1
Η σχέση κατάθλιψης και
Διευθυντής Τμήμα: Διαβήτη-Παχυσαρκίας-Μεταβολισμού Νοσοκομείο Metropolitan
παχυσαρκίας
Kαπάνταης E.
2
Παιδική ηλικία?
Επιδράσεις από τη μητέρα?
Μορφωτικό επίπεδο?
Εργασία?
Σχέσεις με το άλλο φύλο?
Φίλοι?
Ψυχική διάθεση? Κοινοί εκλυτικοί παράγοντες κατάθλιψης παχυσαρκίας
Kαπάνταης E.
Arch Gen Psychiatry 2010; 67: 220-229
3
Σχετική πιθανότητα εμφάνισης κατάθλιψης
1.80 1.60
1.55
1.40 1.27
1.20 1.00 0.80
1.00
< 25
25-30
≥ 30
Δείκτης Μάζας Σώματος Meta-analysis of Longitudinal Studies (58745 persons)
Το αυξημένο σωματικό βάρος σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης κατάθλιψης
Kαπάνταης E.
BMC Public Health 2009; 9: 14 - doi:10.1186/1471-2458-9-14
4
ΜΗΙ score Κατάθλιψης
28 26
25.8
24 22.6
22 21.3 20.2
20 18
Αδύνατος Φυσιολογικός Υπέρβαρος
Παχύσαρκος
Δείκτης Μάζας Σώματος (kg/m2) ΜΗI= Mental Health Inventory
Η σχήματος U σχέση της κατάθλιψης με την παχυσαρκία, σε 43500 άτομα, ηλικίας 18-90 ετών
Kαπάνταης E.
Obesity 2010; 18: 347–353
5
20
15
Συμπτωματολογία κατάθλιψης (PHQ-9 ≥10)
Πιθανότητα (%)
10 Διάγνωση μείζονος κατάθλιψης (DSM-IV)
5
0 15
20
25
30
35
40
45
Δείκτης Μάζας Σώματος
PHQ-9= Patient Health Questionnaire DSM-IV= Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 4th edition
50 (kg/m2)
55 Η πιθανότητα ύπαρξης κατάθλιψης, ανάλογα το Δείκτη Μάζας Σώματος, σε γυναίκες των ΗΠΑ (ΝΗΑNES 20052006)
Kαπάνταης E.
Arch Gen Psychiatry 2006; 63: 824-830
6
1,6 1,47
Σχετικός κίνδυνος
1,5 1,4 1,3
1,28 1,21
1,2 1,1 1,0 0,9 0,8 0,78
0,7 0,6 Μείζων Κατάθλιψη
Αγχώδης Διαταραχή
Διπολική Διαταραχή
Χρήση Εξαρτησιογόνων Ουσιών Παχυσαρκία και ο σχετικός κίνδυνος εμφάνισης ψυχοπαθολογίας
Kαπάνταης E.
Am J Public Health 2000; 90: 251-257
7
1,6
Παχύσαρκος Άνδρας
Παχύσαρκη Γυναίκα
1,37
1,4
Σχετικός κίνδυνος
1,2
1,23
1,2 1,02 1
0,8
0,6
0,63
0,63
0,4 Μείζων Κατάθλιψη
Αυτοκτονικός Ιδεασμός
Απόπειρα αυτοκτονίας Η επίδραση του φύλου στη σχέση παχυσαρκίας κατάθλιψης
Kαπάνταης E.
Am J Epidemiol 2003; 158: 1139-1147
8
5,0
4,63
Σχετικός κίνδυνος
4,5 4,0 3,5 3,0 2,5 1,9
2,0 1,5
1,33 1,13
1
1,0 0,96 0,5
< 18.5
18.5 - 24.9
25 - 29.9
30 - 34.9
35 - 39.9 2
Δείκτης Μάζας Σώματος (kg/m )
≥ 40 Ο κίνδυνος εμφάνισης κατάθλιψης αυξάνει, ανάλογα με το βαθμό βαρύτητας της παχυσαρκίας
Kαπάνταης E.
Obes Surg 2005; 15: 304-309
9
22
Χωρίς σωματικές δυσλειτουργίες
20
Με σωματικές δυσλειτουργίες
BDI-II Score
18 16 14 12 10 8 6 4 2 0
40-49.9
50-59.9
60+
Δείκτης Μάζας Σώματος (kg/m2) BDI= Beck Depression Inventory
Η μειωμένη ποιότητα ζωής σε παχύσαρκα άτομα, σχετίζεται με την εμφάνιση κατάθλιψης
Kαπάνταης E.
Am J Epidemiol 2006; 163: 1–8
10
1.2
1.17
Σχετικός κίνδυνος
1.1 1.0
1.0
0.9 0.85 0.81
0.8 0.7
Αδύνατος Φυσιολογικός Υπέρβαρος
Παχύσαρκος
Δείκτης Μάζας Σώματος (kg/m2)
Η συσχέτιση του Δείκτη Μάζας Σώματος με αυτοκτονίες, σε άνδρες στη Σουηδία
Kαπάνταης E.
BMC Psychiatry 2011; 11: 130-139
11
% με συμπτωματολογία μείζονος κατάθλιψης (PHQ-9 score <10)
5.0
ΧΩΡΙΣ κοιλιακή παχυσαρκία ΜΕ κοιλιακή παχυσαρκία
4.0 3.0
3.0
2.8 2.3
2.0 1.1
1.1 0.7
1.0
0 Όλοι οι μελετηθέντες
Υπέρβαροι
Παχύσαρκοι
O επιπολασμός συμπτωματολογίας μείζονος κατάθλιψης, ανάλογα την ύπαρξη ή όχι κοιλιακής παχυσαρκίας, στους ενήλικες των ΗΠΑ (NAHNES 2005-2006)
Kαπάνταης E.
% με συμπτωματολογία μέτριας & σοβαρής κατάθλιψης (PHQ-9 score ≥10)
BMC Psychiatry 2011; 11: 130-139
12
10.0
ΧΩΡΙΣ κοιλιακή παχυσαρκία ΜΕ κοιλιακή παχυσαρκία
8.0
7.0 6.5 5.7
6.0
4.0
2.6
2.6 2.3
2.0
0
Όλοι οι μελετηθέντες
Υπέρβαροι
Παχύσαρκοι O επιπολασμός συμπτωματολογίας μέτριας & σοβαρής κατάθλιψης, ανάλογα την ύπαρξη ή όχι κοιλιακής παχυσαρκίας, στους ενήλικες των ΗΠΑ (NAHNES 2005-2006)
Kαπάνταης E.
Cooper et al, CB Txt of Obesity 2003
13
Η κλασσική επιθυμία !!! Επίτευξη Απώλειας: Θέλω να χάσω 40 κιλά!
Απέτυχα !!!
15 κιλά
Κατάθλιψη?
Υπερφαγία?
Ανάκτηση απωλεσθέντος βάρους? Η σημασία του καθορισμού εφικτών στόχων για αποφυγή υποτροπής της κατάθλιψης ή/και της παχυσαρκίας
Kαπάνταης E.
14
6%
General Γενικός population πληθυσμός
9%
Χρονίως πάσχοντες
33 %
Hospitalized Νοσηλευόμενοι Γέροντες
36 %
Cancer outpatients Καρκινοπαθείς εξωνοσοκομιακοί
33 % 42 %
Καρκινοπαθείς ενδονοσοκομιακοί
47 %
Stroke Μετά αγγειακό εγκεφαλικό
45 %
Μετά έμφραγμα μυοκαρδίου
Parkinson's disease Με νόσο του Parkinson
39 %
0%
10%
20%
30%
40%
* Ο επιπολασμός μπορεί να έχει εύρος διακύμανσης ανάλογα τη μελέτη
50% Ο επιπολασμός καταθλιπτικών διαταραχές σε διαφορετικές πληθυσμιακές ομάδες ασθενών
Kαπάνταης E.
Arch Gen Psychiatry 2010; 67: 220-229
15
Σχετική πιθανότητα εμφάνισης υπέρβαρου & παχυσαρκίας
1.80
Π 1.58
1.60 1.40
Υ 1.20
1.20 1.00 0.80
1.00
ΟΧΙ
ΝΑΙ
ΝΑΙ
Κατάθλιψη Meta-analysis of Longitudinal Studies (58745 persons)
Η κατάθλιψη σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης αυξημένου σωματικού βάρους
Kαπάνταης E.
Gen Hosp Psychiatry 2008; 30: 127-137
16
50
45 40
43,0 37,9
Όχι σε κατάθλιψη τώρα
35,2
35
Ποσοστό (%)
Σε κατάθλιψη τώρα
30 23,6
25 20
21,2 17,6
16,8
15
15,0
10
7,7 4,8
5 0 Κάπνισμα
Παχυσαρκία
Έλλειψη άσκησης
Ευκαιριακή άμετρη λήψη αλκοόλ
Βαρύς πότης
Η συχνότητα μη υγιεινών συνηθειών & παχυσαρκίας, ανάλογα την ύπαρξη κατάθλιψης ή όχι
Kαπάνταης E.
Gen Hosp Psychiatry 2008; 30: 127-137
17
Κατάθλιψη στη διάρκεια της ζωής
40 35
Όχι κατάθλιψη στη διάρκεια της ζωής 32,8 30,8
30,6
30 Ποσοστό (%)
25
23,3
22,6
20
17,3 14,8
15
14,8
10
5,9
5
4,8
0 Παχυσαρκία
Έλλειψη άσκησης
Κάπνισμα
Ευκαιριακή άμετρη λήψη αλκοόλ
Βαρύς πότης
Η συχνότητα μη υγιεινών συνηθειών & παχυσαρκίας, ανάλογα την ύπαρξη κατάθλιψης ή όχι, στο παρελθόν
Kαπάνταης E.
Gen Hosp Psychiatry 2008; 30: 127-137
18
Άγχος στη διάρκεια της ζωής
40 35
30,5
29
30
Ποσοστό (%)
25
Ποτέ άγχος στη διάρκεια της ζωής
33
24
23,2
20
17,7
15 10
16
14,6 6,7
5
4,7
0
Παχυσαρκία
Έλλειψη άσκησης
Κάπνισμα
Ευκαιριακή Βαρύς πότης άμετρη λήψη αλκοόλ
Η συχνότητα μη υγιεινών συνηθειών & παχυσαρκίας, ανάλογα την ύπαρξη αγχώδους συνδρομής ή όχι, στο παρελθόν
Kαπάνταης E.
Gen Hosp Psychiatry 2008; 30: 127-137
70,0
Χωρίς
19
Ήπιος βαθμός
60,0
Μέτριος βαθμός
Έντονος βαθμός
Σοβαρός βαθμός
56,7 50,4
Ποσοστό (%)
50,0
45,7 39,4
40,0 34,0
35,9
33,8
29,7
30,0
40,8
38,8
28,1
25,9
22,3 19,7
20,0
15,8
10,0
17,8 17,0 17,1
14,4
15,5
4,5
6,1
7,5 8,1 7,8
0,0
Παχυσαρκία
Έλλειψη άσκησης
Κάπνισμα
Ευκαιριακή Βαρύς πότης άμετρη λήψη αλκοόλ Η συσχέτιση μεταξύ του βαθμού βαρύτητας της κατάθλιψης & συχνότητας μη υγιεινών συνηθειών & παχυσαρκίας
Kαπάνταης E.
Gen Hosp Psychiatry 2008; 30: 127-137
50
20
Χωρίς άγχος ή κατάθλιψη
Άγχος μόνο
Κατάθλιψη μόνο
Άγχος & κατάθλιψη
45
Ποσοστό (%)
40
36,9
35
32,7 32,9
32,3 29
30
26,2 25,5
26,1
25
23,1
22,6 23,1
20
16,6
16,6 14,7
15
15,7 14,2
10
6,5 4,7
5 0
Παχυσαρκία
Έλλειψη άσκησης
Κάπνισμα
Ευκαιριακή άμετρη λήψη αλκοόλ
6,8 5,2
Βαρύς πότης
Συσχέτιση της κατάθλιψης ή/και αγχώδους συνδρομής στο παρελθόν με μη υγιεινές συνήθειες & παχυσαρκία
Kαπάνταης E.
Gen Hosp Psychiatry 2008; 30: 127-137
21
Ποτέ κατάθλιψη
50
45
Κατάθλιψη στο παρελθόν
Κατάθλιψη τώρα
43,2
40
37,9
Ποσοστό (%)
35,4
35 29,7
30
25,5
25
23,4
22,8 20,9
20
16,5
15
14,9 15,5
16,8
10
7,7 4,7
5
0
Παχυσαρκία
Έλλειψη άσκησης
Κάπνισμα
Ευκαιριακή άμετρη λήψη αλκοόλ
5,9
Βαρύς πότης
Συχνότητα μη υγιεινών συνηθειών και παχυσαρκίας στην κατάθλιψη
Kαπάνταης E.
Psychosomatic Medicine 2009; 71: 410–416
22
Ενδοκοιλιακό λίπος (cm2)
120
CES-D ≥16
110 p<0.001
100 CES-D <16
90
80 70 Bαθμός κατάθλιψης
CES-D= Center for Epidemiological Studies Depression Scale
Η συμπτωματολογία της κατάθλιψης συνοδεύεται από αυξημένη ποσότητα ενδοκοιλιακού λίπους σε γυναίκες
Kαπάνταης E.
Arch Gen Psychiatry 2008; 65: 1386–1393
Μεταβολή ενδοκοιλιακού λίπους (cm2)
40
23
p<0.001 34.9
ΧΩΡΙΣ κατάθλιψη στην έναρξη ΜΕ κατάθλιψη στην έναρξη
30 20
p=0.05
10
5.3 2.9
0 -10 -11.0
Άνδρες
-20
Γυναίκες Μεταβολή της ποσότητας του ενδοκοιλιακού λίπους, μετά από 5 χρόνια, ανάλογα την ύπαρξη κατάθλιψης
Kαπάνταης E.
Diabetes Care 2011: 34: 2458–2463
24
CDI score <13
90
93
85
80 70
60 50 Συμπτωματολογία κατάθλιψης
CDI= Children’s Depression Inventory
30
5
25
4
20 15
19
13
HOMA-IR
100
p=0.001
p<0.001
Ινσουλίνη νηστείας (μU/L)
Γλυκόζη νηστείας (mg/dl)
p=0.001
CDI score ≥13
3
2.8
2
10
1
5
0 Συμπτωματολογία κατάθλιψης
4.3
Συμπτωματολογία κατάθλιψης
Συμπτωματολογία κατάθλιψης και ινσουλινοαντίστα ση σε παιδιά και εφήβους
Kαπάνταης E.
Psychosomatic Medicine 2008; 70: 40–48
25
80
p=0.01
% 70
67 63
60 53
50
BDI <10 & Χωρίς ιστορικό Rx BDI ≥10 ή ιστορικό Rx BDI ≥10 & με ιστορικό Rx
40
30
Μεταβολικό Σύνδρομο BDI= Beck Depression Inventory
Σχέση της κατάθλιψης με το μεταβολικό σύνδρομο
Kαπάνταης E.
Psychosomatic Medicine 2005; 67: 407–412
26
Ομάδα ελέγχου
Οριακή διαταραχή προσωπικότητας (ΟΔ)
Μείζων κατάθλιψη (ΜΚ)
ΟΔ + ΜΚ
p
Κορτιζόλη νηστείας (nmol/L)
554 ± 119
599 ± 180
661 ± 384
659 ± 204
NS
Ινσουλίνη νηστείας (mU/ml)
6.44 ± 3.7
8.6 ± 4.7
8.0 ± 4.5
11.4 ± 4.7a
< 0.05
HOMA - IR
1.28 ± 0.74
1.76 ± 1.0
1.68 ± 0.92
2.42 ± 1.06a
< 0.05
TNF-α νηστείας (pg/ml)
1.99 ± 0.51
1.96 ± 0.78
3.90 ± 0.9a,b,c
2.82 ± 1.21a,b
< 0.05
IL-6 νηστείας (pg/ml)
0.76 ± 0.33
1.26 ± 0.85
1.45 ± 1.8a
1.72 ± 1.5a
< 0.05
a= ΜΚ vs Ομάδα ελέγχου, b= ΜΚ vs ΟΔ,
c= ΜΚ vs ΟΔ+ΜΚ
Η κατάθλιψη σε νέες γυναίκες σχετίζεται με μεταβολές των φλεγμονωδών κυτοκινών
Kαπάνταης E.
Obesity 2008; 16: 2010–2015
27
20
p=0.006
18 BDI score (Beck Depression Inventory)
16 14 12
10 1ο
2ο
3ο
4ο
Τεταρτημόρια CRP Τα επίπεδα CRP σε παχύσαρκα άτομα, αυξάνονται παράλληλα με τη βαρύτητα της κατάθλιψης
Kαπάνταης E.
Diabetes Care 2010; 33: 2611-2616
28
5 4.63 4.25
4.24
Rx με αντικαταθλιπτικά γενικά
Rx με Τρικυκλικά
(%)
4.15
Rx με άλλα αντικαταθλιπτικά
2.69
Ομάδα ελέγχου
2.34
Ομάδα ελέγχου
2.44
Ομάδα ελέγχου
1
2.48
Ομάδα ελέγχου
Αύξηση 3 βάρους ως (%) αρχικού 2
Rx με SSRI
4
0 p=0.0001
p=0.0001
p=0.02
p=0.002
Η χρόνια λήψη αντικαταθλιπτικών (4 έτη), σχετίζεται με αύξηση του σωματικού βάρους
Kαπάνταης E.
Diabetologia 2010; 53: 1581–1589
29
Καρδιαγγειακοί παράγοντες κινδύνου
Odds ratio
p
ΔΜΣ ≥30 (kg/m2)
1.427
0.003
HbA1c ή ινσουλινοθεραπεία
1.119
NS
Συστολική ΑΠ ≥130 mmHg ή αντιυπερτασικά
1.337
0.017
Διαστολική ΑΠ ≥80 mmHg ή αντιυπερτασικά
1.421
<0.001
Χοληστερίνη ≥5.18 mmol/L ή υπολιπιδαιμικά
1.558
<0.001
LDL ≥2.59 mmol/L ή υπολιπιδαιμικά
1.337
0.042
Τριγλυκερίδια ≥1.70 mmol/L ή υπολιπιδαιμικά
1.420
<0.001
HDL ≤1.04 mmol/L ή υπολιπιδαιμικά
1.294
0.007
Κάπνισμα
1.540
0.019 Η συσχέτιση παραγόντων κινδύνου εμφάνισης καρδιαγγειακών νόσων με τη λήψη αντικαταθλιπτικών
Kαπάνταης E.
J Gen Intern Med 2011; 26: 1284–1290
30
$ 7.000
Ετήσιο κόστος
$ 6.000 $ 5.000 $ 4.000 $ 3.000 $ 2.000 $ 1.000
$0 < 25
25-30
30-35
Κατηγορίες ΔΜΣ PHQ= Patient Health Questionnaire
≥ 35
0-4
5-9
≥ 10
PHQ score κατάθλιψης Ετήσιο ατομικό κόστος υγείας, ανάλογα το σωματικό βάρος ή τη βαρύτητα της κατάθλιψης
Kαπάνταης E.
J Gen Intern Med 2011; 26: 1284–1290
31
$ 7.000
Ετήσιο κόστος
$ 6.000
Κατηγορίες ΔΜΣ
$ 5.000
< 25
$ 4.000
25-30 30-35
$ 3.000
≥ 35 $ 2.000 $ 1.000 $0 0-4
5-9
PHQ score κατάθλιψης PHQ= Patient Health Questionnaire
≥ 10 Ετήσιο ατομικό κόστος υγείας, ανάλογα με το Δείκτη Μάζας Σώματος & τη βαρύτητα της κατάθλιψης
Kαπάνταης E.
Gen Hosp Psychiatry 2010; 32: 583–589
Μεταβολή βάρους (kg)
4
0 – 6 μήνες
32
6 – 12 μήνες
12 – 24 μήνες
2
0
-2
-4
Κατάθλιψη μειώθηκε Κατάθλιψη αμετάβλητη Κατάθλιψη αυξήθηκε
-6
-8
Σχέση απώλειας βάρους και κατάθλιψης, σε πρόγραμμα απώλειας βάρους διάρκειας 12 μηνών σε γυναίκες
Kαπάνταης E.
Ment Health Today 2008 Jun: 23-6
33
Δάσος
0%
Δάσος Εμπορικό κέντρο
Κατάθλιψη
50 %
75 %
100 % 90
5 5
Εμπορικό κέντρο
Αυτοεκτίμηση
25 %
17
Βελτίωση Στασιμότης Επιδείνωση
39 44
71 23
6 45 33 22
Η επίδραση της άσκησης σε εμπορικό κέντρο συγκριτικά με άσκηση σε δάσος, στην αυτοεκτίμηση & στην κατάθλιψη
Kαπάνταης E.
Arch Intern Med 2003; 163: 2058-2065
34
% των 100 ασθενών
Προεγχειρητικά 1 χρόνο μετά την επέμβαση
80 60
40 20 0 Χωρίς 0-9
Ήπια 10-15
Μέτρια 16-22
Μείζων ≥23
Συμπτωματολογία κατάθλιψης (BDI score)
BDI= Beck Depression Inventory
Βελτίωση της συμπτωματολογίας της κατάθλιψης σε παχύσαρκα άτομα, μετά βαριατρική επέμβαση
Kαπάνταης E.
Int J Obes 2012; 36: 86–92
35
2,0
Μεταβολή PHQ-8
1,0
0,0 -20
-15
-10
-5
0
5
10
-1,0
-2,0
-3,0
-4,0
Μεταβολή βάρους (kg) PHQ= Patient Health Questionnaire
Η σχέση της εκούσιας απώλειας βάρους με την κατάθλιψη
Kαπάνταης E.
36
•Κατάθλιψη και παχυσαρκία, συχνά συνυπάρχουν •Αμφότερες οι παθήσεις, είναι σημαντικά προβλήματα υγείας •Η παχυσαρκία, μπορεί να είναι επακόλουθο της κατάθλιψης
•Η καταθλιπτική διάθεση, μπορεί να είναι επιπλοκή της παχυσαρκίας •Η αύξηση βάρους, μπορεί να είναι ανεπιθύμητη ενέργεια των αντικαταθλιπτικών
•Κατάθλιψη και παχυσαρκία, είναι σημαντικοί παράγοντες καρδιαγγειακής νόσου, αφού προκαλούν ή επιδεινώνουν το μεταβολικό σύνδρομο •Η απώλεια βάρους, βελτιώνει την καταθλιπτική συμπτωματολογία
Συμπεράσμ ατα
Kαπάνταης E.
37
Νομίζω ότι η δοσολογία χρειάζεται αύξηση ! Δεν νιώθω τόσο ευτυχισμένη, όσο οι άνθρωποι στις διαφημίσεις …
Τέλος
Kαπάνταης E.