvissen, scholen barracuda's en tonijn. We zien ook heel wat hard en zacht koraal met snappers, glasmondvissen en brasems. Dat de poserende clownvisjes hun territorium beschermen,

leer ik bij. De beloofde haaien laten echter op zich wachten. Aan het eind van de dag kunnen we de vuurtoren bezoeken. Een fijn intermezzo aan wal na drie dagen op zee. Als de avond valt, verschijnen er aan onze boot dreigende schaduwen in het water.

De haaien die we tijdens de dag niet zagen, geven toch geen verstek. In echte Jawsstijl snijden ze met hun vin het water in twee. Dat we hier morgen opnieuw mogen duiken, vervult mijn hart met angst en vreugde tegelijk.

Dag twee op Daedalus, duikdag vier, brengt opnieuw vertier. Iedereen heeft het beeld van de haaien nog op z'n netvlies gebrand. Er is een gezonde portie stress aan boord. De buddychecks worden grondig uitgevoerd. Kranen open? Check! Computer op het juiste mengsel? Check!

Bij het krieken van de dag is het ogenblikkelijk prijs. Het duikplan om langs het rif te duiken wordt volledig overboord gegooid. Onder onze boot houdt immers het syndicaat van zijdehaaien hun algemene vergadering. Ieder van onze vier duikgroepen gaat op een meter of 20 in het blauw hangen om zich te vergapen aan deze magnifieke zeedieren. De zijdehaaien zijn tussen 1,5 en 2 meter lang en boezemen heel wat ontzag in. Ook tijdens duik twee en drie zijn ze van de partij. Met onze diep geroerde ziel nemen we afscheid van dit prachtige rif en al haar bewoners.

De nachttrein dendert door. Het zand uit onze ogen wrijvend, ontwaken we met opnieuw een prachtig rif aan bakboordzijde. Welcome to Elphinstone! Dat we al aan

Onderweg naar de vuurtoren van het Daedalusrif.

De vuurtoren van het Daedalusrif.

Foto's

(2): met dank aan Red Sea Lovers.

duikdag vijf aanbeland zijn, bannen we uit onze gedachten. Hier is geen vuurtoren of ander referentiepunt. Nooit kan een landrot vermoeden welk onderwaterpaleis de natuur hier bouwt.

Al onze duiken werden tot nu toe uitgevoerd met nitrox. Geen overbodige luxe voor zo een intensieve duikreis. Maar omdat het kriebelt om toch wat dieper het zand tussen onze tenen te voelen, doen we vandaag onze eerste duik met lucht. Geen dieptebeperking tot 33 meter voor deze duik. Wel benadrukt onze duikgids dat de dichtstbijzijnde caisson pas na een dagreis varen bereikbaar is. Als onze computer 45 meter aantikt, besluiten we dat dit diep genoeg is.

Onze bodemtijd daalt razendsnel. De afspraak is om die tijdens de duikreis niet onder 5 te laten dalen. Als ongehoorzame schoolkinderen laten we ons toch verleiden tot een kleine decoduik. Toch is er absoluut geen nood om deze diepte te halen. Het onderwaterleven is op zijn mooist in de eerste tien meter. Op het rif vinden we gigantische gorgonen, vuurvisjes en andere kleurrijke rifvissen. Enkel de zeeschildpad hebben we tijdens onze duikreis nog niet ontmoet. Hier zien we er tot ons groot jolijt een handvol. De trage dieren achtervolgen tegen de stroom in, is onbegonnen werk. Sierlijk lijken ze met ons te spotten. We voelen ons de haas in de fabel. Verder leer ik van mijn

Britse duikbuddy's dat 'Jack Crevalle' geen Britse rockster is, maar een grote geelbaars die in grote scholen nabij de riffen zwemt.

De voorlaatste duikdag breekt aan. Een wrakduik staat op het menu. Wie nog zin heeft in een kaasbordje kan de dag afsluiten met een nachtduik. Onze duik op de gezonken ferry, Salem Express, is er een met gemengde gevoelens. Het schip ligt op een dertigtal meter en is zeer ruim om in te duiken. Toch voelt het onrespectvol het wrak te betreden. In 1991 zonk de ferry met meer dan duizend passagiers aan boord. Slechts 180 personen overleefden de ramp. Met een ferme deuk in ons geweten verlaten we de site.

Foto's

(3): met dank aan Red Sea Lovers.

Het wrak van de Salem Express.

De ingang van het wrak van de Salem Express.

De nachtduik is kort en ondiep. Enkele murenen laten zich in volle glorie bewonderen. Spaanse danseressen geven de duik een gouden randje.

Op de laatste duikdag duiken we nog op twee riffen dicht bij de kust. Omdat we de dag erna onze vlucht moeten halen, duiken we na de middag niet meer. De twee laatste

duiken zijn dan ook een voetnoot bij al het moois dat we al te zien kregen. De duikstekken van vandaag zijn bereikbaar voor dagtrips vanuit de haven en dit vertaalt zich dan ook in een geloei van motorboten. De rust van de open zee bevindt zich aan de horizon.

Het laatste avondmaal aan boord is er opnieuw één om duimen en vingers bij af te

Advertentie

likken. Naast een volledige kalkoen is er verse vis, verse groenten, rijst, aardappelen en tenslotte taart en fruit. Een feestje op de boot, een korte nacht en een vlucht naar Brussel zetten een gelukzalig punt op dit einde in ons logboekje.

BRAM VANWALLEGHEM

Foto: met dank aan

Red Sea Lovers.

Veiligheidstrap na de wrakduik.

Red Sea Diving Safari Red Sea Diving Safari

Wakker worden aan de Rode Zee, je duikspullen pakken en zó het water in… Bij de eco villages van Red Sea Diving Safari draait alles om vrijheid, rust en maximaal duiken. Of je nu kiest voor Marsa Shagra, Marsa Nakari of Wadi Lahami! Je verblijft altijd direct aan zee, midden in de natuur en ver weg van de massa. Duik wanneer jij wilt op indrukwekkende huisriffen of ga mee in de zodiac naar bijzondere duiklocaties in de omgeving.

• Ongelimiteerd kantduiken

• Kleinschalige eco villages in de woestijn

• Mogelijkheid tot zodiacduiken

• Ontspannen, ongedwongen sfeer aan zee

Dit is hét moment om je duikvakantie te boeken voor 2026 en 2027!

Marsa Shagra

Marsa Nakari

Wadi Lahami

Marsa Shagra is de grootste en meest veelzijdige eco village, met een indrukwekkend huisrif én toegang tot iconische duiklocaties zoals Elphinstone. Ideaal voor duikers die veel willen zien en flexibiliteit waarderen.

Kleinschalig, rustig en persoonlijk. Marsa Nakari staat bekend om zijn ontspannen sfeer en bijzondere duikexcursies, zoals naar Dolphin House. Perfect voor duikers die natuur, rust en unieke ontmoetingen willen combineren.

Afgelegen en puur natuur in het diepe zuiden. Wadi Lahami biedt toegang tot de ongerepte riffen van Fury Shoals, met kleurrijke koralen en vaak groot zeeleven. Dé plek voor duikers die écht off the beaten track willen.

Irene Sandra Julia Sander Patricia Fenna Belinda Iris

Bekijk alle informatie en voorwaarden op onze website!

Jeugdduikhoekje

Onderwaterbiologie

Al dat groen onder water (deel 2)

Klaar voor het vervolg van het artikel over de planten en wieren onder water? Pak even de vorige Hippocampus erbij, want ik pik meteen weer de draad op van het verhaal waar ik vorige keer gestopt ben.

Dat er een verschil is tussen planten en wieren weten jullie al. Ik vertelde jullie vorige keer dat er in zoet water meestal planten groeien en bloeien en er daar maar weinig wieren voorkomen. In het zoute water is het net andersom: daar groeien vooral wieren en zelden planten..

En nu duiken we even onder in de Oosterschelde.

In het zoute water van de Oosterschelde komen we dus vooral wieren tegen. De enige plant die je hier kan ontmoeten, is zeegras. Helaas komt deze plant nog maar heel weinig voor. Door de bodemverstoring, door onder andere scheepvaart en dijkwerken, is het water troebeler geworden en dus minder lichtrijk. Daar is zeegras erg gevoelig aan. Ook het zoutgehalte van het water is veranderd door afsluitingen en stormkeerkringen. En daarbovenop heeft de landbouw door lozingen erg veel voedingsstoffen in de Oosterschelde gebracht. Daardoor is er meer algenbloei, wat het water dus ook erg troebel maakt en het leven voor zeegras erg moeilijk. Vroeger was er zoveel zeegras dat de mens zelfs zeegras ging oogsten en voor allerlei zaken ging gebruiken, van dakbedekking over vulling voor matrassen tot voedzaam veevoeder. Mocht je tijdens je duik een polletje zeegras ontdekken (wat alleen op ondiepte kan gebeuren), vertel het zeker aan je duikbuddy. Laat het hem of haar zien, zodat dit kan gemeld worden aan Stichting ANEMOON.

Verder gaan we wel heel veel verschillende soorten wieren zien. Erg leuk, want in en tussen de wieren krioelt het van klein dierlijk leven. Neem dus je tijd om rustig tussen het wier te zweven en te kijken. Wieren heb je in verschillende kleuren. Zo heb je groen-, bruin- en roodwieren. De kleur wordt bepaald door

Een gewone zeester op klein zeegras ( Zostera nolti ).

Foto: Bettina Balnis.

Zeesla (Ulva lactuca) is een eetbaar groenwier.

Foto:

Christine Van de Velde.

Japans bessenwier.

Foto: Bettina Balnis.

verschillende pigmenten in de bladgroenkorrels van de wieren. Door die verschillende pigmenten kunnen bijvoorbeeld de roodwieren veel dieper (en dus donkerder) groeien in vergelijking met groenwieren. Roodwieren kunnen zich tot een tiental meter diep redden, de groenwieren tot maximaal drie meter diepte.

Het leukste groenwier is de zeesla. Zeesla ziet er dan ook echt uit als de landsla die je geregeld op je bord krijgt. Onthoud wel dat landsla een plant is en zeesla een wier! En je krijgt soms ook zeesla op je bord. Zeesla wordt namelijk in de Oosterschelde geteeld en je kan dit dus kopen om op te eten. Zeesla ga je echter tijdens een winterduik niet vinden, want ze sterft af door tekort aan licht in de winter.

Naast de zeesla heb je natuurlijk nog een boel andere groenwieren, maar die moet je zelf maar eens opzoeken. Want als ik alle wieren moet gaan bespreken met jou, kan ik een dik boek vullen en dan krijgt de postbode de Hippocampus niet meer in je brievenbus gepropt.

Als je een spectaculair bruinwier wil zien, zoek dan naar het Japans bessenwier. Niet dat je daar veel moeite moet voor doen, want dit wier wordt lang, wel meterslang. Het zweeft mooi rechtop, omdat er bovenaan met lucht gevulde blaasjes zitten. En zoals je weet maakt lucht het drijfvermogen groter, denk aan een luchtmatras of zwembandjes. Zoals de naam het al zegt, komt dit wier hier van nature niet voor. Het is met de scheepvaart van het verre oosten hierheen gekomen. En vermits deze exoot het Oosterscheldewater prima vindt, groeit hij hier als gek.

Een ander speciaal bruinwier is wakame. Deze exoot is nog maar een kleine dertig jaar geleden in onze Oosterschelde aangekomen vanuit het verre oosten. En ja, ook dit wier kan je smakelijk eten. Wakame wordt dan ook op kleine schaal geoogst uit de Oosterschelde om op te eten.

Gaan we nog wat dieper duiken, dan komen we de roodwieren tegen. Deze wieren blijven ook in de winter leven. Een erg mooi exemplaar is het Iers mos. Als je er met je duiklamp op schijnt, gaan de bladachtige structuren blauw-zilverachtig iriseren (ze tonen de kleuren van de regenboog). Heel apart!

Rood hoorntjeswier is ook een heel fraai roodwier. Het bestaat uit fijn vertakte takjes, die mooi uitwaaieren tot een klein struikje.

Purperwier lijkt sterk op rood hoorntjeswier. Ik vind het altijd een uitdaging om ze van elkaar te onderscheiden. Daarom blijf ik altijd erg lang hangen bij een bosje wieren om het te observeren. Best leuk, want er wriemelt ook allerhande dierlijk leven in rond. Vaak zijn dit piepjonge beestjes die daar voedsel en beschutting vinden: garnaaltjes, slakjes, borstelwormpjes, vissenlarfjes, …

Ik zou nog erg lang over boeiende wieren kunnen schrijven, maar het lijkt me al heel wat wanneer jij alle bovenstaande plantjes en wiertjes kan terugvinden! Ik wens je veel zoekplezier tijdens je volgende 'groene' duiken. Succes! 

KIKI VLEESCHOUWERS

Iers mos (Chondrus crispus).

Hoorntjeswier (Ceramium rubrum) is een lekker roodwier.

Porphyra purpurea (purperwier).

Drooggevallen wakame (Undaria pinnatifida).

Foto: Mart Karremans.

Foto: Peter H. van Bragt.

Foto: Ivo Madder.

Foto: Mart Karremans.

Duikgeschiedenis deel 10

Guy Gilpatric klaarde tijdens het duiken zijn oren met behulp van twee ballontjes die aan zijn duikbril waren bevestigd. Zijn bril had immers geen neusknijper in zijn masker. Later patenteerde Alexander Kramarenko dit ballonidee met zijn duikbril met één glas. Enkele inventieve duikers begonnen het masker aan te passen door een rubberen of kurken blokje aan de binnenkant, vlak bij de neusgaten, te lijmen, zodat de neus ertegenaan gedrukt kon worden om de oren vrij te maken. Enkele commerciële modellen, zoals het 'Swimaster Wide View'-masker, werden voor dit doel geleverd met neopreen inzetstukken. De neusknijper had zijn weg naar het duiken gevonden

NDe Franse marinekapitein Yves Paul Gaston Le Prieur (1885-1963) paste de uitvinding van Rouquayrol-Denayrouse aan door een speciaal

ontworpen kraantje te combineren met een hogedrukluchttank (1500 psi), zodat de duiker volledig vrij was van beperkende slangen en leidingen. Het apparaat bevatte geen regelaar meer. De duiker kreeg continu verse lucht aangeboden door het kraantje open te draaien, terwijl de uitgeademde lucht onder de rand van het duikermasker geloosd werd.

In 1935 werd de SCUBA van Le Prieur door de Franse marine in gebruik genomen. Aan het eind van de jaren dertig gebruikte Cousteau dit apparaat, maar zoals hij in The Silent World schreef: "Door de voortdurende

aanvoer van verse lucht waren alleen korte duiken mogelijk".

eerste duikclub

In het zonnige Californië richtten Glenn Orr, Jack Prodanovich en Ben Stone in 1933 de 'Bottom Scratchers Diving Club' op en met deze eerste sportduikersclub schreven ze geschiedenis. Het belangrijkste doel van deze club was onderwaterspeervissen. Een jaar later werd in Parijs een amateurduikgroep opgericht, 'Club des Sous-l'Eau'.

Le Prieur besefte dat hij op één of andere manier zijn apparaat op recreatief niveau

Foto: archief Jean Painlevéjeanpainleve.org

De leden van de Club des Sous l'Eau voor het huis van Le Prieur in Saint Raphaël, 1936.

Yves Paul Gaston Le Prieur test zijn SCUBA - 10 August 1926.

Foto: archief Hippocampus.

bekend moest maken en mensen het gebruik ervan moest aanleren. Daarom organiseerde hij duikcursussen in een zwembad in Parijs.

Samen met filmmaker Jean Painlevé richtte hij de Parijse duikclub op, maar door onenigheid tussen de twee oprichters werd de club al in 1936 stopgezet.

eerste moderne vinnen

Opnieuw een Franse marineofficier en -bioloog die een belangrijke rol speelde: Louis Marie de Corlieu (1888-1967/'71 – er is geen eenduidigheid over het jaar van overlijden) evalueerde de houten peddels van Benjamin Franklin en maakte efficiëntere en praktische zwemvinnen.

In 1914 gaf Corlieu een praktische demonstratie van zijn eerste prototype, sterk lijkend op onze huidige duikvinnen, aan een groep marineofficieren, onder wie Yves le Prieur. Corlieu verliet de Franse marine in 1924 om zich volledig aan zijn uitvinding te wijden.

In april 1933 registreerde hij een patent (nummer 767013, dat naast twee vinnen voor de voeten ook twee lepelvormige vinnen voor de handen omvatte) en noemde deze uitrusting 'propulseurs de natation et de sauvetage' (zwem- en reddingsvoortstuwingsapparaat). Na jarenlang te hebben geworsteld en zelfs zijn vinnen in zijn eigen flat in Parijs te hebben geproduceerd, begon Louis de Corlieu in 1939 eindelijk met de massaproductie van zijn uitvinding in Frankrijk. In datzelfde jaar verleende hij Owen Churchill een licentie voor massa-

productie in de Verenigde Staten. Om zijn vinnen in Amerika te kunnen verkopen, veranderde Owen Churchill de naam in 'swimfins'. Churchill presenteerde zijn vinnen aan de Amerikaanse marine, die besloot ze aan te schaffen voor haar 'Underwater Demolition Team' (UDT). Duikers van het Amerikaanse UDT en de 'Britse Combined Opera-

tions Pilotage Parties' (COPP) gebruikten de 'Churchillvinnen' tijdens alle onderwaterontmijningen, waardoor in 1944 de landing in Normandië mogelijk werd.

In de jaren na het einde van de Tweede Wereldoorlog besteedde De Corlieu veel tijd en moeite aan civiele procedures, waarbij hij anderen aanklaagde wegens octrooi-inbreuk. Zijn vinnen waren te zien in de allereerste film over scubaduikers.

dieptedronkenschap verklaard

Al in 1826 merkten duikers die naar grote diepten doken op dat afdalen vaak leidde tot een fenomeen van bedwelming en euforie. De aandoening werd voor het eerst officieel waargenomen in 1835, toen de Fransman Junod opmerkte dat wanneer iemand samengeperste lucht inademt, "de hersenfuncties worden geactiveerd, de verbeelding levendig is, gedachten een bijzondere charme hebben en bij sommige personen symptomen van intoxicatie aanwezig zijn".

Onderzoek bij de recorddieptes van de marineduikers.

Luitenant A.R. Behnke, van de medische dienst van de US Navy, gebruikt het Van Slyke-gasanalyseapparaat om gassen uit lichaamsvloeistoffen te extraheren na de duiken.

In 1935 ontdekte de Amerikaanse arts Albert Richard Behnke jr. (1903-1992) dat stikstof de oorzaak was van dit klinische syndroom, gekend als stikstofnarcose. In 1939 toonden hij en O. D. Yarborough aan dat ook andere gassen stikstofnarcose kunnen veroorzaken. Jacques-Yves Cousteau beschreef het in 1953 op beroemde wijze als "l'ivresse des grandes profondeurs" (dieptedronkenschap).

eerste harpoengeweer met veer

De naar Frankrijk uitgeweken Russische speervisser Alexendre Kramarenko introduceerde de eerste harpoen met veer. Daar-

Louis Marie de Corlieu maakte zijn eerste prototype van een zwemvin van leer in 1914

Foto: Ivo Madder.

Louis Marie de Corlieu (1888–1967/1971).

Foto: Cayman Islands.

Louis Marie de Corlieu tijdens de demonstratie van zijn 'propulseur de natation et de sauvetage' uitrusting.

Foto: archief Hippocampus.

Foto: Harris & EwingLibrary of Congress Catalog.

voor moest een zwemmer vanaf de oppervlakte met een aangepast geweer op een vis schieten. Met deze harpoen kan een duiker op grotere diepte op vissen jagen. De harpoen met een rubber elastiek werd pas in 1943 gepatenteerd.

eerste patent voor een basis snorkeluitrusting

In 1938 vroeg een andere Franse pionier op het gebied van speervissen, Maxime Forjot (1903-1986) – eigenaar van het speerwapenbedrijf Douglas en vader van de eigenaar van het merk Marin samen met zijn zakenpartner Albert Méjean (Megean) – het eerste moderne snorkelpatent aan. Terwijl de meeste snorkelmaskers tot dan toe voorzien waren van slangen aan de zijkanten van het masker, bedacht dit duo een ademhalingsbuis aan de voorkant van het masker. Het was een 'half masker' dat zowel de neus als de ogen bedekte. 'L'Œil Marin' (het 'onderwateroog') was de naam die Forjot gaf aan de eerste versie van het masker. Met de neus in het masker zijn de rubberen ballonnen eigenlijk niet langer

nodig om een barotrauma van de ogen te voorkomen (de eerste modellen waren er nog wel van voorzien).

De snorkel was een eenvoudige luchttoevoerbuis die zich uitstrekte tot aan het oppervlak met een bocht van 90° aan het uiteinde voor inbrenging in de mond. Geen kleppen, de moderne flens en het mondstuk met twee lipjes waren nog niet uitgevonden. Hun patenttekening zou vandaag de dag nog steeds kunnen dienen als illustratie van het hoofd van een snorkelaar met basisuitrusting. Dit type snorkel geniet tegenwoordig de voorkeur bij wedstrijdzwemmers met vinnen.

Met deze patentaanvraag versloegen ze de sterke concurrentie van Charles Wilen en Alexandre Kramarenko. Alexandre vroeg evenwel in december 1939 in Frankrijk het eerste octrooi voor een aan de zijkant gedragen ademhalingsbuis voor zwemmers aan. Deze buis was uitgerust met een kogelklep aan de bovenkant om water buiten te houden en een flutterklep aan de onderkant om het water eruit te blazen.

eerste maal gebruik van het woord tuba

Roger Pulvénis (1906-1983) staat bekend als de 'vader van de onderwaterjacht' en was een legendarische Franse pionier op het ge-

bied van duiken en speervissen. Samen met zijn broers (Paul, Raymond en Edmond) speelde hij vanaf de jaren '30 een cruciale rol in de ontwikkeling van moderne duikuitrusting. Zijn broer Dr. Marie Félix Raymond Pulvénis – Frans medisch onderzoeker en eveneens speervisser – ontwierp en produceerde in 1938 de Pulvénis 'lunettes'. Op vraag van Roger schreef Raymond in 1940 het eerste boek over speervissen in de Franstalige wereld, 'La chasse aux poissons'. Een toen openstaande kwestie was de naamgeving van de ademhalingsbuis geintroduceerd als 'L'Œil Marin'. De broers Pulvénis (Roger, Paul, Raymond en Edmond) hadden hierover een discussie tijdens de pauze in een bioscoop waar een western met Gary Cooper werd vertoond. Eén van hen stelde voor om het apparaat simpelweg een 'tuba' te noemen.

eerste saturatieduik

De Amerikaanse arts en duiker Edgar End (1910-1981) en duiker Max Gene Nohl (19101960) maakten in 1938 de eerste opzettelijke verzadigingsduik. Ze brachten 27 uur door op een diepte van 30 meter in een hyperbare kamer van een ziekenhuis in Milwaukee.

Alexendre Kramarenko.

Pulvénis 'lunettes': masker dat ogen en mond bedekt, voorzien rubberen compensatorbollen, snorkel met mondstuk (het patent voor het mondstuk werd in 1940 aangevraagd.

In 1938 vroeg Maxime Forjot een patent aan voor een masker met snorkel.

Hun decompressie duurde vijf uur, waardoor Nohl een milde vorm van decompressieziekte opliep, die met recompressie werd verholpen. Hiermee toonden ze de mogelijkheid en de voordelen van saturatieduiken aan.

de oudste nog actieve sportduikclub

De Amerikanen mogen dan de eerste sportduikclub opgericht hebben, de oudste amateurduikclub komt uit Göteborg (Zweden).

De Amatördykarklubb werd in 1938 opgericht en schafte in 1939 twee Franse duikuitrustingen aan. Deze apparaten, Scaphandre Le Prieur, bestonden uit een 2,7 liter drukfles van 150 bar, een handmatig instelbaar reduceerventiel, manometer en een groot rubberen masker met vrije doorstroming. De fles werd op de borst gedragen, zodat de duiker de luchttoevoer gemakkelijk kon regelen en de manometer kon controleren.

Ze mogen dan de oudste club zijn, ze gaan mee met hun tijd en hebben een website: www.gadk.se

eerste reddingskamer voor bemanningsleden van onderzeeërs

Tijdens de eerste twee decennia van de Amerikaanse marine-onderzeevloot waren er verschillende ongelukken waarbij onderzeeërs met man en muis vergingen. De symbolische druppel voor de uitvinding van de reddingskamer was het verlies van de S-51 op 25 september 1925 en de S-4 op 17 december 1927. In het geval van de S-4 konden alle officieren en manschappen niet-ondergelopen compartimenten bereiken toen de onderzeeër op 110 ft (34 m) diepte terechtkwam. De meerderheid bezweek echter al snel, maar in de voorste torpedokamer bleven zes mannen in leven. Er werden heroische pogingen ondernomen om deze zes te redden, die door op de romp te tikken een reeks signalen met de duikers uitwisselden. In extreem koud water nabij een verwrongen wrak werkten marine-duikers aan hun redding, maar een storm dwong hen op 24 december 1927 te stoppen. Dit betekende de dood van de veertigkoppige bemanning.

De moeilijkheid om mensen uit een gezonken duikboot te redden, bracht de Amerikaanse onderzeebootcommandant Charles B. 'Swede' Momsen (1896-1967) ertoe na te denken over technische alternatieven voor het redden van overlevenden uit gezonken onderzeeërs, wat op dat moment nog vrijwel onmogelijk was. Momsen bedacht al snel een onderzeeërreddingskamer die vanaf het oppervlak kon worden neergelaten om te worden gekoppeld aan het ontsnappingsluik van een onderzeeër en hij stelde het concept via officiële kanalen voor. Toen hij in 1926 het bevel voerde over de onderzeeër S-1 (SS-105), beval Momsen aan het Bureau of Construction and Repair (BuC&R) aan om een duikklok voor het redden van personeel

uit onderzeeërs aan te schaffen. Het verlies van de S-4 met alle opvarenden bracht de marine in een lastig parket vanwege het verlies van mensenlevens die hadden kunnen worden gered. Momsen begon te werken aan een apparaat, waarmee vastzittende onderzeebootbemanning veilig naar de oppervlakte kon ontsnappen. Het apparaat, dat officieel de 'Submarine Escape Lung' heette, bestond uit een langwerpige rubberen zak die uitgeademde lucht recirculeerde. Dit idee was al in 1879 gepatenteerd en getest door Henry Fleuss. Duitse onderzeeers werden vanaf 1912 standaard met deze 'Tauchretter' uitgerust. De lokale pers reageerde enthousiast op het 'nieuwe' apparaat en doopte het de 'Momsenlong', een naam die in de VS bleef hangen.

Het S-4 incident dwong tot extra maatregelen en Momsen bouwde een prototype van zijn reddingskamer, vervaardigd uit een waterdichte vliegtuighangar die hij van de S-1 had meegenomen. Hij testte de kamer voor de kust van Key West, Florida. Momsen verklaarde dat de klok onstabiel was, kantelde en lekte, maar hij had al verschillende verbeteringen in gedachten. Hij gaf de toenmalige luitenant-commandant Allan Rockwell McCann (1896-1978) de opdracht om de verbeteringen door te voeren en stelde hem aan als projectleider voor de revisie van de Momsen/McCann-duikklok.

Toen de opnieuw ontworpen duikklok eind 1930 klaar was, werd hij geïntroduceerd als de 'McCann Submarine Rescue Chamber'. De definitieve klok, met de door Momsen goedgekeurde herzieningen en wijzigingen, omvatte een vloerschot, een pneumatische lier en een drukafdichting, waardoor overlevenden in een droge omgeving rechtstreeks naar de duikklok konden worden overgebracht.

Edgar End en Max Gene Nohl na hun opzettelijke verzadigingsduik in de hyberbare kamer van het ziekenhuis in Milwaukee.

Foto: warmemorialcenter.org

De 'McCann Rescue Chamber'.

De McCannkamer leek op een gewone duikkamer en werd direct boven het ontsnappingsluik van de gezonken onderzeeër neergelaten. Na de koppeling werd er een grote druk opgebouwd om te voorkomen dat er water binnenstroomde bij het openen van de deur. Voordat het luik van de onderzeeer werd geopend, stapten enkele van de te redden mannen de ruimte van de duikboot net achter het luik binnen en daar werd de luchtdruk opgebouwd. Vervolgens werden het ontsnappingsluik en de deur van de kamer geopend en gingen de mannen de McCannkamer binnen. Daarna werden beide deuren gesloten en de geredde mannen in veiligheid naar de oppervlakte gebracht. Ondertussen werd de luchtdruk in de ruimte achter het ontsnappingsluik verlaagd en stapte een nieuwe groep mannen naar binnen om op redding te wachten. Toen de McCannkamer terugkeerde van zijn reis naar de oppervlakte werd de hele procedure herhaald, zo vaak als nodig was om alle mannen die in de onderzeeër vastzaten te redden. Tests toonden aan dat de McCannkamer van onschatbare waarde zou zijn bij reddingsoperaties en de duikers van de 'Experimental Diving School' raakten bedreven in het gebruik ervan.

eerste succesvolle redding uit een onderzeeër

In 1939 kregen ze de kans om die vaardigheid te demonstreren en de marine plukte de eerste vruchten van de enorme investeringen die in de school waren gedaan. Op 23 mei zonk de onderzeeër USS Squalus in 243 voet diep water voor de kust van het eiland Shoals in de Noord-Atlantische Oceaan. Zesentwintig bemanningsleden kwamen op slag om het leven in de ondergelopen

achterste compartimenten. In het voorste, niet ondergelopen gedeelte, bevonden zich 33 mannen (waaronder de kapitein) met voldoende lucht en water om enkele dagen te overleven. Binnen enkele uren werd de grootste onderzeeërredding in de geschiedenis in gang gezet. Tegen middernacht op 25 mei waren alle 33 mannen gered, dankzij de 'McCann Rescue Chamber'. Er waren vier afzonderlijke reizen nodig om de mannen te redden. De onderzeeër werd later geborgen, gerenoveerd en nam deel aan de Tweede Wereldoorlog als de USS Sailfish.

eerste moderne snorkelset

In december 1939 vroeg de Russische speervisser Alexandre Kramarenko in Frankrijk een patent aan voor een ademhalingsbuis die aan de zijkant van het hoofd werd gedragen, met een kogelklep aan de bovenkant om water buiten te houden en een vlinderklep aan de onderkant.

Kramarenko en zijn zakenpartner Charles H. Wilen dienen de uitvinding in maart 1940 opnieuw in bij het Amerikaanse octrooibureau, waar hun 'onderwaterapparaat voor zwemmers' op 20 april 1943 het Amerikaanse octrooi kreeg toegekend. Het apparaat werd in Frankrijk geproduceerd onder de naam 'Le Respirator'.

eerste onderwaterdocumentaire

Hans Hass (1919-2013) was een Oostenrijkse pionier op het gebied van duiken, mariene biologie en onderwaterfilmen. In 1939 (1940?) tijdens het kamperen op de stranden van Bonaire maakt hij 's werelds eerste onderwaterdocumentaire: 'Pirsch unter Wasser' (Stalken onder water). Deze film ging

in 1942 in Berlijn in première, duurde 16 minuten en werd in bioscopen vertoond als voorfilm. Later werd de film verlengd met extra beelden en in 1947 bracht hij een 84 minuten durende onderwaterfilm uit: 'Menschen unter Haien' (Mensen tussen haaien).

eerste duikeraandrijving

Het concept van een kleine, bemande onderzeeër met een bom werd in 1909 ontwikkeld en gepatenteerd door een Britse marineofficier, maar werd nooit gebruikt tijdens de Eerste Wereldoorlog. De Italiaanse marine experimenteerde met een primitieve kleine onderzeeër ('Mignatta' genaamd) die plaats bood aan twee mannen en een limpetmijn. Dit vaartuig bracht op 1 november 1918 met succes het Oostenrijks-Hongaarse slagschip SMS Viribus Unitis tot zinken.

Op 20 april 1943 kregen Charles H. Wilen en Alexandre Kramarenko het Amerikaanse octrooi voor een aan de zijkant gedragen ademhalingsbuis voor zwemmers.

De reddingskamer die werd gebruikt om 33 bemanningsleden van de USS Squalus te redden.

Foto: US Naval Undersea Museum.

Hans Hass (1942).

Foto: archief

Hans Hass.

De bemande torpedo's, een soort duikvoertuig, werden tijdens de Tweede Wereldoorlog als geheime marinewapens door Italië, en later Groot-Brittannië, gebruikt in de Middellandse Zee om schepen in vijandelijke havens aan te vallen. De ontwikkeling ervan begon in 1935, maar de eerste 11 werden pas in 1939 voltooid door San Bartolomeo Torpedo Workshops in La Spezia, Italië, waarna een groter aantal volgde.

De bemande torpedo werd door een ander vaartuig (meestal een onderzeeër) tot in de buurt van het doelwit vervoerd. Hij werd elektrisch aangedreven en er zaten twee bemanningsleden in duikpakken en voorzien van rebreathers op. Zij stuurden de torpedo met lage snelheid naar het doelwit. De neus van de torpedo was gevuld met kilo's TNT en werd onder de kiel van een schip gehangen.

Het idee werd in het begin van de Tweede Wereldoorlog met succes toegepast door de Regia Marina (de Italiaanse marine) en vervolgens gekopieerd door de Britten, toen zij ontdekten hoe effectief dit wapen kon zijn. Drie Italiaanse eenheden waren de haven van Alexandrië binnengedrongen en de Britse slagschepen HMS Queen Elizabeth en HMS Valiant en de tanker 'Sagona' werden beschadigd. De officiële Italiaanse naam voor het vaartuig was 'Siluro a Lenta Corsa' (langzaam varende torpedo), maar de Italiaanse operators, vrijwilligers van de Tiende Lichte Flottielje, gaven het de bijnaam 'Maiale' nadat hun uitvinder Teseo Tesei had gezegd dat het

Clubuitje of teambuilding?

Wij geven deze Maritieme Indoor trainingen alle zondagen in november

Raadpleeg ook de data van de andere trainingsdata op:

Kwaliteit in maritieme praktijktrainingen en wrakduiken

Advertentie

Filmopnamen voor de 'Pirsch unter Wasser'.

Foto: archief Hans Hass.

De Italiaanse kleine bemande 'Mignatta' onderzeeër.

Foto: Imperial War museum London.

het geluid van een varken maakte terwijl het aan het strand lag aangemeerd. De Britse versies werden 'chariots' genoemd. De Italiaanse duikers waren niet alleen dodelijk, maar ook zeer ingenieus in hun aanvalsmethoden. De prestaties van deze Italianen wekten veel afgunst en respect bij de Britse marine, die een eigen duikteam ontwikkelde. Het gerucht gaat dat toen de Britten hun eigen marine-aanvalseenheden oprichtten, de rekruten foto's van de Tiende Lichte Flottielje aan hun muren hingen ter inspiratie. Winston Churchill erkende Decima MAS publiekelijk voor hun 'buitengewone moed en vindingrijkheid' en deze eenheid wordt als de voorloper van alle internationale onderwatergevechtseenheden, waaronder de Amerikaanse Seal Teams beschouwd.

eerste mondstuk voor snorkel

De Franse speervisser Marie Antoine Roger Pulvénis (1906-?) en zijn broer (ook speervisser) en medisch onderzoeker Marie Félix Raymond Pulvénis (1905-?) richtte in 1940 het watersportmerk Watersports op.

Ze stelden gezamenlijk octrooiaanvragen op voor twee innovaties op het gebied van onderwaterjacht: een snorkelmondstuk en een harpoengeweer met veermechanisme.

Ze dienden de papieren in bij de bevoegde autoriteiten in Frankrijk op 6 september 1940 en in Spanje op 6 september 1941. De Duitse bezetters verboden Roger zijn harpoengeweer te produceren, omdat ze het gevaarlijk vonden in vijandelijke handen en omdat het een stil wapen was. In 1942 vroegen ze een octrooi aan voor verbeteringen aan duikmaskers en ademhalingsbuizen.

eerste moderne, amfibische onderwaterfilmcamera

Kurt Schaefer (1922-2020), een Oostenrijkse filmpionier, archeoloog, historicus en modelbouwer maakte in 1942 de eerste detailtekeningen voor een onderwatercamera die geen extra waterdichte behuizing nodig had. Deze methode was nieuw, omdat alle camera's tot dan toe in waterdichte behuizingen werden gemonteerd. Dit had aanzienlijke nadelen, omdat deze combinatie omvangrijk was en slechts een klein aantal camera-instellingen toeliet, waardoor de camera's slechts beperkt bruikbaar waren. Een jaar later ontwierp en vervaardigde Schaefer een aluminium behuizing met waterdichte assen en pakkingen, die de standaard plastic behuizing van een Kodak-filmcamera verving. Hierdoor kon de camera zowel boven als onder water worden gebruikt zonder dat ze in een extra behuizing hoefde te worden gemonteerd. Het grote voordeel was het klein formaat van de camera en het gemak om een nieuwe filmrol te plaatsen. Tot dan toe was deze procedure veel ingewikkelder en tijdrovender, omdat de camera uit een waterdichte behuizing moest worden gehaald. Hoewel er vanwege de oorlog geen bruikbare filmrol voor deze camera kon worden gemaakt, wordt de constructie van Schaefer uit 1943

beschouwd als de eerste moderne amfibische onderwaterfilmcamera. Ze kreeg de naam Marina System Schaefer ('M'), 8 mm-filmformaat ('8'), eerste versie ('/ 1'), kortweg 'M8/ 1'. De constructie werd in 1954 gepatenteerd, enkele jaren voordat Jean de Wouters zijn 'Calypsophot' ontwierp en patenteerde.

eerste voorstel voor nitrox ter vermindering van decompressieproblemen

Tijdens Wereldoorlog II gebruikten Italianen zuurstofrebreathers tegen de Britten in Gibraltar. De Britten reageerden met nitroxrebreathers met mengsels van 32,5, 40 en 60 procent zuurstof. De grotere dieptecapaciteit van deze mengsels ten opzichte van zuivere zuurstof gaf de Britten een militair voordeel bij de verdediging van Gibraltar.

Het gebruik van deze mengsels werd als staatsgeheim geclassificeerd en was één van de best bewaarde geheimen van de Tweede Wereldoorlog. Een Amerikaanse specialist op het gebied van milieu- en duikgeneeskunde Dr. Christian James Lambertsen (1917-2011) ontwikkelde in die periode de 'Lambertsen Amphibious Respiratory Unit' (LARU) rebreather. Door zijn ervaringen stelde hij in 1943 als eerste voor om nitrox als duikgas te gebruiken om decompressieproblemen te verminderen.

1943 is een sleuteljaar in de geschiedenis van de duiksport. In dat jaar vinden Jacques-Yves Cousteau en Emile Gagnan de CG43 uit. Het is het startschot voor onze sport en favoriete activiteit. Een goed moment om dit artikel te eindigen en de volgende editie te starten. 

PATRICK VAN HOESERLANDE

Marie Antoine Roger Pulvénis ontwierp een harpoen met veermechanisme.

Aanvraag patent voor een snorkelmondstuk door Roger en Raymond Pulvénis.

Blue Lagoon Tielt viert Blue Lagoon Tielt viert

Wat begin jaren '90 startte als een enthousiast idee onder vrienden, groeide uit tot een vaste waarde in het Vlaamse duiklandschap. Duikschool Blue Lagoon Tielt blaast dit jaar 35 kaarsjes uit en kijkt met trots terug op een rijke geschiedenis vol engagement, vriendschap en duikplezier.

Begin jaren '90 staken een aantal vrienden letterlijk en figuurlijk de zwemvliezen bij elkaar om een duikclub op te richten. Zo werd Duikteam Wingene geboren, met het plaatselijke zwembad als thuisbasis. Door de oprichting van een clubhuis kwam er niet alleen een warme clubsfeer, maar ook financiële ruimte om eigen duikmateriaal aan te kopen. In 1991 kon Duikteam Wingene zich dan ook een volwaardige duikclub noemen.

In 1997 kwam daar abrupt verandering in toen het zwembad van Wingene werd afgekeurd en gesloten. De club moest verhuizen naar het naburige Tielt en kreeg meteen ook een nieuwe naam: Duikschool Blue Lagoon Tielt.

De beginjaren 2000 brachten onrust met zich mee. De clubwerking werd grondig herbekeken en er kwam een nieuw bestuur. Omdat een duikschoolverantwoordelijke

ontbrak, werd tijdelijk een externe instructeur ingezet, wat opnieuw stabiliteit bracht. In deze periode sloten heel wat nieuwe leden zich aan, waaronder Nico De Vrieze. Hij groeide in sneltempo door tot instructeur en nam uiteindelijk ook de rol van duikschoolverantwoordelijke op zich. Niet veel later breidde het kader sterk uit met meerdere instructeurs en assistent-instructeurs.

Vandaag telt de club zo'n 50 leden, waarvan meer dan 25% actief is als kader – een cijfer waar Blue Lagoon Tielt trots op is.

De club hoopt die sterke werking te kunnen blijven verderzetten, al was er in de zomer van 2022 een déjà-vumoment: het zwembad in Tielt sloot plots met onmiddellijke ingang. Tijdelijke oplossingen vonden we in Meulebeke en Wingene en ondertussen kijken we vol spanning uit naar de opening van het nieuwe zwembad in Tielt.

Blue Lagoon Tielt staat niet alleen voor duiken. Naast de tweewekelijkse duikmomenten is er een rijk gevuld activiteitenprogramma met onder andere een nieuwjaarsreceptie, een kroegentocht, een

Foto's (3): archief

Blue Lagoon Tielt.

Traditionele openingsduik, 2024, Blaarmeersen.

Foto uit het clubarchief, eerste trainingen in het Tieltse zwembad.

vakantiedrink en teambuildingactiviteiten. Een absolute klassieker is de jaarlijkse Zeelandstage. Tijdens het verlengde weekend van 15 augustus kamperen en duiken we samen. Familie en vrienden zijn van harte welkom. Het weekend sluiten we elk jaar af met een gezellige barbecue.

Ook de jaarlijkse duikreis mag niet ontbreken. Doorheen de jaren stonden bestemmingen als Egypte, Frankrijk, Noorwegen, Bonaire, de Azoren en Spanje op het programma.

De club laat haar 35-jarig bestaan niet onopgemerkt voorbijgaan. In dit jubileumjaar dagen we onze leden uit tot 'challenges' waarbij mooie prijzen te winnen zijn.

je gestoken. Als kers op de taart hopen we dit jubileumjaar te kunnen afsluiten met twee nieuwe 2*Instructeurs.

Na 35 jaar bewijst Blue Lagoon Tielt dat een sterke club draait om meer dan duiken al-

leen. Het is een verhaal van verbondenheid, veerkracht en gedeelde passie – onder én boven water. 

thaar 35-jarig bestaan thaar 35-jarig bestaan

Daarnaast staat er in juni nog een groot familiefeest op de planning. Ook online vieren we feest: de website www.bluelagoontielt.be werd in een nieuw jas-

Advertentie

Echte bucketlist duiken!

Kortingen tot €1250 p.p!

Exclusief bij Diving World! Ga ZEKER op reis!

Beleef ’s werelds meest iconische duikbestemmingen tijdens onze exclusieve groepsreizen! Samen met een gezellige groep duikers beleef je hier duikmomenten die je maar één keer in je leven meemaakt!

Denk aan de Sardine Run in La Paz, pelagische actie in Mozambique, spawning in Palau en expedities naar de iconen van de Stille Oceaan!

JANA MALENGIER, FRANKY DEVRIESE & BERT DEPREZ

2024, clubreis bestemming Sharm el Sheikh, Egypte.

De bidsprinkhaankreeft, een bron van inspiratie voor ingenieurs

Onderzoekers van Northwestern University hebben de structuur van 'mantis shrimp clubs' (hamervormige knotsen) bestudeerd, die bestand zijn tegen extreme, hoge impactkrachten.

Bidsprinkhaankreeften (Stomatopoden), oftewel 'mantis shrimp' in het Engels, zijn mariene carnivoren die behoren tot de kreeftachtigen (Crustacea). Iedereen die ooit in tropische wateren dook, heeft deze dieren ongetwijfeld al eens ontmoet. Ze zijn vaak prachtig gekleurd en beschikken over een aantal eigenschappen die hen bijzonder maken.

De meer dan 400 verschillende soorten bidsprinkhaankreeften hebben opvallende facetogen die op steeltjes staan en onafhankelijk van elkaar kunnen bewegen. Maar dat is niet alles. Waar wij als mensen drie verschillende fotoreceptoren bezitten (voor rood, groen en blauw), kan de bidsprinkhaankreeft er 12-16 hebben – sommige bronnen vermelden dat ze er tot 21 kunnen hebben! Hij neemt dus een veel breder lichtspectrum waar en ziet, naast het voor ons zichtbare licht, ook ultraviolet en gepolariseerd licht.

Dankzij onze twee ogen kunnen wij diepte waarnemen. De bidsprinkhaankreeft kan dat echter met elk oog afzonderlijk door zijn trinoculaire visie. Zijn oog is opgedeeld in drie secties, waarbij de buitenste delen gevoelig zijn voor diepte, lineaire polarisatie en lichtintensiteit en het middendeel informatie levert over kleur en circulaire polarisatie.

De pauwbidsprinkhaankreeft (Odontodactylus scyllarus), een 'smasher', verbrijzeld een slakkenhuisje.

Nog indrukwekkender dan de ogen is het tweede paar kaakpoten, de dactylen. Deze voorpoten zijn extreem ontwikkeld en geven het dier iets weg van een bidsprinkhaan, vandaar de naam. Afhankelijk van de prooien waarop ze jagen, onderscheiden we twee types: soorten die jagen op schelpdieren of andere kreeften en soorten die zachtere zeedieren eten. De eerste soort heeft poten die eindigen in knotsen om de prooi aan diggelen te slaan. Bij de andere soort zijn de voorpoten omgevormd tot speren, waarmee de kreeften hun slachtoffer kunnen spietsen. We spreken respectievelijk van 'smashers' en 'spearers' – 'smashing' = slaan en 'spearing' = spiesen.

Spearing Mantis Shrimp Snel, scherp, speervormig Zachte prooi (vissen, garnalen en andere zachte zeedieren)

Smashing Mantis Shrimp Knotsvormig, extreem stevig Harde prooi (krabben, schelpdieren, slakken, andere hardgepanteerde dieren)

Doorboren vanuit een hinderlaag

Stukslaan met enorme kracht

De hamervormige knotsen slaan energie op in elastische, veerachtige structuren die op hun plaats worden gehouden door pezige vergrendelingen. Wanneer die worden

losgelaten, slaan de 'smashers' hun knuppels naar voren met een ronduit indrukwekkende versnelling tot wel 10.000 g. Dat is vanuit stilstand in 2,5 milliseconden naar 80 km/h. Men vergelijkt dit wel eens met de acceleratie van een .22-kaliberkogel.

De enorme versnelling veroorzaakt bovendien cavitatiebellen. Door de hoge snelheid daalt de druk in het water volgens de wet van Bernoulli lokaal tot onder de dampdruk, waardoor het water begint te 'koken' en er dampbellen ontstaan. Deze bellen worden meegesleurd naar een gebied met hogere druk, waar ze met enorme kracht imploderen. Die implosie veroorzaakt schokgolven en microjets (kleine, zeer snelle waterstralen) die met extreme kracht op de prooi inslaan. Die kracht kan oplopen tot 1.500 newton, voldoende om een massa van 153 kilogram op aarde in beweging te houden. De bidsprinkhaankreeft kan hierdoor aquariumruiten of camerakoepels (domepoorten) beschadigen. Je bent dus gewaarschuwd.

Wat onderzoekers van de Northwestern University in de Verenigde Staten echter het meest intrigeerde, is het feit dat de 'knots' zelf niet sneuvelt en dat de delicate weefsels

Foto: Ivo MadderChatGPT.

van de kreeft geen schade lijken te ondervinden door deze extreme belasting. Om dit te onderzoeken, gebruikte het team twee geavanceerde technieken om het pantser van de bidsprinkhaankreeft tot in detail te bestuderen. Eerst pasten ze transiënte roosterspectroscopie toe, een lasergebaseerde methode die analyseert hoe spanningsgolven zich door materialen voortplanten. Vervolgens gebruikten ze picoseconde-laserultrasonica, die extra inzicht gaf in de microstructuur van het pantser.

Hun experimenten onthulde twee verschillende zones binnen de dactyl, elk met een specifieke functie. De impactzone, verantwoordelijk voor het toebrengen van verpletterende slagen, bestaat uit kristallijn calciumfosfaat rond organische chitinevezels in een visgraatpatroon, wat zorgt voor een hoge breukweerstand. Daaronder bevindt zich de periodieke zone met gedraaide, kurkentrekkerachtige vezelbundels. Deze bundels vormen een zogenaamde bouligandstructuur: een gelaagde opbouw, waarbij elke laag licht gedraaid is ten opzichte van de vorige.

Terwijl het visgraatpatroon de knots versterkt tegen breuken, bepaalt de kurkentrekkerstructuur hoe spanningsgolven zich door het materiaal verplaatsen. Dit complexe ontwerp fungeert als een fononisch schild dat hoogfrequente spanningsgolven selectief filtert, zodat schadelijke trillingen niet terugkeren naar de arm en het lichaam van de kreeft. Dit inspireerde wetenschappers van de University of California – Riverside om computermodellen te ontwikkelen die de visgraatstructuur nabootsen. Deze modellen toonden aan dat schadelijke spanningen gelijkmatiger verdeeld kunnen worden, waardoor catastrofaal falen wordt verminderd. Om dit te testen werden met synthetische materialen en een 3D-printer structuren geproduceerd en met succes beproefd.

De ontdekking van deze uitzonderlijk impactbestendige structuur biedt nieuwe

De pauwbidsprinkhaankreeft (Odontodactylus scyllarus) is bewapend met twee uitsteeksels, dactylen genaamd, die met een snelheid van meer dan 80 km/h uit het lichaam kunnen schieten om prooien te verpletteren – en toch lijken ze daarna onbeschadigd.

Een 'Spearing Mantis Shrimp' spiest een visje. Met hun uitzonderlijk scherpe zicht en de snelste aanval in het dierenrijk zijn bidsprinkhaankreeften, zowel de 'smashers' als de 'spearers', geduchte roofdieren van koraalriffen over de hele wereld.

mogelijkheden voor het ontwerp van materialen in onder meer de luchtvaart en auto-industrie en voor beschermingsuitrusting. Denk aan bescherming van ruimtetuigen tegen micrometeorieten, satellieten tegen ruimtepuin, beter kogelwerend glas, explosiebestendige constructies of helmen met een hogere beschermingsgraad. Met behulp van 3D-printtechnieken kunnen we de architectuur van de knots vertalen naar nieuwe composieten met traditionele materialen, zoals polymeren en koolstofvezel.

Advertentie

Tot slot toont de bidsprinkhaankreeft op indrukwekkende wijze hoe miljoenen jaren evolutie kan leiden tot oplossingen waar ingenieurs vandaag nog van kunnen leren. Door natuur en technologie te combineren, ontstaan innovatieve materialen en toepassingen die niet alleen efficiënter, maar ook duurzamer en veiliger zijn. De natuur blijft zo een onuitputtelijke bron van inspiratie voor de technologie van morgen. 

STEF VAN UFFEL

Foto: Kisailus lab / UCI.

Foto: Roy L. Caldwell/University of California, Berkeley.

50 jaar duikschool 't Zeepaardje

Op maandag 27 december 1971 opende zwembad Olympos in Dendermonde de deuren. In het daaropvolgende jaar namen twee brandweerduikers uit Dendermonde – François Franckaert en Alfons Quisquater – het initiatief om er een duikschool op te richten. Drie jaar later – in 1975 – werd duikschool 't Zeepaardje officieel boven de doopvont gehouden.

Tijdens die eerste drie jaren had de club immers nog geen eigen instructeurs en werd er beroep gedaan op de instructeurs van duikclub Neptunus te Mechelen. Afwisselend reden de pioniers van Dendermonde naar Mechelen of kwamen de Mechelse veteranen afgezakt naar de Ros Beiaardstad, om er opleiding te geven en kader te vormen.

Na drie jaar pendelen kon de club eindelijk op eigen benen staan. Tijd dus voor statuten, een naam en een logo. De statuten werden in 1975 vrij snel neergelegd en ook de naam en het logo lieten niet lang op zich wachten.

Het mythische Ros Beiaard met de vier heemskinderen stond model voor het logo met het zeepaardje en de vier stoere duikers met 'mistralontspanners'. Duikschool 't Zeepaardje was geboren.

In de jaren '70 was het duikmateriaal nog niet zo geavanceerd als nu. Bijgevolg werden een goede fysieke conditie én de nodige zin voor avontuur enorm op prijs gesteld. Dendermonde was een vestingstad en zwembad Olympos werd opgericht langs de vestinggordel aan de Kalendijk. Aan de wekelijkse zwembadtraining, onder leiding van François Franckaert, gingen steevast enkele looprondjes op de Kalendijk vooraf.

Het wegennet was destijds ook nog niet wat het nu is. De eerste carrièreduiken werden veelal in Dongelberg georganiseerd, vanwege dichtbij en snel bereikbaar. Voor de duiken in Zeeland verplaatsten de clubleden zich met de ferry Kruiningen-Perkpolder. Omrijden langs Antwerpen was toen nog een kleine expeditie en tijdens de overtocht met de ferry kon alvast de duikbriefing worden gegeven, terwijl een kommetje erwtensoep met een broodje kroket werd verorberd.

Tijdens die beginjaren werden er ook enkele duikexpedities naar Egypte georganiseerd. Woestijnritjes in een jeep, slapen in een tent

Duik de Dender Schoon werd voor de eerste maal georganiseerd in 2003 en herhaald in 2004 en 2024. Op 10 oktober 2026 staat het event opnieuw ingepland.

Triatlon: jaarlijks verzekert 't Zeepaardje de oppervlaktebeveiliging van de Triatlon in Dendermonde.

Foto's (2): archief 't Zeepaardje.

Dirk Franckaert: materiaalmeester, kok en duiveldoet-al (zoon van oprichter François Franckaert en vader van voorzitter Filip Franckaert).

en duiken op maagdelijke riffen. Het zijn verhalen die zo nu en dan nog eens worden bovengehaald door onze 'anciens'.

Inmiddels bestaat duikschool 't Zeepaardje 50 jaar. Het duikmateriaal en de weginfrastructuur zijn gelukkig geëvolueerd. De wekelijkse clubduiken worden nu overal te lande georganiseerd in carrières en zoetwaterplassen, van Ekeren tot La Gombe en Vodelée. Ook Zeeland is nog steeds een geliefde (vooral zomer)bestemming, zij het niet meer met de ferry. En de jaarlijkse clubreizen leidden al vele leden naar alle uithoeken van de wereld.

Ook in eigen stad is duikschool 't Zeepaardje geen onbekende. Bij de Dendermondse triatlon fungeren de duiker-redders al enkele jaren als oppervlakteveiligheid en in 2024 organiseerde de club reeds de derde editie van 'Duik Dendermonde Schoon'. Een opruimactie in de binnenstad, waarbij keer op keer heel wat afval uit de oude Dender wordt opgedoken.

In november 2025 was het dan tijd om het jubileum stevig te vieren. Tijdens een groot galafeest tekenden een 100tal leden en oud-leden present. Onder hen zelfs enkelen die er van bij de start al bij waren. Het werd een topavond waarop niet alleen stevig gefeest werd, maar waarbij ook de nodige verhalen en herinneringen werden opgehaald. Verschillende (oud-)bestuursleden werden in de bloemetjes gezet en voor elk lid was er een praktisch aandenken aan het 50-jarig jubileum, een unieke '50 jaar ‘t Zeepaardje handdoek'.

Na de coronapandemie kende onze club opnieuw een ruime instroom van nieuwe en jonge leden. De toekomst is dus verzekerd, al wordt de club net als vele andere ook geconfronteerd met een 'vergrijzend' kader. De gemiddelde leeftijd van de actieve instructeurs ligt hoger dan 50 jaar. Onze hoop is gevestigd op de jonge generatie die binnen afzienbare tijd de fakkel zal kunnen overnemen.

Als kleinkinderen van de oprichters en leden van het eerste uur, kijken we dus vol vertrouwen naar de toekomst en het nieuwe duikjaar 2026.

FILIP FRANCKAERT

VOORZITTER

PASCAL EECKHOUDT

DUIKSCHOOLVERANTWOORDELIJKE

Voorzitter Filip Franckaert en duikschoolverantwoordelijke Pascal Eeckhoudt tijdens het jubileumfeest.

De pioniers.

Achterste rij vlnr: 1: Francois Franckaert, 2: Alfons Quisquater, 3: Frank Cocquyt, 4: onbekend, 5: Roland Michiels. Middelste rij vlnr: 1: Fernand Van Steenbeeck, 2: Marc Verstrepen, 3: Luc Blot. Voorste rij uiterst rechts: Louis Vleminckx.

Hugo De Clerck: lid van het eerste uur, oud-voorzitter, 80+ en nog steeds actief lid.

Foto's (5): archief 't Zeepaardje.

Alfons De Pauw, oud-voorzitter en Neptunus van dienst tijdens de doop.

DE NIEUWE ICON

DE NIEUWE ICON – ONTWORPEN VOOR DE HOOGSTE EISEN

Maximale bewegingsvrijheid gecombineerd met eersteklas warmte-isolatie. De nieuwe snit biedt een ideale pasvorm en optimaal draagcomfort: SEMI-DROOG DUIKEN OP ZIJN BEST!

Meer informatie? Bezoek ons op camaro.at

Duikmateriaal

De nieuwe Icon van Camaro

Vanop de achterste rij aanschouw ik de voorstelling van de nieuwe natpakken tijdens een pers- en dealersmeeting bij het bedrijf Camaro. We mogen er nadien ook nog een testduik mee doen.

Ergens in mijn garage hangt een versleten Camaroduikpak vol gaten. De laatste keer dat ik het aangetrokken heb, was voor een vrijduik in open water. Ik kocht het vele jaren geleden, omdat het een goed isolerend pak was en ik er heel snel in en uit kon. Door de binnenste laag gleed ik als het ware het pak in. Erg handig als instructeur. Vele malen nadat ik mijn kandidaat-zoveel-ster-duiker met het aantrekken van zijn of haar uitrusting geholpen had en hem of haar naar de waterkant doorverwees, kreeg ik de vraag of ze lang zouden moeten wachten. Steevast antwoordde ik dat ik er waarschijnlijk zou zijn als ze er zelf goed en wel aankwamen. De ongelovige blik veranderde in verbazing als dat inderdaad zo was. Daarnaast zag het nat pak er ook nog stijlvol uit, vandaar mijn Italiaanse vergissing.

We kregen eerst uitleg over de bedrijfsfilosofie. Camaro wil zich van de andere producenten onderscheiden door een goed product te combineren met kwaliteitsvolle dienstverlening. Het verschil in dat laatste wordt gemaakt door de mensen. Zij moeten fier zijn op wat ze afleveren. Als een werknemer iemand met een Camaropak ziet, dan moet dat een goed gevoel geven. Mocht er ondanks alles iets niet in orde zijn, dan staan ze klaar om de klant te helpen. Op dit gevoel is de garantie van standaard 3 jaar

hersteldienstverlening gebaseerd. Dit laatste is niet alleen een uitzonderlijke dienstverlening en een geloof in de kwaliteit van de producten, het geeft de producent ook om een beter inzicht in het gebruik van de pakken.

natpak

Camaro kiest voor een product dat kwaliteit uitstraalt en niet meesurft op de modegolven. Een modebewust kleurtje zie je hier niet hangen. Het nieuwe Icon natpak ziet er so-

ber uit, zowel qua kleur als qua uitrusting. Alleen als iets zijn degelijkheid bewezen heeft en het voor de duiker een toegevoegde waarde heeft, wordt het in dit pak verwerkt. Zo krijg je niet alleen een degelijk pak zonder franjes, maar druk je ook de prijs.

Wat viel er me op? De pijpen en mouwen zijn voorgevormd aan de ellebogen en de knieën. Dit zou niet alleen het draagcomfort verhogen, maar ook de rek op de stof beperken waardoor de levensduur verlengt. De

De dichtingen aan de polsen zijn extra glad en voorzien van een strook om velco straps op te bevestigen. Openen van de kleine rits vooraan verlost je van het soms verstikkende gevoel rond de nek.

Foto: Ivo Madder.

Foto:

Harro Cats.

Patrick Van Hoeserlande tijdens de testduik met het Camaro Icon natpak.

rekbelasting werd verder verlaagd door het beperken van het aantal naden. Het extra voordeel daarvan is een nog soepeler pak. De dichtingen aan de polsen en enkels zijn extra glad om er gemakkelijk in te glijden. Ze zijn ook voorzien van velcro straps, in verschillende kleuren te verkrijgen, om zo waterinfiltratie te beperken. Je kan ze volgens eigen inzicht plaatsen op de afstand die je wenst. Zo kan je beslissen om op de pols waar je de duikcomputer draagt de 'wrap-around' weg te laten.

Op het eerste zicht een afwijking op het motto 'minder is meer' zijn de twee ritssluitingen. Ritsen mogen nu veel betrouwbaarder zijn, ze blijven een zwak punt. De rits op de rug is extra lang, wat het aantrekken vergemakkelijkt. De kleine rits vooraan dient om het comfort boven water te verhogen. Deze rits openen, verlost je onmiddellijk van het soms 'verstikkend' gevoel van een goed aansluitende dichting rond de nek.

Een goed pak moet goed zitten. Camaro mag dan geen natpakken op maat afleveren, met hun meer dan 50 mogelijke maatcombinaties en eventuele aanpassingen doen ze het bijna. Ze streven ernaar om meer dan 90% van de duikers een passend pak te kunnen

leveren, maar dat doel hebben ze al achter zich gelaten. Je bent echt een buitenbeentje als je bij hen geen maatcombinatie van romp-, arm- en beenlengtes vindt. testen

Ik keek uit naar het testen van dit eendelig pak. We mochten duiken met preproductie pakken. Dit betekent dat het pak dat we zouden aantrekken misschien niet perfect paste en ook dat onze opmerkingen eventueel in de productiepakken verwerkt konden worden. Dit maakt dit soort van testduiken extra interessant. Maar eerst een goede maat kiezen.

Mijn 'ideale' set bestond na veel proberen uit een 'New Icon size 50'. Het bovenstuk was ietsje te ruim en dus kreeg ik een 'ice vest'. Even was ik verbaasd, wat is een ijsvest? Het bleek een dun neopreen mouwloos rompstuk met duikkap te zijn. Ik moest het eerst aantrekken en daarboven kwam de Icon. Normaal is dit kledingstuk bedoeld om de romp extra warm te houden, maar nu gebruikte ik het als een soort van vulling. In mijn duikzak zaten ook lange neopreen kousen, ritsloze botjes en naadloze handschoenen van 5 mm. Ik was er klaar voor.

Onze duikplaats was de Mondsee, die vlakbij de fabriek ligt en een watertemperatuur van 14°C heeft. Frisjes, maar met dit nat pak zou dit geen probleem mogen vormen.

De algemene verantwoordelijke werd een beetje zenuwachtig, omdat ik nog steeds zonder duikpak rondliep terwijl we tien minuten later klaar moesten staan voor de groepsfoto. Ik vertrouwde erop dat deze Icon even snel als mijn oud pak aan te trekken was. Geen paniek, ik zou er staan. Ik herkende de ongelovige blik.

We kregen info over de productie van de duikpakken.

Verkrijgbaar in 50 mogelijke maatcombinaties.

Foto's (2): Harro Cats.

Ook deze keer stond ik er, klaar voor het fotomoment en de eerste duik van de dag. Alleen de handschoenen waren moeilijk aan te trekken, maar tijdens het duiken deden ze hun werk uitstekend. Het pak aantrekken was alsof ik in het water gleed. Deze oude belofte lost het pak nog steeds in.

Toen ik mijn fotoplaats in de groep op het ponton zocht, had ik het idee dat ik een windchill op mijn rug voelde. Zat er iets niet goed vanwege het te snel aantrekken? Ik vermoedde dat de neopreenflap onder de rugrits niet correct was geplaatst, maar na controle bleek de flap goed te zitten. Ik moet wel vertellen dat ik na deze 'bries' niets meer van koude gevoeld heb. De beschermingsflap van dit model was te smal bevonden en werd breder uitgevoerd voor de productiemodellen.

Als ik naar beneden keek, dan leken de knieen ellebooglagen me te zwak om de buitenste laag tegen beschadiging te beschermen. Wat zou de schade zijn wanneer ik hiermee op een oesterbank viel? Overwegen om een extra bescherming te dragen? Of is die buitenlaag robuuster dan ik denk?

Tijdens het duiken probeerde ik allerlei posities, vinslagen en armbewegingen uit. Ik voelde nergens koude binnendringen in dit goed aansluitend pak. Bovendien werden mijn bewegingen nergens geremd. Tijd voor het grove werk. Testen betekent voor mij immers de limieten opzoeken, want een pak dat je niet warm houdt bij rustig duiken, is de naam duikpak niet waardig. Ik ging over naar zwemmen in borstcrawlstijl zonder me zorgen te maken over wat de andere duikers zouden denken. Bij de grote bewegingen met de armen kwam er water via de nek

Advertentie

naar binnen en dat liep door naar de schouders en oksels. Dit resulteerde in een plots gevoel van koude aan het bovenlichaam en de romp, maar lang duurde die koude niet. Het moest dus minimaal zijn. Ik startte met plooien-open-dicht van mijn benen en ook bij deze overdreven bewegingen voelde ik water binnendringen. Ditmaal in de botten en naar mijn indruk ook in het onderste deel van de benen. Had ik de onderste 'wraparounds' strakker moeten aanspannen? Wat er ook van water infiltreerde, het moest minimaal zijn en ik bleef het warm hebben. De Icon zorgde voor een geweldig gevoel in en onder water. Ik duik al een tijdje jaar in jaar uit droog en dit pak gaf me weer het plezier van nat duiken. Het pak is comfortabel om te dragen. Niet alleen tijdens het duiken, maar ook aan de oppervlakte, zelfs na de duik. De voorste rits helpt daarbij duidelijk. Mijn bewegingen in dit pak voelden natuurlijk, zonder belemmering, alsof ik het niet aan had.

Bekende duikmerken Eigen hersteldienst Vulstation tot 300 bar

Openingsuren: wo. – do. & vr. 16.30 – 19.00 u za. 10.00 – 12.00 u & 13.00 – 16.00 u van 1 november tot 1 maart gesloten op do.

Antwerpsestraat 258 – 2850 Boom 03 888 43 34 – zevenzeeen@telenet.be

PATRICK VAN HOESERLANDE

Groepsfoto bij de duikplaats.

Ik vond het Camaro Icon natpak is erg comfortabel, zowel boven als onder water.

Foto's (2): Harro Cats.

Gewoon pech of pesterij van de weergoden?

De Similanarchipel in barre weersomstandigheden.

Mijn voornemen om van 19 tot 26 november 2025 een liveaboard te boeken voor een duiktrip naar de Andamanse Zee lokt een vriendelijke, maar ietwat verbaasde glimlach uit bij Chat, de Thaise echtgenote van onze hoofdredacteur Ivo Madder. "Neem vooral je regenjas of windjack mee als je in november naar die streek trekt" is haar advies.

Het AI-overzicht in mijn browser geeft echter een totaal ander beeld weer: "November is een uitstekende maand voor een liveaboard in Thailand, omdat het duikseizoen in de Andamanse Zee (westkust) rond deze tijd weer opent (november tot mei). De zee is dan rustiger en het zicht is goed, ideaal voor een bezoek aan topduiklocaties zoals de Similaneilanden, de Surineilanden en Richelieu Rock."

Ik hecht meer geloof aan ChatGPT dan aan de ervaring van de levende Chat en dat blijkt een grove vergissing te zijn. Wind, regen en zelfs een fikse storm slopen niet alleen mijn geloof in de onfeilbaarheid van kunstmatige intelligentie, maar vergallen ook voor een stuk onze duikvakantie.

Smiling Seahorse

Mijn keuze valt op een 8-daagse duikcruise naar de Similaneilanden met de Smiling Seahorse. Dit stalen schip van 25 meter lang en 6,4 meter breed voldoet in de meeste opzichten aan de veiligheidsvoorschriften, die Laurent Schmitz en Greetje Buysse oplijstten in Hippo 302 van januari 2025. Zo heeft de boot twee motoren, voldoende communicatiemiddelen en een uitstekende reputatie.

Eén van de twee eigenaars (zie kaderstuk) is zelf aan boord en de afwezigheid van een tweede RIB wordt gecompenseerd door voldoende reddingsvlotten.

Met een maximale capaciteit van 16 duikers hebben we zeker genoeg bewegingsvrijheid. Als toetje krijgen mijn echtgenote en ik ook de bevestiging dat een blackwaterdive in de prijs inbegrepen is. Voor ons een nieuwe ervaring.

de Andamanse Zee en de Similaneilanden

De Andamanse Zee is een onderdeel van de Indische Oceaan en strekt zich uit van het westen van Thailand, het zuiden van Myanmar tot enkele eilanden die tot India behoren. Tot deze laatste behoort onder andere

North Sentinel Island, waar de bevolking elk contact met buitenstaanders afwijst en je gegarandeerd met pijl en boog aanvalt wanneer je een voet aan wal probeert te zetten.

Onze trip beperkt zich tot het Thais grondgebied en vertrekt vanuit Phuket. Na enkele dagen in het zuiden varen we naar de Similaneilanden in het noorden om in Khao Lak, op zo'n 100 km van Phuket, terug aan land te komen. Eén van de hoogtepunten van de cruise zou Richelieu Rock zijn, één van de mooiste duikplaatsen in Azië, maar ja …

De Andamanse Zee in woelige tijden.

Foto: Franck Fogarolo.

Foto: Patrick Swinnen.

de harde en vochtige realiteit

Bij het vertrek in Phuket lijken de weergoden ons goedgezind. De zon schijnt, er is nagenoeg geen wind en de temperatuur blijkt ideaal om een zeetocht te maken.

Bij nacht steekt de bemanning vuurwerk aan op de boeg van het schip om de geesten gunstig te stemmen en om ons een veilige reis te garanderen. Blijkbaar was dit vuurwerk van een verkeerd merk, want vanaf dan wordt het weer hoe langer hoe slechter. Wanneer we de volgende dag om 6 uur 's ochtends opstaan om de duikdag te beginnen, rolt en stampt de boot hevig. Grote golven slaan over de boeg en telkens we de deur van onze cabine openen, worden we vergast op een verfrissend maar ongevraagd stortbad. We ondervinden hoe moeilijk het is om tegelijk, met armen en benen in evenwicht te blijven en je duikpak en -botjes aan te trekken. Hier wordt effectief bewezen dat duiken écht een sport is.

Te water gaan is nog vrij gemakkelijk met een sprong. Terug aan boord komen in volle uitrusting wordt een huzarenstuk waarbij je elke stap op een trede van de duikladder moet afstemmen op de golfslag.

En zo zal het ook de volgende dagen gaan, vier duiken per dag, van Koh Haa in het Mu Ko Lanta National Park naar Koh Bida Nok bij de Phi Phi-eilanden. Na een zeer woelige zeetrip van vijftien uren bereiken wij dan de Similaneilanden. Richelieu Rock, één van de mooiste duiksites van Thailand, wordt van

het programma geschrapt: de weersomstandigheden laten ons niet toe deze rots te bereiken.

de natuur boven en onder water

De nationale parken Mu Ko Lanta en Mu Ko Similan – Mu Ko betekent 'groep eilanden' in het Thais – behoren tot de mooiste natuurgebieden van Thailand. Ongelooflijke rotsformaties steken honderden meters boven het water uit. Deze kalkstenen suikerbroden bieden onder water beschutting en voedsel aan een zeer rijk leven.

Het water is helder, met een zichtbaarheid tussen de 20 en 30 meter, en vrij warm. Af en toe is er wat stroming, maar voor ons ze-

ker niet genoeg om het moeilijk te maken. Wij ontmoeten er dokter- en vlindervissen, clownvisjes en murenen, tandbaarzen en reusachtige trekkersvissen. Eén enkele luipaardhaai, een zeepaardje en wat groene schildpadden vervolledigen de lijst.

Walvishaaien of zeilvissen heb ik spijtig genoeg niet gezien. Of dit een gevolg is van het barslechte weer of van een overvloed aan duikers en snorkelaars weet ik niet. De hoge golfslag en de wind verplichten alle boten met watersportliefhebbers om op dezelfde plaatsen beschutting te zoeken. De concentratie aan schepen op enkele locaties wordt nog groter, omdat het reglement van de nationale parken oplegt dat je enkel

Kunstwerken gerecupereerd uit tempels die door de tsunami van 2004 werden vernield, dienen nu als attractie voor duikers in Hideaway Bay (Similan Islands).

Luipaardhaai.

De eerste avond wordt vuurwerk afgestoken op de boeg om de goden gunstig te stemmen.

Foto: Patrick Swinnen.

Foto: Tinus van de Wouw.

Foto: Patrick Swinnen.

vanaf een rubberbootje in en uit het water mag gaan en nooit vanaf de liveaboard. Dus moet je eerst bij ruwe zee overstappen op een RIB, wegvaren van het schip en duiken. Hetzelfde doe je in omgekeerde volgorde na de duik.

Tussen alle schepen en rubberbootjes zou zelfs een zeekat haar jongen niet meer vinden.

blackwater diving

Ondanks mijn duikervaring voel ik een zekere ongerustheid tijdens de briefing voor mijn eerste blackwaterdive. Bij het vallen van de nacht varen we in volle zee tot op een plaats waar het ongeveer 400 meter diep is. Daar wordt een pompoenvormige ballon te water gelaten. Aan deze boei wordt een touw vijftien meter diep in zee neergelaten, waaraan om de vijf meter twee sterke duiklampen hangen. Dan worden de scheepslichten gedoofd en mogen we met onze duiklamp of ons fototoestel het water in.

In het pikdonkere water komen stilaan vreemde wezens naar ons toe. Neen, geen afschrikwekkende octopussen uit de diepzee, maar kleine, amper zichtbare, doorzichtige wezentjes.

Dit zoöplankton zou predatoren uit de diepere lagen moeten aantrekken. Een feeëriek spektakel, waarover spijtig genoeg en veel te snel het doek valt, wanneer de batterij van mijn fototoestel het opgeeft.

Nu ik het toch over camera's heb: de Thaise wetgeving laat sinds 22 april 2025 het gebruik van onderwatercamera’s en GoPro's enkel toe aan wie minimum 2*Duiker is en minstens 40 duiken heeft.

Kalkstenen rotsformaties van Ko Haa.

Blackwaterdiving: Vlokreeftje (Pariambus typicus), behorend tot de groep zoöplankton.

Blackwaterdiving: Ribkwalletje of Ctenophore.

De octopus, een meester in camouflage.

Foto: Patrick Swinnen.

Foto: Patrick Swinnen.

Foto: Tinus van de Wouw.

Foto: Patrick Swinnen.

Schematisch beeld van de opstelling.

Ga niet naar de Similaneilanden!

Of toch wel, maar dan best niet in november. De Andamanse Zee is voor alle duikers een droom: warm water, uitstekende zichtbaarheid en een mix van kleurrijke koraaltuinen, steile wanden en rotsblokken vol macroleven.

De duikplaatsen spreken zowel beginnende als ervaren duikers aan: van rustige baaien met schildpadden tot openwaterlocaties, waar manta's en soms zelfs walvishaaien kunnen passeren. De hoge biodiversiteit, van piepkleine naaktslakken tot grote pelagische soorten zal je best kunnen bekoren, maar hou rekening met mogelijke stroming.

Het duikgebied is vanuit Vlaanderen vrij gemakkelijk te bereiken met een vlucht naar Phuket, al dan niet via Bangkok.

Voor ons kon het beter geweest zijn, maar we maakten van de gelegenheid gebruik om nadien het prachtige noorden van Thailand te bezoeken, van Chang-Mai tot aan de grens met Myanmar. En zo maakte ons duikavontuur deel uit van een prachtige reis.

PATRICK SWINNEN.

Camille Rovillain

De eigenaar van de Smiling Seahorse reisde met ons mee, wat al snel leidde tot een aantal gezellige babbels. Zo kwam ik haar levensverhaal te weten en dat bleek allesbehalve saai.

Camille Rovillain, 41 jaar geleden geboren in Marseille, werkte ooit als econoom in Qatar. Geen kleine job: ze adviseerde politici en CEO's van grote bedrijven en hielp hen bij internationale handel. Best indrukwekkend, maar zelfs dat wordt op den duur… een bureaustoel te veel.

In haar vrije tijd zat ze liever in het zadel, want paardensport is in Qatar behoorlijk populair. Maar Camille wilde iets nieuws, een ander land, een ander leven. Panama leek eerst de ideale bestemming: twee oceanen, volop kansen, maar daar stak Chatouille, haar kat, een stokje voor. Of beter gezegd: de strenge quarantaineregels. De kat mocht Panama niet binnen zonder een bijzonder lange afzondering en heel veel papierwerk. Zonder kat vertrekken was voor Camille geen optie.

Camille keek verder en Thailand kwam op de radar. Chatouille was daar zonder al te veel problemen welkom. Beslissing genomen: Bangkok werd de nieuwe thuis. Eenmaal gesetteld wilde Camille haar eigen zaak starten. Haar hobby professioneel maken zat er niet in, want paardensport is in Thailand nu eenmaal geen topsport. Dus trok ze samen met haar partner de markt op, op zoek naar iets nieuws: duikcentra, excursiebedrijven, liveaboards… En zo kwam ze uit bij de Smiling Seahorse.

Liefde op het eerste gezicht. Ze besloot het schip te kopen – ondanks het feit dat ze op dat moment nog maar een brevet 1*Duiker had.

Vandaag runt ze het en is ze gespecialiseerd in duikreizen naar de kust van Myanmar. Ze woont in Ranong en heeft twee kinderen van zeven en negen jaar oud. En ja, Chatouille leeft nog steeds.

Tijgerzeepaardje (Hippocampus comes). De soort wordt door habitatverlies bedreigd en staat bekend als kwetsbaar.

Foto: Tinus van de Wouw.

Foto: Patrick Swinnen.

Camille Rovillain

Thalassa Diving Gent

wordt een koninklijke club!

In 2026 viert duikschool Thalassa Diving Gent (TDG) haar 50-jarig bestaan! Op 18 januari werd tijdens de nieuwjaarsreceptie de kick-off gegeven van een jaar vol feestelijkheden.

De clubagenda staat eivol. Sportieve- en sociale evenementen zullen elkaar opvolgen tot in december. Dit jaar wordt een 'boerenjaar' voor de Thalassianen, met een koninklijke titel als kers op de taart.

geschiedenis

De opening van het zwembad Rozenbroeken (1975) was het uitgelezen moment om zich als nieuwe Genste duikclub op de kaart te zetten. KGCS Manta & KS Gentse Dolfijnen (beide gesticht in 1962) hadden toen immers hun thuishaven in het Rooigembad, de Thalassianen bleven in het nieuwe bad dan ook uit het vaarwater van deze twee gevestigde Gentse clubs. Thalassa Diving zag het levenslicht op 10 september 1976. Het initiatief kwam van François Blom, warm aangemoedigd door zijn vrouw Irèneke en gesteund door een vijftiental fervente duikers en overtuigde sympathisanten.

Dat de nieuwe club 'Thalassa Diving' werd gedoopt had twee redenen. Enerzijds vond

men in Gent inspiratie bij het Franse tv-programma 'Thalassa', een docu gewijd aan de zee en maritieme thema's, die werd uitgezonden op FR3 in 1975. Anderzijds kozen de

oprichters van de club voor enige eigenheid. Ze weken daarbij bewust af van de toen heersende trend om de naam van een zwemmend beestje te kiezen. Ondertussen is de naam van de duikschool voluit 'Thalassa Diving Gent' geworden. François Blom, Nationaal Instructeur nr. 33, werd de eerste voorzitter en een icoon binnen de club. John Maes, Nationaal Instructeur/3*I NELOS-CMAS nr. 112, één van de drie 3*I's die TDG vandaag rijk is, was er van de eerste dag bij. Hij kwam met François mee van duikschool De Kreeft in Eeklo. Vandaag is John het enige nog actieve lid dat de club mee stichtte. De verhalende anekdotes en historische gegevens in dit artikel zijn van zijn hand.

Tijdens een renovatie (VLAREM) van het Rozenbroeken moest de club al eens uitwijken naar het historisch geklasseerd zwembad Van Eyck. In 2010 werd het Rozenbroeken zwembad gesloopt om plaats te maken voor het nieuw LAGO Rozenbroekencomplex, waardoor duikschool Thalassa Diving Gent noodgedwongen verhuisde naar zwembad

Foto: Peter Ryngaert.

Foto: John Maes.

Groepsfoto Thalassa Diving Gent, zwembad Strop, 23 april 2026.

François Blom met een fenzy, op de kade in Bendor, 1986

Strop in het centrum van Gent. Het vertrouwde trainingsmoment op vrijdag was er echter niet beschikbaar, waarna de club voor donderdag koos. Dit verliep echter niet van een leien dakje. Donderdag was immers de enige avond waarop het Gentse publiek nog 'vrij' kon komen zwemmen. Vandaag traint er elke weekdag een andere Gentse NELOS-duikschool aan de Stropstraat. In de kelder van het zwembad hebben al deze clubs een eigen materiaalruimte met vulpaneel. De gemeenschappelijke compressoreenheid, voorzien van een batterij aan bufferflessen, voorziet iedereen van lucht.

vandaag

In haar 50-jarig bestaan heeft Thalassa Diving Gent vier voorzitters gehad. François Blom, Elmar Masureel, Filip Riddel en hui-

dig voorzitter Mieke Blancke. Mieke is de eerste vrouwelijke voorzitter bij TDG, bovendien werden vorig jaar vier van de zes bestuursposten ingenomen door vrouwen. Duiken een mannensport, zei je?

Het ledenaantal van de club schommelt rond de 100. Ooit waren de Thalassianen talrijker, maar door de verhuis van de Rozenbroeken naar zwembad Strop verloor de club haar vast trainingsmoment op vrijdag. Voor sommige clubleden was de verandering van zwembad en het nieuwe trainingsmoment op donderdagavond een brug te ver.

Als je voor Thalassa Diving Gent kiest, kies je voor een duikschool met een degelijke opleiding. Onder haar instructeurs: Noord-

zeespecialisten, ervaren schippers, biologen, instructeurs technisch duiken, onderwaterfotografen, enz. Allen staan ze met hun kennis klaar om van jou een complete duiker te maken. Na de duik/proef verdwijnen de sterren en titels trouwens weer in de kast en zijn alle Thalassianen gelijk. Begrippen als verbondenheid, engagement en initiatief klinken misschien cliché, maar staan wel synoniem voor Thalassa Diving Gent. De club bruist! Hoeveel clubs hebben immers filmavonden, een eigen clubband (die zal optreden op de OVOS-proevendag op 31 mei in de Blaarmeersen), een kookboekje met 50 recepten voor en door clubleden en een heuse cateringbende? De innerlijke mens verzorgen is immers ook een clubspecialiteit waar de Thalassianen best fier op mogen zijn. Men tracht steeds gezelligheid

Foto: Kris Hellinckx.

Clubreis Cap Croisette, 2023.

Foto: Martine Willems .

'Parking' Wemeldinge Mieke Mike’s Picknickduik 2026.

Kick-off van het jubileumjaar!

Foto: Ellen Blomme.

Receptenboek Thalassa Diving Gent, ontworpen door Ellen Blomme.

te creëren om zo de clubsfeer te bewaren. Geen training eindigt er zonder 'boterhammen' en na elk examen wordt er gevierd (of getroost) met de heerlijke huiscatering. Op de zomerse vrijdagavondduiken valt er steeds iets te knabbelen en na winterse duiken kan je opwarmen met warme soep.

Engagement is echter geen privilege van de gevestigde waarden. Nieuwe leden worden eveneens getriggerd om hun steentje bij te dragen tijdens clubactiviteiten. Dat doen ze onder andere tijdens de chocomelkduik, waar ze instaan voor warme chocomelk en grootmoeders gebak. Penningmeester Kim Blok weet dan ook te vertellen dat de uitga ven voor de catering een flinke hap uit het clubbudget nemen.

Thalassa Diving on tour

Nauwelijks een maand (!) na de oprichting trokken de Thalassianen een eerste maal op club reis. Bestemming was Devon (UK) waar ze Tony Murray ontmoetten. Dit Brits duikicoon (ex Navy-duiker) startte één van de eerste duikcentra in l'Estartit (Spanje). De volgende jaren trok Thalassa Diving Gent regelmatig naar de Costa Brava en l'Estartit werd een begrip bij duikend Vlaanderen, dank zij de verhalen die de eerste Thalassianen mee naar huis brachten.

Bij TDG tracht men clubreizen steeds toe gankelijk te houden voor alle leden, daarom wordt er ook steeds naar het kostenplaat je gekeken! Leuke anekdote is het feit dat voormalig voorzitter François Blom ooit bij Selecta Cars uit St-Amandsberg aanbood om zelf als tweede chauffeur te fungeren. Zo konden de kosten voor de busreis gedrukt worden. Zijn voorstel werd aanvaard en hij kwam zijn afspraak na. Ook dit jaar kiest men weer voor een democratisch geprijsde en avontuurlijke duikbestemming. De club gaat naar Marseille, de gekozen accommodatie is enkel per boot of via een wandelpad te bereiken en ligt op een steenworp van de Callanques. Je bent er in 'notime' op de beste duikstekken voor de kust.

branding. Het was een interclubactiviteit, met deelname van eigen leden en die van bevriende duikscholen, als afsluiter van het sportieve buitenseizoen rond 1 november. De deelnemers moesten 5 km vinzwemmen, met wetsuit en ABC-uitrusting. Het evenement zorgde steeds voor veel bekijks van wandelaars, onderweg en bij de aankomst wanneer de duikers uit het water kwamen aan de pier van Zeebrugge. Passanten die dan verwonderd vroegen: "Vanwaar komen jullie?", kregen steevast het antwoord: "Van Engeland natuurlijk!". Dit grapje haalde zelfs eens de lo-

avondduiken, duikweekends en de clubreis naar Marseille staan er nog tal van bijzondere activiteiten op het programma. Onder andere een chocomelkduik, een picknickduik en een verjaardagsduik van een lid dat dit jaar eveneens 50 kaarsjes mag uitblazen. Veel zullen de Thalassianen niet thuis zijn in 2026.

Hoogtepunt van het jubileumjaar wordt ongetwijfeld het evenement dat TDG op 12 september organiseert in zaal 'de Zulle' in Wondelgem. Iedereen is van harte welkom en bij deze uitgenodigd. Opgepast, vooraf inschrijven via events@Thalassa-diving.be is een must.

Ook bij slecht weer kan er worden gedoken, want je kan steeds aanmeren in de beschutting van de inhammen van de rotsen.

Het begrip Palmzondag kreeg bij TDG eveneens een tweede betekenis. Jaarlijks werd er op een zondag van Blankenberge naar Zeebrugge 'gepalmd', dwars door de Noordzee-

De bovenverdieping van zaal 'de Zulle' wordt ingericht als lounge area. Je zal er kunnen chillen in gezelschap of bijbabbelen met buddy's die je door de jaren heen uit het oog verloor. Neem ook de tijd om de foto-expo te bezoeken over 50 jaar Thalassa Diving. Hier 'duik' je aan de hand van 50 geselecteerde foto's in het verleden van de duikschool, waarbij thema's worden uitgelicht zoals de duikuitrusting door de jaren heen en het begrip après-duik, een concept waar ze bij TDG een patent op hebben. Beneden word je die avond ondergedompeld in een 'submarine onderwaterfuif' met een heuse walking dinner. Om de feestelijkheden een heel jaar in goede banen te leiden werden hiervoor binnen de club een aantal werkgroepen opgericht. Engagement, weet je wel?

Deaffichevoor50jaarTDGwerdontworpendoor Raoul

Na de daguitstappen volgden volledige clubweekends waarbij steengroeven, Oosterschelde en Noordzee favoriete bestemmingen werden. Ook vandaag kiest de club nog voor die afwisseling. Naast weekends in gekende steengroeves of aan de vertrouwde Oosterschelde wordt bij het uitkiezen van de beste locatie voor een duikreis uitgekeken naar minder voor de hand liggende bestemmingen: Camarat-sur-Mer, île des Glenans, Ouessant en Groix werden al bezocht.

2026

Wanneer ik inzage krijg in de kalender voor 2026 denk ik in eerste instantie: Hopelijk zijn het sterke huwelijken in Gent! Naast de wekelijkse clubduiken, nettrainingen, proevendagen, nachtduiken, zomerse vrijdag-

Heuvinck!

TDG-challenge

Bij een 50-jarig jubileum horen ook cadeautjes natuurlijk. Die krijgen de Thalassianen als ze dit jaar flink doorduiken. Op de kickoff in januari stelde de club een challenge voor aan haar leden. Op een zelf ontworpen ganzenbord werden 50 verschillende duikstekken aangeduid in Nederland en België. Wie meedoet zal dus niet enkel 50 duiken moeten loggen in 2026, ze moeten daarenboven gebeuren op de 50 verschillende duikplaatsen van de challenge.

Wie meedoet aan de clubduiken komt al een eind ver, maar je mag er ook met je buddy alleen opuittrekken. Per 10 afgevinkte duikstekken krijg je een beloning en wie tegen 6 december het volledige parcours heeft ingekleurd, ontvangt de TDG-challenge hoofdprijs!

Mieke, John, Kim, Joke en Raf, bedankt voor de leuke babbel en véél succes nog met alles wat jullie als club zullen organiseren dit jaar.

Die titel van koninklijke club verdienen jullie alvast dubbel en dik, maar eerst nog even verjaren in september! 

JOHN MAES

JAN DIEU

Tijdens de kick-off op 18 januari kregen de clubleden de TDG-challenge voorgeschoteld. 50 duiken op 50 verschillende duikplaatsen in minder dan 12 maanden.

THALASSA DIVING HISTORY (1976 – 2026)

Het naslagwerk over vijf decennia Gentse duiksport, geschreven door John Maes, kan je lezen op: www.thalassa-diving.be

Een eigen interpretatie van het clublogo, een jong haaitje met gekrulde staart, siert de nieuwe clubhoodies die gemaakt werden ter ere van het 50-jarig jubileum. Het ontwerp is van Ellen Blomme en Marion Goeteyn

Foto: Peter Ryngaert.

Onderwatergroepsfoto TDG.

Foto: Karen Geyssens.

DE DUIKWINKEL VAN NEDERLAND EN BELGIË

Suex VR Quantum scooter

Max. snelheid 70 meter / min

• Batterij 90 / 220 minuten

• Gewicht 11,7 kg

Oceanic

Photon Pro wing

Nieuw van Oceanic Veel verstelopties

• Met loodintegratie

• Supercomfortabel

€ 699 € 3.872

SubLub Rotterdam

Admiraal de Ruyterweg 40a 3031 AD Rotterdam

T +31 (0)10-2440111 | rotterdam@sublub.nl

Open di-vr 12-18 u & za 10-17 u

SubLub Zuidlaren

Verlengde stationsweg 12 9471 PL Zuidlaren

T +31 (0)50-8200479 | zuidlaren@sublub.nl

Open di-vr 11-18 u & za 10-17 u za 10-17 u

Bare Velocity Ultra 7 mm duikpak

Met Celliant Infrarood technologie Rugrits

• Rits bij pols en enkel

• Nog veel mannenmaten aanwezig op = op! € 379

SubLub Nieuwegein

Merweplein 1 3432 GN Nieuwegein

T +31 (0)30-2074062 | nieuwegein@sublub.nl

Open wo 16-21 u do & vr 12-18 u, za & zo 10-17 u

Garmin MK3i 51 duikcomputer

Volledige duikcomputer

Uitgebreide smartwatch

• Superscherp kleurenscherm

• Luchtintegratie optioneel

€ 1.349

SubLub Amstelveen

Uilenstede 314 1183 DB Amstelveen

T +31 (0)20-6407806 | amstelveen@sublub.nl

Open di-vr 13-19 u & za 10-17 u

SubLub Limburg

Valkenburgerweg 12 6367 GV Voerendaal

T +31 (0)45-2033013 | voerendaal@sublub.nl

Open ma, di, do & vr 14-19 u & za 10-16 u

Skubba & Fred

Zakduiken

Met het vallen van de bladeren begon ook de temperatuur te dalen. Het warme water aan de oppervlakte verdween dag na dag. Skubba moest zijn verblijf in het water vanwege de kou meer en meer beperken. En dat zinde hem niet!

Met kleren aan zwemmen gaf hem slechts enkele minuutjes respijt. Hij dacht dat een dikke trui aantrekken wel zou helpen. Eens de stof van zijn broek en trui water opgezogen had, kreeg hij het weer koud. En zijn moeder was al helemaal niet tevreden als hij kletsnat met een zak natte kleren thuiskwam. Ook al probeerde hij die, voordat ze het merkte, in de droogkast te stoppen.

Toen dacht hij: "Als je natte kleren in een plastic zak kan stoppen, kan je je kleren er ook droog mee houden".

Dus als hij kon duiken in een grote zak, dan zouden zijn kleren droog blijven en zou hij warm blijven. Duiken in een grote plastieke vuilniszak viel niet echt mee. In het begin slaagde hij er niet in om in de zak te kruipen zonder dat die scheurde. Eenmaal in de zak was het bijna een onmogelijke taak om in het water te raken. Zakspringen gaat goed zolang je op een vlak stuk blijft, maar van een helling is dat minder gemakkelijk. Hij was eerst een paar keer in het water gevallen.

Zijn kleren waren daardoor niet alleen nat, maar ook smerig. En dat maakte moeder niet blij. Het hielp niet dat hij vertelde dat hij niet met kleren aan gaan duiken was, maar dat hij per ongeluk in het water gevallen was. Ze geloofde hem niet.

Toen hij uiteindelijk de kunst van het zakspringen naar het water onder de knie had, kreeg hij te maken met een ander probleem. Als hij tot aan zijn knieën in het water stond, werden zijn benen afgesnoerd. En het werd erger naarmate hij dieper ging. Tegelijkertijd begon het bovenstuk van de zak zich met lucht te vullen. Te veel lucht.

Hij snapte het niet. Dit gebeurde toch niet als hij in zijn zwembroek ging duiken. Waar was Fred als je hem nodig had?

Toen hij zich nogmaals verwonderde waarom het water zijn benen vastgreep, hoorde hij iemand lachen. Het was Fred. Eindelijk. "Net een peer die in het water gevallen is!", gierde die het uit.

"Waarom help je me niet in plaats van te lachen? Waarom gebeurt dit?", vroeg Skubba.

"Het heeft iets met druk te maken", legde Fred uit.

"Met druk?", antwoordde Skubba met vragende ogen. "Wat is dat: druk?".

Toen begon Fred het begrip stap voor stap uit te leggen. "Druk ontstaat wanneer je een kracht op een oppervlakte uitoefent. Als je met je hand tegen de muur duwt, dan oefen je een kracht uit tegen deze muur. Maar je kan ook zeggen dat je hand een druk uitoefent.

Immers, je hand heeft een bepaalde grootte die we oppervlakte noemen. Bij dezelfde kracht, hoe kleiner je handen hoe groter de druk. Indien je dezelfde kracht zou uitoefenen op een zeer klein oppervlak, bijvoorbeeld het puntje van een nagel, dan zou je die nagel in de muur kunnen duwen.

Het is dus niet alleen belangrijk hoe groot de kracht is, maar ook hoe groot de druk is". "Jaja, ik begrijp wat druk is, maar wat heeft dat nu met mijn peervormige zak te maken?", vroeg Skubba na de uitleg van Fred. Denk je dat Skubba begreep waarover Fred het had? Begrijp jij het? 

PATRICK VAN HOESERLANDE

In de kijker

Reünie All Stars

Als Statler en Waldorf (nvdr: de twee oude mannen van The Muppet Show) zich buigen over de problematiek van de ouder wordende duiker, dan weet je het wel: veel commentaar op het heden … maar af en toe ook een verrassend goed idee. Want geef toe, verandering is soms nodig. En ja, je kan er gif op innemen, dan wordt er ook naar een oplossing gezocht.

Zo ook bij enkele 'doorgewinterde' duikers van All Stars duikclub. Want wat gebeurt er als een duiker wat ouder wordt en hij zijn trimvest of 'WCbril' aan de wilgen hangt? Eerst blijft hij nog een jaartje zwemmend lid. Daarna wordt hij steunend lid. En vervolgens … verdwijnt hij stilletjes in de nevelen van de tijd.

Begrijpelijk misschien, maar toch ook jammer. Want het zijn net die mensen die jarenlang hun schouders onder de club hebben gezet. Ze hebben nieuwe duikers opgeleid, het clublokaal ingericht, muren geschilderd, toogdiensten gedraaid, reizen georganiseerd … soms dingen waarvan je denkt: wie verzint het?

En dan verdwijnen ze langzaam, maar zeker uit beeld. En met de tijd … ook uit het geheugen. Precies daarom ontstond het idee van een reünie. In theorie simpel, in praktijk iets minder. Probeer maar eens mensen terug te vinden die in 1993 mee aan de wieg stonden van je club. Dat is soms een beetje speuren, bellen, doorvragen … en af en toe hopen dat iemand nog "die ene Frans van vroeger" kent.

We hoopten stiekem op een twintigtal oud-duikers. Daar waren we al héél blij mee geweest.

Datum vastgelegd, flyer gemaakt en vol goede moed gestart.

En dan was het zover … 26 april 2026. Een stralende dag. Het terras open. En plots … geen twintig, maar zo'n zeventig ex-leden, en ook enkele huidige leden, die hun weg vonden naar ons lokaal in 't Fort van Wommelgem. Wat volgde? Een namiddag vol verhalen. Bijpraten. "Weet-je-nog-vantoen"-momenten. Gelach. Herkenning. Foto's die bovengehaald werden, sterke verhalen die nóg straffer werden en herin-

neringen die moeiteloos weer boven kwamen drijven.

Sommigen hadden elkaar jaren niet meer gezien, maar het voelde alsof de laatste duik gisteren was. En zoals dat gaat bij duikers: na vijf minuten babbel je weer alsof er nooit tijd tussen gezeten heeft. Er werden zelfs voorzichtig nieuwe plannen gesmeed. Geen wilde nachtduiken meer, maar wel

Foto's (5): archief All Stars.

samenkomen, herinneringen ophalen en nieuwe momenten creeren. Want duiken is zoveel meer dan sterren behalen. De aprèsduik hoort erbij. Maar de vriendschappen die ontstaan? Die zijn onbetaalbaar.

En misschien is dat wel de grootste les van de dag: je hangt je trimvest ooit aan de haak, maar je hangt nooit je vriendschappen weg.

En het mooiste van alles? Veel van onze genodigden kijken nu al uit naar een volgende reünie. En wees maar zeker … Statler en Waldorf zitten dan weer opnieuw op de eerste rij. Met commentaar, uiteraard …

Invasieve uitheemse soorten

De verspreiding van invasieve uitheemse soorten is een probleem, omdat deze soorten in een nieuw gebied vaak geen natuurlijke vijanden hebben en weinig concurrentie ondervinden. Daardoor kunnen ze zich snel uitbreiden, inheemse soorten verdringen en ecosystemen ontwrichten. Ze kunnen ook ziektes of parasieten meebrengen waartegen lokale soorten niet bestand zijn. Naast ecologische schade veroorzaken ze ook grote economische kosten, bijvoorbeeld door schade aan waterwegen, boten en infrastructuur. Ook de natuurbeleving – één van de redenen om je sport te beoefenen – kan in het gedrang komen doordat invasieve soorten de neiging hebben om habitats volledig over te nemen. Denk bijvoorbeeld maar aan sommige waterplanten die vijvers volledig overgroeien tot een dichte mat. Daarbij kan eventueel ook het toegroeien en slecht toegankelijk maken van vijvers ook aangehaald worden als een toenemend probleem. Daarom werd de 'Code goede praktijk ter voorkoming van de introductie en verspreiding van invasieve uitheemse soorten' uitgewerkt.

Zowat overal op de aardbol is er leven. Dat kwam er doordat organismen zich aanpasten en evolueerden. Sinds het ontstaan van het leven zo'n 3,5 miljard jaar geleden, hebben ze zich aangepast aan de lokale omstandigheden en zich verspreid. Vanuit de eerste eencelligen tot wat we nu rondom ons zien, het kwam vanzelf. Elk organisme heeft zo zijn eigen natuurlijk verspreidingsgebied. Echter, de mens is het eerste organisme dat significant in de natuur ingrijpt. Al dan niet bewust – onder andere via de scheepvaart – worden organismen van het ene gebied naar het andere overgebracht. Hierdoor kunnen ze op plaatsen komen die vroeger onbereikbaar waren, want een kikker kan geen oceaan overzwemmen of planten kunnen niet migreren van de Middellandse Zee naar Zuid-Afrika. Eens een organisme in een gebied aankomt, kan het zich vestigen en voortplanten. Vanaf dan kan het meerdere jaren overleven zonder directe hulp van de mens. Het wordt een exoot. natuurlijke kolonisatie

Kolonisatie van nieuwe gebieden door een bepaalde soort komt voor in de natuur. Denk bijvoorbeeld aan een nieuw vulkanisch eiland waar in het begin wind of zeestromingen zaden aanvoeren, zodat planten dit eiland kunnen koloniseren. Daarna komen insecten en vogels aangevlogen. De natuur gaat aan het werk en als de omstandigheden gunstig zijn, kan dit eiland zich tot een nieuw habitat ontwikkelen. Een voorbeeld zijn de Galapagoseilanden, waar een unieke fauna en flora ontstaan is sinds de eerste eilanden zo'n 4 miljoen jaar geleden ver-

schenen. De eerste vinken die zich konden vestigen en voortplanten, hebben zich ontwikkeld tot 18 unieke soorten.

invasieve exoten of invasieve soorten

Echter, het kan ook anders. Uitheemse dieren of planten kunnen ook een probleem vormen. Indien er weinig of geen concurrentie is, er geen natuurlijke vijanden zijn en er voldoende voedsel is, kan hun populatie exponentieel groeien en kunnen zij andere organismen gaan verdringen. Een heel deel invasieve diersoorten gaan ook de inheemse soorten opeten. Denk daarbij maar aan Amerikaanse rivierkreeften (die eten zowel planten als dieren en graven ook de oevers kapot), de Amerikaanse stierkikker of de Pontokaspische vlokreeft. Ze kunnen ook bepaalde ziekten meedragen waar zij zelf immuun voor zijn. Dan spreken we over invasieve exoten of invasieve soorten. De verspreiding hoeft geen bewuste actie te zijn. De Chinese wolhandkrab (Eriocheir

sinensis) is in België en Nederland niet uitgezet, maar is er via ballastwater van de schepen terechtgekomen. De zebra- of driehoeksmossel (Dreissena polymorpha) was een schelpdier uit de Kaspische Zee en begon in de 19e eeuw aan een opmars door Europa via nieuw aangelegde kanalen. Ondertussen dook ze in 1988 ook op in de grote meren op de grens van Canada en de Verenigde Staten, waar ze voor honderden miljoenen dollar schade veroorzaakt aan schepen, koelwaterleidingen verstopt en zich overal vestigt waar ze kan.

Maar de Japanse oester (Magallana gigas) is wel uitgezet door de mens, in 1962/63 toen het slecht ging met de oestervisserij. Ondertussen heeft ze de platte oester (Ostrea edulis) verdrongen. Ze filtert namelijk hun oesterzaad uit het water. In 30 jaar tijd heeft hij de populatie vervangen.

code van goede praktijk

Invasieve exoten zijn een probleem. Het is dan ook belangrijk dat we hier iets aan doen en vermijden dat organismen ongewenst meeliften met ons. Daarom heeft het 'Nationaal Wetenschappelijk Secretariaat voor Invasieve Uitheemse Soorten' (NWSIUS) samen met diverse watersportfederaties een code van goede praktijk uitgewerkt. Ook NELOS en LIFRAS, alsook de Groupe Belge de Recherche Scientifique Sous-Marine (GBRS) hebben die ondertekend. Er is ook een promotiecampagne opgezet rond de drie kernwoorden 'checken', 'reinigen' en 'drogen'.

Checken: Controleer boten, uitrusting en kleding (bijvoorbeeld zwemvesten, droge en natte duikpakken, peddels, duikmateriaal, …) na het verlaten van het water op modder, waterdieren of plantaardig materiaal. Bij voorkeur doe je dit voor je de locatie verlaat, maar minstens voor je het materiaal naar

Driehoeksmossel

De driehoeksmossel is een kleine, gestreepte zoetwatermossel die zich stevig hecht aan harde oppervlakken. Ze verspreidt zich snel, verstopt waterleidingen en verdringt inheemse soorten.

een nieuwe locatie verplaatst. Verwijder alles wat je vindt en laat het ter plaatse achter, bijvoorbeeld op het droge en weg van voetverkeer of in de vuilbak.

Reinigen: Maak alles wat in contact is geweest met het water zo snel mogelijk na de activiteit grondig schoon, liefst ter plaatse, maar minstens voor je het materiaal naar een andere locatie brengt. Spoelen is niet alleen goed voor de levensduur van je materiaal, maar ook voor de natuur. Heb bij de schoonmaak aandacht voor plekken die vochtig blijven of moeilijk bereikbaar zijn. Denk bijvoorbeeld aan de impellerpomp van de motor. Gebruik heet water of ontsmettingsmiddel als dat kan.

Drogen: Laat het water uit elk deel van je boot en je duikuitrusting lopen voordat je de site verlaat. Droog alles zo lang mogelijk (minstens 48 uur) voordat je het elders gebruikt, want sommige invasieve planten en dieren kunnen twee weken overleven in vochtige omstandigheden.

Daarnaast zijn er nog enkele andere maatregelen die heel logisch zijn. Vermijd met een boot door planten of wieren te varen, omdat de fragmenten zich kunnen verspreiden. Wees je bewust bij het sporten in natuurgebieden of plaatsen met een gevoelige ecologie en vermijd om ongewild organismen mee te nemen.

De code van goede praktijk zal na twee jaar geëvalueerd worden en ook daarna nog regelmatig bijgewerkt worden. Heb je feedback over de maatregelen? De Wetenschappelijke Commissie van NELOS ontvangt ze graag.

kanttekening

In de afgelopen honderd jaar is de flora en fauna van Europese rivieren ingrijpend veranderd door de komst van exoten. Ze verstoren niet alleen ecosystemen, maar ook menselijke activiteiten. Denk aan vastgelopen schroeven, schade aan boten en sluizen, of geblokkeerde waterwegen. De economische schade is aanzienlijk. De kosten die invasieve exoten jaarlijks veroorzaken in de Europese Unie worden geschat op meer dan 12 miljard euro. Om dit probleem aan te pakken, heeft de Europese Unie de Europese IAS-verordening opgesteld. Die is gebaseerd op een EU-lijst van invasieve uitheemse soorten die de unie zorgen baren. Binnen dit kader is België verplicht om maatregelen te nemen om de introductie en

Bescherm onze aquatische ecosystemen tegen Invasieve uitheemse soorten

Om de verspreiding van invasieve uitheemse soorten te voorkomen, is het belangrijk om alle risicozones goed te controleren, ze met proper (warm) water na te spoelen en 48 uur te laten drogen vóór elk nieuw gebruik.

verspreiding van deze soorten te beperken en bestaande populaties actief te beheren.

KEVIN GARDEDIEU

Ongelijkbladig vederkruid

Een invasieve waterplant met fijnverdeelde veernervige bladeren in kransen van 5 rond de stengel ingeplant. Vormt dense populaties die verlanding kunnen versnellen en zuurstofgebrek veroorzaken bij afsterven. Werd aangeplant in tuinvijvers en is van daaruit verspreid in de natuur.

extra info

In het documentencentrum van DIVES kan je een uitgebreide versie downloaden van de 'Code goede praktijk invasieve uitheemse soorten'.

Daarnaast is er ook een video te downloaden over de verspreiding van die dieren tijdens watersport.

Op de website www.iasregulation. be/nl kan je terecht voor info over de EU-verordening betreffende invasieve uitheemse soorten – implementatie in België.

Invasieve uitheemse planten en kleine ongewervelden kunnen overleven in de vochtige plooien en naden van je uitrusting en kunnen vastplakken onder de zolen van je schoeisel. Besteed dus voldoende aandacht aan deze plekjes

Duikuitrusting

Enkele invasieve uitheemse soorten in onze wateren

vlokreeft

vederkruid

Marmerkreeft

om de overdracht van pathogenen tussen de locaties te vermijden.

SCAN MIJ

Wetsuit

Check, reinig en droog je wetsuit goed alvorens het

SCAN-MIJ

Praten met walvissen dankzij AI

Wist je dat we dankzij AI (Artificial Intelligence) binnenkort misschien met walvissen kunnen praten?

Eeuwenlang vond de mens dat hij totaal anders was dan een dier. Oorspronkelijk gingen we ervan uit dat dieren geen pijn kennen tot de wetenschap het tegendeel bewees. Ook de daaropvolgende argumenten dat ze geen bewustzijn vertonen of op complexe manieren kunnen denken, sneuvelden onder de toenemende bewijslast. De laatste grens ligt bij taal en het geloof dat enkel de mens taal gebruikt. En ook deze grens begint te vervagen. Met behulp van artificiële intelligentie proberen wetenschappers het

geluid van olifanten, walvissen en andere dieren te ontcijferen en zo de wereld naar een tijdperk van communicatie tussen diersoorten te brengen.

De mariene bioloog David Gruber is hiervan een voorvechter. Decennialang al probeert Gruber de meest uiteenlopende diersoorten te begrijpen. In 2020 stichtte hij het project CETI, het Cetacean Translation Initiative. Deze non-profitorganisatie probeert de stemmen van potvissen te vertalen. Ondertussen groeide CETI uit tot een team van meer dan 50 experts in mariene biologie, kunstmatige intelligentie, natuurlijke taalverwerking, cryptografie, taalkunde, robotica, engineering en onderwaterakoestiek.

alfabet van potvissen

Met behulp van drones, sensoren die op walvissen worden bevestigd en hydrofoons registreert het team de communicatie van potvissen, bekend als coda's. Dit zijn ritmische reeksen klikgeluiden die ontstaan wanneer potvissen lucht door hun neusholtes en langs de 'phonic lips' in hun kop persen. De opnames worden vervolgens ingevoerd in speciaal ontwikkelde modellen – denk aan ChatGPT voor walvissen – om onderzoekers te helpen patronen te herkennen.

Op dit moment heeft CETI al duizenden coda's geanalyseerd, waarbij een soort alfabet van potvissen werd blootgelegd. Klikpatronen veranderen afhankelijk van de context van de 'conversatie' en coda's dragen sociale

betekenis. Dit alles wijst op een veel grotere complexiteit in hun communicatie dan eerder werd gedacht. De walvissen gebruiken zelfs dialecten. Eerdere studies toonden aan dat groepen uit verschillende delen van de oceaan net zo verschillend 'spreken' als bijvoorbeeld een Antwerpenaar of een West-Vlaming. menselijk lawaai

Potvissen en andere walvisachtigen leven in een wereld waarin geluid het zicht vervangt, leven afhangt van trillingen en stilte of lawaai het verschil kan betekenen tussen overleven of sterven. In die wereld is menselijk lawaai geen irritatie – het is een vorm van geweld. Het constante geraas van scheepsmotoren en seismische explosies door militaire sonars, diepzeemijnbouw en fossiele brandstofactiviteiten veroorzaakt pijn.

Chronische blootstelling desoriënteert walvissen, verdrijft hen uit hun voedselgebieden en overspoelt hun lichaam met stresshormonen. Bij een hogere intensiteit kan het lawaai zelfs interne bloedingen en permanent gehoorverlies veroorzaken.

walvissentaal is geen simpele morsecode

De kunstmatige intelligentiemodellen die CETI gebruikt, worden enkel gevoed met geluiden van potvissen, in tegenstelling tot menselijke modellen. Daaruit blijkt dat hun taal geen simpele morsecode is, zoals men lang heeft aangenomen. Ze gebruiken structuur, ritme en

Potvissen zwemmen in de buurt van het Oost-Caribische eiland Dominica. Potvissen zijn de diepst duikende zoogdieren op aarde en ze bereiken een diepte van wel 3.000 meter.

Foto: Amanda Cotton/CETI.

CETI-oprichter David Gruber in de wateren nabij het Caribische eiland Dominica op 25 januari 2024.

Foto: Michael Lees/National Geographic.

– zoals we nu weten – klinkerachtige elementen; kenmerken waarvan we dachten dat ze uniek menselijk zijn. Bovendien communiceren walvissen op een andere tijdschaal. Toen onderzoekers de coda's versneld afspeelden, hoorden ze vertrouwde, spraakachtige patronen die klinkerachtige geluiden onthullen. Zouden we luisteren als walvissen ons met hun eigen stem hun pijn konden vertellen? Net zoals mensen lijden wanneer hun gemeenschappen, tradities en manier van leven worden verstoord, doen walvissen dat ook.

Hippoëzie

ADEM

Ik adem in.

Zand onder mijn voeten, een zon die al een tijd geleden in zee is gezonken, verlegen sterren vertonen zich, ver van het kunstlicht.

Het water is een matte spiegel, een zeldzaam zuchtje wind, het zachte geluid van golven die stranden.

Alles is rust en toch wemelt het van het leven. Ik sta, ik kijk en ik geniet van het moment.

Het 'bioakoestische systeem van de potvis' toont de anatomie van de kop van een potvis. De witte pijlen illustreren hoe klikgeluiden worden gegenereerd. Het onderste diagram toont codapatronen.

De cultuur van potvissen – met hun trekroutes, dialecten, aangeleerde foerageertechnieken en sociale rituelen – is geen instinct, maar kennis die via communicatie wordt doorgegeven van generatie op generatie. Bovendien loopt hun levensverwachting op tot 60 of 70 jaar.

Vanaf hun geboorte worden walvissen ondergedompeld in deze levende traditie. Kalveren 'brabbelen' voordat ze hun codaroepen beheersen, vergelijkbaar met de fase waarin menselijke baby's leren spreken. Voor een jacht, bij sociale bijeenkomsten en tijdens geboortes wisselen de dieren ritmische klikpatronen uit, die zowel voor communicatie als voor ceremoniële doeleinden dienen. Deze geluiden vormen de sociale lijm die hun samenlevingen bijeenhoudt.

Misschien staan we aan de vooravond van een fundamentele verschuiving in hoe we naar andere diersoorten kijken. Als we erin slagen hun taal te begrijpen, wordt het steeds moeilijker om hun gevoelens, hun cultuur en hun lijden te negeren. De vraag is dan niet langer óf we kunnen luisteren, maar of we bereid zijn om er ook naar te handelen. 

Bron: 'AI Is Decoding Whales' Communications. Could That Be a Turning Point in the Push for Their Rights?': Inside Climate News 29 oktober 2025.

Heel even lijkt het alsof ik de tijd kan vasthouden.

Ik adem uit.

Dirk De Bosschere

STEF VAN UFFEL

Afbeeldingen (2): Alex Boersma/CETI.

NELOS-fotograaf

Murene.

Manta.

Anemoonvisjes.

Fluwelen zwemkrab.

Grazende groene zeeschildpad.

nee

Sub Aqua Club Nijlen Fotografiebrevet

Duikt sedert

Aantal duiken

Aantal fotoduiken

1999 > 1050 > 450

Put van Ekeren, Belgische steengroeven, Zeeland, Socorro (Mexico), Hyères (FR), Tenerife, L'Estartit (ES), Ko Tao (Thailand), Noordzee, Egypte, Turkije, Tunesië Duikplaatsen

Camera

iPhone 14

Pro en Sealife DC2000

Behuizing Sealife Sportdiver (SL400) en DC2000-case (SL960)

Lenzen

Flitsen

Sealife macrolens SL576 en SL DC-Series super macrolens

2x Sealife Flash SL963 voor de DC2000

Videolamp

YouTube

videolamp Seadragon voor de SL400

@krisheymans4472

Paars hoornkoraal.

Pijlstaartrog.

Metalen Piranhaplaat in de Put van Ekeren.

Dolfijnen.

Zeekoe.

Verzameld door Ivo Madder

55 jaar geleden

uit Hippocampe nr. 34

juni 1971

Zeestage 1971

De Stage 1971 was de elfde die georganiseerd werd door B.E.F.O.S. en de achtste op het eiland Bendor … de zon, de warme zon was daar! Ze scheen met volle kracht en er was geen spoor van wind, zowel uit het oosten als uit het westen. Kortom, een vakantieweer!

Er werden 2 nieuwe Nationaal Monitors (nu 3*I) en 21 Federaal Monitors (nu 2*I) gehomologeerd. Bij de 2*I's waren er 9 Vlamingen:

• Albert Braeckman (Manta)

• Lode De Grote (Manta)

• Monique Demoustier (Poseidon)

• Etienne De Waele (Gentse Dolfijnen)

• Constant Leys (CVD)

• Fernand Roelandts (Aquanauten)

• Arthur Valvekens (Poseidon)

• Zeger Van der Rol (Manta)

• Wim Van Doeselaer (Amphora).

verslag Hippocampe tijdens de Algemene Vergadering BEFOS

… het federale blad 'Hippocampe', dat U allen in de gewenste taal ontvangt. Zoals ik, zult U het onregelmatig verschijnen opgemerkt hebben. Het aantal nummers dat gestadig per jaar verschijnt, werd op 5 gebracht.

Deze onregelmatigheid van verschijnen is te wijten aan verschillende factoren, waarvan de bijzonderste is: de artikels, die de hoofdbrok moeten vormen. En deze artikels ontvangen wij ongelukkiglijk slechts druppelsgewijs …

45 jaar geleden

uit Hippocampus nr. 84

juni 1981

35

jaar geleden

uit Hippocampus nr. 134

juni 1991

William Xhignesse

vignet

De Algemene vergadering van 29 maart 1981 heeft tot verplichte toepassing beslist van een B.E.F.O.S.-vignet van 100,- Fr. (nvdr: € 2,48) voor de registratie van alle elementaire, midden, hogere en hulpverlener-duikerbrevetten.

Deze verplichting zal in voege treden op 1 september 1981. Vanaf deze datum zal geen enkel voornoemd brevet nog gehomologeerd worden indien het duikboekje niet vergezeld is van het vereiste vignet van 100,- Fr.

Deze vignetten kunnen bekomen worden bij de boetieken van de liga's. De aankoop ervan moet gebeuren door de clubs, met een minimum van 10 vignetten (1.000,- Fr.) per bestelling.

U.S. Navy 1970 decompressietafels

Indien de U.S. Navy 1970-tafels beter zijn dan deze welke wij tot op heden hebben gebruikt (GERS-tafels), waarom heeft men dan 10 jaar gewacht om deze Amerikaanse decompressietafels door de Belgische duikers te laten toepassen? Het antwoord is als volgt: Het is inderdaad zo dat deze tafels opgemaakt werden in maart 1970, maar sta me toe U eraan te herinneren dat deze toen op een bijna confidentiële wijze verschenen in een publicatie van de U.S. Navy zelf. Oorspronkelijk werden deze tafels enkel en alleen voorgesteld. Van uittesting ervan voor sportduikers was toen nog geen sprake. Pas drie jaar later werden deze tafels met meer zekerheid opgenomen in het 'U.S. Navy Diving Manual' van september 1973. Men zal echter nog tot 1978 moeten wachten vooraleeer deze duiktafels als een homogeen, volledig betrouwbaar geheel voorkomen en alsdusdanig aaangenomen en aanbevolen worden door de C.M.A.S.

editoriaal

De discussies en controverses over PADI en andere organisaties met winstgevende doelen zijn nog nooit zo actueel geweest als de laatste tijd, des te meer daar het NELOS-Duikonderricht ten opzichten van zijn 'mixt'instructeurs een radikale houding heeft aangenomen. Zonder in dit editoriaal deze problematiek bij te treden, wens ik de waarde en voordelen van onze opleiding te beklemtonen. Ons CMAS-BEFOS-systeem is essentieel gebaseerd op twee steunpilaren: het clubsysteem (het verenigingsleven) en de kostenloze opleiding.

John Remue

psychologie en duiken

Het zou zou allicht niet opportuun zijn vanuit economisch principe eenieder die wenst aan sportduiken te doen, een psychologisch onderzoek te laten ondergaan. Daarom enkele raadgevingen: Ten eerste voor iedere duiker: zeg eerlijk als het u niet past om te duiken. Ten tweede voor iedere duikcollega: maak nooit iemand belachelijk die niet wenst te duiken en dwing niemand tot duiken. Ten derde aan allen die een opleidingsfunctie hebben, wil ik een aantal tips kwijt waaraan men kan herkennen of iemand zich niet al te goed voelt in zijn duik-vel, namelijk stress-indicatoren zijn ofwel gedragssymptomen ofwel fysiologische tekenen …

Michel Lambrechts

cursus A.P.B.O.

De 'Landelijke Commissie voor Kadervorming (L.C.K.) Sportduiken' is een sectie van het 'Bestuur voor Lichamelijke Opvoeding, Sport en Openluchtleven' (B.L.O.S.O.). Deze commissie, die bestaat uit vertegenwoordigers van de Vlaamse duikbonden (NELOS

en VVW), van de universiteiten en van Bloso zelf, heeft een cursus 'Algemene Pedagogische Basisopleiding' (A.P.B.O.) georganiseerd. De cursus werd zowel in Brugge als in Brasschaat (Antwerpen) gegeven door docenten van VVW en NELOS: Rudi Baert, Guy Bosmans, Jef De Smedt, Patrick Hendriks, Jef Michiels, John Remue en Wim Van Doeselaer.

wereldrecord vrije duik

18 september 1990: Francisco Fererra 'Pipin' verbeterd het wereldrecord vrije duik (in apneu) met vast ballast en brengt het op -63 m. Hij deed er welgeteld 2 minuten en 2 seconden over … Hiervan waren 1'20" nodig om te dalen en 42" om te stijgen.

10 november 1990: Umberto Pelizzari verbreekt het record van Pipin. Na twee uur wachten op het veiligheidsteam, dat opgehouden werd om te helpen bij een duikongeval, daalt Umberto zeer gemakkelijk af tot -65 m. De totale duiktijd is 2'18".

Enkele dagen na zijn recordpoging trachte Pipin eveneens het record duiken met veranderlijke ballast op zijn naam te brengen. Het vorig record staat sinds 1978 op naam van Enzo Maiorca met -87 m. Pipin bereikte -92 m, maar verloor eventjes het bewustzijn bij het bovenkomen, zodat de jury de poging niet geldig kon verklaren.

25 jaar geleden

uit Hippocampus nr. 184

Oosterschelde of op een andere plaats waar stroming, aanzienlijke golfslag of scheepvaart kunnen verwacht worden) en bij decompressieduiken, moet de duikleider de OSB bij zich hebben (voor de andere duikers is dat aanbevolen). Hij dient ze te gebruiken in volgende situaties …

NELOS start met jeugdduiken

De aanvankelijke 'Werkgroep Jeugdduiken', uit de grond gestampt door Sporttechnisch Coördinator Chris Oosterlinck, is intussen officieel herboren als 'Subcommissie Jeugdduiken'.

Deze subcommissie ressorteert rechtstreeks onder de Commissie Duikonderricht. De leden – Ginette De Smedt (voorzitster), François Desmet, Marc Geerinckx, Etienne Schamp, André Valkenaers, Klaus Van Camelbeke, Walter Willems – zijn druk bezig met het uitwerken van voorwaarden, reglementen en veiligheidsnormen.

rebreatherduiken

Sectie Technisch Duiken maakt kennis met rebreatherduiken. Op 17 december 2000 organiseerde Fraçois Desmet, NELOS PR, voor de Sectie Technisch Duiken (STD) en enkele AVOS-instructeurs een kennismaking met het rebreatherduiken.

Deze kenninmaking bestond uit twee delen. Eerst was eer een theoretische uiteenzetting in het lokaal van AVOS, gevolgd door een testduik in de vijver van Muisbroek in Ekeren. Het ganse evenement werd verzorgd door Mike Heutink, Regionaal Sales Manager voor Frankrijk en Benelux van DrägerDive.

wij zijn verhuisd

Resuscitation Council) de nieuwe richtlijnen voor reanimatie voorgesteld. Ze vervangen die van 2005 … Voor leken verandert er eigenlijk weinig …

Het advies van de Geneeskundige Commissie is om geen wijzigingen aan te brengen in de bestaande protocols, zoals ze nu bij NELOS worden aangeleerd.

De Geneeskundige Commissie vindt het wel belangrijk, in een zorg om constante kwaliteitsverbetering, een project op te zetten waarbij de lesgevers van de opleidingen DHV op een meer eenvormige manier de belangrijkste aspecten kunnen overbrengen.

vinzwemwedstrijd

De eerste zondag van maart betekent al sinds jaar en dag dat de eerste vinzwemwedstrijd voor de 'Beker van België', de afdaling van de Ourthe, gezwommen wordt.

Er wordt gezwommen van Bomal, stroomafwaarts, zo'n 9,5 km tot Hamoir. De tijd waarin deze afstand afgelegd wordt, varieert afhankelijk van de stroming van 45 minuten tot 1,5 uur … er zal weinig water zijn …

De organisatie had de dag ervoor de afdaling reeds gezwommen. Zij wisten me ervan te verzekeren dar er overal wel een vaargeul of zeg maar zwemgeul te vinden was met een minimumdiepte van 50 cm … Het minpunt was wel dat ze meer dan anderhalf uur gezwommen hadden.

Na 1:09:38 uur zwem ik over de finishlijn, 20 minuten sneller dan ik berekend had.

Het Duikershuis is verhuisd. Vanaf 11 juni vind je ons niet langer in Jules Broerenstraat te Anderlecht, maar aan de Brusselsesteenweg 313-315 te Mechelen.

OSB

Voor duiken in open milieu (zee, meer, rivier, juni 2001

15 jaar geleden

jubileum

Free Duerinckx

Duikschool Narwal bestaat 30 jaar en is ondertussen ook al 20 jaar lid van NELOS. mei/juni 2011

nieuwe reanimatierichtlijnen

Op 18 oktober 2010 heeft de ERC (European

uit Hippocampus nr. 234

Wetenschappelijke Commissie

Jeugdduikdag 2026

Save the date – Jeugdduikdag – 23 augustus 2026 – Het Koepeltje in Scharendijke.

Editie 2025 was een geweldig succes, en voor de lustrum editie in 2026 willen we nog beter doen!

Op 23 augustus vieren we de vijfde editie van deze nieuwe vorm van de NELOS-Jeugdduikdag, waarbij meerdere (sub-)commissies de handen in elkaar slaan om samen iets moois aan te bieden.

Die formule wist de afgelopen jaren telkens meer deelnemers aan te spreken.

We keren nog eens terug naar het Koepeltje: 3 waar ook in ondiep water de bodem mooi begroeid is en veel mooi zeeleven te ontdekken valt;

3 waar een aanlegsteiger dicht in de buurt is, zodat bootduiken elkaar opvolgen;

3 waar verschillende workshops georganiseerd worden, zodat op één dag meerdere kwalificatiebrevetten behaald worden;

3 waar ruimte is om gezellig te picknicken;

3 waar kinderen zich in en rond het water kunnen uitleven …;

3 kortom een ideale plaats voor wat zomers genot.

Mis het niet … volg DIVES, hou daar de evenementen in de gaten en schrijf tijdig in! 

KAMIEL KEMPENEERS

Advertentie

Foto's

Gery Beeckmans.

Audiovisuele Commissie

Onderwatervideografie: stap in op de juiste plek in de leercurve

Beginnende onderwatervideografen worstelen vaak met waar ze moeten starten en welke leerstappen belangrijk zijn. Het is essentieel om te beseffen dat onderwatervideografie veelomvattend is en dat je vaardigheden moet ontwikkelen. Een handboek en gericht leeradvies helpen om effectief, met plezier en zonder frustratie van start te gaan.

Eind 2026 organiseert Robbert-Jan Borger, de verantwoordelijke voor de opleiding onderwatervideografie binnen de Audiovisuele Commissie, een cursus onderwatervideografie niveau 1. Zoals je vorige Hippocampus kon lezen heeft hij een boek over onderwaterfotografie uitgegeven en is hij volop bezig aan een NELOS-versie daarvan. In afwachting daarvan en om je al warm te maken voor het volgen van die cursus, hier alvast wat nuttige info.

NELOS-cursus onderwatervideografie

Het leerboek 'Duik in de wereld van onderwatervideografie' waarvan een Robbert-Jan Borger al een tweede druk van uitgegeven heeft, wordt in samenwerking met de Audiovisuele Commissie in een NELOS-kleedje gestoken. Tegen eind 2026 zal de NELOS-cursus onderwaterfotografie opgestart worden en voor de cursisten beschikbaar via het e-learningplatform.

De aangepaste NELOS-versie zal tegen dan als 'print on demand' te koop zijn in de NELOS-boetiek.

Heb je interesse voor het volgen van de cursus onderwatervideografie? Stuur je gegevens dan nu al doorgeven aan Robbert-Jan via cursus.owv@nelos.be en we noteren je op de lijst van mogelijke cursisten. Van zodra er meer nieuws is over de startdatum van de cursus wordt je dan op de hoogte gebracht.

Je gaat starten met onderwatervideografie maar waar begin je dan? Er zijn zoveel onderwerpen om wat van te leren. Met welk onderwerp start je en wat is het belangrijkst en in welke volgorde pak je jouw leerervaring aan? Dat is een vraag waar veel aspirant onderwatervideografen mee worstelen. Hieronder zie je een overzicht van de leercurve voor hen die eraan willen beginnen.

Het is de kunst om bij het starten aan onderwatervideografie zo snel mogelijk te er-

kennen dat je in de wensfase van de leercurve zit. Dit is de fase waarin je denkt dat een onderwaterfilm maken iets eenvoudigs is, terwijl er in werkelijkheid zo veel zaken zijn die roet in het eten kunnen gooien om leuke filmpjes te kunnen produceren. Meestal zijn je eerste filmpjes niet om aan te zien of lopen ze gewoonweg niet zoals je wil. Het is daarom van belang dat je je zo snel mogelijk realiseert dat onderwatervideografie niet moeilijk is, maar wel veelomvattend en dat begint bij de acceptatie van het feit dat

Foto: archief

Robbert-Jan Borger.

je zaken moet leren en dat je jezelf vaardigheden moet eigen maken.

Veel aspirant onderwatervideografen hebben hun videomateriaal gekocht en haken uiteindelijk gefrustreerd af omdat hun productie van video's niet oplevert wat ze willen. Ofwel ze komen gefrustreerd uit de wensfase in de leercurve.

leeradvies

Koop bij de aanschaf van je onderwatervideomateriaal ook een handboek onderwatervideografie zodat je een naslagwerk hebt om in de leerfase van de hobby op terug te vallen. Verder is het goed om op basis van onderstaand leeradvies je eigen te maken in de diverse onderwerpen die de kern vormen van onderwatervideografie. Zo kun je zo effectief en plezierig mogelijk van start met onderwatervideografie en kun je de stappen tot professionaliseren grotendeels zelf doorlopen. 

BORGER

Onderwerp Leeradvies

Drijfvermogen (buoyancy) & stabiliteit Absoluut primaire leerbehoefte.

Stabiele camerahouding Absoluut leren.

Zwemtechnieken Leren.

Verlichten & belichten

Absoluut leren, want goede belichting en verlichting is belangrijker dan je camera (opgelet: voorkom 'backscatter' en 'hotspots').

Witbalans Leren om handmatig in te stellen of te starten met een vaste waarde (nooit de autowitbalansfunctie gebruiken).

Cameramateriaal

Het nieuwste materiaal kopen

Natuurlijk licht & filters

Close focus wide angle (Close-focus groothoeklens)

Begin eenvoudig en focus op stabiele beelden en 'shorts' of 'reels' op de sociale media (verdiep je vervolgens in 'storytelling' om langere filmpjes interessant te maken).

Niet doen, start eerst eens met een goede gebruikte camera en bekwaam je voordat je veel geld uitgeeft terwijl je nog niet weet welk videomateriaal nu echt bij jouw type duikopnames past.

Begin ondiep en bekwaam je eerst. Filmen in ondiep water geeft meer kleur en je bekomt makkelijker mooie resultaten.

Direct toepassen, want te grote afstand tot je onderwerp onder water betekend minder scherpte, minder kleur (en mogelijk 'backscatter' bij gebruik van lampen).

Audio onder water Weinig aandacht aan besteden bij je onderwateropnames.

Filmopnametechnieken

Compositiemethoden

Leer om te beginnen de basisprincipes van de '3 shot method' (driehoeksmethode): overzichtsshot, medium shot, close­up.

Absoluut leren, zodat je je onderwerp op de juiste plek in beeld brengt, waardoor je de blik van de kijker direct naar het juiste punt weet te leiden.

Slow motion Leer gepast toepassen. Neem op in 50 fps, zodat je achteraf beelden soepel kunt vertragen in de edit.

Handmatige focus Ondergeschikt aan compositie, dat komt in een later stadium wel.

Story telling Leer de basics toe te passen (op basis van een 3 akter).

Audio boven water Absoluut leren, want audiokwaliteit is net zo belangrijk als het beeld bij bovenwateropnamen.

Editing beeldverhaal

Leer de kern weer te geven die nodig is om je beeldverhaal kort en krachtig te vertellen op basis van 'storytelling'.

Simpele editing software Leuk om in te beginnen en de basis onder de knie te krijgen.

DaVincy Resolve of andere beeldediting software

Absoluut leren zodra je de basis onder de knie hebt, want met deze software kan je lang doorgroeien.

Geluidsbewerking Absoluut leren, want geluid is meer dan de helft van de filmbeleving.

Colour grading (kleurgradatie) Leer de basisbeginselen (de rest is tijdsintensief).

Editing effecten Niet leren, want dit leid je in het begin alleen maar af

Advertentie

OFFICIËLE SEACAM VERDELER & SERVICEPUNT

ROBBERT-JAN

Foto: Erik

De Groef.

Commissie Marketing & Communicatie

NELOS-structuur

Het is alweer geleden van Hippocampus nr. 296 (nov./dec. 2023) dat we een gewijzigde versie van het NELOS-organigram publiceerden. Ondertussen zijn er drie kleine aanpassingen doorgevoerd: de verantwoordelijke veilig sporten, de federale API en het ethisch overlegcomité werden toegevoegd.

In de NELOS-cursus vind je het NELOS-organigram niet terug. Dat is een bewuste keuze, omdat deze structuur onderhevig is aan veranderingen. Mede dankzij het overzichtelijk organigram en de NELOS-structuurbrochure waarin per commissie, subcommissie, comité, … vermeld staat wie wat doet binnen NELOS, proberen we duidelijkheid te scheppen over de medewerkers binnen onze liga.

Zowel het organigram als de structuurbrochure kan je downloaden via het documentencentrum in DIVES. 

IVO MADDER

NELOS-Bestuur

Het NELOS-Bestuur werd opnieuw samengesteld

Op zondag 1 maart 2026 vond in Eeklo de jaarlijkse Algemene Vergadering NELOS plaats. Een ingekort verslag daarvan zal kan je elders in deze Hippocampus lezen. De dag na de vergadering werd naar jaarlijkse gewoonte ook het nieuwe bestuur samengesteld en werden de functies voor het komende werkjaar verdeeld.

Ronny Margodt nam afscheid als bestuurslid en kreeg tijdens de Algmene Vergadering het statuut van erevoorzitter, in navolging van zijn voorgangers Jozef Vandenberghe en Willy van der Plas. Ronny was uittredend en niet herkiesbaar. Nicolas De Smyter werd verkozen als nieuw bestuurslid. Dirk Callaert werd tijdens de bestuursvergadering aangeduid als voorzitter van NELOS. De functies van de NELOS-bestuursleden zijn als volgt verdeeld:

voorzitter: Dirk Callaert

Gsm: 0477 88 14 68

E-mail: voorzitter@nelos.be

Verantwoordelijkheden: o.a. dagelijks bestuur, personeelsmanagement, verantwoordelijke externe communicatie (PR), contacten met Sport Vlaanderen en de overheid, verantwoordelijk uitgever, kerngroep beleidsplan, (co)voorzitter CMAS Belgium, ambassadeur van de Geneeskundige Commissie en de Commissie Marketing & Communicatie, directeur Sportkaderopleidingen (DSKO).

vicevoorzitter: Sven Vandekerckhove

Gsm: 0476 34 00 64

E-mail: sven.vandekerckhove@nelos.be

Verantwoordelijkheden: o.a. eerste plaatsvervangend voorzitter, verantwoordelijke veilig sporten, lid van de Denkcel Sportduiken bij Sport Vlaanderen, assistent-externe communicatie, lid van het Bestuur CMAS Belgium, technisch directeur, verantwoordelijke voor het Duikonderricht, ambassadeur van de Commissie Sportduiken en haar Subcommissies Jeugdduiken, Duiken met een Handicap, Technisch Duiken en de Subcommissie Hulpverlening.

penningmeester: Lutgart Stals

Gsm: 0492 23 07 06

E-mail: lutgart.stals@nelos.be Verantwoordelijkheden: o.a. financieel beheerverantwoordelijke voor NELOS en het solidariteitsfonds, assistent-federale API, ICT-verantwoordelijke.

bestuurslid: Michel Declercq

Gsm: 0475 56 56 18

E-mail: michel.declercq@nelos.be Verantwoordelijkheden: o.a. assistent-ICT, multimedia en officesystemen (hard- & software), data protection officer (aanspreekpunt), ambassadeur van de Commissies Onderwaterhockey, Vrijduiken, Vinzwemmen en de Juridische Commissie en lid van het Bestuur CMAS Belgium, contactpersoon voor het BOIC.

bestuurslid: Nicolas De Smyter

Gsm: 0499 26 21 05

E-mail: nicolas.desmyter@nelos.be

Verantwoordelijkheden: o.a. de ambassadeur van de Commissie Mental Coaching en OVOS, verantwoordelijke voor DIVES.

bestuurslid: Franklin Forrez

Gsm: 0492 25 12 33

E-mail: franklin.forrez@nelos.be

Verantwoordelijkheden: o.a. patrimoniumbeheer gebouwen, infrastructuur en apparatuur, voorzitter van de Subcommissie Jeugdduiken, assistent-federale API, ambassadeur van WEVOS en BRAVOS.

bestuurslid: Ivo Hubert

Gsm: 0475 49 87 24

E-mail: ivo.hubert@nelos.be

Verantwoordelijkheden: o.a. assistent ICT

en beheerder officesystemen (hard- & software), verantwoordelijke club/ledenadministratie, kerngroep beleidsplan, ambassadeur van AVOS en lid van het Bestuur CMAS Belgium.

bestuurslid: Ivo Madder

Gsm: 0475 73 32 01

E-mail: ivo.madder@nelos.be

Verantwoordelijkheden: o.a. assistent-personeelsmanagement, ambassadeur en hoofdredacteur van de Commissie Redactieteam Hippocampus, ambassadeur van de Wetenschappelijke Commissie en ambassadeur van de Audiovisuele Commissie.

bestuurslid: Rik Olievier

Gsm: 0475 64 31 71

E-mail: rik.olievier@nelos.be

Verantwoordelijkheden: o.a. verantwoordelijke voor de NELOS-boetiek en ambassadeur van LIMOS.

functies niet-bestuursleden

3 Ronny Margodt: mandaat CMAS International, mandaat CMAS Europe, mandaat EUF, mandaat NBN ISO WG288, verantwoordelijke verzekering.

3 John Maes: afgevaardigde Delta Commissie.`

3 Eric Sels: federale API en ombudsman NELOS.

3 Margaux Montrieux: secretariaat NELOS-Bestuur. 

IVO MADDER

Comité Didactiek

Blended learning zit binnen NELOS

in de lift

Vier jaar geleden introduceerden we blended learning voor de 2*Duikers. Ondertussen zijn ook de opleidingen 1*D, 3*D, 4*D en AI in het platform opgenomen.

Vier jaar na de introductie van blended learning binnen NELOS kunnen we vaststellen dat deze vorm van leren stevig verankerd is binnen onze opleidingen. Waar we begonnen met de cursus 2*D, zijn vandaag de cursussen van 1*D tot en met 4*D, evenals de AI-opleiding, volledig geïntegreerd in het leerplatform.

Deze uitbreiding betekent dat kandidaten nu op elk niveau voor hun opleiding kunnen rekenen op een digitale leeromgeving, waarin theorie, praktijkvoorbereiding en ondersteunend materiaal samenkomen.

4*D en AI

Het theoretische gedeelte van de cursussen AI en 4*D is inhoudelijk identiek, wat zorgt voor uniformiteit en duidelijkheid binnen het opleidingsaanbod. De AI-cursus gaat echter een stap verder en bevat aanzienlijk meer modules. Zo wordt module 3, de sportspecifieke didactiek, uitgebreid behandeld. In de stagemodule wordt er dieper ingaan op de aanpak en uitvoering van de theorie- en zwembadlessen. Hierdoor ontstaat er een verschil in omvang en diepgang tussen beide trajecten. Kandidaten die ervoor kiezen om beide opleidingen te volgen, schrijven zich dan ook afzonderlijk in beide cursussen in. Op die manier krijgen zij toegang tot alle relevante modules en kunnen zij elk traject volledig en correct doorlopen.

Omdat deze opleidingen een regionaal karakter hebben, worden de klassen per regio aangemaakt door de regionale opleidingsverantwoordelijke. Mocht je om één of andere reden geen toegang hebben tot het leerplatform kan je best een mailtje sturen naar de verantwoordelijke van de regio.

Dit betekent dat alle onderdelen – waaronder theorie, ondersteunend materiaal en digitale leeractiviteiten – werden afgewerkt en geïntegreerd in het platform.

Momenteel onderzoeken we hoe we de toegang voor kandidaten nog gebruiksvriendelijker kunnen maken. Concreet bekijken we hoe kandidaten 1*D automatisch toegang kunnen krijgen tot de juiste leeromgeving op het moment dat zij zich inschrijven en hun opleiding activeren. Het doel daarvan is de administratieve last te beperken en een vlotte, directe start van de opleiding te garanderen.

Ook de cursus 1D werd grondig herwerkt en vernieuwd, volledig afgestemd op de behoeften van de kandidaat 1*D. Vanaf september zal deze vernieuwde cursus bovendien beschikbaar zijn in een gedrukte versie.

Meer informatie over de overgang naar de nieuwe cursus, zowel op het leerplatform als in gedrukte vorm, volgt nog. Houd daarom zeker de nieuwsbrief, de NELOS-info en Hippocampus goed in de gaten.

instructievideo's

Ten slotte werd en wordt er intensief gewerkt aan de productie van videomateriaal voor de basiszwembadoefeningen. Deze video's vormen een belangrijke aanvulling op het leerproces, omdat ze kandidaten de mogelijkheid bieden om technieken visueel te bestuderen die ze tijdens de zwembadtraining zelfstandig kunnen herhalen.

De cursus voor de opleiding 1*D is inmiddels volledig afgewerkt en klaar voor gebruik.

De opnames zijn inmiddels volledig afgerond en op dit moment zitten we nog in de montagefase, waarin de beelden worden bewerkt. Binnenkort zullen ook deze video's beschikbaar worden gesteld via het blended learningplatform.

instructeurs en AI's

Instructeurs en AI's kunnen nog steeds terecht in de 'Instructor Lounge', waar tal van tips beschikbaar zijn. Via de oefencursus verkennen instructeurs bovendien zelf de mogelijkheden van het platform.

toegang tot het leerplatform

Tot slot kunnen we stellen dat we zeer tevreden zijn over het gebruik en de verdere uitrol van het blended learningplatform binnen onze opleidingen. Bij de start waren we er ons van bewust dat dit een geleidelijk proces zou worden, waarbij tijd nodig was om zowel lesgevers als kandidaten vertrouwd te maken met deze manier van leren. Vandaag merken we duidelijk dat het platform steeds meer ingang vindt en bekender wordt binnen onze werking, wat een positieve evolutie is voor de toekomst van onze opleidingen.

Ben je kandidaat en heb je nog geen toegang tot het leerplatform of tot de juiste cursus? Aarzel dan zeker niet om contact op te nemen met je opleidingsverantwoordelijke of duikschoolverantwoordelijke. Zij kunnen je eenvoudig toevoegen, zodat je zonder problemen aan de slag kan met het beschikbare leermateriaal.

Veel leerplezier

JORIS STEVENS, COÖRDINATOR E-LEARNING

Subcommissie Duikers met een Handicap

Onder water zijn we niet (of minder) beperkt!

Dankzij de CMAS-standaarden van 2023 voor duikers met speciale noden, kunnen duikers met een handicap ook duiken in het reguliere sportduiken. NELOS implementeerde deze standaarden in 2025, na de publicatie in 2024.

Naast de nieuwe protocollen voor duikers met speciale noden en hun begeleiders, die leiden tot de brevetten SND-L1, SND-L2, kunnen duikers met een handicap – die daartoe in staat zijn – nu ook een 'gewoon' brevet behalen als 1* of 2*Duiker. Dat komt omdat de beperking onder water soms wegvalt of veel minder impact heeft op bijvoorbeeld bewegingsmogelijkheden. Veel oefenen, een beetje hulp met het eventueel aangepast materiaal en motiverende instructeurs maken inclusie echt mogelijk.

Alle instructeurs kunnen deze proeven afnemen. Uiteraard is overleg mogelijk met instructeurs met de titel Special Needs Diver - Instructeur (SND-I) of met duikscholen met ervaring met duikers met een handicap (zie clubzoeker). Zeker voor tips en tricks is contact met zo'n duikschool zinvol.

Omdat het kan – en omdat we hopen dat iedereen weet dat het kan – vertellen Tina, een 2*Duiker met een Handicap, en Danny, haar 1*Instructeur, hun verhaal.

Tina – van Wet Wheeler A naar 2*Duiker

Mijn zin om te duiken is geboren op een vakantie in 1994. Ik leefde toen al 6 jaar met remitting relapsing MS. Bij deze vorm van multiple sclerose krijg je met geregelde tussentijden een 'opstoot', waardoor je je uitermate belabberd voelt en quasi inactief bent. Maar tussen deze opstoten door kan je, soms jarenlang, functioneren en presteren zoals iedereen. Niemand zag dat aan me en ik liep er niet mee te koop, omdat ik weigerde deze ziekte een belangrijkere plaats te geven dan ze verdiende.

Ik bleef dus duiken. In het begin enkel op vakantie, daarna ook in België en in de Oosterschelde. Zo stond ik in 2005 op het punt

om het brevet 2*Duiker te behalen toen ik een zware opstoot kreeg en enkele maanden 'out' was. Omdat ik op dat moment vreesde niet meer mee te kunnen met de fysieke prestaties van andere duikers en toch wilde blijven duiken, liet ik me inschrijven bij de 'Handi Divers Wet Wheels' (HDWW): een duikschool voor personen met een handicap. Daar kon ik op mijn eigen tempo terug opbouwen.

Ik werd ingeschaald, eerst als Wet Wheeler B en een jaar later als Wet Wheeler A. Toen wist ik nog niet dat ik daarmee het hoogste

haalbare brevet had voor een duiker met een handicap, ook al legde mijn gezondheid mij dan al geen beperkingen meer op. Mijn plannen om hogere brevetten te halen, kon ik bij NELOS dus niet meer waarmaken. Ik klopte dan aan bij PADI en behaalde er het brevet van Rescue Diver. Dat was heel belangrijk voor me.

Door gezondheidsproblemen heb je op de arbeidsmarkt vaak minder kansen, maar dat zou voor je hobby toch niet het geval mogen zijn! Door de jaren heen werd mijn brevet als duiker met een handicap soms

Foto's

(2): archief

Tina.

een grotere beperking voor mij dan mijn ziekte. Denk hierbij aan dieptebeperkingen of je brevetkaart die men in het buitenland soms niet kent. Ook staan andere NELOS-duikclubs enigszins argwanend tegenover een brevet van een duiker met een handicap of krijg je een duikleider toegewezen die enkele honderden duiken minder ervaring heeft dan jij. 2025 bracht verandering. Eindelijk kunnen duikers met een handicap de overstap naar het reguliere circuit maken. Elke duiker die deze overstap maakt, wordt wel ingeschaald als 1*Duiker. Daardoor was ik wel de enige met meer dan 1.000 duiken in de klas voor de opleiding 2*Duiker. Ik ondervond heel veel steun bij deze overstap. Voor het theorie-examen mocht ik direct aansluiten bij Temse Duikers, waar al een geplande opleiding voor hun leden plaatsvond. Danny Cornelis, 1*Instructeur bij HDWW, nam alle praktijkoefeningen en praktische proeven met de glimlach voor zijn rekening.

Ondertussen ben ik 2*Duiker en ik ben er trots op. Ga ik nu nog verder? Daarvoor is het voor mij misschien 20 jaar te laat, maar ik ben wel heel blij dat die mogelijkheid nu bestaat. Ik vind het positief dat eerder genomen beslissingen soms terug onder de loep genomen worden.

TINA

Danny – op zoek naar een nieuwe duikclub

Toen de duikclub Duikteam Hemiksem in 2019 stopte, startte mijn zoektocht naar een nieuwe duikclub. Ver moest ik niet zoeken, want Rudy Sergeyssels kon inspirerend vertellen over de werking en begeleiding van duikers met een handicap bij de Handi Divers Wet Wheels. Het klikte met de aanwezige leden en eind 2020 behaalde ik het brevet van Begeleider van Duikers met een Handicap, dat sinds 2025 Special Needs Diver - Begeleider (SND-B) noemt.

Als instructeur had ik bagage opgebouwd om beginnende duikers op te leiden of te begeleiden naar andere brevetten. Meestal gebeurt dit in een groep. Duikers met speciale noden en duikers met een handicap begeleid je in een-op-eenrelatie. Een vol uur of langer werk je met één persoon om zijn of haar vaardigheden op het nodige niveau te houden of zelfs uit te breiden.

Als je nog niet veel contact had met mensen met een handicap, van welke aard dan ook, voelt het soms wel wat onwennig aan. Maar in de opleiding tot begeleider en tijdens de trainingen ontdekte ik snel dat er gewoon over praten kan, mag en eigenlijk moet. De persoon met een handicap – ook wie na het

SND-traject verdergaat – zal wel aangeven waar jij op moet letten. Door je vragen en de antwoorden ontdek je waar de grens ligt.

Tina was één van de personen die inschaalde als 1*Duiker. Ik hoorde haar verhaal en voelde haar enorme motivatie om naar 2*Duiker te evolueren. Omdat zij al zeer veel duikervaring had, was het voor haar geen grote barrière om openwaterproeven en zwembadprotocollen tot een goed einde te brengen. Heeft zij nog bijgeleerd? Ja, dat gaf ze ook aan. Was het leerzaam voor mij? Zeker, want 1.000 duiken brengen ook veel ervaring mee. En als Tina aangaf dat ze een mindere dag had, paste ik de oefeningen aan om toch te eindigen met een fijne trainingsavond.

Zo gebruikte ik mijn kennis en ervaring als instructeur om aangepaste oefeningen in het zwembad en open water aan te reiken. Is dat simpel? Niet altijd, en zeker niet in het begin. Heb je een oefening in gedachten waar bijv. de armen bij nodig zijn? Dan zal een persoon die zijn armen nodig heeft om zich voort te bewegen of in evenwicht te blijven wel laten weten dat dit niet zal lukken. En ja, dat soort situaties heb je in het begin wel meer. 'Been there, done that'. Is dat erg? Natuurlijk niet. Het is een fijne, inspirerende leerschool en soms is het uitdagend om met een handicap een bepaald doel te behalen. Moet je er schrik van hebben? Zeker niet. Integendeel. Om te beginnen sta je er nooit alleen voor. Je hebt niet alleen de mensen met een handicap, maar ook je collega-begeleiders zullen je wel ondersteunen.

We zijn toch instructeur geworden om andere duikers kennis en ervaring bij te brengen? Daarnaast leer je er zelf ook veel uit. Zo ben ik fier dat ik een schakel kon zijn in Tina's traject naar 2*Duiker. Hopelijk volgen er nog duikers. 

DANNY CORNELIS

Advertentie

NELOS-Bestuur

Verslag van de AV NELOS

Tijdens de Algemene Vergadering van NELOS werd niet alleen teruggeblikt op een sterk en professioneel werkjaar 2025, maar ook gekeken naar de toekomst.

Onze federatie blijft inzetten op vernieuwing, digitalisering en een duidelijke beleidsvisie. Bovendien staat de kracht van de vrijwilligers en de verbondenheid binnen de duikgemeenschap centraal. Met deze stevige fundamenten bouwt NELOS verder aan een duurzame en kwaliteitsvolle duiksport.

verslag door de voorzitter

Ronny Margodt

De missie en visie van NELOS gaan uit van het uitbouwen van een sterke werking en het uitzetten van een duidelijke koers voor de toekomst.

NELOS kan terugblikken op een sterk werkjaar 2025, waarin verder werd ingezet op goed bestuur en een professionele werking. Zo werden de statuten en het Intern Reglement geactualiseerd, werden bestuursevaluaties ingevoerd en is er een risicoanalyse geïmplementeerd. De audit van Sport Vlaanderen bevestigde deze positieve evolutie. Daarnaast werd benadrukt dat het Be-

stuur collegiaal werkt en dat er geen belangenconflicten werden vastgesteld.

Ook op beleidsniveau werd vooruitgang geboekt. Documenten zoals het beleidsplan, het Intern Reglement en de infomap werden gebundeld en toegankelijk gemaakt via het documentencentrum. Op vlak van verzekeringen werd het bestaande protocol bij ernstige ongevallen correct toegepast en

positief geëvalueerd en ook de nodige documenten daarvoor werden toegevoegd aan het documentencentrum.

Vooruitkijkend naar 2026 wil NELOS verder bouwen aan een duurzaam en toekomstgericht beleid. Er wordt gewerkt aan een financieel en operationeel meerjarenplan, met aandacht voor uitdagingen zoals de kostprijs van professionalisering en het behoud van ervaring binnen het Bestuur. Ook het project 'Op weg naar goud' werd in een nieuw kleedje gestopt. Tegelijk blijft de organisatie inzetten op haar kernrollen: informeren, opleiden, innoveren en het samenbrengen van de duikgemeenschap.

Als laatste nog een woordje voor de vrijwilliger, "De vrijwilliger is dood- Lang leve de vrijwilliger". 2026 wordt met recht en reden het jaar van de vrijwilliger: omdat hij mogelijk met uitsterven bedreigd is, omdat een organisatie zonder ruggengraat ten dode opgeschreven is en omdat we zijn impact maar beter niet onderschatten. De vrijwilliger is dus nu al de held van het jaar. Om zijn kracht in onzichtbaarheid, om zijn onbaatzuchtigheid en om zijn lijmkracht en weefselwaarde. Waardeer hem dus. Verwen hem. Behoud hem. Vind hem desnoods terug. Want weet dat de dood eenvoudiger te voorkomen is dan ongedaan te maken.

clubadministratie

Ivo Hubert

De ledenadministratie noteerde een lichte daling van het aantal leden (-2,9%). Het systeem Twizzit werkt voor lidmaatschappen, maar veroorzaakt nog problemen in specifieke gevallen en de ontwikkeling van

Foto's:

Ivo Madder en Nicolas De Smyter.

nieuwe functies staat tijdelijk on hold. Er wordt sterk ingezet op correcte gegevens in Twizzit, aangezien ze bepalend worden voor DIVES (vanaf juni 2026 enkel nog Twizzitgegevens). Aandachtspunten zijn onder andere clubfuncties, e-mailadreswijzigingen en leden met een lidmaatschap bij meerdere clubs.

verslag ombudsman en federale API

Eric Sels

In 2025 vonden een aantal leden de weg naar de ombudsman voor bemiddeling. Er werden negen dossiers behandeld, variërend van statutaire adviezen en tuchtzaken tot klachten over clubwerking en discriminatie. Bij de federale API kwamen er vijf meldingen binnen, waarbij de focus lag op de aanpak van grensoverschrijdend gedrag en de ondersteuning van club-API's. Het vernieuwde Ethisch Overlegcomité kwam samen om een integrale visie op veilig sporten te waarborgen. Door continue bijscholing bij Sportieq blijft de expertise binnen NELOS groeien. Eind dit jaar organiseren we opnieuw een vormingsdag voor alle clubAPI's in het Duikershuis. Samen blijven we bouwen aan een integere en respectvolle duiksport.

verslag patrimonium

Franklin Forrez

In 2025 werden verschillende technische en infrastructurele werken uitgevoerd in

het Duikershuis, waaronder het up-to-date brengen van de datakast, de controle van het wifinetwerk en de elektrische installaties, en er gebeurden diverse kleine herstellingen. Daarnaast werd de eerste verdieping volledig verbouwd, waardoor de vergadercapaciteit van het Duikershuis is uitgebreid.

Voor 2026 staan verdere verbeteringen gepland, zoals een betere toegangscontrole voor lesgevers, camerabewaking, aansluiting van dockingstations voor het personeel en het steviger bevestigen van whiteboards. Daarnaast blijven ook het reguliere onderhoud en de gebruikelijke herstellingswerken doorlopen.

verslag van de NELOS-boetiek Rik Olievier

De NELOS-boetiek kende in 2025 een daling in omzet, voornamelijk door digitalisering en minder verkoop van fysiek lesmateriaal. Dit vormt een uitdaging, waardoor nieuwe ideeën nodig zijn voor de toekomst. Er is nood aan extra vrijwilligers voor taken zoals verzendingen, verkoopacties en magazijnbeheer. De tijdsinvestering is beperkt en mogelijk wordt een vergoeding voorzien. De webshop speelt een belangrijke rol: correct inloggen is noodzakelijk om kortingen te zien en te gebruiken. Er bestaan zowel clubaccounts als individuele accounts, waarvoor correcte registratie vereist is. Verder blijft de boetiek inzetten op verbetering

van de webshop en uitbreiding van het aanbod.

verslag ICT – DIVES

Lutgart Stals

DIVES kende in 2025 een zeer succesvol jaar, waarbij bijna alle geplande projecten werden afgerond en tal van verbeteringen werden doorgevoerd. Opleidingen verlopen voortaan via DIVES, de gegevens op de website werden vervangen door een SharePointomgeving waarop alle documenten nu netjes te vinden zijn en nieuwe functies zoals meldingen, labels en een verbeterde zoekfunctie werden toegevoegd.

Voor 2026 ligt de focus op het verder afwerken van de inschalingsmodule, het verbeteren van de evenementenmodule, het opstarten van opleidingen in een tweede club en het uitbreiden van de locatie- en deelmogelijkheden binnen het platform. verslag nationale en internationale relaties

Ronny Margodt

In 2025 werden binnen CMAS Belgium de nieuwe statuten goedgekeurd en is er een vernieuwd intern reglement voorgesteld, wat bijdraagt aan een sterkere en meer gestructureerde werking. België is bovendien goed vertegenwoordigd binnen CMAS International, met experts uit NELOS en LIFRAS in verschillende disciplines en commissies. Tijdens de AV met verkiezingen werd het mandaat van Ronny Margodt als voorzitter verlengd met 3 jaar.

Op Europees niveau (EUF) verliepen de activiteiten wisselend, met organisatorische uitdagingen in Capri en belangrijke beslissingen in Wenen, waaronder ook hier nieuwe statuten en de verhuis van de maatschappelijke zetel naar Oostenrijk. Daarnaast behaalde het project Thalassa Gent een knappe tweede plaats tijdens de uitreiking van de EUF ECO Award.

Binnen de internationale werking en standaarden wordt gewerkt aan verdere ontwikkelingen, zoals een nieuwe 'Citizen Scientific Diver'-norm en een geplande herziening van alle duikstandaarden in de periode 2026-2027.

verslag penningmeester Lutgart Stals

NELOS sloot 2025 financieel positief af. De uitbreiding van het Duikershuis zorgde voor een verschuiving naar vaste activa, terwijl het eigen vermogen steeg en de schulden daalden. Lagere inkomsten uit lidgelden en de boetiek werden gecompenseerd door hogere subsidies en Zeestage-inkomsten. Voor 2026 wordt rekening gehouden met een lichte daling van het ledenaantal en een beperkte inzet van reserves, met blijvende investeringen in opleidingen, zeestages en clubondersteuning. Op langere termijn wordt opnieuw ledenaangroei verwacht. Daarnaast worden werkingsbudgetten voor commissies voorzien, wordt het gebruik van DIVES gestimuleerd en vereenvoudigen we het systeem voor vrijwilligersvergoedingen volgens de regelgeving.

verslag financiële auditeurs

Ronny De Meersman, Fab Michiels en Mark Bulté

Fab Michiels bracht het verslag. De financiële audit van 2025 bevestigt dat de boekhouding en financiële verrichtingen van NELOS correct en transparant zijn uitgevoerd. De balans geeft een waarheidsgetrouw beeld en er werden geen onregelmatigheden vastgesteld. Wel wordt opgemerkt dat het openstaande klantsaldo te hoog is, waardoor wordt aangeraden om in 2026 gerichte maatregelen te nemen om deze bedragen sneller te innen. De audit adviseert om de jaarrekening goed te keuren en het Bestuur te ontlasten.

ontheffing Bestuur & penningmeester 2025

De Algemene Vergadering van NELOS verleent hierbij ontheffing aan het Bestuur en

de penningmeester voor het werkjaar 2025. De gevoerde werking en het financieel beheer worden goedgekeurd en als correct en transparant bevonden. Dankzij hun inzet kon opnieuw een sterk en evenwichtig werkjaar worden gerealiseerd. De leden spreken hun waardering uit voor het geleverde engagement en de gedragen verantwoordelijkheid. Met deze erkenning wordt het vertrouwen in de verdere werking van de federatie bevestigd.

verkiezing bestuursleden mandaat 2026-2028

Na een lange en waardevolle carrière binnen NELOS, waarvan bijna 12 jaar als voorzitter, heeft Ronny Margodt beslist zijn mandaat neer te leggen en zich niet opnieuw verkiesbaar te stellen. Zijn vertrek gaat gepaard met een grote dank voor zijn jarenlange inzet en het vertrouwen dat hij gaf.

Ondervoorzitter Dirk Callert gaf een speech ter ere van Ronny en meldde gelijk ook dat Ronny vanaf nu erevoorzitter is, in navolging van zijn voorgangers Jozef Vandenberghe en Willy van der Plas. Er volgde een staande ovatie van zowel het bestuur als de vertegenwoordigers van de duikclubs.

Er was slechts één kandidaat voor de vrijgekomen bestuursfunctie. Nicolas De Smyter stelde zich voor en werd door de Algemene Vergadering aanvaard al nieuw bestuurslid.

Fab Michiels.

Staande ovatie voor Ronny Margodt die vanaf nu erevoorzitter is.

Dirk Callaert.

Nicolas De Smyter.

De nieuwe samenstelling van het NELOS-Bestuur kan je in deze Hippocampus lezen.

Commissie Sportduiken

Sven Vandekerckhove

De Commissie Sportduiken zet in 2026 sterk in op vernieuwing, uniformiteit en digitalisering van de opleidingen. De Infomap wordt geactualiseerd met onder meer aangepaste openwaterproeven, herwerkte inschalingen en inhoudelijke updates binnen verschillende brevetten. Zo worden verschillen weggewerkt en worden niet-CMAS-brevetten administratief correct ingeschaald.

Een belangrijke verandering is dat DIVES vanaf 2026 het centrale en leidende systeem wordt voor de registratie van duikervaring, opleidingen en competenties. Papieren logboeken blijven bestaan, maar zijn niet langer bepalend. Ook het registratieproces van initiaties wordt verder gestandaardiseerd en digitaal ondersteund.

Daarnaast blijft de commissie sterk inzetten op bijscholingen in alle regio's en op de ondersteuning van instructeurs. Actieve instructeurs worden systematisch opgevolgd via duidelijke criteria en erkenning. Zo krijgen actieve instructeurs vanaf nu via een driejaarlijkse beurtrol (eerrst de 3*I's, dan de 2*I's en daarna de 1*I's) een fleecepull, want een actieve Instructeur is een ambassadeur en hij kan dit duidelijk maken met de kleuren van NELOS. Ook worden tools en overlegmomenten, zoals regionale ronde tafels, verder uitgebouwd.

Binnen de verschillende subcommissies wordt verder gewerkt aan kwaliteitsverbetering en specialisatie. Zo zijn er initiatieven rond jeugdduiken, technisch duiken, hulpverlening en duikers met een handicap, met aandacht voor opleidingen, protocollen, samenwerking en verdere professionalisering. Ook nieuwe projecten en events, zoals

jeugdduikdagen en opleidingen binnen 'Op weg naar Goud/Diamanten Club', blijven belangrijke speerpunten.

Tot slot blijft de commissie inzetten op het up-to-date houden van lesmateriaal, blended learning en de verdere afstemming met internationale standaarden zoals CMAS en ISO. De algemene focus ligt op een moderne, kwalitatieve en toekomstgerichte duikopleidingen binnen NELOS.

Commissie Vrijduiken Francesco Bruyland

De vrijduikwerking binnen NELOS telt 275 leden, verdeeld over 34 clubs, met een duidelijke meerderheid van mannen (70/30). In 14 clubs wordt wekelijks getraind en een groot deel van de vrijduikers is actief, met 171 leden die samen 269 duiken registreerden. Populaire duiklocaties zijn onder andere NEMO33, de Rode Zee, La Gombe en de Put van Ekeren. Ook op vlak van prestaties zijn er sterke resultaten, met meerdere duiken dieper dan 35 meter.

Ook de Stage in Dahab werd zeer gesmaakt, hoewel de opkomst minder was dan in 2024. Voor 2026 staan verdere ondersteuning van de opleiding op de planning, o.a. met integratie van demonstratievideo's in de opleiding en het uitbreiden van de kennis over 'diep vrijduiken'. Deze kennis zal dan aan de praktijk worden getoetst tijdens de volgende Stage in Dahab (november 2026).

Commissie Vinzwemmen Free Duerinckx

In 2025 konden geen zwembadwedstrijden doorgaan door renovaties, maar alle openwaterwedstrijden vonden wel plaats, al daalt het aantal deelnemers licht. Er werd succesvol samengewerkt met ZwemFed en op sportief vlak werden sterke prestaties geleverd, met internationale selecties en podiumplaatsen.

Daarnaast werd ingezet op promotie via

foto- en videoprojecten, al bleven pogingen om de sport breder te verspreiden beperkt succesvol. Ook binnen CMAS waren er organisatorische uitdagingen.

Voor 2026 staan opnieuw zwembadwedstrijden gepland, zijn er internationale deelnames en is er de verdere ontwikkeling van opleidingen (initiator zwemmen). Er wordt ook ingezet op verdere samenwerking en de groei van de sport.

Commissie Onderwaterhockey Niels Balens

Ambassadeur Michel Declercq bracht het verslag. De Commissie Onderwaterhockey blijft inzetten op drie pijlers: het motiveren van spelers, het ondersteunen van clubs en het aantrekken van nieuwe leden. De Belgische competitie groeide in niveau en deelname, aangevuld met initiatieven zoals open trainingen en het Mixed Tournament om spelers verder te ontwikkelen.

Ook internationaal is België sterk vertegenwoordigd, zowel met spelers in buitenlandse competities als binnen de internationale werking. Op clubniveau werd extra ingezet op ondersteuning, opleidingen (zoals scheidsrechters) en promotiecampagnes zoals Start2UWH.

Michel Declercq.

Belangrijke aandachtspunten blijven de jeugdwerking en het vinden van voldoende infrastructuur. De werking van de commissie is goed gestructureerd, maar er is nood aan extra vrijwilligers om verdere groei en vernieuwing mogelijk te maken.

Geneeskundige Commissie

Herman Van Bogaert en Chantal De Geyter

Chantal De Geyter bracht het verslag. De Geneeskundige Commissie was in 2025 actief met opleidingen, examens en bijscholingen DHV, het herschrijven van medische richtlijnen en het geven van advies aan duikers. Ook werd medische ondersteuning voorzien bij Stages en opleidingen.

Voor 2026 ligt de focus op het actualiseren van het medisch onderzoek, het verbeteren van opleidingen en communicatie en een verdere samenwerking met andere commissies en paramedici.

Commissie Marketing en Communicatie

Natalie Decrock en Ivo Madder

Ambassadeur Ivo Madder bracht het verslag. De Commissie Marketing en Communicatie werkte in 2025 vooral aan de voorbereiding van de uitrol van Diamanten club. Dé campagne die via doelstellingen en

acties clubs wil motiveren om in te zetten op veilig sporten en respect voor elkaar en de onderwaterwereld, waarden waar we in onze communicatie naar het grote publiek mee willen uitpakken. Nog niet ingeschreven? Doe dat snel nog even, zodat ook jouw club in 2027 een Diamanten club wordt.

Door de komst van extra leden in de commissie kunnen we in 2026 inzetten op de uitrol van een sociaal mediabeleid en op die manier NELOS en de verschillende sporten bij het grote publiek promoten. Daarnaast lanceren we onze nieuwe ledenwebsite, maken we werk van een persbeleid en zijn we, net als in 2025, aanwezig op Dive-Expo. Commissies kunnen daarnaast steeds bij ons terecht voor ondersteuning bij zowel interne als externe communicatie.

Commissie Mental Coaching

Elfrie Van Poppelen en Laurent Libeert

Lauren Libeert bracht het verslag. De Commissie Mental Coaching biedt ondersteuning aan duikers via individuele gesprekken, telefonische hulp en groepssessies. In 2025 werden verschillende interventies uitgevoerd, werd een crisisdraaiboek ontwikkeld en de is cursus DHV vernieuwd. Daarnaast vierde het team zijn 20-jarig bestaan.

Voor 2026 ligt de focus op workshops binnen de campagne Diamanten Club, het versterken van de rol van contactpersonen in clubs en het verder uitbouwen van een veilige en ethisch verantwoorde duiksport.

Juridische Commissie

René Van Leeuwen

Ambassadeur Michel Declercq bracht het verslag. Afgelopen jaar kwam de Juridische Commissie (JC) één keer samen. Eén enkele vergadering betekent daarom niet minder werk. Meestal worden adviezen schriftelijk gevraagd en ook zo verstrekt.

De JC fungeert ook als aanspreekpunt

voor klachten over inbreuken tegen de NELOS-gedragscode. De procedure is 'in mensentaal' terug te vinden in de downloadbare 'Infobrochure Sportrechtbank'. Alle details van het tuchtreglement zijn te vinden in hoofdstuk 13 van het Intern Reglement. Afgelopen jaar 2025 kwamen er gelukkig geen klachten binnen, zodat er ook geen Sportrechtbank diende te worden samengesteld. Begin 2026 liep er wel een klacht binnen, zodat ondertussen een Ontvankelijkheidscomité (OCom) werd samengesteld om de al dan niet ontvankelijkheid van deze klacht te onderzoeken.

Wat staat er te gebeuren in 2026? De vergaderingen worden volgens de noden van het moment ingepland. De JC zal verder adviezen geven en Ocom's en SRB's samenstellen in geval van binnenkomende klachten. De JC doet gewoontegetrouw een warme oproep aan alle duikende juristen binnen NELOS om zich bij de commissie aan te sluiten. Vele handen maken het werk immers licht.

Commissie

Redactieteam Hippocampus Ivo

Madder

Het redactieteam van Hippocampus bundelt brede expertise, van duikgeschiedenis tot onderwaterbiologie. De samenwerking met NELOS-commissies verloopt vlot en deadlines worden meestal gerespecteerd.

Dankzij Lien liep de advertentie-opvolging efficiënt. De redactie verzorgde de lay-out van de verschillende artikels en deed correcties en elk nummer bereikte tijdig de leden. In 2025 verschenen vijf edities van telkens 100 pagina's.

Hogere advertentie-inkomsten en lagere portkosten verlaagden de prijs met 1.000 euro per periodiek. De kost per exemplaar ligt onder die van een brief, waardoor het blad een sterk promomiddel is. Overtollige exemplaren kan je verspreiden bij vrienden of in wachtzalen en lokale zaken.

Adreswijzigingen meld je via je duikschool. Dankzij de clubnaam op het adreslabel kunnen we de clubs gemakkelijker op de hoogte brengen van foutieve adressen.

Wetenschappelijke Commissie Tiny Heremans

In 2025 organiseerde de Wetenschappelijke Commissie verschillende voordrachten en themaduiken rond mariene biologie en duiklocaties, met interactieve sessies en een geïnteresseerde opkomst.

Chantal De Geyter.

Ivo Madder.

Laurent Libeert.

Voor 2026 staat een gelijkaardig programma gepland met nieuwe voordrachten, themaduiken en een jeugdduikdag. Daarnaast wordt het specialisatiebrevet onderwaterbiologie opnieuw aangeboden in verschillende regio's.

De commissie blijft zo inzetten op kennisdeling, educatie en het vergroten van interesse in het onderwaterleven en de onderwaterbiologie.

Audiovisuele Commissie

Ivo Madder

De Audiovisuele Commissie heeft een kernbestuur en twee subcommissies, foto en video. Ons team is eigenlijk te klein voor het vele werk. In 2025 produceerden we dankzij de goede samenwerking met andere commissies meerdere promofilms, demonstratiefilms en reportages van diverse evenementen, wat bijdraagt aan de ledengroei.

We organiseerden het Open Belgisch Kampioenschap 'shoot-out' & Freestyle 2025 met vier wedstrijdperioden en met meer deelnemers dan voorheen, waaronder ook meer LIFRAS-deelnemers.

Enkel in de regio AVOS werd een cursus onderwaterfotografie opgestart, met 11 deelnemers, waarvan er 6 gecertificeerd werden als DF1.

Er was geen opleiding Assistent-Onderwaterfotograaf, wel werd de vorige opleiding afgewerkt. In de regio WEVOS stond 'Spelen met licht' in de Barges op het programma.

Tijdens het WK CMAS 2025 in l'Estartit behaalde onze videograaf Rudy De Witte een 5e plaats. Onze fotograaf Tim Steenssens behaalde twee zilveren medailles en LIFRAS stuurde Thierry Dagnelie, een para-atleet, naar het WK. Hij behaalde brons en zilver.

Voor 2026 plannen we slechts twee wedstrijdperioden voor het OBK. Er is ook al een opleiding DF1 lopende voor de regio AVOS en opleidingen voor video staan op de planning. Waarschijnlijk wordt ook 'Spelen met licht' in de Barges georganiseerd. Uiteraard blijven we de commissies ondersteunen met fotoreportages en videoproducties. Daarnaast gaan we nauwer samenwerken met de Commissie MarCom, met de focus op onze socialemediakanalen. Vergeet ons niet te contacteren als je ons kan gebruiken. Er zal een team van CMAS Belgium deelnemen aan het CMAS WK in Permuteran, Bali. Ondertussen is ons bestuur uitgebreid en zijn we gemotiveerd om de taken van de Audiovisuele Commissie verder te zetten. Hopelijk krijgen we er nog een wedstrijdcommissaris bij.

VOOR DE SAMENVATTING

MELANIE GEVAERT

Het cateringteam van de organiserende duikschool 'de kreeft'.

Commissie Vrijduiken

Hydrodynamica van de 'Body Box'

Naar aanleiding van het artikel 'Why should hydrodynamics be a concern when spearfishing or freediving?' van 20 maart 2022 door Max Tapper gaf Johan Vandersmissen in november 2025 tijdens de Vrijduikstage in Dahab een presentatie voor de aanwezige vrijduikers. Over dit onderwerp schreef hij ook een artikel voor Hippocampus, want hydrodynamica speelt een cruciale rol in het vrijduiken. Hoe efficiënter je door het water beweegt, hoe minder zuurstof je verbruikt en hoe dieper, langer of verder je kunt duiken.

In dit document onderzoeken we de invloed van weerstand in het water en hoe de vorm en positie van je lichaam – je ‘Body Box’ – bepalend is voor jouw prestaties onder water.

de basis

Stel je voor dat je lichaam een 'Body Box' vormt: een gestroomlijnde balk waarin hoofd, schouders, romp en heupen één lijn vormen. We nemen als uitgangspunt een gemiddelde vrijduiker met een schouderbreedte van 0,55 m en een lichaamsdikte van 0,30 m.

Wanneer de vrijduiker zich perfect gestrekt houdt, dan is het contactoppervlak, het hoofd en de schouders, ruitvormig.

Het frontaal oppervlak van deze 'Body Box' (S1) is dan (D1 x H1)/2 = (0,55 m × 0,30 m)/2 = 0,0825 m².

Bij elke vinbeweging verandert de vorm van de 'Body Box' lichtjes. Tijdens een normale vinslag (S2) verdubbelt de dikte tot ongeveer 0,6 m (oppervlak 0,165 m²) en bij een brede slag (S3) tot 0,8 m (oppervlak 0,22 m²).

Deze drie situaties gebruiken we verder in de berekening.

hydrodynamica

en weerstand

In de vloeistofdynamica is 'weerstand' of 'drag' de kracht die tegengesteld werkt aan de bewegingsrichting van een object dat door een vloeistof gaat. De formule voor de weerstands- of dragkracht (Fd) luidt als volgt:

Fd = ½ × ρ × v2 × A × CD

) ρ = dichtheid van het medium (zeewater ≈ 1.023,6 kg/m³)

Foto: François de Ribaucourt.

) v = snelheid van de duiker (1 m/s)

) A = frontaal oppervlak (S1, S2 of S3 in m²)

) CD = weerstandscoëfficiënt (deze is vormafhankelijk, hier ≈ 0,8 voor een gestroomlijnde Body Box)

De kracht Fd wordt uitgedrukt in Newton (N).

Eén Newton is de kracht die nodig is om een massa van 1 kilogram (1 kg) te versnellen met één meter per seconde in het kwadraat (1 m/s2).

de weerstandscoëfficiënt (CD)

De waarde van de weerstandscoëfficiënt CD hangt af van de vorm en gladheid van het object.

Voor een perfect gestroomlijnde vrijduiker (armen langs het lichaam, hoofd neutraal, vinnen goed uitgelijnd) ligt CD tussen 0,7 en 0,9.

Wanneer de houding minder efficiënt is –bijvoorbeeld door een holle rug, wijd gespreide armen, een slechte uitloding, een opgeheven hoofd – kan de CD oplopen tot 1,1 of zelfs 1,3.

berekeningen van de weerstand

Voor een vrijduiker die zich verticaal door het water beweegt met een snelheid van 1 m/s vinden we de volgende weerstanden:

Situatie

Ter vergelijking: dezelfde beweging in lucht zou minder dan 0,1 N weerstand veroorzaken. Water geeft dus meer dan 830 keer zoveel weerstand als lucht! Bewegen in water kost dus enorm veel meer energie.

effect van slechte positie of uitstekende delen

Stel nu dat je tijdens het klaren in een diepe duik je elleboog naar buiten laat steken.

We beschouwen dit als een extra oppervlak van ongeveer 0,03 m².

Bij de slechtste positie (S₃) stijgt de totale contactoppervlakte van je 'Body Box' tot 0,25 m², wat een kracht van ongeveer 102 N oplevert.

Dat betekent dat je bijna 15% meer inspanning moet leveren om dezelfde snelheid te behouden – alsof je plots 115 kg moet voortduwen in plaats van 100 kg.

Stel dat je lichaam kantelt. Dat gebeurt bijv. als je je hoofd heft om naar beneden te kijken. Als je lichaam kantelt naar een hoek van bijvoorbeeld 15°, dan resulteert dat in minimaal 25% extra contactoppervlakte van je 'Body Box' en die extra weerstand vraagt dus meer inspanning en extra energieverbruik.

belangrijkste inzichten voor vrijduikers

3 Waterweerstand is meer dan 830 maal groter dan luchtweerstand.

3 Minder weerstand betekent minder inspanning, minder zuurstofverbruik, meer ontspanning, meer afstand, duur en diepte.

3 Kleine veranderingen in de lichaamshouding hebben een groot effect op energieverbruik.

3 De 'Body Box' in de meest efficiënte duikpositie: hoofd neutraal, armen in pijlvorm of dicht tegen het lichaam, gestrekte romp, gestrekte benen en voeten, vinnen in lijn met het lichaam.

3 Elke onnodige beweging vergroot je 'Body Box' en dus je weerstand.

tips om je 'Body Box' te optimaliseren

3 Houd je hoofd, romp, benen en vinnen in één rechte lijn.

3 Breng je armen en ellebogen dicht bij je lichaam.

3 Voer symmetrische, gecontroleerde vinbewegingen uit.

3 Beperk zijwaartse of draaibewegingen.

3 Train je glijfase: 'smaller is sneller'.

JOHAN VANDERSMISSEN

Foto: Eric Ghysebrechts.

Collegevergadering voorjaar 2026

Zaterdag 14 maart 2026 stond in de agenda van de 3*Instructeurs NELOS als datum van de 80e Algemene Vergadering van het College der 3*Instructeurs NELOS.

Na de registratie van de aanwezigen werd de collegevergadering gestart met de traditionele huldiging van de jubilarissen. Dit is steeds een feestelijk moment, waarbij de 3*I's bedankt worden voor hun jarenlange dienst en waarbij ook even hun palmares wordt overlopen.

jubilarissen

Deze instructeurs werden in de bloemetjes gezet:

) 10 jaar 3*I (sinds 2016): Lutgart Stals;

) 15 jaar 3*I (sinds 2011): Anjes Daems, Lars Putteneers, Erwin Van Reusel, Gert Van Roey en Marc Allemeersch;

) 20 jaar 3*I (sinds 2006): Bert Van Opstal en Eddy De Vliegher;

) 25 jaar 3*I (sinds 2001): Michel Declercq en Pascal Eeckhoudt;

) 30 jaar 3*I (sinds 1996): André Valkenaers en Eric Vonk;

) 35 jaar 3*I (sinds 1991): René Van Leeuwen;

) 40 jaar 3*I (sinds 1986): John Maes;

) 50 jaar 3*I (sinds 1976): Wim Van Doeselaer en José Vandekerckhove.

Naomi Stabel en Hendrik De Soete werden verwelkomd op hun eerste collegevergadering en traditioneel werd een update gegeven van alle aspecten van het sportduiken. Hiervoor werd verslag uitgebracht door respectievelijk de Ereraad, de verschillende subcommissies, de verschillende comités, alsook door de directeur Sportkaderopleidingen.

behandelde onderwerpen

Tijdens de collegevergadering werd onder andere aandacht besteed aan:

) De nieuwe inschalingstabel.

) De fleece die uitgereikt wordt aan de actieve instructeur, de NELOS-ambassadeur. In 2025 kregen de 3*I's hun exemplaar. Tijdens de Academische Zitting 2026 zullen de 2*I's aan de beurt zijn en in 2027 de 1*I's. Of je actief bent,

René Van Leeuwen, 35 jaar 3*Instructeur.

John Maes, 40 jaar 3*Instructeur.

Wim Van Doeselaer, 50 jaar 3*Instructeur.

José Vandekerckhove, 50 jaar 3*Instructeur.

Foto's

(4): Ivo Madder.

wordt gemeten via DIVES op 1 januari:

4 vinkjes is OK. Uitzonderingen: gepromoveerde instructeurs en een jaarlijkse cutoff op 1 januari voor wie het jaar ervoor niet-OK was.

) Registratie van NELOS-initiaties.

) Info over en aankondiging van de bijscholingen voor instructeurs.

) De vervanging van Eventbrite door DIVES, met alle voordelen van dien, alsook het formeel wegvallen van de verplichting om een papieren logboekje bij te houden.

verkiezingen

Het was bovendien drie jaar geleden dat de verschillende gelederen van het College der 3*Instructeur verkozen werden. Er moesten dus verkiezingen plaatsvinden om de verschillende subcommissies en comités opnieuw samen te stellen. Dat resulteerde in een mix van nieuwe en vertrouwde gezichten.

De samenstelling van de verschillende subcommissies kreeg in de week na de collegevergadering verder vorm tijdens de diverse plenaire vergaderingen. We brengen hier de definitieve samenstelling van de commissies, subcommissie en comités voor de volgende drie jaar (2026-2029):

Bureau Duikonderricht:

3 Sven Vandekerckhove, voorzitter Bureau Sportduiken;

3 René Van Leeuwen, vicevoorzitter en verantwoordelijke der brevetten;

3 Kris Vanderdonck, afgevaardigde van het Brevettencomité;

3 Joris Stevens, afgevaardigde van het Comité Didactiek;

3 Glenn Tessens, afgevaardigde van het Veiligheidscomité en de Subcommissie Hulpverlening;

3 Shinji Bauters, afgevaardigde van de Subcommissie Technisch Duiken en Subcommissie Jeugdduiken;

3 Bart Van Passel, afgevaardigde van het Comité Duikinnovatie

en

Het Bureau Sportduiken. Vlnr: Joris Stevens, Glenn Tessens, René Van Leeuwen, Sven Vandekerckhove, Shinji Bauters, Bart Van Passel, Kris Vanderdonck. Foto: Ivo Madder.

Foto: Sven Vandekerckhove.

Foto: Ivo Madder.

Subcommissie Jeugdduiken. Vlnr: Rüdiger Degol, Jan Lynen, Geert Van de Berckt, Franklin Forrez, Jirka Degol, Nicolas De Smyter en Shinji Bauters als afgevaardigde van het Bureau (niet op de foto).

Subcommissie Duikers met een Handicap. Vlnr: Dirk Damen, Eddy Carrez, Chris Schepers, Mark Sebrechts, Bart Van Passel (afgevaardigde van het Bureau), Lisbet Lenaers en Stefan Paas (verontschuldigd).

de Subcommissie Duikers met een Handicap;

3 Vaste ondersteuning: John Remue (erevoorzitter sportduiken), Dirk Callaert (voorzitter NELOS), Lien Aerts (secretariaat).

Sportkaderopleidingen i.s.m. Sport Vlaanderen en de Vlaamse Trainersschool:

3 Dirk Callaert, directeur Sportkaderopleidingen (DSKO); 3 NELOS-secretariaat: Lien Aerts.

Subcommissie Jeugdduiken ( jeugdduiken@nelos.be):

3 Franklin Forrez, voorzitter;

3 Jirka Degol, secretaris;

3 Jan Lynen, Rüdiger Degol, Nicolas De Smyter en Geert Van de Berckt;

3 Shinji Bauters, afgevaardigde Bureau.

Subcommissie Duikers met een Handicap (scdmh@nelos.be):

3 Dirk Damen, voorzitter;

3 Eddy Carrez, vicevoorzitter;

3 Mark Sebrechts, secretaris;

3 Lisbet Lenaers, Stefan Paas en Chris Schepers;

3 Bart Van Passel, afgevaardigde Bureau.

Subcommissie Hulpverlening (sc_hulpverlening@nelos.be):

3 Paul Thielemans, voorzitter; 3 Eddy Aelbrecht, secretaris; 3 Dirk Saman, Chantal De Geyter, Carl Antonissen en Franky Cardoen;

3 Glenn Tessens, afgevaardigde Bureau; 3 Filip Galant, afgevaardigde Geneeskundige Commissie.

Subcommissie Technisch Duiken (STD@nelos.be):

3 Rein Crombez, voorzitter; 3 Lars Putteneers, secretaris; 3 Ronny Margodt (gecoöpteerd);

3 Pascal De Roo, John Pauwels en Stefan Cuyvers; 3 Shinji Bauters, afgevaardigde Bureau.

Comité Didactiek (comitedidactiek@nelos.be):

3 Hendrik De Soete, voorzitter;

3 Mike Melis, secretaris; 3 Joris Stevens, afgevaardigde Bureau.

Comité Duikinnovatie (duikinnovatie@nelos.be):

3 Lars Putteneers, voorzitter; 3 Ronny Margodt, secretaris; 3 Dave Hulpiau en Stefan Paas; 3 Bart Van Passel, afgevaardigde Bureau.

Brevettencomité (brevettencomite@nelos.be):

3 Bruno Vanderbeken, voorzitter; 3 Naomi Stabel, secretaris; 3 Olivier Malbrancke en Bram Meerseman; 3 Kris Vanderdonck, afgevaardigde Bureau.

Veiligheidscomité (veiligheidscomite@nelos.be):

Extra leden voor de Subcommissie Hulpverlening, verkozen tijden de plenaire vergadering. Vlnr: Carl Antonissen, Eddy Aelbrecht, Filip Galant en Chantal De Geyter.

Foto: Sven Vandekerckhove.

Comité Didactiek. Vlnr: Mike Melis, Hendrik De Soete, Joris Stevens (afgevaardigde van het Bureau).

Foto: Ivo Madder.

Verkozen tijdens het College der 3*I voor de Subcommissie Hulpverlening voor de volgende 3 jaar: Dirk Saman, Franky Cardoen, Paul Thielemans en Glenn Tessens (afgevaardigde van het Bureau).

Foto: Ivo Madder.

Dirk Callaert, directeur Sportkaderopleidingen (DSKO). Foto: Ivo Madder.

Verkozen tijdens het College der 3*I voor het Comité Duikinnovatie. Vlnr: Lars Putteneers, Ronny Margodt, Dave Hulpiau en Bart Van Passel als afgevaardigde van het Bureau (niet op de foto).

Foto: Ivo Madder.

Subcommissie Technisch Duiken. Vlnr: Ronny Margodt, Stefan Cuyvers, Lars Putteneers, John Pauwels, Shinji Bauters als afgevaardigde van het Bureau, Rein Crombez en Pascal De Roo.

Foto: Sven Vandekerckhove.

3 Jan Lynen, voorzitter; 3 Hans Engels, secretaris; 3 Nico De Vrieze en Sylvia Malfait; 3 Glenn Tessens, afgevaardigde Bureau.

Ereraad (ereraad@nelos.be): 3 Tony Devolder, voorzitter; 3 Dany Darmont, secretaris; 3 Vincent Leroy; 3 José Vandekerckhove; 3 Ronny De Meersman.

Met deze nieuwe ploegen is een goede werking ook weer gegarandeerd voor de komende drie jaren. 

SVEN VANDEKERCKHOVE

Advertentie

Alles inbegrepen van maandag tot vrijdag: 5 nachten, volpension

Diep duiken: 6 duiken aan € 336 per persoon. (vullen met zuurstof mogelijk) 6 personen minimum

Verkozen tijdens het College der 3*I voor het Veiligheidscomité. Vlnr: Sylvia Malfait, Hans Engels, Glenn Tessens (afgevaardigde van het Bureau), Nico de Vrieze en Jan Lynen.

Verkozen tijdens het College der 3*I voor het Brevettencomité. Vlnr: Kris Vanderdonck (afgevaardigde Bureau), Olivier Malbrancke, Bram Meerseman, Naomi Stabel en Bruno Vanderbeken.

Foto's (3):

Ivo Madder.

Verkozen voor de Ereraad. Vlnr: Ronny De Meersman (niet op de foto), Vincent Leroy, Dany Darmont, Tony Devolder en José Vandekerckhove.

Commissie Sportduiken

De 35e Algemene Vergadering van de NELOS-instructeurs en de Academische Zitting

Zoals elk jaar troffen de NELOS-instructeurs elkaar tijdens de jaarlijkse Algemene Vergadering van de Commissie Sportduiken. Vanuit gans Vlaanderen stroomden er bijna 450 instructeurs toe voor deze hoogdag van de duiksport. Als je weet dat NELOS circa 950 instructeurs telt, betekent dit dat bijna de helft van het NELOS-kader aanwezig was. Voor alle aanwezigen werd ook dit jaar weer hun titel hernieuwd, maar ook voor de vriendschap die binnen het NELOS-kader heerst, waren de meesten naar Geel gekomen.

Dit jaar was het op 2 dagen na exact 35 jaar geleden (nl. op 24 maart 1991) dat de allereerste Algemene Vergadering van het NELOS-Duikonderricht plaatsvond (nvdr: ervoor was dit onder de BEFOS-koepel) en ik citeer de Hippocampus van juni 1993: “Een schitterende lentedag was het op die zondag. Toch verzamelde de plichtsbewuste fine-fleur van het NELOS-duikonderricht zich voor haar Algemene Vergadering te Geel. 3*, 2* en 1*Instructeurs begroetten elkaar in de ruime zaal Elsum”

De 35e Algemene Vergadering werd ook deze keer voorgezeten door Sven Vandekerckhove, de voorzitter van de Commissie Sportduiken en hij werd geflankeerd door de recent (her)kozen Bureauleden: René Van Leeuwen, Glenn Tessens, Shinji Bauters, Kris Vanderdonck, Joris Stevens en Bart Van Passel.

De nieuwe reglementen werden toegelicht en de recente verwezenlijking van de Commissie Sportduiken werden uit de doeken gedaan door de respectievelijke verantwoordelijken; derhalve zijn alle aanwezigen ook weer bijgeschoold over welke wijzigingen begin 2026 zijn doorgevoerd en wat er verder in 2026 nog op stapel staat.

Ook tijdens deze Algemene Vergade-

ring werd de in 2022 opgestarte traditie verdergezet, namelijk het huldigen van de NELOS-instructeurs en dit volgens deze principes:

D De instructeurs krijgen een medaille na 10 jaar anciënniteit en vervolgens om de 5 jaar, m.a.w. een instructeur krijgt een medaille na 10, 15, 20, … jaar instructeurschap.

D De instructeurs dienen nog steeds lid te zijn van NELOS.

D De instructeurs dienen aanwezig te zijn op de AV van de Commissie Sportduiken NELOS.

Maar liefst 167 NELOS-instructeurs mochten langskomen voor een medaille als teken van respect voor hun werk en hun inzet als NELOS-instructeur.

Een 100-tal instructeurs kwam effectief langs om hun medaille in ontvangst te nemen.

De absolute toppers hierbij waren Hugo Aerts, die 55 jaar Instructeurs is, maar ook Paul Commerman, Paul De Weerdt, Patrick Hendriks, Tiny Heremans, Joseph Hooyberghs en John Remue (erevoorzitter Commissie Sportduiken), die reeds 50 jaar instructeur zijn. Van harte bedankt voor al die jaren toegewijd opleiden van NELOS-duikers. Paul Commerman, Patrick Hendriks, Tiny

Heremans en John Remue waren persoonlijk aanwezig om hun medaille in ontvangst te nemen.

De Academische Zitting ging van start met de speech over de ethiek van de instructeur en daarna werden de 33 nieuwe 1*Instructeurs (zie apart kadertje) door Inge Dekort één voor één naar voor geroepen om hun titel, stempel en CMAS-kaartje in ontvangst te nemen, maar dit niet zonder eerst de deontologische code van NELOS formeel te

Eén van de vele jubilarissen die hun medaille kwamen halen.

Foto's (12): Ivo Madder.

Wie op tijd kwam, kon vooraf zijn titelhernieuwing laten registreren in zijn duikboekje. Ook kon de clubvertegenwoordiger de CMAS-kaartjes afhalen.

De NELOS-boetiek was aanwezig.

Het YDS-team maakte de hapjes klaar ...

ondertekenen.

Van de nieuwe 1*Instructeurs zijn er twee die tevens de titel van Jeugdduikinstructeur behaalden: Alain Van Den Heuvel en Bart Vanwesemael.

De Algemene Vergadering eindigde rond

Het YDS-team bracht de hapjes rond tijdens de receptie.

16.30 uur. Dat was het tijdstip waarop het glas der vriendschap kon worden gedronken en de netwerking met de collega's kon beginnen.

Traditioneel rondde een schitterende receptie, verzorgd door Yellow Diving School, het

Uitdelen van de medailles aan de jubilarissen.

"Nu is het niet meer: wat kan NELOS voor jou doen, maar wel wat kan jij voor NELOS doen", zei Sven tijdens zijn speech.

Elke nieuwe 1*I moest eerst de deontologische code van NELOS ondertekenen.

feest helemaal af! 

SVEN VANDEKERCKHOVE, VOORZITTER BUREAU SPORTDUIKEN

Aandachtig luisteren naar de speech over de deontologie van de NELOS-instructeur.

Sven deelde het CMAS-kaartje 1*Instructeur uit aan de kersverse 1*Instructeurs.

De

René deelde de instructeursstempels uit.

Vanaf 16.30 uur kon de receptie van start gaan.

catering werd verzorgd door Yellow Diving School (YDS).

Van Glenn kregen ze een badge om op hun kledij te naaien.

De 33 nieuwe 1*Instructeurs van 2026

• Jonathan Casselman (Belgium Diving)

• Bart Clymans (Discovery Diving)

• Jonathan Cottenier (Kgcs Manta)

• Fabian Dammekens (Odyssee)

• Brecht De Causmaecker (Sepia)

• Timothy De Jonge (Thalassa)

• Axel Dekeyser (The SeaMasters)

• Frederik Deroose (Gentse Dolfijnen)

• Niko Dierickx (Odyssee)

• Tine Dujardin (West Vlaamse Duikers Vzw)

• Joannes Foucart (Kgcs Manta)

• Jan Josephy (De Waterman)

• Peter Kums (Poseidon)

• David Meiresonne (Barracuda)

• Jens Pollet (Belgium Diving)

• Veronique Proot (Atlantis Lier)

• Maxime Schaek (Nereus)

• Pieter-Jan Serroen (Mantis Divers Club)

• Maarten Soons (Orca Bree)

• Wim Uytterhoeven (Seaquest)

• Piet Van Buren (Stingrays)

• Alain Van Den Heuvel (Lagoondivers)

• Mario Van Der Linden (Lagoondivers)

• Jeroen Van Gestel (Barracuda)

• Johan Van Muylder (Adventure Diving)

• Marika Van Oevelen (Gentse Dolfijnen)

• Bram Van Renterghem (Mantis Divers Club)

• Tine Vandenhoven (Nereus)

• Niels Vandevyvere (Nereus)

• Bart Vanwesemael (Gobius)

• Bram Vercamer (C.V.D.)

• Shane Verstrepen (Gobius)

• Michael Vleugels (Calypso Team)

De foto's van de Academische Zitting 2026 staan op onze NELOS-flickrpagina: www.flickr.com/photos/nelos-vzw/albums

Foto: Ivo Madder.

De jubilarissen van 2026

10 jaar NELOS-instructeur (sinds 2016) – 24 jubilarissen

1. Bart Baert

2. Danny Bracke

3. Jeroen Brioen

4. Aagje Bruch

5. Jan Bruneel

6. Dagmar De Jong

7. Nicolas De Smyter

8. Bert Deprez

9. Geert d'Haemer

10. Kathy Dilny

11. Koen Goedemé

12. Davy Hens

13. Philip Moonen

14. Bart Morent

15. Jurgen Peere

16. Peter Rappé

17. Rob Scheers

18. Carlo Van der Ouweraa

19. Bart Van Gompel

20. Walter Van Nieuwenhove

21. Paul Van Scherpenzeel

22. Peter Vanderhaegen

23. Dirk Verpoest

24. Tim Weckx

15 jaar NELOS-instructeur (sinds 2011) – 29 jubilarissen

1. Luc Arnauts

2. Annette (Beatrice) Bettac

3. Jan Clincke

4. Rein Crombez

5. Iwan Dauginet

6. Raphaël De Boel

7. Michel De Brouwer

8. Piet De Maertelaere

9. Prudent De Milliano

10. Jirka Degol

11. Dries Devoght

12. Eric Gillis

13. Geert Hauspie

14. Ann Hermans

15. Filip Kenis

16. Luc Lambrechts

17. Natasja Lippens

18. Katuska Malbrancke

19. Johnny Ooms

20. Wim Peeters

21. Frederik Rausenberger

22. Freddy Reygel

23. Christophe Sohy

24. Koen Swinnen

25. Guido Van Looy

26. Natasja Vandeperre

27. Philippe Vanderheeren

28. Patrick Vantomme

29. Peter Vernaeve

20 jaar NELOS-instructeur (sinds 2006) – 38 jubilarissen

1. Jelle America

2. Erwin Breyne

3. Luc Ceunen

4. Luc Cools

5. Gert Cosemans

6. Frank De Boever

7. Daniel De Greef

8. Rudy De Leeuw

9. Jos De Winne

10. Denis Demeester

11. Anne Eulaerts

12. Noël Eyckens

13. Guy Horions

14. Bart Lofgren

15. Piet Merckaert

16. Didier Monbailliu

17. Inge Nijs

18. Wim Quintelier

19. Luc Rooman

20. John Truyers

21. Frederik Van Alboom

22. Pascal Van de Viere

23. Chris Van den Steen

24. Koen Van der Steen

25. Eddy Van Eycken

26. Stijn Van Itterbeeck

27. Stefaan Van Meel

28. Ludo Van Mierlo

29. Chris Van Migro

30. Kris Van Slagmolen

31. Bjorn Van Tomme

32. Ronny Vanhaelewyn

33. André Vanhecke

34. Mireille Verboven

35. Dirk Vermeir

36. Tony Vermeulen

37. Jacques Verspecht

38. Didier Wagemans

25 jaar NELOS-instructeur (sinds 2001) – 33 jubilarissen

1. Patrick Borremans

2. Emiel Caers

3. Guido Celis

4. Philippe Claes

5. Joachim Cools

6. Jean-Marie Daniels

7. Wim De Craene

8. Jozef De Knaep

9. Luc De Rechter

10. Marc Geenen

11. Dominique Gielen

12. Peter Grade

13. Ronny Guldentops

14. Melchior Gys

15. Andrée Heyrman

16. Patrick Lamproye

17. Erik Lodewyckx

18. Mike Melis

19. Nick Ombecq

20. Wim Rubben

21. Jozef Schildermans

22. Serena Steenmans

23. Roger Strackx

24. Kristof Temmerman

25. Johan Trenson

26. Peter Vaes

27. Patrick Valkenborghs

28. Patricia Van de Vyver

29. Koen Van Dyck

30. Mario Verhaeghe

31. Ludwig Verhasselt

32. Rudy Warmoeskerken

33. Michael Wolf

30 jaar NELOS-instructeur (sinds 1996) – 18 jubilarissen

1. Eric Bolle

2. Ronald Ceulemans

3. Daniël De Rycke

4. Rüdiger Degol

5. Alidoor Dellafaille

6. Frank Deryckere

7. Willem Haak

8. Jos Henderix

9. Dirk Heyndrickx

10. Claude Jacobus

11. Kristel Ketels

12. Michèle Masson

13. Danny Moens

14. Steven Mortier

15. Gerda Van de Loock

16. Eric Van den Berg

17. Leon Van Reusel

18. Kris Vivijs

35 jaar NELOS-instructeur (sinds 1991) – 8 jubilarissen

Deze lichting NELOS 1*Instructeurs was de 'Historische eerste lichting' nadat het NELOS-Duikonderricht autonoom was geworden, zo getuigde Hippocampus 133 van juni 1991.

1. Arnold Clinckemaillie

2. Marc De Corte

3. Alain De Lombaert

4. Eric Deckers

5. Daniel Devriese

6. Djos Dury

7. Didier Losfeld

8. Patrick Rosmeulen

40 jaar NELOS-instructeur (sinds 1986) – 3 jubilarissen

1. Guido Geboers

2. Wilfried Visser

3. François Vissers

45 jaar NELOS-instructeur (sinds 1981) – 3 jubilarissen

1. Lucien (Luc) Beets

2. Eric Hulpiau

3. Jos Vanmarsenille

50 jaar NELOS-instructeur (sinds 1976) – 6 jubilarissen

1. Paul Commerman

2. Paul De Weerdt

3. Patrick Hendriks

4. Tiny Heremans

5. Joseph Hooyberghs

6. John Remue

55 jaar NELOS-instructeur (sinds 1971) – 1 jubilaris

1. Hugo Aerts

Hugo geraakte helaas niet in Geel, maar de medaille werd later aan hem bezorgd.

Hugo Aerts.

3 Hugo heeft het duiken ontdekt op vakantie in Madeira.

3 In 1965 opleiding begonnen bij COWOL.

3 Werd in 1971 instructeur.

3 1972: samen met enkele andere Lummenaren LDL gesticht onder de vleugels van COWOL.

3 Werd in 1974 Federaal Monitor (nu 2*I).

3 25 jaar voorzitter geweest van LDL.

50 jaar NELOS-instructeur. Vlnr: Paul Commerman, Paul De Weerdt (niet aanwezig), Patrick Hendriks, Tiny Heremans, Joseph Hooyberghs (niet aanwezig), John Remue en Sven Vandekerckhove (voorzitter Bureau Sportduiken).

Foto: Ivo Madder.

Foto: Bert Verboven.

Bondsnieuws

Subcommissie Hulpverlening en Geneeskundige Commissie

Voorjaarsexamen Duiker-Hulpverlener was een groot succes

"Primeur voor Zelzate: Vlaams examen Duiker- Hulpverlener strijkt neer met 80 kandidaten", kopte het Nieuwsblad op 5 mei 2026, in de week voor het examen. Het waren er nog iets meer. Uiteindelijk vonden 99 kandidaten de weg naar basisschool Sint-Laureins, waar op 9 mei 2026 het examen Duiker-Hulpverlener plaatsvond.

Dat het een recordeditie zou worden, bleek al tijdens de cursussen bij WEVOS en OVOS begin dit jaar. Het aantal kandidaten dat de lessenreeks daar volgende lag aanmerkelijk hoger dan de voorbije jaren (zit Diamanten club daar voor iets tussen?).

Terwijl er in het najaar traditioneel meer deelnemers zijn dan in het voorjaar telden we nu dus net geen 100 kandidaten (in Oostende in 2023 waren het er 78, in Wetteren in 2024 86 en vorig jaar in Brugge 65). Met het aantal deelnemers steeg ook het slaagpercentage, dat met 89% hoger lag dan het gemiddelde van 76% van de voorbije jaren. Dat is een trend die we uiteraard willen verderzetten.

Het examen zelf bestaat uit twee delen: een theorie-examen met meerkeuzevragen –waarbij je 60% moet halen om te slagen – en een praktijkexamen, waarin je een scenario voorgeschoteld krijgt. Aan de hand daarvan toon je aan dat je het reanimatiestappenplan kent, dat je correct CPR kan toepassen, dat je de AED kan gebruiken en zuurstof kan toedienen. Slagen is mogelijk voor zowel theorie als praktijk of voor één van beide onderdelen. Tijdens het voorbije examen

Borstcompressies.

de

Aanmelden en registratie.

Controle bewustzijn.

Kan je 1-1-2 bellen ...

Foto's (8): Sven Vandekerckhove.

Controle ademhaling.

Beademen.

Aanbrengen van

elektrodes van de AED.

registreerden we voor elk onderdeel amper vijf kandidaten 'in opleiding'. Zij kunnen dat onderdeel hernemen tijdens het volgende examen.

Het najaarsexamen vindt plaats op zaterdag 14 november 2026 in Antwerpen. De voorbereidende lessen zijn ten zeerste aan te raden en kan je volgen vanaf september bij AVOS, BRAVOS en LIMOS. De exacte data vind je terug op de website van de respectievelijke (V)OS.

zonder, die mee hun schouders onder deze organisatie staken en zorgden voor een locatie, voor eten en drinken en voor heel wat praktische ondersteuning. Bassischool Sint-Laureins tot slot verdient een woord van dank voor het gratis ter beschikking stellen van de locatie.

PAUL THIELEMANS, NAMENS DE SUBCOMMISSIE HULPVERLENING Zuurstof toedienen.

Uit naam van zowel de Subcommissie Hulpverlening als de Geneeskundige Commissie bedank ik OVOS en het team van de Zelzaatse Duikschool, Sigrid De Ridder in het bij-

De 86 nieuwe Duiker-Hulpverleners

• Jan Baillien (Koraalduikers)

• Maggy Bellemans (Stingrays)

• Bart Boens (Poperingse Duikersclub)

• Tina Bogaert (Zelzaatse Duikschool)

• Andy Bonne (Zelzaatse Duikschool)

• Jeroen Brugge (Annorax)

• Joren Buytaert (Temse Duikers)

• Chris Buytaert (Temse Duikers)

• Frederik Caers (BCOS)

• Jarne Cardon (Orka)

• Jonas Crombez (Poperingse Duikersclub)

• Delphine Daveloose (KGCS Manta )

• Inske De Bock (Geen NELOS-lid)

• Romana De Bruyne (Zeepaardje ('t))

• Hans De Croix (Maanvis)

• Alex De Deyn (BCOS)

• Michel De Muynck (BCOS)

• Robin De Smet (De Waterman)

• Els Debrock (Rescue & Diving Team)

• Peter Declercq (Coudy's Diving Team )

• Siebe Defloor (Rescue & Diving Team)

• Rudi Delaere (BCOS)

• David Depoorter (BCOS)

• Maarten Depreeuw (Brugse Diepzeeduikers)

• Renaud Depreeuw (Brugse Diepzeeduikers)

• Saskia Derpoorter (Rescue & Diving Team )

• Amber Dictus (West-Vlaamse Duikers vzw)

• Peter Doms (Aphrodite )

• Patrick Dujardin (West-Vlaamse Duikers vzw)

• Birger Embrechts (Nemo)

• Wiert Gerarts (KGCS Manta )

• Yves Goemaere (Atlantic Diving Club )

• Dymphna Haentjens (Zeepaardje ('t))

• Leila Hoedemakers (Bevers Castors Diving)

• Marc Kiebooms (Aqua Diving )

• Luc Laconte (West-Vlaamse Duikers vzw)

• Gregory Laevens (Koninklijke Duikersclub Kortrijk)

• Matthias Last (Profunda Diving )

• Nathan Lemaire (Koninklijke Duikersclub Kortrijk)

• Ronny Leroy (Samantha)

• Kai Marckx (Profunda Diving )

• Arthur Mendes Machado (Temse Duikers)

• Bruno Messiaen (Nereus)

• Dylan Monserez (Koninklijke Duikersclub Kortrijk)

• Leendert Noreille (Geen NELOS-lid)

• Vibeke Notte (Geen NELOS-lid)

• Robbe Noyez (De Nereïden)

• Bjorn Noyez (Geen NELOS-lid)

• Ulrike Orbie (Poperingse Duikersclub)

• Yuri Osaer (Maanvis)

• Maria Papageorgiou (De Kreeft)

• Bart Paret (Maanvis)

• Doreen Peursum (BCOS)

• Kim Pinoy (Zelzaatse Duikschool)

• Thomas Rouzeré (Coudy's Diving Team )

• Arne Seys (Nautic)

• Sarah Sigin (Geen NELOS-lid)

• Jelle Soens (Koninklijke Duikersclub Kortrijk)

• Eward Somers (KGCS Manta )

• Kristof Spruyt (BCOS)

• Filip Stevens (De Murene )

• Thibo Talloen (Nautic)

• Nele Theunynck (Poperingse Duikersclub)

• Sem Thys (Samantha)

• Kevin Tourlamain (Barracuda)

• Anton Van Cauwenberghe (Geen NELOS-lid)

• Armani Van De Schoot (Bevers Castors Diving)

• Kevin Van De Vyver (De Zeeduivels )

• Bob Van Den Broeck (Triton)

• Herbert Van Der Gucht (Brandweerduikers Waasland)

• Yannick Van Eynde (Gobius)

• Bart Van Hooydonck (Lucky Divers)

• Robin Van Langenhof (Bevers Castors Diving)

• Merel Van Roeyen (Brandweerduikers Waasland)

• Dirk Van Roy (Poseidon)

• Kevin Van Wilder (Orka)

• Joyce Vanbelle (Geen NELOS-lid)

• Jeroen Vandamme (Sepia)

• Levi Vanden Brande (Zeepaardje ('t))

• David Vander Vennet (Gentse universitaire Duikclub)

• Robin Vanderstock (Brugse Diepzeeduikers)

• Inge Verboven (Gentse universitaire Duikclub)

• Sabine Versavel (Nautic)

• Bart Verstraete (Brugse Diepzeeduikers)

• Arne Vlaminck (Brugse Diepzeeduikers)

• Patrick Winkelmans (Maanvis)

Subcommissie Hulpverlening en Geneeskundige Commissie

Vragenset A – Duiker-Hulpverlener 9 mei 2026

Lees aandachtig de vragen en antwoorden. Geef aan welke beweringen juist zijn. Er is steeds minstens één antwoord correct.

1 Welke bewering(en) in verband met een PFO (Patent Foramen Ovale) van het hart is/zijn juist?

a. Een PFO verhoogt de kans op decompressieziekte.

b. Een PFO moet niet routinematig opgespoord worden bij alle beginnende duikers.

c. Paarse grillige verkleuringen van de huid ten gevolge van decompressieziekte komen vaker voor bij duikers met een PFO.

d. 20% tot 30% van de duikers heeft een PFO.

2 Decompressieziekte kan veroorzaakt worden door:

a. stikstofbellen;

b. luchtbellen;

c. CO2-bellen;

d. heliumbellen.

3 Wanneer je buddy uit het water komt na de duik, glijdt hij/zij uit en heeft hevige pijn aan de linker pols. Wat doe je?

a. Je zorgt voor lokale warmte ter hoogte van de pols.

b. Je geeft een pijnstiller.

c. Je probeert zijn/haar duikhandschoen te verwijderen, ook al is dit pijnlijk.

d. Je zorgt voor hoogstand van de pols als je buddy zich daar goed bij voelt.

4 Een zwemmer wordt onderkoeld uit het water gehaald. Als Duiker-Hulpverlener kan je hulp bieden. Wat doe je?

a. Je wikkelt hem helemaal in een isolatiedeken met de gouden zijde aan de buitenkant.

b. Je warmt eerst de handen en de voeten op, want niets is zo vervelend dan ijskoude handen en voeten.

c. Zolang hij bij bewustzijn is, moet je niets bijzonders ondernemen.

d. Je mag hem een warme drank geven wanneer er geen verslikkingsgevaar is.

5 Een longoverdruk kan voorkomen:

a. tijdens apneuoefeningen in het zwembad;

b. tijdens apneuoefeningen in open water;

c. tijdens oefeningen met duikfles in het zwembad;

d. tijdens oefeningen met duikfles in open water.

6 Welke bewering(en) in verband met dieptedronkenschap is/zijn juist?

a. Dieptedronkenschap heeft te maken met het effect van stikstof op de hersenen bij grotere dieptes.

b. Dieptedronkenschap kan je vermijden door veel water te drinken voor de duik.

c. Dieptedronkenschap vereist steeds alarmering van de hulpdiensten.

d. Dieptedronkenschap kan ook bij de ervaren duiker optreden.

7 Een barotrauma van het oor kan optreden als gevolg van:

a. obstructie door een slijmprop ter hoogte van de buis van Eustachius bij verkoudheid;

b. een te spannende duikkap;

c. astma;

d. te laat klaren.

8 Longen en ademhaling. Welke beweringen zijn juist?

a. De dode ruimte omvat de hoeveelheid lucht in de longen en luchtwegen die niet deelneemt aan de gasuitwisseling.

b. Zwemmen met een tuba verhoogt de dode ruimte.

c. Ademen onder water vergt minder inspanning dan boven water door de verhoogde partiële zuurstofdruk (ppO2 ).

d. Het ademhalingscentrum wordt geprikkeld door een stijging van het CO2-gehalte in het bloed.

9 Welke factoren verhogen het risico op een decompressieziekte?

a. Leeftijd.

b. Duiken dieper dan 30 m.

Foto's (6): Sven Vandekerckhove.

c. Meerdaagse duikreizen.

d. Duiken vanop een boot.

10 Immersie longoedeem:

a. treedt typisch op tijdens de daalfase;

b. treedt typisch op tijdens de bodem- of stijgfase;

c. kan nog verergeren eens de duiker de oppervlakte heeft bereikt;

d. kan optreden tot een uur na de duik.

11 Bij een longoverdruk kunnen ook bewustzijnsstoornissen optreden.

a. Dit heeft te maken met luchtbellen die in de bloedcirculatie terechtkomen en naar de hersenen gaan.

b. Dit wijst op een gelijktijdig decompressieongeval.

c. Dit is bijzonder ernstig en vereist dringende actie van de Duiker-Hulpverlener.

d. Dit wijst op een gelijktijdige stikstofnarcose.

12 Buiten adem zijn tijdens een duik (hijgtoestand):

a. heeft te maken met te grote inspanning onder water;

b. kan te wijten zijn aan een minder goede algemene conditie van de duiker;

c. kan leiden tot bewusteloosheid;

d. verbetert door dieper in te ademen.

13 Tijdens het duiken wordt meer urine geproduceerd dan anders. Reden(en) hiervoor kan/kunnen zijn:

a. onderdompeling van het lichaam in het water;

b. silent bubbles ter hoogte van de nieren;

c. veel water drinken voor de duik;

d. effect van verhoogde partiële druk van stikstof (ppN2 ) op de nier.

14 Een duiker wordt aan de kant gebracht en kan niet meer op zijn benen staan. Wat zijn je taken als Duiker-Hulpverlener?

a. De duiker even op adem laten komen.

b. De hulpdiensten activeren.

c. De vitale functies controleren.

d. Zuurstof toedienen.

15 Tijdens de BBQ na de duik krijgt je duikschoolverantwoordelijke een gloeiend kooltje op haar arm. Er ontstaat snel een blaar met omgevende roodheid, kleiner dan een muntstuk van 2 €. Wat doe je?

a. Je stuurt haar onmiddellijk door naar gespecialiseerde hulp, want dit is een derdegraadsbrandwonde.

b. Onmiddellijk koelen met stromend lauw water gedurende 5 minuten.

c. De blaar kan je best toelaten zolang die niet pijnlijk is.

d. Na het koelen, smeer je de wonde in met een zalf voor brandwonden.

16 Onderkoeling (hypothermie). Wat is juist?

a. In koud water gaat sneller warmte verloren dan in koude lucht.

b. Er is veel warmteverlies t.h.v. het hoofd, omdat oppervlakkige bloedvaten zich daar minder goed kunnen samentrekken bij koude.

c. Onderkoeling treedt sneller op bij volwassenen dan bij kinderen.

d. Onderkoeling heeft geen invloed op de spierkracht.

17 Welke ziektetekenen kunnen je doen denken aan een barotrauma van het binnenoor?

a. Bloed dat uit het oor loopt.

b. Draaiduizeligheid (vertigo).

c. Gehoorverlies.

d. Oorsuizen (tinnitus).

18 Behandeling van decompressieziekte. Welke bewering(en) is/zijn juist?

a. Je kan nooit verkeerd doen met het geven van normobare zuurstof.

b. Bij een beperkte voorraad zuurstof geef je beter een hoge dosis zuurstof in korte tijd, dan een lagere dosis gedurende langere tijd.

c. Terug naar halve diepte duiken, is een mogelijk alternatief als je geen zuurstof hebt.

d. Bij gebrek aan zuurstof is het toedienen van nitrox een alternatief.

19 Een duiker komt je na een duik van 45 min met een maximale diepte van 15 m vertellen dat hij/ zij zich bij het opstijgen meer en meer kortademig voelde. Er deden zich geen incidenten voor tijdens de duik. Eens uit het water verdween de kortademigheid snel. Welke bewering(en) is/zijn juist?

a. De meest waarschijnlijke oorzaak is immersie longoedeem.

b. De meest waarschijnlijke oorzaak is een longoverdruk.

c. Deze duiker mag je geen successieve duik laten doen, ook al zijn er nu geen symptomen meer.

d. Deze duiker mag een successieve duik doen, aangezien er geen symptomen meer zijn.

20 Je buddy vertoont onmiddellijk na het bovenkomen pijn bij het ademen en bloederig schuim op de lippen. Wat ga je doen?

a. Je belt de hulpdiensten.

b. Je start beademing bij voorkeur met het pocketmasker.

c. Je plaatst hem/haar in halfzittende houding en geeft 100% normobare zuurstof.

d. Je laat hem/haar snel enkele liters water drinken.

21 Een duiker die met nitrox duikt, wordt bovengebracht nadat hij/zij op diepte plots begon te stuipen. Eens aan de kant is hij/zij goed bewust en zijn er geen andere klachten. Welke bewering(en) is/ zijn juist?

a. Het gaat hoogstwaarschijnlijk om een acute zuurstofvergiftiging.

b. Het gaat hoogstwaarschijnlijk om skip-breathing.

c. Je moet het zuurstofgehalte van de nitroxfles controleren met een zuurstofmeter.

d. Je laat deze duiker geen successieve duik doen.

22 Een duiker doet een duik van 35 min naar 40 m, waarbij alle stops correct zijn uitgevoerd. Na het bovenkomen zijn er aanvankelijk geen klachten, maar na een kwartier wordt de duiker draaierig, heeft hij gehoorverlies met oorsuizen en voelt hij zich extreem vermoeid. Waaraan moet je in de eerste plaats denken?

a. Dieptedronkenschap.

b. Barotrauma van het oor.

c. Longoverdruk.

d. Decompressieziekte.

23 Tijdens een apneu-oefening in het zwembad raakt iemand bewusteloos en wordt hij snel naar de kant gebracht. Na enkele beademingen wordt hij/zij snel terug bewust. Welke bewering(en) is/zijn juist?

a. Dit is waarschijnlijk het gevolg van teveel voorafgaandelijke hyperventilatie.

b. Indien er geen restletsels zijn, mag je die persoon naar huis laten gaan.

c. Je moet altijd de hulpdiensten verwittigen.

d. Zuurstoftoediening is niet nodig.

24 Een duiker komt boven en vermeldt duizelig geweest te zijn tijdens het stijgen. Na de duik zijn er geen problemen meer.

a. Het gaat waarschijnlijk om een alternobaar vertigo.

b. Het gaat waarschijnlijk om een binnenoorbarotrauma.

c. Het gaat waarschijnlijk om een sinusbarotrauma.

d. Je stuurt de duiker onmiddellijk naar een spoedgevallendienst.

25 Voorafgaand aan een duikuitstap met de club moet je als Duiker-Hulpverlener volgende zaken controleren:

a. de EHBO-kit is mee;

b. er is een zuurstoffles mee (2 l op 200 bar is genoeg);

c. er is een zuurstoffles mee (minstens 6 l op 200 bar);

d. er is water mee.

26 Een duiker uit je groep krijgt hevige pijn in de knie na de duik. Wat doe je?

a. De hulpdiensten activeren.

b. Het kniegewricht masseren.

c. De duiker laten drinken.

d. Zuurstof toedienen.

27 Middenoorbarotrauma met trommelvliesscheur. Welke bewering(en) is/zijn juist?

a. Duiken met trommelvliesscheur kan leiden tot infectie van het middenoor.

b. Duiken met een trommelvliesscheur geeft risico op evenwichtsstoornissen.

c. Er is duikverbod tot heling van de scheur, vastgesteld door een arts.

d. Het geheelde trommelvlies is minder sterk dan het oorspronkelijke trommelvlies.

28 Je buddy wordt onder water gestoken door een kubuskwal (behoort tot de neteldieren). Wat doe je boven water?

a. Je spoelt de wonde met zoet water.

b. Je spoelt de wonde met zout water.

c. Je past de “Azijn Behandeling Techniek” toe.

d. Je past de “Heetwater Onderdompeling Techniek” toe.

29 Tijdens een duik naar -18 m gebeurt na 20 min het volgende: bij het bedienen van de inflatieknop van het droogpak blokkeert die en de duiker stijgt ongecontroleerd op. Aan de oppervlakte hoest de duiker en heeft hij pijn op de borst. De meest waarschijnlijke oorzaak is: (één antwoord)

a. een decompressieongeval;

b. een hartinfarct;

c. een longoverdruk;

d. een immersie longoedeem.

30 Verdrinking. Wat is juist?

a. Of water zoet of zout is, speelt geen rol in de overlevingskansen bij een verdrinking.

b. Hydrocutie kan een oorzaak van verdrinking zijn.

c. De beste manier om een slachtoffer te redden is zelf zo snel mogelijk in het water springen.

d. Vooraleer te starten met CPR moet je het slachtoffer eerst op de buik draaien om het water uit de longen te laten lopen.

31 Pijn in het voorhoofd die optreedt bij het dalen kan wijzen op:

a. luchtbellen in de sinussen;

b. decompressieziekte;

c. barotrauma van de voorhoofdssinus;

d. overdruk in het masker.

32 Wat moet je doen wanneer een duiker die een duikongeval heeft gehad, nadien traumatische reacties vertoont?

a. Je vraagt toestemming om het slachtoffer te helpen: je noemt je naam en vraagt of je kunt helpen.

b. Je brengt structuur, je zegt dat het slachtoffer in veilige handen is en dat er hulp onderweg is.

c. Je stelt het slachtoffer op het gemak en je verdoezelt de realiteit. Je zegt dat het allemaal wel meevalt en dat alles weer goed komt.

d. Je beheerst je eigen emoties. Je beantwoordt eventuele agressie niet met agressie. Je probeert je eigen tranen te bedwingen.

Controleren van de juiste antwoorden.

Houd rekening met elkaar op drukke duikplekken

Met het stijgen van de watertemperatuur maken veel duikers zich op voor de eerste duiken van het seizoen, of hebben die inmiddels al achter de rug. Dat betekent dat het de komende periode steeds drukker wordt op populaire duiklocaties, zeker tijdens langere weekenden. Daarom doen we een oproep aan alle duikers: houd rekening met elkaar.

Op zonnige dagen lopen parkeerplaatsen bij duikplekken snel vol. Hoewel er in veel gevallen voldoende parkeerruimte beschikbaar is, nemen de klachten over parkeerdruk toe. Dit heeft vaak te maken met onhandig of verkeerd parkeren. Wagens die te dicht bij de baan staan, openblijvende deuren langs de baanzijde, ophoping van materiaal op de baan of het fietspad, … wordt door de lokale bewoners als hinderlijk ervaren.

Het is maar best dat wij hier aandacht voor blijven houden, want enkele dijktoegangen in de buurt van duikspots zijn intussen al permanent voor wagenverkeer afgesloten. Onder meer voor het vermijden van overlast en voor het behoud van natuurrust, met nu een lange belastende wandelafstand voor duikers tot gevolg (bijvoorbeeld rond de omgeving van Kats, enz.).

Parkeer daarom uitsluitend in de daarvoor bestemde parkeervakken of op aangewezen plekken. Het reserveren of 'claimen' van parkeerplaatsen voor duikbuddy's die nog onderweg zijn, is niet de bedoeling. Het plaatsen van eenvoudige partytenten is op de meeste duikplekken toegestaan, mits dit gebeurt op een manier die anderen niet hindert en deze niet op parkeerplekken worden geplaatst.

Ga je met een grote groep duiken en wil je partytenten plaatsen of een gezellige barbecue organiseren met muziek? Houd er dan rekening mee dat op veel locaties een melding bij de gemeente of terreinbeheerder verplicht is.

In sommige gevallen is zelfs een evenementenvergunning nodig. Voor informatie hierover kun je terecht bij de beheerder van het duikwater, vaak een gemeente of recreatieschap.

Door samen rekening met elkaar te houden, blijft duiken voor iedereen leuk en toegankelijk. 

CMAS Belgium

Belgische Federatie voor Onderwateronderzoek en -Sport vzw

Voorzitter: Marc Lycops

Avenue de la Liberté 158 boite 7 – 1080 Bruxelles

Gsm 0473 81 68 62 – president@lifras.be

Medevoorzitter: Dirk Callaert

Brusselsesteenweg 186 – 9090 Melle Gsm 0477 88 14 68 – voorzitter@nelos.be

Penningmeester: Margaux Montrieux Tel. 015 29 04 86 – secretariaat@nelos.be

Bestuursleden:

Michel Declercq Pladijsstraat 8, 8370 Blankenberge Gsm 0475 56 56 18 – michel.declercq@nelos.be

Frédéric De Deyn Gsm 0476 63 06 13 – frederic.dedeyn@lifras.be

Philippe De Wilde Gsm 0477 57 24 23 – philippe.dewilde@lifras.be

Yvan Barthélemy Gsm 0496 55 30 99 – yvan.barthelemy@lifras.be

Sven Vandekerckhove

Acaciastraat 76 – 9890 Asper Gsm 0476 34 00 64 – duikonderricht@nelos.be

Secretariaat CMAS Belgium: Margaux Montrieux

Jules Broerenstraat 38 – 1070 Anderlecht Tel. 015 29 04 86 – secretariaat@nelos.be

Lifras

Ligue Francophone de Recherches et d'Activités Subaquatiques asbl

Président: Marc Lycops

Avenue de la Liberté 158 boite 7 – 1080 Bruxelles Gsm 0473 81 68 62 – president@lifras.be

Vice-Président: Frédéric De Deyn Gsm 0476 63 06 13 – frederic.dedeyn@lifras.be

Secrétaire Général: Laurie Brodkom Gsm 0472 74 20 37 – secretaire.general@lifras.be

Trésorier: Philippe De Wilde Gsm 0477 57 24 23 – philippe.dewilde@lifras.be

Administrateurs:

Yvan Barthélemy Gsm 0496 55 30 99 – yvan.barthelemy@lifras.be

Vincent Bonmariage Gsm 0494 69 25 21 – vincent.bonmariage@lifras.be

Michaël Iezzi

Gsm 0471 10 87 591 – michael.iezzi@lifras.be

Mélanie Plisnier

Gsm 0474 11 03 07 – melanie.plisnier@lifras.be

Thibaut Vandermeulen

Gsm 0479 45 69 69 – thibaut.vandermeulen@lifras.be

Secrétariat:

Katia Van De Veegaete – katia@lifras.be

Muriel Van Blommen – muriel@lifras.be

Comptabilité: comptabilite@lifras.be

Jules Broerenstraat 38 – 1070 Anderlecht

Tel. 02 521 70 21

DESMOND VAN SANTEN (NOB) & JOHN MAES (NELOS)

Commissie Sportduiken

Kandidaten Zeestages anno 2026

Het parcours voor het behalen van de hoogste titels binnen NELOS en CMAS, namelijk die van 2*Instructeur en 3*Instructeur eindigt traditioneel met het slagen voor de Zeestage, maar zover zijn we nog niet ...

De Zeestages (voor 2*I en 3*I), die dit jaar al voor de 21e keer in Boulouris plaatsvinden, zijn uiteraard niet de enige opleidingsonderdelen voor het behalen van deze titels. Het zijn de sluitstukken en dat betekent dat de deelnemers vóór het inschrijven daarvoor al een heel parcours met positief resultaat hebben afgewerkt.

kandidaten 2*Instructeur

De kandidaten 2*Instructeur worden vanaf het moment dat ze, via DIVES, zijn ingeschreven voor deze opleiding uitgenodigd voor deelnames als observator aan examens 4*Duiker en Assistent-Instructeur, zodat ze al stage kunnen lopen om na het slagen in Boulouris onmiddellijk te kunnen fungeren als volwaardige juryleden tijdens deze examens. Ondertussen dient in april ook nog eventjes een theorie-examen te worden afgelegd. Op dat moment wordt de theoretische kennis van de kandidaten geevalueerd, zodat tijdens de Zeestages kan gefocust worden op de vaardigheden van een 2*Instructeur in zo realistisch mogelijke scenario's. Wie slaagt voor het examen theorie 2*Instructeur kan zich hetzelfde jaar nog inschrijven voor deelname aan de Zeestage (of kan dit desgewenst op een later moment doen). Dit jaar zijn onderstaande 1*Instructeurs geslaagd voor hun theorie 2*I:

• Thomas Annerel (Orka)

• Ronald Appeltants (Aquamigos)

• Cindy Braspenning (Amfibie)

• Davy De Groote (Hydro Lier)

• Tijs De Lameillieure (Blue Lagoon)

• Sigrid De Ridder (Zelzaatse Duikschool)

• Dirk Devyver (Poseidon)

• Paul Focke (Okeanos)

• Saïdja Geirnaert (Brugse Diepzeeduikers)

• Gert Jacobs (Avos Jeugdduikclub Duffel)

• Natasja Lippens (De Kreeft)

• Stephane Maerten (Okeanos)

• Jens Mortier (De Zeester)

• Thomas Ploem (Mantis Divers Club)

• Ron Ronckers (Orca Bree)

• Bruno Van Bastelaere (De Zeeroos)

• Joke Van Den Bosch (De Otters)

• David Van Den Broeck (Aronnax)

• Stijn Van Den Broeck (Amykos)

• Olivier Vanden Nieuwenhuysen (Breevenduikers)

• Ruben Vanveerdeghem (Blue Lagoon)

Zij mogen dus samen met de herkansers van vorig jaar een gooi doen naar het 2*Instructeurschap tijdens de Zeestage 2026. Op het moment dat Hippocampus naar de drukker ging was de inschrijvingsperiode hiervoor nog niet voorbij.

kandidaten 3*Instructeur

Ook de kandidaten 3*Instructeur worden vanaf het moment dat ze, via DIVES, zijn ingeschreven voor deze opleiding uitgenodigd voor deelname aan verschillende NELOS-examens om zich voor te bereiden op hun toekomstige taak. Zij doorlopen daarnaast een parcours vol hindernissen alvorens te kunnen deelnemen aan de Zeestage. De eerste horde is het examen theorie. Het examen theorie bestaat uit vier onderdelen die steeds worden geëvalueerd door minstens 10 3*Instructeurs:

) Deel 1:

• Geneeskunde

• Fauna en flora

) Deel 2: Getijdenwaters

• Oosterschelde: de kandidaat organiseert een duik in de Oosterschelde voor een grote groep duikers, met volledig kennis van zaken en inachtname van de nodige veiligheidsmaatregelen.

• 4. Noordzee: de kandidaat organiseert eveneens een duik, maar nu met een kleine ploeg en op de … Noordzee.

Examen theorie 2*Instructeur - 26 april 2026.

Foto: Nicolas De Smyter.

Roel Van Noten tijdens het examen theorie 3*Instructeur - 10 januari 2026.

Foto:

Ivo Madder.

) Deel 3:

• Zeemanschap: alle aspecten van zeemanschap, zoals navigatie, getijden, zeekaarten, … komen aan bod.

• Organisatie: de kandidaat leidt een duikorganisatie in goede banen met duikers van allerlei pluimage op een duikplaats in de Middellandse zee.

• NELOS: alle reglementering van NELOS en de Commissie Sportduiken komt aan bod.

) Deel 4: Algemeenheden:

• Decompressietechnieken

• Fysica

• Duikmateriaal de

verhandeling

Het tweede onderdeel, namelijk het schrijven en verdedigen van een verhandeling klinkt eenvoudig, maar dat is het allerminst. De kandidaten krijgen na het examen theorie 3*Instructeur een, binnen het sportduiken, op dat moment actueel onderwerp opgelegd door het Bureau Sportduiken.

Daarna hebben de kandidaten 3 maanden tijd om de materie te doorgronden en een verhandeling, bestaande uit een probleemstelling, een analyse, oplossingen, een manier van aanpakken, … uit te schrijven. Vervolgens wordt voor elke kandidaat een zeskoppige jury aangeduid om de verhandeling te beoordelen, alsook om daarna de verdediging te aanhoren en die ook te evalueren.

Zo verzamelden de 3*Instructeurs op dinsdag 12 mei 2026 in Mechelen om de ingediende verhandelingen van onderstaande kandidaten te beoordelen en de verdediging ervan te aanhoren.

3 Kathy Dilny met als onderwerp: Wordt het geen tijd om de opleiding theorie van instructeur te vereenvoudigen?

3 Joost Helsen met als onderwerp: Theorie-opleidingen anno 2026.

3 Sebastien Vanderstappen met als onderwerp: Moet NELOS een opleiding materiaalmeester organiseren?

3 Roel Van Noten met als onderwerp: 'Instructor manual: dead, live or to reanimate'.

Het was een vruchtbare avond, want rond 22.30 uur mocht ik alle vier de kandidaten proclameren als geslaagd.

Samen met hen nemen ook Wim Bollein

en Pieter Wegge (die reeds eerder slaagden voor theorie en verhandeling) deel aan de Zeestage voor 3*Instructeur.

de Zeestage

De Zeestage vindt plaats in oktober, dus voor de resultaten moeten jullie nog even wachten op de volgende Hippocampus. Maar via deze weg wensen we alle kandidaten succes toe en hopelijk mogen we in de volgende Hippocampus alle deelnemers als geslaagd oplijsten … 'Fingers crossed'! 

SVEN VANDEKERCKHOVE

Joost Helsen tijdens de verdediging van zijn verhandeling - 13 mei 2026.

Sven Vandekerckhove mocht de vier kandidaten succesvol proclameren.

Vlnr: Kathy Dilny, Joost Helsen, Roel Van Noten en Sebastien Vanderstappen.

Foto's (4): Nicolas De Smyter.

Vrijwilligers gezocht

Achter elke vlotte verzending, elke geslaagde verkoopactie en elke goed gevulde boetiek schuilt een enthousiast team van helpende handen. Om die werking ook in de toekomst soepel te laten verlopen, zijn we op zoek naar bijkomende vrijwilligers die af en toe willen bijspringen in onze boetiek.

De NELOS-boetiek staat vandaag voor nieuwe uitdagingen. Door de verdere digitalisering en automatisering van het duikonderricht daalt de

verkoop van klassiek, fysiek didactisch materiaal. Dat vraagt om een heroriëntering van onze werking: efficiënter organiseren, nieuwe accenten leggen en creatief meedenken over hoe de boetiek relevant en ondersteunend kan blijven voor onze clubs, instructeurs en leden.

Daarom is extra ondersteuning meer dan welkom. De taken zijn gevarieerd en kunnen bestaan uit het klaarmaken van verzendpakketten, hulp bij massaverzendingen (zoals infomappen of fleeces voor actieve instructeurs), ondersteuning bij verkoopacties (AZ, DHV, …) en het mee beheren en organiseren van het magazijn. Wie dat graag doet, kan bovendien ook meedenken over

nieuwe ideeën en initiatieven voor de boetiek in deze veranderende context. We vragen geen vaste wekelijkse engagementen: het gaat om maximaal enkele uren per week, flexibel en in overleg af te spreken. In ruil vergoeden we je kilometers en maak je deel uit van een fijne, betrokken werking waar je inzet écht het verschil maakt.

Heb je zin om mee je schouders onder de boetiek te zetten en samen na te denken over de toekomst ervan? Neem dan contact op via boetiek@nelos.be

RIK OLIEVIER

Advertentie

De Nederlandstalige Liga voor Onderwateronderzoek en ­Sport vzw (NELOS) is lid van de Koninklijke Belgische Federatie voor Onderwateronderzoek en ­Sport vzw (CMAS Belgium), stichtend lid van de Wereldbond voor Onderwateractiviteiten (CMAS), erkend door Sport Vlaanderen en EUF­ gecertificeerd.

NELOS-Bestuur

Voorzitter & public relations: Dirk Callaert 0477 88 14 68 – voorzitter@nelos.be

Vicevoorzitter: Sven Vandekerckhove 0476 34 00 64 – sven.vandekerckhove@nelos.be

Penningmeester: Lutgart Stals 0492 23 07 06 – lutgart.stals@nelos.be

Boetiekverantwoordelijke: Rik Olievier 0475 64 31 71 – boetiek@nelos.be

Bestuurslid: Michel Declercq 0475 56 56 18 – michel.declercq@nelos.be

Bestuurslid: Nicolas De Smyter nicolas.desmyter@nelos.be

Bestuurslid: Franklin Forrez 0492 25 12 33 – franklin.forrez@nelos.be

Bestuurslid: Ivo Hubert 0475 49 87 24 – ivo.hubert@nelos.be

Bestuurslid: Ivo Madder 0475 73 32 01 – ivo.madder@nelos.be

Secretariaat, ombudsman & API

Duikershuis – Margaux Montrieux Brusselsesteenweg 313 ­315 – 2800 Mechelen Tel. 015 29 04 86 – secretariaat@nelos.be www.nelos.be/secretariaat

Ombudsman: Eric Sels 0475 36 88 23 – ombudsman@nelos.be

Aanspreekpunt integriteit: Eric Sels 0475 36 88 23 – api@nelos.be

Solidariteitsfonds

Beheerder solidariteitsfonds: Lutgart Stals solidariteitsfonds@nelos.be

Ongevalsaangiften-administratie

Arena NV: tel. 02 512 03 04 – www.arena ­ nv.be arena@arena ­ nv.be (contactpersoon Inge Ghijsels) Dodelijk ongeval: binnen de 2 dagen ongevalsaangifte (maak een kopie voor jezelf) naar het NELOS ­secretariaat verzenden. Zo snel mogelijk erna een verslag over de omstandigheden van het ongeval, vergezeld van een medisch attest over de doodsoorzaak. Arena NV mag ook op de hoogte gebracht worden.

Andere ongevallen: binnen de 15 dagen ongevalsaangifte naar het NELOS ­secretariaat verzenden, vergezeld van de geneeskundige getuigschriften (maak een kopie voor jezelf). Attesten moeten door de dokter worden afgeleverd binnen de 3 dagen na het ongeval!

NELOS mental coach van wacht: 015 79 34 34

NELOS-noodnummer: 015 20 61 58

Hulpdiensten / herdrukkamers

ALGEMEEN ALARMNUMMER Tel. 112

Universitair ziekenhuis Antwerpen Tel. 03 821 30 55 (24/24 uur)

Militair Hospitaal Koningin Astrid Centrum voor hyperbare zuurstoftherapie Bruynstraat 1, 1120 Neder­ over­ Heembeek (afrit 6 op de ring rond Brussel), Tel. 0800 12382

Medisch Centrum Hyperbare Zuurstoftherapie 's­ Gravenpolderseweg 114, Goes, Nederland Tel. +31 113 23 42 90 (24/24 uur)

Commissies

Commissie Sportduiken

Voorzitter en verantwoordelijke veilig sporten: Sven Vandekerckhove 0476 34 00 64 – voorzitter.sportduiken@nelos.be

Verantwoordelijke der brevetten: René Van Leeuwen 0475 65 53 55 – rene.vanleeuwen@nelos.be

Ereraad: Tony Devolder 0478 45 51 42 – voorzitter.ereraad@nelos.be

Subcommissie Jeugdduiken: Franklin Forrez 0492 25 12 33 – voorzitter.jeugdduiken@nelos.be

Subcommissie Technisch Duiken: Reinaert Crombez 0477 95 17 64 – voorzitter.std@nelos.be

Subcommissie Duikers met een Handicap: Dirk Damen 0475 44 83 14 – voorzitter.dmh@nelos.be

Subcommissie Hulpverlening: Paul Thielemans 0486 32 92 23 – voorzitter.hulpverlening@nelos.be

Brevettencomité: Bruno Vanderbeken 0476 32 32 08 – voorzitter.brevettencomite@nelos.be

Comité Duikinnovatie: Lars Putteneers 0474 09 37 86 – voorzitter.duikinnovatie@nelos.be

Comité Didactiek: Hendrik De soete 0477 66 61 82 – voorzitter.edit@nelos.be

Veiligheidscomité: Jan Lynen 0476 46 08 37 – voorzitter.veiligheidscomite@nelos.be

Commissie Vrijduiken

Voorzitter: Francesco Bruyland 0476 55 06 23 – voorzitter.vrijduiken@nelos.be Commissie Vinzwemmen

Voorzitter: Free Duerinckx 0486 12 89 63 – free.duerinckx@nelos.be

Commissie Onderwaterhockey

Voorzitter: Niels Balens niels.balens@nelos.be

Geneeskundige Commissie

Voorzitter, dopingpreventieverantwoordelijke en contactpersoon medisch verantwoord sporten: Sofie Van de Velde - Van de Ginste – 0472 79 79 94 voorzitter.duikgeneeskunde@nelos.be Duiksportgerelateerde medische vragen stel je via: medischevragen@nelos.be

Commissie Mental Coaching

Voorzitter: Elfrie van Poppelen 0497 44 60 03 – mental.coaching@nelos.be

Mental coach van wacht: 015 79 34 34

Audiovisuele Commissie (NELOSAC)

Voorzitter NELOSAC: Marc Vermeiren 0472 27 96 67 – voorzitter.audiovisueel@nelos.be

Voorzitter Subcommissie Foto: Werner Graf 0468 16 93 51 – owf@nelos.be

Voorzitter Subcommissie Video: Erik De Groef 0478 25 09 21 – owv@nelos.be

Wetenschappelijke Commissie

Voorzitter Subcommissie Biologie: Tiny Heremans Tel. 016 22 56 98 – voorzitter.biologie@nelos.be

Commissie Marketing & Communicatie

Voorzitter: Natalie Decrock 0485 17 86 79 – MarCom@nelos.be

Commissie Redactieteam Hippocampus

Voorzitter/hoofdredacteur: Ivo Madder 0475 73 32 01 – voorzitter.redactieteam@nelos.be

Juridische Commissie

Voorzitter: René Van Leeuwen 0475 65 53 55 – rene.vanleeuwen@nelos.be

informatieblad van NELOS vzw

Hoofdredacteur: Ivo Madder

De Bisthovenlei 46 – 2100 Deurne (Antwerpen) 0475 73 32 01 redactie@nelos.be

Verantwoordelijke uitgever: NELOS vzw – Dirk Callaert

Brusselsesteenweg 313 ­315 – 2800 Mechelen dirk.callaert@nelos.be

Redactieteam: Luc Beets, Wim Bollein, Natalie Decrock , Jan Dieu, Melanie Gevaert , Ivo Madder, Patrick Swinnen , Marijke Van Cauwenberghe , Ingrid Van Ceulebroeck , Patrick Van Hoeserlande, Stef Van Uffel

Vormgeving: Jan Dieu, Ivo Madder, Marijke Van Cauwenberghe

Publiciteit: NELOS vzw – Inge Dekort

Brusselsesteenweg 313 ­315 – 2800 Mechelen

Tel. 015 29 04 86 – publiciteit@nelos.be

Drukkerij: Moderna Printing

Schoebroekstraat 50 – 3583 Paal ­ Beringen www.moderna.be

Hippocampus verschijnt 5 maal per jaar: februari, april, juni, september en december. Oplage: meer dan 10.000 exemplaren. ISSN-nummer: 1782-8414.

Gedrukt op:

Deadlines artikels Hippocampus

Editie januari/februari: vóór 5 december

Editie maart/april: vóór 5 februari

Editie mei/juni: vóór 5 april

Editie september/oktober vóór 15 juni

Editie november/december: vóór 5 oktober

Advertentietarieven

'MediaPack' vragen via: publiciteit@nelos.be

Hippocampus kan je downloaden in pdf­ formaat via www.nelos.be en klik daar bovenaan op 'Documenten' en daarna naar 'Hippo ­archief'.

Hippocampus doorbladeren op Issuu via: https://issuu.com/ivomadder

De redactie en de uitgever zijn niet verantwoordelijk voor de inhoud van de geplaatste advertenties. Ongevraagd toegestuurde redactionele teksten en/of foto's worden niet teruggestuurd. De artikels ter publicatie in de Hippocampus moeten binnen zijn bij de redactie minstens 45 dagen vóór de maand van verschijning.

Overeenkomstig de Europese privacywetgeving (GDPR – General Data Protection Regulation – of ook genoemd Algemene Verordening Gegevensbescherming – AVG), die op 25 mei 2018 volledig van kracht werd in iedere lidstaat van de EU, melden wij dat je persoonsgegevens worden bijgehouden in een bestand. Wij verbinden ons ertoe deze gegevens enkel te gebruiken voor de verzending van ons tijdschrift en de administratie van de liga overeenkomstig het doel van onze organisatie. Je hebt inzageen correctierecht.

Niets van deze uitgave mag overgenomen worden zonder schriftelijke toestemming van de verantwoordelijke uitgever.

Adresveranderingen enkel via het secretariaat van je duikclub waar je als 1e lid ingeschreven bent.

Lid van:

www.facebook.com/NELOSvzw www.facebook.com/hippocampusredactie

Lopende agenda

Juni 2026

06 - 15 OBK 2026 - 1e wedstrijdperiode

Open Belgisch Kampioenschap onderwaterfotografie en ­videografie

Meer info: comp@nelos.be

07 Themaduik Wetenschappelijke Commissie

Klein Stelle, Wemeldinge

Augustus 2026

01 - 16 OBK 2026 - 2e wedstrijdperiode

Open Belgisch Kampioenschap onderwaterfotografie en ­videografie

Meer info: comp@nelos.be

23 Nationale Jeugdduikdag NELOS 2026

Het Koepeltje, Inlaag, 4322 NK Scharendijke, Nederland – 09.00 ­ 17.00 u – inschrijven via DIVES

28 Limiet inschrijvingen Opleiding 1*I

31 Bijscholing Fauna & Flora – regio AVOS

Sportcomplex Mariënborgh, Doornstraat 65b, Edegem – 20.00 ­ 22.00 u

September 2026

02 Bijscholing fauna & flora – BRAVOS

Park van Relst, Aarschotsebaan 128, Kampenhout – 20.00 ­ 22.00 u

03 Technisch duiken: start opleiding ERD

VITA Den Uyt, Rode ­ Kruislaan 18, Mol 19.30 ­ 22.30 u

03 Bijscholing fauna & flora – WEVOS

OC De Ballon, Manveldstraat 9

06 AV College der 3*Instructeurs

Duikershuis, Brusselsesteenweg 313 ­315, Mechelen – 09.00 ­ 13.00 u

06 Pre-Boulouris

Duikershuis, Brusselsesteenweg 313 ­315, Mechelen – 13.30 ­ 15.30 u

08 Introductie Initiator Duiken

De kandidaten voor de opleiding AI/initiator ontvangen een link voor een Teamsmeeting

17 Bijscholing fauna & flora – OVOS Clubhuis Gentse Dolfijnen, Robert Rinskopflaan, Gent – 20.00 ­ 22.00 u

19 Themaduik Wetenschappelijke Commissie

Onderwerp: 'Duiken in kleur: geologie onder water'

Gastspreker: Katia Callewaert

Steengroeve de Barges – 13.00 ­ 17.00 u (incl. duik)

27 - 01 Zeestages 2*I en 3*I

Zuid ­ Frankrijk ­ Boulouris ­ Saint­ Raphaël

Oktober 2026

05 - 12 CMAS WK onderwaterfotografie en -videografie 2026

10 'Spelen met licht' in de Barges

Inschrijven via DIVES

11 Opleiding AI/Initiator – S2C Duikershuis, Brusselsesteenweg 313 ­315, Mechelen – 8.00 ­ 18.00 u

12 Bijscholing Duiker-Hulpverlener – BRAVOS

Park Van Relst, Aarschotsebaan 128, Kampenhout – 20.00 ­ 22.00 u

12 Webinar bijscholing VSF: sponsoring 19.30 ­ 22.00 u – inschrijven via DIVES

12 Bijscholing Duiker-Hulpverlener – BRAVOS Park van Relst, Aarschotsebaan 128, Kampenhout – 20.00 ­ 22.00 u

13 Bijscholing 'Rol van contactpersoon Mental Coaching Team in de club – OVOS Sportlaan 4a, Lokeren – 20.00 ­ 22.00 u

14 Bijscholing fauna & flora – LIMOS GC Oosterhof, Dr. Vanhoeydonckstraat 56, Lummen – 20.00 ­ 22.00 u

21 Bijscholing 'Rol van contactpersoon Mental Coaching Team in de club – WEVOS

Beukenhofstraat 44, Vichte – 20.00 ­ 22.00 u

21 Regionale Ronde Tafels – AVOS

Sportcomplex Mariënborgh, Doornstraat 65b, Edegem – 20.00 ­ 22.00 u

25 Opleiding AI/Initiator – M3 Duikershuis, Brusselsesteenweg 313 ­315, Mechelen – 8.00 ­ 16.30 u

26 Bijscholing Duiker-Hulpverlener – OVOS Clubhuis Gentse Dolfijnen, Robert Rinskopflaan, Gent – 20.00 ­ 22.00 u

November 2026

02 Limiet inschrijvingen 3*I

03 Bijscholing Duiker-Hulpverlener – LIMOS

GC Oosterhof, Dr. Vanderhoeydonckstraat 56, Lummen – 20.00 ­ 22.00 u

05 Regionale Ronde Tafels – LIMOS

GC Oosterhof, Vanderhoeydonckstraat 56, Lummen – 20.00 ­ 22.00 u

08 Examen Theorie 1*I

’t Verloren Hofke, H. Theresialaan 79, Dilbeek 9.00 ­ 12.30 u

08 Post Boulouris 2*I en 3*I

’t Verloren Hofke, H. Theresialaan 79, Dilbeek 13.00 ­ 17.00 u

12 Regionale Ronde Tafels – BRAVOS Park van Relst, Aarschotsebaan 128, Kampenhout – 20.00 ­ 22.00 u

14 Examen Duiker-Hulpverlener De Stemstroom, Kempisch ­ dok­Westkaai 61, Antwerpen – 09.00 ­ 13.00 u

15 Examen AI/Initiator – S2C + M3

Duikershuis, Brusselsesteenweg 313 ­315, Mechelen – 9.00 ­ 13.00 u

16 Bijscholing Duiker-Hulpverlener – WEVOS Clubhuis Stingrays, Beukenhofstraat 44, Vichte – 20.00 ­ 22.00 u

17 Regionale Ronde Tafels – WEVOS Brugs Duikershuis, Doornstraat 112, Brugge 20.00 ­ 22.00 u

18 Herxamen Theorie 1*I

Duikershuis, Brusselsesteenweg 313 ­315, Mechelen – 19.00 ­ 22.00 u

21 Opleiding Begeleider Jeugdduiken Duikershuis, Brusselsesteenweg 313 ­315, Mechelen – 09.00 ­ 17.00 u

21 Opleiding Instructeur-Evaluator

Jeugdduiken – lesdag 1

Duikershuis, Brusselsesteenweg 313 ­315 Mechelen – 09.00 ­ 17.00 u – inschrijven via DIVES

21 Opleiding Begeleider Jeugdduiken

Open Water – lesdag 1 Duikershuis, Brusselsesteenweg 313 ­315, Mechelen – 09.00 ­ 17.00 u – inschrijven via DIVES

22 Examen Zwembad 1*I

Zwembad Strop, Stropstraat 31, Gent 14.00 ­ 18.00 u

22 Vergadering Afspraken Eindexamen Didactiek

Zwembad Strop, Stropstraat 31, Gent 17.00 ­ 18.00 u

23 Examen AI/Initiator – S2C + M3 herkansing Duikershuis, Brusselsesteenweg 313 ­315, Mechelen – 19.00 ­ 21.00 u

25 Bijscholing Duiker-Hulpverlener – AVOS Sportcomplex Mariënborgh Doornstraat 65b Edegem – 20.00 ­ 22.00 u

25 Regionale Ronde Tafels – 0VOS

Clubhuis Gentse Dolfijnene, Robert Rinskopflaan, 9050 Gent – 20.00 ­ 22.00 u

28 Opleiding Begeleider Jeugdduiken

Open Water – lesdag 2

Duikershuis, Brusselsesteenweg 313 ­315, Mechelen – 09.00 ­ 17.00 u – inschrijven via DIVES

28 Opleiding Instructeur-Evaluator

Jeugdduiken – lesdag 2 Duikershuis, Brusselsesteenweg 313 ­315 Mechelen – 09.00 ­ 17.00 u – inschrijven via DIVES

December 2026

01 Bijscholing tools voor instructeurs – LIMOS GC Oosterhof, Vanderhoeydonckstraat 56, Lummen 20.00 ­ 22.00 u

05 - 06 Dive-Expo

Meer info: www.dive ­ expo.be

06 Proclamatie OBK 2026

Antwerp Expo, Jan Van Rijswijcklaan 191, Antwerpen 13.00 ­ 17.00 u

Meer info: comp@nelos.be

08 Bijscholing tools voor instructeurs – AVOS Sportcomplex Mariënborgh

Doornstraat 65b Edegem – 20.00 ­ 22.00 u

14 Bijscholing tools voor instructeurs – AVOS Park Van Relst, Aarschotsebaan 128, Kampenhout – 20.00 ­ 22.00 u

16 Meeting regionale voorzitter en duikverantwoordelijken met Bureau en Bestuur Duikershuis, Brusselsesteenweg 313 ­315, Mechelen – 19.00 ­ 22.00 u

Raadpleeg de uitgebreide lopende agenda in DIVES voor meer info.

Opgelet! Voor bepaalde activiteiten, zoals bijscholingen en examens georganiseerd door NELOS, moet je op voorhand inschrijven via de 'Evenementen' op dives.nelos.be. Items voor de NELOS-agenda kan je melden aan Ivo Madder (redactie@nelos.be) of aan het NELOS-secretariaat (secretariaat@nelos.be).

NAUTIC NIEUW

SUUNTO

699,- Prijs

` De heldere AMOLED-display met hoog contrast biedt uitstekende leesbaarheid onder alle omstandigheden, terwijl de compacte, lekvrije constructie en handschoenvriendelijke knoppen zorgen voor comfort en vertrouwen tijdens elke duik.

` Superieure oplaadbare batterijduur: tot 120 uur duiktijd op één lading, betrouwbaar zelfs tijdens de langste trips.

` Suunto Nautic groeit met jou mee. Van beginnende tot technische duikers: het apparaat past zich aan jouw behoeften aan met ondersteuning voor single- en multigas, sidemount-compatibiliteit, kompas, draadloze tankdruk en aanpasbare alarmen en schermen.

` Outdoor-tools: GPS, offline kaarten, getijden, weer, zonsopkomst/zonsondergang en een ingebouwde zaklamp — voor meer veiligheid en gemak boven én onder water.

` Draadloze tankdrukmeting geeft realtime gaswaarden en gasverbruik weer. Ondersteuning voor twee zenders maakt het voor sidemount-duikers eenvoudig om beide tanks te volgen, terwijl duidelijke kleurgecodeerde visuals direct inzicht bieden tijdens de duik.

` Suunto App-integratie: van routetracking tot gedetailleerde duiklogs met buddy, uitrusting en omstandigheden — voor een rijkere ervaring na elke duik.