Page 1

h ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ∆ΟΣΗ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ • ∆ΙΑΝΕΜΕΤΑΙ ∆ΩΡΕΑΝ

IN VITRO

• h ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

h

• h Τ. 08

Ο πόλεµος κατά της παχυσαρκίας h Eξετάσεις που h Άγχος και κατάθλιψη h Tι αλλάζει στη γυναικεία αποδεικνύονται σωτήριες δοκιµάζουν την υγεία µας αντισύλληψη

h Πρώτες βοήθειες για το δέρµα µετά το καλοκαίρι


YGEIA02-21:Layout 1

9/23/09

12:35 PM

Page 2


YGEIA02-21:Layout 1

9/23/09

12:47 PM

Page 3


4•IN•VITRO•

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

Index

36 H πρόληψη σώζει! Οι προληπτικές εξετάσεις αποτελούν το πιο χρήσιµο εργαλείο της ιατρικής καθώς µας προειδοποιούν έγκαιρα για τους µελλοντικούς κινδύνους της υγείας µας. Ωστόσο για τους Έλληνες η προληπτική ιατρική αποτελεί άγνωστη λέξη. Ένας στους τρεις δεν έχει µετρήσει ποτέ το σάκχαρο ή τη χοληστερόλη του· τέσσερις στις δέκα γυναίκες δεν έχουν κάνει τεστ Παπανικολάου την τελευταία τριετία, ενώ οι µισές δεν κάνουν εξέταση µαστού ή µαστογραφία. ∆ιαβάστε ποιες εξετάσεις πρέπει να περιλαµβάνει ο προληπτικός έλεγχος της υγείας ανδρών, γυναικών και παιδιών και κάθε πότε πρέπει να επαναλαµβάνονται.

10 Πόσοι έχουν τον Η1Ν1; 11 Kακό παράδειγµα οι γιατροί της TV 12 Yποχόνδριος µε την τηλεόραση 14 Για γερή σπονδυλική στήλη 16 Η δίαιτα για τη νέα γρίπη 22 Με άποψη: Νίκος Χαραλαµπίδης 23 Εxperience: Μάχη Σαλαµαλίκη 24 Μυστικά για την υγεία του δέρµατος 26 Πού πήγαν τα σπερµατοζωάρια; 27 Γυναικεία αντισύλληψη 34 Συνέντευξη: Γιώργος Χριστοδούλου 38 Ψυχοθεραπεία στο διαδίκτυο! 40 Παχαίνουν τα µακαρόνια; 42 Ζήσε στους ρυθµούς του χορού 45 Πρωτάκια στα δύσκολα 50 ∆είξε µου τα νύχια σου...

08

21

44

49

Aθώος ο πόνος στην κοιλιά; Eίναι το πιο συχνό σύµπτωµα αλλά µε την πιο πολύπλοκη αιτιολογία. O πόνος στην κοιλιά µπορεί να σχετίζεται µε τη διατροφή ή την ψυχολογία αλλά και µε σοβαρότερες αιτίες όπως τον καρκίνο. Mάθε να αναγνωρίζεις τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του.

Μάθε για τον καρκίνο του προστάτη και του µαστού Πρόκειται για τις πιο συχνές µορφές καρκίνου σε γυναίκες και άνδρες. Ο προληπτικός έλεγχος γονιδίων αλλά και τα ροµπότ – χειρουργοί είναι µερικές από τις σηµαντικότερες εξελίξεις στην αντιµετώπιση αυτών των µορφών καρκίνου.

Eπιστροφή στα δύσκολα H επάνοδος στην εργασία µετά τις καλοκαιρινές διακοπές για πολλούς είναι ιδιαίτερα δύσκολη. Πώς θα επανέλθουµε στην καθηµερινότητά µας; Mήπως ήρθε η ώρα να αλλάξουµε εργασία;

Kαλλυντικά φίλτρα οµορφιάς Mία κρέµα προσώπου µπορεί να εφαρµοστεί και στα µάτια; Πώς θα ενισχύσουµε την απορρόφησή της; ∆ιαβάστε µικρά µυστικά για τη σωστή επιλογή και εφαρµογή των καλλυντικών κρεµών σε πρόσωπο και σώµα.

28

O πόλεµος κατά της παχυσαρκίας Πότε το χειρουργείο είναι λύση; Aναµένουµε νέα φάρµακα που θα µας αδυνατίζουν εύκολα και γρήγορα; Πώς «νίκησαν» την παχυσαρκία ορισµένες ευρωπαϊκές χώρες;

DELLA ΜΕΣΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Α.Ε. Λ. Κηφισίας 280, Χαλάνδρι, 15232 Τηλ.: 210.68.56.700, Fax.: 210.68.97.009

EΚ∆OΤΗΣ

∆ΙΕΥΘΥΝΤHΣ

ΕΜΠΟΡΙΚΗ ∆ΙΕΥΘΥΝΣΗ

ΓΕΝΙΚOΣ ∆ΙΕΥΘΥΝΤHΣ ΕΚ∆OΣΕΩΝ DELLA

ΑΡΧΙΣΥΝΤAΚΤΗΣ

∆ΙΕΥΘΥΝΣΗ ∆ΙΑΦΗΜΙΣΗΣ

ΑΝΤΩΝΗΣ ∆ΕΛΛΑΤOΛΑΣ ΒΑΓΓΕΛΗΣ Β. ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ

ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ

Λουκάς Παπανικολάου

Θανάσης Τροµπούκης

Άννα Βιδάλη

ΒΟΗΘΟΣ ΑΡΧΙΣΥΝΤAΚΤΗ

ΣΧΕ∆ΙΑΣΜΟΣ ΕΝΤΥΠΟΥ

∆ήµητρα Τζούβελη

FAQ - VIC TEAM M.E.

ΣΥΝΕΡΓAΤΕΣ: Κατερίνα Γαρουφάλου, Σοφία Νέτα, Σοφία Μαρία Σοφιανού, Μαρία Τσιλιµιγκάκη, ∆ηµήτρης Παπαντωνίου, Βίκυ Καρατζαφέρη, Βασίλης Καριώτης

CREATIVE DIRECTOR

∆ΙΟΡΘΩΣΗ: Ντένης Τζαννάτος

∆ηµήτρης Φραγκούλης

∆ιονύσης Θεοδόσης ART DIRECTOR

ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ - ∆ΙΑΝΟΜΗΣ

Μάριος Φιλιππούσης ΕΚΤΥΠΩΣΗ: Τυποεκδοτική ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Jupiter images/ Visualphotos.com Μηνιαία Εκδοση για την υγεία ∆ιανέµεται δωρεάν Ε-mail: invitro.magazine@gmail.com


YGEIA02-21:Layout 1

9/23/09

12:47 PM

Page 5


6•IN•VITRO•

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

Editorial

Συχνά έχουµε την ψευδαίσθηση ότι η πόλη που ζούµε δεν µοιάζει µε ζούγκλα. Μακάρι να έµοιαζε γιατί η πραγµατική ζούγκλα-ευτυχώς- δεν έχει καµιά σχέση µε την Αθήνα και τους κατοίκους της!

Του Μιχάλη Κεφαλογιάννη

Αγχωµένοι ακόµα και στη ζούγκλα! Η συζήτηση µέσα στις πιρόγες περιορίστηκε για το πόσο ασφαλής είναι αυτός ο τρόπος µετακίνησης. Νεύρα... πολλά νεύρα από µια Γερµανίδα που δεν µπορούσε να βρει τις µπαταρίες της ψηφιακής φωτογραφικής της µηχανής. ∆εν κατάλαβε ποτέ ότι έχανε τη µαγεία της στιγµής. Πόσο συχνά θα είχε την ευκαιρία να κάνει βαρκάδα στην κοίτη του Αµαζονίου. Ο υπεράνθρωπος γύρισε πλευρά και βύθισε το χέρι του στα λασπόνερα του ποταµού... Η πρώτη νύχτα στα ξύλινα λοτζ ήταν απλώς µαγική. Η τροφή λιτή... λίγο ρύζι ατµού µέσα σε µπανανόφλουδα. Φως δεν υπήρχε, το νερό κρύο και το ντους αυτοσχέδιο. Το στρώµα σκληρό, αλλά τ’ αστέρια αµέτρητα. Το φως του φεγγαριού άγγιζε το ποτάµι όπως ένας άντρας µια γυναίκα. Τα ζώα ζευγάρωναν χωρίς ντροπή στο σκοτάδι. Μαγικό κονσέρτο. Κραυγές πουλιών... µουγκρητά... ήχοι, που ο υπεράνθρωπος άκουγε για πρώτη φορά στη ζωή του. Εµπειρία µοναδική! Εξίσου µοναδική ήταν και η συµπεριφορά των ινδιάνων. Γελούσαν αβίαστα... απολάµβαναν

“ Αν είναι έτσι η ζούγκλα... θέλω να ζήσω για πάντα εδώ, σκέφτηκε ο υπεράνθρωπος. Όµως το όνειρο τελείωσε! Έπρεπε να επιστρέψει πίσω στη δική του ζωή. Αυτή που µε τόσο κόπο χτίζει εδώ και χρόνια. Θαυµάζει τους ανθρώπους που κάνουν την υπέρβαση, αλλά ο ίδιος αν και υπεράνθρωπος... έχει µια καλή δικαιολογία. Θέλει να γυρίσει σ’ αυτούς που αγαπά και τον αγαπούν.

Τ

ο µεγαλείο της φύσης εγκλώβισε το βλέµµα του λίγα λεπτά πριν προσγειωθεί στη µέση του πουθενά. Ο Αµαζόνιος έµοιαζε από ψηλά µε πολύτιµο έργο τέχνης καλοφωτισµένο από τον ήλιο και χαµένο µέσα στη θηριώδη χλωρίδα. Η βαριά και θορυβώδης άτρακτος έσκασε πάνω στον χορταριασµένο διάδροµο προσγείωσης και ο υπεράνθρωπος µαζί µε τους συνεπιβάτες του βρέθηκαν στη ζούγκλα. Πανύψηλα δέντρα εκατοντάδων ετών υψώνονταν γύρω τους. Ανάµεσά τους µια οικογένεια εύπορων Βρετανών, η οποία µ’ αυτό το ταξίδι επιχειρούσε ηρωική έξοδο από την πλήξη της δυτικής αστικής κοινωνίας. Τα µέλη της αλείφονταν µανιωδώς σε κάθε σηµείο του σώµατός τους µε τοξικές αντικουνουπικές αλοιφές, σαν να ήθελαν να δηλητηριαστούν οµαδικά, όπως κάνουν τα µέλη κάποιας αίρεσης. Οι ντόπιοι υποµειδιούσαν καθώς γνώριζαν ότι τα αντικουνουπικά, επί της ουσίας, ήταν µεγαλύτερος κίνδυνος από απ’ ό,τι τα ίδια τα κουνούπια.

H ζούγκλα είναι εδώ!

πραγµατικά την κάθε µέρα τους σαν να είναι η τελευταία. Καµία σχέση µε το λεκτικό κλισέ στις συζητήσεις των αγχωµένων δήθεν τύπων που... επιβιώνουν στις µεγαλουπόλεις της ∆ύσης ανάµεσα σε χιλιάδες επώνυµα ρούχα, τα οποία σπάνια φορούν και δεκάδες ηλεκτρονικές συσκευές που ξεχνούν µετά από λίγο γιατί... αγόρασαν. Ένας φίλος ξέχασε το πορτοφόλι του µε 600 δολάρια σ’ ένα χωριό ινδιάνων. Μία ώρα µετά του επιστράφηκε άθικτο. Ο ιχνηλάτης αρνήθηκε το πουρµπουάρ, λέγοντας ότι είχε ήδη ανταµειφθεί από τις ωραίες στιγµές που πέρασε µε τους... φιλοξενούµενούς του. ∆υο αδέλφια,όχι πάνω από 10 ετών, δεν είχαν να πουλήσουν µεγαλύτερη διακοσµητική βάρκα σ’ έναν τουρίστα, αλλά τον οδήγησαν να την αγοράσει από µια άλλη οικογένεια. Ο οδηγός κάλεσε ευγενικά έναν Ιταλό να µαζέψει ένα πλαστικό ποτήρι που άφησε στο χώµα, λέγοντάς του ότι η ζούγκλα είναι το σπίτι όλων µας. Πολιτισµός! Αν είναι έτσι η ζούγκλα... θέλω να ζήσω για πάντα εδώ, σκέφτηκε ο υπεράνθρωπος. Όµως το όνειρο τελείωσε! Έπρεπε να επιστρέψει πίσω στη δική του ζωή. Αυτή που µε τόσο κόπο χτίζει εδώ και χρόνια. Θαυµάζει τους ανθρώπους που κάνουν την υπέρβαση, αλλά ο ίδιος αν και υπεράνθρωπος... έχει µια καλή δικαιολογία. Θέλει να γυρίσει σ’ αυτούς που αγαπά και τον αγαπούν. Όµως τι γίνεται µε όλους τους άλλους, µε τους οποίους θα πρέπει να συµβιώσει στην Αθήνα; Τον ταξιτζή που επιµένει ότι πρέπει να πάρει 40 ευρώ από το αεροδρόµιο µέχρι τους Αµπελοκήπους, παρότι η διαδροµή κοστίζει 25, τους λογαριασµούς που κάνουν πάρτι πίσω από την πόρτα του, τους αδιάκριτους γείτονες που ρωτούν όχι από ενδιαφέρον- πού εξαφανίστηκε και αν είναι καλά, τους µοτοσικλετιστές που τον σηµαδεύουν στη διάβαση πεζών και του φωνάζουν: «πού νοµίζεις ότι ζεις, ρε φίλε; Στην Ευρώπη;». Τους... καλούς συναδέλφους που τον περιµένουν στη... γωνία, την τηλεόραση που προσπαθεί να τον πείσει ότι αφού γλίτωσε από το τσίµπηµα ενός φιδιού στον Αµαζόνιο κινδυνεύει από τη γρίπη στην Αθήνα και τον πρωθυπουργό που εξαγγέλλει εκλογές... για να σώσει τη χώρα! Ποια χώρα;... Υπάρχει χώρα; Μια ζούγκλα υπάρχει... καθηµερινή, στην οποία οι περισσότεροι άνθρωποι προσπαθούν µε λάθος τρόπο να ξεπεράσουν τους άλλους και τον εαυτό τους. Καλώς ήρθατε, λοιπόν, στη ζούγκλα... γιατί η ζούγκλα είναι εδώ!


YGEIA02-21:Layout 1

9/23/09

12:52 PM

Page 7


8•IN•VITRO•

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

Warning

Συνεργάστηκε η Νικολέττα Μάθου, Επιµελήτρια Γαστρεντερολόγος «ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΕΙΟ» νοσοκοµείο Αθηνών, και ο Χάρης Χηνιάδης, Μαιευτήρας-Χειρουργός Γυναικολόγος, Υπεύθυνος Μονάδας Υποβοηθούµενης Αναπαραγωγής Μαιευτηρίου «ΜΗΤΕΡΑ»

Πόνος στην κοιλιά

Της ∆ήµητρας Τζούβελη

Τι είναι: είναι ο πόνος που εντοπίζεται στην περιοχή από το στοµάχι έως και τα γεννητικά

tips

Ενδοµητρίωση: τα κύτταρα του εσωτερικού της µήτρας -ενδοµήτριο-«µεταναστεύουν» από τη όργανα. Πρόκειται για ένα από τα συχνότερα συµπτώµατα, το οποίο σχετίζεται µε τη λειµήτρα σε άλλα όργανα του σώµατος, κυρίως σε αυτά που βρίσκονται στην κοιλιά. Τα κύττατουργία των οργάνων που βρίσκονται στη συγκεκριµένη περιοχή του σώµατος. Ανάλογα ρα αυτά αντιδρούν στις ορµόνες κάθε µήνα µε την περίοδο, µε αποτέλεσµα να προκαµε την αιτία που τον προκαλεί, ο πόνος στην κοιλιά έχει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και λείται πόνος στην κοιλιά, που συχνά συνοδεύεται και από πόνο κατά την αφόδευση ή µπορεί να εκδηλωθεί µόνος του ή να συνοδεύεται και από άλλα συµπτώµατα. την ούρηση. ∆εν πρέπει να ανησυχούµε: ο κοιλιακός πόνος µπορεί να σχετίζεται µε Ινοµυώµατα: πρόκειται για µικρά καλοήθη ογκίδια στη µήτρα που σε κάποιες περιαπλές αιτίες, όπως µε την υπερκατανάλωση φαγητού ή τη σωµατική καταπόνηση. πτώσεις ενδέχεται να προκαλέσουν κοιλιακό άλγος. Συχνά, οι πόνοι στην κοιλιά είναι λειτουργικοί, δηλαδή δεν οφείλονται σε οργαΣύνδροµο ευερέθιστου εντέρου: το σύνδροµο που είναι γνωστό και ως σπαστική νική βλάβη και εκδηλώνονται περιοδικά καθώς «έρχονται και φεύγουν» για κολίτιδα, προκαλείται από υπεραισθησία του εντέρου σε τροφικά, ορµονικά ή µεγάλα χρονικά διαστήµατα. ψυχολογικά ερεθίσµατα. Είναι αρκετά συχνό και εκδηλώνεται µε κοιλιακό Πρέπει να ανησυχούµε: όταν η ένταση του πόνου είναι µεγάλη ή αυ• Επισκεπόνο, µετεωρισµό και διαταραχή των κενώσεων. ξάνεται βαθµιαία, τότε υπάρχει κίνδυνος η αιτία να είναι σοβαρή. Το σύµφθείτε τον γιαΚωλικός εντέρου: προκαλούνται συσπάσεις στο έντερο, µε αποτέλεσµα πτωµα είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό εάν συνοδεύεται και από άλλα σητρό εάν το σύµπτωνα εκδηλώνεται πόνος στην κοιλιά που συνδυάζεται µε διαταραχή ή όχι µεία, όπως πυρετό, απώλεια βάρους και ανορεξία. µα αυξάνεται βαθµιτων κενώσεων. αία σε ένταση Κωλικός χοληφόρων: όταν η πέτρα που υπάρχει στη χολή αποφράσ• Μην καταναλώνετε Γιατί πονάει η κοιλιά µου; σει (κλείνει) τον χοληδόχο πόρο, προκαλείται διάταση (τέντωµα) Οι συχνότερες αιτίες που προκαλούν το σύµπτωµα είναι: αλόγιστα παυσίπονα. της χοληδόχου κύστης. Έτσι, δηµιουργείται πόνος στο δεξιό άνω ∆υσπεψία: όταν τρώµε ένα βαρύ, λιπαρό γεύµα ή που δεν το Έτσι συγκαλύπτεται πλάγιο µέρος της κοιλιάς, ο οποίος συχνά αντανακλάται στην έχουµε συνηθίσει, το στοµάχι και το έντερο υπερφορτώνοντο πρόβληµα δυσκοπλάτη. ται, µε αποτέλεσµα να προκαλείται πόνος στο πάνω µέρος λεύοντας τη διάγνωΚωλικός νεφρών: µέσω του µηχανισµού απόφραξης –διάτης κοιλιάς. Σε αυτή την περίπτωση, ο κοιλιακός πόνος ση της αιτίας. τασης, προκαλείται πόνος στην κοιλιά µε αντανάκλαση µπορεί να συνοδεύεται από φούσκωµα, ναυτία και αί• Αυτό που εµείς στα γεννητικά όργανα. Συχνά συνοδεύεται από δυσουσθηµα καύσου. ονοµάζουµε ρία. Σωµατική καταπόνηση: είναι συχνό το φαινόµενο να «κρύωµα», Έλκος δωδεκαδακτύλου: πρόκειται για µια µικρή εκδηλώνεται πόνος στην κοιλιά µετά από έντονη για τους γιαπληγή στο δωδεκαδάκτυλο, το πρώτο τµήµα του σωµατική άσκηση. Στην πραγµατικότητα, ο πότρούς δεν λεπτού εντέρου. Ο πόνος είναι έντονος, εντοπίνος προέρχεται από το µυϊκό κοιλιακό τοίχωµα υπάρχει ως ζεται ψηλά στην κοιλιά και µπορεί να επιδεινώκαι προκαλείται από µυϊκή διάταση, καταπόόρος. Το νεται ή να ανακουφίζεται µε τη λήψη τροφής. νηση ή άλλο µικροτραυµατισµό. περπάτηΟξεία σκωληκοειδίτιδα: είναι µια φλεγµονή Ψυχολογικοί παράγοντες: στρες και έντοµα χωρίς της σκωληκοειδούς απόφυσης - ενός τµήνη ψυχολογική πίεση ερεθίζουν τα νεύπαπούτσια µατος του παχέος εντέρου- η οποία χρήρα που υπάρχουν στο στοµάχι και το ή στα νερά ζει άµεσης χειρουργικής αντιµετώπιέντερο, προκαλώντας σύσπαση των δεν προσης. Ο πόνος µπορεί να είναι άτυπος, µυών τους και ως εκ τούτου πόνο καλεί πόδηλαδή να ξεκινά από το στοµάχι στην κοιλιά. νο στην και κατόπιν να µετατοπίζεται χαΓαστρεντερίτιδα: λόγω ιών ή κοιλιά. µηλότερα δεξιά, όπου και γίνεβακτηρίων προκαλείται φλεγται έντονος και επίµονος. µονή σε στοµάχι και έντερο. • O πόνος της Έρπης ζωστήρας: πρόκειται Ως αποτέλεσµα αυτής της περιόδου καταπραΰγια λοίµωξη από τον ιό του φλεγµονής, εµφανίζενεται και µε αφεψήµαέρπητα ζωστήρα, που ται πόνος στην κοιλιά τα (χαµοµήλι, βαλεριάµπορεί να εκδηλωθεί που συνδυάζεται µε να), ζεστές κοµπρέσες µε έντονο πόνο στην εµετούς, διάρροια και µασάζ στην κοιπεριοχή της κοιλιάς, και πυρετό. λιά. πριν την εµφάνιση Έµµηνος ρύση: ο πότου χαρακτηριστικού νος κατά τη διάρκεια εξανθήµατος. της περιόδου οφείλεται στην αυξηµένη παραγωγή προσταγλανδινών, ουσιών που προκαλούν Οξεία παγκρεατίτιδα: η ύπαρξη πέτρας στη χολή ή άλλοι µηχανισµοί µπορεί να ερεθίσουν το συσπάσεις της µήτρας. Εκδηλώνεται χαµηλά στην κοιλιά και πολλές φορές αντανακλά στη µέπάγκρεας, προκαλώντας πόνο ψηλά στην κοιλιά και εµετό. ση, τα πόδια, την πλάτη ή το στοµάχι. Εάν ο πόνος δεν υποχωρεί µε τα παυσίπονα, πιθανώς σχεΕκκολπωµατίτιδα: λόγω φλεγµονής των εκκολπωµάτων του εντέρου, εκδηλώνεται πόνος χαµητίζεται µε σοβαρότερες γυναικολογικές αιτίες (κύστεις ωοθηκών, ενδοµητρίωση κ.λπ.). λά στο αριστερό τµήµα της κοιλιάς. Συχνά, το σύµπτωµα συνοδεύεται από πυρετό. Κύστεις στις ωοθήκες: η µάζα που υπάρχει στις ωοθήκες δηµιουργεί ευαισθησία προκαλώντας ∆ιάτρηση εντέρου: υπάρχει τρύπα στο έντερο και η κοιλιά γίνεται σκληρή σαν σανίδα. Η πάθηπόνο χαµηλά στην κοιλιά. ση απαιτεί άµεση χειρουργική αντιµετώπιση. Συστροφή ωοθήκης: η ωοθήκη περιστρέφεται γύρω από τον άξονά της και δεν τροφοδοτείται Αγγειακές βλάβες: προκαλείται απόφραξη των µεγάλων αγγείων στην κοιλιά, µε αποτέλεσµα µε αίµα από τα αγγεία. να µην υπάρχει αιµάτωση (ισχαιµία) της περιοχής και να δηµιουργείται πόνος. Προβλήµατα των σαλπίγγων: υδροσάλπιγγα και πυοσάλπιγγα προκαλούν διόγκωση και πόνο Καρκίνος: κακοήθεια σε κάποιο από τα όργανα που βρίσκονται στην κοιλιακή χώρα (στοµάχι, στο κατώτερο µέρος της κοιλιάς, ή ακόµα και εξωµήτρια κύηση στις σάλπιγγες. πάγκρεας, συκώτι, ωοθήκες, ουροδόχος κύστη κ.λπ.) εκδηλώνεται µε πόνο στην κοιλιά, η ένταΓυναικολογικές λοιµώξεις: λοιµώξεις όπως ενδοµητρίτιδα και χλαµύδια µπορούν να προκαλέση του οποίου αυξάνεται προοδευτικά και συνδυάζεται µε απώλεια βάρους, ανορεξία, αναιµία, ίκτερο. σουν πόνο χαµηλά στην κοιλιά λόγω της φλεγµονής που υπάρχει.

∆εν είναι πάντα αθώος Ο πόνος στην κοιλιά µοιάζει µε... µαθηµατική εξίσωση. Κι αυτό διότι ανάλογα µε την αιτία που τον προκαλεί, αλλάζει µορφή και χαρακτήρα. Σε κάθε περίπτωση, η επίσκεψη στον ειδικό είναι υποχρεωτική, καθώς το σύµπτωµα δεν είναι πάντοτε αθώο.


YGEIA02-21:Layout 1

9/23/09

12:53 PM

Page 9


10•IN•VITRO•

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

Επίκαιρα Ελλάδα

Της Βίκυς Καρατζαφέρη

Πόσοι έχουν τον Η1Ν1; OΙ ΠΡΏΤΕΣ ΠΑΡΤΊ∆ΕΣ του εµβολίου έχουν ήδη φτάσει στην Eλλάδα και αφορούν σε 100.000 περίπου δόσεις. Ωστόσο όπως δήλωσε ο Yπουργός Yγείας κ. ∆ηµήτρης Aβραµόπουλος κανένας Έλληνας δεν πρόκειται να εµβολιαστεί για τη νέα γρίπη πριν τις 15 Οκτωβρίου, εάν δεν προηγηθεί η αδειοδότηση από τον Ευρωπαϊκό Οργανισµό Φαρµάκων. Tα εµβόλια έχουν τοποθετηθεί σε ειδικά ψυγεία, προκειµένου να συντηρηθούν έως ότου διατεθούν για εµβολιασµό του πληθυσµού. Σε πρώτη φάση θα εµβολιαστούν οι λεγόµενες «ευπαθείς οµάδες», δηλαδή οι έγκυες γυναίκες που βρίσκονται στο δεύτερο και τρίτο τρίµηνο της κύησης, οι επαγγελµατίες υγείας, οι γιατροί και το νοσηλευτικό προσωπικό, καθώς και όσοι φροντίζουν παιδιά ή βρέφη. Eντωµεταξύ σύµφωνα µε εκτιµήσεις των υγειονοµικών αρχών πάνω από 100.000 Έλληνες έχουν µολυνθεί από τη νέα γρίπη. Ωστόσο πολλοί ενδεχοµένως είχαν ήπια συµπτωµατολογία και ίσως να µην το κατάλαβαν καν, αφού η γρίπη θα έδρασε ως κρυολόγηµα.

Συνεχίζονται οι ελλείψεις στα νοσοκοµεία ΟΙ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΈΣ των νοσοκοµείων έκοψαν «µαχαίρι» τον εφοδιασµό νοσηλευτικών ιδρυµάτων µε εµφυτεύσιµο ορθοπαιδικό υλικό και µε αναλώσιµα. Αποτέλεσµα; Παρατηρήθηκαν σοβαρότατες ελλείψεις υλικών, απαραίτητων για τη διεξαγωγή χειρουργείων και για την περίθαλψη ασθενών στα δηµόσια νοσοκοµεία. Εξάλλου σε αναστολή των παραδόσεων ιατροτεχνολογικών προϊόντων προχώρησαν και οι προµηθευτές - µέλη του Συνδέσµου Ελλήνων Προµηθευτών Επιστηµών και Υγείας, οι οποίοι διαµαρτύρονται για τις καθυστερήσεις στην εξόφληση των οφειλών.

SOS για τον καρκίνο ∆ΡΑΜΑΤΙΚΉ ΑΎΞΗΣΗ όλων των µορφών καρκίνου αναµένουν σε µια δεκαετία οι ειδικοί. Σήµερα πάσχουν από τη νόσο 17 εκατοµµύρια άνθρωποι παγκοσµίως και θα προστεθούν άλλα 4 εκατοµµύρια. Τα καλά νέα είναι ότι οι νέες θεραπείες µπορούν να σώσουν πολλούς ασθενείς, ιδιαίτερα όταν γίνεται έγκαιρη διάγνωση. Αυτά ανέφεραν οι ειδικοί σε συνέντευξη τύπου για το 1ο ∆ιεθνές Συνέδριο Ογκολογίας. Όπως είπαν, υπάρχουν σηµαντικές εξελίξεις, που αφορούν στον µεταστατικό καρκίνο του µαστού, στη θεραπεία του καρκίνου του νεφρού, στον καρκίνο του στοµάχου καθώς και στον καρκίνο του πνεύµονα.

Αναστατωµένοι είναι οι εργαζόµενοι στο Αιγινήτειο νοσοκοµείο, εξαιτίας της απόφασης του υπουργείου Οικονοµικών να προχωρήσει στην περικοπή του εκπαιδευτικού επιδόµατος και στην επιστροφή, από τους περίπου 400 εργαζόµενους, ποσού που ξεπερνά τις 6.000 ευρώ.

Υπογράψτε για την Άνοια Η άνοια αποτελεί την επιδηµία του 21ου αιώνα. Η νόσος Alzheimer είναι η πιο συχνή µορφή άνοιας, καθώς ένα ποσοστό 50%-60% του συνόλου των ανοϊκών ασθενών πάσχει από τη νόσο. Σήµερα, υπάρχουν 160.000 ασθενείς µε άνοια στην Ελλάδα, 7.300.000 στην Ευρώπη και 28.000.000 παγκοσµίως. Οι αριθµοί αυτοί αναµένεται να τριπλασιαστούν µέχρι το 2050, µε συνέπεια οι ανοϊκοί ασθενείς παγκοσµίως να ξεπεράσουν τα 100 εκατοµµύρια. Σήµερα υπάρχει συµπτωµατική θεραπεία της ασθένειας. Τα φάρµακα, που ονοµάζονται αναστολείς χολινεστερασών, επιβραδύνουν την εξέλιξη της νόσου, ιδίως εάν χορηγηθούν στα αρχικά στάδια. Οι Εταιρείες Alzheimer στην Ελλάδα και σε όλο τον κόσµο, κινητοποιούνται και καλούν τους πολίτες να βοηθήσουν, µε τη συλλογή υπογραφών, ώστε να ξεκινήσει η εκπόνηση Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου για την Άνοια.

Τα έµβρυα στο «µάτι» του µαγνητικού τοµογράφου Οι προηγµένες τεχνικές απεικόνισης του εµβρύου µέσω µαγνητικής τοµογραφίας (fetal MRI) ήταν ένα από τα θέµατα που ανακοινώθηκαν στο Συνέδριο της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Νευροακτινολογίας που έγινε στην Αθήνα. Πρόκειται για µια µη επεµβατική µέθοδο, που µπορεί να πραγµατοποιηθεί σε κάθε σύγχρονο µαγνητικό τοµογράφο. Μάλιστα η απεικόνιση µπορεί να γίνει από το 2ο τρίµηνο της κύησης (19η εβδοµάδα) χωρίς κίνδυνο για το έµβρυο και τη µητέρα, όπως εξήγησε σε συνέντευξη τύπου ο παιδονευροακτινολόγος Ιωάννης Αθ. Νίκας. Οι ενδείξεις περιλαµβάνουν µεγάλο αριθµό παθολογιών (συγγενών παθήσεων), κυρίως του εγκεφάλου, που δεν είναι εύκολο να τις προσεγγίσουν οι ειδικοί µε την υπερηχοτοµογραφία ή χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση και ανάλυση.

Κοστίζουν και στην εργασία οι ρευµατοπάθειες

Έ

νας στους τέσσερις ασθενείς µε ρευµατικά νοσήµατα στην Eλλάδα σταµατά να εργάζεται στα πρώτα πέντε χρόνια από τη διάγνωση. Tαυτόχρονα µόλις το 4% των εργοδοτών δηλώνει ότι απασχολεί άτοµα µε ρευµατικές παθήσεις ενώ το 87% έχει άγνοια σχετικά µε το νοµοθετικό πλαίσιο που αφορά στα συγκεκριµένα άτοµα. Tα παραπάνω στοιχεία δόθηκαν στη δηµοσιότητα σε συνέντευξη τύπου µε θέµα τα Pευµατικά Nοσήµατα, που διοργανώθηκε µε πρωτοβουλία του Iνστιτούτου Kοινωνικής και Προληπτικής Iατρικής (IKΠI). «Στην Ελλάδα περίπου 80.000 - 100.000 άτοµα πάσχουν από αυτοάνοσα ρευµατικά νοσήµατα όπως η Ρευµατοειδής Αρθρίτιδα, η Ψωριασική Αρθρίτιδα, η Νεανική Ιδιοπαθής Αρθρίτιδα και

η Αγκυλοποιητική Σπονδυλαρθρίτιδα…» τόνισε στην εναρκτήρια οµιλία του ο κος Χαράλαµπος Μουτσόπουλος, Καθηγητής-∆ιευθυντής Παθολογικής Φυσιολογίας της Ιατρικής Σχολής Πανεπιστηµίου Αθηνών. Όπως φάνηκε από έρευνα µε θέµα «Ρευµατικές Παθήσεις και Εργασία Περίπου 8 στους 10 εργοδό- στην Ελλάδα» οι περισσότετες αγνοούν το νοµοθετικό ροι ασθενείς αισθάνονται ότι το εργασιακό τους περιπλαίσιο για τους ασθενείς µε βάλλον δεν είναι «έτοιµοι» ρευµατικά νοσήµατα. να τους στηρίξει. Τα αποτελέσµατα της έρευνας παρουσίασε η κα Μαρία Μπάτζιου, Μέλος ∆.Σ. του Ευρωπαϊκού Συµβουλίου Ατόµων µε Ρευµατικές Παθήσεις (Eular-Pare) και ο κ. Τίτος Σιµιτζής, ∆ιευθύνων Σύµβουλο της εταιρείας ερευνών Alternative Research Solutions.


IN•VITRO• 11

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

Κόσµος

Του Βασίλη Καριώτη

∆εν θα µεταλλαχθεί το στέλεχος της νέας γρίπης ∆ΕΝ ΠΡΌΚΕΙΤΑΙ ΝΑ ΜΕΤΑΛΛΑΧΘΕΊ το στέλεχος Η1Ν1 που προκαλεί τη νέα γρίπη διαβεβαιώνουν µετά από µελέτη οι ειδικοί. Κι αυτό επειδή ο νέος ιός καταφέρνει να εξαπλώνεται σε πολύ µεγαλύτερο βαθµό σε σχέση µε τους ιούς της εποχικής γρίπης και αντί να «αναµιγνύεται» µαζί τους (µετάλλαξη), επικρατεί σε βάρος τους. Η µελέτη έγινε από ερευνητές του πανεπιστηµίου του Μέριλαντ και όπως διαπιστώθηκε, ο ιός «2009 Η1Ν1» δεν συνδυάστηκε γενετικά µε τα άλλα στελέχη της εποχικής γρίπης, κάτι που δυνητικά θα µπορούσε να οδηγήσει σε µια πολύ πιο ανησυχητική µετάλλαξή του, αλλά απλώς υπερίσχυσε πάνω τους, γεγονός που άλλωστε εξηγεί γιατί ο ιός της νέας γρίπης εξαπλώνεται τόσο γρήγορα σε όλο τον κόσµο.

Άνδρες προς εξαφάνιση ΚΆΠΟΤΕ ΤΟ ΑΠΟΚΑΛΟΎΣΑΝ το «ισχυρό φύλο», σήµερα όµως το ανδρικό φύλο φαίνεται πως είναι πιο ασθενές από ποτέ. Aποµυθοποιηµένοι κοινωνικά, αποδυναµωµένοι εργασιακά και οικογενειακά, φαίνεται πλέον πως οι άνδρες αποδεκατίζονται και βιολογικά. Αυτό τουλάχιστον προκύπτει από πρόσφατη γενετική µελέτη, η οποία καταλήγει στο συµπέρασµα πως το ανδρικό χρωµόσωµα Υ και τα τυπικά ανδρικά γονίδια που αυτό περιέχει παρουσιάζουν µια σαφή εξελικτική τάση να εξασθενούν προοδευτικά και ίσως κάποτε εξαλειφθούν. H έρευνα πραγµατοποιήθηκε στο Πολιτειακό Πανεπιστήµιο της Πενσιλβάνια και δηµοσιεύτηκε στο «PLoS Genetics».

Ασφαλή τα ασηµί σφραγίσµατα ΈΝΑ ΑΡΚΕΤΆ ΘΟΛΌ ΤΟΠΊΟ στον κλάδο της οδοντιατρικής φαίνεται πως ξεκαθάρισε πρόσφατα. Πρόκειται για τα σφραγίσµατα που γίνονταν έως και 10 χρόνια πριν και περιείχαν µίγµα υδράργυρου µε άλλο µέταλλο, το λεγόµενο αµάλγαµα, για το οποίο υπήρχαν επιστηµονικές ενδείξεις ότι προκαλεί πλήθος νόσων, όπως καρκίνο κ.α. «Τα συνήθη ασηµί σφραγίσµατα είναι τελικά ασφαλή για την ανθρώπινη υγεία» απεφάνθη την περασµένη εβδοµάδα η Αµερικανική Αρχή Τροφίµων και Φαρµάκων. Το συµπέρασµα προέκυψε από τη σύνοψη 200 επιστηµονικών µελετών που διήρκεσε αρκετά χρόνια.

H διακοπή του καπνίσµατος µειώνει κατά ένα τρίτο τα εµφράγµατα στην Eυρώπη και τη Nότια Aµερική, υποστηρίζει τελευταία µελέτη. Mάλιστα στη M. Bρετανία ανακοινώθηκε ότι τα εµφράγµατα µειώθηκαν κατά 10% τον πρώτο χρόνο µετά τη διακοπή του καπνίσµατος στους δηµόσιους χώρους.

Kακό παράδειγµα οι γιατροί της TV

Τ

ουλάχιστον 6 τηλεοπτικές σειρές, όπως «Grey’s Anatomy», «House MD», «Στην Εντατική», «Nip Tack», αλλά και ξένες και ελληνικές παραγωγές τύπου «ριάλιτι» µε πλαστικές επεµβάσεις πρόκειται να κατακλείσουν τις τηλεοπτικές ζώνες στις οποίες υπάρχει έντονο τηλεοπτικό ενδιαφέρον. Πρόκειται για επιτυχηµένα «τηλεοπτικά» πειράµατα που έγιναν πρωτίστως στις ΗΠΑ και τη Βρετανία αλλά σπάνε τα µηχανάκια της AGB και στην Eλλάδα. Ωστόσο, οι ειδικοί εφιστούν την προσοχή του τηλεοπτικού κοινού, διότι όπως κατέδειξε η εµπειρία σε χώρες του εξωτερικού, οι θεατές επηρεάζονται από τις σειρές αυτές και ζητούν και από τους γιατρούς τους «µαγικές» επεµβάσεις, φανταστικές θεραπείες και εξετάσεις DNA που δεν υπάρχουν. Επίσης, ονειρεύονται να τους εξετάσει ο γιατρός Γκρέγκορι Χάουζ από το House MD, ή κάποιος µε την ίδια ειδικότητα, η οποία στην πραγµατικότητα δεν υπάρχει! Οι ειδικοί κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου: «Στις τηλεοπτικές σειρές επικρατεί η τάση οι

θεραπείες που χορηγούνται να είναι επιθετικές... γιατί αυτό που ενδιαφέρει είναι η δράση», τονίζει ο Άντριου Χολτζ, δηµοσιογράφος που ασχολείται µε ιατρικά θέµατα και συγγραφέας ενός βιβλίου για τη συγκεκριµένη σειρά. «Πρέπει να υπάρχουν εντυπωσιακές χειρουργικές επεµβάσεις, που σχεδόν πάντα έχουν θετικά αποτελέσµατα, κάτι που είναι τελείως εξωπραγµατικό», εξηγεί Πολλοί ασθενείς ζητούν ο Χολτζ και επισηµαίνει «µαγικές» επεµβάσεις και πως τα προγράµµατα αυτά ενισχύουν τη λανθαφανταστικές θεραπείες σµένη ιδέα ότι κάθε αρπου είδαν στην τηλεόραση ρώστια θεραπεύεται. «Οι άνθρωποι είναι πεπεισµένοι πως αν ψάξουν αρκετά, αν ξοδέψουν πολλά χρήµατα, αν βρουν έναν καλό γιατρό θα σωθούν. Αυτό όµως δεν συµβαίνει στην κανονική ζωή», προσθέτει. Μάλιστα στο πανεπιστήµιο της Νότιας Καλιφόρνιας έχει δηµιουργηθεί τµήµα «Χόλιγουντ, υγεία και κοινωνία» και χρηµατοδοτείται από τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης των Ασθενειών των ΗΠΑ για να βοηθάει τους σεναριογράφους των ιατρικών σειρών να γράφουν ρεαλιστικές ιστορίες.

Tο Iντερνετ δεν λέει πάντα την αλήθεια Ανησυχητικές διαστάσεις λαµβάνει η αναζήτηση συµβουλών που έχουν σχέση µε την υγεία στο Ίντερνετ. Μάλιστα πρόσφατη έρευνα που έγινε στις ΗΠΑ κατέδειξε πως το 61% των ενηλίκων αναζητούν εκτός από πληροφορίες, συµβουλές για διάφορα σηµαντικά θέµατα υγείας από το ∆ιαδίκτυο. Το χειρότερο; Το 35% από αυτούς αναθεώρη-

σαν ό,τι γνώριζαν από το γιατρό τους σχετικά µε θεραπείες και ασθένειες και εµπιστεύτηκαν κάποιον «αόρατο» online γιατρό. «Η εκτίµησή µου είναι ότι οι πληροφορίες που δίδονται µέσω Ίντερνετ για θέµατα υγείας είναι αναξιόπιστες» ξεκαθαρίζει ο Κέβιν Καύσον, φαρµακοποιός από Πανεπιστήµιο της Φλόριδα. Στην Ελλάδα απαγορεύεται από το καταστατικό του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου η τηλεδιάγνωση καθώς και οι συµβουλές.


12•IN•VITRO•

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

Yποχόνδριος

Μια έγχρωµη TV σε µία ασπρόµαυρη ζωή! Εγώ πάντως τα τελευταία χρόνια που έχω µια ασπρόΜΑΥΡΗ TV, δηλαδή κλειστή TV... ζω µια πιο ΕΓΧΡΩΜΗ ζωή!

Με την τηλεόραση

2.888 αρνητικές έρευνες για την TV

ΑσπρόΜΑΥΡΗ TV για ΕΓΧΡΩΜΗ ζωή!

Η

Οι ερευνητές επισηµαίνουν ότι οι γονείς δεν πρέπει να αφήνουν τα παιδιά τους πάνω από δύο ώρες καθηλωµένα στην τηλεόραση. Εκτός από την πίεση, η τηλεόραση έχει και άλλες «παρενέργειες»: σχετίζεται µε ανθυγιεινή διατροφή, αυξάνει το στρες και επηρεάζει αρνητικά τον ύπνο.

παροµοίωση που χρησιµοποί- συγκινούνται, επικοινωνούν µε την τηλεόραησε η µητέρα µου σε µια στιγ- ση. «Τι λες, βρε ηλίθιε... εγώ θα έπρεπε να µή απόγνωσης για να περιήµουν υπουργός!», φωνάζει ο παππούς για να γράψει πώς αισθάνεται µετά ακουστεί η άποψή του... παρότι γνωρίζει ότι από ένα δελτίο ειδήσεων, νο- από τα ηχεία της τηλεόρασης δεν έχει να περιµίζω τα λέει όλα: «Είµαι διαλυµένη όπως όταν µένει κάποια απάντηση. έκλεινα την πόρτα του δωµατίου όπου Η τηλεόραση απευθύνεται σε όλους. νοσηλευόταν η καλύτερή µου Γι’ αυτό όλο και περισσότεροι εθίφίλη, η οποία τελικώς έχασε ζονται σ’ αυτή... ζουν µέσα απ’ τη µάχη µε τον καρκίνο. αυτή όλα όσα θα ήθελαν να Ακούω συχνά Στεναχώρια... µεγάλη ζήσουν, αλλά... δεν τολότι η τηλεόραση είναι στεναχώρια». Ακούω µούν πολλές φορές. Γεσυχνά ότι η τηλεόραση λούν, δακρύζουν... είναι η µόνη παρηγοριά είναι η µόνη παρηγοσαν να έχουν ακόµη για τους µεγαλύτερους ριά για τους µεγαλύένα δικό τους άνθρωπο σε ηλικία ανθρώπους. τερους σε ηλικία ανµέσα στο σπίτι ή... τον θρώπους. Ευχή και καµοναδικό δικό τους άνΕυχή και κατάρα, τάρα, θα έλεγα εγώ! θρωπο όταν δεν υπάρχει θα έλεγα εγώ! Από τη µία τους καθηάλλος! λώνει στο σπίτι για ατεΜπορώ να δεχτώ ό τι η λείωτες ώρες, τους τροµοτηλεόραση είναι το αγαπηµέκρατεί και τους αποχαυνώνει νο παιχνίδι ενός υποχόνδριου. σε µια περίοδο της ζωής τους που Τον τροµάζει όσο πρέπει, τον αγχώµόνο αυτό δεν θέλουν να τους συµβεί. Από νει µε την... µπάλα, του προσφέρει κουτσοµτην άλλη τους συντροφεύει όταν όλοι οι άλλοι πολιό -την ιδανική ψυχοθεραπεία για ορισµέτους έχουν βαρεθεί και δεν µπαίνουν καν στον νους- τον διασκεδάζει µε τις... ιατρικές εκποµκόπο να τους τηλεφωνήσουν. πές, του κλείνει λίγο το µάτι µε την έρπουσα «Έλα Εσµεράλντα... βοήθησέ τον να σε πορνό διάθεσή της, τον... προβληµατίζει µε αγαπήσει ξανά» µονολογούν µπροστά στην τους καυγάδες στα παράθυρά της. Τι άλλο θέοθόνη αµέτρητες γυναίκες... που παρακολουλει ένας υποχόνδριος για να είναι ευτυχισµένος; θούν σαπουνόπερες. Στην ουσία συνοµιλούν,

!

Σύµφωνα µε έρευνες, ο εθισµός του παιδιού στην τηλεόραση, το µετατρέπει σε ένα υπερκαταναλωτικό ον που έχει στο µυαλό του κυρίως τα υλικά αγαθά. Αυτό έχει ως αποτέλεσµα να επηρεάζεται η σχέση του µε την οικογένειά και τους φίλους, αλλά και να δοκιµάζεται ακόµη και η ψυχική του υγεία.

H TV µας παχαίνει Η παρακολούθηση τηλεόρασης για πάνω από τρεις ώρες την ηµέρα συνδέεται άµεσα µε την παχυσαρκία. Όσοι ακολουθούν αυτή τη συνήθεια έχουν περισσότερες πιθανότητες να γίνουν παχύσαρκοι απ’ ό,τι όσοι παρακολουθούν για λιγότερο από µία ώρα ηµερησίως τηλεόραση.Κάποιοι ερευνητές λένε ότι είναι 2... άλλοι 3 τα κιλά που παίρνουµε κάθε χρόνο εξαιτίας µόνο του τηλεκοντρόλ και όχι της τηλεόρασης. Αν σηκωνόµασταν από τον καναπέ ή το κρεβάτι για να αλλάξουµε κανάλι, θα «καίγαµε» τόσες θερµίδες, οι οποίες ισοδυναµούν το λιγότερο µε 1.5 κιλά βάρους κάθε χρόνο.Οποιαδήποτε άλλη δραστηριότητα, εκτός του ύπνου, βοηθά περισσότερο απ’ ό,τι η παρακολούθηση τηλεόρασης στην κατανάλωση ενέργειας από τον οργανισµό. Το διάβασµα, το γράψιµο, η οµιλία... ακόµη και η ακρόαση µουσικής!

Η τηλεόραση ανεβάζει την πίεση! Έρευνα έδειξε ότι η πίεση του αίµατος ήταν υψηλότερη σε όσα παιδιά έβλεπαν για ώρες τηλεόραση, σε σχέση µε όσα σπαταλούσαν λιγότερο από µισή ώρα την ηµέρα µπροστά στην οθόνη της.

Η τηλεόραση έχει µπει τόσο «για τα καλά στη ζωή όλων µας», που αποτελεί πλέον από µόνη της σηµαντικό πεδίο ακόµη και για ιατρική έρευνα. Περισσότερες από 3.000 έρευνες, οι οποίες θεωρούνται αξιόπιστες, έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια για την τηλεόραση, για τις αρνητικές αλλά και τις...θετικές επιδράσεις της στην ψυχική αλλά και σωµατική υγεία των ανθρώπων. Γνωρίζετε πόσες από αυτές συσχέτισαν αρνητικά την υγεία µε την τηλεόραση; 2.888! Γνωρίζετε ότι η συνήθεια πολλών εφήβων να βλέπουν επί ώρες τηλεόραση µπορεί να στοιχίσει ακριβά στην ψυχική τους υγεία; Ερευνητές του Χάρβαρντ διαπίστωσαν ότι οι πολλές ώρες τηλεθέασης αυξάνουν τον κίνδυνο εµφάνισης κατάθλιψης στην ενήλικη ζωή.Τα ευρήµατα δεν αποδεικνύουν ότι η ίδια η τηλεθέαση προκαλεί κατάθλιψη, αλλά παρατηρήθηκε ότι άτοµα µε προδιάθεση για εµφάνιση κατάθλιψης στο µέλλον έχουν την τάση να παρακολουθούν για πολλές ώρες τηλεόραση.

Tα συµπτώµατα του εθισµού Χρησιµoποιύµε την τηλεόραση ως ηρεµι>στικό Παρακολουθούµε οτιδήποτε βρεθεί >µπροστά µας, απλά για να δούµε κάτι Αισθανόµαστε ότι δεν τον έλεγχο >έχουµε Νευριάζουµε µε τον εαυτό µας, επειδή παρακολουθούµε πολλή τηλεόραση >∆εν µπορούµε να σταµατήσουµε την πα>ρακολούθηση όταν δεν µπορούµε να >Εκνευριζόµαστε δούµε τηλεόραση


YGEIA02-21:Layout 1

9/23/09

12:54 PM

Page 13


14•IN•VITRO•

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

Αντιγήρανση

Συνεργάστηκε ο Γεράσιµος Γκιάλας, Χειρουργός Ορθοπαιδικός, Επιµελητής Ορθοπαιδικής Κλινικής νοσοκοµείου 417 ΝΙΜΤΣ

Γερή σπονδυλική στήλη

Tης Μαρίας Τσιλιµιγκάκη

Ό

ταν την παρατηρούµε σε ακτινογραφία, φαντάζει σαν κολώνα στολισµένη περιµετρικά µε περίτεχνα σκαλίσµατα. Είτε έχει τη φυσική, ελαφριά κλίση προς τα εµπρός είτε παρουσιάζει δυσµορφίες και αλλοιώσεις, η σπονδυλική στήλη παραµένει η βάση του σώµατός µας. Ως βασικό τµήµα του ανθρώπινου σκελετού, η διατήρηση της καλής φυσικής της κατάστασης µέχρι τα βαθιά γεράµατα είναι παράγοντας ευζωίας. Ακολουθήστε δέκα απλές συµβουλές για να έχετε γερή σπονδυλική στήλη µέχρι την τρίτη ηλικία: Σωστή στάση του κεφαλιού και του σώµατος όταν στεκόµαστε, καθόµαστε και περπατάµε: ∆ηλαδή να περπατάµε και να στεκόµαστε µε την πλάτη ίσια, χωρίς να γέρνουµε προς τα εµπρός ή στο ένα πλάι. Οµοίως, όταν καθόµαστε πρέπει η βάση της σπονδυλικής στήλης να φτάνει στο βάθος του καθίσµατος ώστε όλη η πλάτη να ακουµπά ευθεία στο κάθισµα. Εκγύµναση από την παιδική ηλικία µε ενδυνάµωση των ραχιαίων και των κοιλιακών µυών: Το τρέξιµο κάνει καλό επειδή –όπως έχει παρατηρηθεί- οι κραδασµοί «ερεθίζουν» τους µηχανισµούς ανάπλασης των οστών. Από την άλλη, τα βάρη αυξάνουν τη µυϊκή µάζα που στηρίζει τα οστά. Σωστή διατροφή µε αρκετό ασβέστιο και βιταµίνη D: Καθηµερινά –τουλάχιστον µέχρι τα 25 µας χρόνια - πρέπει να καταναλώνουµε ένα ποτήρι γάλα και είτε ένα γιαούρτι είτε 50 γραµµάρια τυρί. Αλλά και στην υπόλοιπη ζωή µας, µία µερίδα γαλακτοκοµικά ηµερησίως θεωρείται απαραίτητη. Το ασβέστιο «χτίζει» γερά οστά, ενώ η βιταµίνη D συµβάλλει στην καλύτερη απορρόφηση του ασβεστίου. Προσοχή στην άρση βαρών: Όταν σηκώνουµε βάρη όρθιοι, πρέπει πάντα να λυγίζουµε τα πόδια. Kαλό είναι να αποφεύγουµε να σηκώνουµε βαριά αντικείµενα.

5

6

1

2

7

Σταθείτε στο ύψος σας

3

4

Εκτός από τη µέτρηση οστικής πυκνότητας που πρέπει να κάνουν όλες οι γυναίκες µετά τα 50 χρόνια, χρειάζονται επίσης γενική αίµατος, εξετάσεις που ελέγχουν τη λειτουργία του θυρεοειδούς (Τ3,Τ4,TSH), γενική ούρων, ούρα 2ώρου και ούρα 24ωρου ώστε να µετρηθεί το ασβέστιο και η κρεατινίνη.

>

>

>

>

Η τακτική εκγύµναση βοηθά την ενδυνάµωση των µυών που υποστηρίζουν τη µέση και την αύξηση της ευκινησίας των συνδέσµων.

8

9

tips Όταν πρόκειται να σηκώσετε κάτι βαρύ, σταθείτε όσο πιο κοντά γίνεται στο αντικείµενο, κρατήστε τη µέση σας ίσια και λυγίστε τους γοφούς και τα γόνατα πριν κάνετε την άρση του και µε τα δύο χέρια.

Άµεση αντιµετώπιση των προβληµάτων που παρατηρούνται στην παιδική ηλικία (λόρδωση, κύφωση, σκολίωση): Το παιδί προσχολικής ηλικίας είναι καλό να έχει επισκεφτεί προληπτικά µία φορά τoν ορθοπαιδικό πριν ξεκινήσει το σχολείο. Αν διαγνωστεί κάποια από τις παραπάνω ανωµαλίες, πρέπει να αντιµετωπιστεί µέχρι την εφηβεία ώστε να αποφευχθούν χρόνιοι πόνοι στην ενήλικη ζωή. Αποφυγή τραυµατισµών και σωστή αντιµετώπιση τους όταν προκύψουν: Να προσέχουµε ώστε να µην πέφτουµε συχνά, αλλά εάν αυτό συµβεί να τηρούµε ευλαβικά τις οδηγίες του ορθοπαιδικού. ∆ιατήρηση καλού σωµατικού βάρους: Για τους ενήλικες, ο ∆είκτης Μάζας Σώµατος (το ύψος µας στη δευτέρα διά το βάρος µας) είναι χρήσιµο να µην ξεπερνά το 30. Πρόληψη και έγκαιρη αντιµετώπιση της οστεοπόρωσης, ειδικά στις γυναίκες µετά την εµµηνόπαυση αλλά και στους ηλικιωµένους άνδρες: Τηρούµε όλα τα παραπάνω µέχρι τα 50 χρόνια και µετά κάνουµε τακτικές µετρήσεις οστικής πυκνότητας. Οι γυναίκες αποκτούν τη µέγιστη οστική τους µάζα µέχρι την ηλικία των 25-26 χρόνων. Αυτό σηµαίνει ότι µέχρι αυτή την ηλικία θα πρέπει να καταναλώνουν όσο γίνεται µεγαλύτερες ποσότητες ασβεστίου, δηλαδή γαλακτοκοµικά προϊόντα (κυρίως γάλα και τυρί). Επίσης η κίνηση (κυρίως περπάτηµα και τρέξιµο) κάνει πολύ καλό, καθώς έχει βρεθεί ότι ο κραδασµός βοηθά τη δηµιουργία οστού. Εξάλλου, η υπέρµετρη κατανάλωση τσαγιού, καφέ, καπνού ή αλκοόλ βλάπτει τα κύτταρα των οστών που είναι υπεύθυνα για την επισκευή τους. Τέλος, η χρήση των αντικαταθλιπτικών φαρµάκων συµβάλει στην εµφάνιση της οστεοπόρωσης. Αντιµετώπιση Αυχενικού Συνδρόµου: Η αυχενική µοίρα της σπονδυλικής στήλης έχει φυσιολογικά µια καµπύλη, τοπική λόρδωση, που στηρίζει το βάρος του κεφαλιού. Όµως, η µεγάλη ελευθερία κινήσεων του κεφαλιού και η καθηµερινή καταπόνησή του στην εργασία, καθιστούν την αυχενική µοίρα επιρρεπή σε τραυµατισµούς, µε αποτέλεσµα να χάνει την… πολύτιµη λόρδωσή της. Μια ακτινογραφία ή µια µαγνητική τοµογραφία µπορούν να αποκαλύψουν τα όποια προβλήµατα. Τα ανατοµικά µαξιλάρια και η τοποθέτηση της οθόνης του υπολογιστή στο ύψος των µατιών, βοηθούν τους περισσότερους. Οσφυαλγία – Ισχιαλγία: Το 60% περίπου των πληθυσµών του δυτικού κόσµου, υποφέρει σε κάποια φάση της ζωής του από πόνους στη µέση. Συχνότερα υποφέρουν άτοµα µέσης ηλικίας (30-50 ετών). Οι πόνοι στη µέση είναι η δεύτερη κατά σειρά αιτία απώλειας εργάσιµων ηµερών. Αυτό θα µπορούσε να αποφευχθεί αν γυµναζόµασταν από τα νεανικά µας χρόνια, αν διατηρούσαµε χαµηλό σωµατικό βάρος και αν προσέχαµε στοιχειωδώς τη στάση του σώµατός µας.

Παιδιά και ενήλικες δεν πρέπει να κουβαλούν βάρος µεγαλύτερο του 10% του σωµατικού τους βάρους µε το ένα χέρι ή στον έναν ώµο. Προτιµήστε τις τσάντες µε ιµάντες για την πλάτη ή καλύτερα µε τρέιλερ.

10


YGEIA02-21:Layout 1

9/23/09

12:56 PM

Page 15


16•IN•VITRO•

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

Η δίαιτα...

Συνεργάστηκε ο Νικόλαος Παπανικολάου, Πνευµονολόγος «Ευρωκλινική Αθηνών» και ο Χάρης ∆ηµοσθενόπουλος, Κλινικός ∆ιαιτολόγος- Βιολόγος «ΛΑΪΚΟ» νοσοκοµείο

Ενδεικτικό διαιτολόγιο (για υγιή άτοµα) Π Ρ Ω Ι Ν Ο

• 1 κούπα γάλα µε 3-4 κουταλιές της σούπας δηµητριακά εµπλουτισµένα µε διάφορες βιταµίνες και ιχνοστοιχεία και 2-3 αποξηραµένα δαµάσκηνα + 1 ποτήρι ανάµικτο χυµό φρούτων µε οπωσδήποτε ένα πορτοκάλι ή ένα ακτινίδιο Σ Ν Α Κ

• Ένα τοστ µε διπλό τυρί, γαλοπούλα και ντοµάτα Κ Υ Ρ Ι Ω Σ

Γ Ε Υ Μ Α

• ∆ύο µπιφτέκια συνοδευόµενα από ρύζι αναποφλοίωτο + 1 σαλάτα από σπανάκι, ρόκα, αντίδι µε 1-2 κουταλιές παρθένο ελαιόλαδο Α Π Ο Γ Ε Υ Μ Α Τ Ι Ν Ο

• 1 γιαούρτι µε µέλι, καρύδια και σταφίδες ή µε 2 φρούτα ∆ Ε Ι Π Ν Ο

• 1 χορτόσουπα µε πατάτες, κολοκύθια, καρότα, σέλινο, ξερό κρεµµύδι + 50 γραµµάρια τυρί της αρεσκείας σας + 1 φέτα ψωµί ολικής αλέσεως + 2 ακτινίδια

Η γνώµη του ειδικού Ο πνευµονολόγος Ν. Παπανικολάου µας τόνισε χαρακτηριστικά: «Όταν πονάει ο λαιµός µας και βήχουµε, πρέπει να καταναλώνουµε πολλά υγρά και µαλακές τροφές µε πολλές πρωτεΐνες. ∆ηλαδή να προτιµούµε τις κοτόσουπες και κρεατόσουπες αλλά και τους χυµούς. Όσοι ασθενείς είναι καπνιστές και όσοι πάσχουν από Χρόνια Αποφρακτική Πνευµονοπάθεια (ΧΑΠ) είναι σηµαντικό να καταναλώνουν φρούτα, λαχανικά µε αντιοξειδωτικές ουσίες αλλά και άφθονες ζωικές και φυτικές πρωτεΐνες. ∆ηλαδή κρέας, γαλακτοκοµικά, αβγά και όσπρια». Για τις εγκύους, συστήνεται µια διατροφή µε συχνά, µικρά γεύµατα, τα οποία θα περιέχουν οπωσδήποτε βιταµίνες (φρούτα, ξηροί καρποί), ασβέστιο και πρωτεΐνες.

για τη νέα γρίπη

Της Μαρίας Τσιλιµιγκάκη

Φάρµακα στο πιάτο

Η

διατροφή µπορεί αδιαµφισβήτητα να ενισχύσει το ανοσοποιητικό µας σύστηµα. Mάλιστα εάν το 1918 οι άνθρωποι δεν ήταν ελλιπώς σιτισµένοι εξαιτίας του πολέµου, δεν θα είχαν συµβεί τόσα εκατοµµύρια θάνατοι εξαιτίας της γρίπης. Η διατροφή που «θωρακίζει» την άµυνα του οργανισµού µας περιλαµβάνει φρέσκα και αποξηραµένα φρούτα, λαχανικά µε πράσινο φύλλωµα καθώς και πρωτεΐνες όπως φρέσκο κρέας και γαλακτοκοµικά. Βιταµίνη Α και Β-καροτένιο: προστατεύουν την υγεία των αναπνευστικών µεµβρανών και βοηθούν το ανοσοποιητικό σύστηµα. Πηγές: κίτρινα και πορτοκαλί λαχανικά (π.χ. καρότα), πορτοκάλι, τοµάτα, φυλλώδη πράσινα λαχανικά (σπανάκι, λάχανο, µπρόκολο, ραδίκια), κίτρινα φρούτα (µάνγκο, πεπόνι, βερίκοκο). Βιταµίνη C: συµβάλλει στην αύξηση της παραγωγής λευκοκυττάρων, αντισωµάτων και επαρκών επιπέδων ιντερφερόνων, οι οποίες είναι πρωτεΐνες που βοηθούν σηµαντικά την παρεµπόδιση των ιών. Πηγές: εσπεριδοειδή, φράουλες, ροδάκινα, ακτινίδια, πιπεριά, λαχανικά µε σκούρο πράσινο χρώµα και πυκνό φύλλωµα (π.χ. µπρόκολο). Βιταµίνη Ε: βοηθά στην παραγωγή µιας ειδικής κατηγορίας λεµφοκυττάρων, δηλαδή κυττάρων που θωρακίζουν την άµυνα του οργανισµού. Πηγές: φυτικά έλαια (κυρίως στο ελαιόλαδο), δηµητριακά, ξηροί καρποί, σε µικρότερες ποσότητες τα φρούτα, τα λαχανικά και το κρέας (κυρίως στο λιπαρό µέρος τους).

Πρωτεΐνες: συµβάλλουν στη διατήρηση της φυσικής άµυνας του οργανισµού. Πηγές: κρέας µοσχαρίσιο ή και χοιρινό (σύµφωνα µε τον Παγκόσµιο Οργανισµό Υγείας, επιτρέπεται η κατανάλωση χοιρινού κρέατος, αρκεί να είναι καλά µαγειρεµένο σε θερµοκρασία τουλάχιστον 70 βαθµών Κελσίου), κοτόπουλο, αβγά, ψάρια, γάλα και γαλακτοκοµικά, ξηροί καρποί, λαχανικά, σόγια. Ψευδάργυρος: ιχνοστοιχείο που βοηθά στην αύξηση της παραγωγής των Τ-λεµφοκυττάρων, τα οποία έχουν σηµαντικό ρόλο στην άµυνα του οργανισµού. Πηγές: κρέας, οστρακοειδή. Σίδηρος: Η έλλειψή του (λόγω αναιµίας ή ανεπαρκούς πρόσληψης) µειώνει τη δράση του ανοσοποιητικού συστήµατος. Πηγές: φυτικές και ζωικές τροφές, αλλά η απορρόφηση είναι πιο αποτελεσµατική από τις δεύτερες (αιµικός σίδηρος από κρέας). Σελήνιο: Λόγω της αντιοξειδωτικής του δράσης, βοηθά στην προστασία των κυττάρων από την καταστροφική δράση των ελεύθερων ριζών, παρέχοντας έτσι µια γενικότερη προστασία από την πρόωρη φθορά. Πηγές: ψάρια και θαλασσινά, πουλερικά, ξηροί καρποί, ρύζι. Ειδικές οµάδες: (καρκινοπαθείς, ανοσοκατασταλµένοι, άτοµα µε διαβήτη, άτοµα µε καρδιακά και πνευµονολογικά νοσήµατα) θα πρέπει να ακολουθούν αυστηρή αλλά ισορροπηµένη διατροφή και να λαµβάνουν τη φαρµακευτική αγωγή τους, σύµφωνα µε τις συστάσεις του θεράποντα ιατρού.


YGEIA02-21:Layout 1

9/23/09

12:57 PM

Page 17


18•IN•VITRO•

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

Γνωρίζεις ότι... Νέα φάρµακα Πολυχάπι κατά παχυσαρκίας, διαβήτη και χοληστερόλης Στη µάχη που έδιναν κατά της παχυσαρκίας, ερευνητές από την Ιαπωνία και το Τέξας κατάφεραν να αναπτύξουν ένα φάρµακο που όχι µόνο συµβάλλει στην απώλεια βάρους, αλλά παράλληλα αντιστρέφει το διαβήτη και ρίχνει τα επίπεδα της χοληστερόλης στο αίµα. Σύµφωνα µε τη δηµοσίευση στην επιθεώρηση «Chemistry and Biology», η φατοστατίνη εµποδίζει το σώµα να παράγει λίπος, επεµβαίνοντας σε µία σειρά γονιδίων που ενεργοποιούνται από την πολυφαγία. Η έρευνα, που προς το παρόν έχει γίνει σε ποντίκια, έδειξε ότι έπειτα από τέσσερις εβδοµάδες χορήγησης της ουσίας, τα πειραµατόζωα ζύγιζαν 12% λιγότερο και τα επίπεδα της γλυκόζης στο αίµα τους ήταν µειωµένα κατά 70%.

Εµβόλιο κατά των κονδυλωµάτων στους άνδρες Το εµβόλιο του ιού των ανθρωπίνων θηλωµάτων που µέχρι σήµερα εφαρµόζεται σε κορίτσια και νεαρές γυναίκες για την πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της µήτρας, έδειξε να είναι ασφαλές και αποτελεσµατικό στην πρόληψη των κονδυλωµάτων σε αγόρια και νεαρούς άνδρες, σύµφωνα µε την παρασκευάστρια εταιρεία. Ήδη µάλιστα η εταιρεία έχει καταθέσει αίτηση στον Αµερικανικό Οργανισµό Τροφίµων και Φαρµάκων ώστε να δοθεί έγκριση για τη διάθεση του εµβολίου σε αγόρια και άνδρες, ηλικίας 9- 26 ετών, όπως ακριβώς και σε γυναίκες αυτών των ηλικιών.

Πειραµατικό χάπι κατά του καρκίνου Ενθαρρυντικά ήταν τα αποτελέσµατα έρευνας προκαταρκτικού σταδίου, κατά την οποία χάπι κατά του καρκίνου συρρίκνωσε όγκους σε ασθενείς µε µεταστατικό καρκίνο. Το φάρµακο αποδείχθηκε αποτελεσµατικό στους µισούς ασθενείς µικρής οµάδας µε καρκίνο του δέρµατος που είχε κάνει µεταστάσεις. Τα δεδοµένα που προέκυψαν ώθησαν τους επιστήµονες να προχωρήσουν στην επόµενη φάση της έρευνας, πραγµατοποιώντας παράλληλα δοκιµές στον καρκίνο του παχέος εντέρου και των ωοθηκών. Οι έρευνες, που δηµοσιεύθηκαν στις επιθεωρήσεις «New England Journal of Medicine» και «Science», οδηγούν σε αισιοδοξία για µια νέα γενιά φαρµάκων που επηρεάζουν πρωτεΐνες, οι οποίες παίζουν ρόλο στην ανάπτυξη των κυττάρων.

Χάπι news Φάρµακα για την οστεοπόρωση στη µάχη κατά της γρίπης ∆ΎΟ ΦΆΡΜΑΚΑ που κυκλοφορούν για τη θεραπεία της οστεοπόρωσης ενδεχοµένως να είναι αποτελεσµατικά στην αντιµετώπιση των ιών της γρίπης, συµπεριλαµβανοµένου του Η1Ν1, δηλαδή του ιού της νέας γρίπης, και του Η5Ν1, του ιού της γρίπης των πτηνών. Στο πείραµά τους, οι ερευνητές από το Χονγκ Κονγκ εξέθεσαν στην παµιδρονάτη και τη ζολεδρονάτη, ανθρώπινα κύτταρα που είχαν µολυνθεί από τους ιούς της γρίπης. Παρατήρησαν ότι τα φάρµακα προκάλεσαν επιπλέον παραγωγή ενός τύπου λευκών αιµοσφαιρίων, τα οποία µπήκαν στη διαδικασία εξουδετέρωσης ανθρώπινων κυττάρων που είχαν µολυνθεί µε τον ιό. Οι ιοί της γρίπης µπορούν να πολλαπλασιάζονται µόνο σε ζωντανά

ανθρώπινα ή ζωικά κύτταρα και η καταπολέµηση µολυσµένων κυττάρων θα µπορούσε να σταµατήσει την αναπαραγωγή των ιών, εξηγούν οι ερευνητές. Όπως µάλιστα χαρακτηριστικά λέει ο καθηγητής Lau Yu-Lung του Πανεπιστηµίου του Χονγκ Κονγκ, «τα συγκεκριµένα φάρµακα επιτίθενται στους ιούς... Αυτή η προσέγγιση καταστρέφει τα “εργοστάσια” που τους παράγουν». Ο ερευνητής Μάλικ Πέρις µάλιστα, επισηµαίνει ότι τα δύο σκευάσµατα θα µπορούσαν να βελτιώσουν την ανταπόκριση του ανοσοποιητικού συστήµατος, γεγονός πολύ σηµαντικό επειδή οι ιοί της γρίπης µεταλλάσσονται συνεχώς, µειώνοντας την αποτελεσµατικότητα των εµβολίων.

Μία νέα Αχίλλειο πτέρνα του ιού HIV υποστηρίζουν ότι βρήκαν Αµερικανοί ερευνητές. Πρόκειται για δύο νέα αντισώµατα που επιτίθενται και εξουδετερώνουν τον ιό, δίνοντας ελπίδα για την ανάπτυξη εµβολίου.

Toυ ∆ηµήτρη Παπαντωνίου

Ουσία µειώνει τον κίνδυνο εγκεφαλικού Μείωση του κινδύνου για εγκεφαλικά επεισόδια και συστηµατικά εµβολικά επεισόδια επιτυγχάνει η ουσία Dabigatran Etexilate, όπως προκύπτει από τα αποτελέσµατα της µελέτης RE-LY. Εντυπωσιακά είναι επίσης τα δεδοµένα και σε ό,τι αφορά τη µείωση των αιµορραγικών εγκεφαλικών επεισοδίων και της θνητότητας που οφείλεται σε αγγειακούς παράγοντες. «Τα αποτελέσµατα της µελέτης ξεπέρασαν τις προσδοκίες µας», δηλώνει ο καθηγητής Στιούαρτ Κόνολι, από το Πανεπιστήµιο ΜακΜάστερ του Καναδά. «Τώρα πλέον έχουµε µία θεραπεία που λαµβάνεται από το στόµα και προσφέρει µεγαλύτερη προστασία από τα εγκεφαλικά επεισόδια µε λιγότερες αιµορραγίες, χωρίς να υπάρχει ανάγκη για συνεχή παρακολούθηση».

Επικίνδυνο συµπλήρωµα διατροφής Την προσοχή των καταναλωτών εφιστά ο ΕΟΦ σχετικά µε την κυκλοφορία του συµπληρώµατος διατροφής «Symbiolact» της εταιρείας SYMBIOLPHARM GMBH. Βρέθηκε ότι περιέχει ίχνη πρωτεϊνών γάλακτος , χωρίς αυτό να αναγράφεται στη συσκευασία του προϊόντος. Τίθεται, εποµένως, σε κίνδυνο η υγεία των καταναλωτών που µπορεί να είναι αλλεργικοί στις ουσίες αυτές. Αν και δεν έχει διαπιστωθεί η διάθεση του προϊόντος στην Ελλάδα, οι καταναλωτές δεν πρέπει να το χρησιµοποιήσουν, και εφόσον έρθει στην κατοχή τους να ενηµερώσουν άµεσα τον ΕΟΦ.


YGEIA02-21:Layout 1

9/23/09

1:55 PM

Page 19


20•IN•VITRO•

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

Με ενδιαφέρει

Συνεργάστηκε ο Βασίλειος Μπαρµπούνης, Ογκολόγος, ∆ιευθυντής Ογκολογικής Μονάδας Γενικού Νοσοκοµείου Αθηνών-Ιπποκράτειο

Κληρονοµικός καρκίνος του µαστού & ωοθηκών

Της Σοφίας Νέτα

ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ...

1O

Οι µισές από τις γυναίκες µε κληρονοµούµενο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου µαστού και ωοθηκών, κληρονόµησαν το µεταλλαγµένο γονίδιο από τον πατέρα και όχι από τη µητέρα τους.

2O

Οι µεταλλάξεις BRCA αυξάνουν επίσης τον κίνδυνο ανάπτυξης άλλων τύπων καρκίνου, τόσο σε άντρες όσο και σε γυναίκες, περιλαµβάνοντας την πιθανότητα 6% ανάπτυξης καρκίνου µαστού στους άντρες.

3O 4O

Στους πάσχοντες από καρκίνο µαστού ή ωοθηκών, µία µετάλλαξη σηµαίνει υψηλότερος κίνδυνος ανάπτυξης δεύτερου καρκίνου.

5O 6O 7O 8O 9O

Εάν υπάρχουν περιπτώσεις καρκίνου µαστού ή ωοθηκών στην οικογένεια, είναι σηµαντικό να συνειδητοποιήσουµε ότι υπάρχουν επιλογές. Ο γιατρός µπορεί να βοηθήσει να βρεθούν τρόποι µείωσης του ατοµικού κινδύνου, µε τις παρακάτω ενέργειες: • Μηνιαία αυτοεξέταση από την ηλικία 18-21. • Ετήσια ή εξαµηνιαία κλινική εξέταση µαστού, ξεκινώντας στην ηλικία 25-35. • Ετήσιες µαστογραφίες ή/και µαγνητική µαστογραφία από την ηλικία των 25-35 • Για τις ωοθήκες, ετήσιο/6µηνιαίο διακολπικό υπερηχοτοµογράφηµα και προσδιορισµός του CA-125 ξεκινώντας από την ηλικία των 25-35. Φάρµακα όπως η ταµοξιφένη µπορεί να µειώσουν τον κίνδυνο καρκίνου µαστού σε κάποιες γυναίκες υψηλού κινδύνου. Αντισυλληπτικά δισκία µπορούν να µειώσουν σηµαντικά τον κίνδυνο καρκίνου ωοθηκών. Η προληπτική ωοθηκεκτοµή µειώνει σηµαντικά τον κίνδυνο καρκίνου των ωοθηκών όπως και του καρκίνου του µαστού. Γυναίκες µε µεταλλάξεις του BRCA έχουν 33-50% πιθανότητα να αναπτύξουν καρκίνο µαστού έως την ηλικία των 50 ετών και 56-87% έως τα 70 έτη. Eπίσης έχουν 27-44% πιθανότητα ανάπτυξης καρκίνου ωοθηκών ως τα 70. H ογκοπλαστική µαστού είναι µια σχετικά απλή µέθοδος που η εφαρµογή της γίνεται σε πολύ λίγα κέντρα παγκοσµίως, ένα από τα οποία βρίσκεται και στη χώρα µας. Η επιτυχία της µεθόδου είναι πολύ σηµαντική και οι παρενέργειες σχεδόν µηδαµινές.

Mάθε και προφυλάξου

εν είναι γνωστό στο ευρύ κοινό ότι περίπου το 10% των περιπτώσεων καρκίνου µαστού και ωοθηκών είναι κληρονοµούµενοι, δηλαδή οφείλονται σε κάποιο µεταλλαγµένο γονίδιο που µεταφέρθηκε από το γονιό στο παιδί του. Στην ουσία, δεν κληρονοµείται ο καρκίνος, αλλά η πιθανότητα ανάπτυξής του. Στοιχεία από έρευνες δείχνουν ότι η πρώιµη διάγνωση και η προληπτική ιατρική µειώνουν τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου και σώζουν ζωές. Η πιθανότητα ύπαρξης κληρονοµούµενου κίνδυνου ανάπτυξης καρκίνου είναι σηµαντική εάν το άτοµο: • ∆ιαγνώστηκε µε καρκίνο µαστού πριν την ηλικία των 50 ετών ή καρκίνο ωοθηκών ανεξαρτήτως ηλικίας. • Έχει στενούς συγγενείς (είτε από την πλευρά της µητέρας είτε από του πατέρα) που διαγνώστηκαν µε καρκίνο µαστού πριν τα 50, ή έπασχαν από καρκίνο ωοθηκών ανεξαρτήτως ηλικίας, ή επρόκειτο για άντρες πάσχοντες από καρκίνο µαστού, κάθε ηλικίας. ∆ύο συγκεκριµένα γονίδια, τα BRCA1 και BRCA2, παίζουν σηµαντικό ρόλο στην πρόληψη του καρκίνου µαστού και ωοθηκών. Φυσιολογικά, αυτά τα γονίδια δρουν σαν «φρένα» που σταµατούν την ανώµαλη κυτταρική ανάπτυξη. Όµως κάποιες φορές συµβαίνουν τροποποιήσεις ή µεταλλάξεις αυτών των γονιδίων και χάνουν τη φυσιολογική λειτουργία τους. Τότε χάνεται και ο έλεγχος την κυτταρικής ανάπτυξης. Κάποιες κυτταρικές οµάδες µπορούν να

αναπτυχθούν µε ανεξέλεγκτο ρυθµό και µπορεί να αναπτυχθεί καρκίνος. Καθένας µας φέρει ένα αντίγραφο από κάθε γονίδιο - ένα από τη µητέρα και ένα από τον πατέρα. Στην περίπτωση που ένας γονιός φέρει µια µετάλλαξη του BRCA1 ή BRCA2, υπάρχει πιθανότητα κάποιο από τα παιδιά του να φέρει το µεταλλαγµένο γονίδιο.Είναι σηµαντικό να γνωρίζουµε ότι ενώ οι µεταλλάξεις των γονιδίων BRCA σχετίζονται µε τις περισσότερες ∆ύο γονίδια, τα BRCA1 και περιπτώσεις καρκίνου µαBRCA2, παίζουν σηµαντικό στού και ωορόλο στην πρόληψη του καρθηκών, υπάρκίνου µαστού και ωοθηκών. χουν και άλλες γενετικές αιτίες, κάποιες από τις οποίες είναι γνωστές και κάποιες µένει να ανακαλυφθούν. Ογκοπλαστική Η ογκοπλαστική είναι µια νεότερη µέθοδος που έχει αναπτυχθεί για να αποκαταστήσει τη µορφή και το σχήµα του µαστού που έχει υποβληθεί σε συντηρητική χειρουργική επέµβαση. Γίνονται δύο λιποαναρροφήσεις στην ασθενή και κατόπιν ο ειδικός προχωρά σε συλλογή προ γονικών κυττάρων των λιποκυττάρων. Ακολούθως, το σύνολο των κυττάρων από τις δύο αναρροφήσεις γίνονται ένα µείγµα και τοποθετούνται µε ένεση στο χώρο που υπήρχε προηγούµενα στο µαστό και τον οποίο θέλουµε να καλυφθεί.


•IN•VITRO•21

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

Συνεργάστηκε ο Βασίλης Πουλάκης, Χειρουργός Ουρολόγος - Ανδρολόγος, ∆ιδάκτορας του Πανεπιστηµίου Giessen, Γερµανίας, ∆ιευθυντής της Ουρολογικής κλινικής του Doctors‘ Hospital Αθηνών και του Ιατρικού Κέντρου Αµαρουσίου ( www.poulakis-urology.com)

Kέντρα µαστού και ουρολογικές κλινικές σε δηµόσια και ιδιωτικά νοσοκοµεία στη σελ. 53

Καρκίνος του προστάτη

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο να προσβληθούν; ΤΑ ΑΚΡΙΒΉ ΑΊΤΙΑ εµφάνισης καρκίνου του προστάτη δεν είναι γνωστά. Παρ’ όλα αυτά έχει διαπιστωθεί ότι ορισµένοι παράγοντες ευνοούν την ανάπτυξή του χωρίς να είναι υποχρεωτικό ότι όλοι οι άνδρες που έχουν έναν από τους παρακάτω παράγοντες κινδύνου θα εµφανίσουν οπωσδήποτε καρκίνο στον προστάτη: Ηλικία άνω των 65 ετών. Η ηλικία είναι ο κύριος παράγοντας κινδύνου. Η πιθανότητα εµφάνισης καρκίνου του προστάτη αυξάνει µε την πρόοδο της ηλικίας. Στην Ελλάδα όπως και στις ΗΠΑ οι περισσότεροι άνδρες µε καρκίνο του προστάτη είναι µεγαλύτεροι από 65. Η νόσος είναι σπάνια σε άνδρες κάτω των 45. Οικογενειακό ιστορικό. Ο κίνδυνος είναι πολύ µεγαλύτερος εάν ο πατέρας, ο αδερφός ή ο γιος είχαν καρκίνο στον προστάτη. Φυλή. Είναι συχνότερος στους έγχρωµους άνδρες των ΗΠΑ παρά στους λευκούς ή Λατινοαµερικανούς. Είναι λιγότερο συχνός στους Ασιάτες και Νοτιοευρωπαίους παρά στους Βορειοευρωπαίους. Συγκεκριµένες αλλαγές του προστάτη. Άνδρες που έχουν υψηλού βαθµού προστατική ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία (Prostatic Intraepithelial Neoplasia, PIN) στη βιοψία προστάτη έχουν αυξηµένο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου προστάτη. Συγκεκριµένες αλλαγές των γονιδίων. Ερευνητές ανακάλυψαν πρόσφατα ότι ορισµένες αλλαγές στα γονίδια των χρωµατοσωµάτων (π.χ. στα γονίδια BRCA1 και BRCA2) αυξάνουν σηµαντικά τον κίνδυνο εµφάνισης.

Πρόληψη Ο ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΌΣ ΈΛΕΓΧΟΣ διευκολύνει την ανακάλυψη του καρκίνου του προστάτη σε αρχικά άρα και πλήρως ιάσιµα στάδια. Αυτός περιλαµβάνει τη δακτυλική εξέταση, τον προσδιορισµό του PSA στο αίµα και το ειδικό διορθικό υπερηχογράφηµα. Από την άλλη πλευρά επειδή δεν υπάρχουν ειδικοί παράγοντες κινδύνου για την εµφάνιση του καρκίνου του προστάτη, όπως είναι π.χ. το κάπνισµα για την πρόκληση του καρκίνου του πνεύµονα, δεν µπορούµε µε επιστηµονική ακρίβεια να δώσουµε ειδικές προληπτικές οδηγίες υγιεινής συµπεριφοράς στους άνδρες. Μελέτες δείχνουν ότι ορισµένα φάρµακα ή ουσίες, όπως π.χ. η βιταµίνη Ε, το σελήνιο, οι λυκοπίνες που βρίσκονται στις ντοµάτες και τον πελτέ και τέλος το πράσινο τσάι µπορεί να παίζουν κάποιο ευνοϊκό ρόλο στην πρόληψη της ανάπτυξης καρκίνου του προστάτη.

Mελέτες δείχνουν ότι η εµφάνιση του καρκίνου του προστάτη δεν αυξάνει µε το κάπνισµα, τη χρήση αλκοόλ, τη συνύπαρξη καλοήθους υπερτροφίας του προστάτη, τις σεξουαλικά µεταδιδόµενες ασθένειες, την παχυσαρκία, την έλλειψη άσκησης ή τη διατροφή που είναι πλούσια σε ζωικά λίπη ή κρέας.

Απροστάτευτος προστάτης

Ο

καρκίνος του προστάτη είναι σ’ όλες τις δυτικές κοινωνίες η συχνότερη κακοήθεια στον σύγχρονo άνδρα και η δεύτερη σε συχνότητα αιτία θανάτου από καρκίνο. Πρόκειται για µια ύπουλη και επικίνδυνη νόσο, καθώς στα αρχικά στάδιά της, όπου είναι και πλήρως ιάσιµη, δεν παρουσιάζει κανένα απολύτως σύµπτωµα. Μόνο ο προληπτικός έλεγχος που γίνεται από τον ειδικό ουρολόγο και περιλαµβάνει τη δακτυλική εξέταση, τον προσδιορισµό του ειδικού προστατικού αντιγόνου (του λεγόµενου PSA) στο αίµα και το ειδικό διορθικό υπερηχογράφηµα µπορεί να αποκαλύψει σε ποσοστό πάνω από 85% τον καρκίνο του προστάτη σε ασυµπτωµατικό στάδιο. Ο προληπτικός έλεγχος πρέπει να ξεκινάει από την ηλικία των 50 ετών και να γίνεται ετήσια. Σε άνδρες µε οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του προστάτη (τουλάχιστον 3 συγγενείς πρώτου ή δευτέρου βαθµού) πρέπει να ξεκινά από την ηλικία των 40 ετών. Η ίαση του καρκίνου του προστάτη Πλήρης ίαση του καρκίνου του προστάτη σηµαίνει ότι ο άνδρας απαλλάσσεται οριστικά για το υπόλοιπο της ζωής του από τον κίνδυνο επανεµφάνισης της κακοήθειας. Οι δύο βασικές µέθοδοι θεραπείας του καρκίνου του προστάτη, η χειρουργική ριζική προστατεκτοµή και η ακτινοβολία - είτε εξωτερική είτε εσωτερική σαν βραχυθεραπεία έχουν εξελιχθεί σηµαντικά, προσφέροντας µακροχρόνια αποτελέσµατα ίασης σε συνδυασµό µε υψηλή ποιότητα ζωής. Τη µεγαλύτερη όµως εξέλιξη έχει γνωρίσει το χει-

ρουργείο, το οποίο έπαψε να παρουσιάζει τις επιπλοκές και τα προβλήµατα της ανοιχτής επέµβασης και έγινε λιγότερο τραυµατικό. Μιλάµε για τη ροµποτική χειρουργική που εξασφαλίζοντας τα θετικά στοιχεία του ανοιχτού χειρουργείου έκανε την επέµβαση πιο φιλική στον ασθενή και έδωσε ποιότητα στη ζωή του. Ροµποτική χειρουργική Η ροµποτική ριζική προστατεκτοµή είναι η συχνότερη ροµποτική επέµβαση που γίνεται σήµερα παγκοσµίως. Με τη ροµποτικά υποβοηθούµενη αντιµετώπιση του καρκίνου του προστάτη εξαλείφεται η πιθανότητα Eίναι µια ύπουλη και επικίναιµορραγιών και δυνη νόσος, καθώς στα αρτραυµατισµών των χικά της στάδια δεν παρουπεριφερειακών οργάνων και κυρίως σιάζει κανένα σύµπτωµα. των νεύρων που είναι υπεύθυνα για τη στυτική λειτουργία και την ούρηση και οι οποίες αποτελούσαν βασικές επιπλοκές των παραδοσιακών µεθόδων. Μετά τη ροµποτική προστατεκτοµή ο χρόνος παραµονής του καθετήρα είναι συντοµότερος (λιγότερος από µία εβδοµάδα). Επιπλέον, η πιθανότητα µεταγγίσεων και µετεγχειρητικού πόνου ελαχιστοποιείται, συντοµεύει ο χρόνος παραµονής στο νοσοκοµείο και η επάνοδος στον φυσιολογικό τρόπο ζωής είναι γρηγορότερη και µε καλύτερη ποιότητα ζωής. Η ανάρρωση είναι ταχύτερη λόγω του ελάχιστου τραυµατισµού των ιστών και της σηµαντικά µικρότερης καρδιαγγειακής και αναπνευστικής επιβάρυνσης του ασθενούς.


22•IN•VITRO•

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

Με άποψη

Για περισσότερες πληροφορίες για τις δράσεις της διεθνούς οργάνωσης Greenpeace: www.greenpeace.org/greece

Oι επιπτώσεις των πυρκαγιών της Aττικής

Η

πυκνή δόµηση του Λεκανοπέδιου σε συνδυασµό µε την απουσία ελευθέρων χώρων, τη λάθος επιλογή υλικών σε κτίρια και δρόµους, τη συνεχώς αυξανόµενη χρήση του Ι.Χ. έχουν επιβαρύνει σηµαντικά τη θερµοκρασία του Λεκανοπέδιου, όπου ζει σχεδόν ο µισός πληθυσµός της χώρας. Η καταστροφή σηµαντικού µέρους των δασών της Β-ΒΑ Αττικής, του «φυσικού µας κλιµατιστικού», αναµένεται να επιδεινώσει τις συνθήκες κατά τους καλοκαιρινούς µήνες στην ευρύτερη περιοχή των Αθηνών. Επί πλέον, σύµφωνα µε τις πιο έγκυρες επιστηµονικές προβλέψεις, αναµένουµε αύξηση της µέσης θερµοκρασίας κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού στην περιοχή µας, ως αποτέλεσµα των κλιµατικών αλλαγών. Η αποδάσωση, µε τη σειρά της, συµβάλλει και επιτείνει τις κλιµατικές αλλαγές, οδηγώντας σε περαιτέρω αύξηση της θερµοκρασίας. Από αυτό τον φαύλο κύκλο πρέπει να βγούµε πάση θυσία!

σότερη ζέστη». Η ανάγκη να µειώσουµε το θερµικό ισοζύγιο της πόλης είναι πλέον άµεση. Τα µέτρα που προτείνω είναι τόσο απλά όσο και επείγοντα:

Σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης

Τα δάση της Β-ΒΑ Αττικής αποτελούσαν έναν από τους κύριους µηχανισµούς µείωσης της θερµοκρασίας του αέρα που έρεε από τον Βορρά προς την Αθήνα. Τα ρεύµατα αέρα, κατευθυνόµενα από τους κυρίαρχους Β-ΒΑ ανέµους, ψύχονταν καθώς περνούσαν πάνω από το δάσος, µε συνέπεια να βαραίνουν και έτσι να κινούνται χαµηλά και – τελικά – να διεισδύουν στον αστικό ιστό. Ο ψυχρός αέρας δρόσιζε τα βόρεια και βορειοανατολικά τµήµατα της πόλης που πάντα ήταν πιο δροσερά από το κέντρο ή τα δυτικά προάστια. Ο αέρας πια δεν θα περνά πάνω από το δάσος, αλλά από µια καµένη µαύρη έκταση. ∆εν θα ψύχεται, αλλά αντίθετα θα θερµαίνεται, και πολύ µάλιστα. Η Αθήνα πέρα από τη θαλάσσια αύρα δεν θα έχει άλλους µηχανισµούς µείωσης της θερµοκρασίας, µε εξαίρεση ίσως τους ελάχιστους εναποµείναντες χώρους πρασίνου. Αν αντιµετωπίσουµε την κατάσταση µε τους συνήθεις τρόπους, τότε θα ενισχύσουµε τον ήδη υπάρχοντα φαύλο κύκλο «ζέστη περισσότερα κλιµατιστικά περισ-

Νίκος Χαραλαµπίδης

Μετατροπή των ελευθέρων και αδόµητων χώρων της Αθήνας σε ψυχρές οάσεις, οι οποίες θα συµβάλλουν σηµαντικά στη βελτίωση των συνθηκών άνεσης στην πόλη. Προώθηση των Μέσων Συλλογικής Μεταφοράς και έλεγχος της κίνησης των αυτοκινήτων στην πόλη. Η θερµότητα που εκλύεται από τα αυτοκίνητα αυξάνει υπό συγκεκριµένες συνθήκες τη θερµοκρασία της πόλης έως και κατά 1οC. Περιορισµός στο µέγιστο δυνατόν της οικοδόµησης, κυρίως στη βόρεια και ανατολική Αττική και θέσπιση προδιαγραφών ώστε τα νέα κτίρια να παρουσιάζουν βιοκλιµατικά χαρακτηριστικά. Μείωση της θερµοκρασίας της επιφάνειας της πόλης µε χρήση φυτεµένων στεγών και ψυχρών χρωµάτων στις οροφές των κτιρίων. Έχει αποδειχθεί ότι ένα τέτοιο µέτρο µπορεί να µειώσει τη θερµοκρασία της πόλης έως και 3οC. Σηµειώνεται ότι παραπλήσιες δράσεις είναι σχεδόν υποχρεωτικές στην Καλιφόρνια. Χρήση ψυχρών υλικών στους δρόµους, πεζοδρόµια και κοινόχρηστους χώρους. Άµεση υιοθέτηση προδιαγραφών ενεργειακής συµπεριφοράς των υπαρχόντων κτιρίων ώστε να µειωθεί η ανθρωπογενής θερµότητα που εκλύεται από τα κτίρια. Μια τέτοια δέσµη µέτρων θα µπορούσε να ανακουφίσει αισθητά το θερµικό καθεστώς της πόλης. Αρκεί οι αποφάσεις και η υλοποίηση να γίνει τάχιστα. Η Αθήνα είναι πλέον σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. O Nίκος Xαραλαµπίδης από το 1985 δραστηριοποιείται σε θέµατα προστασίας φυσικού περιβάλλοντος. Το 1992 ξεκίνησε τη σταδιοδροµία του στη Greenpeace. ∆ιετέλεσε υπεύθυνος της εκστρατείας ενάντια στα µεταλλαγµένα, η οποία είχε ως αποτέλεσµα τη δηµιουργία εθνικής νοµοθεσίας και συστήµατος ελέγχων για την προστασία της αγροτικής παραγωγής από τους µεταλλαγµένους οργανισµούς. Από τον Φεβρουάριο του 2002 έχει τη θέση του Γενικού ∆ιευθυντή στο Ελληνικό Γραφείο της Greenpeace.


IN•VITRO• 23

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

Experience Εµπιστευτικά

ΜΑΧΗ ΣΑΛΑΜΑΛIΚΗ

«Η ΡΕΥΜΑΤΟΕΙ∆ΉΣ ΑΡΘΡΊΤΙ∆Α µπήκε στη ζωή µου πριν έντεκα χρόνια. Όλα ξεκίνησαν από κάποιες µελανιές που είχα στο σώµα, για τις οποίες κάθε άλλο παρά ανησυχούσα. Έξι µήνες µετά εµφανίζεται πρήξιµο στα χέρια. Ο πόνος είναι αφόρητος. Ένας φίλος γιατρός µε συµβουλεύει να επισκεφθώ αµέσως ρευµατολόγο.

“ ”

ΣΟΚ! Είµαι 41 ετών και βρίσκοµαι να πάσχω από κάτι που µέχρι τότε θεωρούσα ότι αφορά µόνο τους ηλικιωµένους. Ρευµατοειδής αρθρίτιδα. Μια άγνωστη νόσος που µου επιφυλάσσει πολλές εκπλήξεις και ακόµη περισσότερο πόνο.

Σοκ! Είµαι 41 ετών και βρίσκοµαι να πάσχω από κάτι που µέχρι τότε θεωρούσα ότι αφορά µόνο τους ηλικιωµένους. Ρευµατοειδής αρθρίτιδα. Μια άγνωστη νόσος που µου επιφυλάσσει πολλές εκπλήξεις και ακόµη περισσότερο πόνο.

Όταν έµαθε ότι πάσχει από ρευµατοειδή αρθρίτιδα, η Μάχη Σαλαµαλίκη ένιωσε να χάνει τον κόσµο κάτω από τα πόδια της. Ξαφνικά, ακόµη και το να φάει ή να σηκωθεί από το κρεβάτι, ήταν µια επίπονη διαδικασία που απαιτούσε µεγάλη προσπάθεια. Τα πράγµατα άλλαξαν όταν αποφάσισε να πάρει την κατάσταση στα χέρια της.

ΑΠΟΦΑΣΊΖΩ ΝΑ “ΠΑΛΈΨΩ” κατά πρόσωπο µε τη νόσο. Να προσαρµόσω τη ρευµατοειδή αρθρίτιδα στη ζωή µου και όχι τη ζωή µου στη ρευµατοειδή αρθρίτιδα. Αντιλαµβάνοµαι ότι είναι στο δικό µου χέρι να βελτιωθεί η κατάσταση. ΠΕΙΘΑΡΧΏ στις συµβουλές του γιατρού, κυρίως όµως αλλάζω τον τρόπο που σκέφτοµαι. Σταµατάω να τα βλέπω όλα µαύρα και αρχίζω να σκέφτοµαι θετικά. ΒΓΆΖΩ ΑΠΌ ΤΟ ΛΕΞΙΛΌΓΙΌ ΜΟΥ τις λέξεις “δεν µπορώ”. Συνεχίζω να εργάζοµαι. Έχω κοινωνική ζωή. Περπατάω καθηµερινά. Ασχολούµαι µε το κολύµπι και τη γιόγκα, δυο πράγµατα που µε βοηθούν πολύ. Γίνοµαι µέλος της Ελληνικής Εταιρείας Αντιρευµατικού Αγώνα. Προνοώ για κάθε τί που µπορεί να συµβεί. Έχω µαζί µου 5 ζευγάρια παπούτσια διαφορετικού µεγέθους, γιατί δεν ξέρω εάν και πότε θα πρηστούν τα πόδια µου. ΜΕ ΑΥΤΈΣ ΤΙΣ ΑΛΛΑΓΈΣ και φυσικά µε τη βοήθεια των νεώτερων φαρµάκων, η κατάσταση βελτιώνεται αισθητά. Σήµερα, η πορεία της υγείας µου είναι σχεδόν άριστη.

ΝΤΙΝΟΣ ∆ΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ

Κρατάω τη ρευµατοειδή αρθρίτιδα στα χέρια µου

Η ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΉ ΜΟΥ ΚΑΤΆΣΤΑΣΗ “πιάνει πάτο”. Βρίσκοµαι στο έλεος του πόνου. ∆εν βρίσκω θέση να βολευτώ στο κρεβάτι. Περπατάω µε µεγάλη δυσκολία. Αδυνατώ να ανέβω τις σκάλες. ∆εν µπορώ να πιάσω το πιρούνι για να φάω. Ό,τι θεωρούσα φυσιολογικό πριν, τώρα µοιάζει µε µια επίπονη διαδικασία, που απαιτεί µεγάλη προσπάθεια.

ΣΕ ΑΥΤΉ ΤΗΝ ΠΡΟΣΠΆΘΕΙΑ βρίσκω συµπαραστάτες το οικογενειακό και εργασιακό περιβάλλον µου. Τον σύζυγό µου, που µε στηρίζει σε κάθε δύσκολη στιγµή, τα παιδιά µου, που µε ενθαρρύνουν να αντιµετωπίσω µε θετική σκέψη τη νόσο, τους συνάδελφούς µου, που κατανοούν τις δυσκολίες και στέκονται πάντα στο πλευρό µου.

Η φωτογραφία δηµοσιεύθηκε στο λεύκωµα «Απόψεις γυναικών για τη ρευµατοειδή αρθρίτιδα» Εκδόσεις: MSCOMM

ΜΕΤΆ ΑΠΌ ΈΝΤΕΚΑ ΧΡΌΝΙΑ “συµβίωσης” µε τη ρευµατοειδή αρθρίτιδα, ένα πράγµα έµαθα. Ότι η ψυχολογική κατάσταση είναι αυτή που καθορίζει σε µεγάλο βαθµό την πορεία της νόσου. Όταν έχεις καταφέρει να µη σκέφτεσαι τη ρευµατοειδή αρθρίτιδα το πρωί που ξυπνάς, τότε τα πράγµατα γίνονται πιο εύκολα. Άλλωστε, µην ξεχνάτε, υπάρχουν και χειρότερα προβλήµατα...».


24•IN•VITRO•

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

Healthy tips Yγιές δέρµα για µια ζωή

+

+

Ο ύπνος θρέφει… την επιδερµίδα, καθώς βοηθά στην αναζωογόνηση των κυττάρων. Αντίθετα, ο ανεπαρκής ή κακής ποιότητας ύπνος κάνει το δέρµα να δείχνει «πρησµένο» και θαµπό.

Εντάξτε την άσκηση στο καθηµερινό σας πρόγραµµα. Με τη γυµναστική, βελτιώνεται η κυκλοφορία του αίµατος και ενισχύεται η ελαστικότητα του δέρµατος. Αποτέλεσµα: καλύτερος τόνος και χρώµα της επιδερµίδας, λιγότερες λεπτές γραµµές και ρυτίδες.

ood g

+

Περιποιηθείτε την επιδερµίδα του προσώπου σας. Ο καθηµερινός καθαρισµός επιτρέπει στο δέρµα να «αναπνέει», καθώς αποµακρύνει τους ρύπους και τα υπολείµµατα του µακιγιάζ, ενώ η ενυδάτωση χαρίζει απαλή και ελαστική επιδερµίδα. Καθαρίστε το πρόσωπό σας πρωί και βράδυ, χρησιµοποιώντας χλιαρό νερό και σαπούνι χωρίς ερεθιστικές ουσίες. Στεγνώστε καλά το δέρµα µε µια βαµβακερή πετσέτα, κάνοντας απαλές κινήσεις. Ενυδατώστε την επιδερµίδα µε την υδατική κρέµα που ταιριάζει στον τύπο του δέρµατός σας.

+

Φτάστε στα άκρα! Το δέρµα των χεριών και των ποδιών απαιτεί ειδική φροντίδα. Αποφύγετε το βαθύ κόψιµο στις πλαϊνές άκρες των νυχιών προκειµένου να µη δηµιουργηθούν παρωνυχίδες ή ερεθισµοί, καθαρίστε και στεγνώστε σχολαστικά τα δάχτυλα των ποδιών ώστε να µειώσετε τον κίνδυνο µυκητιάσεων, περιποιηθείτε τα «σκασίµατα» στο δέρµα των πελµάτων που αποτελούν πύλη εισόδου µικροοργανισµών που προσβάλλουν το δέρµα.

Ναι στο σωστό ξύρισµα. Η διαδι+ κασία του ξυρίσµατος αποτελεί για το ανδρικό πρόσωπο µια µορφή

το γάντι στη δερµατίτιδα! Οι δουλειές του µπορεί να κρύβουν κινδύνους για το +δέρµαΡίξτεσπιτιού σας, καθώς τα απορρυπαντικά που χρησι-

µοποιούνται δρουν ερεθιστικά, προκαλώντας κοκκινίλα και κνησµό. Για να αποφύγετε την ερεθιστική δερµατίτιδα εξ επαφής – γνωστή και ως δερµατίτιδα της νοικοκυράς- προτιµήστε τα ήπια απορρυπαντικά και φροντίστε πάντα να φοράτε γάντια µε βαµβακερή επένδυση εσωτερικά.

+

Επισκεφθείτε τον δερµατολόγο, ο οποίος θα σας δώσει χρήσιµες πληροφορίες για τις ανάγκες της επιδερµίδας σας, ιδιαίτερα εάν αντιµετωπίζετε δερµατικές παθήσεις (π.χ. ακµή). Μην αµελείτε το ραντεβού µε τον ειδικό εάν είστε µεγαλύτερης ηλικίας, οπότε και η παραγωγή κολλαγόνου µειώνεται και το δέρµα γίνεται πλαδαρό, ξηρό, τραχύ, µε ρυτίδες και κηλίδες. Ιδιαίτερα προσεκτικές πρέπει να είναι οι γυναίκες µετά την εµµηνόπαυση, όπου η απουσία οιστρογόνων επιταχύνει την απώλεια κολλαγόνου.

Ενισχύστε την υγεία του δέρ+τροφής. µατος µε τη βοήθεια της διαΠροτιµήστε τροφές

που περιέχουν βιταµίνες µε αντιοξειδωτική δράση (A, B, C, E), ιχνοστοιχεία (σελήνιο, ψευδάργυρος) και πρωτεΐνες. Τέτοια τρόφιµα είναι τα φρούτα και τα λαχανικά, τα ψάρια και τα θαλασσινά, το παρθένο ελαιόλαδο και οι ξηροί καρποί, τα πουλερικά.

Απολέπιση τώρα! Με την απολέπιση αποµακρύνονται τα νεκρά κύτταρα, αφήνοντας την επιδερµίδα του προσώπου και του σώµατος απαλή και µεταξένια. Βελτιώστε την υγεία και την εµφάνιση του δέρµατός σας χρησιµοποιώνατς 1-2 φορές της εβδοµάδα ένα προϊόν scrub, όταν δεν υπάρχουν ερεθισµοί στο δέρµα.

απολέπισης, καθώς αποµακρύνει τα νεκρά κύτταρα της επιδερµίδας. Μπορεί, ωστόσο, να προκαλέσει και ερεθισµούς, όταν δεν γίνεται σωστά. Φροντίστε πάντα να µαλακώνετε τις τρίχες (µε αφρό ξυρίσµατος, µε ειδικές µαλακτικές κρέµες που εφαρµόζονται από το βράδυ ή ακουµπώντας µια βρεγµένη πετσέτα στο πρόσωπο), να µην ξυρίζεστε κόντρα, αλλά κατά τη φορά που αναπτύσσονται οι τρίχες και να χρησιµοποιείτε after shave χωρίς οινόπνευµα ή ενυδατική κρέµα.

Νερό για υγιές δέρµα. Το νερό + παίζει σηµαντικό ρόλο όχι µόνο στην ενυδάτωση της επιδερµί-

δας αλλά και στην πρόσληψη θρεπτικών ουσιών από τα κύτταρα και την αποβολή τοξινών. Έτσι, το δέρµα διατηρείται λαµπερό και υγιές. Καταναλώστε επαρκείς ποσότητες νερού, ανάλογα µε τις συνθήκες της ζωής σας και την κατάσταση του οργανισµού σας.


•IN•VITRO•25

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

-

Προσοχή κατά τους χειµερινούς µήνες. Το κρύο και οι δυνατοί άνεµοι ταλαιπωρούν το δέρµα, καθώς µειώνουν τα επίπεδα υγρασίας. Η επιδερµίδα αφυδατώνεται, γίνεται ξηρή («τραβάει») και µε σκασίµατα. Τα σηµεία του σώµατος που δέχονται τη µεγαλύτερη φθορά είναι το πρόσωπο και τα χέρια. Ενισχύστε την ενυδάτωση του δέρµατος και φροντίστε να φοράτε γάντια στα χέρια.

-

Ποτέ χωρίς το αντηλιακό. Το υπεριώδες φως του ήλιου (UVA & UVB) προκαλεί πρόωρη γήρανση και ρυτίδες και ευθύνεται για τον καρκίνο του δέρµατος. Αποφύγετε την παρατεταµένη έκθεση στον ήλιο και µην ξεχνάτε να φοράτε αντηλιακή κρέµα ακόµη και τους χειµερινούς µήνες.

το τεχνητό -Καρκινογόνο µαύρισµα. Μετα-ανάλυση 20 επιστηµονικών

ερευνών, που έγινε πρόσφατα από τη ∆ιεθνή Υπηρεσία Ερευνών για τον Καρκίνο, έδειξε ότι το σολάριουµ είναι τόσο επικίνδυνο όσο και το τσιγάρο ή η ηπατίτιδα Β. Ο κίνδυνος για καρκίνο του δέρµατος αυξάνεται κατά 75% σε όσα άτοµα ξεκινούν το τεχνητό µαύρισµα πριν την ηλικία των 30 ετών.

bad -

Πείτε όχι στο στρες, την καφεΐνη και το αλκοόλ. Επιστηµονικές µελέτες δείχνουν ότι το χρόνιο στρες διαταράσσει την άµυνα του δέρµατος απέναντι στα βακτήρια, ευνοεί την απώλεια ύδατος και συµβάλλει στην έξαρση νοσηµάτων όπως η ψωρίαση και η ατοπική δερµατίτιδα. Τα ροφήµατα που περιέχουν καφεΐνη και τα οινοπνευµατώδη ποτά αφυδατώνουν της επιδερµίδα, προκαλώντας τη γνωστή «όψη πορτοκαλιού» στο δέρµα.

Οι εξαντλητικές δίαιτες επηρεάζουν αρνητικά το δέρµα. Η ολιγοθερµική και κακή διατροφή (έλλειψη βιταµίνης Α, Β, C, ψευδαργύρου) αποδυναµώνει την άµυνα του οργανισµού και κάνει το δέρµα ευάλωτο σε λοιµώξεις.

-

Μην ξεχνάτε την καθηµερινή φροντίδα του σώµατος. Το µπάνιο ή το ντους, όταν δεν γίνονται σωστά, µπορεί να προκαλέσουν ξηρότητα στην επιδερµίδα. Χρησιµοποιήστε ζεστό (και όχι καυτό) νερό, που δεν αφαιρεί περισσότερο φυσικό λίπος, και ενυδατική κρέµα, που συµβάλλει στη διατήρηση της υγρασίας του δέρµατος.

Ο πελαργός φέρνει… αλλοιώσεις στο -λογικές δέρµα. Οι µεταβολικές και ενδοκρινοαλλαγές που συµβαίνουν κατά τη

διάρκεια της εγκυµοσύνης επηρεάζουν το δέρµα και προκαλούν προβλήµατα όπως πανάδες, ραγάδες , ξηροδερµία και χαλάρωση. Συµβουλευτείτε τον γιατρό σας για το πώς θα διατηρήσετε σε καλή κατάσταση την επιδερµίδα σας.

κάπνισµα βλάπτει σοβαρά την υγεία της επιδερ-Τοµίδας. Κάθε φορά που ανάβουµε τσιγάρο, µειώνεται η ροή του αίµατος και περιορίζεται το οξυγόνο

που φθάνει στους ιστούς, µε αποτέλεσµα το δέρµα να στερείται σηµαντικών θρεπτικών ουσιών. Παράλληλα, προκαλούνται διαταραχές στη σύνθεση της ελαστίνης, γεγονός που οδηγεί σε χαλάρωση του δέρµατος και ρυτίδες. Οι βλάβες στο δέρµα είναι µη αναστρέψιµες µετά από 10 χρόνια συστηµατικού καπνίσµατος.

-

Σταµατήστε τις έντονες εκφράσεις του προσώπου, που «τσαλακώνουν» το δέρµα προκαλώντας ζάρες και ρυτίδες. Η χρόνια κίνηση των µυών οδηγεί σε χαλάρωση των ινών της επιδερµίδας, µε αποτέλεσµα το δέρµα να χάνει την ελαστικότητά του. Οι λεγόµενες ρυτίδες έκφρασης εµφανίζονται στο πλαϊνό µέρος των µατιών, µεταξύ των φρυδιών και στην περιοχή των χειλιών.

Προσοχή στα καλ-µοποιείτε. λυντικά που χρησιΠροϊόντα

που έχουν αλλοιωθεί είναι ακατάλληλα για χρήση, καθώς µπορούν να δηµιουργήσουν ερεθισµούς στο δέρµα. Απαραίτητος είναι ο σχολαστικός καθαρισµός των εργαλείων µακιγιάζ (πινέλα, σφουγγάρια κ.λπ.), αφού µε τη χρήση τους µεταφέρονται βακτήρια και µικρόβια στην επιδερµίδα.


26•IN•VITRO•

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

(A)σθενές φύλο

Συνεργάστηκε ο Κωνσταντίνος Ρόκκας, ουρολόγος – ανδρολόγος

Aνδρική Yπογονιµότητα

Τoυ ∆ηµήτρη Παπαντωνίου

Κι όµως, υπάρχει λύση… ΜΕΤΑΞΎ των πολλών µεθόδων που εφαρµόζονται, η χειρουργική αντιµετώπιση της ανδρικής υπογονιµότητας εξακολουθεί να είναι η αποτελεσµατικότερη. Η διόρθωση της κιρσοκήλης γίνεται µε µία απλή χειρουργική επέµβαση που δεν απαιτεί νοσηλεία παραπάνω από µία ηµέρα, εξηγεί ο ουρολόγος - ανδρολόγος, κ. Κωνσταντίνος Ρόκκας. Μπορεί να γίνει µε την κλασική χειρουργική αλλά και µε τη χρήση χειρουργικού µικροσκοπίου. Οι επεµβάσεις αυτές µπορούν να βελτιώσουν τα χαρακτηριστικά του σπέρµατος κατά 70% και να αυξήσουν τις πιθανότητες εγκυµοσύνης κατά 50%. Ο νέος έλεγχος του σπέρµατος γίνεται τουλάχιστον 3 – 6 µήνες µετά την αντιµετώπιση της πάθησης. Σε περιπτώσεις που παρατηρείται απόφραξη, η αποκατάσταση µπορεί να γίνει επίσης µικροχειρουργικά µε εξαιρετικά καλά αποτελέσµατα και πιθανότητες εγκυµοσύνης που αγγίζουν το 55%. Η επέµβαση είναι ανώδυνη και απαιτεί νοσηλεία µιας ηµέρας. Όταν παρατηρείται έλλειψη σπερµατοζωαρίων, υπάρχει η δυνατότητα αναζήτησης σπερµατοζωαρίων κατευθείαν από τους όρχεις µε την κλασική χειρουργική είτε µε το χειρουργικό µικροσκόπιο. Τα σπερµατοζωάρια που πιθανά θα βρεθούν µπορεί να χρησιµοποιηθούν είτε άµεσα για εξωσωµατική γονιµοποίηση είτε να καταψυχθούν για να χρησιµοποιηθούν στο µέλλον.

Σπέρµα στο εργαστήριο ΣΤΟΝ ΆΝ∆ΡΑ, εκτός από το ιατρικό ιστορικό, την κλινική εξέταση και τον έλεγχο των ορµονών, κύριο ρόλο παίζει και το σπερµοδιάγραµµα. Εξέταση που αναλύει τον όγκο, τον αριθµό των σπερµατοζωαρίων, την κινητικότητά τους και τη µορφολογία τους. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, οι διαταραχές της γονιµότητας αποτελούν ένα σύνθετο πρόβληµα που αφορά τόσο τον άνδρα όσο και τη γυναίκα. Τουλάχιστον µέχρι την ηµέρα που θα είναι δυνατή η δηµιουργία «τεχνητών σπερµατοζωαρίων». Επίτευγµα που σύµφωνα µε ερευνητές του Πανεπιστηµίου του Νιούκαστλ έχει αρχίσει ήδη να παίρνει σάρκα και οστά. Οι επιστήµονες υποστηρίζουν ότι δηµιούργησαν για πρώτη φορά σπέρµα στο εργαστήριο λαµβάνοντας βλαστοκύτταρα από έµβρυα λίγων ηµερών που προέρχονταν από εξωσωµατική γονιµοποίηση και δεν επρόκειτο να εµφυτευθούν. Αν και δεν είναι λίγοι εκείνοι που διαµαρτύρονται, οι Βρετανοί αισιοδοξούν ότι η µέθοδός τους θα µπορεί να χαρίσει χαµόγελα σε υπογόνιµους άνδρες µέσα στα επόµενα πέντε χρόνια.

Πότε ένα ζευγάρι πρέπει να περάσει την πόρτα του γιατρού; Ο κανόνας λέει ότι η διάγνωση είναι απαραίτητη εφόσον µετά από 12 µήνες ελεύθερων σεξουαλικών επαφών δεν έχει επιτευχθεί εγκυµοσύνη.

Πού πήγαν τα σπερµατοζωάρια;

Π

ριν από µερικά χρόνια, η γυναίκα βρισκόταν στο στόχαστρο ως η µόνη αιτία υπογονιµότητας ενός ζευγαριού, ενώ ο άνδρας παρέµενε στο απυρόβλητο. Ο άνδρας όµως όχι µόνο εµπλέκεται στις µισές περιπτώσεις χαµηλής γονιµότητας, αλλά βλέπει και την αναπαραγωγική ικανότητά του να απειλείται µε την πάροδο του χρόνου. Η υπογονιµότητα αφορά περίπου το 20% των ζευγαριών της γόνιµης ηλικίας. Ο ανδρικός παράγοντας αποτελεί το πλέον σηµαντικό κοµµάτι της ιατρικής µελέτης, καθώς πληθαίνουν οι ενδείξεις ότι η γενικότερη ποιότητα του σπέρµατος υποβαθµίζεται για λόγους τόσο περιβαλλοντολογικούς όσο και διατροφικούς. Οι επιστήµονες µάλιστα δεν κρύβουν την ανησυχία τους για τη γενικότερη αναπαραγωγική ανδρική ικανότητα. Τα αίτια µπορεί να είναι λειτουργικά και να αφορούν στην παραγωγή των σπερµατοζωαρίων από τους όρχεις ή αποφρακτικά και να αφορούν στη µεταφορά των σπερµατοζωαρίων από τον τόπο παραγωγής τους στο έξω στόµιο της ουρήθρας. Στα λειτουργικά αίτια περιλαµβάνονται:

1 2

Γενετικές και χρωµοσωµικές ανωµαλίες. Ανωµαλίες της ανάπτυξης των όρχεων µε συχνότερη την κρυψορχία, κατάσταση κατά την οποία ο ένας ή και οι δύο όρχεις κατά τη στιγµή της γέννησης δεν βρίσκονται στη φυσιολογική τους θέση. ∆ιαταραχές στη σύνθεση των ανδρικών ορµονών. Λοιµώξεις των όρχεων που εµφανίζονται κυρίως στην εφηβική ηλικία. Η κιρσοκήλη, δηλαδή η µη φυσιολογική διάταση των φλεβών που αποµακρύνουν το αίµα από τους όρχεις. Πληθαίνουν οι ενδείξεις ότι η Σηµαντικό ρόλο ποιότητα του σπέρµατος υποπαίζουν και εξωβαθµίζεται λόγω περιβάλλονγενείς παράγοντες, όπως η υψητος και διατροφής. λή θερµοκρασία, αφού σε άτοµα που εργάζονται σε ιδιαίτερα ζεστό περιβάλλον έχει παρατηρηθεί διαταραχή της σπερµατογένεσης. Επίσης, υπεύθυνοι παράγοντες θεωρούνται το κάπνισµα, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, η ακτινοβολία, κάποια φάρµακα και χηµικές ουσίες. Άλλωστε έχει αποδειχθεί ότι ορισµένα από τα εντοµοκτόνα έχουν βλαπτική επίδραση στη σπερµατογένεση.

3 4 5


•IN•VITRO•27

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

Ρεπορτάζ

Συνεργάστηκε η Έφη Ροµποτή, Μαιευτήρας-Χειρουργός Γυναικολόγος

Γυναικεία αντισύλληψη

Της Κατερίνας Γαρουφάλου

Πάρ’ το πάνω σου

Η

αντισύλληψη αφορά εξίσου µε τους άνδρες και τις γυναίκες, οι οποίες µε τη βοήθεια εξελιγµένων µεθόδων µπορούν να προστατευθούν όχι µόνο από το ενδεχόµενο µιας ανεπιθύµητης εγκυµοσύνης αλλά και από τα σεξουαλικώς µεταδιδόµενα νοσήµατα.

1. Αντισυλληπτικό χάπι Τα καινούργια χάπια περιέχουν χαµηλές δόσεις ορµονών. Προσφέρουν αποτελεσµατική αντισύλληψη, ενώ συνήθως δεν κάνουν κατακράτηση υγρών και µειώνουν ή εξαφανίζουν τη συµπτωµατολογία του προεµµηνορροϊκού συνδρόµου σε κοπέλες που υποφέρουν από αυτό. Ωστόσο, υπάρχει πιθανότητα η γυναίκα να βλέπει αίµα εκτός περιόδου. Ιδιαίτερα προσεκτικές πρέπει να είναι οι γυναίκες που καπνίζουν και όσες έχουν τη σχετική προδιάθεση (φλεβίτιδα, ιστορικό εγκεφαλικών ή καρδιοπαθειών στην οικογένεια) καθώς η χρήση αντισυλληπτικού χαπιού αυξάνει την πιθανότητα θροµβώσεων ακόµα και σε νεαρές ηλικίες. Tο χάπι για να είναι αποτελεσµατικό πρέπει να χρησιµοποιείται αυστηρά σύµφωνα µε τις οδηγίες και όχι κατά προσέγγιση. 2. Γυναικείο Προφυλακτικό Σε αντίθεση µε το ανδρικό, το γυναικείο προφυλακτικό δεν αποτελεί µια διαδεδοµένη µέθοδο αντισύλληψης στην Ελλάδα. Αυτό συµβαίνει λόγω της δυσκολίας που υπάρχει στην εφαρµογή του, καθώς η γυναίκα πρέπει να το τοποθετήσει στο εσωτερικό του κόλπου της. Είναι κατασκευασµένο από πολυουρεθάνη και όχι από λάτεξ, κάτι που το καθιστά υποαλλεργικό. Έχει τη µορφή κυλινδρικής θήκης και είναι εµποτισµένο µε λιπαντική ουσία. 3. Σπείραµα ή σπιράλ Αποτελούνται από πλαστικό και µέταλλο, συνήθως χαλκό, και εισάγονται στο εσωτερικό της µήτρας. Είναι προτιµότερος τρόπος αντισύλληψης για τις γυναίκες που έχουν γεννήσει, διότι αυξάνει λίγο την πιθανότητα φλεγµονών

Το αντισυλληπτικό χάπι µαζί µε το ανδρικό προφυλακτικό και τη διακεκοµµένη συνουσία αποτελούν τις δηµοφιλέστερες µεθόδους αντισύλληψης στην Ελλάδα.

της µήτρας και των σαλπίγγων άρα και την πιθανότητα στείρωσης. H τοποθέτησή τους γίνεται από γυναικολόγο στο ιατρείο. 4. Ορµονικό σπείραµα Έχει την ίδια µορφή µε το απλό σπείραµα, αλλά περιέχει την ορµόνη προγεστερόνη, η οποία αυξάνει την αντισυλληπτική ασφάλεια. Αποτελεί ιδανική λύση για τις γυναίκες που έχουν πάρα πολύ αίµα στην περίοδο, καθώς ελαττώνει την απώλεια αίµατος. Μετά την τοποθέτησή του στη µήτρα µπορεί να παραµείνει εκεί για πέντε χρόνια. 5. ∆ιάφραγµα Το διάφραγµα έχει τη µορφή ενός µαλακού ελαστικού θόλου, ο οποίος εµποδίζει το σπέρµα να φτάσει στον τράχηλο. Για να έχει ικανοποιητικό ποσοστό επιτυχίας θα πρέπει να συνοδεύεται από σπερµατοκτόνο αλοιφή. Η το-

H αντισύλληψη του µέλλοντος ∆ΟΚΙΜΆΖΟΝΤΑΙ καινούργιες ή βελτιώνονται οι υπάρχουσες µέθοδοι. Έτσι στη νέα γενιά αντισύλληψης ανήκει το εποχιακό χάπι (η περίοδος έρχεται στη γυναίκα κάθε 3 µήνες), σπερµατοκτόνα που καταστρέφουν ταυτόχρονα ιούς όπως του Aids, ο κολπικός δακτύλιος που τοποθετείται ενδοκολπικά για 3 εβδοµάδες, διαφόρων τύπων ορµονικά εµφυτεύµατα και βέβαια το ανδρικό αντισυλληπτικό χάπι.

Αποτελεσµατικότητα µεθόδων αντισύλληψης

Αντισυλληπτικό χάπι . . . .Σχεδόν 100% Σπείραµα . . . . . . . . . . . . . . . . . .97-98% Ορµονικό σπείραµα . . . . . . . . . .98-99% Γυναικείο προφυλακτικό . . . . . .90-98% ∆ιάφραγµα και σπερµατοκτόνο . . . . . . . . . . . . .90-96%

ποθέτηση του διαφράγµατος γίνεται λίγο πριν την επαφή και χρειάζεται κάποια εµπειρία. Μετά από έλεγχο από τον γυναικολόγο της η γυναίκα µπορεί να γνωρίζει το σωστό για αυτή µέγεθος διαφράγµατος. 6. Σπερµατοκτόνα Τα σπερµατοκτόνα, αλοιφές και κολπικά υπόθετα, όταν χρησιµοποιούνται µόνα τους έχουν υψηλό ποσοστό αποτυχίας. Γι’ αυτό καλό είναι να συνδυάζονται µε κάποια από τις µεθόδους φραγµού (προφυλακτικά, διάφραγµα). 7. Χάπι της επόµενης ηµέρας Η χρήση του είναι ορθή µόνο σε περιπτώσεις «ατυχήµατος» στις γόνιµες ηµέρες µε ή χωρίς προφυλακτικό. Προκαλεί συνήθως ανωµαλίες στον κύκλο της γυναίκας. Αν χρησιµοποιηθεί σύµφωνα µε τις οδηγίες, η αποτελεσµατικότητά του αγγίζει το 98%. Mύθοι Η διακεκοµµένη συνουσίαµδεν αποκλείει την εγκυµοσύνη. Οι κολπικές πλύσεις µε ή χωρίς διάφορα αντισηπτικά απλώς αποµακρύνουν το σπέρµα από τον κόλπο χωρίς να επιδρούν καθόλου στα σπερµατοζωάρια που ήδη βρίσκονται στη µήτρα. Ο θηλασµός συνήθως εµποδίζει την ωορρηξία, άρα και τη γονιµότητα. Η µέθοδος του ρυθµού, δηλαδή ο υπολογισµός των γόνιµων ηµερών βάσει της θερµοκρασίας του σώµατος, χρησιµοποιείται κυρίως για τον αντίθετο λόγο, δηλαδή για να βρεθούν οι γόνιµες ηµέρες όταν θέλουν να αποκτήσουν παιδί.


28•IN•VITRO•

Παχυσαρκία Cover story

ΟΚΤΩΒΡΙΟ


•IN•VITRO•29

ΟΣ 2009

Του Θανάση Τροµπούκη Συνεργάστηκε ο Iωάννης Iωαννίδης, Παθολόγος ∆ιαβητολόγος Υπεύθυνος Ιατρείου ∆ιαβήτη και Παχυσαρκίας Κωνσταντοπούλειο Νοσοκοµείο Ν.Ιωνίας

Ο πόλεµος κατά της παχυσαρκίας Eίναι απόλυτα λογικό να αυξάνονται κατακόρυφα τα ποσοστά των παχύσαρκων στις δυτικές κοινωνίες. Tρώµε πολύ - περισσότερο απ’ όσο τρώγαµε πριν από 50 χρόνια - ενώ ταυτόχρονα βιώνουµε µία στατική καθηµερινότητα. Mας κατακλύζουν ερεθίσµατα που σχεδόν εκβιαστικά µας προτρέπουν να φάµε λίπος και ζάχαρη, τις δύο πιο διαδεδοµένες εθιστικές ουσίες στον κόσµο. «Oι εταιρίες τροφίµων ξοδεύουν 1.000 φορές περισσότερα χρήµ ατα για να µας πείσουν να φάµε από εκείνα που αφιερώνουν οι κυβερνήσεις για να προωθήσουν το µοντέλο της υγιεινής ζωής (και διατροφής)» επισηµαίνει αποκλειστικά στο «IN VITRO» ο Φίλιπ Tζέιµς, πρόεδρος του International Obesity Task Force (IOTF). O Φίλιπ Tζέιµς είναι ο πρόεδρος της οµάδας που σχεδίασε το πλάνο του Παγκόσµιου Oργανισµού Yγείας (ΠOY) για την καταπολέµηση της παχυσαρκίας, το οποίο απέρριψαν οι HΠA γιατί πίεζε για την εφαρµογή «φόρων λίπους» (fat taxes). Eπίσης είναι ο πρώτος επιστήµονας που µίλησε για τον κίνδυνο εξάπλωσης της παχυσαρκίας στις υπό ανάπτυξη χώρες, ενώ µία δήλωσή του στο δηµοσιογραφικό πρακτορείο Associated Press πυροδότησε αντιδράσεις 40 πρεσβευτών των υπό ανάπτυξη χωρών προς τον ΠOY. Tο µέτωπο της παχυσαρκίας φαίνεται ότι επεκτείνεται στην Aσία, το Mεξικό, τη Mέση Aνατολή και άλλες υπό ανάπτυξη χώρες, τις οποίες µέχρι σήµερα προστάτευε η διατροφική τους παράδοση. Aυτοί οι λαοί έχουν αυξήσει την ηµερήσια πρόσληψη λίπους και ζάχαρης όµως οι επιστήµονες υποψιάζονται ότι ο οργανισµός δεν µπορεί να αντιµετωπίσει αυτή την ξαφνική διατροφική αλλαγή. Γι’ αυτό και η αύξηση της παχυσαρκίας είναι

ραγδαία. Tαυτόχρονα νέες µελέτες δείχνουν ότι η διατροφή των γυναικών πριν, κατά τη διάρκεια και µετά την εγκυµοσύνη επηρεάζει τον τρόπο λειτουργίας των γονιδίων των παιδιών. Aυτό σηµαίνει ότι αναµένεται περαιτέρω αύξηση στην παιδική παχυσαρκία σε αυτές τις χώρες. «Έχουµε την ψευδαίσθηση ότι είµαστε σε θέση να επιλέγουµε µόνοι µας τί τρώµε!» λέει ο Φίλιπ Tζέιµς υπονοώντας ότι ο κατακλυσµός των εικόνων – διαφηµίσεων από τις εταιρείες τροφίµων επηρεάζουν έστω και ασυνείδητα τις διατροφικές µας επιλογές. «Tα παιδιά σήµερα υποβάλλονται σε πλύση εγκεφάλου ως προς τις διατροφικές τους επιλογές, πρακτική που 30 χρόνια πριν θα χαρακτηριζόταν ως ανήθικη...». Eκεί πρέπει να δράσουν οι κυβερνήσεις, τονίζουν οι επιστήµονες. Oφείλουν να προστατέψουν τα παιδιά από τις επιπλοκές της παχυσαρκίας, δηλαδή τον διαβήτη, τη στεφανιαία νόσο, την υπέρταση. «Aυτή τη στιγµή στην Eυρώπη γίνεται µεγάλη µάχη για να σταµατήσει η αθέµιτη εκµετάλλευση των παιδιών...» µας ενηµερώνει ο Φίλιπ Tζέιµς θέλοντας να τονίσει ότι σιγά σιγά γίνονται αξιόλογα βήµατα για την καταπολέµηση της παχυσαρκίας. Σύµφωνα µε µελέτες που πρόκειται να δηµοσιευθούν η παιδική παχυσαρκία φαίνεται σταµάτησε να αυξάνεται στις Hνωµένες Πολιτείες και ενδεχοµένως τη Γαλλία και την Eλβετία. Στους ενήλικες από την άλλη αντιµετωπίζονται µε µεγαλύτερη επιτυχία οι επιπλοκές (χοληστερόλη, στεφανιαία κ.ά.) της παχυσαρκίας µε αποτέλεσµα να µειώνονται και οι θάνατοι. Aν και µε αργά βήµατα, κάτι φαίνεται να αλλάζει στη µάχη κατά της παχυσαρκίας. O πόλεµος όµως είναι ακόµη σε πλήρη εξέλιξη.


30•IN•VITRO•

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

Παχυσαρκία Cover story

Π Σύµφωνα µε τη µελέτη «HELLAS HEALTH II» περισσότερο υπέρβαροι είναι οι παντρεµένοι/ ες σε σχέση µε τους άγαµους, καθώς και οι µεσαίες και κατώτερες κοινωνικές τάξεις.

Οικογένεια... βαρέων βαρών

αχύσαρκος χαρακτηρίζεται ο άνθρωπος µε περίσσεια λίπους στο σώµα του. Oι ειδικοί θέτουν ως κριτήριο για τη διάγνωση της νόσου της παχυσαρκίας τον ∆είκτη Mάζας Σώµατος [βάρος / (ύψος)2]. O φυσιολογικός ∆MΣ είναι από 18,5 έως 24,9. Yπέρβαρος θεωρείται κάποιος µε ∆MΣ από 25.0 έως 29,9 και παχύσαρκος από 30,0 και πάνω. ∆εν είναι µόνο η εµφάνιση που θέτει τη διάγνωση της παχυσαρκίας. Όπως όλες οι νόσοι έτσι και η παχυσαρκία έχει συµπτώµατα µε κυριότερα τα προβλήµατα στον ύπνο, ροχαλητό, υπνική άπνοια, πόνο στη µέση και τις αρθρώσεις, υπερβολική εφίδρωση, φλεγµονές ή εξανθήµατα στις πτυχώσεις του δέρµατος, κόπωση, κατάθλιψη κ.ά.

Στην Eλλάδα η παχυσαρκία εξελίσσεται σε µείζον ζήτηµα δηµόσιας υγείας. H αιτία σύµφωνα µε τον Φίλιπ Tζέιµς, πρόεδρο του International Obesity Task Force (IOTF), έγκειται στην αλλαγή της διατροφικής µας παράδοσης. «Στην Eλλάδα τα τελευταία 20 – 30 χρόνια καταναλώνετε περισσότερο ελαιόλαδο και κρέας. Έχετε αυξήσει τη συνολική πρόσληψη λίπους και γι’ αυτό έχετε από τα χειρότερα ποσοστά παχυσαρκίας στην Eυρώπη» τονίζει ο κ. Tζέιµς επισηµαίνοντας ταυτόχρονα ότι είναι απαραίτητο να ευαισθητοποιηθούµε όλοι και να αλλάξουµε τον τρόπο ζωής µας. « Aν η κυβέρνησή σας επέβαλλε τον αποκλεισµό των κακής ποιότητας γευµάτων από σχολεία και δηµόσιες υπηρεσίες και τα αντικαθιστούσε µε τυπικά ελληνικά γεύµατα µε ελάχιστο ελαιόλαδο, τότε τα ποσοστά της παχυσαρκίας θα µειώνονταν ραγδαία».

Άνδρες: 41,1% των Ελλήνων είναι υπέρβαροι και 26% παχύσαρκοι.

Γυναίκες: 29,9% των Ελληνίδων είναι υπέρβαρες και 18,2% παχύσαρκες

«Bραδυφλεγής βόµβα» χαρακτηρίζεται η παιδική παχυσαρκία στην Eλλάδα από το Iνστιτούτο Kαταναλωτών. Ένα παχύσαρκο παιδί όµως θα γίνει παχύσαρκος ενήλικας; Aν και αυτή ήταν η επικρατούσα επιστηµονική άποψη, τελευταίες µελέτες επιχειρούν να την καταρρίψουν. Yποστηρίζουν ότι οι παχύσαρκοι ενήλικες δηµιουργούν παχύσαρκα παιδιά και όχι το αντίθετο. Γι’ αυτό και κρίνεται απαραίτητο να παρθούν

Μυστικά >

Tο βραδυνό φαγητό προσθέτει κιλά. Έρευνα σε ποντίκια έδειξε ότι όσα έτρωγαν το βράδυ, τη στιγµή που θα έπρεπε να κοιµούνται, είχαν 30% περισσότερο σωµατικό βάρος από εκείνα που κατανάλωναν την ίδια µεν ποσότητα αλλά νωρίτερα µέσα στην ηµέρα.

>

>

> Tα χρέη παχαίνουν. Σχεδόν διπλάσιες πιθανότητες να γίνουν υπέρβαροι ή παχύσαρκοι έχουν όσοι είναι χρεωµένοι σύµφωνα µε νέα έρευνα. Γι’ αυτούς το φαγητό λειτουργεί ως ηρεµιστικό ενώ από την άλλη τα πιο φθηνά φαγητά είναι και πιο παχυντικά.

H παχυσαρκία κληροδοτείται από τη µάνα στην κόρη και από τον πατέρα στον γιο. H αιτία δεν κρύβεται στα γονίδια αλλά στη συµπεριφορά. ∆ηλαδή οι κόρες µιµούνται τη συµπεριφορά των µητέρων τους, ενώ οι γιοι των πατέρων τους.

H απώλεια βάρους µετά το χειρουργείο παχυσαρκίας στις γυναίκες ενδεχοµένως τις προστατεύει από εµφάνιση καρκίνου, υποστηρίζουν Σουηδοί ερευνητές. Συγκεκριµένα οι πιθανότητες εµφάνισης καρκίνου µειώθηκαν κατά τη διάρκεια της έρευνας κατά 42%.

Παιδιά (έως 12 ετών): 31,2% των αγοριών και το 26,5 % των κοριτσιών είναι υπέρβαρα.

πολιτικές και κοινωνικές αποφάσεις που θα «σπάσουν» τον φαύλο κύκλο της παχυσαρκίας. Oι επιστήµονες ανά τον κόσµο δίνουν τη δική τους µάχη µε την επιδηµία της παχυσαρκίας. Tουλάχιστον 20 µεγάλες φαρµακευτικές εταιρίες παλεύουν στα ερευνητικά εργαστήρια για να δηµιουργήσουν ένα αποτελεσµατικό χάπι που θα µας αδυνατίζει. Σύµφωνα µε τον κ. Tζέιµς είναι σχεδόν σίγουρο ότι στα επόµενα 10 µε 15 χρόνια θα δηµιουργηθεί αυτό το χάπι. Ήδη τα πρώτα αισιόδοξα µηνύµατα ήρθαν από την έρευνα νέων φαρµάκων για τον διαβήτη. Πρόκειται για τις ινκρετίνες, οι οποίες φαίνεται ότι σε διαβητικούς προκαλούν µικρή µείωση του σωµατικού βάρους. Eµπόδιο φαίνεται να είναι το γεγονός ότι ο οργανισµός µας έχει µνήµη. Aυτό σηµαίνει ότι αν κάποιος είναι παχύσαρκος ή υπέρβαρος και χάσει πολλά κιλά, το σώµα του θα προσπαθεί να τον επαναφέρει στο παλιό του βάρος. Γι’ αυτό και πολλοί επιστήµονες τονίζουν ότι η µόνη οριστική λύση για την παχυσαρκία είναι η βαριατρική, δηλαδή η χειρουργική της αντιµετώπιση.


•IN•VITRO•31

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

Γ Ν Ω Μ Η...

Eπιπλοκές της παχυσαρκίας

H ψυχολογία της παχυσαρκίας Του Φραγκίσκου Γονιδάκη * ΕΚΤΌΣ από τις ιατρικές επιπτώσεις της παχυσαρκίας έχει γίνει προσπάθεια να διερευνηθεί και η σχέση της νόσου µε την ψυχική υγεία. Mέχρι σήµερα δεν έχουν βρεθεί ψηλότερα ποσοστά ψυχοπαθολογίας στον πληθυσµό των παχύσαρκων ασθενών σε σύγκριση µε άτοµα φυσιολογικού βάρους. Φαίνεται όµως να υπάρχει µια οµάδα παχύσαρκων ασθενών που εµφανίζει µεγαλύτερη ψυχική επιβάρυνση σε σύγκριση τόσο µε τους υπόλοιπους παχύσαρκους ασθενείς όσο και µε το γενικό πληθυσµό. Η οµάδα αυτή έχει τρία ιδιαίτερα χαρακτηριστικά: γυναικείο φύλο, έναρξη πριν ή κατά τη διάρκεια της εφηβείας και δείκτη µάζας σώµατος µεγαλύτερο του 40. Η εικόνα του σώµατος στον παχύσαρκο ασθενή έχει βρεθεί ότι είναι έντονα αρνητική. Είναι επίσης ενδιαφέρον ότι σε κάποιους παχύσαρκους η αρνητική εικόνα του σώµατος παραµένει ακόµα και µετά από σηµαντική απώλεια βάρους. ΟΙ ΠΑΧΎΣΑΡΚΟΙ ΑΣΘΕΝΕΊΣ που πάσχουν από διαταραχή επεισοδιακής υπερφαγίας αποτελούν το 8-10% του συνόλου των παχύσαρκων ασθενών. Το ποσοστό αυτό αυξάνεται στο 3040% όταν µελετάται η οµάδα των παχύσαρκων ασθενών που έχει δείκτη µάζας σώµατος (ΒΜΙ) µεγαλύτερο του 40 ή που απευθύνεται για χειρουργική αντιµετώπιση της παχυσαρκίας. Έχει βρεθεί σε πλήθος µελετών ότι οι παχύσαρκοι υπερφάγοι ασθενείς πάσχουν από κατάθλιψη, αγχώδεις διαταραχές και διαταραχή προσωπικότητας σε σηµαντικά ψηλότερο βαθµό τόσο σε σύγκριση µε τον γενικό πληθυσµό όσο και µε την οµάδα των µη υπερφάγων παχύσαρκων ασθενών.

*Ψυχίατρος, ∆ιδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ Α’ Πανεπιστηµιακή Ψυχιατρική Κλινική, Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, Αιγινήτειο Νοσοκοµείο

ΠΑΡΌΛΟ που η παχυσαρκία δεν συνδέεται µε αυξηµένη επίπτωση ψυχικών διαταραχών, επιβαρύνει σηµαντικά την ψυχολογική κατάσταση και την ποιότητα ζωής του ατόµου (ιδιαίτερα όταν ο δείκτης µάζας σώµατος είναι µεγαλύτερος του 40). Οι ασθενείς αναφέρουν συχνά αποθάρρυνση, µοναξιά, θλίψη, χαµηλή αυτοεκτίµηση και έλλειψη διεκδικητικότητας ως επιπτώσεις της παχυσαρκίας. Σηµαντικό ρόλο στην επιβάρυνση της ψυχολογικής κατάστασης του παχύσαρκου ασθενή διαδραµατίζει και η αρνητική και στιγµατιστική στάση των ∆υτικών κοινωνιών απέναντι στο συγκεκριµένο θέµα. Για παράδειγµα ορισµένες έρευνες έδειξαν ότι ένα παχύσαρκο άτοµο έχει λιγότερες πιθανότητες να εισαχθεί κατόπιν συνέντευξης σε πανεπιστηµιακού τύπου σχολή, να προσληφθεί σε εργασία, να έχει θετική αντιµετώπιση από ιατρικό προσωπικό ή να παντρευτεί. Η κοινωνική απόρριψη προς τα παχύσαρκα άτοµα είναι εντονότερη στα µέσα και ανώτερα κοινωνικά στρώµατα.

2

1∆υσλιπιδαιµία

4

Aυξάνεται η «κακή» χοληστερόλη και µειώνεται η «καλή» ως αποτέλεσµα του ανθυγιεινού τρόπου ζωής (κακή διατροφή, ελλιπής άσκηση).

Oι κοινωνικές αντιλήψεις και προκαταλήψεις θέλουν τον παχύσαρκο ασθενή να είναι «αδέξιος, παραµεληµένης εµφάνισης και υγιεινής και τεµπέλης». ∆εν φαίνεται ότι τα ερευνητικά δεδοµένα επιβεβαιώνουν αυτές τις απόψεις. Μέχρι στιγµής δεν έχει βρεθεί να υπάρχει ένας συγκεκριµένος τύπος προσωπικότητας, που να χαρακτηρίζει τον παχύσαρκο ασθενή.

Kαρκίνος

Mε την παχυσαρκία συνδέονται οι εξής µορφές καρκίνου: παχέος εντέρου, προστάτη, ορθού εντέρου, µαστού, τραχήλου της µήτρας, ουροδόχου κύστης.

6

3

4

8

Kατάθλιψη

Yπέρταση 3

5

1

10

Λιπώδης διήθηση του ήπατος

2

7

8

11 5

Yπνική άπνοια

15

7

10

Χολοκυστοπάθεια (λιθίαση χοληδόχου κύστης)

9

12 Oστεοαρθρίτιδα 14 Γυναικολογικές παθήσεις Yπογονιµότητα και προβλήµατα εµµήνου ρύσεως.

Στεφανιαία νόσος 13

11

9 Στυτική

δυσλειτουργία & υπογονιµότητα στον άνδρα

6

Αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο

Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 12

13

∆ερµατικά προβλήµατα

15 Mεταβολικό σύνδροµο

∆ηλαδή η συνύπαρξη αυξηµένης περιφέρειας της µέσης µε δυσλιπιδαιµία, υπέρταση, διαβήτη και αντίσταση στην ινσουλίνη.


32•IN•VITRO•

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

Παχυσαρκία Cover story

«Τρελαίνουν» τη ζυγαριά Mειωµένη σωµατική δραστηριότητα: Όταν παραµένουµε σωµατικά ανενεργοί δεν καταναλώνουµε πολλές θερµίδες, οπότε αυξάνεται ο κίνδυνος παχυσαρκίας.

Έλλειψη ύπνου: O ύπνος και η παχυσαρκία συνδέονται άρρηκτα. Mελέτες δείχνουν ότι όσοι πάσχουν από αϋπνία ή δουλεύουν σε νυχτερινές βάρδιες τρώνε πιο ανθυγιεινά και έχουν αυξηµένο σωµατικό βάρος.

>

Kοινωνικο- οικονοµική κατάσταση: Tελευταίες µελέτες υποστηρίζουν ότι τα χρέη αυξάνουν την παχυσαρκία. Eπίσης από επιδηµιολογικές παρατηρήσεις διαπιστώνεται ότι η παχυσαρκία είναι πιο συχνή στις κατώτερες οικονοµικά τάξεις.

>

Hλικία: Mε την πάροδο των χρόνων οι ορµονικές αλλαγές και η µείωση της σωµατικής άσκησης αυξάνουν τον κίνδυνο της παχυσαρκίας. Eπίσης µειώνεται η µυϊκή µάζα, οπότε και η κατανάλωση ενέργειας από τον οργανισµό.

>

Kληρονοµικότητα: Aν ο ένας ή και οι δύο γονείς είναι παχύσαρκοι, πολλαπλασιάζεται ο κίνδυνος να γίνει και το παιδί παχύσαρκο. ∆εν έχει ξεκαθαριστεί αν ευθύνονται τα γονίδια ή οι διατροφικές συνήθειες που υιοθετεί συνολικά η οικογένεια.

>

>

>

> Γονίδια: Eνδεχοµένως επηρεάζουν την ποσότητα του λίπους που αποθηκεύει ο οργανισµός, το πόσο αποτελεσµατικά µετατρέπεται το φαγητό σε ενέργεια και πόσες θερµίδες καταναλώνει κάποιος κατά τη διάρκεια της άσκησης.

Προβλήµατα υγείας: Kάποιες ασθένειες συνδέονται µε την πρόσληψη σωµατικού βάρους όπως τa σύνδροµa Cushing, Prader – Willi, οι πολυκυστικές ωοθήκες, κ.ά.

Ύστατη λύση το χειρουργείο

Αδυνατίστε µε χάπια...

TΑ ΝΈΑ από τη βαριατρική χειρουργική (χειρουργεία παχυσαρκίας) είναι πολύ ενθαρρυντικά καθώς φαίνεται ότι δεν αντιµετωπίζουν µόνο την παχυσαρκία αλλά και τις µεταβολικές επιπτώσεις της όπως τον διαβήτη και την υπέρταση. Aυτή η γνώση προέκυψε τα τελευταία µόλις χρόνια και χαρακτηρίζεται αισιόδοξη από το σύνολο της επιστηµονικής κοινότητας. «Xαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι η ∆ιεθνής Oµοσπονδία πλέον ονοµάζεται ∆ιεθνής Oµοσπονδία Xειρουργικής της Παχυσαρκίας και των µεταβολικών νόσων» επισηµαίνει ο κ. Σωτήρης Γαβριήλ, εξειδικευµένος χειρουργός παχυσαρκίας και πρόεδρος του νοσοκοµείου Doctor’s Hospital.

Της Βίκυς Καρατζαφέρη

OΙ ΕΝ∆ΕΊΞΕΙΣ για να χειρουργηθεί ένας παχύσαρκος είναι κοινές παγκοσµίως. Θα πρέπει να έχει αποτύχει να χάσει βάρος µε αλλαγές του τρόπου ζωής και να έχει ∆MΣ 40 ή περισσότερο. Ωστόσο τελευταία αυτά τα χειρουργεία εφαρµόζονται και σε ασθενείς µε ∆MΣ 35 και άνω εφόσον πάσχει από διαβήτη, υπέρταση, υπνική άπνοια κ.ά. OΙ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΈΣ ΤΕΧΝΙΚΈΣ και µέθοδοι πλέον έχουν εξελιχθεί σε τέτοιο βαθµό ώστε οι κίνδυνοι επιπλοκών να είναι περιορισµένοι (αλλά υπαρκτοί). ∆ύο είναι τα είδη των επεµβάσεων. Πρόκειται για τις περιοριστικού τύπου επεµβάσεις (γαστρικός δακτύλιος, µανίκι) και τις δυσαπορροφητικές (γαστρική παράκαµψη). Στο πρώτο είδος περιορίζεται η ποσότητα τροφής που µπορούµε να καταναλώσουµε ενώ στο δεύτερο εµποδίζεται η απορρόφηση της τροφής οπότε και των θερµίδων.

H ΠΙΟ ∆ΙΑ∆Ε∆ΟΜΈΝΗ περιοριστική επέµβαση είναι ο γαστρικός δακτύλιος καθώς υπολογίζεται ότι αφορά στο 60% των επεµβάσεων παχυσαρκίας παγκοσµίως. «Oι τεχνικές εφαρµογής των δακτυλίων έχουν εξελιχθεί σηµαντικά. Tο ίδιο και τα υλικά από τα οποία είναι φτιαγµένοι οι δακτύλιοι. Aυτές οι δύο εξελίξεις καθιστούν τους γαστρικούς δακτύλιους πολύ αποτελεσµατικούς» τονίζει ο κ. Γαβριήλ. Έ∆ΑΦΟΣ ΚΕΡ∆ΊΖΕΙ και µία νέα χειρουργική επέµβαση, η «Sleeve» ή αλλιώς «µανίκι» η οποία περιορίζει τον όγκο του στοµάχου αφαιρώντας ένα µεγάλο τµήµα του – στο τµήµα που αφαιρείται παράγεται και η ορµόνη γρελίνη που συνδέεται µε την εµφάνιση παχυσαρκίας. Tο τµήµα του στοµάχου που αποµένει µοιάζει µε σωλήνα ή µανίκι, οπότε και έλαβε τη συγκεκριµένη ονοµασία. EΝΤΟΎΤΟΙΣ πολλές φορές η τεχνική Sleeve δεν έχει τα επιθυµητά αποτελέσµατα, δηλαδή ο ασθενής δεν χάνει το βάρος που θα έπρεπε να χάσει. Σε αυτή την περίπτωση εφαρµόζεται η γαστρική παράκαµψη, κατά την οποία δηµιουργείται ένας µικρός χώρος στο στοµάχι το οποίο συνδέεται εκ‘ νέου µε το λεπτό έντερο. H µέθοδος αυτή έχει µεγαλύτερη αποτελεσµατικότητα αλλά και κινδύνους όπως την έλλειψη θρεπτικών συστατικών στον οργανισµό. OΙ ΕΠΙΠΛΟΚΈΣ από τα χειρουργεία παχυσαρκίας οφείλονται τόσο στις ίδιες τις επεµβάσεις όσο και στη µειωµένη πρόσληψη τροφής. Oι συνηθέστερες είναι η πνευµονία, φλεγµονή, διάρροια, έλλειψη θρεπτικών συστατικών κ.ά.

Η ριµποναµπάτη είναι αναστολέας του υποδοχέα των καναβιδοειδών αλλά αποσύρθηκε, καθώς συχνά είχε έντονες ψυχιατρικές ανεπιθύµητες ενέργειες (άγχος και κατάθλιψη). Μάλιστα δύο ασθενείς αυτοκτόνησαν µετά τη λήψη του.

Συνεργάστηκε η Πολυξένη Κουτκιά – Μυλωνάκη, Eνδοκρινολόγος, ∆/ντρια διαιτολογικού τµήµατος Nοσ. YΓEIA

H ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΉ ΑΓΩΓΉ είναι σηµαντική βοήθεια για την αντιµετώπιση της παχυσαρκίας, για ασθενείς µε δείκτη µάζας σώµατος >30 kg/m2, καθώς µπορούν να χάσουν 5-10% του σωµατικού τους βάρους. Αυτή τη στιγµή, τα χάπια που είναι διαθέσιµα στην ελληνική αγορά, είναι η σιµπουτραµίνη και η ορλιστατη (η ριµοναµπάνη αποσύρθηκε). Όλα συντελούν σε µέτρια ελάττωση βάρους αλλά το καθένα έχει διαφορετικά αποτελέσµατα στους καρδιαγγειακούς παράγοντες και στις ανεπιθύµητες ενέργειες. Η σιµπουτραµίνη αυξάνει το αίσθηµα κορεσµού, µε αποτέλεσµα να τρώµε λιγότερο. Πιθανές παρενέργειες είναι η αύξηση της αρτηριακής πίεσης και η ταχυπαλµία. Η ορλιστάτη επηρεάζει την απορρόφηση του λίπους µε αποτέλεσµα το λίπος που καταναλώνεται, να αποβάλεται στα κόπρανα. Tο φάρµακο µπλοκάρει την απορρόφηση των λιποδιαλυτών βιταµινών και έτσι η λήψη πολυβιταµίνης κρίνεται απαραίτητη. Οι κύριες ανεπιθύµητες ενέργειες της ορλιστάτης είναι γαστρεντερικές και περιλαµβάνουν βορβορυγµούς, κράµπες, αέρια, ακράτεια κοπράνων, λιπώδης κενώσεις. Η απορρόφηση βιταµινών A και E, βήτα καροτίνης και βιταµίνης D επηρεάζονται συχνότερα. Πρόσφατη έρευνα έδειξε ότι σε κάποιες περιπτώσεις παρατηρήθηκε οξεία ηπατική ανεπάρκεια και αύξηση των ηπατικών ενζύµων. Ο Αµερικανικός Οργανισµός Τροφίµων και Φαρµάκων έχει δώσει διετή έγκριση για τη χρήση της σιµπουτραµίνης και τετραετή έγκριση για την ορλιστάτη. Πειραµατικά φάρµακα και πεπτίδια όπως η λεπτίνη δεν έχουν, προς το παρόν, ένδειξη στην κλινική πράξη. Η έρευνα για την εύρεση του µαγικού χαπιού που αδυνατίζει, χωρίς σοβαρές ανεπιθύµητες ενέργειες, συνεχίζεται από τους επιστήµονες µε πυρετώδεις ρυθµούς.


•IN•VITRO•33

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

Iατρεία παχυσαρκίας σε δηµόσια και ιδιωτικά νοσοκοµεία στη σελ. 53

KAΝΤΟ ΜOΝΟΣ ΣΟΥ!

Mαθαίνω τις τιµές της υγείας µου

Σύµφωνα µε την Παγκόσµια Oργάνωση Yγείας για να είναι υγιεινή και ασφαλής η απώλεια βάρους, αυτή δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τα τέσσερα κιλά τον µήνα.

ΠΕΡΊΜΕΤΡΟΣ ΜΈΣΗΣ. Στεκόµαστε όρθιοι και τοποθετούµε τη µεζούρα στο µέσο της απόστασης που ορίζεται από το κατώτερο σηµείο των πλευρών και το ανώτερο σηµείο των οστών της λεκάνης. Για τους άνδρες η ιδανική τιµή είναι κάτω από τα από 94 cm. Aν το αποτέλεσµα είναι πάνω από 102 cm, τότε αυξάνονται δραµατικά οι πιθανότητες εµφάνισης προβληµάτων υγείας που σχετίζονται µε το σωµατικό λίπος. Για τις γυναίκες η φυσιολογική τιµή της περιµέτρου µέσης είναι τα 80 cm. Oι τιµές άνω των 88cm σηµαίνουν και αύξηση των κινδύνων για την υγεία. H µέτρηση της περιφέρειας της µέσης και ο ∆MΣ µόνο δεν αρκούν. H αναλογία της περιµέτρου µέσης και γοφών είναι πολύ πιο χρήσιµος δείκτης από τον ∆MΣ για τους ανθρώπους µεγαλύτερης ηλικίας και ιδιαίτερα τις γυναίκες. Σε αυτή τη διαπίστωση κατέληξαν ερευνητές του πανεπιστηµίου UCLA στην Kαλιφόρνια των HΠA.

Aλλάζω συνήθειες KΆΝΟΥΜΕ ΑΛΛΑΓΈΣ ΣΤΗ ∆ΙΑΤΡΟΦΉ ΜΑΣ. Συγκεκριµένα µειώνουµε σηµαντικά την ποσότητα φαγητού που καταναλώνουµε. Tρώµε περισσότερα φρούτα και λαχανικά (χωρίς να τα υπερκαταναλώνουµε). Ξεκινάµε την ηµέρα µας µε πρωινό. Aυξάνουµε την κατανάλωση φυτικών ινών για να χορταίνουµε γρηγορότερα. Σηµειώνουµε σε ένα χαρτί µε λεπτοµέρειες τι τρώµε και τι πίνουµε κατά τη διάρκεια µιας ηµέρας. M’ αυτόν τον τρόπο µπορούµε να υπολογίσουµε την ηµερήσια πρόσληψη θερµίδων. Aυξάνουµε τη σωµατική δραστηριότητα, έστω κι αν αυτή περιορίζεται σε µερικά λεπτά περπάτηµα την ηµέρα. Xρησιµοποιούµε λιγότερο το αυτοκίνητο. Kαταργούµε τη χρήση του ασανσέρ. Προσοχή όµως, αν δεν είµαστε συνηθισµένοι αρχίζουµε να γυµναζόµαστε σταδιακά διότι υπάρχει ο κίνδυνος τραυµατισµού. Aν πάσχουµε από χρόνια νοσήµατα, συµβουλευόµαστε τον ιατρό µας. Bάζουµε εφικτούς στόχους για την απώλεια βάρους.

Σκέφτοµαι θετικά ∆ΕΝ ΑΦΉΝΩ ΤΟ ΣΩΜΑΤΙΚΌ ΜΟΥ ΒΆΡΟΣ να ορίζει τη σκέψη µου. Eίναι σηµαντικό να αγαπήσουµε το σώµα µας ακόµα και µε τα περιττά κιλά. Σηµειώνουµε για ποιο λόγο θέλουµε να αδυνατίσουµε αλλά και τους πιθανούς φόβους µας. Eίναι σηµαντικό (αν το αισθανόµαστε) να ζητήσουµε και την υποστήριξη των γύρω µας. Σε µερικές περιπτώσεις ίσως είναι χρήσιµη και η ψυχοθεραπεία.

Mαίρη Eξάρχου «Τώρα όλα έχουν αλλάξει» Προσπαθώ να θυµηθώ αν υπήρξε κάποια περίοδος στη ζωή µου που να µην µε απασχολούσε το θέµα των περιττών κιλών… µάταια όµως! Κατά καιρούς έχω πάει σε ινστιτούτα αδυνατίσµατος, σε διάφορους διαιτολόγους- διατροφολόγους, ενδοκρινολόγους και πλήθος άλλων «ειδικών». Tα χρήµατα που έχω ξοδέψει, καλύτερα είναι να µην τα αναφέρω. Πριν από 2 χρόνια αποφάσισα να κάνω κάτι πιο δραστικό. Όλοι µου έλεγαν να βάλω «δαχτυλίδι». Κάτι όµως δεν µου πήγαινε σ’ αυτή την ιστορία. Αποφάσισα να κάνω γαστρικό µπαλονάκι γνωρίζοντας ότι έχει προθεσµία λήξης 6 µήνες και ότι µετά θα έπρεπε να συνεχίσω µόνη µου την προσπάθεια απώλειας βάρους. Το αποτέλεσµα ήταν να χάσω 12 κιλά. Όταν όµως επέστρεψα στους πιεστικούς ρυθµούς της ζωής µου, τα πήρα όλα σε πολύ σύντοµο χρονικό διάστηµα. Στα 33 µου χρόνια ήµουν 125 κιλά και συνειδητοποίησα ότι είχα παραµελήσει πολύ τον εαυτό µου. Έπρεπε να βρω µια πιο δραστική λύση. Επισκέφτηκα έναν χειρουργό παχυσαρκίας και εκείνος µου πρότεινε να κάνω ένα σχετικά νέο είδος επέµβασης. Tο sleeve, ή αλλιώς «µανίκι». Αυτή τη φορά δεν έκανα βήµα πίσω. Ακολούθησα τη συµβουλή του και µέσα σε ένα µήνα είχα κάνει όλες τις απαιτούµενες ιατρικές εξετάσεις και είχα κλείσει ραντεβού για την επέµβαση. Στις 6 Μαρτίου 2009 άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο. Τέσσερις ηµέρες διαµονή στο νοσοκοµείο και µια εβδοµάδα διαµονή στο σπίτι. Το δεύτερο ήταν λίγο πιο «ζόρικο». Έπρεπε να προσαρµοστώ και να εκπαιδεύσω τον εαυτό µου σε έναν νέο τρόπο ζωής και διατροφής. ∆εν ήταν εύκολο. Όταν έχεις µάθει σε όλη σου τη ζωή να ξεσπάς στο φαγητό και να τσιµπάς όλη τη µέρα, είναι πολύ δύσκολο να πρέπει να βρεις άλλο στήριγµα, πέραν του φαγητού. Από τότε έχουν περάσει 6 µήνες και έχω χάσει 34 κιλά. Βλέπω φωτογραφίες από τον περασµένο χειµώνα και δεν µπορώ να πιστέψω όχι το πώς έχω γίνει τώρα, αλλά το πώς άντεχα να ήµουν έτσι τότε. ∆εν είχα καµία αίσθηση του προβλήµατός µου, δεν έβλεπα καν τον εαυτό µου στον καθρέφτη. Τώρα µπορώ και όχι απλά στέκοµαι στον καθρέφτη, αλλά µε θαυµάζω και µου αρέσει πολύ αυτό που βλέπω. Η διατροφή µου είναι φυσιολογική, κάνοντας οπωσδήποτε 4 µε 5 γεύµατα την ηµέρα. Μη φανταστείτε κανονικά γεύµατα, αρκεί να είναι ένα κράκερ µε ένα κοµµάτι τυρί ή ένα ποτήρι χυµό. Οι µερίδες µου είναι σε

πιάτο φρούτου, αλλά προσπαθώ να τρώω από όλες τις κατηγορίες τροφών. Υπάρχουν όµως και κάποιες απαγορεύσεις, όπως τα µακαρόνια, τα αναψυκτικά και το ψωµί όχι επειδή παχαίνουν, αλλά επειδή χωνεύονται δύσκολα. O «αγώνας» δεν έχει τελειώσει ακόµα. Θέλω να χάσω τουλάχιστον 10 ακόµη κιλά, γι’ αυτό και προσπαθώ να προσαρµόσω στη διατροφή µου ό, τι έµαθα όλα αυτά τα χρόνια από τα χιλιάδες προγράµµατα δίαιτας που έχω µέσα στο συρτάρι µου. Είναι πολύ όµορφη η αίσθηση να ξυπνάς το πρωί και να µη σε απασχολεί τόσο πολύ το τι θα φορέσεις. Γιατί για εµάς τους παχύσαρκους ή πρώην παχύσαρκους η ζωή γίνεται πολύ πιο απλή και όµορφη όταν έχουµε περάσει πολλές δυσκολίες µέσα στη ρατσιστική κοινωνία που ζούµε όχι µόνο στον ενδυµατολογικό τοµέα, αλλά και στη διασκέδαση και τα ταξίδια. Στο αεροπλάνο εσείς νιώθετε στενάχωρα και άβολα; Για ρωτήστε κι εµάς… Τώρα για µένα όλα αυτά έχουν αλλάξει…


34•IN•VITRO•

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

Συνέντευξη Ψυχική Υγεία

ΓΙΩΡΓΟΣ ΧΡΙΣΤΟ∆ΟΥΛΟΥ

Άγχος και κατάθλιψη µας απειλούν Περισσότερες από τρεις δεκαετίες προσφέρει τις υπηρεσίες του στον τοµέα της ψυχικής υγείας. Ο καθηγητής, επίτιµος πρόεδρος της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας και πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου Ψυχικής Υγιεινής και Ερευνών, Γιώργος Χριστοδούλου µιλά στο «IN VITRO» για τις επιπτώσεις που έχουν στον ψυχισµό µας γεγονότα όπως η οικονοµική κρίση. Επίσης, αναφέρεται στα συµπεράσµατα του Παγκόσµιου Συνεδρίου Ψυχικής Υγιεινής και εξηγεί γιατί η ψυχιατρική µεταρρύθµιση στην Ελλάδα, αν και έχει αποδώσει καρπούς, απαιτεί περισσότερη προσπάθεια και περισσότερα χρήµατα.


•IN•VITRO•35

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

Συνέντευξη στη ∆ήµητρα Τζούβελη Τα τελευταία χρόνια τα ψυχικά νοσήµατα βρίσκονται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος. Πιστεύετε ότι αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι σήµερα τα περιστατικά διαγιγνώσκονται πιο εύκολα ή επειδή η ζωή µας έχει γίνει περισσότερο στρεσογόνα; Συµβαίνουν και τα δυο. ∆ηλαδή, η ψυχοπαθολογία έχει αυξηθεί, αλλά παράλληλα έχει αυξηθεί και η ευαισθητοποίηση των γιατρών και του κοινού απέναντι στην ψυχική νόσο. Υπάρχει πλέον η δυνατότητα να διαγνωστεί το πρόβληµα πιο εύκολα. Από την άλλη πλευρά, ο σύγχρονος τρόπος ζωής είναι γεµάτος στρεσογόνα γεγονότα, κυρίως δυσάρεστα. Κάνω αυτή τη διευκρίνιση γιατί στρεσογόνα δεν είναι µόνο τα δυσάρεστα αλλά και τα ευχάριστα γεγονότα της ζωής. ∆ηλαδή, δεν προκαλεί στρες µόνο το διαζύγιο, αλλά και ο γάµος ή η γέννηση ενός παιδιού. ∆εν είναι µόνο η ανεργία, αλλά και η προαγωγή στην εργασία. Όλα αυτά συνεπάγονται αύξηση των υποχρεώσεων, που σε άτοµα µε προδιάθεση µπορούν να πυροδοτήσουν µία ψυχική διαταραχή. Τέλος, υπάρχουν και στρεσογόνα αίτια που απορρέουν από ευρύτερες κοινωνικές και οικονοµικές ανακατατάξεις. Αναφέρεστε στην οικονοµική κρίση, η οποία σύµφωνα µε όσα διατυπώθηκαν πρόσφατα στο Παγκόσµιο Συνέδριο Ψυχικής Υγιεινής, φαίνεται να έχει αντίκτυπο και στον ψυχισµό µας; Ακριβώς. Ξέρετε, σε παγκόσµιο επίπεδο αυτό αποτελεί παλιά γνώση. ∆ηλαδή, εδώ και χρόνια γνωρίζουµε ότι σε περιόδους οικονοµικής κρίσης εκλύονται ψυχοπαθολογικές καταστάσεις. Και οι οµάδες του πληθυσµού που θίγονται περισσότερο είναι οι πιο ευάλωτες, δηλαδή οι ηλικιωµένοι, οι γυναίκες, οι άνεργοι, τα παιδιά, όσοι έχουν ψυχική νόσο. Αυτοί είναι που κινδυνεύουν περισσότερο και είναι φυσικό η ψυχιατρική νοσηρότητα και η ψυχολογική δυσφορία να αυξάνουν κάτω από τέτοιες συνθήκες. Και ενώ αυτές οι οµάδες θα έπρεπε να ενισχυθούν, συµβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Παγκοσµίως έχει παρατηρηθεί ότι όταν υπάρχει οικονοµική δυσπραγία, οι πρώτες υπηρεσίες που θίγονται είναι οι υπηρεσίες ψυχικής υγείας. Υπήρξαν επιπτώσεις στον ψυχισµό των Ελλήνων; ∆εν το γνωρίζουµε, γιατί δεν έχει υπάρξει αξιόπιστη επίσηµη καταγραφή. Και αυτό ισχύει για όλο τον κόσµο, ακόµη και για τις ΗΠΑ που δέχτηκαν το µεγαλύτερο πλήγµα.

∆εν προκαλεί στρες µόνο το διαζύγιο, αλλά και ο γάµος. ∆εν είναι µόνο η ανεργία, αλλά και η προαγωγή στην εργασία

Έτσι, κάθε γιατρός µπορεί να µιλήσει σύµφωνα µε τη δική του εµπειρία. Η δική σας εµπειρία τι λέει; Η δική µου εµπειρία λέει ότι υπάρχει σηµαντική επίπτωση, η οποία όµως ευτυχώς δεν έχει πάρει στη χώρα µας δραµατικές διαστάσεις. Προς το παρόν, βέβαια. Γιατί δεν ξέρω τι µπορεί να γίνει στο µέλλον, αν ο µη γένοιτο επιδεινωθούν τα µεγέθη. Πάντως, σε παγκόσµιο επίπεδο, αναµένεται να καταγραφεί αύξηση της ψυχοπαθολογίας, όπως έχει συµβεί µε παρόµοιες οικονοµικές κρίσεις στο παρελθόν. Η δυσκολία να καταλήξει κανείς σε αξιόπιστα συµπεράσµατα σχετίζεται µε την ύπαρξη «συγχυσιογόνων» παραγόντων, πρέπει δηλαδή να διευκρινισθεί αν η τυχόν αύξηση των ψυχικών διαταραχών οφείλεται στην κρίση ή σε άλλα γεγονότα που συµβαίνουν ταυτόχρονα. Μιλήσατε προηγουµένως για την ευαισθητοποίηση που δείχνουν οι γιατροί αλλά και το κοινό απέναντι στην ψυχική νόσο. Πιστεύετε ότι έχουν γίνει πράγµατι βήµατα προόδου; Όπως είπα και πριν, σήµερα υπάρχει η δυνατότητα να διαγνωστεί η ψυχική νόσος πιο εύκολα. Και µάλιστα αυτό αρχίζει να γίνεται και στο επίπεδο της πρωτοβάθµιας φροντίδας υγείας µε τους γενικούς γιατρούς, οι οποίοι δεν µπορούσαν να αναγνωρίσουν τις ψυχικές διαταραχές, ιδιαίτερα την κατάθλιψη. Μπορούν τώρα, λέτε; Ούτε και τώρα µπορούν. Αλλά αρχίζουν να µπορούν περισσότερο. Χρειάζεται όµως µεγάλη προσπάθεια. Εκπαίδευση του γενικού γιατρού και ενηµέρωση των κοινωνικών φορέων που µπορούν να βοηθήσουν στην επισήµανση της ψυχικής νόσου. Και ποιοί είναι αυτοί; Οι εκπαιδευτικοί, οι δικαστές, οι ιερείς, οι δηµοσιογράφοι, οι αστυνοµικοί, ο στρατός. Ξέρετε, τα στρατεύσιµα παιδιά είναι σε ηλικία που πολλές φορές εκδηλώνεται µια βαριά σχιζοφρενική ή καταθλιπτική ψυχοπαθολογία. Ο στρατός αποτελεί κι αυτός ένα οξύ στρεσογόνο γεγονός που µπορεί να βγάλει στην επιφάνεια µια κατάσταση που παρέµενε µέχρι την ηλικία της στράτευσης σε λανθάνουσα κατάσταση. Ποια είναι τα συχνότερα ψυχιατρικά νοσήµατα στη χώρα µας; Όπως και διεθνώς, η κατάθλιψη. Επίσης, τα νοσήµατα που έχουν σαν συστατικό το άγχος, όπου εκεί µπορεί κανείς να ενοχοποιήσει τις συνθήκες της ζωής και την ανασφάλεια. Στην εµφάνιση αυτών των νοσηµάτων έχει

παίξει κάποιο ρόλο και η αύξηση του προσδόκιµου επιβίωσης; Η αύξηση του προσδόκιµου επιβίωσης συνεπάγεται και αύξηση των νοσηµάτων που σχετίζονται µε την προχωρηµένη ηλικία. Η κύρια πάθηση είναι η άνοια αλλά και ορισµένες άλλες ψυχοπαθολογικές καταστάσεις που συνοδεύουν το γήρας, όπως είναι η κατάθλιψη και οι παρανοειδείς καταστάσεις. Μάλιστα, έχει επισηµανθεί πολλές φορές ότι η ψυχιατρική πρέπει να επικεντρωθεί περισσότερο σε αυτές τις ψυχοπαθολογικές καταστάσεις και στις ψυχοκοινωνικές ανάγκες της συγκεκριµένης πληθυσµιακής οµάδας. Εκτός από το θέµα των επιπτώσεων της οικονοµικής κρίσης, ποια άλλα ζητήµατα συζητήθηκαν στο συνέδριο; Όλο το φάσµα της ψυχοπαθολογίας, µε ιδιαίτερη επικέντρωση στον τρόπο που βιώνουν την ψυχική νόσο οι ίδιοι οι ασθενείς και οι οικογένειές τους. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του συνεδρίου ήταν ότι δεν συµµετείχαν µόνο επαγγελµατίες ψυχικής υγείας αλλά και ασθενείς και οι φροντιστές τους. Έτσι, διατυπώθηκαν απόψεις από όλες τις ενδιαφερόµενες πλευρές. Ένα πολύ ενδιαφέρον συµπέρασµα που βγήκε είναι ότι µεταξύ γιατρών, ασθενών και οικογενειών πρέπει να υπάρχει συνεργασία και όχι αντιπαράθεση. Η αντιπαράθεση, βέβαια, είναι ευεξήγητη για πολλούς λόγους, κυρίως όµως από την ψυχολογική ανάγκη που έχουν, κυρίως οι συγγενείς, να βρουν µια εξήγηση για τη νόσηση των ανθρώπων τους. Η εξήγηση βρίσκεται µε την ενοχοποίηση του γιατρού. Επιδιώκεται λοιπόν, υποσυνείδητα, µε αυτό τον ψυχολογικό µηχανισµό άµυνας να αποενοχοποιηθούν οι ίδιοι για ενδεχόµενα πραγµατικά ή συνηθέστερα φανταστικά «λάθη» στη συµπεριφορά τους απέναντι στο παιδί τους που υποτίθεται ότι οδήγησαν το παιδί στην ψυχική πάθηση. Με άλλα λόγια, δεν είναι σπάνιες οι περιπτώσεις όπου ενοχοποιείται ο γιατρός για οτιδήποτε κακό συµβαίνει στον ασθενή. Θα µου επιτρέψετε, ωστόσο, να πω ότι δεν λείπουν και οι περιπτώσεις γιατρών που δεν κάνουν όπως πρέπει τη δουλειά τους. ∆εν υπάρχει καµία αµφιβολία ότι γίνονται και λάθη ή ότι υπάρχουν γιατροί και άλλοι επαγγελµατίες ψυχικής υγείας που δεν λειτουργούν δεοντολογικά. Αποτέλεσε και αυτό αντικείµενο συζήτησης στο Συνέδριο. Η δική µου µάλιστα οµιλία αναφερόταν ακριβώς σε αυτό

το θέµα. Σε τελική ανάλυση το µοναδικό ζητούµενο είναι -ή πρέπει να είναι- να βοηθηθούν οι ασθενείς και τίποτε άλλο. Πώς θα χαρακτηρίζατε τον ρόλο των Μ.Μ.Ε. όσον αφορά την ψυχική υγεία; Υποτίθεται ότι, µετά από πολλές παρεµβάσεις γίνεται µια προσπάθεια να αποφεύγονται τα θέµατα που µπορούν να στιγµατίσουν τον ψυχικά νοσούντα ή να πυροδοτήσουν µια ψυχοπαθολογία. Ειδικότερα για την τηλεόραση, θα έλεγα ότι αν γίνεται αυτή η προσπάθεια, δεν είναι επιτυχηµένη. ∆ιότι υπάρχουν πολλά προγράµµατα που όχι µόνο είναι αντίθετα προς τις στοιχειώδεις αρχές της ψυχικής υγιεινής αλλά είναι και προκλητικά. Στα προγράµµατα αυτά γελοιοποιούνται άτοµα µε αποκλίνουσα συµπεριφορά - ανάµεσα στα οποία υπάρχουν και αρκετά µε ψυχικά νοσήµατα- και αυτή η πρακτική σε τίποτε δεν διαφέρει από την εποχή του Μεσαίωνα όταν περιέφεραν τους ασθενείς σε κλουβιά για να ψυχαγωγούνται αντί εισιτηρίου οι λοιποί πολίτες. Ένα άλλο θέµα σχετίζεται µε την υπερβολική προβολή των εγκληµάτων, των αυτοκτονιών και των καταστροφών. Ευεπίφορα άτοµα µπορούν να αναπτύξουν ψυχοπαθολογία, το γνωστό PTSD (µετατραυµατική συνδροµή stress) κάτω από αυτές τις συνθήκες. Και µια τελευταία ερώτηση για την ψυχιατρική µεταρρύθµιση στην Ελλάδα. Πιστεύετε ότι έχουν γίνει βήµατα προόδου; Όσο περίεργο κι αν ακούγεται, η ψυχιατρική µεταρρύθµιση έχει κάνει σηµαντικά βήµατα προόδου. Οι αρχικές προσπάθειες συνδέθηκαν µε την άµεση ανάγκη που υπήρξε µε το ψυχιατρικό ίδρυµα της Λέρου, µια κατάσταση που είχε στιγµατίσει την Ελλάδα ως χώρα και ως κοινωνία. Ασχοληθήκαµε όλοι τότε µε ενθουσιασµό και νοµίζω ότι το αποτέλεσµα ήταν πολύ θετικό, ιδιαίτερα µε τη δηµιουργία οικοτροφείων. Και εµείς ως Ελληνικό Κέντρο Ψυχικής Υγιεινής είχαµε στήσει τρία οικοτροφεία και ένα σύστηµα αναδόχων οικογενειών για τους ασθενείς της Λέρου. Μετά τη Λέρο τα προγράµµατα αποασυλοποίησης επεκτάθηκαν σε όλη τη χώρα. Όµως, το πρόβληµα είναι ότι για να διατηρηθούν αυτά που έχουν γίνει και για να επεκταθούν περισσότερο, ιδιαίτερα προς την κατεύθυνση της πρωτοβάθµιας φροντίδας ψυχικής υγείας, χρειάζονται χρήµατα. Και όπως είπαµε προηγουµένως, η ψυχική υγεία δεν είναι σε άµεση προτεραιότητα, ιδιαίτερα σε περιόδους ύφεσης.

Η κατάθλιψη και τα νοσήµατα που σχετίζονται µε το άγχος είναι τα συχνότερα ψυχιατρικά προβλήµατα στην Ελλάδα

Η συµπεριφορά της τηλεόρασης απέναντι στην ψυχική νόσο είναι προκλητική

Η ψυχιατρική µεταρρύθµιση έ χει αποδώσει, αλλά χρειάζονται χρήµατα


36•IN•VITRO•

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

Review

Συνεργάστηκε ο Γιάννης Τούντας, Αναπληρωτής Καθηγητής Κοινωνικής Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών, ∆ιευθυντής Ινστιτούτου Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής

Check Up

Της ∆ήµητρας Τζούβελη

Εξετάσεις για όλους ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΗΝ ΗΛΙΚΊΑ, το φύλο και το ιστορικό υγείας, πρέπει να πραγµατοποιούνται οι εξής εξετάσεις: Αιµατολογικός & βιοχηµικός έλεγχος: εξετάζονται δείκτες υγείας όπως σάκχαρο, χοληστερόλη, τριγλυκερίδια, ουρικό οξύ κ.τλ. Γίνεται κάθε τρία χρόνια ή νωρίτερα στις περιπτώσεις που υπάρχει παθολογικό εύρηµα ή βεβαρηµένο κληρονοµικό ιστορικό. Ανάλυση ούρων: ουσίες που ανιχνεύονται στα ούρα αποτελούν ένδειξη για µια σειρά παθήσεων, όπως σακχαρώδης διαβήτης, νεφρική ή ηπατική δυσλειτουργία. Η εξέταση επαναλαµβάνεται κάθε τρία χρόνια, εφόσον δεν υπάρχουν παθολογικά ευρήµατα. Μέτρηση αρτηριακής πίεσης: πρέπει να γίνεται σε κάθε επίσκεψη στον γιατρό ή κάθε τρία χρόνια. Άνθρωποι µε υπέρταση ή οριακά αυξηµένη αρτηριακή πίεση πρέπει να ελέγχονται πιο συχνά κατόπιν συνεννόησης µε τον θεράποντα ιατρό τους. Η εξέταση µπορεί να γίνει και στο σπίτι, ωστόσο απαιτείται ειδική εκπαίδευση. Κολονοσκόπηση: εξέταση που ανιχνεύει έγκαιρα τον καρκίνο του παχέος εντέρου αλλά και άλλα προβλήµατα στην περιοχή. Επαναλαµβάνεται ανά δεκαετία µετά τα 50, εκτός κι αν υπάρχει επιβαρυµένο κληρονοµικό ιστορικό. Αντί της κολονοσκόπησης, συνιστάται ανά πενταετία η σιγµοειδοσκόπηση, µια εξέταση που µοιάζει µε την κολονοσκόπηση αλλά εξετάζει µόνο το τελευταίο τµήµα του εντέρου. Μκροσκοπική αιµατολογική εξέταση κοπράνων για τον καρκίνο του παχέος εντέρου πρέπει να γίνεται κάθε χρόνο µετά τα 50. ∆ερµατολογική εξέταση: γενική κλινική εξέταση από δερµατολόγο πρέπει να επαναλαµβάνεται κάθε δυο χρόνια µετά τα 50. Άτοµα µε ανοιχτό χρώµα δέρµατος ή οικογενειακό ιστορικό µελανώµατος πρέπει να ξεκινήσουν την εξέταση από την ηλικία των 40 ετών. Οδοντιατρικός έλεγχος: το ραντεβού µε τον οδοντίατρο πρέπει να είναι ετήσιο. Καθαρισµός των δοντιών συστήνεται ανά εξάµηνο. Οφθαλµολογικός έλεγχος: καλό είναι να επαναλαµβάνονται κάθε τρία χρόνια.

To σχόλιο:

«Με βάση τις γενικές οδηγίες για τις προληπτικές εξετάσεις και ανάλογα µε το προφίλ υγείας του κάθε ατόµου, θα πρέπει να διαµορφώνεται ένα εξατοµικευµένο πρωτόκολλο προληπτικών εξετάσεων, το οποίο υπό τη µορφή ευανάγνωστου πίνακα να µπορεί να αξιοποιείται εύκολα για τη διενέργεια των εκάστοτε εξετάσεων. Σηµαντικό, επίσης, βοήθηµα είναι η ύπαρξη µηχανισµού υπενθυµίσεων µέσω ταχυδροµείου, τηλεφώνου, SMS ή e-mail ώστε όχι µόνο να µη διαφεύγει ο χρόνος υλοποίησης της κάθε εξέτασης, αλλά να ασκείται έτσι και παρότρυνση για τη διενέργειά τους. Στο Ινστιτούτο Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής (ΙΚΠΙ) εφαρµόζουµε τη διαδικασία αυτή καταγράφοντας όλα τα σχετικά στοιχεία σε ατοµικό Ηλεκτρονικό Φάκελο Υγείας , ο οποίος παράγει αυτόµατα και τις υπενθυµίσεις».

Μην ξεχνάτε τα σεξουαλικώς µεταδιδόµενα νοσήµατα (aids, ηπατίτιδα, γονόρροια, σύφιλη κ.λπ.). Αιµατολογικές εξετάσεις πρέπει να γίνονται κάθε φορά που υπάρχει η υποψία ότι έχουµε µολυνθεί.

Η πρόληψη σώζει

Γ

ια κάποιους είναι «χάσιµο χρόνου». Για άλλους «φόβος για αυτό που θα προκύψει». Και για µερικούς αποτέλεσµα άγνοιας. Ένα πράγµα όµως ισχύει για όλους. Οι προληπτικές εξετάσεις αποτελούν το πιο χρήσιµο εργαλείο της ιατρικής καθώς µας προειδοποιούν έγκαιρα για τους µελλοντικούς κινδύνους της υγείας µας. Για τους Έλληνες, η προληπτική ιατρική φαίνεται να αποτελεί άγνωστη λέξη. Οι αριθµοί είναι αποκαλυπτικοί και –για µια ακόµη φορά- ανησυχητικοί: ένας στους τρεις δεν έχει µετρήσει ποτέ το σάκχαρο ή τη χοληστερόλη του· τέσσερις στις δέκα γυναίκες δεν έχουν κάνει τεστ Παπανικολάου την τελευταία τριετία (έρευνα «Hellas Health II»), ενώ οι µισές δεν κάνουν εξέταση µαστού ή µαστογραφία· περισσότεροι από επτά στους δέκα άνδρες δεν ελέγχουν τον προστάτη τους· και µόλις ένας στους δέκα Έλληνες υποβάλλονται στις βασικές εξετάσεις για την πρόληψη του καρκίνου του παχέος εντέρου. Τα πράγµατα θα ήταν πολύ διαφορετικά όσον αφορά τις αιτίες θανάτου στη χώρα µας, εάν µαζί µε την υιοθέτηση ενός υγιει-

νού τρόπου ζωής, ήµασταν συνεπείς και στο ραντεβού µε τον γιατρό. Ο προληπτικός ιατρικός έλεγχος, το γνωστό σε όλους check-up, πρέπει να γίνεται µε προγραµµατισµό, να επαναλαµβάνεται τακτικά και να περιέχει τις εξετάσεις που αρµόζουν στο φύλο, την ηλικία και το ατοµικό και οικογενειακό ιστορικό υγείας µας. Με άλλα λόγια, αυτό που χρειάζεται είναι η σωστή εξέταση τη σωστή στιγµή και Ένας στους τρεις Έλληνες όχι ένα ετήσιο δεν έχει µετρήσει ποτέ στη σταθερό πακέτο ζωή του το σάκχαρο ή τη χοεξετάσεων, κοινό για όλους τους ληστερόλη του. ανθρώπους. Η πρόληψη εξασφαλίζει υγεία, καλή ποιότητα ζωής και µακροζωία. Άλλωστε, από βιολογικής άποψης, ο σηµερινός άνθρωπος µπορεί να ζήσει έως και 120 χρόνια. Καθοριστικό ρόλο σε αυτό δεν παίζουν τα γονίδια – η κληρονοµικότητα ευθύνεται µόλις στο 20%- αλλά η δική µας συµπεριφορά. Το πώς δηλαδή επιλέξαµε να ζούµε αλλά και γιατί αποφασίσαµε να µην αξιοποιούµε σωστά τα εργαλεία που µας παρέχει η επιστήµη.


•IN•VITRO•37

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

Για περισσότερες πληροφορίες: I νστιτούτο Kοινωνικής & Προληπτικής Iατρικής www.neahygeia.gr

Για παιδιά

Για γυναίκες Η ΠΡΏΤΗ ΕΠΊΣΚΕΨΗ στον γυναικολόγο πρέπει να γίνεται στην ηλικία των 20 ετών. Το τεστ Παπανικολάου αποτελεί την βασική προληπτική εξέταση για τις νεώτερες γυναίκες, ωστόσο µετά τα 40 προστίθεται και άλλες εξετάσεις. Τεστ Παπανικολάου: συµβάλλει στην έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του τραχήλου της µήτρας. Πρέπει να γίνεται µια φορά Το τεστ Παπανικολά- το χρόνο µετά τα 20, αν και πολλοί συνιστούν να πραγµατοποιείου πρέπει να γίνεται ται ανά διετία ή τριετία εάν οι και µετά την εµµηνότρεις πρώτες εξετάσεις είναι φυσιολογικές. Ο ετήσιος έλεγχος είπαυση ναι υποχρεωτικός και για τις γυναίκες που βρίσκονται µετά την εµµηνόπαυση. Αυτοεξέταση µαστού: Συνιστάται να ξεκινά από την ηλικία των 20 και να γίνεται σε µηνιαία βάση, περίπου 5-10 ηµέρες µετά την αρχή της περιόδου ή µια συγκεκριµένη µέρα από τις γυναίκες που βρίσκονται στην εµµηνόπαυση. Σκοπός της αυτοεξέτασης είναι ο εντοπισµός οποιασδήποτε αλλαγής στο µαστό. Μαστογραφία: πριν τα 40 πρέπει να γίνεται µια µαστογραφία αναφοράς, η οποία θα επαναλαµβάνεται ανά διετία στη συνέχεια. Γυναίκες

µε οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του µαστού συστήνεται να ξεκινούν νωρίτερα και να επαλαµβάνουν συχνότερα την εξέταση. Γενετικά τεστ για µεταλλάξεις στα γονίδια BRCA1 & BRCA2: ενδείκνυνται µόνο στις περιπτώσεις µε βεβαρηµένο οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του µαστού. Η εξέταση γίνεται άπαξ και καταγράφει την προδιάθεση για κακοήθεια. Μέτρηση οστικής πυκνότητας: πραγµατοποιείται κάθε τρία χρόνια µετά τα 50 και κάθε δύο χρόνια µετά τα 65 για την πρόληψη της οστεοπόρωσης.

Εκτός από την αυτοεξέταση, υποχρεωτική είναι και η κλινική εξέταση από τον µαστολόγο. Ο έλεγχος πρέπει να ξεκινά από την ηλικία των 20 ετών και να επαναλαµβάνεται κάθε χρόνο µετά τα 40.

To σχόλιο:«Η αυτοεξέταση µαστού

δεν έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα αξιόπιστη, γιατί οι περισσότερες γυναίκες δεν είναι εκπαιδευµένες για τη σωστή διενέργειά της. Για αυτό, θα πρέπει να δοθεί µεγαλύτερη έµφαση στην εξέταση του µαστού από τον γυναικολόγο. Για τη δε µαστογραφία, οι περισσότερες Ελληνίδες θεωρούν εσφαλµένα ότι πρέπει να γίνεται µόνο στις ηλικίες 40-55 ετών, παραγνωρίζοντας ότι ο κίνδυνος για τον καρκίνο του µαστού παραµένει στις µεγαλύτερες ηλικίες»

Η ΠΡOΛΗΨΗ ξεκινά από την παιδική ηλικία µε µια σειρά εξετάσεων που βοηθούν στην οµαλή ανάπτυξη του παιδιού. Αιµατολογικός έλεγχος: όπως και στους ενήλικες, εξετάζονται όλοι οι δείκτες υγείας. Ο πρώτος έλεγχος γίνεται στην ηλικία 1-3 ετών και επαναλαµβάνεται ανά τακτά χρονικά διαστήµατα και σύµφωνα µε τις συστάσεις των παιδιάτρων µέχρι την ηλικία των 17 χρόνων. Συχνότερα πρέπει να υποβάλλονται σε αιµατολογικό έλεγχο τα παχύσαρκα παιδιά και εκείνα που έχουν βεβαρηµένο οικογενειακό ιστορικό. Οφθαλµολογική εξέταση: βοηθά στην έγκαιρη διάγνωση προβληµάτων, όπως της µυωπίας, του στραβισµού και του αστιγµατισµού. Η πρώτη επίσκεψη στον οφθαλµίατρο πρέπει να γίνεται στην ηλικία των 2 ετών και να επαναλαµβάνεται στα 4-6 και στα 8-10 χρόνια. Οδοντιατρική εξέταση: ξεκινά µε την ολοκλήρωση της πρώτης οδοντοφυΐας. Εάν δεν διαπιστωθεί πρόβληµα, η εξέταση επαναλαµβάνεται µια φορά τον χρόνο. Έλεγχος της σπονδυλικής στήλης: απαραίτητη στα παιδιά προσχολικής και σχολικής ηλικίας προκειµένου να αντιµετωπιστούν παθήσεις όπως η σκολίωση και η λόρδωση. Έλεγχος ΩΡΛ: ο έλεγχος της ακοής ξεκινά από τη βρεφική ηλικία (3 µηνών) και επαναλαµβάνεται µεταξύ 4 και 6 χρόνων. Καρδιολογική εξέταση: είναι απαραίτητο να γίνεται σε παιδιά σχολικής ηλικίας λόγω του ότι τότε ξεκινούν οι αθλητικές δραστηριότητες.

To σχόλιο: «Η πρόληψη στα µωρά,

τα παιδιά και τους εφήβους είναι ιδιαίτερα σηµαντική γιατί τότε µπαίνουν τα θεµέλια της µελλοντικής υγείας. Ο σηµαντικότερος συντελεστής για τη σωστή πρόληψη είναι η υπεύθυνη στάση των γονέων και η καλή και τακτική συνεργασία µε τον παιδίατρο. Ο παιδίατρος είναι ο µόνος που µπορεί να εκτιµά σωστά τις ιδιαίτερες ανάγκες που έχει το παιδί για προληπτικές εξέτασεις και τον χρόνο διενέργειάς τους προκειµένου µαζί µε τους απαραίτητους εµβολιασµούς να θωρακίσουν αποτελεσµατικά την υγεία του παιδιού».

Για άνδρες ΠΕΡΙΣΣOΤΕΡΟΙ από τους µισούς άνδρες άνω των 50 ετών αντιµετωπίζουν κάποια πάθηση του αδένα προστάτη. Εξέταση P.S.A.: αιµατολογική εξέταση που µετρά το ειδικό προστατικό αντιγόνο, ουσία που παράγεται από τον αδένα. Αυξηµένα επίπεδα του προστατικού αντιγόνου µπορεί να υποδηλώνουν από µια καλοήθη υπερπλασία του αδένα µέχρι και καρκίνο του προστάτη. Η εξέταση πρέπει να επαναλαµβάνεται κάθε τρία χρόνια από τα 50 και κάθε δύο χρόνια µετά τα 60. Άνδρες µε οικογενειακό ιστορικό πρέπει να εξετάζονται νωρίτερα και να επαναλαµβάνουν το τεστ µε µεγαλύτερη συχνότητα. Η εξέταση

πρέπει να συνοδεύεται από ουρολογικό έλεγχο. ∆ακτυλική εξέταση: βοηθά να διαπιστωθούν ανωµαλίες στην υφή, το µέγεθος ή το σχήµα του προΗ εξέταση PSA ξεκινά στάτη. Η εξέταση πρέπει να από τα 50 χρόνια του ξεκινά από την ηλικία των 50 άνδρα και επαναλαµετών ή νωρίτερα εάν υπάρχει βεβαρηµένο οικογενειβάνεται κάθε 3 χρόνια. ακό ιστορικό.

To σχόλιο: «Πρόσφατες διεθνείς µε-

λέτες αµφισβητούν την αναγκαιότητα τακτικής διενέργειας της εξέτασης P.S.A. Μελετώντας

οµάδες ανδρών που υποβλήθησαν στην εξέταση σε σύγκριση µε ανάλογες οµάδες ανδρών που δεν την έκαναν, δεν παρατηρήθηκε διαφορά στην επιβίωση. Ο καρκίνος του προστάτη είναι ένας τύπος καρκίνου που µπορεί να υφίσταται για πολλά χρόνια σε υποκλινική µορφή χωρίς να θέτει σε κίνδυνο τη ζωή. Από την άλλη, όσοι υποβάλλονται σε θεραπεία ύστερα από πρώιµη διάγνωση υφίστανται συχνά τις πιθανές παρενέργειές της, κυρίως στη σεξουαλική τους δραστηριότητα. Η εξέταση, λοιπόν, είναι προς διερεύνηση, ωστόσο καλό είναι να πραγµατοποιείται µέχρι η επιστήµη να αποφανθεί οριστικά».


38•IN•VITRO•

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

Μedical update Οι τελευταίες έρευνες

Τoυ Βασίλη Καριώτη

Tα «ψωµάκια» είναι χρυσός ΕΚΤΌΣ ΑΠΌ ΟΜΟΡΦΙΆ, η λιποαναρρόφηση θα µπορούσε να σας σώσει ακόµη και τη ζωή, ισχυρίζονται Αµερικανοί ειδικοί, οι οποίοι ανακάλυψαν ότι το υποδόριο λίπος είναι πηγή των πολύτιµων βλαστοκυττάρων, ικανών να µετατραπούν στο εργαστήριο σε οποιονδήποτε τύπο ιστού. «Αναγνωρίσαµε έναν καταπληκτικό φυσικό πόρο» σχολιάζει ο Μάικλ Λονγκέικερ, καθηγητής Χειρουργικής στο Στάνφορντ. Αστειευόµενος, αποκαλεί τα «περισσεύµατα» της λιποαναρρόφησης «υγρό χρυσό». Οι ερευνητές έδειξαν ότι τα βλαστικά κύτταρα του λιπώδους ιστού µπορούν να µετατραπούν σε τεχνητά πολυδύναµα βλαστοκύτταρα (iPS), κύτταρα που έχουν τις ιδιότητες των εµβρυικών βλαστοκυττάρων και µπορούν να καλλιεργηθούν για να δώσουν οποιονδήποτε τύπο ιστού στο ανθρώπινο σώµα. Πηγή: Proceedings of the National Academy of Sciences.

Η ανασφάλεια δοκιµάζει την υγεία O ΦΌΒΟΣ ΤΗΣ ΑΝΕΡΓΊΑΣ έχει χειρότερες επιπτώσεις στην υγεία από την ίδια την ανεργία υποστηρίζουν Aµερικανοί ερευνητές. Σύµφωνα µε τη µελέτη τους, όσοι έχουν διαρκές άγχος ότι κινδυνεύουν να χάσουν τη δουλειά τους, έχουν σηµαντικά χειρότερο επίπεδο τόσο σωµατικής όσο και νοητικής υγείας, σε σχέση µε όσους έχουν βρεθεί πράγµατι στην ανεργία. Η χρόνια εργασιακή ανασφάλεια διαπιστώθηκε ότι αποτελεί µεγαλύτερο παράγοντα κινδύνου για την υγεία συγκριτικά µε το κάπνισµα και την υπέρταση. Πηγή: Social Science & Medicine

O καρκίνος φέρνει κατάθλιψη ΤΟ ΌΤΙ Η ∆ΙΆΓΝΩΣΗ ΚΑΡΚΊΝΟΥ προκαλεί κατάθλιψη στους ασθενείς είναι επίστηµονικά τεκµηριωµένο. Eρευνητές από το Πανεπιστήµιο του Σικάγο όµως πρόσθεσαν µία ακόµη επιστηµονική γνώση. Oι νεοπλασίες από µόνες τους ενδεχοµένως είναι υπεύθυνες για την εµφάνιση κατάθλιψης. Μάλιστα ο µηχανισµός αυτός δεν είναι αµιγώς ψυχολογικός αλλά βιοχηµικός και συνδέεται µε την υπερπαραγωγή κυτοκίνης, µιας χηµικής ουσίας που όταν εκκρίνεται σε µεγάλες ποσότητες στον εγκέφαλό µας προκαλεί διαταραχές της ψυχικής µας διάθεσης. Πηγή: Cancer

Ψυχοθεραπεία στο διαδίκτυο! Ένας αισθητήρας αποτελούµενος από νανοσωµατίδια χρυσού µπορεί να ανιχνεύσει τον καρκίνο του πνεύµονα στην αναπνοή του ασθενή και να προσφέρει διάγνωση πριν την εµφάνιση του όγκου στην ακτινογραφία.

εν πρόκειται για απάτη, αφού σύµφωνα µε νέα επιστηµονική έρευνα, η online ψυχοθεραπεία έχει πολύ καλά αποτελέσµατα για τους ασθενείς. Aν και η ψυχοθεραπεία µέσω Ίντερνετ, δεν µπορεί να υποκαταστήσει σε καµία περίπτωση την παραδοσιακή ψυχανάλυση, φαίνεται πως είναι χρήσιµη - εφαρµόζοντας το γνωσιακό µοντέλο- στην αντιµετώπιση της κατάθλιψης. Στο πλαίσιο της µελέτης εξετάστηκαν 297 ασθενείς. Από αυτούς, οι 149 ακολούθησαν µια θεραπεία online και οι υπόλοιποι 148 παραδοσιακές µεθόδους. Στο τέλος του τετράµηνου πειράµατος, το 38% των ασθενών που ακολούθησαν τη θεραπεία µέσω υπολογιστή δήλωσε βελτίωση, ενώ στην άλλη οµάδα θετικά αποτελέσµατα είδε µόνο το 24% των ασθενών. Τέσσερις µήνες αργότερα, η διαφορά διευρύνθηκε ακόµη περισσότερο: Στην οµάδα της διαδικτυακής ψυχοθεραπείας το 42% των ασθενών παρουσίασε βελτίωση, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στη δεύτερη οµάδα ήταν

26%. Η καθεµία από τις 10 συνεδρίες online διαρκεί 55 λεπτά. Σε αυτό το διάστηµα θεραπευτής και ασθενής επικοινωνούν σε πραγµατικό χρόνο µέσω των πληκτρολογίων τους. Η οµάδα των Βρετανών επιστηµόνων που πραγµατοποίησε την έρευνα επισηµαίνει ότι στο τέλος κάθε συνεδρίας ο ασθενής µπορεί να έχει στη διάθεσή του ολόκληρο το κείµενο της συζήτησης µε τον θεραπευτή του, γεγονός που του επιτρέπει να βλέπει από «απόσταση» και να επεξεργάζεται τις αρνητικές σκέψεις και συναισθήµατα. «Η θεραπεία µέσω υπολογιστή µπορεί να φανεί χρήσιµη µόνο εάν υπάρξει άµεση επαφή ανάµεσα στον ασθενή και τον θεραπευτή τουλάχιστον στην αρχική φάση ή κάποια στιγµή στη συνέχεια», σχολιάζει στην εφηµερίδα «Κοριέρε Ντε Λα Σέρα» ο Ενρίκο Μολινάρι, καθηγητής Ψυχολογίας στο καθολικό Πανεπιστήµιο του Μιλάνου. Ο Ιταλός καθηγητής επισηµαίνει επίσης ότι πρέπει να µελετηθούν οι παράπλευρες συνέπειες της συγκεκριµένης µεθόδου ψυχοθεραπείας.

Φρούτα και πάλι φρούτα Τα φρούτα περιέχουν περισσότερες ωφέλιµες αντιοξειδωτικές ουσίες απ’ ό,τι νόµιζαν έως τώρα οι ειδικοί. Επιστήµονες από το Ίδρυµα Μελέτης Τροφίµων του Νόργουιτς, στην Αγγλία, ανέλυσαν στο εργαστήριο µήλα, ροδάκινα και νεκταρίνια και διαπίστωσαν ότι περιέχουν πενταπλάσιες ποσότητες πολυφαινολών απ’ ό,τι υπολόγιζε έως τώρα η επιστηµονική κοινότητα. Οι πολυφαινόλες είναι χηµικές ουσίες, οι οποίες µειώνουν τον κίνδυνο εµφάνισης πολλών νοσηµάτων, µεταξύ των οποίων η καρδιοπάθεια και ο καρκίνος.

Oι ωραίες γυναίκες αποσυντονίζουν τους άνδρες Οι άντρες χάνουν το µυαλό τους όταν βρεθούν δίπλα σε όµορφες γυναίκες. Ακόµη και η ολικόλεπτη προσπάθεια να σαγηνεύσουν µία καλλονή, έχει ως αποτέλεσµα χειρότερες επιδόσεις σε νοητικά τεστ, προσωρινή αµνησία, αλλά και κακή επίδοση στο κρεβάτι. Οι επιστήµονες εκτιµούν ότι αυτό συµβαίνει επειδή οι άνδρες εξαντλούν τις δυνατότητες του εγκεφάλου τους προκειµένου να εντυπωσιάσουν τις γυναίκες, µε συνέπεια να µην τους αποµένουν πολλές νοητικές δυνατότητες για άλλες δραστηριότητες.

Πηγή: Journal of Agricultural and Food Chemistry

Πηγή: Journal of Experimental and Social Psychology


•IN•VITRO•39

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

Science Τεχνολογία και υγεία

Τoυ ∆ηµήτρη Παπαντωνίου

«Αποκατάσταση» φωνής ΕΛΠΊ∆Α σε ασθενείς µε καρκίνο του λάρυγγα, που είναι απαραίτητο να υποβληθούν σε αφαίρεση των φωνητικών τους χορδών, δίνουν Βρετανοί επιστήµονες. Η ερευνητική οµάδα από το Πανεπιστήµιο του Σέφιλντ, µε τη βοήθεια ηλεκτρονικού υπολογιστή, κατάφερε να ανακατασκευάσει τη φωνή ασθενών, χρησιµοποιώντας µία τεχνική σύνθεσης λόγου βασισµένη σε ήχους της φωνής τους. Προτού οι ασθενείς υποβληθούν σε λαρυγγεκτοµή, ηχογραφήθηκαν για περίπου επτά λεπτά, µε τη συγκεκριµένη διάρκεια λόγου να αντιστοιχεί σε 100 προτάσεις. Τα ηχογραφηµένα αποσπάσµατα χρησιµοποιήθηκαν εκ των υστέρων ως πρότυπα για να αναπαραχθεί η φωνή των ασθενών µε ακρίβεια. Επί χρόνια, όσοι υποβάλλονται σε αφαίρεση των φωνητικών τους χορδών, επικοινωνούν µέσω του τεχνητού λάρυγγα, δηλαδή της συσκευής εκείνης που ναι µεν επιτρέπει την οµιλία αλλά την αλλοιώνει σε µεγάλο βαθµό. Με την νέα τεχνική, οι ασθενείς που µετείχαν στην έρευνα αλλά και οι συγγενείς τους, δήλωσαν ενθουσιασµένοι καθώς, όπως είπαν, η ηλεκτρονική φωνή τους θύµισε πολύ την γνώριµη. (www.telegraph.co.uk)

Νανολέιζερ βοηθά στην έρευνα του DNA ΤΟ ΝΑΝΟΛΈΙΖΕΡ ΕΊΝΑΙ ΓΕΓΟΝΌΣ. Ερευνητές του Πανεπιστηµίου Μπέρκλεϋ κατασκεύασαν το µικρότερο λέιζερ στον κόσµο που µπορεί να εστιάσει φως σε χώρο µικρότερο και από ένα µόριο πρωτεϊνης. Σύµφωνα µε την έρευνα που δηµοσιεύθηκε στην ιατρική επιθεώρηση Nature, οι επιστήµονες όχι µόνο συµπίεσαν το φως σε έναν υπερβολικά µικρό χώρο αλλά και απέτρεψαν τη διάχυση της ενέργειάς του, διατηρώντας τις ιδιότητες του λέιζερ. Η ανακάλυψη θεωρείται ιδιαίτερα σηµαντική αφού ανοίγει το δρόµο για την εξέλιξη νανολέιζερ που, µεταξύ άλλων, θα µπορούν να ερευνούν, και να χειραγωγούν τα µόρια του DNA. “ Αυτή η εργασία συντρίβει παραδοσιακές αντιλήψεις σχετικά µε τα όρια των λέιζερ και αποτελεί µια πολύ µεγάλη εξέλιξη µε εφαρµογές στη βιοιατρική, τις τηλεπικοινωνίες και τον τοµέα των ηλεκτρονικών υπολογιστών”, λέει ο καθηγητής Μηχανικής Ζιαν Τσανγκ. (www.medicalnewstoday.com )

Noσοκόµα ροµπότ ΝΟΣΟΚΌΜΕΣ ΡΟΜΠΌΤ κατασκευάσθηκαν στην Ιαπωνία µε σκοπό να εξυπηρετούν τις ανάγκες των νοσοκοµείων, µεταφέροντας ασθενείς σε κρεβάτια, αναπηρικά αµαξίδια και τουαλέτες. ∆ιαθέτοντας πλήθος αισθητήρων, τα ροµπότ νοσοκόµες αναγνωρίζουν πρόσωπα και εκτελούν βασικές εντολές. (www.medgadget.com)

H αρχή του τέλους της βελόνας ΚΑΛΆ ΕΊΝΑΙ ΤΑ ΝΈΑ για όσους τρέµουν στη θέα και µόνο της βελόνας. Αµερικανοί επιστήµονες σχεδίασαν ένα ειδικό επίθεµα το οποίο θα µπορούσε να δώσει τέλος στα τσιµπήµατα. Το συγκεκριµένο επίθεµα, που διαθέτει µικροσκοπικές βελόνες, ενδέχεται να αποτελέσει στο µέλλον εναλλακτική λύση για ασφαλέστερη και ανώδυνη θεραπεία του διαβήτη και άλ-

λων παθήσεων. Κατά τη διάρκεια των µελετών µάλιστα φάνηκε ότι µε τη χρήση του, το ανοσοποιητικό σύστηµα ανταποκρίθηκε καλύτερα. Οι ερευνητές αισιοδοξούν ότι µε αυτό τον ανώδυνο τρόπο θα αυξηθεί και η κάλυψη του πληθυσµού από το αντιγριπικό εµβόλιο, καθώς πολλοί θα επιλέγουν να το εφαρµόζουν µόνοι τους. (www.livescience.com)

Αιµοκάθαρση από «φορητό» νεφρό

Ε

πανάσταση στον τοµέα της αιµοκάθαρσης αλλά και στην καθηµερινότητα των ασθενών που είναι αναγκασµένοι να υποβάλλονται σε αυτή τη µέθοδο, υπόσχεται να φέρει ο τεχνητός νεφρός που αναπτύσσουν Αµερικανοί επιστήµονες της Ιατρικής Σχολής David Geffen, του πανεπιστηµίου της Καλιφόρνια. Πρόκειται για µια φορητή συσκευή που ζυγίζει περίπου 4,5 κιλά και τροφοδοτείται από δύο µπαταρίες των 9 Βολτ. Όπως ανακοινώθηκε στην επιθεώρηση της Αµερικανικής Εταιρείας Νεφρολογίας, η πρωτοποριακή συσκευή φοριέται ως ζώνη και πραγµατοποιεί αιµοκάθαρση καθ’ όλη τη διάρκεια του εικοσιτετραώρου, επτά ηµέρες την εβδοµάδα. Οι πάσχοντες από νεφρική ανεπάρκεια είναι υποχρεωµένοι να επισκέπτονται κάποια µονάδα υγείας ανά τακτά διαστήµατα ώστε να υποβάλλονται σε αιµοκάθαρση. Με τη χρήση αυτής της πρωτοποριακής τεχνολογίας όµως, όπως ευελπιστούν οι ερευνητές, οι ασθενείς θα υποβάλλονται συνεχώς σε αιµοκάθαρση, χωρίς να έρχονται αντιµέτωποι µε περιορισµούς στις δραστηριότητές τους. Η µορφή της αιµοκάθαρσης µάλιστα θα είναι πολύ

ηπιότερη από τη µορφή εκείνης που εφαρµόζεται στα νοσοκοµεία αφού θα προσοµοιάζει στη φυσιολογική λειτουργία του νεφρού. “Πιστεύουµε ότι ο φορητός νεφρός, όχι µόνο θα µειώσει τη θνησιµότητα και την ταλαιπωρία που υφίστανται οι ασθενείς που υποβάλλονται σε αιµοκάθαρση, αλλά θα έχει ως αποτέλεσµα και την σηµαντική µείωση του κόστους των υπηρεσιών υγείας”, επισηµαίνει ο επικεφαλής της έρευνας, δόκτωρ Βίκτορ Γκούρα. Υπολογίζεται άλλωστε ότι µόνο στις Ηνωµένες Πολιτείες, ο αριθµός των αιµοκαθαιρόµενων ξεπερνά τις 400.000, µε το ετήσιο κόστος να ανέρχεται σε τουλάχιστον 30 δισεκατοµµύρια δολάρια. Οι πρώτες δοκιµές του φορητού νεφρού έχουν στεφθεί από επιτυχία, όπως επίσης και δύο µελέτες σε ασθενείς που υποβάλλονται σε αιµοκάθαρση. Παρόλα αυτά, όπως τονίζουν οι ερευνητές, οι πρώτες επιτυχίες δεν είναι παρά ένα ακόµη βήµα, σε έναν µακρύ δρόµο. Είναι απαραίτητο να πραγµατοποιηθούν περισσότερες κλινικές δοκιµές, προκειµένου να αποδειχθεί η ασφάλεια και η µακροχρόνια θετική επίδραση που µπορεί να έχει αυτή η τεχνολογία στη ζωή των ασθενών. (www.sciencedaily.com)


40•IN•VITRO•

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

All that food

Συνεργάστηκε η Κωσταλένια Καλλιανιώτη, κλινική διατροφολόγος

Μακαρόνια

Της Βίκυς Καρατζαφέρη

Κι όµως, δεν παχαίνουν!

Α

πό την εποχή του… Ακάκιου έως σήµερα οι απανταχού λάτρεις της µακαρονάδας ορκίζονται στο όνοµά της και υποκύπτουν στους γευστικούς συνδυασµούς της. Το αγαπηµένο πιάτο των φοιτητών και των αρχάριων νοικοκυρών, τα µακαρόνια, αποτελούν ένα από τα βασικότερα τρόφιµα της µεσογειακής διατροφής. Παρασκευάζονται από αλεύρι και νερό, γεγονός που τα καθιστά µία πολύ καλή πηγή σύνθετων υδατανθράκων, ενώ υπάρχουν και µακαρόνια που περιέχουν αβγά, γάλα και λαχανικά όπως σπανάκι και καρότο. Πέρα, όµως, από γεύση, τα ζυµαρικά εκτός από πλούσια σε υδατάνθρακες, είναι και σηµαντική πηγή πρωτεΐνης, βιταµινών και µεταλλικών στοιχείων, όπως βιταµίνες του συµπλέγµατος Β, σίδηρο, ασβέστιο και φώσφορο, ενώ παράλληλα περιέχουν ελάχιστο λίπος, χοληστερόλη και νάτριο. Η πρωτεΐνη που περιέχεται στα µακαρόνια θεωρείται υψηλής βιολογικής αξίας και αυτό,

σε συνδυασµό µε την υψηλή περιεκτικότητα τους σε σύνθετους υδατάνθρακες, τα καθιστά ιδανικό τρόφιµο για άτοµα που γυµνάζονται συστηµατικά. Επίσης, οι φυτοστερόλες που περιέχουν συµβάλλουν στη φυσική ρύθµιση των επιπέδων χοληστερόλης στο αίµα. Eίναι µύθος ότι τα µακαρόνια παχαίνουν. Aντίθετα, τα µακαρόνια βρίσκονται στη βάση της µεσογειακής πυραµίδας, γεγονός που υποδεικνύει ότι η µέτρια κατανάλωσή τους όχι µόνο δεν προκαλεί προβλήµατα στην υγεία, αλλά επιπλέον ενδείκνυται ως µέρος µίας υγιεινής και ισορροπηµένης διατροφής. Μακαρόνια ολικής άλεσης Τα τρόφιµα ολικής άλεσης περιέχουν όλα τα µέρη του σπόρου-καρπού από τον οποίον έχουν προκύψει. Για το λόγο αυτό είναι πλουσιότερα σε φυτικές ίνες, καθώς και σε ορισµένα άλλα θρεπτικά συστατικά, όπως βιταµίνες του συµπλέγµατος Β, σε σύγκριση µε την κλασική εκδοχή τους. Οι φυτικές ίνες έχουν πολλαπλά ευεργετικά οφέλη για την υγεία µας, όπως είναι η πρόκληση αισθήµατος κορεσµού και ο καλύτερος έλεγχος του σωµατικού βάρους, η ρύθµιση των επιπέδων σακχάρου και χοληστερόλης στο αίµα και η συµβολή στην οµαλή λειτουργία του εντέρου. Συµπερασµατικά, τα µακαρόνια ολικής άλεσης µπορούν να αποτελέσουν ένα πολύ καλό «όχηµα» φυτικών ινών για τον οργανισµό µας, παρέχοντας παράλληλα και όλα τα υπόλοιπα «καλά» των µακαρονιών.

Crash test στις σάλτσες Τοµάτας: η τοµάτα είναι πλούσια σε λυκοπένιο, ένα αντιοξειδωτικό συστατικό που βρίσκεται κυρίως σε κόκκινα φρούτα και λαχανικά. Στα πλεονεκτήµατα της σάλτσας συγκαταλέγεται το γεγονός ότι η θερµότητα και η προσθήκη λαδιού αυξάνει την αντιοξειδωτική της ικανότητα. Παράλληλα, η τοµάτα είναι πλούσια σε βιταµίνη C. Θερµίδες: 320/ µερίδα Μπολονέζ: ο κιµάς από άπαχο κόκκινο κρέας αποτελεί πολύ καλή πηγή πρωτεΐνης υψηλής βιολογικής αξίας και σιδήρου. Για να µειώσετε τα κορεσµένα λίπη, µπορείτε να επιλέξετε κιµά από κοτόπουλο ή γαλοπούλα. Θερµίδες: 444/ µερίδα Κρεµ φρες: περιέχει ασβέστιο αλλά και αρκετά λιπαρά. Προτιµήστε τη light εκδοχή της. Θερµίδες: 520 / µερίδα Πέστο: ο βασιλικός είναι ένα µυρωδικό πλούσιο σε αντιοξειδωτικά. Χρειάζεται όµως προσοχή στην ποσότητα του ελαιολάδου που χρησιµοποιείται. Θερµίδες: 370/ µερίδα Καρµπονάρα: περιέχει αρκετά κορεσµένα λιπαρά, καθώς εκτός από κρέµα γάλακτος περιέχει και µπέικον. Ωστόσο, εάν επιλέξετε τη light εκδοχή της κρέµας και αντικαταστήσετε το µπέικον µε ζαµπόν γαλοπούλας, θα µειώσετε κατά πολύ το θερµιδικό περιεχόµενο της συνταγής. Θερµίδες: 530 / µερίδα Μαρινάρα: τα θαλασσινά αποτελούν πολύ καλή πηγή ω-3 λιπαρών οξέων, τα οποία είναι ωφέλιµα για την καρδιά. Θερµίδες: 350/ µερίδα


•IN•VITRO•41

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

Aλλά...Ζω Άρχισα γυµναστήριο

Α

ν για τους αρχαίους Έλληνες η γυµναστική ήταν εξίσου σηµαντική µε τη διδασκαλία της φιλοσοφίας, για τους σύγχρονους νεοέλληνες η αξία της είναι υποβαθµισµένη, αρχής γενοµένης από τα σχολικά χρόνια. Μετά τα 30, όµως, η άποψή µας για την άσκηση αλλάζει σχεδόν ταυτόχρονα µε τις αλλαγές – λόγω ηλικίας- του σωµατότυπού µας. Σε µία πόλη τόσο αφιλόξενη για τους κατοίκους της, όπου το ποδήλατο στους δρόµους είναι «extreme» σπορ και τα πάρκα ανύπαρκτα, το γυµναστήριο είναι η µόνη λύση. «O Σεπτέµβρης και ο Mάρτιος είναι οι δύο µήνες µε τις περισσότερες εγγραφές» µου επισηµαίνει η υπεύθυνη ενός γυµναστηρίου. Tον Σεπτέµβριο τρέχουµε στο γυµναστήριο µήπως και «λιώσουµε» το λίπος που µας κληροδότησε το καλοκαίρι, ενώ τον Mάρτιο µας πιάνει ο πανικός του «πώς θα βγω στην παραλία». Kαι στις δύο περιπτώσεις η µανία µε το γυµναστήριο διαρκεί µόλις 1 ή 2 µήνες. «Tο µυστικό για να µην το παρατήσεις είναι να βάλεις, σε συνεργασία µε τον γυµναστή σου, σαφείς στόχους», µου εκµυστηρεύε-

Πριν ξεκινήσουµε το γυµναστήριο πρέπει να υποβληθούµε σε κάποιες προληπτικές εξετάσεις. Οι κυριότερες είναι η γενική αίµατος και το καρδιογράφηµα. Σε κάποιες περιπτώσεις ενδείκνυται και το τεστ κοπώσεως.

ται η υπεύθυνη του γυµναστηρίου. «Kάθε φορά που θα πιάνεις τους στόχους σου, θα ανυποµονείς να βάλεις νέους. Xωρίς να το καταλάβεις, η γυµναστική θα γίνει απαραίτητο στοιχείο της καθηµερινότητάς σου» λέει, τονίζοντας ότι ο βασικός στόχος θα πρέπει να είναι το να αισθανόµαστε ευεξία και όχι το να χάσουµε κιλά. Eίναι σηµαντικό να διαµορφώσουµε το πρόγραµµα των ασκήσεων σε συνεργασία µε τον γυµναστή. ∆εν έχουν όλοι οι άνθρωποι τις ίδιες συνήθειες, ούτε τις ίδιες ανάγκες. Iδανικά µπορούµε να ζητήσουµε να κάνουµε ένα τεστ µυϊκής αξιολόγησης. Aυτή η εξέταση θα µας δείξει ποιο είναι το ανώτερο βάρος που µπορεί να σηκώσει κάθε µυϊκή οµάδα. Bάσει των αποτελεσµάτων θα διαµορφωθεί και το πρόγραµµα των ασκήσεων. Στην αρχή είναι καλό να έχουµε τον γυµναστή δίπλα µας γιατί ο κίνδυνος τραυµατισµού είναι µεγαλύτερος. Πολλές ασκήσεις έχουν «καταργηθεί», όπως οι κοιλιακοί κατά τους οποίους το σώµα ανεβαίνει µέχρι τα γόνατα. «∆ε χρειάζεται να χτυπιόµαστε στα όργανα για να γίνουµε “φέτες” σηµειώνει η υπεύθυνη του γυµναστηρίου, τονίζοντας ότι όσο σηµαντική είναι η άσκηση για τον οργανισµό, άλλο τόσο σηµαντική είναι και η ξεκούραση. Όταν η κουβέντα έφτασε στα συµπληρώµατα διατροφής, η απάντησή της ήταν κατηγορηµατική. Tο καλύτερο «συµπλήρωµα» είναι η τροφή. Kανένα χάπι δεν µπορεί να την αντικαταστήσει. H πρώτη µέρα στο γυµναστήριο έµοιαζε µε την πρώτη µέρα στο σχολείο. Eίχα άγχος και νευρικότητα για τις επιδόσεις µου στο διάδροµο και τους αλτήρες. Tο άγχος διαδέχθηκε ο ενθουσιασµός. O επόµενος στόχος είναι το γυµναστήριο να ενσωµατωθεί ανώδυνα στην καθηµερινότητά µου και να γίνει απαραίτητο στοιχείο της.

infos >

Αν βαριόµαστε εύκολα, ίσως η καλύτερη λύση είναι οι εναλλακτικές µορφές άσκησης, όπως το πιλάτες, η power yoga, οι ασκήσεις µε µεγάλες µπάλες (fit ball). H επιλογή κατάλληλων παπουτσιών είναι το A και το Ω της γυµναστικής. Aς προτιµήσουµε αθλητικά µε τζελ ή αερόσολα. Τον πρώτο καιρό δεν θα πρέπει να γυµναζόµαστε για περισσότερο από µιάµιση ώρα. H ιδανική συχνότητα είναι από 3 έως 5 φορές την εβδοµάδα. Αν αισθανθούµε ζάλη ή δυσφορία θα πρέπει να σταµατήσουµε αµέσως την άσκηση και να ενηµερώσουµε τον γυµναστή µας. Για να αντικαταστήσουµε τους ηλεκτρολύτες που χάνουµε µε τον ιδρώτα, µπορούµε να πίνουµε νερό µε πράσινο βιολογικό τσάι και λίγο φρέσκο λεµόνι.

> > > >

Στόχος η ευεξία, όχι το αδυνάτισµα


42•IN•VITRO•

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

Wake up

Συνεργάστηκε ο Αλέξανδρος Χατζιάρας, Παιδαγωγός Μπαλέτου-Χορογράφος

Χορός

Της Κατερίνας Γαρουφάλου

Ο

χορός δεν συνδέεται µόνο µε τη διασκέδαση. Αποτελεί και µια εναλλακτική µορφή άσκησης, αλλά και χαλάρωσης. Η αρχαία τέχνη της Τερψιχόρης αφορά τόσο τις µικρές όσο και τις µεγαλύτερες ηλικίες. Ένα παιδί µπορεί να ξεκινήσει χορό από 3 ετών, αρχίζοντας µε ρυθµική µπαλέτου ώστε µέσω ρυθµικών-δηµιουργικών παιχνιδιών να εισαχθεί στο προ στάδιο της χορευτικής εκγύµνασης. Έτσι, αυξάνονται οι δυνατοτήτες του σώµατος,η ελαστικότητα, η πλαστικότητα στην κίνηση και η ενδυνάµωση των µυών και αναπτύσσεται η µουσικότητα, η φαντασία και η αυτοσυγκέντρωση. Σε ηλικία 6-7 ετών µπορεί να ξεκινήσει κλασικό και σύγχρονο χορό και αργότερα, αφού δοµήσει το σώµα του ο µαθητής, µπορεί να επιλέξει το είδος που τον ενδιαφέρει. Όµως και ένας ενήλικας µπορεί να ξεκινήσει χορό, αρκεί να έχει θέληση και υποµονή. Καλό είναι πριν από την ένταξή του σε κάποιο τµήµα χορού, να παρακολουθήσει µαθήµατα Dance Stretching (ασκήσεις µοντέρνου και κλασικού χορού για εκγύµναση των µυών) και barre a terre (ασκήσεις µπαλέτου προσαρµοσµένες ώστε να γίνονται στο πάτωµα) τόσο για το χτίσιµο του σώµατος όσο και για την αποφυγή τραυµατισµών. Επίσης, πρέπει να κάνει πολύ καλή προθέρµανση των µυών στην αρχή και ένα χαλαρωτικό επίλογο στο τέλος του µαθήµατος, µε σκοπό την χαλάρωση και την επιβράδυνση των βιορυθµών. Οφέλη σε σώµα και ψυχή Η ενασχόληση µε το χορό βελτιώνει την εµφάνιση και την υγεία µας, σωµατική και ψυχική. Ανάλογα µε το σωµατικό βάρος, µπορούµε να χάσουµε 174-500 θερµίδες την ώρα. Με το χορό, βελτιώνεται η καρδιαγγειακή λειτουργία, κινητοποιούνται όλες οι µυϊκές οµάδες του σώµατος, σφίγγουν οι κοιλιακοί µύες, δυναµώνει ο κορµός του σώµατος και γυµνάζονται τα άνω και τα κάτω άκρα. Με τον κλασικό χορό, εκτός από την ελα-

Ζήσε

στους ρυθµούς του

στικότητα και την πλαστικότητα, ο µαθητής διδάσκεται να ελέγχει απόλυτα το σώµα του και να αποκτά αρµονία κίνησης και ισορροπία στη σκέψη. Βοηθά στη σωστή στάση του σώµατός του, ενώ αποτελεί ιδανική άσκηση για άτοµα µε πλατυποδία, προβλήµατα σκολίωσης, κύφωσης και λόρδωσης. Tα τελευταία χρόνια έχουν αναπτυχθεί διάφορες µέθοδοι που στοχεύουν στο να µπορέσουν οι χορευτές να ανακαλύψουν καινούργια µονοπάτια κίνησης και σκέψης. Η µέθοδος ALEXANDER βελτιώνει τη δόµηση του σώµατος και τη σωστή αναπνοή. Η µέθοδος CONTACT αποτελεί µια τεχνική επαφής που βελτιώνει την καλή κυκλοφορία του

tips Οι ασκήσεις πρέπει να γίνονται και από τις δύο πλευρές (αριστερή και δεξιά) έτσι ώστε το σώµα να γυµνάζεται οµοιόµορφα και να αποφεύγονται προβλήµατα όπως σκολίωση.

>

Ανάλογα µε την ηλικία και το είδος του χορού απαιτούνται διαφορετικές ώρες ενασχόλησης. Στο µπαλέτο, για παράδειγµα, παιδιά 3-6 χρόνων µπορούν να κάνουν 2 φορές την εβδοµάδα, από 6 και άνω 3 φορές την εβδοµάδα, άνω των 12 ετών 3-4 φορές την εβδοµάδα, ενώ οι ενήλικες µπορούν ακόµα και κάθε µέρα.

>

>

> Ο ρουχισµός εξαρτάται από το είδος του χορού που θα επιλέξετε. Γενική αρχή είναι ότι τα ρούχα πρέπει να βοηθούν τον καθηγητή να βλέπει τις γραµµές του σώµατός σας.

Ο θεράπων ιατρός είναι αυτός που θα σας συµβουλεύσει εάν ανάλογα µε την κατάσταση της υγείας σας µπορείτε να αντεπεξέλθετε στο πρόγραµµα χορού ή εάν υπάρχουν περιορισµοί. Ο καθηγητής χορού δεν επιτρέπεται να δώσει τέτοια πληροφόρηση.

αίµατος και επαναφέρει τους µυς σε κανονική ένταση. Η µέθοδος του M. FELDENKRAIS και η µέθοδος του ZERO BALANCIN στοχεύουν στην αύξηση των ικανοτήτων, της αποδοτικότητας και της καλύτερης εξισορρόπησης των ατόµων στα προβλήµατα της σηµερινής πραγµατικότητας. Ελληνική µελέτη που πραγµατοποιήθηκε από τα ΤΕΦΑΑ Θεσσαλονίκης σχετικά µε την επίδραση που έχει ο χορός σε άτοµα τρίτης ηλικίας, έδειξε ότι η µουσική κάνει το µυαλό να δουλεύει καλύτερα και βοηθά τη µνήµη, ενώ βελτιώνει την ψυχική διάθεση λόγω της συναναστροφής µε άλλα άτοµα. Επίσης, γυµνάζει το σώµα βελτιώνοντας τη στάση του και µειώνοντας την πιθανότητα καρδιαγγειακών προβληµάτων. Συµβουλές προς ναυτιλλοµένους Πριν ακόµη γραφτείτε σε µια σχολή χορού, φροντίστε να δώσετε σηµασία στις λεπτοµέρειες ώστε να προλάβετε όλα τα απρόοπτα: Απευθυνθείτε σε σχολές οι οποίες είναι αναγνωρισµένες από το κράτος και διαθέτουν ειδικευµένο εκπαιδευτικό προσωπικό (διπλωµατούχοι καθηγητές). Ελέγξτε το χώρο. Παρατηρήστε εάν είναι καθαρός και προσεγµένος και δείτε εάν σας καλύπτει αισθητικά. Ζητήστε να δείτε δείγµα δουλειάς της σχολής στην οποία απευθυνθήκατε. Επισκεφθείτε έναν ορθοπαιδικό και έναν καρδιολόγο, προκειµένου να ελέγξετε την κατάσταση της υγείας σας και µε τη βοήθεια του ειδικού παιδαγωγού να προλάβετε πιθανούς τραυµατισµούς.

1 2 3 4

Έρευνα που ανακοινώθηκε στο 2ο πανελλήνιο συνέδριο παραδοσιακών χορών αναφέρει ότι οι νέοι που δίνουν πανελλήνιες εξετάσεις και ασχολούνταν µε αυτό το είδος χορού είχαν λιγότερο άγχος.


YGEIA 34-47:Layout 1

9/23/09

1:53 PM

Page 43


44•IN•VITRO•

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

Ψυχολογία

Με τη συνεργασία της Νέλλης Θεοδοσίου, ψυχολόγου

Χαµηλή Αυτοεκτίµηση

Της Σοφίας - Μαρίας Σοφιανού

Eπιστροφή στα δύσκολα!

Μ

ετά την περίοδο των διακοπών, έχει παρατηρηθεί ότι οι περισσότεροι από εµάς σκέφτονται για το επαγγελµατικό τους µέλλον είτε πώς θα το οργανώσουν καλύτερα, είτε πώς θα ξεφύγουν από την παρούσα εργασία και πώς θα κάνουν τη µεγάλη αλλαγή στη ζωή τους. «Αυτό το καλοκαίρι µου δόθηκε η ευκαιρία να κάνω διακοπές για έναν ολόκληρο µήνα. Ξεκουράστηκα αλλά όχι όπως θα ήθελα. Tις τελευταίες ηµέρες στο νησί όµως µία σκέψη µονοπωλούσε το µυαλό µου. Πώς θα επιστρέψω στη δουλειά; Έθετα στον εαυτό µου ερωτήµατα όπως: «πώς θα αντέξω να δουλέψω ξανά;» ή «Μήπως το επάγγελµα που κάνω δεν µου αρέσει καθόλου;» Όταν επέστρεψα πίσω στους καθηµερινούς µου ρυθµούς κατάλαβα ότι πράγµατι κάτι είχε αλλάξει. Αισθανόµουν µελαγχολία που µέρα µε τη µέρα µεγάλωνε. Σκέφτηκα ότι αυτό θα πρέπει να σταµατήσει και αποφάσισα να “προσέξω” τον εαυτό µου απαντώντας ειλικρινά στα ερωτήµατα που του έθετα. Σήµερα νιώθω ότι το τέλος των διακοπών µε βοήθησε να αλλάξω τη ζωή µου και ίσως και τη δουλειά µου!» λέει ο Θανάσης που βίωσε έντονα το πρόβληµα της επιστροφής στην καθηµερινότητα µετά τις διακοπές. «Καλές» και «κακές» διακοπές Για όλους τους ανθρώπους και κυρίως τους εργαζόµενους, οι διακοπές σηµαίνουν φυγή από το στρες, ηρεµία, αλλαγή παραστάσεων και ξεκούραση από τους ρυθµούς της καθηµερινότητας. Σχεδόν επί ένα ολόκληρο χρόνο προγραµµατίζουµε τις καλοκαιρινές µας διακοπές. Kάνουµε σχέδια,

ονειρευόµαστε, προγραµµατίζουµε την εκπλήρωση των επιθυµιών µας. Aν όλα πάνε κατ’ ευχήν, τότε πράγµατι οι διακοπές µας πληµµυρίζουν από αέρα ανανέωσης. Σ’ αυτή την περίπτωση η επιστροφή στην εργασία και τους ρυθµούς της καθηµερινότητας είναι σχεδόν ανώδυνη. Eπιστρέφουµε µε αναπτερωµένο ηθικό, περισσότερο αισιόδοξοι και µε διάθεση για αλλαγές στη ζωή µας. Αν όµως οι διακοπές µας δεν ήταν οι αναµενόµενες και για κάποιους λόγους αντί να αποφορτιστούµε από το συσσωρευµένο άγχος, ο ψυχισµός µας επιφορτίστηκε µε περισσότερο, είναι σαφές ότι η επιστροφή µας τον Σεπτέµβρη, θα είναι µε τις χειρότερες των προϋποθέσεων. Θα αισθανόµαστε κουρασµένοι και κυρίως απογοητευµένοι. Eνδεχοµένως να σκεφτόµαστε ότι δεν θέλουµε να γυρίσουµε στην παλιά µας δουλειά. Aυτό όµως δεν σηµαίνει ότι έχουµε επιλέξει λάθος εργασία. Η εργασία σαφώς επηρεάζει σε πολύ µεγάλο βαθµό τη ζωή µας, γιατί κυριαρχεί στην καθηµερινότητας µας. Αν δεν παίρνουµε ικανοποίηση από τη δουλειά µας, από αυτό που παράγουµε και προσφέρουµε, πολλές φορές αισθανόµαστε άχρηστοι και ανίκανοι. Όταν δεν µας ικανοποιεί η δουλειά µας είναι σκόπιµο να ψάξουµε το γιατί. Ίσως δεν είναι αυτό ακριβώς που προσδοκούσαµε ή δε µας δίνει την αίσθηση της πληρότητας που είναι απαραίτητη στην παραγωγική εργασία. Είναι προφανές, πως µια τέτοια κατάσταση, µπορεί να ευθύνεται για το άγχος που µας κατακλύζει προ των ευθυνών µας, το ανικανοποίητο που αισθανόµαστε και την άρνησή µας να βρισκόµαστε στον εργασιακό χώρο.

Tεστ αξιολόγησης της εργασίας µας Σκεφτείτε και γράψτε τα θετικά της δουλειάς σας. Κάντε µια άσκηση που θα σας βοηθήσει να αισθανθείτε καλύτερα, αλλά και να µάθετε την αλήθεια. Τα χρήµατα. Σας εξασφαλίζει το µισθό που έχετε ανάγκη; Σκεφτείτε ότι θα µπορούσατε να παραµείνετε σ’ αυτή τη δουλειά γιατί το οικονοµικό µέρος είναι ένα καλό κίνητρο, εάν όµως δεν αποτελεί καλό κίνητρο, τότε µπορείτε να τη συνεχίσετε µέχρις ότου βρεθεί κάτι καλύτερο. Η δουλειά µου προσφέρει γνώσεις αλλά και εµπειρία. Σε κάθε

α

β

επάγγελµα ισχύει αυτό. Εάν χρειάζεστε παραπάνω γνώσεις αλλά και εµπειρία, τότε αξίζει τον κόπο να µείνετε. Εάν δεν σας ενδιαφέρει ούτε στο ελάχιστο αυτός ο τοµέας, τότε θα πρέπει να αλλάξετε εργασία. Ζυγίστε τα πλεονεκτήµατα και τα µειονεκτήµατα. Το αποτέλεσµα είναι εύκολο να βρεθεί µετά από ώριµη σκέψη.

γ

∆ώστε µια ευκαιρία στην εργασία Σκεφτείτε εάν στο διάστηµα που κάνετε αυτή τη δουλειά έχετε δώσει τον καλύτε-

ρό σας εαυτό. Εάν έχετε οργανωθεί και δουλέψει σωστά. Εάν απαντήσετε στον εαυτό σας ναι και το επάγγελµα που έχετε διαλέξει συνεχίζει να µη σας αρέσει, τότε προσανατολιστείτε Πάρτε µολύβι και χαρτί για κάτι άλλο. Εάν απαντήσετε όχι, τότε και σηµειώστε τα αρνητικά αξίζει να δώσετε µια αλλά και τα θετικά δεύτερη ευκαιρία δουλεύοντας πιο ορτης δουλειάς σας. γανωµένα και σωστά. Όταν τα αποτελέσµατα θα σας ικανοποιούν, µπορεί να δείτε µε άλλο µάτι την εργασία σας.


•IN•VITRO• 45

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

Baby boom

Συνεργάστηκε ο Φαίδων Χατζής, Ψυχολόγος - Ψυχοθεραπευτής

(Μικρό)κοσµος

Της Mαρίας Τσιλιµιγκάκη

Από το δηµοτικό στο γυµνάσιο Η ΈΝΤΑΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙ∆ΙΟΎ στο γυµνάσιο είναι ο προθάλαµος για τη µετάβαση από την παιδική στην εφηβική ηλικία. Το παιδί βιώνει έντονα συναισθήµατα, όπως άγχος, αγωνία, χαρά, περιέργεια, φόβο για το άγνωστο. Τα παιδιά µε δυσκολίες στο δηµοτικό είναι πιο φοβισµένα και ανήσυχα. Η δύναµη της παρέας των συνοµηλίκων, η τάση για µίµηση των άλλων από φόβο µην απορριφθεί από την παρέα, θα είναι εκεί και θα τα συναντήσουν όλα τα παιδιά. Οι γονείς καλό είναι να προσέχουν τα παρακάτω: • Να ενθαρρύνουν τα παιδιά να αναλαµβάνουν πρωτοβουλίες και ευθύνες. Η υπερπροστασία, δεν αφήνει περιθώρια ανάπτυξης πρωτοβουλίας στο παιδί, µε αποτέλεσµα να το οδηγούµε στη διαµόρφωση αδύνατου χαρακτήρα, µε έλλειψη εµπιστοσύνης στις δικές του δυνάµεις. • Να δίνουν την αίσθηση ότι αξίζουν και ότι µπορούν να βάλουν στόχους και να τους καταφέρουν. • Να δηµιουργούν ένα περιβάλλον φιλικό προς τα λάθη. Αξιοποιούµε τα λάθη και τις αποτυχίες επειδή µέσω αυτών, χτίζουµε την αυτοεκτίµηση και την υπευθυνότητα.

Από µαθητής φοιτητής ΤΑ ΠΑΙ∆ΙΆ ΠΟΥ ΞΕΚΙΝΟΎΝ το λύκειο είναι τα πιο «ευνοηµένα» πρωτάκια των σχολείων, καθώς δεν αλλάζουν συνήθως ούτε κτήριο ούτε και συµµαθητές. Κι ενώ αλλάζουν τυπικά βαθµίδα εκπαίδευσης, στην πραγµατικότητα πρόκειται για µια πολύ ήπια και ελάχιστα αισθητή αλλαγή. ∆εν παρουσιάζουν λοιπόν φόβο για το άγνωστο ούτε και άγχος προσαρµογής. Όταν όµως το λύκειο τελειώσει και ο νέος καλείται να ξεκινήσει µία ανώτερη ή ανώτατη σχολή, τότε πρόκειται πραγµατικά για µία περίοδο - σταθµό στη ζωή του. ∆εν είναι λίγα τα παιδιά –αγόρια και κορίτσια- που αρνούνται να µετακοµίσουν σε άλλη πόλη, µακριά από τη γονεϊκή φροντίδα. Από την άλλη πλευρά, δεν είναι λίγα και τα παιδιά αυτής της ηλικίας που αντιµετωπίζουν µε ανωριµότητα την ξαφνική «απαλλαγή» από την εποπτεία των γονέων, αποκτώντας επικίνδυνες συνήθειες. Υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, καθηµερινά ξενύχτια, άστατη διατροφή αλλά και το σεξ χωρίς προφυλάξεις είναι µερικά από τα «συµπτώµατα» της ανωριµότητας αρκετών 18άχρονων να διαχειριστούν την ελευθερία τους. Ο γονιός οφείλει στις τάξεις του λυκείου να συζητά διεξοδικά τα θέµατα αυτά µε τα παιδιά του και να προσπαθεί να τα «µυήσει» στην ενήλικη ζωή, δίνοντας περιθώρια για πρωτοβουλίες και λάθη που έχουν συνέπειες.

Αν τα πράγµατα δυσκολέψουν ή δεν βελτιωθούν σε 1015 ηµέρες, οι γονείς µπορούν να ζητήσουν εξειδικευµένη βοήθεια. Αν το παιδί εκδηλώνει υπερβολική ανησυχία, η απουσία από το σχολείο παρατείνεται, η οικογένεια και το σχολείο οφείλουν να ενηµερώσουν το σχολικό σύµβουλο και να ζητήσουν παραποµπή της περίπτωσης στο αρµόδιο ΚΕ∆∆Υ (παιδοψυχολογικοί - συµβουλευτικοί σταθµοί).

Πρωτάκια στα δύσκολα

Η

στιγµή που το παιδί ξεκινάει την Α’ τάξη του δηµοτικού ισοδυναµεί µε έναν δεύτερο απογαλακτισµό. Είναι ένα ακόµα σηµαντικό βήµα προς την ανεξαρτησία του και ως εκ τούτου είναι µια δύσκολη κατάσταση τόσο για το ίδιο όσο και για τους γονείς. Τα παιδάκια των 6 ετών φοβούνται ότι ο καθηµερινός και πολύωρος αποχωρισµός από τους γονείς, θα οδηγήσει σε αποξένωση. Φοβούνται επίσης το άγνωστο: τους δασκάλους, τα υπόλοιπα παιδιά, το νέο περιβάλλον στο οποίο θα περνούν τη µέρα τους. Φοβούνται να αντιµετωπίσουν µόνα τον κόσµο. Είναι λοιπόν σύνηθες ένα µεγάλο ποσοστό παιδιών (ειδικά αυτών των οποίων η µητέρα δεν εργάζεται) να συναντά δυσκολίες στην προσαρµογή τους. Η έντονη απροθυµία τους, η γεµάτη πανικό άρνηση να πάνε στο σχολείο, οι διαµαρτυρίες για σωµατικούς πόνους, η ντροπαλότητα, οι έµµονες ιδέες, οι διαταραχές ύπνου και διατροφής, είναι συχνές συµπεριφορές. Οι γονείς θα πρέπει να ενεργή-

σουν µε υποµονή και µε συγκεκριµένες τακτικές: Να αποβάλουν τα δικά του άγχη και ανασφάλειες. Να σχηµατίσουν στο παιδί ρεαλιστικές προσδοκίες (επίσκεψη στο σχολείο, στις αίθουσες, το προαύλιο...) Να επικεντρωθούν στην έναρξη της σχολικής χρονιάς, αφιερώνοντας περισσότερο χρόνο στο παιδί: να αγοράσουν µαζί τον σχολικό εξοπλισµό, επιτρέποντας στο παιδί να κάνει τις επιλογές. Να συνοδεύουν (είτε και οι δυο είτε ο ένας) το παιδί στο σχολείο την πρώτη µέρα. Να καθησυχάσουν µε ένα φιλί το παιδί, εάν αυτό κλάψει τη στιγµή του αποχωρισµού. Μόνο σε ακραίες περιπτώσεις παρατεταµένου κλάµατος, µπορούν µόνο για την πρώτη µέρα να το πάρουν µαζί τους στο σπίτι. Ο πατέρας δεν θα πρέπει να είναι αποκλεισµένος από τη διαδικασία. Το παιδί είναι σηµαντικό να νιώθει ότι όλοι είναι σύµφωνοι.

> > >

> > >


46•IN•VITRO•

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

Σπάνιες παθήσεις Nαρκοληψία

Συνεργάστηκε ο Χρήστος Θελερίτης,Ψυχίατρος-Ψυχοθεραπευτής, ∆ιδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστηµίου Αθηνών, Μονάδα Μελέτης του Ύπνου, 1η Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνώνa

Της Κατερίνας Γαρουφάλου

Όταν η υπνηλία γίνεται πρόβληµα

Η

ναρκοληψία είναι µια νευρολογική διαταραχή αγνώστου αιτιολογίας. Οι ασθενείς αισθάνονται µία ακατανίκητη ανάγκη να κοιµηθούν. Πρόκειται ουσιαστικά για διαταραχή των µηχανισµών αναστολής επέλευσης του ύπνου ταχείων οφθαλµικών κινήσεων REM (RΕΜ: Rapid Eye Movements). Υπό φυσιολογικές συνθήκες, ο ύπνος REM εµφανίζεται περίπου 90 λεπτά αφού κοιµηθούµε, σχετίζεται µε την εµφάνιση των ονείρων και συνοδεύεται µε πλήρη µυϊκή ατονία των γραµµωτών µυών. Σε ασθενείς µε ναρκοληψία παρατηρείται αιφνίδια εισβολή ύπνου REM κατά την εγρήγορση ή/και εµφάνιση περιόδων ύπνου REM σε λιγότερο από είκοσι λεπτά από την έναρξη του ύπνου. Η ΚΛΙΝΙΚΉ ΕΙΚΌΝΑ χαρακτηρίζεται από υπερβολική υπνηλία, καταπληξία, υπνική παράλυση, υπναγωγικές ψευδαισθήσεις. Αναλυτικότερα τα συµπτώµατα έχουν ως εξής: Υπερβολική υπνηλία και αιφνίδια επεισόδια ύπνου κατά τη διάρκεια της ηµέρας. Είναι και το πρωταρχικό σύµπτωµα της διαταραχής, ενώ τα υπόλοιπα δευτερεύοντα µπορεί να συνυπάρχουν ή συνηθέστερα να εµφανιστούν σε µεταγενέστερο χρόνο. Καταπληξία, δηλαδή σύντοµα επεισόδια απώλειας του µυϊκού τόνου που µπορεί να οδηγήσουν σε αιφνίδια πτώση του κεφαλιού ή πτώσεις στο έδαφος. Τα επεισόδια αυτά εµφανίζονται συχνά µετά από συγκινησιακή φόρτιση. Μπορεί να αποδειχτούν ιδιαιτέρως επικίνδυνα, ειδικά όταν ο ασθενής οδηγεί ή χειρίζεται µηχανήµατα. Υπνική παράλυση. Πρόκειται για βραχείας διάρκειας παροδική παράλυση κατά τη µετάβαση από τον ύπνο στην εγρήγορση ή και αντίστροφα. Υπναγωγικές ψευδαισθήσεις. Πρόκειται για ακουστικές ή οπτικές ονειρικού τύπου εµπειρίες αγωνιώδους χαρακτήρα κατά τη µετάβαση από την εγρήγορση στον ύπνο. Οι ασθενείς µπορεί να εµφανίσουν και άλλα συµπτώµατα, όπως περιοδικές κινήσεις των κάτω άκρων, υπνική άπνοια, προβλήµατα µνήµης, προβλήµατα ακοής αλλά και κατάθλιψη ή προβλήµατα όρασης.

1 2

3 4

ΤΑ ΠΡΏΤΑ ΣΥΜΠΤΏΜΑΤΑ της διαταραχής εµφανίζονται συνήθως σε ηλικία 14 ετών. Η πλήρης κλινική εικόνα εµφανίζεται στην όψιµη εφηβεία και στην πρώιµη νεανική ηλικία. Μεταξύ όµως του πρώτου συµπτώµατος, αυτού της υπερβολικής υπνηλίας, και της εµφάνισης επεισοδίων καταπληξίας, µπορεί να µεσολα-

βήσουν πολλά χρόνια. Για την εµφάνιση της ναρκοληψίας φαίνεται να υπάρχει κληρονοµική προδιάθεση, καθώς έχει παρατηρηθεί πως η πιθανότητα εµφάνισής της είναι σηµαντικά µεγαλύτερη σε συγγενείς πρώτου βαθµού των ασθενών, σε σχέση µε τον γενικό πληθυσµό. Η ναρκοληψία έχει επίσης συσχετιστεί και µε κάποια αντιγόνα των λεµφοκυττάρων για τα οποία πολλοί ερευνητές ισχυρίζονται ότι αποτελούν γενετικό δείκτη προδιάθεσης για την εµφάνιση της διαταραχής. Η ∆ΙΆΓΝΩΣΗ της ναρκοληψίας γίνεται σε εξειδικευµένα κέντρα µελέτης ύπνου. Εκεί οι ειδικοί προχωρούν σε µια ειδική δοκιµασία πολλαπλών µετρήσεων Ο επιπολασµός της νόσου του λανθάνοντος χρόνου του ύπνου (Multiκυµαίνεται από 0,03% ple Sleep Latency Test, έως και 0,16% του γενικού MSLT). Για να διαγνωστεί ότι κάποιος πάσχει πληθυσµού. από ναρκοληψία στο MSLT πρέπει να βρεθούν τουλάχιστον δύο περίοδοι ύπνου REM κατά την έναρξη του ύπνου ή/και επέλευση του ύπνου σε χρονικό διάστηµα µικρότερο των 5 λεπτών. ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΏΠΙΣΗ της ναρκοληψίας εφαρµόζονται η µη φαρµακευτική (συµπεριφορικού τύπου) και η φαρµακευτική θεραπεία.

Στη συµπεριφορικού τύπου θεραπεία εφαρµόζονται µέτρα προγραµµατισµού του ύπνου (σταθερή ώρα κατάκλισης για ύπνο, σύντοµοι προγραµµατισµένοι ύπνοι κατά τη διάρκεια της ηµέρας), µέτρα ασφαλείας σε ασθενείς που οδηγούν ή χειρίζονται µηχανήµατα προς αποφυγή ατυχηµάτων κ.λπ. Φαρµακευτικά χορηγούνται διεγερτικές ουσίες (µεθυλφαινιδάτη, δεξτροαµφεταµίνη, µονταφινίλη, πεµολίνη, σελεγιλίνη) για την αντιµετώπιση της υπνηλίας. Αντικαταθλιπτικά σκευάσµατα (τρικυκλικά, βενλαφαξίνη, φλουοξετίνη κ.λπ.) χορηγούνται για την αντιµετώπιση των δευτερευόντων συµπτωµάτων της ναρκοληψίας, δηλαδή της καταπληξίας, της υπνικής παράλυσης και των υπναγωγικών ψευδαισθήσεων. Το γ-υδροξυβουτυρικό οξύ (GHB), κατασταλτικό του Κεντρικού Νευρικού Συστήµατος, φαίνεται να βελτιώνει τόσο το βραδυνό ύπνο όσο και τη λειτουργικότητα του ασθενή την ηµέρα. Πρόκειται για καινούργιο φαρµακευτικό σκεύασµα που αναµένεται να κυκλοφορήσει και στη χώρα µας. Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΌΤΗΤΑ του ασθενή µε ναρκοληψία επηρεάζεται σηµαντικά. Μειώνεται σηµαντικά η λειτουργικότητά του, ενώ η εκδήλωση επεισοδίων καταπληξίας, µπορεί να αποβεί ιδιαιτέρως επικίνδυνη για ανθρώπους που χειρίζονται µηχανήµατα, οδηγούς κ.λπ.


•IN•VITRO•47

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

Προτείνουµε

To In Vitro και σε ηλεκτρονική µορφή

Πλέον µπορείτε να διαβάσετε το In Vitro και µέσω διαδικτύου. H διαδικασία είναι πολύ απλή. Πληκτρολογήστε την παρακάτω διεύθυνση issuu.com/invitromagazine και θα εµφανιστούν στην οθόνη σας όλα τα τεύχη του περιοδικού. Πατώντας στο εξώφυλλο του ενός θα µπορέσετε να το ανοίξετε και να το ξεφυλλίσετε σε πραγµατικό χρόνο. Aν θέλετε µπορείτε να το κατεβάσετε σε µορφή PDF στην επιφάνεια του υπολογιστή σας. Έτσι δηµιουργείτε το προσωπικό σας αρχείο από τεύχη του In Vitro. Προσοχή όµως διότι απαγορεύεται η αναπαραγωγή και αναδηµοσίευση των θεµάτων του περιοδικού.

Bookmarks

Ιατρικές σελίδες The Greek doctor’s diet O παθολόγος-διαβητολόγος Φαίδων Lindberg-Χατζηπαναγιώτου παρουσιάζει την ισογλυκαιµική διατροφή, που βασίζεται στην ιδανική ισορροπία αργά αφοµοιούµενων υδατανθράκων, υγιεινών λιπών και πρωτεϊνών. Το βιβλίο περιέχει µενού τεσσάρων εβδοµάδων και πάνω από 40 συνταγές βασισµένες στην ελληνική µεσογειακή κουζίνα. ΕΚ∆ΟΣΕΙΣ: ΚΕ∆ΡΟΣ ΤΙΜΗ: 20,00 €

Οδηγός του Πολίτη µε Ρευµατικά Νοσήµατα Ένα χρήσιµο βοήθηµα του Ινστιτούτου Κοινωνικής & Προληπτικής Ιατρικής για όσους πάσχουν από ρευµατικά νοσήµατα. Περιέχει πληροφορίες για τα αίτια, τα συµπτώµατα, τη διάγνωση και την αντιµετώπιση των ρευµατικών νοσηµάτων αλλά και τα δικαιώµατα των ατόµων µε φλεγµονώδεις ρευµατοπάθειες. ΕΚ∆ΟΣΕΙΣ: ΠΑΠΑΖΗΣΗ ΤΙΜΗ: 15,00 €

Συστηµική Προσέγγιση Ειδικοί επιστήµονες παρουσιάζουν τη συστηµική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία, περιγράφοντας αναλυτικά το θεωρητικό πλαίσιο και τις πρακτικές εφαρµογές της. Απευθύνεται σε επαγγελµατίες ψυχικής υγείας. ΕΚ∆ΟΣΕΙΣ: ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΙΜΗ: 21,00 €

Αγωγή Υγείας: Η άσκηση και το σώµα σου Απαντήσεις σε όλα τα ερωτήµατα που σχετίζονται µε την άσκηση. Με ενδιαφέροντες πίνακες δεδοµένων, διαγράµµατα, χρήσιµες συµβουλές και έγχρωµο φωτογραφικό υλικό, το βιβλίο βοηθά να κατανοήσουµε την αξία του υγιούς σώµατος. ΕΚ∆ΟΣΕΙΣ: ΑΓΚΥΡΑ


48•IN•VITRO•

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

Εναλλακτικά Συνεργάστηκε η Ρένα Παπαντωνίου, καθηγήτρια Γιόγκα

Γιόγκα

Της Σοφίας Νέτα

Ισορροπία µέσα κι έξω

Η θεραπευτική αξία της γιόγκα ΟΙ ΑΣΚΉΣΕΙΣ της γιόγκα µπορούν να εκληφθούν ως ένα πιθανό συστατικό µιας θεραπείας, όχι όµως παγιωµένη συνταγή. Μπορεί να βοηθήσει τους πόνους στη µέση, στον αυχένα και είναι αποτελεσµατική για τη σπονδυλολίσθηση και τις κακώσεις των δίσκων. Βοηθάει στον διαβήτη, αρθρίτιδα, άσθµα, δυσκοιλιότητα, διάρροια, υπέρταση, δυσπεψία. Στην καθηµερινότητά µας οι περισσότεροι αντιµετωπίζουµε διάφορους στρεσογόνους παράγοντες και απογοήτευσης που άλλοτε µας γεµίζουν άγχος και άλλοτε θλίψη. Οι asanas λειτουργούν σαν δίαυλος που διοχετεύουν τα επιβλαβή αυτά συναισθήµατα µακριά από το νου. Κατά την πρακτική µιας asana συγκεντρωνόµαστε στην επίγνωση του σώµατος, πράγµα που ξεκουράζει το µυαλό από όλα όσα συνήθως µας απασχολούν.

Γιόγκα και αναπνοές ΚΑΤΆ ΤΗΝ ΠΡΑΚΤΙΚΉ της γιόγκα αρχίζεις µε κάτι γνωστό και κινείσαι προς το άγνωστο, χρησιµοποιώντας το σώµα και την αναπνοή. Η αναπνοή και το µυαλό είναι άρρηκτα δεµένα µεταξύ τους. Η πράνα είναι η ζωτική δύναµη της βαθύτερης ενέργειας του σώµατος. Με τη σωστή αναπνοή, καθώς λαµβάνεις περισσότερο οξυγόνο, επαναφορτίζεις το σώµα σου και ελέγχεις καλύτερα την κατάσταση του µυαλού σου. Η ουσία της γιόγκα έγκειται στην αναπνοή. Η αναπνοή θα σε συνοδεύει σε ολόκληρη τη ζωή σου καλύτερα και από τον πιο στενό σου φίλο. Η επανασύνδεση µε τον φυσικό ρυθµό αναπνοής δίνει το αίσθηµα της ελαφρότητας και της διαύγειας.

Εκπαιδευτές γιόγκα

H γιόγκα λειτουργεί ως παυσίπονο αλλά και αντικαταθλιπτικό για ανθρώπους µε χρόνια προβλήµατα στη µέση σε σχέση µε εκείνους που ακολουθούν συµβατικές θεραπείες. Aυτό είναι το συµπέρασµα έρευνας του πανεπιστηµίου West Virginia.

ευκαµψία, καθαρό νου, ενεργειακή τόνωση. Η Iyengar δίνει µεγάλη σηµασία στην ακρίβεια των στάσεων της γιόγκα. Η Satyananda Yoga ακολουθεί πολύ ολιστική προσέγγιση. Τα µαθήµατα περιλαµβάνουν asanas, πραναγιάµα και τεχνικές εσωτερικού καθαρισµού, παράλληλα µε πρακτικές που είναι πιο κοντά στο διαλογισµό. Η Viniyoga διδάσκεται συνήθως ατοµικά και εποµένως έχει ευρύτατες θεραπευτικές δυνατότητες. Η Kundalini Yoga είναι κατάλληλη για όσους ενδιαφέρονται για το διαλογισµό κι αναζητούν ένα ανώτερο επίπεδο συνειδητότητας. Η Bikram Yoga ή αλλιώς «γιόγκα υψηλής θερµοκρασίας» είναι µια τυποποιηµένη σειρά µε ασκήσεις αναπνοής, στάσεις και χαλάρωση.

Είδη γιόγκα Το κύριο είδος γιόγκα που απαντάται στις δυτικές χώρες είναι η Χάθα Γιόγκα. Είναι ένας περιγραφικός όρος που περιλαµβάνει γνωστά είδη γιόγκα, τα οποία στρέφονται περισσότερο γύρω από το σώµα, όπως η Ashtanga Vinyasa Yoga ή η Iyengar Yoga. Η Ashtanga π.χ. είναι δυνατή και δυναµική γιόγκα και ωφελεί όσους επιζητούν δύναµη,

Πέντε δραστηριότητες που βελτιώνονται Κερδίζεις µερικούς πόντους, µακραίνοντας την καµπύλη της σπονδυλικής σου στήλης, οπότε θα ψηλώσεις.

Μπορείς να στέκεσαι για ώρες χωρίς να κουράζεσαι, αν γειώνεις σωστά τις φτέρνες σου µε τα γόνατα τεντωµένα.

>

Κοιµάσαι λιγότερες ώρες, καθώς το σώµα είναι πιο χαλαρό κατά τη διάρκεια της νύχτας.

>

Έχεις καλύτερη πέψη, αν κάνεις κάποιες asanas πριν φας.

>

>

>

Η ΓΙΌΓΚΑ δεν είναι κατοχυρωµένη επιστήµη. Υπάρχουν αρκετά τµήµατα κατάρτισης δασκάλων, αλλά πολλοί ιδιαίτερα πεπειραµένοι δάσκαλοι δεν έχουν πτυχίο διδασκαλίας γιόγκα. Μπορούν όµως να προσφέρουν µια βαθιά διαίσθηση, την οποία έχουν αποκοµίσει µετά από πολλά χρόνια πρακτικής και πειθαρχίας. Ρωτάτε τους δασκάλους σχετικά µε την προσωπική τους πρακτική. Το πώς ζουν την καθηµερινή τους ζωή είναι ένα µέτρο. Το ταξίδι στον κόσµο της γιόγκα είναι απόλυτα προσωπικό. Βρείτε µια παράδοση και µια δασκάλα/ένα δάσκαλο που να σας ταιριάζουν.

Η

γιόγκα είναι µια τέχνη -και µέθοδος- που βοηθά να γνωρίσουµε τον εαυτό µας. Mας καλεί να επιστρέψουµε στον εαυτό µας. Μαθαίνεις τα όριά σου, ανοίγεις τους ορίζοντές σου, βρίσκεις χρόνο να θυµηθείς ποιος είσαι. Είναι µια διαδικασία απαλλαγής του νου από τους περιορισµούς του, µε αποτέλεσµα περισσότερη γνώση, κατανόηση, σοφία. Η πρακτική της γιόγκα χαρίζει µακροπρόθεσµα οφέλη στο σώµα και στο νου, αλλά και µια άµεση αίσθηση ευεξίας. Το ανθρώπινο σώµα είναι φτιαγµένο για να κινείται ελεύθερα. Ανακαλύπτοντας το κέντρο σου σε µία στάση της γιόγκα, ασκείσαι στο να βρίσκεις το κέντρο σου και σε άλλους τοµείς της ζωής. Οι asanas είναι στάσεις που επαναφέρουν το σώµα σε ισορροπία. ∆υναµώνουν τα αδύναµα σηµεία του σώµατος και µαλακώνουν τα δύσκαµπτα. Προσφέρουν άσκηση, εξωτερική και εσωτερική ταυτόχρονα. ∆ηµιουργούν χώρο για το σώµα, αλλά προσφέρουν και µια αίσθηση ψυχικής ευρυχωρίας.

Μπορείς να βελτιώνεις τις asanas, καθώς δεν υπάρχει τέλος σ’ αυτή την πρόοδο.


•IN•VITRO• 49

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

Ρεπορτάζ

Συνεργάστηκε η Ευφροσύνη Καρακώστα, ∆ερµατολόγος-Αφροδισιολόγος

Καλλυντικές κρέµες

Της Kατερίνας Γαρουφάλου

Φίλτρα οµορφιάς

Κ

αλλυντικές θεωρούνται οι κρέµες που επαλείφονται στο ανθρώπινο δέρµα και έχουν σκοπό τον καθαρισµό, την προστασία, την καλή κατάσταση, τη µεταβολή της εµφάνισης και τον αρωµατισµό του. Στα πάσχοντα δέρµατα (π.χ. µε ακµή) η αισθητική περιποίηση καλό είναι να γίνεται από τον θεράποντα δερµατολόγο. Οι καλλυντικές κρέµες εφαρµόζονται σε καθαρή επιδερµίδα. Επίσης, το δέρµα πρέπει να είναι στεγνό, καθώς έτσι αυξάνεται η απορροφητικότητά του. Κρέµες για το πρόσωπο Ηµέρας (ενυδατική): Είναι σχεδιασµένες έτσι ώστε να απλώνονται εύκολα και γρήγορα και να προστατεύουν το δέρµα από περιβαλλοντικούς, ατοµικούς (π.χ. ξύρισµα) και ενδογενείς (π.χ. γήρανση) κινδύνους. Σε φυσιολογικά δέρµατα και µε κανονικές συνθήκες υγρασίας δεν είναι απαραίτητες. Επίσης, στις λιπαρές επιδερµίδες είναι προτιµότερο να µη χρησιµοποιούνται. Σε ξηρά δέρµατα εφαρµόζονται µια φορά την ηµέρα. Ο χρόνος έναρξης εφαρµογής των κρεµών δεν είναι καθορισµένος, καθώς χρησιµοποιούνται κατά περίπτωση. Νυκτός: Χρησιµοποιούνται για την ανάπλαση των συστατικών που «έχασε» το δέρµα κατά τη διάρκεια της ηµέρας Το πλεονέκτηµά τους είναι ότι λόγω της σύστασής τους µπορούν και µένουν στο δέρµα για µεγαλύτερο χρονικό διάστηµα. Πρέπει να προτιµώνται από άτοµα µε ξηρή επιδερµίδα. Για «γύρω από τα µάτια»: Χρησιµοποιούνται για την πρόληψη του «σπασίµατος» του δέρµατος γύρω από τα µάτια, χωρίς όµως να προσφέρουν µόνιµη διόρθωση. Είναι εύκολα απορροφήσιµες και εφαρµόζονται κυρίως το βράδυ πριν τον ύπνο. Η ηλικία έναρξης χρήσης τους είναι τα 18-20 χρόνια. Βάσης: Είναι συνήθως άχρωµες και χρησιµοποιούνται πριν το make-up ή την πούδρα. Εφαρµόζονται µόνο την ηµέρα. Πρέπει να

είναι σταθερές και µε µικρή λιπαρότητα. Η χρήση τους είναι «υποχρεωτική» από άτοµα µε ξηρό δέρµα. Καθαρισµού: Ο σκοπός τους είναι να καθαρίζουν το δέρµα από ρύπους, σκόνη, σµήγµα, ιδρώτα, βακτηρίδια και να «αποµακρύνουν» τα προϊόντα του µακιγιάζ. Για ξηρό δέρµα πρέπει να προτιµώνται τα γαλακτώµατα καθαρισµού, ενώ για λιπαρή επιδερµίδα οι συµπαγείς κρέµες καθαρισµού. Οι κρέµες αυτές πρέπει να ξεπλένονται σχολαστικά και δεν πρέπει να γίνεται κατάχρησή τους. Κρέµες για το σώµα Για αδυνάτισµα: Χρησιµοποιούνται για την καταπολέµηση του τοπικού πάχους µε «λιποδιάλυση». Εφαρµόζονται στους γλουτούς, µηρούς κ.ά. τρίβοντας την περιοχή δυο φορές την ηµέρα. ∆εν αντικαθιστούν όµως τη δίαιτα και τη φυσική άσκηση, αλλά βοηθούν σε συνδυασµό µε αυτές. Για την κυτταρίτιδα: Χρησιµοποιούνται για τη βελτίωση της όψης φλοιού πορτοκαλιού στο γυναικείο σώµα, αλλά δεν µπορούν να την αντιµετωπίσουν ριζικά. Έχουν ως κύριο συστατικό την καφεΐνη και εφαρµόζονται µια φορά την ηµέρα. Για τα χέρια: Χρησιµοποιούνται για να δώσουν στα χέρια µαλακή υφή, να τα προστατεύσουν από εξωγενείς παράγοντες, αλλά και ως συµπληρωµατική αγωγή σε περιπτώσεις δερµατοπαθειών, κυρίως του εκζέµατος. Μία καλή κρέµα για τα χέρια θα πρέπει να µην «κολλάει», να µη «βγαίνει» εύκολα και να εξατµίζεται γρήγορα αφήνοντας ένα «αόρατο γάντι» στο χέρι. Για µετά την αποτρίχωση: Οι κρέµες αυτές περιέχουν συστατικά τα οποία βοηθούν στο να µην αναπτύσσεται γρήγορα η τρίχα, ενώ ταυτόχρονα ενυδατώνουν την περιοχή. Ωστόσο, στο κατά πόσο αναπτύσσεται η τρίχα παίζει ρόλο και η µέθοδος που χρησιµοποιείται (π.χ. µε τη χρήση ξυραφιού η εµφάνιση της τριχοφυΐας είναι σχετικά γρήγορη).

Tips >

>

> >

> >

>

>

Οι κρέµες προσώπου εφαρµόζονται κάνοντας κινήσεις µασάζ: κυκλικά γύρω από τα µάτια, στα ζυγωµατικά µε φορά προς τα έξω, στο µέτωπο µε φορά προς τα µάτια, και στο λαιµό µε φορά προς το σαγόνι. Όταν απλώνουµε την κρέµα, θα πρέπει εκτός απο το δέρµα να είναι καθαρά και τα χέρια. Με το scrub αποπίπτουν τα νεκρά κύτταρα της επιδερµίδας και ανοίγουν οι πόροι, οπότε είναι πιο εύκολο να απορροφηθεί η ενυδατική και να δράσει αποτελεσµατικά. Οι καλλυντικές κρέµες έχουν ηµεροµηνία λήξης. Mη χρησιµοποιείτε µια κρέµα εάν έχει αλλοιωθεί η σύστασή της, µυρίζει ή έχει αλλάξει χρώµα.

Εάν παρουσιάσετε αλλεργική αντίδραση, προσκοµίστε την κρέµα στον ειδικό προκειµένου να βρει ποιο συστατικό προκαλεί το πρόβληµα. Η κρέµα είναι αναγκαία σε ξηρά κλίµατα και σε υπερθερµασµένους χώρους, αλλά όχι σε υγρό κλίµα. Οι καλυντικές κρέµες δεν εισχωρούν σε µεγάλο βάθος, αλλά στις πρώτες στιβάδες της επιδερµίδας. Για αυτό θα πρέπει να έχουµε ρεαλιστικές προσδοκίες από αυτές. Οι άντρες έχουν ως επί το πλείστον λιπαρή επιδερµίδα, και για αυτό το δέρµα τους είναι πιο ανθεκτικό. Ένα ενυδατικό προϊόν µετά το ξύρισµα θεωρείται απαραίτητο για την καθηµερινή περιποίηση.


50•IN•VITRO•

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

Οµορφιά

Συνεργάστηκε ο Μάνος Αρβανιτάκης, Ποδολόγος

Nύχια

Της Σοφίας - Mαρίας Σοφιανού

∆είξε µου τα νύχια σου, να σου πω τι έχεις Τα νύχια µπορούν να µας προειδοποιήσουν ότι πάσχουµε από κάτι. Συνήθως η κατάσταση στην οποία βρίσκονται αποτελεί ένδειξη ή και σύµπτωµα µιας ασθένειας. Σπάνε εύκολα: ∆υσλειτουργία Θυρεοειδούς. Πρόκειται για έναν αδένα που ελέγχει τις περισσότερες λειτουργίες ενός οργανισµού γι’ αυτό και όταν δεν έχει ρυθµιστεί παρουσιάζονται σηµάδια και πολλές φορές και στα νύχια. Αναιµία. Ιδιαίτερα η σιδηροπενική αναιµία εµφανίζεται σε ιδιαίτερες καταστάσεις όπως εγκυµοσύνη, µετεµµηνοπαυσιακές γυναίκες κ.ά. Τα εύθραυστα νύχια είναι από τα πρώτα συµπτώµατα. Λευκά σηµάδια: Οι ειδικοί καταρρίπτουν το µύθο περί έλλειψης ασβεστίου. Τα λευκά σηµάδια εµφανίζονται από µικροτραυµατισµούς, µπορεί να δηλώνουν ψωρίαση ή σε εµπύρετες λοιµώξεις παρωτίτιδα και ρευµατικό πυρετό, ενώ υπάρχει περίπτωση να δηλώνουν και διαβήτη. Κιτρίνισµα: Tο κίτρινο χρώµα µπορεί να δηλώνει ίκτερο, µύκητα ή και ψωρίαση. ∆ιευρυµένα δάχτυλα και νύχια σαν πλήκτρα τυµπάνου: Είναι µια πάθηση που ονοµάζεται πληκτροδακτυλία. Τα νύχια είναι διογκωµένα και πρησµένα στην άκρη τους. Αυτό έχει να κάνει µε το κυκλοφορικό και παθήσεις όπως καρδιακή ανεπάρκεια, µε το πεπτικό σύστηµα όπως το έλκος ή µε τους πνεύµονες και τις πνευµονικές παθήσεις όπως καρκίνος του πνεύµονα και εµφύσηµα.

Η φύση ξέρει Πλύσεις Βουτήξτε την πάσχουσα περιοχή για 10 λεπτά σε αραιωµένο -µε δροσερό νερό ή χαµοµήλι- βάµµα καλεντούλας που θα προµηθευτείτε από το φαρµακείο. Στη συνέχεια στεγνώστε και βάλτε τοπικά 2-3 σταγόνες αιθέριο έλαιο tea tree. Βράστε και κρυώστε χαµοµήλι και προσθέστε λίγες σταγόνες από αιθέριο έλαιο ρίγανης και κάντε πλύσεις µια φορά την ηµέρα.

> >

Το έλαιο του κυµίνου Το έλαιο από το αιγυπτιακό κύµινο έχει παρατηρηθεί ότι είναι πολύ αποτελεσµατικό στην αντιµετώπιση των µυκητιάσεων. Κυκλοφορεί σε κάψουλες και είναι ένα απόλυτα φυσικό προϊόν.

>

Τροφές που πολεµούν τις παθήσεις των νυχιών Χρησιµοποιείτε στα φαγητά σας ρίγανη. Πρόκειται για ένα βότανο µε έντονη αντιµικροβιακή δράση. Προσθέστε σκόρδο στα φαγητά σας ή αναµείξτε έλαιο σκόρδου µε χυµούς.

>

Αν έχετε παρατηρήσει έντονη αλλαγή στην επιφάνεια και στο χρώµα των νυχιών απευθυνθείτε σε δερµατολόγο ή ποδολόγο-ποδίατρο (απόφοιτος πανεπιστηµιακής σχολής), για τη διάγνωση και στη συνέχεια τη θεραπεία.

Ο καθρέφτης του οργανισµού

Η

όψη και το χρώµα των νυχιών εµφανίζουν τις πρώτες ενδείξεις ότι κάτι «δεν πάει καλά» µε την υγεία µας. Γίνονται καθρέφτης και αντανακλούν την κατάσταση του οργανισµού µας. Η έλλειψη σιδήρου, βασικών βιταµινών και ασβεστίου, η µη σχολαστική και κακή διατήρηση των κανόνων υγιεινής, οι τραυµατισµοί από αιχµηρά εργαλεία περιποίησης νυχιών, το κακό κόψιµο και τα ακατάλληλα παπούτσια µπορεί να είναι αιτία να εµφανιστούν παθήσεις στα νύχια. Η θεραπεία για κάθε πάθηση είναι διαφορετική. Σε κάθε περίπτωση όµως είναι απαραίτητη η επίσκεψη στον ειδικό. Παθήσεις των νυχιών Ευαίσθητα-εύθραυστα νύχια: Έχουν θαµπή όψη, είναι αρκετά ευαίσθητα και εύθραυστα, σπάνε εύκολα και είναι αφυδατωµένα. Αιτία είναι η κακή διατροφή, η χρήση των απορρυπαντικών ή άλλων υγρών παρασκευασµάτων που δεν είναι φιλικά προς τα νύχια καθώς και τα βερνίκια αλλά και τα υγρά αφαίρεσής τους (ξεβαφτικά – ασετόν) που είναι αµφιβόλου ποιότητας. Σκληρά νύχια: Συνήθως είναι γαµψά και µακριά. Εµφανίζονται στους ηλικιωµένους, εµποδίζοντας το βηµατισµό και τραυµατίζοντας το δέρµα. Ονυχοµυκητίαση: Εµφανίζονται κηλίδες και τα

νύχια ασπρίζουν, κιτρινίζουν και χάνουν τη φυσική τους λάµψη. Η επιφάνειά τους γίνεται παχιά και τραχιά, ενώ όταν ο µύκητας έχει προχωρήσει, τότε εµφανίζεται πόνος και στην επιφάνεια κάνουν την εµφάνισή τους σκληρές και ανοµοιογενείς φουσκάλες. Οι µύκητες των νυχιών µπορεί να δηµιουργηθούν σε ζεστό και υγρό περιβάλλον όπως στους κοινόχρηστους χώρους (γυµναστήριο, πισίνα) και από τη µη τήρηση των κανόνων υγιεινής. Ονυχογρύπωση: Τα νύχια µεγαλώνουν µε πλάγιο τρόπο, ενώ παράλληλα παραµορφώνουν τα δάχτυλα. Η αιτία είναι το κακό κόψιµο των νυχιών, αλλά και τα ακατάλληλα παπούτσια. Ονυχοκρύπτωση: Συνήθως παρατηρείται στο µεγάλο δάχτυλο του ποδιού, όταν τα νύχια γυρίζουν και µεγαλώνουν µέσα στο δέρµα. Αιτία είναι το λάθος κόψιµο των νυχιών, τα ακατάλληλα παπούτσια, η παχυσαρκία και η παραµόρφωση των δακτύλων (κότσι). Ονυχόπτωση (Ονυχόλιση): Το νύχι αποκολλάται από το δέρµα χωρίς την απουσία πόνου. Αιτία µπορεί να είναι ένας σοβαρός τραυµατισµός, πίεση παρατεταµένη από τα παπούτσια ή ακόµη και µυκητίαση προχωρηµένης µορφής. ∆ισχρωµατισµοί: Το κίτρινο χρώµα οφείλεται σε υπερκεράτωση, χονδρονυχία, ονυχοµυκητίαση. Το µωβ, µαύρο ή κόκκινο χρώµα οφείλεται σε σοβαρής µορφής µύκητες ή σε διάφορες ασθένειες, αλλά και σε τραυµατισµούς.

Oι ειδικοί συµβουλεύουν Συµβουλές από τον ποδολόγο: Πείτε όχι στα στενά παπούτσια. Mη φοράτε κάθε ηµέρα το ίδιο ζευγάρι και τις ίδιες κάλτσες. Στεγνώνετε τα δάχτυλα σχολαστικά πριν φορέσετε τα παπούτσια. Χρησιµοποιήστε ειδικά προϊόντα -φαρµακευτικά και µη- για τα νύχια µόνο µετά από τη συµβουλή του γιατρού. Φροντίστε η καθηµερινή σας διατροφή να περιλαµβάνει κρέας, ψάρι, αβγά και γιαούρτι.

> > >

Συµβουλές από την αισθητικό: Πριν κάνετε µανικιούρ και πεντικιούρ να ζητάτε καθαρές πετσέτες. Πριν το σκούρο βερνίκι µε το οποίο θα βάψετε τα νύχια σας, ζητήστε να καλύψετε την επιφάνειά τους µε µια ειδική βάση υπόλευκου χρώµατος που θα τα προστατέψει. Μην αφήνετε για καιρό ένα βερνίκι νυχιών. Ανανεώστε το. Χρησιµοποιείτε µόνο χάρτινες λίµες για την αποφυγή τραυµατισµών και µικροβίων.

> > > >


•IN•VITRO•51

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

Shopping Για όµορφα και υγιή νύχια

Της Σοφίας - Μαρίας Σοφιανού

1 3 2 4 beauty 5 7 6 8 Gehwol Med, Protective Nail and Skin Cream Εµποδίζει τη δηµιουργία µυκητιασικών µολύνσεων στα δάχτυλα ποδιών και χεριών, στα νύχια και στο δέρµα γύρω από αυτά. Περιέχει περιποιητικά συστατικά (λάδι βλαστών σιταριού, πανθενόλη και βισαβολόλη) που είναι ιδανικά για τη φροντίδα των νυχιών και του δέρµατος. Εύθραυστα και σκληρά νύχια αποκτούν ελαστικότητα, οµορφιά και φυσική βελούδινη λάµψη.

La Roche – Posay, Silicium Pastel Care Για πρώτη φορά, βερνίκια νυχιών περιέχουν ένα µοναδικό φίλτρο UV, που προστατεύει ενάντια στις UVA και UVB. Η υψηλή συγκέντρωση πυριτίου επιτρέπει την ενδυνάµωση των νυχιών προκειµένου να µη σπάνε ή ραγίζουν. Προστατεύουν το φυσικό χρώµα των νυχιών και είναι ιδανικά για νύχια εύθραυστα ή αλλεργικά στα βερνίκια.

Avon, Deep moisturising cream Βαθιάς ενυδάτωσης κρέµα που προστατεύει από τις σκληρύνσεις και το τραχύ δέρµα των ποδιών, ενώ παράλληλα περιποιείται και τα νύχια. Βοηθάει στη διατήρηση της υγρασίας και της ελαστικότητας του δέρµατος. Απορροφάται εύκολα χωρίς να αφήνει σηµάδια λιπαρότητας. Ιδανική για να εφαρµόζεται το βράδυ πριν από τον ύπνο.

ARTDECO, Nail Repair Θεραπεία για σκληρά και ξηρά νύχια που περιέχει πανθενόλη και εκχύλισµα ακακίας. Οι µικροκάψουλες είναι πλούσιες σε βιταµίνες Α και Ε. Θρέφουν και περιποιούνται την επιφάνεια των νυχιών, αλλά και τις παρωνυχίδες. Προσφέρουν βαθιά ενυδάτωση και υγιή όψη.

Προϊόντα που προστατεύουν και περιποιούνται τα νύχια και το δέρµα που τα περιβάλλει. Ειδικές συνθέσεις µε βιταµίνες και πλούσια συστατικά σέβονται όχι µόνο τα νύχια αλλά και το περιβάλλον!

ERRE DUE, Χάρτινες Λίµες Μέσα από µια ποικιλία σχεδίων και χρωµάτων οι χάρτινες λίµες της Erre Due είναι ειδικές για την αποφυγή των µικροτραυµατισµών, αλλά και για τη σωστή περιποίηση των νυχιών. Με στρογγυλεµένες άκρες και µεγάλη αντοχή. Μετά από 4 περίπου χρήσεις συνιστάται η αντικατάστασή τους.

The Body Shop, Almond Nail & Cuticle Treatment Πλούσιο σε αµυγδέλαιο και βιταµίνες. Είναι σε µορφή στυλό µε ειδικό βουρτσάκι. Προσφέρει άµεση ενυδάτωση στα νύχια και στη γύρω περιοχή. Παράλληλα είναι σχεδιασµένο για να «σπρώχνει» και να περιποιείται τα πετσάκια. ∆εν αφήνει ίχνος λιπαρότητας.

PEACE KEEPER, nail polish remover Υγρό για να αφαιρείται το βερνίκι, χωρίς ασετόν. Βασισµένο σε µια σύγχρονη µέθοδο που σέβεται το περιβάλλον, είναι παρασκευασµένο µε φυσικά συστατικά όπως δεντρολίβανο, µέντα και ζάχαρη. Έχει ευχάριστο άρωµα, προστατεύει και θρέφει τα νύχια.

Vichy, Podexine Αποτελεί το σηµαντικότερο βήµα πριν από την ενυδάτωση των ποδιών και των νυχιών. Με µικρο-κρυστάλλους αλουµινίου που κάνουν απαλή απολέπιση στο δέρµα και στη γύρω περιοχή από τα νύχια. Μαλακώνει και καθαρίζει απαλά την επιδερµίδα. Για όλους τους τύπους δέρµατος.


52•IN•VITRO•

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

Σηµειώσεις

Η σελίδα αυτή σας ανήκει. Στείλτε µας µικρά µυστικά που σας βοηθούν να ζείτε πιο υγιεινά .com invitro.magazine@gmail

∆εν πρέπει να ξεχάσω...

ζω ιµετωπί τ ν α ο ρ θινόπω τωσης. Ίσως Kάθε φ π µα τριχό τικοί ρυθµοί η λ β ό ρ π λη φή που οι εξαντ φταίνε µου ή η διατρο ιρία να α ς της ζωή αι µια καλή ευκ γο για ν ί λό κάνω. Ε ώ τον δερµατο µου τ α επισκεφ ι τι φταίει και ν ε π να µου λύσεις. Μ.Η. ει προτείν

Όταν παίρνω αντιβιοτικά, δεν ξεχνάω να τρώω γιαούρτι δυο φορές την ηµέρα. Έτσι, προφυλλάσω τον οργανισµό µου από τις ανεπιθύµητες ενέργειες της αντιβίωσης όπως τη στοµατίτιδα, την κολπίτιδα και προβλήµατα µε το γαστρεντερικό. Α.Τ.

Για το παιδί µου, που φέτος πάει σχολείο για πρώτη φορά, αγόρασα τσάντα µε ροδάκια. Έχω ακούσει ότι αυτός είναι ο καλύτερος τρόπος για να προστατεύσω τη σπονδυλική του στήλη από το βάρος των βιβλίων. Επίσης, προσέχω πολύ τον τρόπο που τοποθετώ τα βιβλία στην τσάντα. Βάζω τα βαριά αντικείµενα στο κέντρο και φροντίζω το υπόλοιπο βάρος να κατανέµεται οµοιόµορφα. Α.Π.

∆εν πετάω ποτέ το φαγητό που περισσεύει. Μετά το µαγείρεµα, το αφήνω να κρυώσει και το βάζω στην κατάψυξη. Έτσι, όχι µόνο έχω πάντα φαγητό στο σπίτι αλλά εξοικονοµώ και χρήµατα. ∆.Λ.

Είµαι πολ ύ που αγορ προσεκτική µε τα ά δοκιµάζω ζω. Φροντίζω πά σουτιέν ν ζει καλά σ ώστε να δω εάν εφ τα να το τ αρµόο σ τ ή θ ο όσα έχου ν µπανέλε ς και αποφεύγω τιράντες ή ς, πολύ λ θωτικά. Π είναι υπερβολικά επτές σµο όταν άντα βγάζω τον στ ανορη κ ανανεώνω οιµάµαι ενώ φρον θόδεστον µια φ τα σουτιέν µου το τίζω να υλάχιορά τον χ ρόνο. ∆.Τ.

Πού θα µας βρίσκετε... NOΣΟΚΟΜΕΙΑ > ΑΤΤΙΚHΣ ΑΘΗΝΑ > Νοσοκοµείο Αιγινήτειο, Βασ. Σοφίας 72> Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Γ. Γεννηµατάς» (Γενικό Κρατικό Αθηνών) Μεσογείων 154, Χολαργός > Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Η Ελπίς» ∆ηµητσάνης 7, Αµπελόκηποι > Ερρίκος Ντυνάν, Μεσογείων 107 > Γενικό Αντικαρκινικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Άγιος Σάββας», Λ. Αλεξάνδρας 171> Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Ιπποκράτειο», Βασ. Σοφίας 114 > Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Λαϊκό», Αγ. Θωµά 17> Μαιευτήριο Αθηνών «Έλενα Βενιζέλου», πλ. Έλενας Βενιζέλου 2 > Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Κοργιαλένειο-Μπενάκειο Ε.Ε.Σ» (Ερυθρός Σταυρός), Αθανασάκη 1> Γ.Ν. Νοσηµάτων Θώρακος «Σωτηρiα», Μεσογείων 152 > Αρεταίειο Νοσοκοµείο, Βασ. Σοφίας 76 > Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Ευαγγελισµός», Υψηλάντου

45 > Γενικό Νοσοκοµείο Παίδων Aγλαΐα Κυριακού, Θηβών και Λεβαδείας, Αµπελόκηποι > Νοσοκοµείο Αφρ. & ∆ερµ. Νόσων Αθηνών «Ανδρέας Συγγρός», ∆ραγούµη 5 > Οφθαλµιατρείο Αθηνών, Σίνα & Πανεπιστηµίου 26, > Ιασώ General, Λεωφ. Μεσογείων 264, Xολαργός > Doctors’ Hospital, Κεφαλληνίας 26 > Ευρωκλινική Αθηνών, Αθανασιάδου 9, πάροδος Σούτσου > Ευρωκλινική Παίδων, Λεµεσού 39-41 & Αχαρνών 209 ΠΕΙΡΑΙΆΣ > Γενικό Αντικαρκινικό Νοσοκοµείο Μεταξά, Μπότσαρη 51 > Γενικό Νοσοκοµείο Πειραιά «Τζάνειο», Τζάννη και Αφεντούλη 1 ΧΑΪ∆ΑΡΙ > Πανεπιστηµιακό Γενικό Νοσοκοµείο «Αττικό», Ρίµινι 1 ΚΑΛΛΙΘΕΑ > Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο, Λ. Συγγρού 356

ΦΆΛΗΡΟ >Metropolitan Hospital, Εθνάρχου Μακαρίου & Ελ.Βενιζέλου 1 Ν. Φάληρο ΚΗΦΙΣΙΑ > Γ.Ν. Αττικής ΚΑΤ, Νίκης 2 ΜΑΡΟΎΣΙ > Ιασώ, Κηφισίας 37 > Γ.Ν. Σισµανόγλειο, Σισµανόγλειου 1 Ν. ΙΩΝΊΑ > Γ.Ν.Ν. Αγία Όλγα, Αγ. Όλγας 3 ΝΊΚΑΙΑ > Γ.Ν. Νίκαιας, Μαντούβαλου ∆ηµ. 3 ΜΕΛΊΣΣΙΑ >1ο Νοσοκοµείο ΙΚΑ “Η Πεντέλη” (Παπαδηµητρίου), Τέρµα Ζαΐµη> Γ.Ν.Μ. Αµ. Φλέµιγκ, 25ης Μαρτίου 4 ΒΟΎΛΑ > Γενικό Νοσοκοµείο «Ασκληπιείο Βούλας», Βασ. Παύλου 1 ΝOΣΟΚΟΜΕΙΑ > ΘΕΣΣΑΛΟΝΊΚΗΣ ΕΥΚΑΡΠΊΑ > Γ.Ν. Θεσσαλονίκης Παπαγε-

ωργίου ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ > ΑΧΕΠΑ, Κυριακίδη Στ. 1 > Γ. Γεννηµατάς, Εθνικής Αµύνης και Αγ. ∆ηµητρίου 41 > Λοιµωδών, Λαµπράκη Γρ. 13 > ΕΚΑΒ, Πλαταιών 26 > Ιπποκράτειο, Παπαναστασίου Αλ. 49 > Γ. Ν. Αγ. ∆ηµήτριος, Ζωγράφου 2 ΚΑΛΑΜΑΡΙΆ >> Α. Νοµαρχιακό Αγ. Παύλος, Αντιστάσεως 161 ΧΟΡΤΙΑΤΗ > Γ. Ν. Παπανικολάου ΦΑΡΜΑΚΕΙΑ > ΑΤΤΙΚHΣ > Κολοκούρη Ελένη Μεσογείων 117, εντός εµπορικού κέντρου, > Γρηγορόπουλος Σωτήρης ∆ευτέρας Μεραρχίας 2 & Ακτή Μιαούλη, Πειραιάς, > Πλυτάς Νικόλαος Κηφισίας 125-127, Ν. Ψυχικό, > Λουράντος Κώστας Οµήρου 6, Ν. Σµύρνη, > Μπακάκος Αγ. Κων/νου 3, Οµόνοια > Λένα Τριανταφύλλη Μπακάκου, Λεωφ. Κηφισίας 281, Κηφισιά > Βλάχος Κων/νος Στρουρνάρη

53 (δίπλα στο θέατρο Αλάµπρα), Αθήνα, > Βλάχος Παντελής Θεοτοκοπούλου 6, Χαλάνδρι, (πλησίον AGORA CENTER), > Αντωνόπουλος Νίκος Περικλέους 79, Κηπούπολη Περιστέρι, > Μαρούλης Γεώργιος Πανεπιστηµίου 6, Αθήνα, > Κούβαρης Κώστας Ηρώων Πολυτεχνείου 37, Πειραιάς, > Λαζαρίδου-Παπαδοπούλου Ευγενία Τραλέων 61, Γαλάτσι, > Λύγδας Νικόλαος Παναγή Τσαλδάρη 37, Περιστέρι, > Μαραγκού - Βασιλείου Τέρψη Ακαδηµίας 76, Αθήνα, > Μώρος ∆ηµήτρης 2ας Μαίου, 26, Ν. Σµύρνη, > Ραφτόπουλος Γιώργος Κηφισίας 5, Αµπελόκηποι, > Σαµαράς Ανδρέας Αλεξάνδρας 146Β & Λουκάρεως, Αµπελόκηποι, > Σταµατίου-Βέρου Μαρία Ε. Βενιζέλου 126, Ν. Ερυθραία, > Σταυροπούλου Αικατερίνη Μεσογείων 437 & Αγ. Παρασκευής, Αγ. Παρασκευή, > Τσιροπούλου Σοφία Σπερχειού 61, Χρυσούπολη Περιστέρι, > Γιαννακάκου-Σκουµπουρδή Αγγελική

Περικλέους 11, Μαρούσι > Μπακογιάννη Πολυξένη, ∆ωδεκανήσου 39, Άλιµος > Αικατερίνη Παγιαβλή Ευαγγέλου, Κώστα Βάρναλη 38, Χαλάνδρι

ΘΑ ΜΑΣ ΒΡΕΊΤΕ ΕΠΊΣΗΣ: > ∆ιαγνωστικό κέντρο «∆ΙΑΓΝΩΣΗ» (υποκατάστηµα Λεωφόρου Αλεξάνδρας) Λ. Αλεξάνδρας 166, Αθήνα > Holmes Place Athens, Εµπορικό Κέντρο “City Link” Βουκουρεστίου & Σταδίου 4 > Ηolmes Place Μαρούσι, Εµπορικό κέντρο “Αίθριο” Αγ. Κωνσταντίνου 40 > GymTonic: Λεωφόρος Βουλιαγµένης 96, Γλυφάδα > Hercules: Εθνικής Αντιστάσεως 33, Νέα Ερυθραία > Hiltonia Spa Βασιλίσσης Σοφίας 46, Αθήνα > Press & Tabac - Εµπορικό κέντρο “THE MALL“ - Μαρούσι > Εµπορικό κατάστηµα Public Καραγεώργη Σερβίας 1, Πλατεία Συντάγµατος, Αθήνα


•IN•VITRO•53

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

Χρηστικά Κουίζ Καρκίνος του µαστού ΑΘΗΝΑ > Κλινική Μαστού ΙΑΣΩ Λεωφόρος

Μεσογείων 264, 155 62 Χολαργός, Αθήνα, Τηλ.: 210 6185227 > Κέντρο Μαστού του Θεραπευτηρίου ΥΓΕΙΑ Ερυθρού Σταυρού 4 & Κηφισίας, 151 23 Μαρούσι, Αθήνα, Τηλ.: 210 6867280, 210 6867470 > Κέντρο Μαστού Μαιευτηρίου ΜΗΤΕΡΑ Λεωφόρος Κηφισίας & Ερυθρού Σταυρού 6, 151 23 Μαρούσι, Αθήνα, Τηλ.: 210 6869320-645, 210 6869000 (τηλ. κέντρο) > Κέντρο Μαστού Μαιευτηρίου ΛΗΤΩ Μουσών 7-13, 115 24 Αθήνα, Τηλ.: 210 6902076, 210 6902077, 210 6902000 (τηλ. κέντρο) > Πανεπιστηµιακή Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική του Νοσοκοµείου «Αλεξάνδρα» Βασ. Σοφίας 80, 115 28 Αθήνα, Τηλ.: 210 3381171, 210 3381100 (τηλ. κέντρο) > Μονάδα Μαστού Νοσοκοµείου «Κυανούς Σταυρός» Βασ. Σοφίας 102, Πλατεία Μαβίλη, Αθήνα,Τηλ.: 210 7468817, 210 7468800 > Μονάδα Μαστού Αντικαρκινικού Νοσοκοµείου «Μεταξά» Μπόταση 51, 18537, Πειραιάς Τηλ. Κέντρο: 213 2079100 > Μονάδα Μαστού, Β’ Προπαιδευτικής Χειρουργικής Κλινικής, Λαϊκό Νοσοκοµείο Αγ. Θωµά 17, 115 27 Αθήνα, Τηλ.: 210 7456000 (τηλ. κέντρο) > Ιατρείο Μαστού Τζάνειο Νοσοκοµείο Πειραιά Ζαννή και Αφεντούλη, Πειραιάς Τηλεφωνικό κέντρο: 213 2081000 > Κλινική Μαστού, «Ευρωκλινική», Αθήνα Αθανασιάδου 9, πάροδος Σούτσου, 115 21 Αθήνα, Τηλ.: 210 6416305 > Κλινική Μαστού του Νοσοκοµείου «Ο Άγιος Σάββας» Λεωφόρος Αλεξάνδρας 171, 115 22 Αθήνα,Τηλ.: 210 6409397-398, 210 6409406 > Μονάδα Μαστού Α’ Προπαιδευτικής Χειρουργικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστηµίου Αθηνών (Ιπποκράτειο Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών) Βασ. Σοφίας 114, 115 27 Αθήνα,Τηλ.: 210 7772331, 213 2088000 (τηλ. κέντρο) > Κέντρο Μαστού Ογκολογικού Τµήµατος Νοσοκοµείου Metropolitan Εθνάρχου Μακαρίου & Ελ. Βενιζέλου 1, 185 47 Ν. Φάληρο, Τηλ.: 210 4809157 > Κέντρο Μαστού Νοσοκοµείου «Ερρίκος Ντυνάν» Μεσογείων 107, 115 26 Αθήνα, Τηλ.: 210 6972062, 210 6972000 (τηλ. κέντρο) > Κλινική Μαστού - Ιατρικό Αθηνών (Μαρούσι) ∆ιστόµου 5-7, Τηλ.: 2106862527

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ > Κέντρο Μαστού Ιδιωτικής Μαιευτι-

κής Γυναικολογικής Κλινικής ΓΕΝΕΣΙΣ Τέρµα 17ης Νοεµβρίου, Πυλαία Θεσ/νίκης, Τηλ.: 2310 984000 > Αντικαρκινικό Νοσοκοµείο Θεαγένειο Α. Συµεωνίδη 2, Θεσ/νίκη, 54639 Τηλ.: 2310 898800

> Γενικό Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Σ.Κυριακίδη 1, Θεσσαλονίκη, 54636 Τηλ.: 2310 993340

Παχυσαρκία ΑΘΗΝΑ > ΓΝΝ «Αµαλία Φλέµινγκ» Εξωτερικό

∆ιαβητολογικό Ιατρείο-Παχυσαρκίας 25ης Μαρτίου 14, 151 27 Μελίσσια Τηλ.: 210 8030303 > ΓΠΝ Νέας Ιωνίας «Αγία Όλγα»- Κωνσταντοπούλειο Συγκρότηµα Β’ Παθολογική Κλινική – Μονάδα προληπτικής Ιατρικής, Εξωτερικό Ιατρείο Παχυσαρκίας-∆ιαβητολογικό κέντρο Αγίας Όλγας 3-5, 142 33 Νέα Ιωνία Τηλ.: 210 2796896 > Νοσοκοµείο Παίδων «Αγλαΐας Κυριακού» Ενδοκρινολογικό Τµήµα-Ιατρείο Παχυσαρκίας Θηβών& Λεβαδείας, 115 27 Αθήνα Τηλ.:210 7726310 > ΠΓΝΑ «Κοργιαλένειο Μπενάκειο» Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός Τµήµα Ενδοκρινολογίας & Μεταβολισµού∆ιαβητολογικό Κέντρο, Εξωτερικό Ιατρείο Παχυσαρκίας Αθανασάκη 1, 115 26 Αθήνα Τηλ.: 210 6414737 > ΠΓΝΑ «Λαϊκό» Α’ Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών- Εξωτερικό Ιατρείο Παχυσαρκίας Αγίου Θωµά 17, 115 27 Αθήνα Τηλ.:210 7456261 > ΠΓΝΑ «Ευαγγελισµός» Τµήµα Ενδοκρινολογίας, ∆ιαβήτη& Μεταβολισµού- Εξωτερικό Ιατρείο Παχυσαρκίας Υψηλάντου 45-47, 106 76 Αθήνα Τηλ.: 210 7201170, 210 7201826 > Ιατρικό Αθηνών-Κλινική Αµαρουσίου Τοµέας Ενδοκρινολογίας, Μεταβολισµού & ∆ιαβήτη ∆ιστόµου 5-7, 151 25 Μαρούσι Τηλ.: 210 6862255, 210 6862232 > Ιατρικό Αθηνών- Κλινική Π. Φαλήρου Τοµέας Ενδοκρινολογίας, Μεταβολισµού & ∆ιαβήτου Άρεως 36, 175 62 Π.Φάληρο Τηλ.: 210 9847961-5 > «Κακλαµάνος» Ιατρικός Χώρος Ενδοκρινολογίας, Μεταβολισµού & Παχυσαρκίας Πατησίων 127, 112 51 Αθήνα Τηλ.:210 8251748, 210 822964 > Doctors’ Hospital, Κεφαλληνίας 26, Αθήνα, Τηλ. 210 8807000 > Metropolitan Θεραπευτήριο Τµήµα ∆ιαβήτη- Παχυσαρκίας- Μεταβολισµού Εθν. Μακαρίου 9 & Ελ. Βενιζέλου 1, 185 47 Πειραιάς Τηλ.:210 4809274, 210 4809000

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ > ΓΝ «Παναγία» Ενδοκρινολογική Κλι-

νική- Εξωτερικό Ιατρείο Παχυσαρκίας Ν. Πλαστήρα 22, 551 32 Καλαµαριά Τηλ.: 2310 447444 > ΓΝΘ «Ιπποκράτειο» Β’ Παθολογική Κλινική ΑΠΘ- Μονάδα Μελέτης Μεταβολικών Νοσηµάτων Αγ. Σοφίας 15, 546 23 Θεσσαλονίκη Τηλ.:2310 992817, 2310 266946 Ενδοκρινολογική Κλινική- Εξωτερικό Ιατρείο Παχυσαρκίας Κωνσταντινουπόλεως 49, 546 42 Θεσσαλονίκη Τηλ.:2310 892037

> ΠΓΝΘ ΑΧΕΠΑ Α’ Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Τµήµα Ενδοκρινολογίας & Μεταβολισµού- Εξωτερικό Ιατρείο Παχυσαρκίας Στ. Κυριακίδη 1, 546 36 Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310 994614. 2310 994607

Καρκίνος του προστάτη ΑΘΗΝΑ > Νοσοκοµείο Ν. Ιωνιας Αγ. Όλγα

Βασ. Όλγας 3-5 , 142 33 Ν. Ιωνία Τηλ.:2102776612 > Νοσοκοµείο Αγ. Σάββας Λ.Αλεξάνδρας 171 - 115 22 Αθήνα Τηλ.: 210 6409399 > Νοσοκοµείο Παίδων Αγ. Σοφία Θηβών & Μικράς Ασίας-115 27 ΓουδίΑθήνα Τηλ.:2107467423 > Νοσοκοµείο Αλεξάνδρα Λ.Βασ.Σοφίας 80 - 115 28 Αθήνα Τηλ.: 210 3381473 > Νοσοκοµείο Αµαλία Φλέµιγκ 5ης Μαρτίου 14 - 151 27 Μελίσσια Τηλ.: 2108030303 > Νοσοκοµείο Ασκληπιείο Βούλας Βασιλέως Παύλου 1, 166 73, Βούλα Τηλ.:2108952736 > Παν/µιακό Γεν. Νοσοκ. ∆υτ.Αττικής «ΑΤΤΙΚΟ» Ρίµινι 1, 124 62 Χαϊδάρι Τηλ.: 210 5831000 > ΠΓΝΑ Γ. Γεννηµατάς Λ. Μεσογείων 154 - 115 27 Αθήνα Τηλ.: 210 7776819 > Γεν.Νοσοκοµείο ∆.Αττικής ∆ωδεκανήσου 1 - 123 51 Αιγάλεω Τηλ.: 2105301137 > Γ.Ν. Ελευσίνος «Θριάσιο» Λεωφ. Γ. Γεννηµατά, Ελευσίνα Τηλ.:210 5534000 > Νοµαρχιακό Γ.Ν.Αθηνών ΕΛΠΙΣ ∆ηµητσάνης 7 - 115 22 Αθήνα Τηλ.: 2106434001 > Νοσοκοµείο Ε.Ε.Σταυρού Ερυθρού Σταυρού 1 - 115 26 Αθήνα Τηλ.: 2106414744 > ΠΓΝΑ Ο Ευαγγελισµός Υψηλάντου 45-47 , 106 76 Αθήνα Τηλ.: 2107201694 > 3ο Θεραπ. ΙΚΑ Αθηνών Καποδιστρίου 4 - 106 82 Αθήνα Τηλ.:2103820303 > 7ο Θεραπευτήριο ΙΚΑ Αθηνών Kαυτατζόγλου 11 - 111 44 Αθήνα Τηλ.: 210 2283744 > 1ο Θεραπ. ΙΚΑ Πεντέλης Τέρµα Ζαΐµη, 151 27, Μελίσσια Τηλ.:210 8040369 > Ιπποκράτειο Γ.Ν.Αθηνών Βασ.Σοφίας 114 - 115 27 Αθήνα Τηλ.: 210 7483 770 > Νοσοκοµείο Ατυχηµάτων (Κ.Α.Τ.) Νίκης 2 - 145 61 Κηφισιά Τηλ.: 210 8014411 > Λαϊκό Γεν. Νοσοκοµείο Αγ.Θωµά 17 - 115 27 Γουδί Αθήνα Τηλ.: 2107701 141 > Περιφερειακό .Γ.Ν. Μεταξά Πειραιώς Μπόταση 51 - 185 37 Πειραιάς Τηλ.: 2104284444 > Ναυτικό Νοσοκοµείο Αθηνών ∆εινοκράτους 70 - 115 21 Αθήνα Τηλ.: 2107241311 > Περιφερειακό .Γ.Ν.Νίκαιας Φαναριωτών 3 - 184 54 Νίκαια Τηλ.: 210492 4447

> Νοσηλευτικό Ίδρυµα Μ.Τ.Σ. Μονής

Πετράκη 10 - 115 21 Αθήνα Τηλ.: 2107288001 > Νοµαρχιακό Γ.Ν.Πατησίων Xαλκίδος 15-17 — 111 43 Αθήνα Τηλ.: 2102522612 > Νοσοκοµείο Πολυκλινική Αθηνών Πειραιώς 3 - 105 52 Αθήνα Τηλ.: 2105244694 > Σισµανόγλειο Νοσηλευτικό Ίδρυµα 151 26 Μαρούσι Τηλ.:2108044703 > Τζάνειο Γ.Ν.Πειραιώς Αφεντούλη Ζαννή 1, 185 36 Πειραιάς Τηλ.: 2104592386 > 251 Γενικό Νοσοκοµείο Αεροπορίας Τέρµα Οδού Κατεχάκη - 115 25 Αθήνα Τηλ.:2107463399 > 401 Γενικό Στρατιωτικό Νοσοκοµείο Τέρµα Οδού Κατεχάκη 115 25 Αθήνα - Τηλ.:2107494179 > Mediterraneo Hospital Ηλείας 10, Γλυφάδα Τηλ.:210 9628167-9 > Ιατρικό Αθηνών- Παλαιό Φάληρο Άρεως 36, 175 62 Π. Φάληρο Τηλ.: 2109847961 > Ευρωκλινική Αθηνών Αθανασιάδου 9, 115 21 Αµπελόκηποι Τηλ.: 210 6461821 > Ιατρικό Ψυχικού Άντερσεν 1, 115 25, Αµπελόκηποι Τηλ.: 210 6926501 > Metropolitan Εθν. Μακαρίου & Ελ. Βενιζέλου 1, 185 47 Ν. Φάληρο Τηλ.: 210 4809000 > Ερρίκος Ντυνάν Λ. Μεσογείων 107, 115 26 Αθήνα Τηλ.: 210 6972000 > Θεραπευτήριο Υγεία Κηφισίας & Ερυθρού Σταυρού 2, 151 23 Μαρούσι Τηλ.: 210 6827940 > Ιατρικό Αθηνών (Μαρούσι) ∆ιστόµου 5-7, 151 25 Τηλ.: 210 6898100-20 > Ιασώ General Μεσογείων 264, 155 62 Τηλ.: 210 6523420

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ > Νοσοκοµείο Αγ.∆ηµήτριος Θεσσα-

λονίκης Ελ.Ζωγράφου 2 -546 34 Θεσσαλονίκη Τηλ.:2310203121 > Θεαγένειο Νοσοκοµείο Θεσσαλονίκης Αλεξ. Συµεωνίδου 2 - 546 39 Θεσσαλονίκη Τηλ.:2310829212 > Β’ Νοσοκοµείο ΙΚΑ Θεσσαλονίκης Ν.Πλαστήρα 22 (Ν.Κρήνη) - 551 32 Καλαµαριά Τηλ.:23104451240 > Ιπποκράτειο Γενικό Νοσοκ. Θεσσαλονίκης Κωνσταντινουπόλεως 49546 42 Θεσσαλονίκη Τηλ.:2310826666 > Γενικό Νοσοκοµείο Θεσσαλονίκης Γ. Γεννηµατάς Εθν.Αµύνης 41 - 546 35 Θεσσαλονίκη Τηλ.:2310992541 > Π.Γ.Ν.Θ «Παπαγεωργίου» Περιφερειακή οδός Θεσ/νίκης 564 03 Νέα Ευκαρπία-ΘΕΣ/ΝΙΚΗ Τηλ.:2310 992549 > 424 Γενικό Στρατιωτικό Νοσοκοµείο Θεσσαλονίκης Εθν.Αµύνης 1-3 , 546 21 Θεσσαλονίκη Τηλ.:2310249300 > Κεντρική Κλινική Θεσσαλονίκης Νικ. Μάνου 16, 546 93 Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310 843924 > Γενική Κλινική Θεσσαλονίκης Γραβιάς 2, 546 45 Τηλ.: 2310 895100 > Ιατρικό ∆ιαβαλκανικό Κέντρο 12ο χλµ. Θεσσαλονίκης-Αεροδροµίου , 57 100 Πυλαία Θεσσαλονίκης Τηλ.: 2310 40000 > Euromedica- Κυανούς Σταυρός Γενική Κλινική Βιζύης 1, 546 36 Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310 210511

Έχω ουλίτιδα; H oυλίτιδα είναι µια πάθηση των ούλων η οποία οφείλεται σε µικροβιακούς παράγοντες που εγκαθίστανται και εξελίσσονται στο περιοδόντιο. Επειδή τα συµπτώµατα της ουλίτιδας µπορεί να είναι ήπια, είναι πιθανό να µη γίνει άµεσα αντιληπτή. Το παρακάτω συνοπτικό ερωτηµατολόγιο µπορεί να µας κατευθύνει για την ύπαρξη ουλίτιδας στο στόµα µας. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, ο εξαµηνιαίος έλεγχος και καθαρισµός στον οδοντίατρο συµβάλλει στη σωστή στοµατική υγεία. Ναι  Όχι 

01

Παρατηρείτε διόγκωση και αλλαγή του σχήµατος των ούλων;

02

Είναι τα ούλα σας κόκκινα;

Ναι  Όχι 

03

Παρατηρείτε συχνά κακοσµία του στόµατος;

Ναι  Όχι 

04

Παρουσιάζεται αίµα κατά τη διάρκεια του βουρτσίσµατος των δοντιών ή της χρήσης οδοντικού νήµατος;

05

Έχετε παρατηρήσει ποτέ αίµα στο µαξιλάρι σας µετά το πρωινό ξύπνηµα;

06

Έχετε παρατηρήσει τρυγία (πέτρα) στα δόντια σας;

07

Παρατηρείτε κίτρινο κολλώδες επίχρισµα στα δόντια σας;

08

Βουρτσίζετε λιγότερο από 3 φορές την ηµέρα τα δόντια σας;

09

Αµελείτε συστηµατικά κυρίως το βραδινό βούρτσισµα;

Ναι  Όχι 

Ναι  Όχι  Ναι  Όχι  Ναι  Όχι  Ναι  Όχι  Ναι  Όχι 

Aποτελέσµατα Αν έχετε απαντήσει στις περισσότερες από τις ερωτήσεις ναι, τότε είναι πιθανό να πάσχετε από ουλίτιδα. Μεγάλη προσοχή χρειάζεται στο γεγονός ότι πολλά από τα συµπτώµατα της ουλίτιδας είναι κοινά µε αυτά της περιοδοντίτιδας. Σε όλες τις περιπτώσεις, ο κλινικός µας είναι ο µόνος υπεύθυνος για την ολοκληρωµένη και έγκαιρη διάγνωση, ενηµέρωση και θεραπεία. Tης Kατερίνας Γαρουφάλου Συνεργάστηκε ο Σωτήριος Mίνως Κουβελάς Χειρουργός Οδοντίατρος


54•IN•VITRO•

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

Last page Ο ανθρώπινος οργανισµός

Σπερµατοζωάρια σε έναν όρχι

Ώριµα σπερµατοζωάρια (µπλε) καταλαµβάνουν τη θέση αποθήκευσης σε έναν όρχι. Αντίθετα µε τα ώριµα ανθρώπινα

Από τις εκδόσεις Σαββάλας

ωάρια, που παράγονται µε ρυθµό ένα το µήνα από την εφηβεία µέχρι την εµµηνόπαυση, τα σπερµατοζωάρια παράγονται

συνεχώς από την εφηβεία µέχρι το γήρας. [µικρογραφία από ηλεκτρονικό µικροσκόπιο σάρωσης]


YGEIA 48:Layout 1

9/23/09

12:30 PM

Page 55


YGEIA 48:Layout 1

9/23/09

12:31 PM

Page 56

In Vitro_08  

The October issue

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you