Ivormatie magazine (Aug 2022-NL)

CHALLENGE ACCEPTED! Ivormatie magazine - Augustus 2022

2

Voor Iv zijn dat allereerst technische vragen: hoe komen we duurzaam aan onze energie? Hoe kunnen we materialen beter hergebruiken? Hoe reduceren we de uitstoot van de industrie?

Vraagstukken waar nieuwe oplossingen voor bedacht moeten worden. Dit zijn de uitdagingen waar we bij Iv-Groep van houden en waar we ons volledig op kunnen storten: nieuwe technieken waarmee we een positieve bijdrage kunnen leveren aan de wereld om ons heen. Hoe complexer de uitdaging, des te meer wij onze passie voor techniek kunnen laten zien.

De uitdaging zit hem nu niet alleen in de techniek. Een belangrijke vraag is ook: hoe gaan we het georganiseerd krijgen?

De hoeveelheid werk die er verzet moet worden is enorm, terwijl er een groot tekort aan professionals is om het werk uit te voeren; techneuten, installateurs, lassers etc. En door de oorlog in Oekraïne wil de overheid haar plannen alleen maar versnellen.

Het is weer tijd voor een nieuwe Ivormatie, dit keer met het thema ‘Challenge Accepted’.

Een passend thema voor de tijd waarin we leven. We staan namelijk voor een grote uitdaging: klimaatverandering. Er is een klimaatakkoord opgesteld met doelen om de opwarming van de aarde te beperken. En er is werk aan de winkel als we die doelen willen halen. En om de uitdaging nog groter te maken: we kampen met torenhoge inflatie, er is oorlog in Oekraïne en wat gaat het coronavirus doen? Deze onzekerheid maakt de uitdaging niet makkelijker, maar het is aan ons om met antwoorden te komen op vragen die er liggen.

Dit daagt ons uit om ons werk zo efficiënt mogelijk te doen, we kunnen onze tijd maar een keer besteden. Dit vraagt een zo goed mogelijke samenwerking met alle betrokken partijen. Want alleen samen kunnen we uitersten bereiken.

Iv-Groep heeft zich in meer dan 70 jaar ontwikkeld tot een bijzonder bedrijf, vol kundige, enthousiaste medewerkers en mooie, uitdagende projecten. Sinds het begin van dit jaar heb ik de eer om de leiding aan dit mooie bedrijf te mogen geven. Een hele verantwoordelijkheid met alle vraagstukken die voor ons liggen! Maar ik hoef het niet alleen te doen. Als ik kijk naar het enthousiasme en de passie waar onze mensen elke dag mee aan het werk gaan om de problemen van onze klanten op te lossen, dan heb ik het volste vertrouwen dat we een mooie toekomst tegemoet gaan. Ik ben ervan overtuigd dat we elke uitdaging aankunnen. Oftewel: Challenge Accepted!

Ik wens je veel leesplezier!

Maarten van de Waal Algemeen directeur Iv-Groep

3

36e jaargang, nummer 1, augustus 2022 Redactie Iv-Groep, Afdeling Corporate Development & Marketing Ivormatie Een uitgave van Iv-Groep b.v.

Redactieadres Iv-Groep b.v.

Postbus 1155 3350 CD Papendrecht Nederland marketing@iv-groep.nl www.iv-groep.nl Afmelden Wil je de Ivormatie liever digitaal ontvangen? Of wil je je uitschrijven? Geef het door via marketing@iv-groep.nl.

Copyright © 2022 Iv-Groep. Voor het geheel of gedeeltelijk overnemen of bewerken van artikelen is toestemming van de redactie vereist.

Cover: Ministerie van Defensie

INHOUD 6 Escher richting ‘finale’ in China: mechanical completion van crystallizers is in zicht 10 Iv-Consult speelt grote rol binnen ontmanteling offshore platforms 14 Studie naar waterstofplatform op Noordzee is sterke basis voor meer 18 Hoe Iv-Infra een grote rol kan spelen in de gigantische renovatie- en vervangingsopgave 24 Onderzoek naar zuiveren PFAS kan veel antwoorden opleveren 28 De race om klimaatvriendelijke kantoorgebouwen is gestart 34 Iv-Industrie zet flinke stappen naar een schoner TATA Steel 40 Nevesbu werkt in unieke driehoek aan vervanging kanon

5

6

Escher richting ‘finale’ in China: mechanical completion van crystallizers is in zicht Escher Process Modules, dochterbedrijf van Iv-Groep,

Meer dan bij andere procesvaten. De kennis en ervaring

is bezig aan een eindsprint in China. In Lianyungang

die Escher in tientallen jaren heeft opgebouwd, komt

om precies te zijn. Bij het nieuwe, gigantische

in China volledig tot wasdom. Bij INEOS (voorheen BP)

petrochemische complex van Shenghong Refining &

in het Belgische Geel staan al bijna een kwart eeuw

Chemical Corporation worden 24 crystallizers binnen

vijf van deze crystallizers. En voorlopig gaan deze nog

een aantal maanden in gebruik genomen. En die

moeiteloos mee.

crystallizers zijn van A tot Z door Escher ontworpen, getest en geproduceerd. De finish van dit prestigieuze

Hoe werkt een crystallizer? Elk vat wordt gevuld

project is nu in zicht.

met een 250.000 liter mengsel van xylenen, ortho-, meta- en para-xyleen. Over vrijwel de gehele lengte

De crystallizers zijn ontwikkeld om para-xyleen te

van het vat wordt dit mengsel van xylenen gekoeld,

kristalliseren. Het middel, een kleurloze vloeistof, is

dit gebeurt doormiddel van een dubbele wand waar

een grondstof voor de productie van onder andere

koelmiddel doorheen stroomt. Door de inhoud van

petflessen (die worden gemaakt van gerecycled

het vat te koelen, ontstaan er op de wand aan de

materiaal en duurzamer zijn) en kleding. Hierdoor wordt

binnenzijde van het vat kristallen. Vanwege de hogere

China minder afhankelijk van import: een must in één

kristallisatietemperatuur bestaan de gevormde kristallen

van de snelst groeiende economieën ter wereld.

voornamelijk uit para-xyleen. De kristallen worden vervolgens door een ronddraaiende schraper van de

Vergelijk het met een slush puppy, behalve dan dat je dit niet moet drinken.

wand geschraapt en verlaten de crystallizer via de bodem.

Dat Shenghong een paar jaar geleden bij Escher

Van bovenaf komt er dan weer vloeistof bij om de

uitkwam, is niet zo gek. Slechts een paar bedrijven

inhoud constant te houden. Het gekristalliseerde

wereldwijd hebben de specifieke kennis en

para-xyleen wordt in drie stappen van de rest van de

bevoegdheid om dergelijke crystallizers te maken. De

vloeistof gescheiden, tot er pure para-xyleen overblijft.

vaten die hiervoor worden gebruikt, moeten namelijk

Dat proces gaat continu door. “Vergelijk het met een

aan complexe en zeer strenge fabricage-eisen voldoen.

slush puppy-machine”, vertelt projectmanager Marcel 7

Veenendaal. “Behalve dan dat je dit niet moet drinken.”

Vanuit Escher gaat er een Mechanical Engineer en een

Het gigantische petrochemisch complex gaat binnen een

E&I Engineer (Electrical & Instrumentation) naar China.

aantal maanden volop produceren. De 24 procesvaten

Naar verwachting zal de grote plant volgend jaar worden

die door Escher zijn gemaakt zijn daar een belangrijk

opgestart, dus dan zal ook het project er voor een groot

onderdeel van. “De vaten zitten in de main flow van het

deel op zitten voor Escher. Een mijlpaal op zich, want het

complex. Dus als de crystallizers het niet doen, staat heel

is verreweg het grootste project geweest dat het bedrijf

de plant stil”, legt Marcel uit. “Fysiek is het maar een klein

heeft gedraaid, zelfs Iv-breed.

deel van de hele petrochemische plant, maar het is een belangrijke schakel.”

Het moment dat je ziet dat het werkt, geeft altijd een bijzonder gevoel.

Kortom: een project met een grote verantwoordelijkheid en veel complexiteit. Niet voor niets zijn er veel

Volgend jaar dus. Dat klinkt dichtbij en dat is het ook.

controlemomenten. De zogenaamde ‘cold commissioning’,

Rob Emmen zag vanuit zijn ervaring dat het tempo er

de vaten met water laten draaien om te kijken of het

uiteindelijk behoorlijk op zat in China. “Ze zijn daar heel

systeem werkt, staat nu op de planning, voorafgegaan door

goed in snel bouwen. Met onze ervaring en achtergrond

de “mechanical completion”, oftewel: de afronding van de

vonden we het wel zaak om de kwaliteit te waarborgen,

installatie van het systeem. Ook dat is weer een mijlpaal

daar moesten we dus wel bij zijn.”

richting de eindstreep. Operations Manager Rob Emmen: “We zijn vanuit de opdrachtgever gevraagd om daarbij

De diepgewortelde kennis vanuit Escher speelt dus een

aanwezig te zijn. Hoewel het hele engineeringsproces erop

grote rol in dit project. In de loop der jaren heeft het bedrijf

zit, evenals de productie en installatie van de procesvaten,

een flinke track record opgebouwd die hier goed bij van

is dat wel een mooi moment.”

pas kwam. De 5 vaten in Geel zijn het meest concrete voorbeeld, maar sowieso is de kennis in de afgelopen jaren

Escher Process Modules heeft vaker met dit bijltje gehakt.

flink toegenomen.

Toch, nu de finale is begonnen, geeft de afronding nog wel wat gezonde spanning, beaamt Rob. “Als deze fases goed

“De vaten voor INEOS in Geel zijn een heel goede

gaan, komen we bij de zogenaamde ‘hot commissioning’

referentie. Vanuit daar hebben we ons product verbeterd

terecht. Dan worden de vaten voor het eerst gevuld met

en het proces geoptimaliseerd”, legt Marcel uit. Maar er zijn

proces vloeistoffen. Het is een ‘thrill’ om daar bij te zijn. Je

ook zeker leermomenten geweest.

weet pas na enkele minuten of de crystallizer goed werkt,

8

misschien wel pas een uur later als je via monsters de

De grootste uitdaging was het in de praktijk brengen

kwaliteit van het product kunt meten. Het moment dat je

van alles wat op papier perfect en naadloos in elkaar

ziet dat het werkt, geeft altijd een bijzonder gevoel.”

lijkt te passen. Rob: “Je moet je voorstellen: het vat zelf

en de draaiende schrapers van het vat werden op andere locaties gefabriceerd. Dan krijg je te maken met temperatuurverschillen. Vijf graden kan al veel uitmaken met bijvoorbeeld de lengte, doordat het krimpt of uitzet.

Dat zijn zaken waar je rekening mee dient te houden.”

We hebben met een relatief klein team een gigantisch project weten te realiseren. Dat vind ik indrukwekkend.

Maar ook in het lasproces komen dit soort gevallen voor.

Bij het lassen van de mantel, de buitenste schil van het procesvat, komt er warmte vrij waardoor er minimale vervormingen kunnen ontstaan. Ook die moeten zoveel mogelijk worden beperkt. Niet dat daar bij het ontwerpproces geen rekening mee is gehouden, stelt Marcel. “Je kan niet alles voor zijn of in de beginfase al tackelen. Maar we hebben wel de juiste mensen hier rondlopen die dit zoveel mogelijk kunnen voorkomen.”

Samengevat is het Shenghong-project voor Escher een van de meest prestigieuze projecten ooit, vinden beide heren. “De ‘proof of the pudding’ is natuurlijk met name de afrondende fase straks in China. Gelukkig hebben we al zes units tijdens fabricage getest en dat ging zonder problemen. Dat geeft ons veel vertrouwen.”

Vanzelfsprekend hoopt Rob dat dit project Escher weer nadrukkelijk op de kaart zet. “We hebben met een relatief klein team een gigantisch project weten te realiseren.

•

Dat vind ik indrukwekkend en tegelijkertijd schept dat verwachtingen. Dat is mooi, laat maar komen.”

9

10

Iv-Consult speelt grote rol binnen ontmanteling offshore platforms We staan voor een fikse uitdaging: de komende

Het zorgvuldig ontmantelen van de offshore

jaren worden honderden olie- en gasplatforms op

constructies houdt voor Iv-Consult in dat de topsides

de Noordzee hergebruikt of ontmanteld. Op dat

of jackets veilig kunnen worden opgetild en naar het

laatste vlak, beter bekend als ‘decommissioning’,

vaste land worden vervoerd, iets waar Luuk Blekman

wil Iv-Consult met hun ervaring initiatief en

zich de afgelopen drie jaar in heeft gespecialiseerd.

verantwoordelijk pakken om aan die grote opgave

En dat proces begint al in een veel eerder stadium:

bij te dragen. Luuk Blekman houdt zich als structural

onderzoek, offshore inspecties, het berekenen van het

engineer al jaren bezig met decommissioning en

gewicht en het bepalen van de ‘centre of gravity’ van

ziet kansen: “Decommissioning is net begonnen

de topside en het jacket.

en de komende jaren gaat dat continu door. Er ligt potentieel heel veel werk in en rond de Noordzee op

Luuk volgde samen met een aantal collega’s een

ons te wachten.”

offshore training om fysieke survey’s uit te kunnen voeren op platforms. Daardoor is Iv-Consult vanaf

Allereerst: wat is decommissioning nu eigenlijk en

nu ook in staat om namens opdrachtgevers offshore

waarom moet dat gebeuren? De afgelopen decennia

inspecties uit te voeren.

zijn er op de Noordzee rond Nederland, het Verenigd Koninkrijk, Denemarken en Noorwegen honderden offshore platforms in zee geplaatst om olie en gas te winnen en aan land te brengen. In het kader van de

Het is een uitdaging om alle informatie te organiseren. Zorgen dat je niks over het hoofd ziet.

energietransitie en duurzaamheidsdoelen vanuit het Parijse klimaatakkoord, wordt het gebruik van deze

“Dat is een heel mooi onderdeel van ons werk”,

fossiele brandstoffen de komende jaren steeds verder

vertelt Luuk. “Zonder de mogelijkheid om offshore

afgebouwd. Veel van deze platforms staan daarom

inspecties uit te voeren zouden we enkel werken in

op de lijst om ontmanteld te worden. Dat wil zeggen:

een kantooromgeving en verliest men het gevoel met

de complete infrastructuur, topside en jacket moeten

de praktijk. Het is daarom mooi en heel nuttig om die

worden verwijderd. De eigenaren van deze platforms

inspecties ook uit te kunnen voeren. Alles met het idee

zijn voor de gehele levensduur verantwoordelijk, dus

dat we er in de toekomst klaar voor zijn als een klant

ook voor de decommissioning.

vraagt offshore te gaan.”

11

Tijdens de offshore inspecties wordt onderzocht of de

Het vastlassen is essentieel om een platform heelhuids

praktijk overeenkomt met de beschikbare tekeningen,

aan land te krijgen. De krachten die loskomen bij het

rapporten en foto’s. Ook wordt er gecheckt of er in de

vervoeren van zulke gevaartes, kunnen flink oplopen.

loop der jaren constructieve veranderingen hebben

Een offshore platform kan zomaar 5000 ton wegen (daar

plaatsgevonden en of er equipment is toegevoegd of

zouden meer dan duizend vrachtwagens voor nodig zijn)

weggehaald. Dit om een zo compleet mogelijk beeld

en tóch is het met de technieken en constructies die Luuk

te krijgen van het platform, alvorens onder andere het

en zijn collega’s bedenken mogelijk dat in één geheel te

gewicht bepaald kan worden en de modellen voor de lift-

vervoeren.

en transportanalyses opgesteld worden.

Maar al van achter het bureau wordt veel informatie verzameld in het voortraject. Zeker aan de start van

Het idee dat je iets enorms uit zee haalt en er een nieuwe toepassing voor wordt gevonden, is mooi.

zo’n project is dat een ingewikkelde puzzel. Luuk: “Het is een uitdaging om alle informatie in te winnen en

Vervolgens komen de topside en het jacket aan op een

te organiseren. Zorgen dat je niks over het hoofd ziet.

decommissioning-yard. Daar is Iv-Consult vaak betrokken

Natuurlijk hebben we daar een systeem voor opgezet,

bij de load-out analyse. Op een decommissioning-yard

zodat we weten hoe informatie binnenkomt en waar we

wordt zo’n platform vervolgens in losse stukken gesneden.

moeten kijken. Het is heel leuk om dat zo op te kunnen

Dat kan weer worden omgesmolten of hergebruikt. “Het

lossen. En vergeleken met het begin doen we dat nu al

bijdragen aan de circulariteit vind ik een van de mooiste

veel sneller. Het doel is om rapporten die we aanbieden

aspecten van dit werk”, aldus Luuk. “Het idee dat je iets

aan klanten zo uniform mogelijk worden opgesteld. Dat

enorms uit zee haalt en er een nieuwe toepassing voor

maakt het makkelijker leesbaar en overzichtelijker.”

wordt gevonden, is mooi. En de puzzel om dat voor elkaar te krijgen, maakt de uitdaging compleet. In de tijd dat

“In een latere fase van de ‘removal engineering’ kijken we

platforms werden geplaatst, werd er eigenlijk in het design

of een platform bijvoorbeeld heel blijft bij het optillen

geen rekening mee gehouden dat ze ook weer verwijderd

en tijdens het transport. Moeten er liftpunten worden

zouden moeten worden. Dat zie je terug. Er is veel

toegevoegd? Daar willen we antwoord op”, vervolgt Luuk.

bijgebouwd, liftpunten zijn weggehaald, het is nooit een

“Ook ontwerpen wij een constructie, de grillage, om het

design-eis geweest dat het platform weer moet kunnen

platform op te vervoeren. Op een bak worden de topside

worden verwijderd. Dat gaat nu wel veranderen.”

en jacket op zo’n grillage vast gelast en vervoerd. De grillage zorgt ervoor dat het gewicht gelijkmatig wordt verdeeld en de bak niet beschadigt.”

12

BIJDRAGEN AAN DE “ CIRCULARITEIT IS EEN VAN DE MOOISTE ASPECTEN” Daarnaast is bij Iv-Consult ook aandacht voor de decommissioning van oude monopiles.

Maandenlang is er gewerkt aan een nieuwe manier om die snel en zonder geluidsoverlast weg te kunnen halen. Iv-Consult heeft een constructie bedacht waar een grijper vanaf een kraan om een paal heen gaat en een aantal deuken maakt waar het zich als het ware om heen kan vouwen en klemmen om maximale grip te krijgen. Op die manier wordt de paal dan uit het water naar boven gehesen. Deze constructie werkt snel, relatief stil en effectief.

Er ligt in potentie heel veel werk in en rond de Noordzee op ons te wachten.

De gepatenteerde methode kan flink bijdragen aan de zorgvuldige ontmanteling. Wat betreft de tools en specialistische kennis die Iv-Consult in huis heeft, denkt Luuk dat er een hele wereld is te winnen.

Zowel als het gaat om het uitvoeren van de offshore survey’s als de gepatenteerde decommissioningtechniek. “Decommissioning is net begonnen en de komende jaren gaat dat continu door. Er ligt in potentie heel veel werk in en rond de Noordzee op

•

ons te wachten. We bouwen inmiddels een mooie track record op.”

13

14

Studie naar waterstofplatform op Noordzee is sterke basis voor meer Het Nederlandse energienet zit vol. Als er ergens

researchprogramma NSE. Hierbij is een concept

een Gigawatt bij moet aan land, wordt dat inmiddels

ontworpen voor een waterstofplatform, inclusief

ingewikkeld. Om te voorzien in de toekomstige

alle toebehoren. Het gebruik van waterstof

energiebehoefte verschuift de aandacht daarom

als energiedrager is momenteel populair: in

van locaties en mogelijkheden aan land naar

tegenstelling tot elektriciteit, kan waterstof

het water. De Noordzee, om precies te zijn. Het

grootschalig worden opgeslagen bij overschotten

researchprogramma North Sea Energy (NSE) is

en is het efficiënter te transporteren.

door TNO in het leven geroepen om te kijken hoe de Noordzee een belangrijke bron van energie kan

Ook de Nederlandse overheid ziet de urgentie en

worden. Daarbij kijkt NSE naar een integrale aanpak

heeft de ambitie om de komende jaren heel veel

van het energiesysteem, waarin alle pijlers bij elkaar

meer energie op de Noordzee te produceren. Dat

worden genomen: waterstof, wind, aardgas, CO2-

is ook hoe er binnen NSE naar de Noordzee wordt

afvang en -opslag en energieopslag.

gekeken: als broedplaats van innovaties. Dat de

Iv-Offshore & Energy is gevraagd de mogelijkheden

offshore-tak van Iv daaraan bij kan dragen, vindt

voor een waterstofplatform uit de kust te

Niels Verkaik positief. “Voor mij is een project als dit

onderzoeken. “Dit kan de basis zijn voor meer”,

de reden dat ik dit werk wil doen. Nieuwe dingen

denkt innovatiemanager Niels Verkaik.

uitvinden, puzzelen en met wat geluk en wijsheid komt er iets nuttigs uit. Het is gaaf om aan de basis

De roep om en vraag naar meer energieopwekking

te staan van nieuwe ontwikkelingen.”

uit natuurlijke bronnen zoals zon, wind en water is urgenter dan ooit. Geopolitieke verhoudingen staan onder druk en fossiele brandstoffen raken op

Voor mij is een project als dit de reden dat ik dit werk wil doen.

relatief korte termijn uitgeput. De zoektocht naar milieuvriendelijke en natuurlijke energiebronnen

Iv-Offshore & Energy is door programmaleider TNO

is zeer breed. Iv-Offshore & Energy helpt het

in de arm genomen, juist vanwege de specifieke

NSE consortium in de vierde fase van het

expertise binnen het bedrijf als het gaat om het

15

ontwerpen van platformen. Naast een platform, wordt ook

bijvoorbeeld in de Rotterdamse haven. “Daar hebben ze

een waterstofeiland ontworpen. Beide concepten worden

het nodig als grondstof voor de petrochemie, zoals voor

vervolgens naast elkaar gelegd om de voors en tegens

plastics en brandstoffen.” Maar waterstof is ook breder in te

tegen elkaar af te wegen.

zetten, bijvoorbeeld voor transport en woningen.

Een harde conclusie komt daar niet uit, weet Niels. Dit project bevindt zich dus echt in een studiefase. Niels:

Dit is de kern van systeemintegratie: puzzelen met onderdelen.

“Dit zijn echt studies, ja. Puur om te kijken wat de mogelijkheden en afwegingen zijn. Binnen North Sea

Het waterstofplatform dat door Offshore & Energy is

Energy wordt gekeken naar de kosten, CO2-emissies, de

ontworpen, genereert van 500 Megawatt of 85kTA

effecten op de ecologie. Grote conclusies trekken we in

waterstof. Allereerst keek Niels samen met collega Eric

deze fase niet, maar we kijken wel naar wat het betekent.”

van Breukelen naar de benodigde equipment aan boord van het platform. Vervolgens werd hier een logisch en zo

NSE ziet de Noordzee niet enkel als bron van (nieuwe)

efficiënt mogelijke indeling gemaakt en is er gekeken naar

energie. Het kijkt naar de zee als geheel, als een systeem.

het structural design.

Wat is de ecologische samenstelling van flora en fauna?

Wat is er al aanwezig qua infrastructuur? Blijft er genoeg

De belangrijkste factor bij het ontwerp zijn de electrolyzers.

ruimte over voor bijvoorbeeld de visserij? Kortom: er wordt

Dit equipment maakt daadwerkelijk de waterstof. Zeer

breder gekeken dan alleen de vraag hoeveel (waterstof )

puur water wordt via die electrolyzers door stroom

energie er uit de Noordzee ‘gevist’ kan worden.

omgezet in water- en zuurstof.

Niels. “We zijn gewend om veel opdrachten uit te voeren

Een digitale 3D-rondleiding leert dat het platform

met betrekking tot het ontwerpen van elektrische

indrukwekkend is. Qua systeemintegratie en gebruik van

substations. Daar zijn we goed in, maar nu worden we

equipment zit het compact en slim in elkaar. “We zijn bij

al eerder betrokken. We kunnen met deze studie laten

Iv-Offshore & Energy gewend om systeemintegratie

zien wat we kunnen en waarom. In die zin zou dit een

te doen. Ik durf te zeggen dat we daar erg goed in

doorbraak kunnen worden.”

zijn”, vervolgt Niels. “We pakken onderdelen en alle procesequipment zoals compressoren, waterpompen,

Als je slimme dingen vraagt, krijg je slimme dingen.

filters en alle meet- en regeltechniek en zoeken uit hoe dat met elkaar moet samenwerken. Dat is de kern van systeemintegratie: puzzelen met onderdelen. Als je slimme

16

Het gebruik van waterstof is overigens niet nieuw. Sterker

dingen vraagt, krijg je slimme dingen. De kunst zit hem in

nog: waterstof wordt al volop ingezet in de industrie,

het zo efficiënt mogelijk ontwerpen.”

De studie naar de mogelijkheden voor een

geïnteresseerd “, weet hij. “Dus natuurlijk gaan we met dit

waterstofplatform op de Noordzee is bijna afgerond.

ontwerp rond. We hebben een mooie basis gelegd.”

Het project bevindt zich in de laatste fase, waarin gewichtsinschattingen worden gemaakt en finale

Maar, zegt Niels: hoewel de urgentie er lijkt te zijn, is er

rapporten worden opgesteld. Dan zit het werk er voor

vooral geduld nodig. “Innovaties duren altijd lang. Voordat

Iv-Offshore & Energy er voorlopig op.

het haalbaar wordt en iemand durft te investeren, kan je jaren verder zijn. Maar we willen hiermee wel laten zien dat

Niels hoopt en verwacht met deelname aan het

we er klaar voor zijn. We wachten niet. Wanneer het gaat

researchprogramma, naast het leveren van een

gebeuren? Overheden, niet alleen de Nederlandse, vragen

belangrijke bijdrage voor het energievraagstuk, ook de

om innovaties. Het komt eraan, maar of dat volgend jaar al

interesse van (potentiële) opdrachtgevers te hebben

is of dat we nog langer moeten wachten, durft niemand te

gewekt. “Overheden en het bedrijfsleven zijn hierin zeer

zeggen. De potentie is in ieder geval enorm.”

•

WILLEN LATEN ZIEN DAT “WE WE ER KLAAR VOOR ZIJN” 17

Opdrachtgevers Rijkswaterstaat - Beweegbare bruggen Rijkswaterstaat - Stalen bruggen Rijkswaterstaat - Overige kunstwerken ProRail - Beweegbare bruggen ProRail - Overige kunstwerken Gemeente Amsterdam

18

Hoe Iv-Infra een grote rol kan spelen in de gigantische renovatieen vervangingsopgave De infrastructuur in Nederland wordt wereldwijd

technische staat is van deze objecten. Ook informatie

geroemd. Niet onterecht, maar veel infrastructuur zoals

over het ontwerp en de bouw is vaak beperkt

bruggen, wegen en sluizen naderen het einde van hun

beschikbaar of ontbreekt volledig. Een puzzel dus,

ontwerplevensduur. En dus staat er mogelijk een grote

met veel onzekerheden. “Er ligt echt een grote

renovatie- en vervangingsopgave te wachten. Wouter

opgave om dat goed op te pakken. Er ligt een plicht

van der Wiel, directeur van Iv-Infra, ziet voor zijn divisie

om het veiligheidsniveau te laten voldoen aan

een grote rol weggelegd. De diepgaande kennis rond

wettelijke eisen”, vertelt Wouter. “Daarom moeten we

assetmanagement en de specifieke domeinkennis,

grip krijgen op de conditie van het areaal. Daar moet

maken een grote rol mogelijk.

voor gebeuren.”

Nederland. Het land van water en veel mensen op een

Alle disciplines die nodig zijn om die puzzel op te

klein stukje aarde. Met name net voor en na de Tweede

lossen heeft Iv-Infra onder één dak: zoals inspectie,

Wereldoorlog zijn er veel bruggen, sluizen en kademuren

onderzoeken, monitoring, proefbelasten, meten,

gebouwd. De levensduur van dergelijke infrastructuur

boren en scannen, gecombineerd met diepgaande

loopt uiteen van 70 tot zo’n 100 jaar.

kennis van mechanica en constructies. Van het begrijpen van een fundering tot elektrotechniek.

We moeten grip krijgen op de conditie van het areaal. Daar moet heel veel voor gebeuren.

Dat is een groot pluspunt en vraagt om afstemming, weet Wouter. “We zijn in staat om een heel brede range aan expertises in te zetten. Het begint bij de mensen die met de laarzen in de modder staat

Het is nogal een opgave om grote groepen objecten

en het reikt tot hoogwaardig assetmanagement:

(bijvoorbeeld bruggen van Rijkswaterstaat of de

besliskunde, en alles ertussenin.” Met deze integrale

kademuren in de binnenstad van Amsterdam) in kaart

aanpak heeft Iv-Infra veel ervaring opgedaan en

te brengen, te bepalen waar wat precies zou moeten

voert momenteel voor verschillende opdrachtgevers

gebeuren en waar de prioriteit zou moeten komen te

projecten uit waar de vraag centraal staat: wat is de

liggen. Vaak is niet voldoende bekend wat nu echt de

belastbaarheid van de constructie?

19

Met andere woorden: voldoet de constructie aan de

Maar er is wel een obstakel: want hoewel de urgentie en

wettelijke veiligheidseisen en hoe lang gaat een brug,

het inzicht er bij Rijkswaterstaat, gemeenten en provincies

wegdek, kademuur of sluis nog mee? Onder andere voor

wel is, moet er ook geld zijn. Om alle infrastructuur

honderden bruggen voor de gemeente Amsterdam, alle

te onderzoeken en direct aan te pakken, is financieel

stalen, vaste en beweegbare bruggen voor Rijkswaterstaat

ondoenlijk. Dat geld is er niet. Daarom kijkt Iv-Infra ook

en kunstwerken voor ProRail. Niet alleen wordt gekeken

vooral naar levensverlengende oplossingen, die minder

naar hoe lang, maar ook óf het nog mee kan, überhaupt.

kostbaar zijn, maar wel lucht geven aan organisaties. “Dat is

Wouter: “Daarbij brengen we de risico’s in kaart en

bovendien heel duurzaam”, weet Wouter. “Dus ook op dat

die zetten we af tegen de kosten voor bijvoorbeeld

vlak kunnen we een slag slaan. We voorkomen hiermee de

renovatie en de gewenste prestaties van een object.

productie van veel nieuw materiaal.” Zo blijkt bijvoorbeeld

Op basis daarvan kunnen prioriteiten gesteld worden.

uit de proefbelastingen (een innovatie van Iv-Infra) van

Dat is assetmanagement pur sang: kennis die binnen

verschillende bruggen en kademuren dat er vaak een

de infrastructuurmarkt van Iv-Groep en als dienst ook

onverwacht grote reststerkte beschikbaar is die niet uit de

steeds vaker voor andere markten binnen Iv-Groep wordt

theoretische sommen naar voren komt.

toegepast.

We zijn in staat een hele brede range aan expertises in te zetten.

Nederland is hier de komende jaren nog wel mee zoet. En dat geeft ons een gouden kans.

Dat in kaart brengen is een omvangrijke klus, want er is

Kortom: het gebrek aan voldoende middelen heeft niet

héél veel infrastructuur in Nederland waarvan nu nog niet

alleen maar nadelige gevolgen, maar een issue is het

bekend is hoe lang het nog voldoet en wat er dan aan zou

weldegelijk. De (lokale) politiek speelt daar een rol in,

moeten gebeuren. De urgentie om dat wel scherp in beeld

vindt hij. “Infrastructuur is voor lokale politici niet het

te krijgen, is er inmiddels steeds meer, constateert Wouter.

meest sexy onderwerp. Vooral omdat je dat niet binnen één raadstermijn oplost en je niet snel kan ‘scoren’. De

“Neem de Haringvlietbrug, die vrij halsoverkop aangepakt

budgetten staan ook onder druk, je concurreert als

moet worden met veel logistieke gevolgen. Door dat soort

overheid altijd met andere domeinen en het is ook niet zo

voorvallen zijn opdrachtgevers steeds meer geneigd om

dat het budget de komende jaren enorm gaat groeien. Dus

voor een proactieve aanpak te kiezen, gelukkig. En daar

zal je keuzes moeten maken.”

hebben wij een grote rol in. Als je die omvang uit zou moeten rekenen, zijn we de komende tientallen jaren wel

Voor sommige kunstwerken is het dus wel ‘vijf voor twaalf’.

zoet.”

Sommige keuzes die nu vallen, zijn daarom ingrijpend.

Bijvoorbeeld aslastbeperking (geen vrachtverkeer) op bepaalde wegdelen of volledige afsluiting, zoals bij de

20

Amsterdamse kademuren. Het doel van Iv-Infra is erop

brug, iedere weg anders is. Dus een blueprint bestaat niet,

gericht om dat, ondanks financiële beperkingen vanuit de

maar we doen mee aan onderzoeksprogramma’s met

(lokale) overheden, zo veel mogelijk te beperken.

beheerders om te kijken hoe we dat efficiënter kunnen

•

doen. Want Nederland is de komende jaren hier nog wel De komende jaren wil het bureau vooral daarop inspelen: het voor zijn in plaats van repareren en het aan zien komen

mee zoet. En dat geeft ons een gouden kans.”

in plaats van verrast worden. “Of het volledig is op te lossen? Dat is een gewetensvraag. We weten de omvang nog niet. Om daar snel achter te komen, is digitalisering en standaardisatie belangrijk. Op de TU leer je dat iedere

Het versterken van de fundering van een bestaande kademuur

21

WAT MAAKT IV EIGENLIJK ZO BIJZONDER? Laagdrempelige, open cultuur

Nuchter

Iv voelt als een echt familiebedrijf: je kunt altijd even bij collega’s langslopen om te sparren. Je krijgt veel vrijheid en ruimte voor ondernemerschap.

We gaan niet zomaar mee in trends, maar kijken altijd kritisch naar de inhoud. We innoveren omdat we écht iets willen bijdragen aan de wereld van morgen.

Unieke vraagstukken

Work hard, play hard

Bij Iv werken we aan projecten die ons uitdagen de grenzen op te zoeken van wat technisch mogelijk is.

Bij Iv houden we wel van een feestje. Zo is het bijvoorbeeld een traditie dat we naar het EK- en WK-voetbal gaan. Altijd een groot feest!

Diversiteit Van infra tot onderzeeboot: wij zijn het meest diverse ingenieursbureau van Nederland.

22

Een greep uit onze vacatures: ✓✓ Engineer civiele techniek ✓✓ Project engineer food, farma en chemie ✓✓ Werkvoorbereider infra ✓✓ Project engineer werktuigbouwkunde ✓✓ Junior structural designer ✓✓ Project manager Nevesbu

Op zoek naar een (afstudeer)stage? ✓✓ Civiele techniek ✓✓ Structural engineering ✓✓ Energietechniek en/of industriële automatisering ✓✓ Naval architect

Bekijk alle vacatures op

werkenbijiv.nl

23

bron: Sky Pictures/Izak van Maldegem

24

Onderzoek naar zuiveren PFAS kan veel antwoorden opleveren Iv-Water heeft zich de afgelopen jaren bewezen

met borgen van de kwaliteit van afvalwaterstromen

als specialist op het gebied van innovatieve

voordat deze in de natuur komen, de intake

oplossingen als het gaat om waterzuivering,

van water voor drinkwaterbereiding, maar ook

-opslag en het bevorderen van de circulariteit.

stimuleren van hergebruik van waterstromen in de

De noodzaak voor gezond én voldoende (drink)

industrie.

water wordt steeds groter. Het veranderende klimaat speelt daarin een grote rol, maar ook verontreinigd water is een blijvend probleem. Een

Dit zijn de mooiste vraagstukken voor ons.

actueel voorbeeld is de aanwezigheid van PFAS in oppervlaktewater. Deze complexe verzameling

Dit project in het Zeeuws-Vlaamse Sluiskil is zo’n

chemische stoffen laat zich niet makkelijk zuiveren

kans. Procestechnoloog Bart van der Veer leidt

of filteren. Iv-Water onderzoekt bij afvalverwerker

namens Iv-Water het onderzoek bij HEROS. Het

HEROS in Sluiskil hoe PFAS zoveel mogelijk uit

bedrijf verwerkt bodemas vanuit verschillende

afvalwater gezuiverd kan worden voordat het in

Afval Energie Centrales (AEC) tot een bouwstof

oppervlaktewater geloosd wordt.

met verschillende technieken, waaronder een wasinstallatie. Centraal staat de vraag of en op welke

Het project in Sluiskil sluit volgens Paul Kloet,

manier PFAS uit het waswater gefilterd of gezuiverd

adjunct directeur bij Iv-Water, goed aan op de

kan worden. Dit kan door het gebruik van moderne

kennis en ervaring van Iv-Water. “Dit zijn de mooiste

zuiveringstechnieken zoals omgekeerde osmose of

vraagstukken voor ons. We kunnen onze kennis

ozontechniek. Maar het zou nog beter zijn om te

inzetten op een praktisch vraagstuk, wat gekoppeld

voorkomen dat er te hoge concentraties PFAS in het

is aan een actueel thema en wat zich op eigen

afvalwater terechtkomen.

initiatief moeilijk laat onderzoeken. Voor ons zijn dit kansen om te kijken hoe we de hele keten optimaler

Iv-Water staat aan het begin van dat onderzoek.

met elkaar kunnen verbinden.”

“De vergunningverlener bepaalt uiteindelijk wat wel en niet mag met betrekking tot het lozen van

Want dat laatste is een groter doel binnen de divisie:

PFAS”, legt Bart uit. “Zij waarschuwen dat PFAS in

de circulariteit van water optimaliseren. Dat begint

waterstromen terechtkomt, ook door bijvoorbeeld

25

hemelwater. Maar voor HEROS wisselt de kwaliteit

eigenlijk alleen accepteren als je over de juiste

van de inkomende AEC-bodemas heel erg. Soms is

installatie beschikt.” Bij elkaar opgeteld zijn er dus best

deze as relatief schoon, maar soms zitten er nog veel

een aantal flinke uitdagingen en vraagstukken die het

onverbrande delen in: een potentiële bron van PFAS.

moeilijk maken om te bepalen wat wel en niet werkt

Dit wordt uitgesorteerd en teruggestuurd naar de Afval

en tegen welke prijs. “PFAS bestaat uit een scala aan

Energie Centrale om alsnog verbrand te worden.”

stoffen, maar er zijn ook behoorlijk wat technieken te bedenken die helpen. Een actief koolfilter is een goede

Maar dat is niet altijd genoeg. PFAS is door de mens

optie”, vertelt Bart. PFAS houdt namelijk behoorlijk van

gemaakt en heeft de eigenschap dat het niet door de

kool en hecht zich daar dus aan. Een beproefd systeem,

natuur kan worden afgebroken. Het is een verzameling

maar zeer kostbaar. “Het is de vraag of dat voor een

chemische stoffen met handige eigenschappen voor

afvalverwerker wel nodig en financieel haalbaar is.”

de industrie. Het stoot water, vet en vuil af, waardoor het in de kledingindustrie, de cosmetische wereld, maar

Dan is er ook nog de ozontechniek. De stof ozon, met

bijvoorbeeld ook bij het maken van smeermiddelen of

drie zuurstofarmen (O3), reageert dan met PFAS en

de productie van voedselverpakkingen vaak en graag

kan de chemische stoffen afbreken tot onder andere

wordt gebruikt.

CO2 en water (H2O). Ozon is bovendien een oplossing die niets in het water achterlaat. Zodra ozon niet

Zo zuiver en herbruikbaar mogelijk.

Dat willen we bereiken.

meer met een stof reageert, ontleedt het zich in korte tijd tot zuurstof (O2) gas. Die techniek wordt veel bij drinkwaterbedrijven toegepast. Ook zijn er enkele

Daarnaast is PFAS fijn spul: met standaard

scheidingstechnieken, waarmee je PFAS scheidt van

zuiveringsinstallaties en filters, haal je de chemische

andere, niet-schadelijke stoffen en zo dus kan filteren.

stof er niet of niet volledig uit. Sterker nog, vertelt

26

Bart: “Sommige stoffen bevatten geen PFAS, maar

Deze en andere technieken worden de komende

dat ontstaat na zuivering van water soms wel. Dat is

maanden door Bart en zijn team onderzocht. Paul Kloet

buitengewoon ingewikkeld.” Een eenduidige oplossing

is nieuwsgierig naar de uitkomsten en hoopt met

is er niet, maar wat HEROS zoveel mogelijk doet – het

Iv-Water flink wijzer te worden van dit onderzoek. Pauls

terugsturen van onverbrande delen uit AEC-bodemas –

doel is om de hele waterketen zo zuiver mogelijk te

is wel één van de mogelijkheden om te voorkomen dat

houden en zo vroeg mogelijk in de keten in te grijpen.

het in de natuur terecht komt. Dat is al het geval in de

“Zo zuiver en herbruikbaar mogelijk, dat willen we

Westerschelde, afkomstig van diverse bedrijven. Bart:

bereiken. Je ontkomt er niet aan dat, wanneer je heel

“De vergunningverlener is duidelijk: als je een stroom

veel meet en weet, je schadelijke stofjes tegenkomt

hebt met PFAS erin, moet je hem als afvalverwerker

waar je iets mee moet. Maar als je circulair denkt en

de keten korter maakt – ook in bijvoorbeeld een

keten, namelijk bij de industrie. Ook kijken we naar

industriële plant – kun je de kwaliteit efficiënt

specifieke plaatsen waar PFAS in het afvalwater

beheersen omdat schadelijke stoffen dan sneller

terecht komt. Bij HEROS hebben we een beter beeld

geïsoleerd worden.”

gekregen via welke stromen het binnenkomt en op welke plaatsen dit aan het afvalwater wordt

Soms is het efficiënter om een bepaalde, veel kleinere deelstroom te zuiveren.

gegeven. Soms is het efficiënter om een bepaalde, veel kleinere deelstroom te zuiveren. Wij helpen om dat inzicht te verkrijgen. Daarbij kijken we welke aanpak haalbaar is en wat de voorkeur heeft.”

Dat maakt dat het project bij HEROS ook voor de beeldvorming van de oorsprong van PFAS belangrijk

Bart hoopt en denkt met deze klus in Sluiskil iets

is. Bart: “We doen een analyse waar die stoffen

voor de wereld te kunnen betekenen. “Het feit dat

vandaan komen en waar in het proces PFAS in een

ik bezig mag zijn met schoon water en het schoon

bepaalde waterstroom terechtkomt. We hebben het

achterlaten ervan, is leuk. En al helemaal omdat het

dan over bronaanpak in een ‘end of pipe’-situatie.

met techniek is op te lossen. Die rol kunnen we nu

De bron ligt soms namelijk veel verder terug in de

pakken, om daarachter te komen.”

•

27

28

De race om klimaatvriendelijke kantoorgebouwen is gestart Het mag met recht een monsterklus worden

Michiel Flikkema mag zich, vanuit zijn functie als

genoemd. Per 1 januari 2023 moeten alle

consulent duurzame energie bij Iv-Bouw, actief met

kantoorgebouwen in Nederland minimaal

deze vraagstukken bezig houden. De belangrijkste

voorzien zijn van Energielabel C. Duizenden

vraag: wat moet een kantoorpand doen om ook na 1

panden met een kantoorfunctie hebben dat label

januari 2023 de kantoorfunctie te behouden?

nu nog niet. Iv-Bouw adviseert organisaties in die opgave, maar gaat waar het kan verder dan dat.

“Er zijn stakeholders die hier enorm mee zitten”,

“We moeten de fossiele belasting van de aarde

vertelt Michiel. “Ik sta ze bij met maatwerk

zoveel mogelijk beperken”, zegt Michiel Flikkema,

energieadviezen en we doen onderzoek naar de

consulent duurzame energie bij Iv-Bouw.

staat van een gebouw. Maar ook naar de installaties: hoe goed en slim worden deze gebruikt om het

Nederland moet in 2050 energieneutraal zijn. Dat

gebouw te conditioneren?”

wil zeggen dat alle energie die wordt gebruikt, afkomt van hernieuwbare bronnen en dus CO2-

Ventilatiesystemen, het gebruik van zonnepanelen,

neutraal. De deadline van 1 januari 2023 om alle

wel of geen Warmte Koude Opslag (WKO): het maakt

kantoorgebouwen te voorzien van energielabel C is

veel verschil in de route naar een energieneutraal

daar een eerste stap in, maar zeker geen kleine.

bedrijfspand. Maar Michiel let in zijn adviezen ook op kleinere zaken, zoals het gebruik van LED-verlichting

Je kan als overheid wel sancties opleggen wanneer men kantoorruimten niet op orde heeft.

en isolatie.

De voorlopige conclusie is dat er zat gebouwen zijn die al minstens energielabel C op hun voordeur

Iv-Bouw adviseert nu voornamelijk (semi-)

hebben staan. Maar duizenden nog niet. En dat

overheidsgebouwen zoals van Rijkswaterstaat,

terwijl het wel een harde eis is om open te mogen

verschillende waterschappen en provincies in die

blijven, als het aan de Nederlandse overheid ligt.

transitie. Veel gebouwen voldoen nu nog niet aan dat label en dus zit er voor deze organisaties nu een flinke druk achter.

29

Hoe heet die soep daadwerkelijk gegeten wordt, durft

energieadviseur”, vervolgt Michiel. “Hoe is een gebouw

Michiel niet te voorspellen. Definitieve sluiting van

er werkelijk aan toe? Om daar antwoord op te geven,

alle kantoorgebouwen die deze specifieke deadline

volstaan veronderstellingen niet. Je moet een dossier

niet gaan halen, ziet hij niet gebeuren. “Dat zou teveel

aanleveren met foto’s en aantoonbaar bewijs.”

gevolgen hebben, maar je kan als overheid wel sancties

Een belangrijke lat waarlangs de energieprestaties

opleggen wanneer men de kantoorruimten dan niet

van een (kantoor)gebouw worden gelegd, is de

op orde heeft.”

zogenaamde ‘trias energetica’: een driestappenstrategie voor het maken van energiezuinige ontwerpen.

De race naar klimaatvriendelijkere kantoorgebouwen kreeg in 2014, een jaar vóór het klimaatakkoord van Parijs werd ondertekend, al een extra zetje vanuit de overheid. Het toezicht vanuit de overheid op de toetsing van energieprestaties werd flink aangescherpt.

We kijken niet meer zoveel naar de bodem, maar omhoog. Naar onze meest belangrijke energieleverancier: de zon.

Alleen nog gecertificeerde organisaties met beproefde vakbekwame energieadviseurs mogen deze

Voor de energietoetsen wordt gebruik gemaakt van

energietoetsen uitvoeren. Michiel Flikkema mag dit

de nationale bepalingsmethode NTA 8800: de nieuwe

namens Iv-Bouw doen.

bijbel voor de energieprestatieberekeningen die nodig zijn om dit onderdeel van de energietransitie in goede

Volgens Michiel zijn deze aanscherpingen goed, en

banen te leiden.

niet alleen voor Iv-Bouw zelf. “Op den duur noemde iedereen zich energieadviseur. Dat liep uit de hand en

Allereerst kijken we naar het tegengaan en beperken

leidde tot ondeugdelijke adviezen, constateerde de

van energiegebruik. Bijvoorbeeld door compacte

overheid. Het is heel goed dat daar het mes in is gezet.

gebouwvormen en isolatie van de buitenschil, zoals

Onze berekeningen worden op kwaliteit getoetst door

gevels, daken en vloeren.

een externe certificerende instantie (CI). En er zijn de verplichte landelijke examens om je vakbekwaamheid

De tweede stap is om (fossiele) energiebronnen zo

aan te tonen.”

efficiënt mogelijk in te zetten om in de resterende energiebehoefte te kunnen voorzien. Denk hierbij

Oftewel: de strengere richtlijnen voor toetsing,

aan het gebruik van warmtepompen of lage

moeten uiteindelijk resulteren in kwalitatief goede

temperatuurverwarming. En tot slot het maximaal

energieprestatieberekeningen en de juiste acties om

gebruiken van duurzame energiebronnen, zoals wind-,

tot het gewenste energielabel te komen. “Gebouwen

water- en zonne-energie.

moeten verplicht worden opgenomen door een

30

HOE IS EEN GEBOUW ER

“ WERKELIJK AAN TOE?”

31

32

Iv-Bouw gaat binnen dit soort projecten een stuk verder

365 dagen per jaar. En opslag van dergelijke energie kan

dan alleen kijken of een gebouw aan energielabel C

nu nog nauwelijks, behalve in de auto en op de fiets.

kan voldoen en wat daar voor nodig is. In 2030 moeten

Daardoor blijft men altijd zitten met overschotten en

diezelfde gebouwen namelijk niet label C, maar

tekorten.

energielabel A hebben. Kortom: het werk zit er na 1 januari volgend jaar nog lang niet op.

“Dat is misschien wel het meest interessante aan dit soort projecten”, vindt Michiel. “Zeker omdat ieder gebouw

Duurzaamheid op zich is geen doel, maar wel een gezondere leefomgeving voor de generaties na ons. Daar zijn we ons van doordrongen.

uniek is. Waar we kunnen, geven we advies om het label te verbeteren. Daar is iedereen bij gebaat.”

Waterstof heeft de eigenschap dat het tevens transportabel is en kan worden opgeslagen. De

Wat Michiel betreft is het ook niet alleen een ‘moetje’

transformatie van kantoorpanden naar energielabel A

voor organisaties en bedrijven om aan een energielabel

zal daar ook afhankelijk van zijn, als het aan Michiel ligt.

te kunnen voldoen, omdat het nu eenmaal moet vanuit

“Voor het verkrijgen van energielabel C zijn vaak relatief

het klimaatakkoord en het regeringsbeleid uit Den

kleine ingrepen voldoende. De grootste uitdaging zit

Haag. Er schuilt een dringende boodschap achter. De

hem in hoe we naar A gaan. Het omzettingsrendement

grondstoffen raken op en het is niets minder dan een

van waterstof met elektriciteit is nu nog laag, maar

must om energiezuinige gebouwen te hebben.

de techniek verbetert snel. Waar olietankers de zeeën bevaren, zullen we de komende jaren ook de

“Sinds de industriële revolutie zijn we lange tijd van

waterstoftankers steeds meer te zien zijn.”

mening geweest dat alles uit de aardbol te halen was”, vervolgt hij. “Delfstoffen waar de aarde miljarden jaren

Kortom: de stap naar energiearme of zelfs

over heeft gedaan om te vormen. Maar inmiddels

energieneutrale gebouwen is een goede. “Maar

draaien we het om: we kijken niet meer zoveel naar de

de transitie behelst nog zoveel meer. En ik heb het

bodem, maar omhoog. Naar onze meest belangrijke

gevoel dat we daar, ook binnen heel Iv-Groep, van

energieleverancier: de zon.”

doordrongen zijn. Duurzaamheid op zich is geen doel, maar wel een gezondere leefomgeving voor de

•

Natuurlijke energiebronnen zullen de komende jaren

generaties na ons. Het mooie aan deze projecten is dat

nóg belangrijker worden, weet Michiel. Waterstof gaat

we daar echt aan bij kunnen dragen.”

daarbij een belangrijke rol spelen, zeker omdat wind- en zonne-energie beperkingen met zich mee brengt. Het waait niet altijd hard genoeg en de zon schijnt geen

33

34

Iv-Industrie zet flinke stappen naar een schoner TATA Steel Werk aan de winkel voor Nederlands belangrijkste

Rick de Jong is namens Iv-Industrie & Consult

staalproducent. TATA Steel in IJmuiden heeft de

programmadirecteur. Samen met onder andere

ambitie om op een verantwoorde manier staal te

projectmanager Don de Jong en Paul van der

produceren en daarmee een positieve impact op

Werf (senior lead engineer Piping & Mechanical)

de directe leefomgeving te realiseren. Roadmap

is hij verantwoordelijk voor het vinden van een

Plus is hierin een versnelde route naar die ambitie.

oplossing. In de PEFA wordt ijzererts voorbewerkt

Iv-Industrie levert een belangrijke bijdrage in dat

tot ronde bolletjes (pellets) die vervolgens in

traject. De Pelletfabriek, ook wel PEFA genaamd,

de Hoogovens in het productieproces worden

wordt voorzien van een ontstoffingsinstallatie

gebracht. De pellets zijn een belangrijke grondstof

(onderdeel van de DeNOx- en ontstoffingsinstallatie).

voor de productie van ruwijzer.

Hiermee verminderen we in 2023 de uitstoot van lood met circa 70 procent. Hierdoor verminderen we ook de uitstoot van zware metalen met ruim 55

In de toekomst willen we een grotere rol gaan spelen voor TATA.

procent en die van fijn stof met ongeveer 35 procent.

Bij het hele productieproces komt naast TATA Steel staat dus voor een grote en noodzakelijke

koolstofdioxide (CO2) ook veel stikstof (N2)

duurzaamheidsopgave. Niet alleen als het gaat om

vrij. Ook de stikstoofuitstoot (NOx) moet flink

de emissie van CO2 en andere stoffen, maar ook op

worden gereduceerd. De oplossing: een

het gebied van milieu en overlast op de (directe)

reinigingsinstallatie gekoppeld aan de PEFA. “Zie

omgeving. De komst van een ontstoffingsinstallatie

het als een soort stof- & gassenwasser’’, legt Rick

is een forse stap richting schonere productie en het

de Jong uit. “In de voorfase hebben we gekeken

beperken van de overlast voor omwonenden en het

naar mogelijke oplossingen. Dit is er een van.

milieu. Bovendien heeft het positieve effecten voor de

Er moet een ‘installatie’ tussen zitten die de

flora en fauna in de omgeving.

vervuiling eruit haalt. Dat kan op verschillende manieren. Deze nieuwe reinigingsinstallatie is een filter en een wasinstallatie in een. Een wasser, ook wel scrubber genoemd, is als het ware een waterdouche.

35

36

Roadmap Plus: De Roadmap Plus is de routekaart die Tata Steel hanteert om de overlast voor omwonenden en emissies te verminderen. Deze is in 2019 gelanceerd om versneld de (klimaat)doelen van het bedrijf te bereiken. De komst van de ontstoffingsinstallatie en de DeNOx-installatie zijn daar onderdeel van. Doel is om niet in 2030, maar al in 2023 alle projecten binnen de Roadmap Plus af te ronden.

Alleen de DeNOx-installatie zal in 2025 in werking treden.

Naast verduurzamingsprojecten rond de Pelletfabriek, vindt vergroening en overlastbeperkende maatregelen onder andere plaats bij de hoogovens, de kooksfabriek, de koudbandwalserij, de staalfabriek, het schrootpark en de sinterfabriek. Veel van de tientallen projecten binnen de routekaart zijn al onderweg. In 2025 is de Roadmap Plus naar verwachting volledig afgerond.

37

De ‘reinigingsinstallatie’, een zogenaamde DeNOx-

De ingrepen rondom de PEFA zijn een wezenlijk onderdeel

installatie, heeft veel impact. Tot nu toe kwamen

van de Roadmap Plus van TATA. Als alles volgens de

de stoffen als zwavel, metalen en lood direct uit de

planning verloopt, is de DeNOx-installatie eind 2024 of

schoorsteen naar buiten, wat voor veel vervuiling zorgt.

begin 2025 gereed.

Tussen de schoorsteen en de PEFA komt nu een filter en een wasser die een groot deel van die uitstoot afvangt.

Hoe kunnen we het zo doen dat ze nog een jaar of vijf meegaan?

Het werkt als volgt: de eerste stap is de installatie van de ontstoffingsinstallatie, waar Iv de complete

Het project in het kader van de Roadmap Plus smaakt

engineering en het ontwerp voor heeft gedaan,

naar meer. De basis- en detailengineering van de

inclusief voorbereidende studies. Die installatie wordt

ontstoffings- en DeNOx-installatie is een goede basis om

direct aan de PEFA verbonden en moet precies doen

TATA meer te helpen op het gebied van verduurzamen en

wat de naam zegt: ontstoffen. Het gaat dan om het

verantwoordelijk produceren, denkt Rick de Jong. “In de

terugdringen van uitstoot van zware metalen, stoffen

toekomst willen we hierin een grotere rol gaan spelen voor

en lood. De rookgassen worden via een speciale leiding

TATA. Ook in andere fases van een project . Bijvoorbeeld

naar de ontstoffingsinstallatie vervoerd. In 2023 gaat de

als het gaat om Front-end engineering design (FEED)

ontstoffingsinstallatie in gebruik en TATA verwacht dat

en haalbaarheidsstudies. Dat zou een kroon op onze

de uitstoot van al deze stoffen met liefst tachtig procent

samenwerking met TATA zijn.’’

wordt teruggedrongen.

De omvang van de installatie is indrukwekkend, van

2023

Verwachte resultaten:

bevinden zich 6.000 filterzakken die alle stoffen filteren. De

-80% looduitstoot -80% uitstoot zware metalen -80% stofuitstoot

leiding van de PEFA naar de ontstoffingsinstallatie heeft

Geen geluidstoename

buiten én van binnen. De installatie heeft een lengte van 80 meter en gaat 35 meter de lucht in. In de installatie

een lengte van 140 meter en een diameter van 6 meter: vergelijkbaar met een tunnelbuis van de Noord-Zuidlijn in Amsterdam.

Daarna volgt de DeNOx-installatie, die de uitstoot van stikstofdioxide met dezelfde hoeveelheid moet verlagen.

Deze wordt aan de ontstoffingsinstallatie gekoppeld.

Hierin worden de gassen vanuit de PEFA gewassen door de eerder genoemde ‘waterdouche’. Het water uit de DeNOx-installatie gaat vervolgens naar een waterzuivering.

38

Pelletfabriek Bewerken erts voor productie vloeibaar ruwijzer

Ontstoffings- en DeNOx-installatie

Ontstoffingsinstallatie Reinigt rookgassen van zware metalen en stof

Op dat vlak is het eigenlijk al begonnen. Iv is voor het

dan maanden stilliggen, dat kan niet. Hoe kunnen we het

staalbedrijf bezig met een studie voor de toekomstige

zo doen dat ze nog een jaar of vijf meegaan? Op al die

waterstoffabriek. Die fabriek is o.a. nodig voor het

vragen gaan we met behulp van deze studies antwoorden

produceren van ‘groen staal’ in de nieuwe DRI Installatie:

geven.’’

Direct Reduced Iron. Kortom: de noodzakelijke en groene manier om staal te produceren. Een grote stap voor TATA,

De komende jaren wil Iv een nadrukkelijke rol spelen in

Nederland en de Europese ijzerproductie.

de enorme verduurzamingsopgave die TATA te wachten staat. Zowel als het gaat om dergelijke studies als om de

“We zijn vooral bezig met het hele logistieke gedeelte’’,

engineering. Rick: “We doen heel veel projecten hier, grote

vertelt Rick. “Er is al een plek voor de nieuwe DRI

maar ook kleine. Beide zijn belangrijk. TATA wil vernieuwen

aangewezen, maar die plek is nu niet vrij. Hiervoor moet

en vergroenen en wij helpen daarbij. De opgave voor TATA

een belangrijke hoofdweg en een aantal kilometer

is heel groot, maar ik zie niet snel ergens een probleem in.

nieuw spoor worden aan- en omgelegd. En dan zijn er

Ik zie vooral kansen. Als je fouten weet te herstellen, dan

ook nog installaties die nagenoeg eindelevensfase zijn.

kom je ergens. Voor ons is het voornaamste dat we alert

Deze worden in de voorbereidende fase elders opnieuw

zijn en dat we keuzes blijven maken waar anderen mee

gebouwd, Het repareren kost veel tijd: fabrieken zouden

verder kunnen.’’

2025

Verwachte resultaat:

•

DeNOx-installatie

-80% stikstofoxiden Geen geluidstoename

Pelletfabriek Bewerken erts voor productie vloeibaar ruwijzer

Ontstoffingsinstallatie Reinigt rookgassen van zware metalen en stof

Gaswasser Reinigt de rookgassen van zouten en stikstofoxiden

Waterzuivering Reinigt het waswater

39

bron: Ministerie van Defensie

40

Nevesbu werkt in unieke driehoek aan vervanging kanon Het vierde luchtverdedigings- en commandofregat

Het andere, grote deel van die puzzel kwam op het

(LCF) van Defensie, de Zr.Ms. Evertsen, wordt

bord van Jorn (Nevesbu/DMO). De aangeleverde

voorzien van een gloednieuw en modern kanon.

systeemontwerpen vanuit Franks expertise en die van

Het kanon (127 mm) van de Italiaanse fabrikant

leverancier Leonardo, moeten op het platform (het

Leonardo kan straks verschillende typen munitie

fregat, inclusief het staal, elektra en hulpsystemen)

afvuren, maar daarvoor moeten de subsystemen

passen. Oftewel: gedetailleerde en gespecialiseerde

worden vervangen en de platformintegratie ervan

systeemintegratie. Jorn: “We hebben het platform

fors worden aangepast. Daar is daarnaast een

dusdanig aangepast dat alle nieuwe systemen

stevige herinrichting voor nodig. Nevesbu is door

aangesloten kunnen worden én het aan de strenge

Defensie Materieel Organisatie (DMO) en Leonardo

militaire eisen blijft voldoen. Denk aan stijfheid bij

ingeschakeld om daarvoor te zorgen.

het afvuren, schokbestendigheid bij explosies en de algehele sterkte van constructies.”

Voor de realisatie van dit bijzondere project, zijn vanuit Nevesbu niet één, maar twee projectmanagers verantwoordelijk voor het eindresultaat: Frank Schmedding en Jorn Houtsma.

Het is vanzelfsprekend om zo simpel mogelijke oplossingen te bedenken.

En dat is juist complex.

Frank richt zich ‘als onderaannemer van leverancier Leonardo’ op het systeemontwerp. “Kort gezegd: dat

Dat het bureau door het Ministerie van Defensie

het systeem en alle subsystemen aan boord doen

hiervoor is gevraagd, is niet verwonderlijk.

wat ze doen moeten”, vertelt hij daarover. “Dat is

Nevesbu was al in het voorstadium betrokken bij

een hele puzzel geweest, waarbij wij een deel van

haalbaarheidsstudies, waar kort gezegd de plussen en

hebben opgelost door zelf subsystemen vanaf nul te

minnen van potentiële leveranciers in kaart werden

ontwikkelen en integreerbaar te maken.”

gebracht. Denk aan het integratiegemak, hoeveel er aan het platform gewijzigd moet worden en of ontwerpen voldoen aan gestelde (militaire) eisen zoals schokbestendigheid bij het afvuren.

41

Wat betreft beide projectmanagers is het ‘ontzorgen en

Ook voor de interface, die kunnen we zo op een efficiënte

nazorgen’ een van de sterke punten van Nevesbu en deze

manier invullen.”

manier van werken. “In die fase zijn we nu aanbeland”, vervolgt Jorn. “Aan de principe-aanpak moet nu niks meer

De grootste uitdaging? Die zit hem vooral in de beperkte

wijzigen en best met ons worden gecheckt als dat toch

fysieke ruimte van het schip. De verschillende magazijnen

nodig blijkt. Als men gaat lassen, beseft men soms niet

voor munitie, de lift die dat dan weer naar het kanon moet

hoeveel rekenwerk en voorbereiding hieraan vooraf is

brengen, alle besturingssystemen die moeten passen

gegaan.”

en functioneren. En dat in een ruimte die al compleet is ingericht en waar dus heel veel aan moet wijzigen. Daar

Daarmee worden grote issues aan boord vooraf al

komt bij dat er bij de hele integratie van alle systemen

getackeld, zonder dat Defensie daar zelf nog veel werk

rekening gehouden moet worden met de strengere

achteraf aan heeft. Kortom: de complexe puzzel aan boord

arbeidsomstandighedenwet en arbo-verantwoord moet

van een qua integratieruimte beperkt platform is voor 99

zijn. Bemanning op de Zr.Ms. Evertsen mag straks nog maar

procent opgelost. De voorwaarden om straks, als de LCF

15 kilogram tillen, terwijl de ammunitie respectievelijk

van Defensie uitvaart, aan het werk te kunnen zijn daarmee

32 en 18 kilogram is. Speciaal daarvoor heeft Nevesbu

geschapen.

hulpsystemen ontwikkeld om niet aan die capaciteit te tornen: een eis vanuit Defensie.

Deze manier van samenwerken zou ik nog wel een keer willen doen.

Bij het stadium daarvoor, het systeemontwerp, ging Frank ook met die gedachte aan de slag. “De manier waarop wij dachten was steeds hetzelfde: hoe gaan mensen aan boord straks deze ammunitie naar boven krijgen? Van daaruit denk je, met de arbo-reguleringen in het vizier, verder na over systeemeisen en (deel)oplossingen.”

Kortom: de opdracht komt van twee kanten. En dat vraagt wat betreft Jorn en Frank ook om onderscheid tussen de verschillende taken en disciplines binnen Nevesbu. “In beide gevallen werkt het goed om ons hiervoor in te schakelen”, vertelt Jorn (DMO). “Op deze manier kunnen we makkelijk onderling schakelen. Alle kennis zit hier onder één dak.

42

Het 127 mm kanon van Leonardo vervangt de oude

Dat er zulke strenge veiligheidseisen zijn voor de integratie

artillerie op de Zr.Ms. Evertsen. Vanaf de LFC kan Defensie

van het kanon, is gebruikelijk in deze sector. Jorn: “We zijn

straks Volcano-munitie afvuren: een stuk geavanceerder

gewend om met veeleisende pakketten om te gaan. We zijn

dan zijn voorganger. De munitie kan namelijk worden

ons ervan bewust dat er altijd speciale eisen zullen gelden.

bijgestuurd terwijl het al op het doelwit afgaat.

Dat zijn ook de eerste zaken waar Frank en ik meteen diep

Jorn: “De opslag is tweedelig. Deels voor de oude munitie

in graven. Want dan hebben we 95 procent van alle risico’s

waar Nevesbu zelf een nieuw systeem voor heeft bedacht.

in de beginfase al afgedekt.” Het meest bijzondere aan dit

Het andere deel komt van de leverancier (Leonardo) zelf,

project is dat Nevesbu zichzelf in tweeën heeft opgesplitst.

om ‘nieuwe, slimme Vulcano munitie’ geautomatiseerd op

Jorn en zijn team engineers vanuit DMO, Frank vanuit

te pakken en naar de opvoer te brengen.”

Leonardo. Nog niet eerder heeft Nevesbu op die manier gewerkt. “Dat hebben we niet eerder zo gedaan, maar

Daarbij dient ook rekening gehouden te worden met het

ik zou deze manier van samenwerken nog wel een keer

fei dat elektriciteit in de buurt van explosieven gevaar kan

willen doen”, verklapt Frank. “In dit project probeer je de

opleveren. De ammunitie wordt met luchtdruk naar boven

grenzen wel scherp te maken”, vervolgt Jorn. “Met name in

gedrukt. Frank: “Het gebruik van elektra zou complexe

de interfaces, daar waar de verantwoordelijkheden van de

requirements met zich meebrengen. Daarom maken

één die van de ander raken. Daar zitten de grootste risico’s.

we gebruik van luchtdruk. Het is vanzelfsprekend om zo

En dat is ook precies de reden dat we beide belangen als

simpel mogelijke oplossingen te verzinnen. Maar het is juist

Nevesbu wilde behartigen.”

complex om het simpel te houden.”

Frank is het daarmee eens: “Je moet elkaar scherp houden, misschien wel scherper dan normaal. Met name omdat de communicatie heel actief moet zijn. Ik denk dat we daar goed in zijn geslaagd. We krijgen in ieder geval goede feedback.”

Naast de Zr.Ms. Evertsen zijn er nog drie LCF’s van Defensie.

Daar liggen voor Nevesbu kansen om hetzelfde te doen.

Frank: “De schepen zijn voor 95 procent hetzelfde, we moeten dus op zoek naar die 5 procent verschil. Wij hebben generiek naar deze klasse gekeken en het systeemontwerp op de eerste boot toegepast. Jorn heeft het specifiek gemaakt met de integratie van alle systemen. We hebben

•

met dit project laten zien dat we daar goed in zijn en dat deze manier van samenwerken loont.”

43

Ingenieurs met passie voor techniek Iv-Groep is een wereldwijd opererend multidisciplinair ingenieursbureau. Al sinds 1949 bedenkt Iv technische oplossingen voor vraagstukken van iedere omvang en complexiteit. Dit doen wij binnen de sectoren Bouw & Installaties, Industrie, Infra & Verkeer, Handling, Maritiem, Offshore & Energie en Water. Geen uitdaging is ons te moeilijk. We hebben échte passie voor het vak. Met onze kennis van techniek bereiken we het uiterste voor onze klant.