Η ευνοϊκή επίδραση της απώλειας βάρους στην υγεία

1

Διευθυντής Τμήμα: Διαβήτη-Παχυσαρκίας-Μεταβολισμού Ιδιωτικό Νοσοκομείο Metropolitan & Ορθοβιοτική Ιατρική

Η ευνοϊκή επίδραση της απώλειας βάρους στην υγεία

Kαπάνταης E.

Report of a WHO Consultation on Obesity, Geneva, 3-5 June 1997

2

Παχυσαρκία ορίζεται:

ως η νόσος του ενεργειακού μεταβολισμού, στην οποία υπάρχει παθολογικά αυξημένη συσσώρευση λίπους στο ανθρώπινο σώμα, σε σημείο ώστε να αποτελεί κίνδυνο για την υγεία.

Ορισμός της παχυσαρκίας

Kαπάνταης E.

Report of a WHO Consultation on Obesity, Geneva, 3-5 June 1997

3

Ιπποκράτης 460 – 370 π.Χ. Ἀφορισμοί: Οἱ παχέες σφόδρα κατὰ φύσιν, ταχυθάνατοι γίνονται μᾶλλον τῶν ἰσχνῶν H παχυσαρκία είναι νόσος!

Kαπάνταης E.

4

Διεθνής Στατιστική Ταξινόμηση Νόσων και Συναφών Προβλημάτων Υγείας (ICD-10)

Kαπάνταης E.

Report of a WHO Consultation on Obesity, Geneva, 3-5 June 1997

ή

(Σωματικό Βάρος / Ύψος) / Ύψος

Ύψος2 (m)

Κατηγοριοποίηση

ΔΜΣ (kg/m2)

Αδύνατος

< 18.5

Φυσιολογικός

18.5 - 25

Υπέρβαρος

25 - 30

Παχύσαρκος

> 30

Ήπια παχύσαρκος

30 - 35

Γυναίκες Άνδρες

60

Σωματικό λίπος (%)

ΔΜΣ =

Σωματικό Βάρος (kg)

5

50 40 30

20 10 0

Μέτρια παχύσαρκος

35 - 40

Σοβαρά παχύσαρκος

> 40

0

10

20

30

40

50

Δείκτης Μάζας Σώματος (kg/m2)

60

O ορισμός της παχυσαρκία με το Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ)

Kαπάνταης E.

6

Παθήσεις Αναπνευστικού Σ. Άπνοιας του ύπνου Περιοριστικού τύπου ανεπάρκεια

Αυξημένη ενδοκρανιακή πίεση Αγγειακά εγκεφαλικά Καταρράκτης

Μη αλκοολική στεατοηπατίτις Στεάτωση Στεατοηπατίτις Κίρρωση

Χολοκυστοπάθειες Γυναικολογικές διαταραχές Διαταραχές της περιόδου Υπογονιμότητα Σ. πολυκυστικών ωοθηκών

Οστεοαρθρίτις

Δερματοπάθειες

Στεφανιαία νόσος Σακχ. Διαβήτης Δυσλιπιδαιμία Υπέρταση Παγκρεατίτις Καρκίνος Μαστού, ενδομητρίου, τραχήλου της μήτρας παχέος εντέρου, οισοφάγου, παγκρέατος, νεφρών, προστάτη

Φλεβική ανεπάρκεια Η παχυσαρκία είναι πολυστηματική νόσος

Ουρική αρθρίτις Kαπάνταης E.

N Engl J Med 2010; 363: 2211-2219

7

• 1.46 εκατομμύρια καυκάσιοι ενήλικες • 160,087 θάνατοι • 10 χρόνια παρακολούθηση Άνδρες

Γυναίκες

3.5

3.5

Σχετικός κίνδυνος

2.93

2.5 2.06

1.98

2.0

1.93

1.60 1.5

1.0

1.37

1.18 1.00 1.06 1.01

1.44 1.21

1.00 1.00 0.97 1.03

1.44 1.16

Όλοι οι μελετηθέντες

0.5 0.0 15.0 17.5 20.0 22.5 25.0 27.5 30.0 32.5 35.0 37.5 40.0 42.5 45.0

Δείκτης Μάζας Σώματος

3.0

Σχετικός κίνδυνος

Υγιείς ποτέ καπνιστές

3.0

Υγιείς ποτέ καπνιστές 2.51

2.5 2.02

2.0 1.5

1.0

1.44 1.34 1.19 1.06 1.00 1.09 1.25 1.14 1.11 1.00 1.00 1.03

1.47

1.99

1.88 1.58

Όλοι οι μελετηθέντες

0.5 0.0 15.0 17.5 20.0 22.5 25.0 27.5 30.0 32.5 35.0 37.5 40.0 42.5 45.0

Δείκτης Μάζας Σώματος

• Υγιείς: Χωρίς καρδιακή νόσο ή καρκίνο στην ένταξη της μελέτης • Προσαρμογή για: Κατανάλωση αλκοόλ, μορφωτικό επίπεδο, οικογενειακή κατάσταση & σωματική δραστηριότητα Σχετικός κίνδυνος θανάτου από οποιαδήποτε αιτία ανάλογα το σωματικό βάρος (ΔΜΣ)

Kαπάνταης E.

8

Αρκάς – Δεν μπορώ να σταματήσω να τρώω

Kαπάνταης E.

9

Αρκάς - Δίαιτα

Kαπάνταης E.

10

Αρκάς - Άσκηση

Kαπάνταης E.

11

Αρκάς - Χάπια

Kαπάνταης E.

Report of a WHO Consultation on Obesity, Geneva, 3-5 June 1997

12

 Είναι αδύνατον να υπάρξει απώλεια βάρους χωρίς αρνητικό ενεργειακό ισοζύγιο.

Γενικές αρχές στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας

Kαπάνταης E.

13

 Όχι αναζήτηση “απλών” λύσεων σε “σύνθετο” πρόβλημα  Eπιλογή της χρονικής στιγμής για εφαρμογή της θεραπείας  Eπιλογή θεραπευτικών μεθόδων  Kαθορισμός εφικτών “στόχων”  Kατανόηση & αποδοχή της μακροχρονιότητας της θεραπείας  Διαρκής υποστήριξη  Συμπεριφορά θεράποντος

Βασικές θεραπευτικές αρχές στην αποτελεσματική αντιμετώπιση της παχυσαρκίας

Kαπάνταης E.

14

Επέμβαση

Φάρμακα

Αλλαγή τρόπου ζωής

Δίαιτα

Σωματική Δραστηριότητα

Η πυραμίδα της θεραπευτικής αντιμετώπισης της παχυσαρκίας

Kαπάνταης E.

Diabetes Care 2012; 35: 2613-2617

15

277 ± 21 mg/dl

123 ±8 mg/dl

Αρχικά

Μετά Δίαιτα Βελτίωση της γλυκαιμίας και της ινσουλιναιμίας σε OGTT, μετά 15% απώλειας βάρους με VLCD δίαιτα (3 βδομάδες ισοθερμιδική προ των δοκιμασιών)

Kαπάνταης E.

Obes Surg 2014; 24: 437-455

16

Βάρος (kg)

HbA1c (%)

Μείωση του σωματικού βάρους συνοδεύεται μείωση της HbA1c

Εβδομάδες

Εβδομάδες

Η απώλεια βάρους σε παχύσαρκους διαβητικούς τύπου 2, συνοδεύεται πάντα από σημαντική βελτίωση της γλυκαιμίας

Kαπάνταης E.

Diabet Med 1990; 7: 228-233

17

Προσδόκιμο επιβίωσης από τη διάγνωση (έτη)

16 15 14 13 12 11 10 9 8

Σκιασμένη περιοχή= 95% CI

7

0

2

4

6

8

10

12

14

16

Απώλεια βάρους τους πρώτους 12 μήνες (kg)

Το προσδόκιμο επιβίωσης αυξάνεται με την εκούσια απώλεια βάρους κατά το 1ο έτος της διάγνωσης του διαβήτη τύπου 2

Kαπάνταης E.

Diabetes Care 2000; 23: 1499-1504

Αριθμός θανάτων ανά 1000 άτομα/έτος

Όλες οι αιτίες

30

Καρδιαγγειακά & διαβήτης ως αιτίες

Εκούσια απώλεια βάρους συνεπάγεται μείωση του σχετικού κινδύνου κατά:

45.6 45.6

50 40

18

40.3 40.3 31.8 31.8

31.4 31.4

33.6 33.6 26.1 26.1

20

 24% ↓ θνητότητα από καρδιαγγειακά & διαβήτη

10 0

 22% ↓ θνητότητα όλων των αιτίων

Χωρίς μεταβολή βάρους

Ακούσια αύξηση βάρους

Εκούσια απώλεια βάρους Εκούσια απώλεια βάρους σχετίζεται με μειωμένη θνησιμότητα, σε άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2

Kαπάνταης E.

Αδημοσίευτη Παρατήρηση

19

Aρχική Xοληστερίνη mg

350

Tελική Xοληστερίνη mg

300

277

265

mg πτώσης Xοληστερίνης

269

% πτώση Xοληστερίνης

250

218

215

216

200 150 100

59 21.3

50

53

50

18.9

19.7

0

Άνδρες

Γυναίκες

Σύνολο

Μεταβολή Χοληστερόλης μετά 6 εβδομάδες ισορροπημένης δίαιτας απώλειας βάρους, σε δυσλιπιδαιμικά παχύσαρκα άτομα

Kαπάνταης E.

Αδημοσίευτη Παρατήρηση

20

Aρχικά Tριγλυκερίδια mg

1000

Tελικά Tριγλυκερίδια mg Πτώση Tριγλυκεριδίων mg

% πτώση Tριγλυκεριδίων

215 133

164

139

115

107

82

100 38.1

49 32

29.9

23

10

Άνδρες

Γυναίκες

Σύνολο

Μεταβολή Τριγλυκεριδίων μετά 6 εβδομάδες ισορροπημένης δίαιτας απώλειας βάρους, σε δυσλιπιδαιμικά παχύσαρκα άτομα

Kαπάνταης E.

Χοληστερόλη

21

LDL-C

Tριγλυκερίδια

HDL-C (σταθερό βάρος)

HDL-C (απώλεια βάρους)

0.02

0.5

0.00 -0.02

*

-0.04 -0.06

*

*

* * p <0.05

0.0

*

-0.5 -1.0 -1.5

-2.0 -2.5

 mg/dL ανά kg απώλειας βάρους

 mmol/L ανά kg απώλειας βάρους

Am J Clin Nutr 1992; 56: 320-328

Τα λιπίδια αίματος βελτιώνονται μετά απώλεια βάρους Μετα-ανάλυση 70 κλινικών μελετών

Kαπάνταης E.

Kapantais E. et al, 4th MGSD 1993 - Αbstract No 20

200

πριν μετά μεταβολή

164 138

150

22

107 97

100

94.4

83

37.5

50

27.3

0 26 p=0.000

-50

Συστολική A.Π.

14 p=0.000 Διαστολική A.Π.

10.2 p=0.003 Iνσουλίνη

13.6 p=0.000 Bάρος

Μεταβολή της Αρτηριακής Πίεσης & Ινσουλίνης ορού, μετά 12 εβδομάδες ισορροπημένης δίαιτας απώλειας βάρους, σε υπερτασικά παχύσαρκα άτομα

Kαπάνταης E.

Ann Intern Med 2001; 134: 1-11

23

Μεταβολή σωματικού βάρους (kg)

Μεταβολή στην αρτηριακή πίεση (mm Hg)

6

4 2 0 -2 -4 -6 -8

Διαστολική

1

10

Συστολική

2 3 4 5μόρια μεταβολής του σωματικού βάρους

5

5 0

-5 -10

1

2

3

4

5

Η συσχέτιση μεταξύ μεταβολής του σωματικού βάρους και της αρτηριακής πίεσης

Kαπάνταης E.

Eur J Clin Nutr 2002; 56: 1039-1045

24

Συχνότητα επεισοδίων στηθάγχης την εβδομάδα

5 4 3

* p<0.05

** p<0.01

2

*

**

1 0 Αρχικά

2 Εβδομάδες απώλειας βάρους

5 Εβδομάδες απώλειας βάρους

12 Εβδομάδες απώλειας βάρους H επίδραση της απώλειας βάρους στη συχνότητα εμφάνισης στηθαγχικών επεισοδίων σε παχύσαρκους με στηθάγχη

Kαπάνταης E.

25

Aπώλεια Bάρους 5-10 kg ◘ ◘ ◘ ◘ ◘ ◘ ◘

Eύκολη κόπωση - Eξάντληση - Eφίδρωση Oσφυαλγία - Πόνοι αρθρώσεων: ισχία-γόνατα Στηθάγχη Aναπνευστική δυσχέρεια (λαχάνιασμα) - Pοχάλισμα Διαταραχές περιόδου: μηνορραγία - αμηνόρροια Στειρότητα Πολυδιψία - πολυουρία σε Τ2ΣΔ

Aπώλεια Bάρους >10 kg ◘ Σύνδρομο άπνοιας του ύπνου ◘ Oίδημα κάτω άκρων - κυτταρίτις ◘ Yπερτρίχωση Συμπτώματα του παχύσαρκου που ανακουφίζονται μετά δίαιτα απώλειας βάρους

Kαπάνταης E.

Int J Obes 2005; 29: 1168-1174

26

Αρχικό Βάρος (kg)

Αρχική απώλεια βάρους (kg)

Απώλεια βάρους μετά 1 χρόνο (kg)

Δίαιτα + Άσκηση (n=265)

97.4 ± 16.1

-13.0 ± 10.4

-6.7 ± 8.3

Δίαιτα Μόνο (n=142)

97.8 ± 10.7

-9.9 ± 9.6

-4.5 ± 11.3

Ο συνδυασμός ολιγοθερμιδικής δίαιτας & άσκησης, επιτυγχάνει μεγαλύτερη απώλεια βάρους καθώς και σημαντικότερη διατήρηση βάρους

Kαπάνταης E.

Report of a WHO Consultation on Obesity, Geneva, 3-5 June 1997, pp 220-222

27

 Aυξάνει την ενεργειακή κατανάλωση - “Kαίει” θερμίδες - Aυξάνει τη μεταβολική δραστηριότητα ηρεμίας - Aυξάνει τη μετασιτιακή θερμογένεση  Bελτιώνει τη σύσταση του σώματος - Aυξάνει την απώλεια λίπους - Eλαχιστοποιεί την απώλεια μυικού ιστού - Mειώνει το ενδοκοιλιακό λίπος  Mειώνει την ενεργειακή πρόσληψη - Mειώνει την όρεξη - Mειώνει την κατανάλωση λιπαρών τροφών  Προλαμβάνει την επανάκτηση του απωλεσθέντος βάρους  Mειώνει τη νοσηρότητα  Προκαλεί θετικές ψυχολογικές επιδράσεις Μηχανισμοί ευνοϊκής επίδρασης της άσκησης στο σωμ. βάρος

Kαπάνταης E.

28

FDA εγκεκριμένα: Οrlistat (Xenical®) Phentermine (Adipex P, Phen375, PhenObestin 37.5 …)

Phentermine/topiramate (Qsymia®) Lorcaserin (Belviq®) Bupropion/naltrexone (Contrave®) Liraglutide (Saxenda®) EMA εγκεκριμένα: Orlistat (Xenical®) Bupropion/naltrexone (Mysimba®) Liraglutide (Saxenda®) Phentermine (Adipex P, Phen375, PhenObestin 37.5 …)

Phentermine/topiramate (Qsymia®) Lorcaserin (Belviq®) Νεότερα εγκεκριμένα φάρμακα για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, σήμερα (2018)

Kαπάνταης E.

29

Ρυθμιζόμενη Περίδεση Στομάχου

Οριζόντια Περίδεση με Γαστροπλαστική

Ειλεϊκή Επιμήκης Roux-en-Y Γαστρική (σωληνοειδής) Μεσολάβηση με Παράκαμψη Γαστρεκτομή αντιμετάθεση Τεχνικές μεταβολικής– βαριατρικής χειρουργικής

Kαπάνταης E.

http://clinicfordigestivesurgery.com/resources/bariatric-weight-loss-metabolic-surgery

30

Μείωση συν-νοσηροτήτων μετά μεταβολική χειρουργική

Τα οφέλη της μεταβολικής χειρουργικής

Kαπάνταης E.

European Heart Journal 2005; 7(Suppl L): L27-L31

 Καρδιαγγειακός κίνδυνος Διαβήτης πρόληψη

31

 Καρδιαγγειακός κίνδυνος

Βελτίωση λιπιδαιμικού profile Βελτίωση παραγόντων Απώλεια Θρόμβωσης

 Αρτηριακή Πίεση

 Ινσουλίνη

Ενδοκρινική βελτίωση

 κίνδυνος Καρκίνου

βάρους

 Λίπος σώματος

 Οξειδωτικό Σ. άπνοιας ύπνου Stress Oστεαρθρίτις  Προφλεγμονώδεις  κίνδυνος κυττοκίνες Καρκίνου  Καρδιαγγειακός κίνδυνος Οι ευεργετικές επιδράσεις της εκούσιας απώλειας βάρους

Kαπάνταης E.

32

Aρνητικό ενεργειακό ισοζύγιο

YΠOTPOΠH Aναπήδηση

Aρχικό Bάρος

Mετά Θεραπεία Bάρος

Eπανάκτηση

Σταθεροποίηση Η εξέλιξη του σωματικού βάρους μετά επιτυχημένη μείωσή του

Kαπάνταης E.

33

 Κατανόηση της σημασίας της σταθεροποίησης  Συνεργασία του παχύσαρκου ατόμου  Αλλαγή της διατροφικής συμπεριφοράς  Αυξημένη σωματική δραστηριότητα ??? Φαρμακευτική αγωγή



MAKPOXPONIA & ΣYNEXHΣ IATPIKH ΠAPAKOΛOYΘHΣH Προϋποθέσεις για την πρόληψη υποτροπής της παχυσαρκίας

Kαπάνταης E.

34

Παχύσαρκος Ισορροπία

Kαπάνταης E.

35

Ευχαριστώ

Kαπάνταης E.

36

?

X Πρόληψη παιδί σε ενήλικα

Kαπάνταης E.

37

Διευθυντής Τμήμα: Διαβήτη-Παχυσαρκίας-Μεταβολισμού Ιδιωτικό Νοσοκομείο Metropolitan & Ορθοβιοτική Ιατρική

Η ευνοϊκή επίδραση της απώλειας βάρους στην υγεία

Kαπάνταης E.