1
Διευθυντής Τμήμα: Διαβήτη-Παχυσαρκίας-Μεταβολισμού Ιδιωτικό Νοσοκομείο Metropolitan & Ορθοβιοτικής Ιατρικής
Ο επιβαρυντικός ρόλος της παχυσαρκίας στο σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2
Kαπάνταης E.
Am J Prev Med 2006; 30: 371-377
2
Παχύσαρκοι Υπέρβαροι Φυσιολογικού βάρους
30% 10%
60%
Η.Π.Α. Νational Health Interview Survey 2003, 31.000 άτομα, ηλικίας 18-79 ετών
Η συντριπτική πλειοψηφία των τύπου 2 διαβητικών, έχουν σωματικό βάρος παραπάνω από το φυσιολογικό
Kαπάνταης E.
Report of a WHO Consultation on Obesity, Geneva, 3-5 June 1997
3
Παχυσαρκία ορίζεται:
ως η νόσος του ενεργειακού μεταβολισμού, στην οποία υπάρχει παθολογικά αυξημένη συσσώρευση λίπους στο ανθρώπινο σώμα, σε σημείο ώστε να αποτελεί κίνδυνο για την υγεία.
Ορισμός της παχυσαρκίας
Kαπάνταης E.
Diabetes 2010; 59: 105-109
4
Σχέση μεταξύ του όγκου των λιποκυττάρων και της ποσότητας του σωματικού λίπους
Kαπάνταης E.
J Lipid Res 2007; 48: 1905-1914
5
Stress Ενδοπλασματικού δικτύου
Ινσουλινοαντίσταση
Φλεγμονή
Η αύξηση του μεγέθους του λιποκυττάρου, συνοδεύεται με stress του ενδοπλασματικού δικτύου & φλεγμονή
Kαπάνταης E.
J Clin Invest 1988; 81: 442-448
6
Παχύσαρκοι
160
160
140
120
Iνσουλίνη (μU/mL)
Γλυκόζη (mg/dL)
Φυσιολογικού βάρους
120
100
80 40 0
80 08:00 12:00 16:00 20:00 24:00 04:00
Χρόνος (24ωρο)
08:00 12:00 16:00 20:00 24:00 04:00
Χρόνος (24ωρο)
Τα παχύσαρκα άτομα εκκρίνουν περισσότερη ινσουλίνη λόγω ινσουλινοαντίσταση ς
Kαπάνταης E.
Diabetes 1992; 41: 826-834
7
Ινσουλίνη Πλάσματος (pmol/L)
Φυσιολογικού βάρους
Παχύσαρκοι Ενδοκοιλιακό Λίπος
1200
Παχύσαρκοι Ενδοκοιλιακό Λίπος
1000 800
600 400 200 0 -30
0
30
60
90
120 150 180 Χρόνος (min)
Το αυξημένο ενδοκοιλιακό λίπος προκαλεί Ινσουλινοαντίσταση & Υπερινσουλιναιμία
Kαπάνταης E.
8
Τρόπος ζωής & διατροφής
Κληρονομικότητα Ινσουλινοαντίσταση
Φυσιολογικό -κύτταρο
Μη φυσιολογικό -κύτταρο
Υπερινσουλιναιμία
Διαταραγμένη έκκριση ινσουλίνης
Νορμογλυκαιμία
Υπεργλυκαιμία Σακχ. Διαβήτης τύπου 2
Παθοφυσιολογία του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2
Kαπάνταης E.
1:Diabetes Care 1994; 17: 961-969
Σχετικός κίνδυνος
50
2:Ann Intern Med 1995; 122: 481-486
100
Άνδρες1
93.2
Γυναίκες2
42.1
40
9
75
30
50 40.3
20 11.6
25
10 2.2
0
8.1
1.0
<23
25
31
35
Δείκτης Μάζας Σώματος (kg/m2)
0
1.0
<22
25
31
35
Δείκτης Μάζας Σώματος (kg/m2)
Παχυσαρκία, ο πρωταρχικός παράγων κινδύνου εμφάνισης σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2
Kαπάνταης E.
Am J Epidemiol 1997; 145: 614-619
10
Σχετικός κίνδυνος
24
20 16 12
8 4 0 <71
71–75.9
76–81
81.1–86
61.1–91 91.1–96.3
Περίμετρος Μέσης (cm)
>96.3 Αυξημένη εναπόθεση ενδοκοιλιακού λίπους και ο κίνδυνος εμφάνισης σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2
Kαπάνταης E.
Journal of Internal Medicine 2006; 259: 314-322
11
ΔΜΣ <25
ΔΜΣ 25-29.9
ΔΜΣ ≥30
p
ΔΜΣ (kg/m2)
22.9 ± 1.7
27.5 ± 1.4
34.2 ± 3.9
<0.001
HbA1c (%)
7.17 ± 1.22
7.18 ± 1.12
7.37 ± 1.21
<0.001
51.6
49.6
44.2
<0.001
10.1 ± 8.4
8.7 ± 7.2
8.0 ± 6.8
<0.001
16.1
18.0
20.7
<0.001
70.2 ± 11.8
68.1 ± 10.9
64.8 ± 11.0
<0.001
HbA1c <7.0% Διάρκεια διαβήτη (έτη) Μικροαλβουμινουρία (%)
Ηλικία (έτη)
H επίδραση του αυξημένου σωματικού βάρους στους παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου τύπου 2 διαβητικών
Kαπάνταης E.
Journal of Internal Medicine 2006; 259: 314-322
12
ΔΜΣ <25
ΔΜΣ 25-29.9
ΔΜΣ ≥30
p
Υπερτασικοί (%)
76.6
83.4
87.5
<0.001
Υπό αγωγή (%)
56.8
65.6
73.4
<0.001
Συστολική ΑΠ mmHg
142.1 ± 19.9
143.1 ± 18.2
Διαστολική ΑΠ mmHg
75.3 ± 9.4
77.4 ± 9.3
79.3 ± 9.6
<0.001
ΑΠ <130/80 mmHg (%)
17.9
13.7
11.1
<0.001
143.6 ± 17.8 <0.001
H επίδραση του αυξημένου σωματικού βάρους στους παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου τύπου 2 διαβητικών
Kαπάνταης E.
Journal of Internal Medicine 2006; 259: 314-322
13
ΔΜΣ <25
ΔΜΣ 25-29.9
ΔΜΣ ≥30
p
Υπεριλιπιδαιμία (%)
58.5
72.5
80.6
<0.001
Υπό αγωγή (%)
31.6
40.1
43.1
<0.001
LDL χοληστερόλη (mmol/L)
2.91 ± 0.89
2.95 ± 0.90
2.92 ± 0.91
<0.01
HDL χοληστερόλη (mmol/L)
1.50 ± 0.50
1.31 ± 0.39
1.24 ± 0.37
<0.001
Τριγλυκερίδια (mmol/L)
1.46 ± 1.02
1.83 ± 1.20
2.14 ± 1.29
<0.001
Τριγλυκερίδια/HDL
1.15 ± 1.16
1.59 ± 1.32
1.93 ± 1.46
<0.001
H επίδραση του αυξημένου σωματικού βάρους στους παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου τύπου 2 διαβητικών
Kαπάνταης E.
Diabetes Care 2002; 25: 1142-1148
Σχετικός κίνδυνος
14
3.50
3.00 2.50 2.00 1.50 1.00
0.50 0.00 RR
≤ 23
23-25
25-27
27-30
30-35
≥35
1.00
1.58
1.85
1.95
2.80
3.21
ΔΜΣ Ο σχετικός κίνδυνος εμφάνισης στεφανιαίας νόσου σε γυναίκες με σακχ. διαβήτη τύπου 2, ανάλογα με το σωματικό βάρος
Kαπάνταης E.
Diabetes Care 2002; 25: 1142-1148
15
3.0
Σχετικός 2.5 κίνδυνος 2.0 1.5 1.0 0.5 0.0
- ≥5
-5 - +5
+5 - +8
+8 - +11 +11 - +20 +20 - +30 +30 - +40
Mεταβολή βάρους σε κιλά
≥40
Ο σχετικός κίνδυνος εμφάνισης στεφανιαίας νόσου σε γυναίκες με σακχ. διαβήτη τύπου 2, ανάλογα με την αύξηση του σωματικού βάρους από την ηλικία των 18 ετών
Kαπάνταης E.
*Σχετικός κίνδυνος παχύσαρκων ΣΔτ2 σε σχέση με νορμοβαρείς ΣΔτ2
Diabetologia 2009; 52: 65-73
1,60
16
1,49
1,50
1,37
1,40
1,25
1,30
1,16
1,20 1,10 1,00
Θανατηφόρο
Μη Θανατηφόρο
Έμφραγμα μυοκαρδίου
Θανατηφόρο
Μη Θανατηφόρο
Καρδιαγγειακό επεισόδιο
Ο σχετικός κίνδυνος εμφάνισης εμφράγματος μυοκαρδίου και καρδιαγγειακού επεισοδίου, σε παχύσαρκα συγκρινόμενος με νορμοβαρή τύπου διαβητικά άτομα
* Μετά προσαρμογή για: φύλο, ηλικία, διάρκεια διαβήτη, υπογλυκαιμική αγωγή, HbA1c, κάπνισμα, συστολική πίεση, αντιυπερτασική αγωγή, υπολιπιδαιμική αγωγή & μικρολευκωματουρία
Kαπάνταης E.
Circulation 2004; 110: 1424-1430
17
Ετήσια επίπτωση καρδιακής ανεπάρκειας
% 10 7,0
8
6 2,8
4 1,2
2 0
Μη διαβητικές
Διαβητικές ΔΜΣ<36
Διαβητικές ΔΜΣ≥36 Η παχυσαρκία αυξάνει την εμφάνιση καρδιακής ανεπάρκειας σε μετεμηνοπαυσιακές τύπου 2 διαβητικές γυναίκες με στεφανιαία νόσο
Kαπάνταης E.
Lancet 2004; 364: 937–952 - Lancet 2005; 366: 1640-1649
Παράγοντες κινδύνου
18
Odds Ratio
99% CI
Κάπνισμα (1)
2.87
2.58 – 3.19
Σακχ. Διαβήτης (2)
2.37
2.07 – 2.71
Υπέρταση (3)
1.91
1.74 – 2.10
Παχυσαρκία
1.62
1.45 – 1.80
1+2+3
13.0
10.7 – 15.8
1 + 2 + 3 + Παχυσαρκία
21.0
— CI = confidence interval O κίνδυνος για έμφραγμα μυοκαρδίου σχετίζεται με πολλαπλούς παράγοντες – INTERHEART Study
Kαπάνταης E.
Σχετικός κίνδυνος ΣΔτ2 Θνητότητας από καρκίνο
Am J Epidemiol 2011; 174: 22-34
19
3,38
3,50
2,79
3,00 2,50 2,00
1,63 1,30
1,50
1,70
1,35
1,00
1,00
1,00
1,00 0,50 0,00
Δείκτης Μάζας Σώματος
Περίμετρος Μέσης
(kg/m2)
(cm)
WHR Σχετικός κίνδυνος θνητότητας διαβητικών τύπου 2 ανδρών, ανάλογα το ΔΜΣ, την περίμετρο μέσης & το WHR
Kαπάνταης E.
Am J Epidemiol 2011; 174: 22-34
20
Σχετικός κίνδυνος ΣΔτ2 Θνητότητας από καρκίνο
2,50 2,07
2,00 1,46
1,50
1,18 1,00
1,00
1,04
1,00 0,82
1,00
0,42
0,50 0,00
Δείκτης Μάζας Σώματος
Περίμετρος Μέσης
(kg/m2)
(cm)
WHR Σχετικός κίνδυνος θνητότητας διαβητικών τύπου 2 γυναικών, ανάλογα το ΔΜΣ, την περίμετρο μέσης & το WHR
Kαπάνταης E.
Σχετικός κίνδυνος θανάτου προσαρμοσμένος στην ηλικία
JAMA 1999; 282: 1547-1553
21
Φυσιολογικό ΣΒ & χωρίς τον παράγοντα Φυσιολογικό ΣΒ
3.5
Υπέρβαροι
3
Παχύσαρκοι
2.5 2 1.5
1 0.5 0
Χοληστερίνη ≥240
Διαβήτης
Υπέρταση
Κάπνισμα
Ο σχετικός κίνδυνος θανάτου κάθε αιτιολογίας, ανάλογα το σωματικό βάρος, για επιλεγμένους προγνωστικούς παράγοντες θνητότητας
Το αυξημένο βάρος αυξάνει τον κίνδυνο θνητότητας σε άτομα με υπερχοληστεριναιμί α, διαβήτη, υπέρταση ή κάπνισμα
Kαπάνταης E.
British Journal of Cancer 2007; 97: 995-998
ΔΜΣ<30
22
ΔΜΣ≥30 5,1
Σχετικός κίνδυνος
6,0 5,0 4,0 2,3
3,0 1,4
2,0
1,0
1,0 0,0
Mη διαβητικοί
Διαβητικοί O σχετικός κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου ενδομητρίου ανάλογα την ύπαρξη παχυσαρκία και διαβήτη
Kαπάνταης E.
Diabetes Care 2003; 26: 1047-1051
23
4 Σχετική 3 Θνητότης 2 1 0
<25 25-30 >30
Καρκίνος Ήπατος
<25 25-30 >30
Καρκίνος Χοληφόρων
<25 25-30 >30
Καρκίνος Γεννητικού Σ. γυναικών
<25 25-30 >30
Καρκίνος Μαστού σε γυναίκες
Η επίδραση του σωματικού βάρους στη θνητότητα από καρκίνο σε άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2
Kαπάνταης E.
N Engl J Med 2014; 370: 233-244
24
1.7
1.6
Σχετικός κίνδυνος Θνησιμότητας
1.5
Όλοι οι μελετηθέντες Μη καπνιστές
1.4 1.3 1.2
1.1 1.0
18.5-22.4
22.5–24.9
25.0–27.4
27.5–29.9
30.0–34.9
Δείκτης Μάζας Σώματος (kg/m2)
≥35.0
Αυξημένος κίνδυνος θνησιμότητας από καρδιαγγειακά αίτια ανάλογα το βάρος σε άτομα με διαβήτη τύπου 2, σε 15.8 έτη
Kαπάνταης E.
N Engl J Med 2014; 370: 233-244
Όλοι οι μελετηθέντες Μη καπνιστές
1.5
Σχετικός κίνδυνος Θνησιμότητας
25
1.4
1.3 1.2 1.1
1.0
18.5-22.4
22.5–24.9
25.0–27.4
27.5–29.9
30.0–34.9
Δείκτης Μάζας Σώματος (kg/m2)
≥35.0 Αυξημένος κίνδυνος θνησιμότητας από καρκίνο, ανάλογα το σωματικό βάρος σε άτομα με διαβήτη τύπου 2, σε 15.8 έτη
Kαπάνταης E.
N Engl J Med 2014; 370: 233-244
Σχετικός κίνδυνος Θνησιμότητας
1.5
26
Όλοι οι μελετηθέντες Όλοι οι μελετηθέντες, πλην θανάτων των πρώτων 4 ετών
1.4 1.3 1.2 1.1
1.0
18.5-22.4
22.5–24.9
25.0–27.4
27.5–29.9
30.0–34.9
≥35.0
Δείκτης Μάζας Σώματος (kg/m2) Αυξημένος κίνδυνος θνησιμότητας ανάλογα το σωματικό βάρος σε άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, σε 15.8 έτη
Kαπάνταης E.
European Heart Journal 2005; 7(Suppl L): L27-L31
27
Καρδιαγγειακός κίνδυνος Καρδιαγγειακός κίνδυνος Διαβήτης πρόληψη Βελτίωση Αρτηριακή Πίεση αντιμετώπιση λιπιδαιμικού profile Βελτίωση παραγόντων Απώλεια Θρόμβωσης Ινσουλίνη βάρους Λίπος σώματος
Ενδοκρινική βελτίωση
κίνδυνος Καρκίνου
Οξειδωτικό Σ. άπνοιας ύπνου Stress Oστεαρθρίτις Προφλεγμονώδεις κίνδυνος κυττοκίνες Καρκίνου Καρδιαγγειακός κίνδυνος Οι ευεργετικές επιδράσεις της εκούσιας απώλειας βάρους
Kαπάνταης E.
Diabetes Care 2012; 35: 2613-2617
28
277 ± 21 mg/dl 123 ±8 mg/dl
Αρχικά
Μετά Δίαιτα
Βελτίωση της γλυκαιμίας και της ινσουλιναιμίας σε OGTT, μετά 15% απώλειας βάρους με VLCD δίαιτα (3 βδομάδες ισοθερμιδική προ των δοκιμασιών)
Kαπάνταης E.
Diabetes Care 2016; 39: 292-299
29
*p≤0.05 vs controls
§p≤0.05 vs presurgery
Η πρόσληψη γλυκόζης από τους σκελετικούς μύες, αυξάνεται μετά απώλεια βάρους σε τύπου 2 διαβητικά ή μη άτομα
Kαπάνταης E.
Medicine 2015; 94 (30): e1160
2210 ± 371 kcal Μονάδες Ινσουλίνη την ημέρα
ΔΜΣ: 38.8 ± 9.0 kg/m2 HbA1c: 10.0 ± 1.6 %
30
486±291
16.5%
1810 ± 202 kcal
44 %
223±127
Ημέρες σε ήπια ολιγοθερμιδική διατροφή
Οι ανάγκες σε ινσουλίνη αρχικά και μετά ημέρες ήπιου θερμιδικού περιορισμού σε άτομα με διαβήτη τύπου 2 και σοβαρού βαθμού ινσουλινοαντοχή
Kαπάνταης E.
Diabet Med 1990; 7: 228-233
31
Προσδόκιμο επιβίωσης από τη διάγνωση (έτη)
16 15 14 13 12 11 10 9 8
Σκιασμένη περιοχή= 95% CI
7
0
2
4
6
8
10
12
14
16
Απώλεια βάρους τους πρώτους 12 μήνες (kg)
Το προσδόκιμο επιβίωσης αυξάνεται με την εκούσια απώλεια βάρους κατά το 1ο έτος της διάγνωσης του διαβήτη τύπου 2
Kαπάνταης E.
Diabetes Care 2000; 23: 1499-1504
1 λίμπρα (lb) = 453,59 γραμμάρια (g)
32
Εκούσια απώλεια βάρους σχετίζεται με μειωμένη θνησιμότητα σε τύπου 2 διαβητικά άτομα
Kαπάνταης E.
Diabetes Care 2000; 23: 1499-1504
Αριθμός θανάτων ανά 1000 άτομα/έτος
Όλες οι αιτίες
30
Καρδιαγγειακά & διαβήτης ως αιτίες
Εκούσια απώλεια βάρους συνεπάγεται μείωση του σχετικού κινδύνου κατά:
45.6 45.6
50 40
33
40.3 40.3 31.8 31.8
31.4 31.4
33.6 33.6 26.1 26.1
20
24% ↓ θνητότητα από καρδιαγγειακά & διαβήτη
10 0
22% ↓ θνητότητα όλων των αιτίων
Χωρίς μεταβολή βάρους
Ακούσια αύξηση βάρους
Εκούσια απώλεια βάρους Εκούσια απώλεια βάρους σχετίζεται με μειωμένη θνησιμότητα, σε άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2
Kαπάνταης E.
34
Ευχαριστώ
Kαπάνταης E.
35
Ευχαριστώ
Kαπάνταης E.