De wereld van NAJAAR 2019
Jack
en vele andere cliënten van Ipse de Bruggen
Nieuwe website over doodgaan en rouw • Het zit in de familie Wet zorg en dwang: wat verandert er voor cliënten? DE WERELD VAN IPSE DE BRUGGEN - Najaar 2019
1
Brief aan
Lieve S, Ik schrijf jou een brief omdat ik nog niet het vertrouwen in mijzelf heb
om het je persoonlijk te vertellen.
regels oplegt en jou wijst op wat je allemaal fout Voor jou ben ik weer de zoveelste hulpverlener die je weer allemaal doet met je omgeving. doet, wat je allemaal moet veranderen aan jezelf en wat jouw gedrag Maar hier kom ik niet voor, dit heb je al genoeg gehoord. jij bent en wat maakt dat jij je op een bepaalde Ik wil je vertellen dat ik de echte S wil leren kennen. Ik wil weten wie uiteggen of waarom je alleen wilt zijn in manier gedraagt. Waarom kies jij voor schreeuwen in plaats van rustig plaats van naar je vrienden toegaan. het positieve en mooie in jou te zien. Kon ik er Mijn ervaring tot nu toe met jou motiveert mij alleen maar meer om ik jou zie. maar voor zorgen dat jij naar je zelf kon kijken op de manier waarop ook zo goed beschermen. Je hebt een mooie Je hebt zo veel meegemaakt, je bent zo kwetsbaar maar je kunt jezelf jou, maar je hoeft die last niet alleen te dragen. muur om je heen gebouwd waar niemand doorheen komt. Goed van n kan zien hoe sterk en mooi jij bent.
Help mij om jou te helpen. Laten wij er samen voor zorgen dat iederee Niyan
Begeleider Niyan schreef deze brief tijdens een Manifesttraining. In deze training gaan medewerkers van Ipse de Bruggen via onder meer een schrijfopdracht met elkaar in gesprek over de praktijk van het Manifest: zorg en ondersteuning vanuit de wensen en behoeften van de cliĂŤnt.
2
DE WERELD VAN IPSE DE BRUGGEN - Najaar 2019
Inhoud 8
Nieuwe website over doodgaan en rouw
12
Van schilder naar begeleider
18
De wereld van Jack
28
Het zit in de familie
30
Wet zorg en dwang: wat verandert er?
12
36
“We houden van dat kereltje, dat draagt ons” - Angelique p. 18
18
Verder in dit nummer 14
Dagboek van een GZ-psycholoog
16
Het moment van Kate
20
Tips: kijken, lezen en doen
22
Update van de strategische agenda
25
Björn heeft sollicitatiegesprek met nieuwe directeur
36
Wooninitiatief ouders: ‘Als zij op die plek gelukkig is, ben ik dat ook’
COLOFON ‘De Wereld Van’ is een uitgave van Ipse de
Conceptontwikkeling: Maters en Hermsen
kan geen aansprakelijkheid aanvaarden door
Bruggen en verschijnt twee keer per jaar.
Bedrijfsjournalistiek
onjuistheid en onvolledigheid van de inhoud
Tekst: Rianne de Jong, Janny Terlouw,
Druk: Oranje van Loon Drukkers
van deze uitgave.
Ineke Schotman en Marlieske Sjouke
Disclaimer: Niets uit deze uitgave mag
Verzending: Wilt u ‘De Wereld Van’
Foto’s: Hans Doderer, Marieke van der Heijden,
worden overgenomen, vermenigvuldigd
niet meer ontvangen? Mail naar
Fred Leeflang, Frank de Roo, Sander van der Wel
of gereproduceerd zonder schriftelijke
marketing.communicatie@ipsedebruggen.nl
en Herman Zonderland
toestemming van Ipse de Bruggen en/of andere
onder vermelding van uw naam, adres
Vormgeving: VRHL Content en Creatie
auteursrechthebbenden. Ipse de Bruggen
en woonplaats.
DE WERELD VAN IPSE DE BRUGGEN - Najaar 2019
3
Mooi nieuws Zomerfeest op initiatief cliëntenraad op behandelcentrum Kind & Jeugd Zonnehof in Vlaardingen. Het initiatief hiervoor kwam vanuit de cliëntenraad. Het team van het behandelcentrum
Presentatie onderzoeken op internationaal congres
pakte dit op en zo ontstonden allerlei
Duizend kennisprofessionals uit
activiteiten met het thema zomer &
de gehandicaptenzorg kwamen
camping: heerlijk liggen in de hangmat
in augustus bijeen in Glasgow op
of onderuit op de zitzakken, kleine
het IASSIDD wereldcongres. Dit is
en grote bellen blazen, de energie
de International Association for the
In juli genoten kinderen, familieleden
kwijtraken op het springkussen en
Scientific Study of Intellectual and
en begeleiders van Ipse de Bruggen
spetteren met water en zeep. Ook werd
Developmental Disabilities. Ipse de
uit regio Rijnmond van een zomerfeest
er buiten in camping-stijl gegeten.
Bruggen presenteerde de voortgang van de SCORE en GOUD onderzoeken. SCORE staat voor Systematische Cliënt
Werving nieuwe collega’s via medewerkers
en onderzoekt welke ondersteuning het beste werkt voor cliënten met een intensieve zorgvraag. GOUD gaat over gezond ouder worden met een verstandelijke beperking. Het was
Ipse de Bruggen zet dit najaar met
mooi te zien dat er internationaal
de campagne ‘Heb jij hart voor de
veel belangstelling is voor deze
zorg? Dan zoeken we jou!’ in op het
onderzoeken.
aantrekken van nieuwe collega’s via eigen medewerkers. Zij zijn immers de beste ambassadeurs. Medewerkers verspreiden posters en flyers in de regio om zo mensen te interesseren in werken bij Ipse de Bruggen. Ook is er een selfie-actie op social media voor medewerkers met als doel nog meer mensen te bereiken met de oproep. Uit alle inzendingen van de selfies wordt een winnaar getrokken. Deze gelukkige (medewerker)winnaar krijgt een weekend weg voor twee personen. De campagne is ook zichtbaar op auto’s en bussen in de regio. Ipse de Bruggen hoopt zo veel geïnteresseerde sollicitanten én nieuwe collega’s te mogen verwelkomen.
De zorg in 2018 in cijfers, tekst en beeld Wat gaat er goed in onze zorg en
mijlpalen en cijfers. Voor cliënten
ondersteuning van cliënten en wat
ontwikkelden we een animatie
kan er nog beter? Daar gaat het
waarin we drie belangrijke
Kwaliteitsrapport 2018 van Ipse de
verbeterpunten uit het rapport
Bruggen over. In dit rapport, dat ook
toelichten.
als jaarverslag dient, beschrijven
4
Ondersteuning Resultaat Evaluatie
we de kwaliteit van onze zorg
Blader door het rapport en
aan 5669 cliënten afgelopen jaar.
bekijk de animatie via
Naast de uitgebreide versie van het
www.ipsedebruggen.nl/
rapport voor financiers maakten we
over-ons/organisatie/
een publieksversie met belangrijke
jaarverslag
DE WERELD VAN IPSE DE BRUGGEN - Najaar 2019
Nieuwe woningen in Zwammerdam Aan de rand van ons groene landgoed
bevinden zich in vier moderne gebouwen.
op met de afdeling Zorgbemiddeling
Hooge Burch in Zwammerdam
Het merendeel van de woningen is
van Ipse de Bruggen via de Servicedesk:
verrijzen nu nieuwe woningen voor 128
bestemd voor cliĂŤnten die nu elders op
telefoonnummer 0800- 99 88 777
volwassenen met een verstandelijke
het landgoed wonen. De verhuizing staat
(maandag tot en met vrijdag van
beperking. De zestien groepswoningen
gepland voor januari 2020. Meer weten
8.00 tot 17.00 uur) of per mail:
met begeleiding van Ipse de Bruggen,
over deze woningen? Neem dan contact
info@ipsedebruggen.nl.
Jongeren meer tevreden over sfeer en begeleiding
51 jaar bij Ipse de Bruggen Veel medewerkers van Ipse de Bruggen werken al vele jaren bij de organisatie. Frieda Reijneveld spant de kroon: zij nam afgelopen Ipse de Bruggen Kind & Jeugd werkt
jongeren en teams zijn hiermee aan de
augustus afscheid na maar liefst
sinds 2018 volgens de visie van een
slag gegaan. En dit is terug te zien in
51 jaar. Frieda bereikte vorig jaar
positief leef- en werkklimaat. In een
de resultaten van de tweede meting.
al de pensioengerechtigde leeftijd,
positief leefklimaat is er een prettige
Aanzienlijk meer jongeren waren bereid
maar wilde graag langer blijven
sfeer, altijd iemand die naar je luistert
mee te doen en de resultaten zijn
werken. Daarvoor diende zij een
en iemand die je helpt bij het behalen
verbeterd. De jongeren ervaren een
verzoek in, en die is goedgekeurd.
van je doelen.
betere sfeer op de groep en voelen zich
Frieda heeft jaren op het landgoed
meer gesteund door de begeleiding.
gewerkt en daar verschillende
Vorig jaar vroegen we de behandelÂ
Het leefklimaat op de groepen van Kind
functies vervuld. De laatste 23 jaar
groepen jongeren met een licht
& Jeugd wordt door de jongeren ook
werkte ze als begeleider op een
verstandelijke beperking hoe zij dit
iets positiever ervaren in vergelijking
zogenoemde sociowoning aan de
klimaat ervaren. Uit deze meting
met andere zorgorganisaties.
Dorpsstraat in Nieuwveen.
kwamen verbeterpunten zoals het terugdringen van verveling op de groep
Meer weten? Bekijk de video op
en het verbeteren van de sfeer. De
http://bit.ly/leefklimaat
DE WERELD VAN IPSE DE BRUGGEN - Najaar 2019
5
Ipse de Bruggen partner van JINC Ipse de Bruggen is sinds juni partner van JINC, een organisatie die zich inzet voor jongeren uit achterstandswijken. Via JINC maken de jongeren kennis met allerlei beroepen, ontdekken ze welk werk bij hun talenten past en leren ze solliciteren. Ipse de Bruggen is er van overtuigd dat deze jongeren met wat extra hulp hun talenten en ambitie kunnen ontwikkelen en biedt hen daarom graag een kans. Daarbij zijn deze jongeren van onschatbare waarde voor de toekomst, gezien
meer medewerkers beschikbaar als
Op de foto: Suzanne Snijders van JINC
de grote personeelstekorten in de
vrijwilliger, bijvoorbeeld als trainer of
Den Haag en Andrea van Steensel, raad
zorg. Ipse de Bruggen stelt onder
als coach.
van bestuur Ipse de Bruggen
Cliënten bezorgen wijkkrant Een begeleider uit Vlaardingen las
bezorgen cliënten wijkkrant ‘de
in een wijkkrant een oproep voor
Babber’ bij een aantal straten in de
bezorgers van het krantje. Zij bedacht
buurt. Cliënten zijn lekker buiten en
dat dit een leuke activiteit voor
vinden het een leuke activiteit. Ook
de bewoners van de Van Limburg
buurtbewoners reageren enthousiast
Stirumstraat in Vlaardingen zou zijn.
en maken graag een praatje met
En zo gebeurde het. Sinds augustus
cliënten.
Proef met ‘Tessa’ met sociale robot Tessa. Tessa
Duurzaam witgoed
ziet eruit als een kamerplant.
Met een ludieke inzamel-
Zij ondersteunt cliënten bij de
en omruilactie is een groot
dagelijkse structuur en geeft
deel van het witgoed
suggesties voor activiteiten.
van Ipse de Bruggen nu
Deze suggesties zijn afgestemd
duurzaam. De afgelopen
op de cliënt en van te voren
maanden werden
geprogrammeerd. Doel van Tessa
ruim 400 verouderde
is de cliënt te activeren en te
en energie-onzuinige
ondersteunen. Na afloop van de
koel- en vrieskasten en
In Nieuwveen loopt een pilot
pilot bekijkt Ipse de Bruggen of en
wasdrogers ingeruild
hoe verder met deze sociale robot
voor duurzame apparaten. De actie is één van de initiatieven die we vanuit het
voor cliënten.
Stimuleringsfonds ‘Duursamen’ (mede) mogelijk maken. Zo maken we onze leefen werkomgeving schoner: goed voor cliënten, medewerkers én het milieu!
6
DE WERELD VAN IPSE DE BRUGGEN - Najaar 2019
Voor het eerst
“ Inmiddels maakt Piet gebruik van de spraakcomputer”
P “
iet is een erg sociale
kan hij het systeem in (laten) richten
kan ‘praten’ met cliënten, begeleiders
jongen en heeft dan ook
naar wat hij handig vindt en kan hij er
en familie.
veel sociale contacten.
alvast mee leren omgaan. Voor als het
Maar door zijn hersen
straks wel nodig is.
We vonden het spannend hoe Piet zou
beschadiging gaat zijn spierfunctie
reageren op het gebruik van de spraak
achteruit. De verwachting is dat ook
De spraakcomputer is een soort tablet
computer. Maar hij is er ontzettend blij
zijn spraak achteruit zal gaan. Daarom
met een speciaal programma. Binnen
mee. Hij vindt het interessant, ook om
zijn wij alvast gaan onderzoeken welke
het programma vind je verschillende
aan anderen te laten zien, en heeft snel
hulpmiddelen er allemaal zijn en welke
functies: je kunt er tekst typen en je
door hoe het werkt. Samen elke dag
Piet straks kunnen ondersteunen
kunt gebruik maken van verschillende
met een begeleider oefenen hoeft
mocht hij inderdaad moeite krijgen
smileys. Ook is de spraakcomputer te
eigenlijk al niet eens meer. We hopen
met praten. We zijn toen uitgekomen
personaliseren met eigen afbeeldingen.
natuurlijk dat Piet voorlopig niet
bij de spraakcomputer”, vertelt Helma
Denk bijvoorbeeld aan het toevoegen
afhankelijk wordt van de spraakcomputer.
Verhage, zijn persoonlijk begeleider.
van foto’s van een verjaardagsfeestje
Maar als dat gebeurt, kan hij zich in
of een evenement. Maar ook van je
ieder geval op een mooie manier uiten
“Inmiddels maakt Piet gebruik van de
eigen kamer, foto’s van begeleiders en
en duidelijk maken wat hij bedoelt.”
spraakcomputer, ondanks dat het nog
familie etc. Deze afbeeldingen kunnen
niet nodig is. Maar nu kunnen wij hem
worden geüpload in het systeem
*Op verzoek van de familie van de cliënt is
nog goed uitleggen hoe het werkt,
waarna Piet via deze afbeeldingen
er gebruik gemaakt van een fictieve naam.
DE WERELD VAN IPSE DE BRUGGEN - Najaar 2019
7
Innovatie
Nieuwe website over doodgaan en rouw: Allesoverdedood.nl Ipse de Bruggen en Stichting Leer Zelf Online (LZO) hebben een website ontwikkeld die ingaat op doodgaan en rouw: Allesoverdedood.nl De website is bestemd voor mensen met een licht verstandelijke beperking, hun begeleiders en ouders/vertegenwoordigers en is sinds 10 oktober 2019 beschikbaar. Over dit, toch lastige onderwerp praten we onder andere met twee cliënten die meedachten over wat hen zou kunnen helpen als het gaat om dood en rouw.
Waarom deze website?
ontbrak. Tijdens ons onderzoek naar dit
Voor mensen met een licht verstandelijke
onderwerp kwamen we weer in contact
Belangrijke input van cliënten in de focusgroep
beperking was er weinig informatie
met Ipse de Bruggen, die ook in dit
Een aantal cliënten van Ipse de
beschikbaar die hen kon helpen bij
traject een prima samenwerkings
Bruggen dacht mee met LZO over wat
het omgaan met de dood. Dat was
partner bleek." Voor Ipse de Bruggen
hen concreet zou kunnen helpen als
aanleiding voor LZO en Ipse de
was het een bewuste keuze om hieraan
het gaat om dood en rouw. Zij bespraken
Bruggen om samen te werken en een
mee te doen. "Wij hebben al veel
bijvoorbeeld hoe om te gaan met
website te ontwikkelen. Deze is primair
producten, veel informatie over
verdriet of angst. Ook kwam aan de
voor mensen met een licht verstandelijke
het thema rouw en verlies en
orde of zij wel eens hadden nagedacht
beperking. Zij kunnen de site zelf
Allesoverdedood.nl is daarop een mooie
over begraven of cremeren. Corry over
standig doorlopen, maar het is ook een
aanvulling," aldus Corry Baak,
de zogenoemde focusgroep: "De cliënten
hulpmiddel voor begeleiders en ouders
beleidsmedewerker bij Ipse de Bruggen.
dachten graag mee in de groep en het
om een gesprek over dood en rouw aan te gaan. Allesoverdedood.nl wordt toegevoegd aan Steffie.nl, een website voor mensen met een beperking. Hier worden lastige of ingewikkelde onderwerpen makkelijk uitgelegd. Marleen Mentink, projectmanager LZO, vertelt over de site Steffie.nl en de samenwerking met Ipse de Bruggen. "Een heel mooie site, Steffie.nl, waarin het onderwerp dood en rouw nog
8
DE WERELD VAN IPSE DE BRUGGEN - Voorjaar 2019
“De gesprekken met cliënten hebben ons enorm geholpen om te bepalen wat belangrijke onderwerpen zijn in de online module.” Marleen Mentink, projectmanager LZO
Een printscreen van de website 'allesoverdedood.nl'
viel mij op dat ze er zo fijn en makkelijk
eigenlijk alle cliënten, dat ze dit soort
Bruggen. Ronald had vrij recent te
over konden praten. Ze vertelden over
gesprekken mogen en kunnen voeren.
maken met de dood, toen zijn stief
hun ervaringen met dood en rouw en
Hopelijk helpt de website daarbij."
moeder overleed. Voor Wouter is het al
gaven aan het prettig te vinden als ze
wat langer geleden; in 2010 overleed
“Onze opmerkingen zijn verwerkt in de website”
zijn moeder. Zij hebben elkaar in die
van wensen voor hun eigen uitvaart. Of tips over hoe zij iemand anders die
Aan het woord over de website komen
al snel, is praten over de dood en rouw,
verdriet heeft, kunnen helpen. Heel
twee leden van de focusgroep:
niet ingewikkeld. Hun input was heel
nuttig voor ons, maar het waren vooral
Ronald van der Poel en Wouter van
belangrijk voor LZO en Ipse de
ook mooie gesprekken. Dat gun ik
Hoogdalem. Zij wonen bij Ipse de
Bruggen, en zij hebben op hun beurt
hulp zouden krijgen bij het bedenken
periodes gesteund. Voor hen, zo blijkt
‘Alles over de dood’ is toegevoegd aan Steffie.nl, ook een initiatief van LZO. Steffie.nl is beschikbaar en toegankelijk voor iedereen in Nederland. Meer dan een miljoen mensen komen jaarlijks op haar websites. Zij leren op een leuke manier veel van Steffie over onderwerpen als gezondheid, liefde, eten en drinken, reizen, vrije tijd en geld en nu dus ook over doodgaan en rouw. ‘Allesoverdedood.nl’ bestaat uit vier modules, te weten dood, begraven en cremeren - de uitvaart - het wensenboekje omgaan met verdriet. Op de foto: Corry Baak, Ronald van der Poel en Wouter van Hoogdalem
DE WERELD VAN IPSE DE BRUGGEN - Najaar 2019
9
“ Naast elkaar mogen zitten, naast iemand die verdriet heeft. Dat is een hele eer. Dat is vriendschap en die vriendschap
De website ‘Allesoverdedood.nl is mede mogelijk gemaakt door: • HandicapNL • Ipse de Bruggen • Innovatiefonds Zorgverzekeraars
wordt alleen maar sterker als je zoiets
• Stichting SPZ
als dood en rouw meemaakt.”
• Dr. Vaillant Fonds
Wouter en Ronald
• Stichting SFO • Stimuleringsfonds Rouw Met speciale dank aan de focus groep en de klankbordgroep.
ook veel geleerd in de focusgroep.
Wouter is het helemaal met Ronald
goed. Hoe het is als iemand die je
Zo was Ronald vooral heel boos toen
eens. Hij liet Ronald in die lastige
dierbaar is dood gaat. Daarover hebben
zijn moeder overleed: "Waarom mocht
periode niet in de steek. "Ik klopte bij
we in de focusgroep verteld en daar
ze niet ouder worden? Waarom mag ze
hem op de deur toen ik zag wat de dood
waren Marleen en Corry blij mee.
er nu niet meer zijn? Ik was woedend
van zijn stiefmoeder voor hem betekende.
Die informatie is allemaal in de website
en besloot om tijdens de begrafenis
We hebben veel gepraat en soms was
verwerkt. Of we tips hebben voor
even naar buiten te gaan, tot de woede
er alleen een schouderklopje. De dood
medebewoners? Ik zou zeggen; altijd
een beetje was gezakt. Dat vond ik toen
van mijn moeder is langer geleden,
vragen of je kunt helpen. Dat is fijn,
raar, maar ik heb nu geleerd dat
maar komt nog regelmatig naar boven.
dat heb ik zelf ook meegemaakt," aldus
eigenlijk al het gedrag goed is. Woede
Het zit toch in je hart, hè. Daarom
Wouter. "En we hebben straks die
is goed, praten is goed, verdriet is
begrijpen Ronald en ik elkaar ook zo
website. Daar kunnen bewoners op
goed…"
kijken, alleen, met hun ouders of met begeleiders."
Hoe concreter, hoe beter Rouwen uit zich soms anders bij mensen met een verstandelijke beperking, zo bleek in de focusgroep. Volgens Corry maken cliënten zich vooral zorgen over praktische zaken. "Wat gebeurt er met mijn spullen en met mijn kamer als ik doodga? En als mijn moeder overlijdt, ga ik dan niet meer elke zondag met de taxi naar huis? Daarmee hebben we bij het maken van de website natuurlijk rekening gehouden: hoe concreter de informatie, hoe beter." Daarom staat op de website hoe een uitvaart in z’n werk gaat en kunnen cliënten online een wensenboekje invullen: welke muziek Op de foto: Andre Dupon, Marleen Mentink en Gerrit Bregman
10
DE WERELD VAN IPSE DE BRUGGEN - Najaar 2019
moet er gedraaid worden bij hun
feestje," zo melden Wouter en Ronald.
Stichting Leer Zelf Online is
uitvaart en welke bloemen willen ze op
"De feestgangers kregen koffie en
een samenwerkingspartner
hun kist? Dat boekje kunnen ze
cake, net als bij een begrafenis of
van Ipse de Bruggen en maakt
downloaden en printen. "Heel nuttig
crematie, maar bij ons was er dan een
de wereld eenvoudiger voor
voor hun ouders en begeleiders. Het
soort proeverij. De gasten mochten
mensen die een zetje kunnen
kan helpen om het formulier ‘wensen
verschillende soorten cake testen."
gebruiken. De stichting zet zich
bij overlijden’, dat in het zorgdossier zit,
De website is opgenomen in de
in om kwetsbare groepen in de
in te vullen."
toolbox die op het intranet van Ipse
samenleving zelfredzamer te
de Bruggen staat en waarin alle
maken in een wereld die steeds
Een feestje
middelen die cliënten, begeleiders
ingewikkelder wordt. Dat
De website ging 10 oktober live en dat
en ouders helpen om moeilijke
doet Leer Zelf Online door alle
ging niet geruisloos voorbij. "Al is het
onderwerpen te bespreken, terug
mensen de mogelijkheid te geven
een moeilijk onderwerp, er kwam een
zijn te vinden.
online zelf te leren en ze waar nodig offline te ondersteunen. De online informatie kan alleen of samen met een begeleider of ouder worden doorlopen. Ipse de Bruggen en Leer Zelf Online werkten eerder samen aan ABCDate - een contactbemiddelingsmethode voor mensen met een verstandelijke beperking, met online én offline mogelijkheden zoals ontmoetingsavonden bij zorgorganisaties. Ook werken de organisaties samen aan bewegen met bewegingsmascotte MOEF en aan muziek maken met de methode van de Jostiband.
DE WERELD VAN IPSE DE BRUGGEN - Najaar 2019
11
De Switch
“Geen dag is hetzelfde en dat maakt het nu juist zo leuk” Elk jaar maken tientallen medewerkers uit andere sectoren de overstap naar een baan in de gehandicaptenzorg bij Ipse de Bruggen. Dit keer vertelt Koen Laurens - voormalig schilder over zijn switch.
N
"
a de middelbare school
jaar dezelfde handelingen uit te voeren
met een verstandelijke beperking in
heb ik een vooropleiding
was ik toe aan iets anders. Ik heb toen
combinatie met gedragsproblemen.
gedaan voor een baan bij de
alsnog gesolliciteerd bij de politie.
Het is een vrij pittige groep, maar wel
politie. Gezien mijn leeftijd
Helaas ben ik niet door de volledige
een hele leuke. Geen dag is hetzelfde
procedure gekomen.
en dat maakt het nu juist zo leuk.
Op dat moment werkte een vriendin
Gezien het lage ontwikkelingsniveau
van mij bij Ipse de Bruggen. Ik heb een
van cliënten in combinatie met complex
Ik had toen een bijbaan bij een schilder-
avond meegekeken op haar groep.
gedrag en communicatie vind ik het
en onderhoudsbedrijf en vervolgens
En daar zag ik wel mogelijkheden in!
een uitdaging hen te ondersteunen en
ben ik de opleiding calculator/
Zodoende heb ik gesolliciteerd. Ik ben
te stimuleren bij positieve en minder
onderhoudsspecialist gaan volgen.
aangenomen als flexmedewerker
positieve momenten. Om er zo achter
In mijn laatste jaar liep ik stage bij een
en heb zo op verschillende groepen
te komen wat hun achterliggende
vastgoed- en onderhoudsbedrijf. Daar
gewerkt. Ondertussen begon ik met
hulpvraag is en hierop in te spelen
zat ik regelmatig op kantoor, en dat was
de opleiding tot persoonlijk begeleider
met ons begeleidingsteam.
niet aan mij besteed.
gehandicaptenzorg.
Na het behalen van mijn diploma
Nu werk ik alweer een aantal
niet! Ik had het niet verwacht, maar ik
besloot ik daarom aan de slag te gaan
jaren op woning Oosteinde 111C in
ben echt heel blij dat ik deze mooie stap
bij een schildersbedrijf. Maar na één
Zwammerdam. Hier wonen vier cliënten
naar de zorg heb gemaakt."
op dat moment – ik was 17 – heb ik ervoor gekozen om toch niet direct te solliciteren.
En of ik het schilder zijn mis? Zeker
12
DE WERELD VAN IPSE DE BRUGGEN - Najaar 2019
Altijd meer mogelijk
“ Zelf ben ik altijd duidelijk in wat ik wil en wil bereiken” Kim Franse woont samen met haar vriend in Zwammerdam. Ze heeft een bijzondere rol te pakken. Zij is, naast ervaringsdeskundige, ook co-onderzoeker in het onderzoek Op weg naar zelf kiezen. Kim: “We onderzoeken hoe mensen met een verstandelijke beperking keuzes maken. Soms maken zij zelf keuzes, soms worden de keuzes (mede) gemaakt door ouders of begeleiders. En dan is de vraag hoe dat gaat en of dat de juiste weg is. Naast cliënten werken ook ouders en begeleiders mee aan het onderzoek. Zelf ben ik altijd duidelijk in wat ik wil en wil bereiken. En soms moet je op je snufferd gaan om daarna te weten dat je het beter niet had kunnen doen. Maar dan is het wel je eigen keuze geweest. En daar leer je van!” De resultaten van het onderzoek ‘Op weg naar zelf kiezen’ zijn naar verwachting eind 2019 bekend.
DE WERELD VAN IPSE DE BRUGGEN - Najaar 2019
13
Dagboek
Dagboek van een GZ-psycholoog Corine is GZ-psycholoog bij Schakenbosch, een behandelcentrum voor jongeren van 12 tot 18 jaar met ernstige gedragsproblemen in combinatie met een lichte verstandelijke beperking of psychiatrische klachten. In Schakenbosch bundelen Ipse de Bruggen, Jeugdformaat en Parnassia groep hun kennis en expertise voor deze kwetsbare doelgroep. Om een indruk te geven van de mooie én pittige momenten van haar werk, hield Corine een aantal dagen een dagboek bij. Maandag Er komt een nieuw meisje
De komende twee uur zit ik in ver
locatie.’ Zo fijn dat dat gewoon kan in
bij mij binnen voor een
gadering. Maar dat is niet erg. Super
onze organisatie.
eerste intake. Het is Cheromy en haar
leuk juist. Elke week hebben wij overleg
moeder is bij haar. Ook mijn collega
met het multidisciplinair diagnostisch
Hèhè, terug bij Schakenbosch. Ik denk
Sienna komt binnen. Sienna is een
team. Op Schakenbosch hebben we te
even terug aan mijn afspraak met Kiara
vertrouwd gezicht voor het gezin, dat
maken met complexe problematiek en
vanochtend. Ik weet nog hoe Kiara een
helpt, want ik zie dat ze het spannend
dan helpt een blik vanuit verschillende
jaar geleden was. Ze had vervelende
vinden. ‘Welkom,’ begin ik. Ik probeer
beroepsgroepen. Iedereen vult elkaar
dingen meegemaakt waardoor ze
hen op hun gemak te stellen en leg
aan met zijn eigen expertise. En dat
angsten en paniekaanvallen had.
rustig uit wat we gaan doen. ‘Ik moet
werkt. We hebben echt een sneller
Wat heeft zij geweldige stappen
eerst goed weten hoe het met Cheromy
en kwalitatief betere diagnose en
gemaakt! Hopelijk blijft ze de juiste
gaat, zodat we haar zo goed mogelijk
advies. Oké, nu even aan de slag. We
keuzes maken.
kunnen helpen. Voor dit eerste gesprek
behandelen een voor een alle jongeren
heb ik ook heel veel vragen aan u, dus
die in een diagnosetraject zitten.
Jade zit tegenover mij en
ik ben blij dat u er bent.’ ‘Dat had ik al
14
Donderdag
uitgelegd hè, zegt Sienna.' En zo gaan
Dinsdag
we van start.
Ik heb een bijzondere
bruine ogen. Ze heeft diepe littekens
afspraak. Vanmorgen
op haar armen want ze snijdt zich
kijkt mij aan met haar mooie
Mijn volgende afspraak. Of toch niet?
spreek ik Kiara weer. Zij heeft een
soms als het niet goed gaat met haar.
Ik krijg een telefoontje dat Jayden niet
tijd bij Schakenbosch gewoond, maar
Ik schrik er niet van. Het geeft alleen
kan komen. Jammer. Ik ga maar even
woont inmiddels in een gezinshuis in
aan dat er nog veel achterliggende
naar zijn groep toe. Ik zie hem schichtig
de buurt. Het enige probleem was dat
problemen zijn waar ik haar bij
bewegen en druk praten. Het is een
de EMDR-therapie (Eye Movement
moet helpen.
grote stoere jongen. ‘Hoe gaat het met
Desensitization and and Reprocessing:
hem?’ vraag ik aan zijn begeleider.
een therapie voor mensen die last
Ik heb Jade een keer gevraagd of ze
‘Hij heeft een slechte nacht gehad en
blijven houden van de gevolgen van
uit kon leggen hoe ze zich voelde
is vanmorgen erg onrustig.’ Ik loop
een schokkende ervaring, red.) voor
wanneer ze in haar armen kraste.
naar hem toe en zeg hem even gedag.
haar traumaklachten nog niet geheel
Ze kon het eigenlijk heel knap
Hopelijk lukt het om volgende week
was afgerond. ‘Nou,’ zeiden we, ‘dan
uitleggen. Een stem in haar hoofd
met hem te praten.
ronden wij haar therapie toch af op
zegt: ‘Je bent niks. Je bent niks.
DE WERELD VAN IPSE DE BRUGGEN - Voorjaar 2019
Je bent niks.‘ En soms, dan gaat die
achterliggende trauma’s, daar zou ik
emoties niet in de hand. Hoewel ik dit
stem niet weg, maar het wordt erger
het liefste met haar aan werken, die
soort gesprekken al vaak heb gevoerd,
en erger totdat ze er knettergek van
zijn nu nog te moeilijk voor haar.
blijf ik het echt lastig vinden wanneer
wordt. ‘Dan barst er iets. Dan moet alles stuk. Dan moet ik stuk‘.
een jongere weerstand heeft. De enige ‘Ik heb geen problemen. Zij hebben
manier is: goed samenwerken en een
een probleem.’ Tygo vertelt mij fel
hele, hele lange adem.
Dat meisje heeft zoveel problemen dat
dat er niets met hem aan de hand is.
ik soms niet weet waar te beginnen.
Alle problemen zijn door anderen
Mijn belangrijkste drijfveer is dat ik
Het is een beetje aftasten. Ik help haar
veroorzaakt: zijn moeder, zijn ex-
jongeren als Tygo op weg wil helpen.
bewust te worden van haar emoties.
vriendin en de vrienden die hij echt niet
Het leven is zo ingewikkeld en moeilijk
Ik probeer haar andere manieren te
meer vertrouwt. John, zijn begeleider, is
voor ze geweest, dat je ze gunt dat ze
leren om om te gaan met spanningen.
ook bij het gesprek en hoe heethoofdig
weer dromen kunnen verwezenlijken.
Voor haar is het belangrijk een
Tygo ook praat, John en ik blijven
Soms is dat heel ambitieus, maar het
positiever zelfbeeld te krijgen en te
rustig. Tygo heeft een laag IQ en laat
gaat vaak ook om de kleine dingen.”
werken aan zelfvertrouwen. Maar de
snel agressief gedrag zien. Hij heeft zijn
Over Schakenbosch Verschillende jongeren binnen onze maatschappij hebben ernstige gedragsproblemen in combinatie met een lichte verstandelijke beperking of p sychiatrische klachten. Lichtere vormen van hulp zijn niet gelukt. Zij lopen vast op verschillende gebieden en hun ontwikkeling wordt ernstig beperkt. Deze jongeren kunnen terecht bij Schakenbosch, een integraal behandelcentrum voor jongeren van 12 tot 18 jaar, waar Ipse de Bruggen nauw samenwerkt met Jeugdformaat (jeugdzorg) en Parnassia Groep (geestelijke gezondheidszorg). Bij Schakenbosch wonen de jongeren in woongroepen en krijgen zij behandeling en onderwijs. In een veilige omgeving werken zij aan zichzelf, aan de relatie met ouders of voogden en aan de toekomst.
Om de privacy van betrokkenen te beschermen, zijn alle namen gefingeerd. De personen op de foto komen niet in dit artikel voor.
DE WERELD VAN IPSE DE BRUGGEN - Najaar 2019
15
Het moment
“Kate is altijd een vrolijk en super beweeglijk meisje. De hele dag is haar lijfje in beweging. De Tovertafel (zie foto), bellen blazen en Kate op schoot nemen zijn enkele activiteiten die rust in haar lijfje kunnen brengen. Ze kan enorm genieten van de aandacht die bij zo’n een-op-een activiteit ontstaat. Kate is dol op de mensen om haar heen en geniet hier zichtbaar van door naar hen te kijken en te lachen.” – begeleider Marjanne van Hulst
16
DE WERELD VAN IPSE DE BRUGGEN - Najaar 2019
DE WERELD VAN IPSE DE BRUGGEN - Najaar 2019
17
De wereld van
‘Ik zie steeds vaker een blij en ontspannen kind’ Jack (14) woont vier jaar op De Kreek in Zwammerdam, een rustige groep met mensen met een ernstig meervoudige verstandelijke beperking. Naast deze beperking heeft Jack moeite met prikkels, en verwondt hij zichzelf. Zijn ouders, de begeleiders en deskundigen ontdekken stap voor stap hoe Jack zich beter kan ontspannen. “Jack geeft nu meer aan wat hij wil en heeft de rust om op ontdekkingstocht te gaan op de dagbesteding. Ik zie steeds vaker een blij en ontspannen kind”, vertelt zijn moeder Angelique.
Angelique: “We houden van dat kereltje, dat draagt ons”
De begeleiders ontvingen hem liefdevol
“Toen Jack twee maanden was,
begin voelde iedereen zich machteloos.
Begeleider Korry: “Jack laat steeds vaker zijn mooie bruine ogen zien”
bleek hij blind te zijn. Al snel merkten
Zelf vond ik het vreselijk dat mijn kind
“Jack kwam op zijn tiende bij ons.
we dat zijn hele ontwikkeling moei
niet meer thuis woonde. Maar wij als
Hij zat voorover gebogen in zijn rolstoel
zaam verliep. Op zijn derde werd
ouders en de begeleiders hielden
en gromde. Hij was blind. Alle nieuwe
geconstateerd dat hij een zeldzaam
elkaar staande. En we houden van
geluiden maakten hem onrustig, waar
erfelijk syndroom had. Hij ging naar een
dat kereltje, dat draagt ons.
door hij zichzelf ging slaan, bijten en
en wilden hem leren begrijpen. In het
krabben. Ik vond dat heel heftig voor
kinderdienstencentrum en later naar een speciale school. Ook wij waren
Jack heeft nog moeilijke momenten,
zo’n jonge jongen. We wisten niet
veel met hem bezig om eruit te halen
maar hij opent zich weer. Met het
hoe we hem konden helpen om te
wat erin zat. Rond zijn negende begon
expertiseteam en alle deskundigen
ontspannen. En Jack kon niet aangeven
hij zichzelf te verwonden en te grommen.
zoeken we het beste voor hem, dat is
wat hij nodig had.
Hij had zoveel onrust, woede en
echt super. Zo kan hij weer genieten
verdriet in zich. Van iets kleins kon hij
van buiten zijn en lichamelijk contact.
We wilden er voor hem zijn, maar hij
volledig flippen. Ik hield zoveel mogelijk
Jack geeft meer aan wat hij wil en heeft
werd boos op zichzelf en op ons. Door
prikkels bij hem weg, maar kan hem
de rust om op ontdekkingstocht te gaan
niet beschermen tegen wat er in zijn
op de dagbesteding. Ik zie steeds vaker
hoofd gebeurt. Als ik zie dat hij zichzelf
een blij en ontspannen kind.
verwondt, word ik zo verdrietig. Mijn droom is dat Jack nog meer rust De uithuisplaatsing voelde als falen,
vindt en zich tevreden kan voelen.
maar thuis lukte het niet meer. Jack
Er zullen pieken en dalen blijven,
kreeg op De Kreek een-op-een-
maar ik hoop dat rust de boventoon
begeleiding in een rustige groep.
voert. Door samen goede voorwaarden
Maar alle veranderingen en nieuwe
te creëren, zorgen we dat Jack lekker in
prikkels brachten hem uit balans.
zijn vel zit. Zo kan hij nieuwe ervaringen
Hij zat opgesloten in zijn lichaam en
opdoen en zich nog ontwikkelen.”
moest zoveel onverklaarbare dingen verwerken.
18
DE WERELD VAN IPSE DE BRUGGEN - Voorjaar 2019
" Hij gaat naar dagbesteding. We hadden nooit verwacht dat hij dat zou aankunnen."
Jack en zijn moeder Angelique
met elkaar, zijn ouders, de gedrags
een vaste structuur. En we gaan nu ook
nu wel in de woonkamer en gaat naar
deskundige en het intern expertiseteam
met hem naar de dagbesteding, daar
de dagbesteding. We hadden nooit
te praten, ontdekten we wat hielp.
masseer ik bijvoorbeeld zijn voeten of
verwacht dat hij dat zou aankunnen.
Ik leerde bijvoorbeeld mijn hand op
laat hem een sjaaltje voelen. Hij vindt
Hij is opener geworden en kan beter
Jacks’ handen te leggen, als hij aan
het leuk om blokken in een vorm te
prikkels verdragen. Vaak zijn zijn ogen
mijn haren trok. Dan liet hij los.
passen. En hij geniet van de zon op zijn
dicht. Maar in een open stemming slaat
gezicht en en van het luisteren naar
hij zijn mooie bruine ogen op. Dan weet
muziek.
ik dat hij het naar zijn zin heeft. Er zijn
Jack veranderde stukje bij beetje. In het begin vond hij nabijheid eng. Nu vind
nog nare dagen, die gun je hem niet.
hij het fijn om voor mij te lopen, terwijl
We volgen goed hoe het met hem gaat,
ik zijn handen vasthoudt. Of komt hij
soms activeren we hem, soms laten
op de bank tegen mij aan liggen. We
we hem juist rusten. Als Jack alleen
begeleiden hem één-op-één, volgens
wil zijn, duwt hij ons weg. Maar hij zit
Maar hij geniet ook. Dat is heel mooi.”
DE WERELD VAN IPSE DE BRUGGEN - Najaar 2019
19
Tips Terugkijktip: ‘Dumpert’ filmt werkplek orkestleider Jostiband Dumpert, een mediawebsite, ging onlangs langs bij onze Jostiband en woonde een repetitie en een optreden bij. Het leverde een bijzondere reportage op waarin je ziet hoe het werk van een orkestleider eruit ziet én welke prestatie het orkest elke keer neerzet. De aflevering werd op YouTube meer dan 200.000 keer bekeken en één van de vele reacties luidde: “De beste aflevering ooit.” http://bit.ly/dumpertJostiband
Online trainingen voor vrijwilligers De tool Good Habitz bevat ruim 100 online trainingen voor je persoonlijke ontwikkeling. Met onderwerpen op het gebied van persoonlijke effectiviteit, positieve psychologie, veiligheid en gezondheid en werken met Office-programma’s ervaar je dat leren heel leuk kan zijn. Je kunt de trainingen naar eigen behoefte benutten en het is helemaal gratis. Deze tool is nu ook beschikbaar voor vrijwilligers. Wil jij hier als vrijwilliger gebruik van maken? Stuur dan een mail naar hrm.servicecentrum@ipsedebruggen.nl o.v.v je volledige naam en mailadres. Medewerkers vinden Good Habitz op het intranet.
20
App: RITME in de dag
Boek: ‘Niet-Normaal’
Dagstructuur is belangrijk in de zorg aan
In juli werd het boek Niet-Normaal.
mensen met een verstandelijke beperking of
Ontwikkelingen en dilemma’s in de
autisme. De nieuwe app ‘RITME’ helpt hierbij
Nederlandse gehandicaptenzorg
door middel van QR-codes. Een voorbeeld.
gepresenteerd. Het boek is geschreven in
Een cliënt spreekt af dat hij elke avond om 22.00
opdracht van Vereniging Gehandicaptenzorg
uur zijn tanden poetst. Hij plakt een-QR code
Nederland (VGN). In Niet-Normaal wordt
in de badkamer, want daar poetst hij altijd zijn
aan de hand van gesprekken met zestien
tanden. Om 22.00 uur ontvangt hij een melding
hoofdrolspelers de geschiedenis van
op zijn mobiel door middel van geluid. Dit geluid
de recente gehandicaptenzorg in kaart
wordt steeds luider. Zodra hij de QR-code op de
gebracht. Als een soort archeologen leggen
badkamer heeft gescand, stopt het geluid.
de geïnterviewden bloot welke dilemma’s en
De app werkt alleen als hij thuis is.
(on)mogelijkheden zich daarbij voordoen.
Het QR-basispakket kost € 25,-. Kijk voor meer
Het boek is te bestellen via
informatie op www.ritme.codes
www.uitgeverijdegraaff.nl
DE WERELD VAN IPSE DE BRUGGEN - Najaar 2019
Agenda • 24 t/m 31 oktober: Snoezelweek in recreatieruimte het BarBiertje, op landgoed Hooge Burch in Zwammerdam. De ruimte is omgetoverd in sprookjesachtige sfeer. Voor dagbestedingsgroepen en woningen. Inschrijven kan via afke.van.greuningen@ipsedebruggen.nl of 06 53525169.
• 2 november: Muziekworkshop in de aula (hoofdgebouw) op landgoed Craeyenburch in Nootdorp. Muziek maken of meebeleven, van 14.00 – 16.-00 uur. Entree is €5,- (incl. koffie, thee of limonade), inschrijven is niet nodig.
Kijktip: online serie De serie ‘Meervoudig Ondersteund
• 16 november: Concert Jostiband, Breepleinkerk Rotterdam. Van 14.30 – 16.30 uur. Kijk voor meer informatie op https://www.jostiband.nl/concertagenda
• 23 november:
Pubers’ bestaat uit acht films
Intocht van Sint Nicolaas in Dorp Nieuwveen. Pietenshows om 13.30,
waarbij telkens een gezinslid
15.15 en 17.00 uur in Het Trefpunt op landgoed Ursula in Nieuween.
van een kind met ernstige
Kaarten á €3,50 zijn een week van te voren te koop bij het Servicepunt
meervoudige beperkingen vertelt
op het landgoed.
over zijn of haar ervaringen en waarbij telkens een ander
• 20 december:
thema aan bod komt. Zoals
Kerstdisco met DJ Sjaak in de aula (hoofdgebouw) op landgoed
dagelijkse en medische zorgen,
Craeyenburch in Nootdorp. Van 19.00 – 20.30 uur. Entree is €5,-
gedrag en emotie of het gezin
(incl. koffie, thee of limonade), inschrijven is niet nodig.
en de omgeving. De serie is een productie van de EMB Nederland,
• 31 december:
een vereniging van mensen
Oud & Nieuw feest met Marco de Hollander in recreatieruimte
met een ernstige meervoudige
het BarBiertje op landgoed Hooge Burch in Zwammerdam.
beperking, en heeft als doel
Optreden is van 19.45 – 20.45 uur. Meer informatie over de entree
ouders (h)erkenning te bieden en
via afke.van.greuningen@ipsedebruggen.nl of 06 53525169.
te steunen in de keuzes die je als ouder moet maken. Zo vertelt de
• 19 maart:
moeder van de 20-jarige Bram
Grote clubdag in Het Trefpunt op landgoed Ursula in Nieuwveen.
wat voor impact de zorg voor
De avondclubs (zoals de Ursulaband en de gymclub) laten in de
haar zoon op haar eigen
ochtend zien wat zij kunnen. In de middag is er een toneelstuk van
ontwikkeling heeft.
de theatergroep. Toegang is gratis.
Expositie ‘De ontmoeting’ In het gemeentehuis van Alphen aan
rond het thema ‘ontmoeten’, waarbij
den Rijn is sinds juni een permanente
uitwisseling tussen kunstenaars en
expositie van kunstenaars van Atelier
hun omgeving centraal staat.
Verfstreken, een dagbestedingslocatie
Zij presenteren zich met hun kunstwerk
van Ipse de Bruggen. De kunstenaars
en een persoonlijk portret met hun
maakten gedichten en schilderijen
eigen verhaal.
DE WERELD VAN IPSE DE BRUGGEN - Najaar 2019
21
In gesprek
Strategische agenda: werk in uitvoering In de strategische agenda 2019 - 2021 geeft Ipse de Bruggen aan de hand van tien thema’s aan wat zij de komende drie jaar wil bereiken voor cliënten. Jan van Hoek en Andrea van Steensel (raad van bestuur) spraken in de ‘Jij-maakt-meer-mogelijk-tour’ tijdens 60 bijeenkomsten met 1349 medewerkers over diverse thema’s uit deze strategische agenda. Het liet hen zien wat goed loopt en behouden moet blijven, maar ook wat beter kan. En dat inspireert bij de uitvoering van de thema’s. Een update van vijf punten uit de agenda. 1. SAMENWERKING MET OUDERS/ WETTELIJK VERTEGENWOORDIGERS Wat is er gebeurd? Jan van Hoek: “In de praktijk houden de medewerkers contact met cliënten en wettelijk vertegenwoordigers. We hebben het afgelopen halfjaar zestig medewerkersbijeenkomsten gehouden. Daar bespraken we wat er door het Manifest is veranderd. Ik vond het mooi om te horen dat medewerkers aangaven dat hun relatie met de cliënt en zijn wettelijk vertegenwoordigers echt is veranderd.”
Waar staan we? “De relatie is gelijkwaardiger geworden en medewerkers spreken meer met cliënten én wettelijk vertegenwoordigers over wensen en toekomstplannen. Dat horen we ook van wettelijk vertegenwoordigers.”
Tevreden en hoe verder?
De tien punten van de strategische agenda voor 2019-2021: 1. Cliëntenmix
“We zijn trots op deze verandering en willen die verder
2. Huisvesting
stimuleren. Daarvoor willen we voorstellingen van het
3. Samenwerken met cliënten en hun ouders/
toneelstuk ‘Lastige ouders’ boeken, en teams hiervoor samen
wettelijke vertegenwoordigers
met hun wettelijk vertegenwoordigers uitnodigen. Eén van de
4. Samenwerken met andere professionele organisaties
acteurs is zelf moeder van een kind met een verstandelijke
5. Zelforganisatie
beperking. Zo’n voorstelling kan ons nog beter laten invoelen
6. Onze medewerkers
wat het met ouders doet om een kind met een verstandelijke
7. Persoonlijk leiderschap
beperking te hebben en de zorg te moeten delen.
8. Onze cultuur 9. Onze positionering
Daarnaast geven we met de cliëntenraad de nieuwe Wet medezeggenschap vorm. Dat willen we echt samen doen.”
22
DE WERELD VAN IPSE DE BRUGGEN - Najaar 2019
10. Ontwikkeling van onze (Zorg/Services) bedrijven
2. ONZE MEDEWERKERS
3. WACHTLIJSTBEHEER
Wat is er gebeurd?
Wat is er gebeurd?
Andrea van Steensel: “We willen
Jan van Hoek: “We hadden onvoldoende
medewerkers behouden en binnenhalen. Tijdens de ‘Jij-maakt-
zicht op waar plaatsen vrij kwamen, wie daar goed zou passen
meer-mogelijk-tour’ vroegen we aan medewerkers wat hen
en hoe we cliënten efficiënt konden doorplaatsen. En we
helpt om plezier in hun werk te houden.
konden cliënten op de wachtlijst geen duidelijkheid geven over wanneer er plaats zou zijn. Een projectgroep heeft
De rode draad die uit de verslagen van de bijeenkomsten naar
onderzocht hoe we het hele systeem van aanmelding tot
voren kwam, hebben we in september gebruikt om
plaatsing kunnen verbeteren en hoe we meer grip op dat
verbeterplannen op te stellen. Voor de volwassenenzorg zijn
proces kunnen krijgen. We hebben de data geanalyseerd en
stabiele teams bijvoorbeeld belangrijk en bij Kind & Jeugd
de sturing verbeterd. Zo is nu duidelijk wie verantwoordelijk is
willen medewerkers meer contact met hun manager."
voor een lege plek, wie beslist over plaatsing en binnen welke termijn dat moet. De directeuren worden hier ook mede
Waar staan we?
verantwoordelijk voor en ik ga mij zelf bemoeien met de
"Op het gebied van werving gebeurt veel. We bieden geschikte
doorstroming in het algemeen.”
sollicitanten actief aan andere locaties aan, zodat we hen niet kwijtraken. En er zijn twee regionale centrales ingericht voor
Waar staan we?
flexibele krachten. Daarnaast zijn met succes zij-instromers
“We gaan het wachtlijstbeleid en de nieuwe aanpak het
geworven. Voor medewerkers zijn het afgelopen halfjaar
komende halfjaar invoeren. Dat moet volgend jaar tot
allerlei e-learnmodules aangeboden.”
concrete verbeteringen leiden. Dat gaan we natuurlijk ook monitoren.
Voor de flexibele schil hebben we binnen enkele weken 71 kandidaten gevonden. En we hebben al meer zij-instromers
Mijn ambitie is dat de wachtlijst gehalveerd wordt en dat
dan beschikbare leerplekken. Natuurlijk vraagt een leerplek
aangemelde cliënten binnen een halfjaar weten wat ze van
extra inzet van teams, maar het is wel een oplossing voor de
Ipse de Bruggen kunnen verwachten.”
lange termijn.”
Tevreden en hoe verder?
Tevreden en hoe verder? “Ik ben pas tevreden als het beleid resultaat heeft en we
“Ik ben tevreden dat zoveel medewerkers ons hebben verteld
cliënten op de wachtlijst op tijd duidelijkheid geven over hun
wat ze nodig hebben. Dankzij hun verhalen kunnen we nog
perspectief. En zij niet meer onnodig lang hoeven wachten.
beter aan overheden en zorgkantoren vertellen wat nodig is
Met een goed inzicht in de wachtlijst kunnen we gerichter met
en kunnen we binnen onze eigen organisatie gericht
de zorgkantoren bespreken welke uitbreiding we in welke
verbeteren. Verder valt er nog van alles te wensen.
regio nodig hebben. Dan kunnen we de zorgbehoefte beter
Bijvoorbeeld dat niemand meer weg wil voor een andere
onderbouwen en hopelijk tot oplossingen komen.”
baan, dat we medewerkers aantrekken voor moeilijk vervulbare vacatures én dat er meer geld beschikbaar komt voor salarissen.”
DE WERELD VAN IPSE DE BRUGGEN - Najaar 2019
23
4. ZELFORGANISATIE
5. SAMENWERKINGSPARTNERS
Wat is er gebeurd?
Wat is er gebeurd?
Andrea van Steensel: “In de strategische
Jan van Hoek: “Vooruitlopend op ons nieuwe
agenda staat dat we zelforganisatie gaan evalueren. Hierover
kennisbeleid hebben we afspraken gemaakt met Erasmus
voerden we gesprekken met rolhouders (begeleiders met
Universiteit Rotterdam en Universiteit Leiden over een nieuwe
extra teamtaken). En in de 'Jij-maakt-meer-mogelijk'
fase in onze onderzoeksprogramma’s. Zo willen we met
bijeenkomsten vertelden medewerkers hun ervaringen met
GOUD onderzoeken of en hoe we invloed kunnen hebben op
zelforganisatie. Met die uitkomsten ging een breed
de kwetsbaarheid die met de leeftijd snel toeneemt.
ontwerpteam aan de slag. We willen houden wat goed werkt en aanpassen wat een last is. Daarmee gaan teams op zoek
Voor Kind & Jeugd werken we structureel samen met Youz
naar de beste vorm van zelforganisatie voor hun team, in de
(jeugdpsychiatrie) en Jeugdformaat (jeugdzorg) en voor de
wetenschap dat het een middel is, geen doel op zich.”
volwassenenzorg (SGLVG) bereiden we intensievere samenwerking voor met Fivoor (forensische psychiatrie).”
Waar staan we? “Het ontwerpteam maakte met alle input verschillende
Waar staan we?
vormen van zelforganisatie. De ene vorm sluit bijvoorbeeld
“Met Youz en Jeugdformaat hebben we in Den Haag
aan bij wonen en verblijf, terwijl een andere vorm past bij een
ambulante teams ingericht: zij bieden zorg thuis of in de
ambulant team. Tijdens de bijeenkomsten gaven teams aan
omgeving van de cliënt. Door in de gezinnen elkaars
dat zij het nodig hebben te weten wanneer zij het goed doen,
deskundigheid te benutten, kunnen we meer ambulant
en te weten dat ze niet alles hoeven te doen. Met deze
oplossen en opnames voorkomen. Samen willen we de hele
inzichten heeft het ontwerpteam een tool ontwikkeld,
Jeugdzorgketen ontwikkelen, zodat diensten naadloos op
waarmee teams uitkomen bij de vorm van zelforganisatie die
elkaar aansluiten. Een kind krijgt dan zorg die op dat moment
het beste bij hen past.
nodig is, zonder dat hij opnieuw hoeft te beginnen bij een andere zorgorganisatie.
Het ontwerpteam onderzocht ook de teamrollen, omdat teams ervoeren dat er veel werk naar hen toekwam dat niks te
Met Fivoor werken we al samen in de Borg (een expertisec
maken had met cliëntenzorg. De herschreven rollen staan
entrum op het gebied van de behandeling van mensen met
dichter bij het cliëntenwerk. En met de tool kijken teams ook
een lichte verstandelijke beperking en ernstige gedrags- en/
wat ze zelf doen of liever organiseren met de manager of
of psychiatrische problemen, red.). We hebben plannen om
Services.”
samen ambulante en klinische forensische zorg in Zeeland en Noord-Holland te ontwikkelen, zodat we deze doelgroep ook
Tevreden en hoe verder?
daar kunnen begeleiden.”
“We toetsen de inzichten en de tool dit najaar bij vijftien teams. Als dat goed uitpakt, kunnen alle teams hiermee vanaf
Tevreden en hoe verder?
2020 aan de slag. Ik ben tot nu reuze tevreden met de tool.
“Zeker. Er gebeurt veel. We willen deze plannen goed
Een paar teams hebben hem al uitgeprobeerd en zijn erg
vormgeven voordat we andere samenwerkingen aangaan.
enthousiast.”
En het nieuwe psychiatrisch centrum van Ipse de Bruggen en Parnassia in Nootdorp vraagt ook nog aandacht.”
24
DE WERELD VAN IPSE DE BRUGGEN - Najaar 2019
Altijd meer mogelijk
“ Je merkte wel dat ze een beetje nerveus was” “Via de Centrale Cliëntenraad ben
waar zij minder goed in is. En ik
De drie betrokken cliënten
ik gevraagd of ik mee wilde werken
vroeg haar of de cliënt centraal
(waaronder Björn) waren het
aan de sollicitatieprocedure voor
staat, waarop zij zei: “De cliënt staat
unaniem met elkaar eens: Louise
een nieuwe directeur. En dat wilde
niet alleen centraal, de cliënt staat
Voorhorst is per 1 september in dienst
ik wel. Samen met twee andere
aan het roer.” Je merkte wel dat ze
als directeur Volwassenenzorg. Zij
cliënten, een begeleider en de
een beetje nerveus was, maar ze
volgt hiermee Marcel Schellart op.
voorzitter van de CCR heb ik het
heeft overal antwoord op gegeven.
gesprek voorbereid. Het viel mij en
Ik vond het leuk om hier aan mee te
ons op dat Louise alleen maar goede
werken, je wilt toch weten wie het is
dingen op haar cv had gezet, dus
en wat zij voor jou in petto heeft.” –
ik heb haar gevraagd naar dingen
Björn Kaayman.
DE WERELD VAN IPSE DE BRUGGEN - Najaar 2019
25
Innovatie
Begeleiders Ilonka Loeven en Linda Fransen zoeken naar aanwijzingen.
Ipse de Bruggen test ‘dodelijk saai’ onderwerp als de AVG-wetgeving met break-in-room Hoe kun je een ‘dodelijk saai’ onderwerp als de AVG-wetgeving op een leuke manier met je medewerkers bespreken? David Rijvers van Ipse de Bruggen bedacht de break-in-room. "De informatie blijft op deze manier veel beter hangen."
26
DE WERELD VAN IPSE DE BRUGGEN - Najaar 2019
"Je hangt je huissleutel ook niet aan de voordeur, dus waarom zou je een wachtwoord op een post-it aan je laptop plakken?" Marc Been, privacy-officer
M
edewerkers van Ipse
Daar krijgen ze een filmpje te zien
van de klus in de kelder volgt dan ook
de Bruggen komen met
waarin bestuurder Jan van Hoek
een nagesprek met security- en een
veel privacygevoelige
wat vertelt. Vervolgens wordt de
privacy-officer van Ipse de Bruggen.
informatie in aanraking.
organisatie 'gehackt' en begint het
"Het gaat er niet om dat medewerkers
Persoonlijke gegevens van cliënten
spel. In een donkere kelder moeten
na afloop exact de letters van de
zoals burgerservicenummers (BSN)
de spelers inbreken in een kamer.
wet kennen", zegt David. "Wel dat
of informatie uit medische dossiers
Eenmaal binnen is het de bedoeling
ze nadenken hoe ze omgaan met
bijvoorbeeld.
in te loggen op de computer.
het delen van hun wachtwoord, met
Sinds de invoering van de nieuwe
Het wachtwoord is vrij gemakkelijk
AVG-wetgeving (mei 2018) zijn
te vinden (maar dat verklappen
organisaties als Ipse de Bruggen volop
we natuurlijk niet). Dat moet een
Speelse manier
bezig met hoe ze deze gegevens goed
eyeopener zijn voor de deelnemers.
De break-in-room is populair
kunnen beveiligen en beschermen.
"Zo zou je bij ons ook een wachtwoord
onder medewerkers en ook andere
"Maar hoe krijg je nu zo'n onderwerp
kunnen vinden", reageert Ilonka Loeven.
instellingen hebben interesse. In
printen en of er toestemming moet zijn om cliënten op de foto te zetten."
september organiseerde Ipse de
levend en sprekend", zegt David. "Medewerkers volgen wel lezingen,
Zij werkt bij Ipse de Bruggen in
Bruggen een congres en konden ook
maar ik wilde iets praktisch. Iets dat
Nieuwveen en is met haar collega
buitenstaanders het spel spelen.
ook blijft hangen."
Linda Fransen naar de Hooge Burch
"AVG is nou eenmaal geen sexy
gekomen om mee te doen aan de
onderwerp", zegt digicoach Jordi van
Hij kwam op het idee van een
break-in-room. "Leuk hoor, je wordt op
der Windt. "Nu kunnen we het op een
escape room, in het ondergrondse
deze manier wel bewust gemaakt."
leuke en speelse manier aanpakken. Dit blijft beter hangen."
gangenstelsel dat nog altijd deels aanwezig is op landgoed Hooge
Gevoelige informatie
Burch in Zwammerdam. Maar mensen
Een volgende valkuil: de deelnemers
En natuurlijk, net als bij een escape
opsluiten in een ondergrondse kelder,
moeten een BSN opzoeken op een van
room worden de deelnemers ook een
dat ging wat ver. Zo ontstond uiteindelijk
de vele printjes in een andere ruimte.
beetje in de maling genomen. "Denk
de break-in-room. Een ruimte waar
Maar als ze weggaan, sluiten ze de
logisch na als het over privacy gaat",
medewerkers in moeten breken, terwijl
computer dan op de juiste manier af?
reageert privacy-officer Marc Been.
ze ondertussen getoetst worden op hun
"Bij ons blijft er meestal één iemand
"Je hangt je huissleutel ook niet aan
kennis van de privacywetgeving.
achter", vertelt Fransen. Of wat doe je
de voordeur, dus waarom zou je een
als printerinstellingen veranderd zijn
wachtwoord op een post-it aan je
Wachtwoord
en je printjes, met gevoelige informatie,
laptop plakken?"
Vooraf moeten deelnemers zich
uit een andere printer komen?
aanmelden én al daar zitten de eerste strikvragen verstopt. Vervolgens
Het zijn onderwerpen waar Ipse de
Dit artikel van journaliste Annemiek
worden ze in groepjes naar de kelder
Bruggen haar medewerkers over na
Brandriet verscheen eerder in het
onder gebouw De Haven geleid.
wil laten denken. Na het voltooien
Algemeen Dagblad, editie Groene Hart.
DE WERELD VAN IPSE DE BRUGGEN - Najaar 2019
27
De wereld van
Het zit in de familie Moeder Alice, vader André en hun dochter Fleur van der Voort werken alle drie bij Ipse de Bruggen. En dat is niet ongewoon. Zij zijn één van vele families waarvan meerdere gezinsleden cliënten van Ipse de Bruggen ondersteunen. Alice, André en Fleur vertellen.
Even voorstellen…
landgoed bijvoorbeeld. Werken in de
André: “Ik kwam een vacature in de
Alice: “Ik ben 36 jaar geleden
(gehandicapten)zorg is mij dus met de
krant tegen en daar heb ik toen op
begonnen met mijn stage bij Ipse
paplepel ingegoten.”
gesolliciteerd. In eerste instantie
de Bruggen. Inmiddels heb ik
niet per se een directe keuze voor de
verschillende functies als begeleider
Alice: “Mijn zus is vijf jaar ouder en toen
zorg, maar als je dan met cliënten
gehad en ben ik nu werkzaam als
zij begon met werken, ging ik wel eens
mag werken is dat toch wel heel
persoonlijk begeleider op sociowoning
mee om te helpen. Op die manier leerde
fijn. We hebben niet voor niets twee
Roggeveld in Nieuwveen.”
ik de gehandicaptenzorg kennen. Dat
bezoekvrienden. Voorheen kwamen
wilde ik ook! Toen ik eenmaal bij Ipse
ze bij ons thuis, maar doordat ze beide
André: “Alice en ik waren net getrouwd
de Bruggen werkte en André en ik
al wat op leeftijd zijn gaat dat nu
toen ik bij Ipse de Bruggen ging
kinderen kregen, nam ik hen wel eens
niet meer zo makkelijk. Dan gaan we
werken. Dat is nu zo’n 33 jaar geleden.
mee naar het landgoed. En zo is Fleur
gewoon op bezoek bij hen."
Ik werk bij de afdeling Transport als
‘blijven plakken’.”
Nieuwveen en sinds een aantal jaar in
Fleur: “Het is elke dag anders. Het
In hoeverre is de zorg door de jaren heen veranderd?
Zwammerdam werkzaam. Veel mensen
is een veelzijdig beroep. Natuurlijk
André: “Wij krijgen op het landgoed
kennen mij wel door alle pakketjes die
ben je er in de eerste plaats voor de
in Zwammerdam zo’n 200 tot 300
worden afgeleverd en opgehaald.”
cliënten, maar je hebt ook gesprekken
pakketten per week binnen. Een deel
met ouders, vrijwilligers, collega’s etc.
is voor de zorg (luiers, sondevoeding
Fleur: “Ik werk er inmiddels alweer acht
Allemaal met het doel om het voor de
etc.) en een groot gedeelte wordt door
jaar! Ook als persoonlijk begeleider, op
cliënt zo goed als mogelijk te regelen.”
cliënten - al dan niet via begeleiders -
logistiek medewerker. Ooit begonnen in
zelf besteld, via de welbekende online
Berk 4 in Nieuwveen.”
28
Alice: “Ik heb een aantal jaar op
shops. Dat was jaren geleden natuurlijk
Alice: “De meeste cliënten en
een groep cliënten met een laag
niet zo. En nu krijg je zelfs berichten als
medewerkers in Nieuwveen weten ook
ontwikkelingsniveau gewerkt. Dat
het pakket onderweg is, afgeleverd is
dat André en ik bij elkaar horen. Het
was uitdagend en interessant, maar
etc. Er hangen dus regelmatig cliënten
grappige is, ik werd nog wel eens de-
ook pittig. Ik wilde uiteindelijk toch
aan de lijn die mij vertellen dat hun
vrouw-van-de-man-van-het-magazijn
graag een groep ondersteunen die
pakket is geleverd en dat ze het willen
genoemd.”
wat rustiger was en ben toen met
hebben. Al heb ik de laatste jaren wel
cliënten met hoog niveau gaan werken.
minder contact met cliënten. Dat komt
Waarom hebben jullie voor de zorg gekozen?
Maar ja, bij cliënten met een hoog
doordat de afdeling Transport anders
niveau is er veel meer interactie, er
is ingericht. Waar ik eerst onder andere
Fleur: “Ik kom al van kleins af aan
zijn weerwoorden etc. Dus anders is
zelf pakketten bij de woningen bracht,
bij Ipse de Bruggen, ik ben er bij
het zeker, maar makkelijker zeker niet.
worden de pakketten nu door iemand
wijze van spreken opgegroeid.
Het is mooi om voor deze doelgroepen
anders afgeleverd.”
Regelmatig ging ik met mijn moeder
te werken, welke zorg zij ook nodig
mee naar een evenement op het
hebben.”
DE WERELD VAN IPSE DE BRUGGEN - Voorjaar Najaar 2019 2019
Alice: “De zorg zelf is ook veranderd.
zich in kan vinden. Waar ouders jaren
samen aan een goed leven voor de
We doen het werk nu met minder
geleden alle zorg uit handen gaven,
cliënt.”
begeleiders dan een aantal jaar
willen zij nu graag inspraak hebben in
geleden. Dat is soms lastig, maar
de zorg voor hun zoon of dochter. En
Als afsluiter…
het brengt ook weer nieuwe, mooie
die betrokkenheid is erg fijn.”
Alice: “We zijn niet het enige gezin waarvan een deel bij Ipse de Bruggen
dingen. Zo is de invloed van ouders nu veel belangrijker dan voorheen.
Fleur: “Nieuwe cliënten weten ook
werkt. Ik vind het altijd erg leuk
We gaan graag met elkaar in gesprek
dat zij en hun naasten meer inspraak
om te zien dat die passie voor de
om te bespreken hoe we het leven
en rechten hebben. Begeleiders en
gehandicaptenzorg wordt doorgegeven.
van de cliënt zo leuk mogelijk kunnen
wettelijke vertegenwoordigers werken
Er zijn genoeg doorgroeimogelijkheden,
inrichten, op een manier waar iedereen
meer – in de zogeheten driehoek -
saai wordt het nooit!”
DE WERELD VAN IPSE DE BRUGGEN - Najaar 2019
29
In de praktijk
Nieuwe Wet zorg en dwang wil onvrijwillige zorg indammen Op 1 januari 2020 wordt de nieuwe Wet zorg en dwang (Wzd) ingevoerd. Deze vervangt voor cliënten de Wet Bijzondere Opnemingen Psychiatrische Ziekenhuizen (BOPZ). Het uitgangs punt van de nieuwe wet is ‘Nee, tenzij …’ met als doel minder onvrijwillige zorg. Wat verandert hierdoor voor cliënten en medewerkers van Ipse de Bruggen? En hoe helpt de Wet ons om het nog beter te doen? Een interview met Ilse van Esch, directeur Zorg, over de nieuwe wet.
Wat verandert er voor cliënten? “De nieuwe wet geldt voor alle
Mag onvrijwillige zorg straks helemaal niet meer?
cliënten met een indicatie voor de
“Je mag alleen onvrijwillige zorg
Wet langdurige zorg (Wlz). En voor
toepassen om een ernstig nadeel voor
cliënten waarvan de arts aangeeft
de cliënt te voorkomen of te beperken.
dat bescherming nodig is om ‘ernstig
Je voorkomt zo dat hij een groot
nadeel’ te voorkomen. Door deze
risico loopt of dat voor anderen is. Je
brede inzet geldt de Wet ook voor
verbiedt bijvoorbeeld drugsgebruik,
Wat is onvrijwillige zorg?
mensen die vrijwillig zijn opgenomen
omdat dat bij een cliënt kan leiden
“Onvrijwillige zorg is zorg waarmee
of bijvoorbeeld thuis wonen en
tot verslaving. Een ernstig nadeel is
de cliënt of zijn wettelijk vertegen
onvrijwillige zorg krijgen.
ruimer dan een direct gevaar voor jezelf
woordiger niet instemt maar die toch
of de omgeving. De nieuwe wet biedt
noodzakelijk is om ‘ernstig nadeel’
Een andere belangrijke verandering is dat
dus wat meer ruimte om de cliënt te
te voorkomen. Met onvrijwillige zorg
onvrijwillige zorg ruimer wordt opgevat.
beschermen voor risico’s, die hij vanuit
beperken we het leven van de cliënt
De Wet onderscheidt negen soorten zorg
zijn beperking loopt.”
om hem te beschermen.”
die zorgverleners onder voorwaarden
Wat houdt deze wet in het kort in?
van de cliënt (zie kader). Dat betekent
Wat verandert er in de dagelijkse praktijk straks?
“De Wet zorg en dwang regelt de rechten
bijvoorbeeld dat we bij een cliënt met
We passen deze beperkingen en
van mensen met een verstandelijke
weinig remmingen of bij gebruik van
allerlei regels nu ook al toe, als dat
beperking en mensen met een psycho
bepaalde medicijnen, alcoholgebruik
nodig is om de cliënt of de omgeving
geriatrische aandoening als dementie,
of rookmomenten kunnen beperken.
te beschermen. Wat verandert, is dat
die onvrijwillige zorg krijgen. De Wet
Of dat je bij een cliënt die zelfstandig
we straks voor deze beperkingen een
regelt ook de onvrijwillige opname.”
woont in bepaalde situaties onder dwang
stappenplan moeten volgen. Zo worden
medicatie kunt toedienen.”
we ons nog bewuster van welke
mogen toepassen, ondanks verzet
30
DE WERELD VAN IPSE DE BRUGGEN - Najaar 2019
beperkingen we cliënten opleggen,
Wanneer het niet lukt om de onvrijwillige
waarom we dit doen, of er een mildere
zorg binnen drie maanden af te
vorm mogelijk is en wat het voor hen
bouwen, kijkt een andere deskundige
betekent. Een cliënt kan zich tegen
van Ipse de Bruggen van buiten
verplicht douchen of camerabewaking
het team mee of er mildere vormen
verzetten, terwijl hij het misschien
van bescherming zijn. Wordt de
niet erg vindt dat zijn kamer ’s nachts
onvrijwillige zorg na zes maanden
op slot gaat. Met alle vormen van
nog toegepast, dan vragen we een
onvrijwillige zorg willen wij zorgvuldig
deskundige buiten Ipse de Bruggen
omgaan.”
(een AVG-arts, GZ-psycholoog, orthopedagoog-generalist of
Het stappenplan vormt het hart van de Wet. Wat houdt dit in het kort in? “De Wet verplicht dat we een stappen
Onvrijwillige zorg
plan volgen bij onvrijwillige zorg. Het stappenplan bestaat uit een
Het aantal categorieën onvrijwillige zorg dat onder de nieuwe wet valt,
aantal vaste overlegmomenten met
is uitgebreid van vijf naar negen. Nieuw is onder andere onderzoek aan
in- en externe deskundigen. Een aantal
kleding en lichaam, en van de kamer. Dit zijn de negen categorieën:
situaties is zo ingrijpend dat we het stappenplan ook moeten volgen, wanneer de cliënt en de
• toedienen van vocht, voeding en medicatie en doen van medische controles, andere medische handelingen en overige therapie;
wettelijk vertegenwoordiger zich
• beperken bewegingsvrijheid (o.a. fixatie);
niet verzetten. Denk aan fixatie of
• insluiting (o.a. afzondering en separatie);
afzondering.
• uitoefenen van toezicht;
Als we onvrijwillige zorg willen
• onderzoek aan kleding en lichaam;
toepassen om een cliënt te
• onderzoek van woning of kamer van de cliënt op bijvoorbeeld alcohol
beschermen, moeten we daarover afspraken maken in het zorgplan. De gedragskundige is hiervoor verantwoordelijk. Deze bespreekt dit in een multidisciplinair team, waarin in ieder geval ook de persoonlijk
en drugs en gevaarlijke voorwerpen; • controle op gebruik van gedragsbeïnvloedende middelen (urinetest, blaastest, speekseltest); • vrijheidsbeperkingen om het eigen leven in te richten zoals voor gebruik van mobiel en computer; • beperken van recht op bezoek.
begeleider zit.
DE WERELD VAN IPSE DE BRUGGEN - Najaar 2019
31
verpleegkundige) om mee te denken hoe het anders kan. Wanneer de uitkomst is dat de onvrijwillige zorg nog steeds nodig is om ernstig nadeel te voorkomen, evalueren we dit elke zes maanden in het multidisciplinair overleg met de frisse blik van buiten het team.”
“ Het is goed om steeds kritisch te kijken of onvrijwillige zorg echt nodig is en of het prettiger kan voor de cliënt. Dat vraagt telkens weer maatwerk.”
Hoe groot is deze verandering? “De huidige geldende dwangbehande
zorg echt nodig is en of het prettiger
naar dingen als verplicht douchen,
lingen als fixaties, afzonderingen en
kan voor de cliënt. Dat vraagt telkens
cameragebruik of het verbod op een
medicatie evalueren we al elke drie
weer maatwerk.
dagelijks biertje. Soms ervaren cliënten
maanden. Maar het stappenplan
juist dit als de ergste beperking van
geldt straks voor meer vormen van
Als mensen zich verzetten tegen de
onvrijwillige zorg. Het is goed om
zorg, willen we kritisch blijven kijken.
steeds kritisch te kijken of onvrijwillige
Het is goed dat we daarbij ook kijken
hun autonomie.
Uit de praktijk* Fedde is 42 jaar en woont bij Ipse de Bruggen. Als het
Fedde het minst benadeelde en welke risico’s daaraan
voor Fedde niet duidelijk is wat er van hem wordt
waren verbonden. En zo werd besloten om een deur
verwacht, raakt hij in paniek. Fedde wordt dan boos
verklikker op de deur van de snoezelruimte te zeten.
en kan fysiek heftig reageren. Of hij loopt weg.
Dit geeft Fedde de mogelijkheid om zelfstandig uit de ruimte weg te gaan en tegelijkertijd wordt zo de
Fedde snoezelt graag op de woning, het helpt hem
groepsbegeleiding geïnformeerd.
ontspannen. Uit veiligheid voor zijn medebewoners snoezelde hij in zijn eentje. Daarnaast ging de deur van
Deze situatie wordt nu drie maanden uitgeprobeerd
de snoezelruimte op slot om te voorkomen dat Fedde weg
en daarna geëvalueerd. Mocht de deurverklikker niet
zou lopen. Op een gegeven moment merkte het team
afdoende zijn, kan overwogen worden om een GPS
begeleiders dat Fedde het snoezelen niet meer prettig
tracker voor Fedde aan te schaffen.
vond; hij rammelde aan de deur en schreeuwde veel. Het snoezelen bezorgde Fedde dus niet langer ontspanning
Het zoeken naar alternatieven die de cliënt het minst
maar onrust.
benadelen en het bewust én zo kort mogelijk inzetten van onvrijwillige zorg is de beweging die de nieuwe
Samen met de familie van Fedde, de persoonlijk
Wet zorg en dwang wil bevorderen. Het volgen van het
begeleider en de zorgmanager besprak de gedrags
Wzd stappenplan is een goede aanvulling op de huidige
kundige waar de spanningsopbouw vandaan kwam.
werkwijze als het gaat om het terugdringen van
Al snel werd duidelijk dat het niet om de snoezelactiviteit
vrijheidsbeperkende maatregelen.
ging, maar om het sluiten van de deur. Dit was in dit geval de onvrijwillige zorg. Gezamenlijk zijn betrokkenen op zoek gegaan naar alternatieven. Ze bekeken hierbij welk alternatief
32
DE WERELD VAN IPSE DE BRUGGEN - Najaar 2019
* Deze casus is gebaseerd op praktijksituaties, de namen van de personen zijn gefingeerd.
van welke onvrijwillige zorg die we
Wie bepaalt wat bij onvrijwillige zorg?
toepassen en hoe beperkend dat is voor
“Ook dat staat in het stappenplan.
die cliënt. Soms blijven we onbewust
De zorgverantwoordelijke, bij Ipse de
maatregelen nemen die niet meer
Bruggen is dat de gedragsdeskundige,
Kijk voor meer info over de Wet zorg en dwang op:
nodig zijn of waarvan de gevolgen niet
is verantwoordelijk voor het stappen
• www.dwangindezorg.nl/wzd
opwegen tegen het risico. Het mooie is
plan. Daarnaast zijn de persoonlijk
• www.ipsedebruggen.nl
dat we zo blijven evalueren. Voor je het
begeleider en, in bepaalde situaties,
weet, blijven deuren gesloten …
de arts betrokken. Afhankelijk van
Het stappenplan houdt ons bij de les.”
de praktijksituatie schakelt de
NB: Nog niet alles over de Wet zorg en
gedragsdeskundige bij de evaluatie
dwang staat al helemaal vast; het interview
een andere deskundige in, zoals
vond plaats in de zomer van 2019.
Het stappenplan houdt ons bewust
“Voor je het weet blijven deuren gesloten. Het stappenplan houdt ons bij de les.”
een logopedist, ergotherapeut of fysiotherapeut. Vanzelfsprekend zijn hierbij ook de cliënt en/of de wettelijk vertegenwoordiger betrokken. Een Wzd-functionaris is eindverant woordelijk. De gedragsdeskundige (zorgverantwoordelijke) moet een zorgplan met onvrijwillige zorg altijd aan de Wzd-functionaris voorleggen.
Zie je ook nadelen?
Op dit moment ligt deze taak bij onze
“Het kan lastig zijn omdat er vanaf
BOPZ artsen.”
2020 meer onder onvrijwillige zorg
is of we dat voor elke situatie altijd
Ipse de Bruggen werkt al in de geest van de Wet zorg en dwang. Hoe gaan we daarmee door?
zo ‘zwaar’ moeten doen. Moet dat
“Volgend jaar is nog een overgangsjaar,
bijvoorbeeld ook voor een bedhekje
maar we gaan proactief met de
bij een cliënt die anders uit bed valt of
invoering aan de slag. Zo hebben we
voor elk gesloten kastje? Het komende
al collega-organisaties benaderd
jaar is een overgangsjaar. Dan gaan
om over samenwerking in gesprek
we kijken hoe we het stappenplan
te gaan. Daarop krijgen we positieve
praktisch vorm kunnen geven voor elke
reacties. In 2019 starten we met een
situatie. Het moet een hulpmiddel zijn
opleiding over de nieuwe wet voor
en geen ballast.”
gedragsdeskundigen en artsen.
en dus onder het stappenplan valt. Evalueren is goed, maar de vraag
In 2020 volgen trainingen voor onder andere de persoonlijk begeleiders.”
DE WERELD VAN IPSE DE BRUGGEN - Najaar 2019
33
Maatjes
“Ik kom met een glimlach, maar ga met een nog grotere glimlach weg” Ipse de Bruggen kent ruim 2000 vrijwilligers die samen met cliënten koffiedrinken, een spelletje doen óf bijvoorbeeld paardrijles geven. Vrijwilliger Angelina Boere vertelt over hoe zij Wilma Fransen eens per twee weken een bijzondere middag bezorgt. “Ik dacht: ik help één keer mee, maar
Wilma helpt vaak met het poetsen van
Mijn vrijwilligerswerk brengt mij zoveel;
niet voor vast. Want toen mijn buur
het paard of haalt met mij de paarden
het geeft zoveel voldoening. Ik kom met
vrouw vroeg of ik net als zij op de
van het land. Zelf zit ze in een klitten
een glimlach, maar ga met een nog
manege wilde meehelpen, had ik het
bandzadel op het paard. Dan hoeven
grotere glimlach weg.”
heel druk. Maar ik ben nooit meer
haar voeten niet in de steunen en kan
weggegaan, en nu help ik alweer negen
ze lekker meebewegen met het paard.
jaar met veel plezier bewoners als
Echt spannend heeft Wilma het paard
Manege ‘De Tijd’ zoekt meer vrijwilligers
Wilma met paardrijden.
rijden nooit gevonden. Ze gooit zo haar
als Angelina! Mail voor informatie naar
been over het paard en ze zit al!
Dianne.Bos@ipsedebruggen.nl
Ik haal de paarden eerst van het land, borstel ze en zadel ze op. Als we een ritje maken, loop ik naast het paard. Een andere vrijwilliger loopt naast de cliënt. In het begin zijn cliënten vaak gespannen. Maar na hooguit vijf minuten zie je de benen en het lichaam ontspannen en verschijnt er een glimlach op het gezicht. Sommigen zingen zachtjes in zichzelf. Wilma ken ik al vanaf mijn eerste dag op de manege. Ze werkt op de kinder boerderij naast de manege. Als ze komt aanlopen voor haar paardrijles, begint ze gelijk enthousiast te kletsen. En iedereen krijgt een knuffel. Maar ze kan ook goed aangeven als ze niet zo lekker in haar vel zit, of last van haar been heeft. Dan houd ik daar rekening mee en doen we het rustig aan.
34
DE WERELD VAN IPSE DE BRUGGEN - Najaar 2019
Altijd meer mogelijk
" Echt een droom die uitkwam"
“Ik heb altijd op groepswoningen in Delft gewoond, maar eigenlijk wilde ik meer vrijheid en zelfstandiger wonen. Al voordat het huisje naast de woonvoorziening aan de Gasthuislaan in Delft leeg kwam, had ik aangegeven dat ik daar graag wilde wonen. En daar woon ik nu! Een keer per week komt een begeleider langs om te zien hoe het met mij gaat. En ik eet ’s avonds op de groep mee. Ik onderhoud ook nog steeds de tuin van de Gasthuislaan. Dat doe ik al jaren. Ik verbouw van alles: tomaten, komkommers, wortels en uien. En ook de bloementuin staat er netjes bij hè? Doe ik allemaal. Dat ik nu op mijzelf woon, is echt een droom die uitkwam. Ik heb er zelfs mijn 50e verjaardag kunnen vieren.” - Arjen Tas
DE WERELD VAN IPSE DE BRUGGEN - Najaar 2019
35
Samenwerking
“Als zij op die plek gelukkig is, ben ik dat ook” Als je kind 24/7 afhankelijk is van (jouw) zorg, is loslaten niet zo makkelijk. Deze ouders zetten zich in voor een passende woning, want hun kroost moet op den duur toch het huis uit. "De woongroep wordt straks haar gezin.”
36
"Het moment van ‘uit huis gaan’, heeft
Aan het tuindershuis, waar Annemiek
Hun andere dochter Ruby (24) is
altijd al in mijn hoofd gezeten”, zegt
met haar partner woont, is een
inmiddels het huis uit. "Ik had altijd al
Annemiek Verroen uit ’s-Gravenzande.
aanbouw gemaakt om Kelly (27) een
voor ogen dat als zij het huis uit zou
"Omdat artsen geen hoge levens
eigen plekje te geven. Vanuit haar bed
zijn, Kelly daarna zou gaan. Zij mist
verwachting van Kelly hadden heb ik
kan ze door de deuren met grote glazen
door het OFD6 syndroom het centrale
het lang voor me uitgeschoven.
ramen kijken naar haar moeder die in
deel van haar kleine hersenen en is
Uiteindelijk werd Kelly ouder, is ze een
de tuin bezig is. Aan haar slaapkamer
daardoor meervoudig gehandicapt en
eigenwijze, vrolijke dame en wist ik dat
zit een ruime badkamer met genoeg
doof. Ook heeft ze geen besef van tijd.
ik met wonen aan de slag moest.”
ruimte voor haar rolstoel.
Ik hoop dat nu haar zusje uit huis is,
DE WERELD VAN IPSE DE BRUGGEN - Najaar 2019
ze straks meer besef heeft wat
"Als ze dan op een plekje is waar zij
verhuizen precies voor haar betekent.”
gelukkig is, ben ik ook gelukkig"
Aloysiusschool
Annemieke Verroen
Kelly is, als alle plannen doorgaan, een van de nieuwe bewoners van het wooninitiatief in de oude Aloysius school in Monster. Annemiek zet zich
In elke woongroep een grote groeps
Die levert het zorgpersoneel. Maar we
daarvoor in, samen met de ouders van
ruimte, waar ze veel tijd zullen door
gaan elk jaar weer met elkaar om tafel
zeven andere toekomstige bewoners.
brengen en een gemeenschappelijke
en als bepaalde dingen niet bevallen,
Het gaat om (jong)volwassenen in de
keuken die de twee woongroepen
kunnen wij als ouders kiezen voor een
leeftijd van 17 tot en met 43 jaar die nu
verbindt. "Daarnaast krijgen de bewoners
andere zorgverlener. We vinden het
nog thuis wonen.
alle een eigen appartementje van rond
belangrijk dat de pgb’ers, de mensen
de 33 vierkante meter waar ze zich
die nu al voor onze kinderen zorgen
"Allemaal kinderen die op den duur het
kunnen terugtrekken als ze bezoek
via het persoonsgebonden budget,
huis uit moeten en wij als ouders willen
hebben.
betrokken kunnen blijven bij de zorg
graag invloed hebben op de plek waar
van onze kinderen.”
ze terecht komen. We zijn en blijven
De dochter van Zwinkels, Nienke, is
betrokken. Elke ouder heeft een taak.”
17 en zal ook een appartementje gaan
Dat de kinderen straks niet meer thuis
betrekken. "Ze heeft een stofwisselings
wonen, zal ook flink wennen zijn voor
Annemiek had een ‘gezonde en
ziekte, zit op het speciaal onderwijs en
de ouders. "Ik kijk soms naar Kelly en
gelukkige’ zwangerschap. Pas toen
is een vrolijke meid die goed in haar vel
denk: ‘Och kind, straks ga je echt uit
Kelly geboren was en de baby niet op
zit. Helaas kan ze bijna niets meer met
huis’. Dat is best wel eens moeilijk.
temperatuur bleef, werd het syndroom
haar lijf. Sinds kort gaat ze een weekend
Maar als ze dan op een plekje is waar
ontdekt. "Het leven verandert al als je
per maand logeren en we zien hoe ze
zij gelukkig is, ben ik ook gelukkig”,
een kind krijgt, laat staan als je een
daarvan geniet. Op zo’n moment kan je
zegt Annemiek.
gehandicapt kind krijgt. Je moet dat
alleen maar uitkijken naar het moment
ervaren om te weten hoe dat voelt.
dat ze daar straks woont met haar
Zwinkels vult aan: "Straks hoeven we
Gelukkig weet je niet wat er op je
vrienden en vriendinnen.”
ook niet elke vijf minuten te denken:
pad komt.”
‘Waar is Nienke, wat doet ze nu?’
Leren kennen
De zorg wordt alleen maar zwaarder.
De zorg voor Kelly is intensief. Ze heeft
Op contactdagen van Stichting Voor
Onze kinderen worden ouder, maar wij
24/7 zorg nodig en moet keer op keer
Elkaar Met Elkaar leren de bewoners
ook. We gaan straks ervaren hoe het is
tegenslagen verduren in haar leven.
en hun ouders elkaar kennen. Ze gaan
om een keer niet op de tijd te hoeven
Zo kan ze door een dwarslaesie niet
straks huur betalen aan Wonen
letten.” Annemiek: "Dat we een keer de
meer lopen. "Ze moest steeds weer een
Wateringen en doen dat vanuit hun
deur uit kunnen zonder dat we oppas
stukje inleveren, maar probeert er toch
Wajong-uitkering. De zorg, die ze via
voor Kelly moeten regelen. Nu kunnen
iedere dag een feestje van te maken.
Ipse de Bruggen inkopen, wordt
we nooit zomaar een stap buitenhuis
Ze pakt haar wielen en gaat ervoor.”
betaald uit het pgb van elke bewoner.
doen zonder aan Kelly te denken.”
Annemiek doet samen met mede
Een voordeel van dit ouderinitiatief is
bestuurslid Martin Zwinkels uit de
volgens Annemiek dat zo de zorg en
Dit artikel van journaliste Rianne de Zeeuw
doeken wat hun plannen zijn: twee
het wonen gescheiden blijven. "We
verscheen 7 juli 2019 in het Algemeen
woongroepen voor elk zes bewoners.
willen nu in zee met Ipse de Bruggen.
Dagblad, editie Westland.
DE WERELD VAN IPSE DE BRUGGEN - Najaar 2019
37
Het laatste woord Nee, tenzij Vrijheidsbeperkende maatregelen mogen niet worden toegepast, tenzij De kern van de nieuwe Wet zorg en dwang is 'Nee, tenzij'.
er nadeel is voor de cliënt.
Dat is een mooi streven waar ik me helemaal in kan vinden. mstoornis.
Rita, 35 jaar, heeft een matige verstandelijke beperking en autismespectru
moést doen wat er op haar Het is nog maar vijftien jaar geleden dat in haar zorgplan stond dat zij anders werd ze door ons programma stond. Als zij weigerde, kreeg ze vijf minuten bedenktijd, zo wist ze waar ze aan toe was. ‘geholpen’. Mij werd verteld die afspraak vooral te handhaven want dit verzet betekende. En dan In de praktijk betekende dit dat als zij na vijf mintuten nog weigerde, kwam voor dat wij haar met zes (!) sloegen wij alarm. Uit alle hoeken kwamen collega’s aangerend. Het ringsruimte) brachten waar zij, man vastpakten en middels volledige fixatie naar ‘Het Hok’ (de afzonde uit onbegrip, de dikke deur uit de voegen probeerde te trappen. En hoewel ik weet dat er nog steeds situaties zijn waarin afzondering bij Rita was dit niet altijd nodig.
en fixatie niet te voorkomen zijn,
n wij al snel om haar even te Gelukkig leerden mijn collega en ik Rita steeds beter kennen en beslote programma. Sindsdien lossen vragen wat er aan de hand was waardoor ze niet verder kon met haar ns een hele ochtend. Geen vijf we het probleem gewoon even met haar op. Soms duurt dat overige dan ‘oké’. minuten; niks ‘Nee, Tenzij'. Zij zegt dan gewoon even ‘nee’. En wij zeggen “Weet je nog dat we jou vroeger in Het Hok stopten als je iets niet wilde?”, “Ja Samiertje” “Ik ben zo blij dat dat voorbij is, en jij?”
vraag ik aan Rita.
“Oh ik denk er gewoon niet meer aan.” “Nee? Echt niet?” “Nee daar heb ik geen tijd voor.” Rita en ik lachen erom. Maar om te lachen is het eigenlijk niet. rechten van cliënten als Rita. Met de huidige Wet Zorg en Dwang is er (nog) meer aandacht voor de En dat is maar goed ook. Want voor Rita was destijds de ‘tenzij’ na de
Samira Elmahi werkt op een dag bestedingscentrum met jongvolwassen cliënten met een verstandelijke beperking, moeilijk verstaanbaar gedrag en autisme spectrum stoornis.
38
DE WERELD VAN IPSE DE BRUGGEN - Najaar 2019
‘nee’ meer op zijn plaats geweest.
Acties voor cliënten 6 juli was weer een onvergetelijke dag voor ruim 100 cliënten van ons landgoed Hooge Burch in Zwammerdam. Zij reden mee in een lange stoet van oldtimers: van ‘lelijke eendjes’ tot T-Fords en Bentleys. Het is één van de jaarlijkse tours voor cliënten die mogelijk worden gemaakt door Vrijwilligers van stichting HORNBACH
tientallen sponsoren en vrijwilligers.
helpt en vrijwilligers van Ipse de Bruggen zorgden samen voor een ware metamorfose van de tuin van
Gasterij De Bollaarshoeve, een
Noordeinde 6-8 op ons landgoed
lunchlocatie van Ipse de Bruggen,
Craeyenburch in Nootdorp. Hier
ontving van Kringloopwinkel
wonen kinderen en jongeren met een
Het Vervolg uit Oostvoorne een
verstandelijke beperking in combinatie
De gemeente Pijnacker-Nootdorp,
donatie waarmee de cliënten
met ADHD, een vorm van autisme of
de politie, de brandweer en woning
van De Bollaarshoeve een dagje
psychische problemen. Bij de entree is
corporatie Rondom Wonen bezorgden
uit kunnen. De Kringloopwinkel
een vrolijke plantenbak geplaatst. Ook
bewoners van zorglocatie Keijzershof
doet regelmatig een schenking
zijn er drie bakken gekomen waarin de
op 12 juni een leuke dag. Cliënten
aan goede doelen in de regio.
kinderen zelf plantjes kunnen poten. Er
mochten koffie rondbrengen in het
Dankzij een tip van één van de
is een picknicktafel bijgekomen en er is
gemeentekantoor en meelopen in
vrijwilligers, zowel werkzaam bij
voor de jongste kinderen een zandbak
de buitendienst. ’s Middags werden
Het Vervolg als De Bollaarshoeve,
geplaatst. En overal is er met kleine
zij op het terrein van de brandweer
kwam de lunchlocatie in beeld.
details gezorgd voor meer sfeer en
onthaald met een barbecue en een
kleur in de tuin.
spelletjescompetitie. Met behulp van Stichting Protestants Steunfonds, PPG, Stichting Dutch De supportersvereniging van ADO
Welfare Fund, Sint Nicolaas Gasthuis,
Den Haag zamelde onlangs weer
Rotary Club Nieuwkoop en diverse
knuffels in voor de zieke kinderen
lokale sponsoren kon een Magic
van het Sophia Kinderziekenhuis
Carpet voor cliënten van woning
in Rotterdam. Het leverde zo’n
Ceder 1 in Nieuwveen worden
15.000 knuffels op. “Omdat niet
aangeschaft. Een Magic Carpet is een
alle knuffels naar de kinderen
interactief en verrijdbaar apparaat dat
uit het ziekenhuis kunnen,
bewegende beelden van bijvoorbeeld
wordt het restant verdeeld over
visjes, bloemen, bladeren of vlinders
locaties van Ipse de Bruggen en
projecteert. Dit kan op elk oppervlak:
Bij Albert Heijn Kouderkerk in
hospices in de regio”, aldus de
van tafel, tot bed of vloer. Cliënten
Kouderkerk aan den Rijn kunnen
supportersverenging.
kunnen de effecten van de projectie
bezoekers elke maand hun statiegeld
beïnvloeden door erin te bewegen.
bonnetjes doneren aan een goed doel. In april ging de opbrengst naar ons kinderdienstencentrum
Stichting Vrienden van Ipse de Bruggen financiert bijzondere wensen,
Prisma in Alphen aan den Rijn. De
zoals aangepast spelmateriaal, een belevingstuin, de inrichting van een
inzamelingsactie leverde maar liefst
snoezelzwembad of een leuk evenement. Al deze extra’s helpen mensen
€266,25 op. Het geld wordt gebruikt
met een beperking om te genieten en mee te doen. Wil je ook meehelpen?
voor de aanschaf van een tovertafel
Kijk op: www.vriendenvanipsedebruggen.nl.
voor de kinderen.
DE WERELD VAN IPSE DE BRUGGEN - Najaar 2019
39
Zin in een kopje bijzonder lekkere koffie? Heb je zin in heerlijke koffie en thee met wat lekkers of een smakelijke lunch? Heb je een feestje, vergadering of high tea? Je bent van harte welkom op onze lunchlocaties.
Zoals bij gasterij De Bollaarshoeve in Oostvoorne, waar cliĂŤnten op een prachtige plek middenin de natuur heel veel lekkers verzorgen. Vers, bereid met producten uit de regio en zoveel mogelijk duurzaam. Maar ook bij onze lunchlocaties in Den Haag, Zoetermeer, Nieuwveen, Zwammerdam en Nootdorp heten we je van harte welkom. Zien we je daar? Kijk op https://www.ipsedebruggen.nl/over-ons/winkels-horeca voor alle locaties en adressen.