2016 παχυσαρκία και σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2

1

Διευθυντής Τμήμα: Διαβήτη-Παχυσαρκίας-Μεταβολισμού Ιδιωτικό Νοσοκομείο Metropolitan & Ορθοβιοτικής Ιατρικής

Ο επιβαρυντικός ρόλος της παχυσαρκίας στο σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2

Kαπάνταης E.

Am J Prev Med 2006; 30: 371-377

2

Παχύσαρκοι Υπέρβαροι Φυσιολογικού βάρους

30% 10%

60%

Η.Π.Α. Νational Health Interview Survey 2003, 31.000 άτομα, ηλικίας 18-79 ετών

Η συντριπτική πλειοψηφία των τύπου 2 διαβητικών, έχουν σωματικό βάρος παραπάνω από το φυσιολογικό

Kαπάνταης E.

Report of a WHO Consultation on Obesity, Geneva, 3-5 June 1997

3

Παχυσαρκία ορίζεται:

ως η νόσος του ενεργειακού μεταβολισμού, στην οποία υπάρχει παθολογικά αυξημένη συσσώρευση λίπους στο ανθρώπινο σώμα, σε σημείο ώστε να αποτελεί κίνδυνο για την υγεία.

Ορισμός της παχυσαρκίας

Kαπάνταης E.

Diabetes 2010; 59: 105-109

4

Σχέση μεταξύ του όγκου των λιποκυττάρων και της ποσότητας του σωματικού λίπους

Kαπάνταης E.

J Lipid Res 2007; 48: 1905-1914

5

Stress Ενδοπλασματικού δικτύου

Ινσουλινοαντίσταση

Φλεγμονή

Η αύξηση του μεγέθους του λιποκυττάρου, συνοδεύεται με stress του ενδοπλασματικού δικτύου & φλεγμονή

Kαπάνταης E.

J Clin Invest 1988; 81: 442-448

6

Παχύσαρκοι

160

160

140

120

Iνσουλίνη (μU/mL)

Γλυκόζη (mg/dL)

Φυσιολογικού βάρους

120

100

80 40 0

80 08:00 12:00 16:00 20:00 24:00 04:00

Χρόνος (24ωρο)

08:00 12:00 16:00 20:00 24:00 04:00

Χρόνος (24ωρο)

Τα παχύσαρκα άτομα εκκρίνουν περισσότερη ινσουλίνη λόγω ινσουλινοαντίσταση ς

Kαπάνταης E.

Diabetes 1992; 41: 826-834

7

Ινσουλίνη Πλάσματος (pmol/L)

Φυσιολογικού βάρους

Παχύσαρκοι Ενδοκοιλιακό Λίπος

1200

Παχύσαρκοι Ενδοκοιλιακό Λίπος

1000 800

600 400 200 0 -30

0

30

60

90

120 150 180 Χρόνος (min)

Το αυξημένο ενδοκοιλιακό λίπος προκαλεί Ινσουλινοαντίσταση & Υπερινσουλιναιμία

Kαπάνταης E.

8

Τρόπος ζωής & διατροφής

Κληρονομικότητα Ινσουλινοαντίσταση

Φυσιολογικό -κύτταρο

Μη φυσιολογικό -κύτταρο

Υπερινσουλιναιμία

Διαταραγμένη έκκριση ινσουλίνης

Νορμογλυκαιμία

Υπεργλυκαιμία Σακχ. Διαβήτης τύπου 2

Παθοφυσιολογία του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2

Kαπάνταης E.

1:Diabetes Care 1994; 17: 961-969

Σχετικός κίνδυνος

50

2:Ann Intern Med 1995; 122: 481-486

100

Άνδρες1

93.2

Γυναίκες2

42.1

40

9

75

30

50 40.3

20 11.6

25

10 2.2

0

8.1

1.0

<23

25

31

35

Δείκτης Μάζας Σώματος (kg/m2)

0

1.0

<22

25

31

35

Δείκτης Μάζας Σώματος (kg/m2)

Παχυσαρκία, ο πρωταρχικός παράγων κινδύνου εμφάνισης σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2

Kαπάνταης E.

Am J Epidemiol 1997; 145: 614-619

10

Σχετικός κίνδυνος

24

20 16 12

8 4 0 <71

71–75.9

76–81

81.1–86

61.1–91 91.1–96.3

Περίμετρος Μέσης (cm)

>96.3 Αυξημένη εναπόθεση ενδοκοιλιακού λίπους και ο κίνδυνος εμφάνισης σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2

Kαπάνταης E.

Journal of Internal Medicine 2006; 259: 314-322

11

ΔΜΣ <25

ΔΜΣ 25-29.9

ΔΜΣ ≥30

p

ΔΜΣ (kg/m2)

22.9 ± 1.7

27.5 ± 1.4

34.2 ± 3.9

<0.001

HbA1c (%)

7.17 ± 1.22

7.18 ± 1.12

7.37 ± 1.21

<0.001

51.6

49.6

44.2

<0.001

10.1 ± 8.4

8.7 ± 7.2

8.0 ± 6.8

<0.001

16.1

18.0

20.7

<0.001

70.2 ± 11.8

68.1 ± 10.9

64.8 ± 11.0

<0.001

HbA1c <7.0% Διάρκεια διαβήτη (έτη) Μικροαλβουμινουρία (%)

Ηλικία (έτη)

H επίδραση του αυξημένου σωματικού βάρους στους παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου τύπου 2 διαβητικών

Kαπάνταης E.

Journal of Internal Medicine 2006; 259: 314-322

12

ΔΜΣ <25

ΔΜΣ 25-29.9

ΔΜΣ ≥30

p

Υπερτασικοί (%)

76.6

83.4

87.5

<0.001

Υπό αγωγή (%)

56.8

65.6

73.4

<0.001

Συστολική ΑΠ mmHg

142.1 ± 19.9

143.1 ± 18.2

Διαστολική ΑΠ mmHg

75.3 ± 9.4

77.4 ± 9.3

79.3 ± 9.6

<0.001

ΑΠ <130/80 mmHg (%)

17.9

13.7

11.1

<0.001

143.6 ± 17.8 <0.001

H επίδραση του αυξημένου σωματικού βάρους στους παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου τύπου 2 διαβητικών

Kαπάνταης E.

Journal of Internal Medicine 2006; 259: 314-322

13

ΔΜΣ <25

ΔΜΣ 25-29.9

ΔΜΣ ≥30

p

Υπεριλιπιδαιμία (%)

58.5

72.5

80.6

<0.001

Υπό αγωγή (%)

31.6

40.1

43.1

<0.001

LDL χοληστερόλη (mmol/L)

2.91 ± 0.89

2.95 ± 0.90

2.92 ± 0.91

<0.01

HDL χοληστερόλη (mmol/L)

1.50 ± 0.50

1.31 ± 0.39

1.24 ± 0.37

<0.001

Τριγλυκερίδια (mmol/L)

1.46 ± 1.02

1.83 ± 1.20

2.14 ± 1.29

<0.001

Τριγλυκερίδια/HDL

1.15 ± 1.16

1.59 ± 1.32

1.93 ± 1.46

<0.001

H επίδραση του αυξημένου σωματικού βάρους στους παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου τύπου 2 διαβητικών

Kαπάνταης E.

Diabetes Care 2002; 25: 1142-1148

Σχετικός κίνδυνος

14

3.50



3.00 2.50 2.00 1.50 1.00

0.50 0.00 RR

≤ 23

23-25

25-27

27-30

30-35

≥35

1.00

1.58

1.85

1.95

2.80

3.21

ΔΜΣ Ο σχετικός κίνδυνος εμφάνισης στεφανιαίας νόσου σε γυναίκες με σακχ. διαβήτη τύπου 2, ανάλογα με το σωματικό βάρος

Kαπάνταης E.

Diabetes Care 2002; 25: 1142-1148

15

3.0



Σχετικός 2.5 κίνδυνος 2.0 1.5 1.0 0.5 0.0

- ≥5

-5 - +5

+5 - +8

+8 - +11 +11 - +20 +20 - +30 +30 - +40

Mεταβολή βάρους σε κιλά

≥40

Ο σχετικός κίνδυνος εμφάνισης στεφανιαίας νόσου σε γυναίκες με σακχ. διαβήτη τύπου 2, ανάλογα με την αύξηση του σωματικού βάρους από την ηλικία των 18 ετών

Kαπάνταης E.

*Σχετικός κίνδυνος παχύσαρκων ΣΔτ2 σε σχέση με νορμοβαρείς ΣΔτ2

Diabetologia 2009; 52: 65-73

1,60

16

1,49

1,50

1,37

1,40

1,25

1,30

1,16

1,20 1,10 1,00

Θανατηφόρο

Μη Θανατηφόρο

Έμφραγμα μυοκαρδίου

Θανατηφόρο

Μη Θανατηφόρο

Καρδιαγγειακό επεισόδιο

Ο σχετικός κίνδυνος εμφάνισης εμφράγματος μυοκαρδίου και καρδιαγγειακού επεισοδίου, σε παχύσαρκα συγκρινόμενος με νορμοβαρή τύπου διαβητικά άτομα

* Μετά προσαρμογή για: φύλο, ηλικία, διάρκεια διαβήτη, υπογλυκαιμική αγωγή, HbA1c, κάπνισμα, συστολική πίεση, αντιυπερτασική αγωγή, υπολιπιδαιμική αγωγή & μικρολευκωματουρία

Kαπάνταης E.

Circulation 2004; 110: 1424-1430

17

Ετήσια επίπτωση καρδιακής ανεπάρκειας

% 10 7,0

8

6 2,8

4 1,2

2 0

Μη διαβητικές

Διαβητικές ΔΜΣ<36

Διαβητικές ΔΜΣ≥36 Η παχυσαρκία αυξάνει την εμφάνιση καρδιακής ανεπάρκειας σε μετεμηνοπαυσιακές τύπου 2 διαβητικές γυναίκες με στεφανιαία νόσο

Kαπάνταης E.

Lancet 2004; 364: 937–952 - Lancet 2005; 366: 1640-1649

Παράγοντες κινδύνου

18

Odds Ratio

99% CI

Κάπνισμα (1)

2.87

2.58 – 3.19

Σακχ. Διαβήτης (2)

2.37

2.07 – 2.71

Υπέρταση (3)

1.91

1.74 – 2.10

Παχυσαρκία

1.62

1.45 – 1.80

1+2+3

13.0

10.7 – 15.8

1 + 2 + 3 + Παχυσαρκία

21.0

— CI = confidence interval O κίνδυνος για έμφραγμα μυοκαρδίου σχετίζεται με πολλαπλούς παράγοντες – INTERHEART Study

Kαπάνταης E.

Σχετικός κίνδυνος ΣΔτ2 Θνητότητας από καρκίνο

Am J Epidemiol 2011; 174: 22-34

19

3,38

3,50

2,79

3,00 2,50 2,00

1,63 1,30

1,50

1,70

1,35

1,00

1,00

1,00

1,00 0,50 0,00

Δείκτης Μάζας Σώματος

Περίμετρος Μέσης

(kg/m2)

(cm)

WHR Σχετικός κίνδυνος θνητότητας διαβητικών τύπου 2 ανδρών, ανάλογα το ΔΜΣ, την περίμετρο μέσης & το WHR

Kαπάνταης E.

Am J Epidemiol 2011; 174: 22-34

20

Σχετικός κίνδυνος ΣΔτ2 Θνητότητας από καρκίνο

2,50 2,07

2,00 1,46

1,50

1,18 1,00

1,00

1,04

1,00 0,82

1,00

0,42

0,50 0,00

Δείκτης Μάζας Σώματος

Περίμετρος Μέσης

(kg/m2)

(cm)

WHR Σχετικός κίνδυνος θνητότητας διαβητικών τύπου 2 γυναικών, ανάλογα το ΔΜΣ, την περίμετρο μέσης & το WHR

Kαπάνταης E.

Σχετικός κίνδυνος θανάτου προσαρμοσμένος στην ηλικία

JAMA 1999; 282: 1547-1553

21

Φυσιολογικό ΣΒ & χωρίς τον παράγοντα Φυσιολογικό ΣΒ

3.5

Υπέρβαροι

3

Παχύσαρκοι

2.5 2 1.5

1 0.5 0

Χοληστερίνη ≥240

Διαβήτης

Υπέρταση

Κάπνισμα

Ο σχετικός κίνδυνος θανάτου κάθε αιτιολογίας, ανάλογα το σωματικό βάρος, για επιλεγμένους προγνωστικούς παράγοντες θνητότητας

Το αυξημένο βάρος αυξάνει τον κίνδυνο θνητότητας σε άτομα με υπερχοληστεριναιμί α, διαβήτη, υπέρταση ή κάπνισμα

Kαπάνταης E.

British Journal of Cancer 2007; 97: 995-998

ΔΜΣ<30

22

ΔΜΣ≥30 5,1

Σχετικός κίνδυνος

6,0 5,0 4,0 2,3

3,0 1,4

2,0

1,0

1,0 0,0

Mη διαβητικοί

Διαβητικοί O σχετικός κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου ενδομητρίου ανάλογα την ύπαρξη παχυσαρκία και διαβήτη

Kαπάνταης E.

Diabetes Care 2003; 26: 1047-1051

23

4 Σχετική 3 Θνητότης 2 1 0

<25 25-30 >30

Καρκίνος Ήπατος

<25 25-30 >30

Καρκίνος Χοληφόρων

<25 25-30 >30

Καρκίνος Γεννητικού Σ. γυναικών

<25 25-30 >30

Καρκίνος Μαστού σε γυναίκες

Η επίδραση του σωματικού βάρους στη θνητότητα από καρκίνο σε άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2

Kαπάνταης E.

N Engl J Med 2014; 370: 233-244

24

1.7

1.6

Σχετικός κίνδυνος Θνησιμότητας

1.5

Όλοι οι μελετηθέντες Μη καπνιστές

1.4 1.3 1.2

1.1 1.0

18.5-22.4

22.5–24.9

25.0–27.4

27.5–29.9

30.0–34.9

Δείκτης Μάζας Σώματος (kg/m2)

≥35.0

Αυξημένος κίνδυνος θνησιμότητας από καρδιαγγειακά αίτια ανάλογα το βάρος σε άτομα με διαβήτη τύπου 2, σε 15.8 έτη

Kαπάνταης E.

N Engl J Med 2014; 370: 233-244

Όλοι οι μελετηθέντες Μη καπνιστές

1.5

Σχετικός κίνδυνος Θνησιμότητας

25

1.4

1.3 1.2 1.1

1.0

18.5-22.4

22.5–24.9

25.0–27.4

27.5–29.9

30.0–34.9

Δείκτης Μάζας Σώματος (kg/m2)

≥35.0 Αυξημένος κίνδυνος θνησιμότητας από καρκίνο, ανάλογα το σωματικό βάρος σε άτομα με διαβήτη τύπου 2, σε 15.8 έτη

Kαπάνταης E.

N Engl J Med 2014; 370: 233-244

Σχετικός κίνδυνος Θνησιμότητας

1.5

26

Όλοι οι μελετηθέντες Όλοι οι μελετηθέντες, πλην θανάτων των πρώτων 4 ετών

1.4 1.3 1.2 1.1

1.0

18.5-22.4

22.5–24.9

25.0–27.4

27.5–29.9

30.0–34.9

≥35.0

Δείκτης Μάζας Σώματος (kg/m2) Αυξημένος κίνδυνος θνησιμότητας ανάλογα το σωματικό βάρος σε άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, σε 15.8 έτη

Kαπάνταης E.

European Heart Journal 2005; 7(Suppl L): L27-L31

27

 Καρδιαγγειακός κίνδυνος  Καρδιαγγειακός κίνδυνος Διαβήτης πρόληψη Βελτίωση  Αρτηριακή Πίεση αντιμετώπιση λιπιδαιμικού profile Βελτίωση παραγόντων Απώλεια Θρόμβωσης  Ινσουλίνη βάρους  Λίπος σώματος

Ενδοκρινική βελτίωση

 κίνδυνος Καρκίνου

 Οξειδωτικό Σ. άπνοιας ύπνου Stress Oστεαρθρίτις  Προφλεγμονώδεις  κίνδυνος κυττοκίνες Καρκίνου  Καρδιαγγειακός κίνδυνος Οι ευεργετικές επιδράσεις της εκούσιας απώλειας βάρους

Kαπάνταης E.

Diabetes Care 2012; 35: 2613-2617

28

277 ± 21 mg/dl 123 ±8 mg/dl

Αρχικά

Μετά Δίαιτα

Βελτίωση της γλυκαιμίας και της ινσουλιναιμίας σε OGTT, μετά 15% απώλειας βάρους με VLCD δίαιτα (3 βδομάδες ισοθερμιδική προ των δοκιμασιών)

Kαπάνταης E.

Diabetes Care 2016; 39: 292-299

29

*p≤0.05 vs controls

§p≤0.05 vs presurgery

Η πρόσληψη γλυκόζης από τους σκελετικούς μύες, αυξάνεται μετά απώλεια βάρους σε τύπου 2 διαβητικά ή μη άτομα

Kαπάνταης E.

Medicine 2015; 94 (30): e1160

2210 ± 371 kcal Μονάδες Ινσουλίνη την ημέρα

ΔΜΣ: 38.8 ± 9.0 kg/m2 HbA1c: 10.0 ± 1.6 %

30

486±291

 16.5%

1810 ± 202 kcal

 44 %

223±127

Ημέρες σε ήπια ολιγοθερμιδική διατροφή

Οι ανάγκες σε ινσουλίνη αρχικά και μετά ημέρες ήπιου θερμιδικού περιορισμού σε άτομα με διαβήτη τύπου 2 και σοβαρού βαθμού ινσουλινοαντοχή

Kαπάνταης E.

Diabet Med 1990; 7: 228-233

31

Προσδόκιμο επιβίωσης από τη διάγνωση (έτη)

16 15 14 13 12 11 10 9 8

Σκιασμένη περιοχή= 95% CI

7

0

2

4

6

8

10

12

14

16

Απώλεια βάρους τους πρώτους 12 μήνες (kg)

Το προσδόκιμο επιβίωσης αυξάνεται με την εκούσια απώλεια βάρους κατά το 1ο έτος της διάγνωσης του διαβήτη τύπου 2

Kαπάνταης E.

Diabetes Care 2000; 23: 1499-1504

1 λίμπρα (lb) = 453,59 γραμμάρια (g)

32

Εκούσια απώλεια βάρους σχετίζεται με μειωμένη θνησιμότητα σε τύπου 2 διαβητικά άτομα

Kαπάνταης E.

Diabetes Care 2000; 23: 1499-1504

Αριθμός θανάτων ανά 1000 άτομα/έτος

Όλες οι αιτίες

30

Καρδιαγγειακά & διαβήτης ως αιτίες

Εκούσια απώλεια βάρους συνεπάγεται μείωση του σχετικού κινδύνου κατά:

45.6 45.6

50 40

33

40.3 40.3 31.8 31.8

31.4 31.4

33.6 33.6 26.1 26.1

20

 24% ↓ θνητότητα από καρδιαγγειακά & διαβήτη

10 0

 22% ↓ θνητότητα όλων των αιτίων

Χωρίς μεταβολή βάρους

Ακούσια αύξηση βάρους

Εκούσια απώλεια βάρους Εκούσια απώλεια βάρους σχετίζεται με μειωμένη θνησιμότητα, σε άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2

Kαπάνταης E.

34

Ευχαριστώ

Kαπάνταης E.

35

Ευχαριστώ

Kαπάνταης E.