Issuu on Google+

h ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ∆ΟΣΗ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ • ∆ΙΑΝΕΜΕΤΑΙ ∆ΩΡΕΑΝ

IN VITRO

• h IOYΛIOΣ 2009

h

• h Τ. 06

ε ί ν α ι . . η . π ί Γρ εράσει;

π θα h Η δίψα «καµπανάκι» για την υγεία

h ∆εν είναι όλα γραµµένα στα γονίδια

h Εχθρός αλλά και φίλος… ο Ήλιος

h Προσοχή στις θερµίδες του καλοκαιριού


YGEIA02-21:Layout 1

7/14/09

4:23 PM

Page 2


YGEIA02-21:Layout 1

7/15/09

3:41 PM

Page 3


4•IN•VITRO•

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

Index

34 Το καλό πρόσωπο του Ήλιου Έχουµε ακούσει για τις αρνητικές επιπτώσεις της ηλιακής ακτινοβολίας στην υγεία µας. Πόσοι γνωρίζουµε όµως ότι ο Ήλιος µπορεί να γίνει σύµµαχος της ψυχικής και σωµατικής µας υγείας; ∆ιαβάστε ποια συστήµατα του οργανισµού ευεργετούνται από τη λελογισµένη έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία, αλλά και πώς επιδρά ο Ήλιος στην ψυχική µας υγεία.

08

Άκου τη δίψα σου

10 Ένας στους τρεις µε καρκίνο στην Ε.Ε. 11 Το µυστικό της νεότητας 12 Υποχόνδριος µε το µαύρισµα 16 Η δίαιτα της υπέρτασης 18 Ελπιδοφόρα εξέλιξη για τον προστάτη 21 Κολπική µαρµαρυγή 22 Με άποψη ο Πέτρος Τατσόπουλος 24 Συµβουλές για ασφαλείς διακοπές 26 Οστά από ξύλο 27 Το ποδήλατο καταστρέφει το σπέρµα 36 Η µοίρα δεν γράφεται στα γονίδια 38 Ο χρόνος είναι ζωή... στο εγκεφαλικό 40 ∆ροσερές παγίδες τα κοκτέιλ 41 Προσοχή στις θερµίδες του καλοκαιριού 45 Αισθάνοµαι έξυπνα 46 ∆ιακοπές αγκαλιά µε το φαρµακείο

38

14

44

20

Ο θύλακας της τρίχας… και άλλες ιστορίες Όταν γίνεται λόγος για τη θυλακίτιδα, η συζήτηση δεν είναι… τρίχες! Πρόκειται για ένα σοβαρό δερµατικό πρόβληµα που αφορά κατά κύριο λόγο τους άνδρες.

Για να µη σε ξεχάσω ποτέ Πολλοί πιστεύουν ότι µε την πάροδο της ηλικίας είναι φυσιολογικό να σηµειώνεται έκπτωση των εγκεφαλικών λειτουργιών. «∆εν είναι πια έτσι» υποστηρίζουν οι επιστήµονες. Μάθετε πώς θα διατηρήσετε το µυαλό σας υγιές µέχρι τα βαθιά γεράµατα.

∆εν πιστεύω στον εαυτό µου Η χαµηλή αυτοεκτίµηση µπορεί να «τινάξει στον αέρα» την προσωπική και επαγγελµατική µας ζωή. Πώς θα την ανατρέψουµε; ∆ιαβάστε πώς θα τονώσετε την αυτοεκτίµηση των παιδιών σας.

∆εν ιδρώνει (µόνο) το αφτί µας Η υπεριδρωσία είναι «βασανιστική» για όποιον την εµφανίζει. Σήµερα ωστόσο υπάρχουν λύσεις που την αντιµετωπίζουν. ∆ιαβάστε για όλες τις νέες θεραπείες της υπεριδρωσίας.

28 Γρίπη είναι… θα περάσει; Πόσο δικαιολογηµένοι είναι οι φόβοι µας για τη Νέα Γρίπη; Τι απασχολεί τους ερευνητές ανά τον κόσµο και ποια τα πλέον αποτελεσµατικά µέτρα προφύλαξής µας; DELLA ΜΕΣΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Α.Ε. Λ. Κηφισίας 280, Χαλάνδρι, 15232 Τηλ.: 210.68.56.700, Fax.: 210.68.97.009

EΚ∆OΤΗΣ

∆ΙΕΥΘΥΝΤHΣ

ΕΜΠΟΡΙΚΗ ∆ΙΕΥΘΥΝΣΗ

ΓΕΝΙΚOΣ ∆ΙΕΥΘΥΝΤHΣ ΕΚ∆OΣΕΩΝ DELLA

ΑΡΧΙΣΥΝΤAΚΤΗΣ

∆ΙΕΥΘΥΝΣΗ ∆ΙΑΦΗΜΙΣΗΣ

ΑΝΤΩΝΗΣ ∆ΕΛΛΑΤOΛΑΣ ΒΑΓΓΕΛΗΣ Β. ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ

ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ

Λουκάς Παπανικολάου

Θανάσης Τροµπούκης

Άννα Βιδάλη

ΒΟΗΘΟΣ ΑΡΧΙΣΥΝΤAΚΤΗ

ΣΧΕ∆ΙΑΣΜΟΣ ΕΝΤΥΠΟΥ

∆ήµητρα Τζούβελη

FAQ - VIC TEAM M.E.

ΣΥΝΕΡΓAΤΕΣ: Κατερίνα Γαρουφάλου, Σοφία Νέτα, Σοφία Μαρία Σοφιανού, Μαρία Τσιλιµιγκάκη, ∆ηµήτρης Παπαντωνίου, Βίκυ Καρατζαφέρη, Βασίλης Καριώτης

CREATIVE DIRECTOR

∆ΙΟΡΘΩΣΗ: Ντένης Τζαννάτος

∆ηµήτρης Φραγκούλης

∆ιονύσης Θεοδόσης ART DIRECTOR

ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ - ∆ΙΑΝΟΜΗΣ

Μάριος Φιλιππούσης ΕΚΤΥΠΩΣΗ: Τυποεκδοτική ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Jupiter images/ Visualphotos.com Μηνιαία Εκδοση για την υγεία ∆ιανέµεται δωρεάν Ε-mail: invitro.magazine@gmail.com


YGEIA02-21:Layout 1

7/14/09

4:23 PM

Page 5


6•IN•VITRO•

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

Editorial

Είναι λογικό οι άνθρωποι να αναζητούν την τελειότητα, µε όποιο κόστος.Κάποιοι πληρώνουν αδρά για πλαστικές επεµβάσεις ενώ άλλοι τοποθετούν όλα τους τα χρήµατα στη γνώση.

Του Μιχάλη Κεφαλογιάννη

Ο υπεράνθρωπος οδηγήθηκε στο χειρουργείο µε µεγάλες προσδοκίες. Πίστευε ότι η λιποαναρρόφηση, η κοιλιοπλαστική και η διόρθωση της γυναικοµαστίας θα του έλυναν όλα τα προβλήµατα. Όχι µόνο αυτά που φαίνονταν, αλλά και όσα δεν φαίνονταν. Το άρτιο αποτέλεσµα της επέµβασης φάνηκε µετά από µήνες, τόνωσε σηµαντικά την αυτοπεποίθησή του, αλλά τον έβαλε και σε µεγάλο προβληµατισµό. Κατάφερε να γίνει το αντικείµενο του πόθου. Όµως δεν κατάφερε ποτέ να προκαλέσει αλλά και να ζήσει τον πραγµατικό πόθο. Πόσο αυτή η πλαστική οµορφιά είχε αλλάξει τη ζωή του; Ούτε ο ίδιος είχε πειστεί για τη σηµαντικότητα αυτής της επέµβασης. Κάθε πρωί που κοιτάζεται στον καθρέφτη αναρωτιέται γιατί ένας υπερήρωας θα πρέπει απαραίτητα να έχει και άρτιο σώµα. «Ίσως γιατί είναι κατασκευασµένος» µονολογεί. Όµως αυτό που τον κάνει να ξεχωρίζει, σκέφτηκε, είναι η αστείρευτη ανάγκη του να προσφέρει, να σώζει ανθρώπους και όχι οι κοιλιακοί του. Χωρίς αυτούς όµως θα έδειχνε αδύναµος και ελάχιστα θα έπειθε για τις ικανότητές του, τις σωµατικές τουλάχιστον. Μέσα στον ύπνο του διερωτάται κάτω από τον καλοκαιρινό ήλιο: «Όλα αυτά, λοιπόν, έγιναν για να αγγίξω την τελειότητα;».

“ H τελειότητα συµπεριλαµβάνει την οµορφιά. Η οµορφιά, όπως πιστεύουν πολλοί, δεν είναι υποκειµενική, αλλά εντελώς αντικειµενική, ακόµη και αν είναι… πλαστική. Υπάρχουν γυναίκες που παραπέµπουν σε αριστουργήµατα κορυφαίων καλλιτεχνών, χωρίς την παραµικρή παρέµβαση στο σώµα και το πρόσωπό τους.

Α

ισθάνθηκε ότι όλα τα βλέµµατα πίσω από τα γυαλιά ηλίου «υπέκλεπταν» την αρτιότητα της ύπαρξής του. Για τον παρατηρητή ο υπεράνθρωπος αυτή τη φορά ήταν το απόλυτο πρότυπο οµορφιάς. Οι µατιές των άλλων διαπερνούσαν ως ακτινογραφία το σώµα, αλλά και την… ψυχή του. ∆εν µπορούσε να αντέξει τόση οµορφιά. Το µελτέµι τον παρέσυρε στην αγκαλιά του Μορφέα, αλλά το όνειρο ήταν πιο σκληρό από την πραγµατικότητα. Βίωσε στον ύπνο του αυτό που είχε ζήσει πριν από πέντε χρόνια. Μια πολύωρη επέµβαση πλαστικής χειρουργικής.

Αληθινά όµορφος

Όµως η τελειότητα συµπεριλαµβάνει την οµορφιά. Η οµορφιά, όπως πιστεύουν πολλοί, δεν είναι υποκειµενική, αλλά εντελώς αντικειµενική, ακόµη και αν είναι… πλαστική. Υπάρχουν γυναίκες που παραπέµπουν σε αριστουργήµατα κορυφαίων καλλιτεχνών, χωρίς την παραµικρή παρέµβαση στο σώµα και το πρόσωπό τους. Υπάρχουν και εκείνες που χωρίς να έχουν κάνει σκοπό της ζωής τους την πλαστική χειρουργική, έχουν καταφέρει µε επεµβάσεις, σε λογικά πλαίσια να διατηρήσουν την οµορφιά τους. Στην εποχή που κυριαρχεί η εικόνα, οι πιο ταλαντούχοι άνθρωποι είναι οι ωραίοι! Είναι λογικό λοιπόν όλοι να θέλουν να γίνουν ωραίοι, ακόµη και αυτοί που αισθάνονται έτσι χωρίς πραγµατικά να είναι. Τις σκέψεις του υπεράνθρωπου διακόπτει η φωνή µιας ηλικιωµένης κυρίας: «Ξυπνήστε… ο ήλιος θα καταστρέψει αυτό που µε τόσο κόπο έχετε καταφέρει». Η ευγενική φυσιογνωµία που µόλις του διέκοψε το µεσηµεριανό ύπνο ανήκει σε µια από τις σηµαντικότερες καθηγήτριες κοινωνιολογίας. Ο ίδιος δεν το ξέρει: «Σας ευχαριστώ πολύ, αλλά… πού αναφέρεστε όταν λέτε ότι θα καταστρέψω αυτό που µε τόσο κόπο έχω καταφέρει;». Απορεί καθώς ελάχιστοι ξέρουν το µυστικό του. «Εννοώ τις χιλιάδες ώρες που έχετε σπαταλήσει στο γυµναστήριο, τον απόλυτα ελεγχόµενο τρόπο διατροφής σας και όλα όσα µπορεί να υποψιαστεί κάποιος παρατηρώντας την αρτιότητα της ύπαρξής σας και το νεανικό σας δέρµα». «Μα είµαι νέος ακόµα», απαντά µε στόµφο ο υπεράνθρωπος. «Χαρείτε το λοιπόν και αφήστε εµένα να ζήσω µε τις ρυτίδες µου, κάθε µια τους είναι και µια εµπειρία ζωής» του είπε µε φιλοσοφική διάθεση, απόλυτα συµφιλιωµένη µε την εικόνα και την ψυχή της. Τον άφησε πλέον στη σκιά… του εαυτού του. Ο υπεράνθρωπος σκέφτηκε πόσο µαταιόδοξος έχει γίνει, αλλά και πόσο έχει αρχίσει να αντιγράφει τις συνήθειες των κοινών ανθρώπων. Η σκέψη του έσβησε για λίγο για να επανέλθει µε ένα συµπέρασµα: Τελικά το ζητούµενο του καθενός είναι να αναζητά τη δική του οµορφιά, η οποία είναι απολύτως υποκειµενική και η µόνη αληθινή.


YGEIA02-21:Layout 1

7/14/09

4:25 PM

Page 7


8•IN•VITRO•

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

Warning

Συνεργάστηκε ο Ευάγγελος Ζαφείρης, Παθολόγος νοσοκοµείου ΙΑΤΡΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΘΗΝΩΝ

Γιατί στέγνωσε το στόµα µου;

Της ∆ήµητρας Τζούβελη

Τι είναι: η δίψα αποτελεί ένα σύστηµα άµυνας του οργανισµού, το οποίο ενεργο-

tips

βαθµό αίσθηµα δίψας, κυρίως λόγω της ερεθισµού του βλεννογόνου του στόµατος και της ανάγκης να αντιµετωπιστεί το αίσθηµα καύσου. Η ξηρά τροφή απαιτεί πεποιείται κάθε φορά που το σώµα µας χρειάζεται να αναπληρώσει τα υγρά που ρισσότερο σάλιο κι εποµένως δηµιουργεί αυξηµένη ανάγκη για νερό. έχει χάσει. Έτσι, όταν η απώλεια νερού είναι µεγαλύτερη από την πρόσληψη, Σακχαρώδης διαβήτης: η ποσότητα της γλυκόζης που δεν µπορεί να χρησιµοδιεγείρεται µια µικρή περιοχή στον υποθάλαµο του εγκεφάλου που ονοµάζεποιηθεί, περνά στα ούρα. Έτσι προκαλείται διούρηση και εποµένως αυξηµέται «κέντρο δίψας». Αυτός ο µηχανισµός εντάσσεται στο γενικότερο σύστηνη απώλεια υγρών που συνοδεύουν τη γλυκόζη που χάνεται στα ούρα και µα που διατηρεί την ισορροπία (οµοιοστασία) των υγρών του σώµατος. πιθανός κίνδυνος αφυδάτωσης. Σε αυτή την περίπτωση, το αίσθηµα της ∆εν πρέπει να ανησυχούµε: καθώς καθηµερινά, το σώµα χάνει δίψας είναι πολύ έντονο και συνοδεύεται πάντα από πολυουρία. υγρά µέσω της εφίδρωσης, του πεπτικού συστήµατος, των νεφρών, Άποιος διαβήτης: πρόκειται για µια διαταραχή στη λειτουργία ακόµη και της αναπνοής. Παράγοντες που φυσιολογικά ενεργοποιτης υπόφυσης που χαρακτηρίζεται από έλλειψη της αντιδιουρητιούν το αίσθηµα της δίψας είναι η αυξηµένη θερµοκρασία και υγρακής ορµόνης και οδηγεί σε πολυουρία και αδυναµία του οργανισία του περιβάλλοντος, η διούρηση, η σωµατική καταπόνηση και • Οι φυσικοί σµού να ελέγξει το επίπεδο των υγρών. ��ο άτοµο κινδυνεύει χυµοί και τα αναη έντονη εφίδρωση. ψυκτικά περιέχουν από αφυδάτωση και ο οργανισµός «ενεργοποιείται» µέσω Πρέπει να ανησυχούµε: όταν το αίσθηµα της δίψας είναι λιγότερη ποσότητα της δίψας. Ο άποιος διαβήτης δεν σχετίζεται µε τον σακχαυπερβολικό, επίµονο και συνοδεύεται και από άλλα συµπτώνερού και ανακουφίρώδη διαβήτη. Απαιτείται έλεγχος της υπόφυσης και του µατα (π.χ. πολυουρία), τότε αποτελεί καµπανάκι κινδύνου ζουν µόνο προσωρινά. υποθαλάµου, καθώς η πάθηση αποτελεί το πρώτο σηµάδι για σοβαρές παθήσεις, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης. Να •Τα φρούτα και τα λαγια ύπαρξη όγκου ή φλεγµονής στην περιοχή αυτή. ανησυχούµε και για τον άποιο διαβήτη, που χρειάζεται χανικά αποτελούν Ξηροστοµία: όταν οι σιελογόνοι αδένες δεν λειτουρορµονολογική διερεύνηση και έλεγχο της υπόφυσης. σηµαντικές πηγές γούν ικανοποιητικά, υπάρχει έλλειψη σάλιου στο νερού.•Οι ηλικιωµέστόµα και λόγω αυτού προκαλείται αίσθηµα δίψας. Γιατί διψάω; νοι δεν αντιλαµβάΆγχος: λόγω των αυξηµένων επιπέδων αδρεναλίΥψηλή θερµοκρασία περιβάλλοντος: όταν το θερνονται ότι δινης, προκαλείται ξηρότητα της στοµατικής κοιψούν. Με τα µόµετρο «χτυπάει» κόκκινο, η θερµότητα του χρόνια εκφυλότητας. σώµατος αυξάνεται και ο οργανισµός αποβάλλίζονται οι Φάρµακα: κατηγορίες φαρµάκων που προλει ιδρώτα προκειµένου να διατηρήσει σε υποδοχείς καλούν αίσθηµα δίψας είναι τα διουρητικά φυσιολογικά επίπεδα τη θερµοκρασία. Η της δίψας (λόγω απώλειας υγρών µέσω των ούρων), εφίδρωση προκαλεί απώλεια νερού από στον εγκέτα αντικαταθλιπτικά και τα αντισταµινιτους ιστούς, µε αποτέλεσµα να ενεργοφαλο. κά (λόγω ξηροστοµίας). ποιείται ο µηχανισµός της δίψας. •Εάν τα Αλκοόλ & καφεΐνη: µεγάλη ποσότηΈντονη άθληση: η ενεργειακή καταούρα σας τα οινοπνευµατωδών ποτών και ρονάλωση αυξάνει τη θερµότητα του έχουν φηµάτων που περιέχουν καφεΐνη σώµατος και δηµιουργεί εφίδρωσκούρο (καφές, τσάι) προκαλεί αυξηµέχρώµα και ση. Το αίσθηµα της δίψας έντονη νη διούρηση, που έχει ως συ«υπενθυµίζει» στον οργανιοσµή, τότε νέπεια τη µείωση της ποσόσµό ότι πρέπει να αντικατατητας των υγρών του σώµαστήσει τα υγρά και τους ο τος. ηλεκτρολύτες (νάτριο, οργανισµός σας Απώλεια αίµατος: το νεχρειάζεται περισσόχλώριο) που έχασε µέτερη ενυδάτωση. • Το ρό διατηρεί σε φυσω του ιδρώτα. 60% του βάρους ενός σιολογικά επίπεδα Αφυδάτωση: πρόενήλικα αποτελείται τον όγκο του αίµακειται για σηµαντιαπό νερό. Στα έµβρυα τος. Όταν υπάρχει κή απώλεια φθάνει το 98% . απώλεια αίµατος υγρών που προκα(λόγω τραυµατιλείται από διάφοσµού, γαστρορραγίας ρες αιτίες (έντονη κ.λπ.), µειώνεται ο όγκος του αίµατος και ο οργανισµός έχει άµεση ανάγκη για νερό. εφίδρωση και διούρηση, πυρετός, διάρροια, κ.λπ.). Σε αυτή την περίπτωση, η δίψα Υπερπαραθυρεοειδισµός: διαταραχή των παραθυρεοειδών αδένων, που προκαλεί εκδηλώνεται αφού έχει ήδη εγκατασταθεί ήπια αφυδάτωση. αύξηση των επιπέδων ασβεστίου στο αίµα (υπερασβεστιαιµία), µε αποτέλεσµα να ∆ιάρροια, εµετός, πυρετός: απώλεια υγρών από το σώµα, µέσω των κοπράνων στη διαταράσσεται η ικανότητα των νεφρών να συµπυκνώνει τα ούρα και να χάνονται διάρροια, της αύξησης της θερµότητας και του ιδρώτα στον πυρετό, της αποβολής πολλά υγρά. του γαστρεντερικού περιεχοµένου στον εµετό. Ο µηχανισµός της δίψας ενεργοποιείΣύνδροµο Sjorgen: αυτοάνοσο νόσηµα που µεταξύ άλλων προσβάλλει τους σιελογόται αυτόµατα, προκειµένου να αποφευχθεί ο κίνδυνος αφυδάτωσης. νους αδένες και προκαλεί ξηροστοµία. Φαγητά: τα φαγητά που περιέχουν πολύ αλάτι και ζάχαρη οδηγούν σε αυξηµένη Ψυχογενής πολυδιψία: τάση για υπερβολική κατανάλωση νερού. Σε αυτή την περίσυγκέντρωση νατρίου και σακχάρου. Ο οργανισµός ενεργοποιεί το κέντρο δίψας του πτωση, το αίσθηµα δίψας εκδηλώνεται στα πλαίσια µιας ψυχικής διαταραχής (π.χ. εγκεφάλου ώστε µε τη βοήθεια του νερού να αραιώσει τις αυξηµένες ποσότητες και σχιζοφρένεια) ή πολύ έντονου στρες. να εξισορροπήσει την κατάσταση. Τα πικάντικα φαγητά δηµιουργούν σε µικρότερο

Άκου τη δίψα σου Το αίσθηµα της δίψας είναι για τον οργανισµό ό,τι και ο συναγερµός για το σπίτι. Ενεργοποιείται κάθε φορά που κάποιος παράγοντας «κλέβει» υγρά από τον οργανισµό µας. Ακούστε, λοιπόν, τη δίψα σας και µην αναβάλλετε για αύριο όσα ποτήρια νερού µπορείτε να πιείτε σήµερα.


YGEIA02-21:Layout 1

7/14/09

4:26 PM

Page 9


10•IN•VITRO•

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

Επίκαιρα Ελλάδα

Της Βίκυς Καρατζαφέρη

Ογκοπλαστική στον καρκίνο του µαστού ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΆ αποτελέσµατα στην αντιµετώπιση του καρκίνου του µαστού, αλλά και στην ψυχολογία της γυναίκας που υφίσταται επέµβαση για αυτή τη µορφή καρκίνου, παρέχει η ογκοπλαστική. Η γυναίκα, ταυτόχρονα µε την αφαίρεση του όγκου υποβάλλεται σε ειδική επανορθωτική επέµβαση του µαστού. Η µέθοδος εφαρµόζεται, µε πολύ καλά αποτελέσµατα, στη Μονάδα Μαστού του Αντικαρκινικού Νοσοκοµείου «Μεταξά». Εκτός της θεραπείας για τον καρκίνο του µαστού, η Μονάδα ασχολείται και µε την έγκαιρη διάγνωση της πιο συχνά εµφανιζόµενης στις γυναίκες κακοήθειας αλλά και µε τις καλοήθεις παθήσεις του µαστού. Αυτά ανακοίνωσε σε συνέντευξη Τύπου ο Υπεύθυνος Μονάδος Μαστού του Ειδικού Αντικαρκινικού Νοσοκοµείου Πειραιά «Μεταξά», Χειρουργός – Ογκολόγος µαστού ∆ρ. Κυριάκος Καλογεράκος, στο πλαίσιο µετεκπαιδευτικού σεµιναρίου.

Επικίνδυνο συµπλήρωµα διατροφής ΣΟΒΑΡΈΣ ΗΠΑΤΙΚΈΣ ΒΛΆΒΕΣ µπορεί να προκαλέσουν συµπληρώµατα διατροφής µε την επωνυµία «hydroxycut», τα οποία προωθούνται για την απώλεια βάρους. Οι υπεύθυνοι του Εθνικού Οργανισµού Φαρµάκων (ΕΟΦ) καλούν τους καταναλωτές να σταµατήσουν αµέσως τη χρήση τους και τους επαγγελµατίες υγείας να αναφέρουν τυχόν περιστατικά που σχετίζονται µε αυτά.

Παρένθετη… γιαγιά «∆ΎΟ ΦΌΡΕΣ ΜΗΤΈΡΑ» έγινε στις 20 Ιουνίου 2009 Ελληνίδα, η οποία κυοφόρησε για 32 εβδοµάδες τα έµβρυα, που γενετικά ανήκουν στην κόρη και τον γαµπρό της. Στη Β’ Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική στο Αρεταίειο Νοσοκοµείο, υπό τη διεύθυνση του καθηγητή κ. Γ.Κ. Κρεατσά, έγινε για πρώτη φορά τοκετός διδύµων µε καισαρική τοµή σε γυναίκα ηλικίας 50 ετών, η οποία έφερε στη ζωή πρόωρα δίδυµα, ένα αγοράκι και ένα κοριτσάκι. Τα παιδάκια είναι πολύ καλά στην υγεία τους. Η µητέρα και γιαγιά των διδύµων κυοφόρησε τα µωρά της κόρης της, καθώς εκείνη γεννήθηκε χωρίς µήτρα και χωρίς κόλπο.

Τηλεφωνική γραµµή ενηµέρωσης για την Ηπατίτιδα Β λειτουργεί από τη Μη Κυβερνητική Οργάνωση PRAKSIS σε συνεργασία µε τη Γενική Γραµµατεία Νέας Γενιάς. Στην τηλεφωνική γραµµή 800 11 11 600 παρέχονται βασικές πληροφορίες για την Ηπατίτιδα Β.

Offshore φακελάκια Offshore εταιρείες για να… καταθέτουν οι ασθενείς τα φακελάκια τους στους γιατρούς, προκειµένου να τους προσέξουν, ίδρυσαν γιατροί του ΕΣΥ. Το σκάνδαλο µε τη διαφθορά στο χώρο της υγείας αποκάλυψε ο επιθεωρητής δηµόσιας διοίκησης κ. Α. Ρακιντζής. Όπως είπε σε συνέντευξη Τύπου ο κ. Ρακιντζής, στο στόχαστρο έχουν µπει οι γιατροί, καθώς έχει δεχθεί δεκάδες καταγγελίες πολιτών για offshore εταιρείες µεγαλογιατρών, κυρίως χειρουργών, που ζητούν από τους ασθενείς - πελάτες τους να καταθέτουν εκεί το γνωστό «φακελάκι», ώστε να µη γίνονται αντιληπτοί και να ξεφεύγουν από την «τσιµπίδα» του νόµου. Η υπόθεση διερευνάται περαιτέρω και ο κ. Ρακιντζής δεσµεύτηκε να δηµοσιοποιήσει τα νεότερα στοιχεία.

O ΟΚΑΝΑ στα δηµόσια νοσοκοµεία Στην ένταξη των µονάδων υποκατάστατων του ΟΚΑΝΑ στα δηµόσια νοσοκοµεία της χώρας, προχωρά το υπουργείο Υγείας παράλληλα και µε τη σύνταξη Σχεδίου ∆ράσης για θεραπευτικά κέντρα και συµβουλευτικούς σταθµούς. Αυτό ανακοίνωσε ο υπουργός Υγείας ∆ηµήτρης Αβραµόπουλος µιλώντας σε εκδήλωση του ΟΚΑΝΑ µε αφορµή την Παγκόσµια Ηµέρα κατά των Ναρκωτικών. Σύµφωνα µε τον Υπουργό, εντάσσονται για πρώτη φορά προγράµµατα του Τέταρτου Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης για την πρόληψη, τη θεραπεία και την κοινωνική ένταξη. Επίσης, όπως υπογράµµισε, καταβάλλεται «κάθε δυνατή προσπάθεια για να επιλυθούν ζητήµατα υποχρηµατοδότησης, που έχουν προκύψει από την αυθαιρεσία και την άναρχη ανάπτυξη, που επικράτησε τα τελευταία 20 χρόνια στο χώρο των εξαρτήσεων».

Ένας στους τρεις µε καρκίνο στην Ε.Ε.

Τ

η µείωση του αριθµού των θανάτων από καρκίνο κατά 70% έως το 2020, έχει θέσει ως στόχο η Ευρωπαϊκή Σύµπραξη για τη ∆ράση κατά του Καρκίνου. Επίκεντρο της σύµπραξης θα είναι οι δράσεις που µπορεί να αναλάβει η Ευρωπαϊκή Ένωση, µε στόχο την πιο αποτελεσµατική πρόληψη και τον έλεγχο του καρκίνου σε όλη την Ευρώπη. Στις χώρες της Ευρώπης, ένα στα τρία άτοµα θα αναπτύξει καρκίνο στη διάρκεια της ζωής του. Αυτό σηµαίνει ότι γίνεται διάγνωση της νόσου σε 3,2 εκατ. ανθρώπους κάθε χρόνο. ∆εν υπάρχει ίση κατανοµή του καρκίνου στην Ευρώπη και οι πιθανότητες επιβίωσης από τη νόσο διαφέρουν σε µεγάλο βαθµό από χώρα σε χώρα. Με τη συνένωση των προσπαθειών όλων των οργανώσεων, που ασχολούνται µε τον καρκίνο, θα επιτευχθεί ο προσδιορισµός των ελλείψεων, η αντιµετώπιση των αναγκών και η αµοιβαία άντληση διδαγµάτων.

Η Ευρωπαϊκή Σύµπραξη για τη ∆ράση κατά του Καρκίνου θα εγκαινιαστεί επίσηµα στις Βρυξέλλες το φθινόπωρο του 2009 και η Επιτροπή ελπίζει όλα τα κράτη - µέλη και τα ενδιαφερόµενα µέρη που έχουν αφοσιωθεί στην καταπολέµηση του καρκίνου στην Ευρώπη να συµµετάσχουν στη βιώσιµη αυτή δράση. Στόχος είναι να ανΣτις χώρες της Ευρώπης, τιµετωπιστεί ο καρκίνο�� ένα στα τρία άτοµα θα ανα- µέσω της δηµιουργίας ενός πλαισίου για τον ενπτύξει καρκίνο στη διάρτοπισµό και για την ανταλκεια της ζωής του λαγή πληροφοριών, ικανοτήτων και πείρας όσον αφορά την πρόληψη και την καταπολέµηση της ασθένειας. Ζητούµενο είναι η συµµετοχή µεγάλου φάσµατος ενδιαφεροµένων µερών, µεταξύ των οποίων µη κυβερνητικές οργανώσεις, ερευνητές, οµάδες ασθενών, βιοµηχανία και εθνικές αρχές σε όλη την Ε.Ε. σε µία συλλογική προσπάθεια.


IN•VITRO• 11

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

Κόσµος

Του Βασίλη Καριώτη

Κατέληξε ο πρώτος άνθρωπος µε πολλαπλή µεταµόσχευση Ο ΠΡΏΤΟΣ ΆΝΘΡΩΠΟΣ στον κόσµο, που µεταµοσχεύτηκαν ταυτοχρόνως χέρια και πρόσωπο, πέθανε πρόσφατα στη Γαλλία στη διάρκεια χειρουργικής επέµβασης. Ο 30χρονος είχε παραµορφωθεί σε φωτιά το 2004 και έκτοτε δεν είχε κανενός είδους κοινωνική δραστηριότητα. Ο θεράπων ιατρός του, ∆ρ Λοράν Λαντιερί, είπε πως ο θάνατος του ασθενούς πιθανώς σχετίζεται µε κάποιο καρδιολογικό πρόβληµα, διότι όλες οι βιοψίες που έγιναν, δεν κατέδειξαν ενδείξεις απόρριψης των µοσχευµάτων ή κάποιο αγγειακό πρόβληµα. Ο ∆ρ Λαντιερί και 40µελής ιατρική οµάδα είχαν αντικαταστήσει τα χέρια από τον καρπό και κάτω και το άνω τµήµα του προσώπου (από τα χείλη µέχρι το τριχωτό της κεφαλής και τα αυτιά) του νεαρού σε µια επέµβαση που είχε διαρκέσει 30 ώρες.

Άρον το Botox σου και περιπάτει ΠΑΡΈΜΕΙΝΕ καθηλωµένος επί 23 χρόνια σε αναπηρικό καροτσάκι, ύστερα από βαρύ εγκεφαλικό επεισόδιο. Ο 49χρονος Ράσελ Μακφί, όµως, ξαναβρήκε την υγεία του χάρη στις ιδιότητες του Botox, ευρέως γνωστού φαρµάκου για την καταπολέµηση των ρυτίδων. Ο Μακφί υποβλήθηκε σε θεραπεία µε µια σειρά ενέσεων Botox και πλέον έχει αρχίσει σταδιακά να διανύει αποστάσεις 20 µέτρων χωρίς βοήθεια. Έκανε τη θεραπεία του στην κλινική St John of God Nepean Rehabilitation Hospital, της Μελβούρνης και στάθηκε και πάλι στα πόδια του σε µόλις ένα µήνα. Σύµφωνα µε τους γιατρούς µπόρεσε να περπατήσει ξανά, γιατί το Botox σταµάτησε τους µυϊκούς σπασµούς στα πόδια του.

Η ιατρική απάτη πληρώνεται… ακριβά ΣΕ 10 ΧΡΌΝΙΑ φυλάκιση χωρίς αναστολή καταδικάστηκε ο καρδιολόγος ∆ρ Μαχµούτ Πάτελ από νοσοκοµείο των ΗΠΑ, µε την κατηγορία της ιατρικής απάτης διότι τοποθέτησε στεντ σε ασθενή, ο οποίος δεν τα χρειαζόταν. Επιπλέον, η ασφάλειά του πλήρωσε το µέγιστο ποσό στον ασθενή, ενώ το νοσοκοµείο Our Lady of Lourdes στη Λουιζιάνα, όπου έγινε η επέµβαση, κλήθηκε να πληρώσει συνολικά περί τα 10 εκατοµµύρια ευρώ, όχι µόνο για τον ασθενή, αλλά και για παράνοµες κλινικές δοκιµές που είχε κάνει ο ίδιος γιατρός. Ο 64χρονος παραπέµφθηκε για 91 κατηγορίες από 75 ασθενείς.

Το µυστικό της αιώνιας νεότητας Επαναστατική θεραπεία µε λέιζερ αναµένεται να σώσει εκατοµµύρια ηλικιωµένα άτοµα από την τύφλωση. Η νέα τεχνική αναστρέφει τα συµπτώµατα της εκφύλισης της ωχράς κηλίδας,

Η

Μπρουκ Γκρίνµπεργκ έχει µέγεθος βρέφους και πνευµατική ηλικία νηπίου. Είναι όµως 16 ετών. Ζυγίζει 10 κιλά και έχει ύψος περίπου 60 εκατοστά. ∆εν µπορεί να µιλήσει, αλλά γελάει όταν είναι χαρούµενη και αναγνωρίζει τα πρόσωπα γύρω της. Επικοινωνεί µε ήχους µωρού και ζητάει επίµονα κάτι όταν το θέλει. ∆εν αναπτύσσεται τίποτα σε φυσιολογικούς ρυθµούς εκτός από τα µαλλιά και τα νύχια της. Οι επιστήµονες, παρά τα πειράµατα στα οποία την υποβάλουν, αδυνατούν να εξηγήσουν την περίπτωση. Ο παιδίατρός της, Λόρενς Πάκουλα, από την ιατρική σχολή του J. Hopkins, ξεκαθαρίζει πως δεν υπάρχει παρόµοιο προηγούµενο στην ιατρική ιστορία. Το σώµα της Μπρουκ δεν αναπτύσσεται ενιαία, αλλά µάλλον σαν ανεξάρτητα κοµµάτια χωρίς κανέναν συγχρονισµό µεταξύ τους. Το κορίτσι αν και έχει υποβληθεί στις πιο σύγχρονες εξετάσεις, δεν έχει διαγνωσθεί να πάσχει από κάποιο γενετικό σύνδροµο ή κάποια ανωµαλία χρωµοσωµάτων που

να εξηγεί αυτή την αδυναµία ανάπτυξής της. Οι ειδικοί εκτιµούν πως εάν βρεθεί κάποιο γονίδιο που έχει υποστεί µετάλλαξη και αποµονωθεί, τότε µπορεί να δοθούν οι απαντήσεις στα αιώνια ερωτήµατα «γιατί γερνάµε και γιατί πεθαίνουµε». «Χωρίς να θέλουµε να εντυπωσιάσουµε, θα έλεγα πως είναι µια ευκαιρία για να στο Η µικρή Μπρουκ µπορεί να δώ- απαντήσουµε ερώτηµα γιατί είµασει απαντήσεις σε αιώνια ερω- στε θνητοί και αν κάνουµε λάθος το τήµατα όπως: «γιατί γερνάµε αφήνουµε, αν όµως και γιατί πεθαίνουµε;» πετύχουµε, τότε κερδίσαµε το χρυσό δαχτυλίδι» λέει ο ∆ρ Γουόκερ, ένας από τους ερευνητές που ασχολούνται αποκλειστικά µε την περίπτωση της Μπρουκ. Αν το συγκεκριµένο γονίδιο ή η οµάδα γονιδίων ταυτοποιηθούν, τότε ο Γουόκερ σχεδιάζει να το δοκιµάσει σε πειραµατόζωα ώστε να διευκρινιστεί αν θα µπορέσουν στο µέλλον να το «ανάβουν» ή να το «σβήνουν» κατά περίπτωση καθυστερώντας ή αναστέλλοντας την ανάπτυξη του ζώου.

Ο πόλεµος... του προστάτη Έγινε γνωστός ως ο σκοτεινός άρχοντας της Αυτοκρατορίας και ήταν ο εχθρός των Τζεντάι. Ο άνθρωπος πίσω από τη µάσκα του «Νταρθ Βέιντερ» στον «Πόλεµο των Άστρων» ήταν ο ηθοποιός Ντέιβιντ Πρόουζ, ο οποίος τώρα πια δε µάχεται τους Τζεντάι, αλλά τον καρκίνο του προστάτη. Ο 73χρονος ηθοποιός και πατέρας 3 παιδιών, είπε σε συνέντευξή του σε βρετανικό ραδιοφωνικό σταθµό, ότι κάνει θεραπεία µε ακτινοβολίες σε νοσοκοµείο του Λονδίνου, ενώ µε την παρουσία του εκεί υποστηρίζει την προσπάθεια του νοσοκοµείου για εξεύρεση πόρων. Ο ίδιος σε συνεργασία µε τους θεραπευτές του, έχει επιδοθεί σε µία καµπάνια ενηµέρωσης για τα εξαιρετικά οφέλη της πρώιµης διάγνωσης του καρκίνου του προστάτη.

Τα αρώµατα µαγνήτης για τα κουνούπια Αµερικανοί επιστήµονες αναγνώρισαν προσφάτως τρία σετ υποδοχέων στον εγκέφαλο των κουνουπιών που χρησιµοποιούν για να βρουν το επόµενο γεύµα τους. Το ένα σετ ανιχνεύει το διοξείδιο του άνθρακα που απελευθερώνεται µε κάθε εκπνοή, το άλλο σετ ανιχνεύει τα ίχνη της οκτενόλης (χηµικής ουσίας που υπάρχει στην ανάσα και τον ιδρώτα) και το τρίτο ανιχνεύει το µείγµα από τις υπόλοιπες 350 βιοχηµικές ουσίες, οι οποίες συνθέτουν τη µυρωδιά του σώµατος. Επίσης, κάθε είδους άρωµα που βάζουµε γίνεται µαγνήτης για τα κουνούπια, ενώ τις οσµές της ανάσας και τον ιδρώτα, ενισχύουν το αλκοόλ και ειδικά η µπύρα.


12•IN•VITRO•

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

Yποχόνδριος

Είναι η υπερβολική διάθεσή µας να γίνουµε πιο όµορφοι, η οποία τελικά µας κάνει πιο άσχηµους. ∆έρµα «σταφιδιασµένο», πανάδες, χαλάρωση στο σώµα... αυτές είναι οι επιπτώσεις της ηλιοθεραπείας χωρίς όρια!

Με το µαύρισµα

Τι τύπο δέρµατος έχεις;

Mαύρο... καλοκαίρι 16 λεπτά σολάριουµ ήταν αρκετά για τη 10χρονη για να αποκτήσει εγκαύµατα στο 70% του κορµιού της. Η µικρή Κέλυ πλέον θα πρέπει για τα επόµενα 10 χρόνια να αποφεύγει το φως του ήλιου. Μύθος ότι η «ζηµιά» από την ηλιοθεραπεία είναι προσωρινή. Το δέρµα επουλώνει µόνο κάποιες από τις επιφανειακές ζηµιές και όχι εκείνες που γίνονται στα βαθύτερα στρώµατα του δέρµατος.

Τ

ο πιο αστείο θέαµα του καλοκαι- νετικό υλικό των κυττάρων µας. Η υπεριώδης ριού είναι αναµφισβήτητα οι ακτινοβολία καταστρέφει τις γενετικές πληκόκκινοι, σαν αστακοί, τουρίροφορίες και ενδεχοµένως οδηγεί σε εµφάνιστες που ξαπλώνουν µε τις ώρες ση καρκίνου του δέρµατος. κάτω από τον καυτό µεσηµεριαΑν µία 20χρονη θεωρεί την υγεία της (λαννό «ελληνικό» ήλιο. Γι’ αυτούς το κόκκινο θασµένα) δεδοµένη, θα πρέπει να αναθεωρήχρώµα του ηλιακού εγκαύµατος - που σει την άποψή της για τη νεότητα και αργότερα ευελπιστούν ότι θα την οµορφιά. Η γήρανση του δέρεξελιχθεί σε µαύρισµα- είναι µατος λόγω ήλιου, δεν γίνεται H ένα είδος αναµνηστικού αντιληπτή στα 40 αλλά ενπεριοδική χρήπου θα κουβαλήσουν δεχοµένως και στα 25. Το ση σολάριουµ ενδεχοαπό την Ελλάδα στη δέρµα χάνει την ελαστιµένως τριπλασιάζει τις πιχώρα τους. Έχουν κότητά του. Γίνεται πιο θανότητες εµφάνισης µελαάγνοια κινδύνου; Όχι! λεπτό. Χάνει τη φυσική νώµατος σύµφωνα µε µελέΑπλώς το µαύρισµα προστασία του απέναναποτελεί το διαπιτι στο χρόνο και το γήτες. Kάποιες πολιτείες της στευτήριο των καλορας. Αµερικής έχουν απαγορέψει καιρινών διακοπών. Τις Αν η ηλιοθεραπεία το σολάριουµ σε άτοµα τελευταίες δεκαετίες µας γερνάει και µας αρηλικίας κάτω των 16 όµως αποτελεί και επιταρωσταίνει… εµείς γιατί τη ετών. γή της µόδας. συνεχίζουµε; Τελευταία µεΤο κυνήγι της οµορφιάς λέτη αναφέρει ότι η έκθεση σε όµως έχει µεγάλο κόστος. Πρόωρη υπεριώδη ακτινοβολία είναι εθιστιγήρανση της επιδερµίδας, µελάνωµα, πανάκή. Επηρεάζει τη διάθεσή µας, οπότε η απώδες, ακτινικές υπερκερατώσεις, ακανθοκυτλειά της επιφέρει στερητικά συµπτώµατα. ταρικό καρκίνωµα, βασικοκυτταρικό καρκίνω- Ίσως γι’ αυτό και στο εξωτερικό ευηµερούν µα και «χίλιες δυο» άλλες παθήσεις που πυτα κρεβάτια µαυρίσµατος (σολάριουµ). Εκεί η ροδοτούνται ή επιδεινώνονται από την ηλιακή µανία µε το µαύρισµα πλέον έχει αποκτήσει ακτινοβολία. συγκεκριµένο χαρακτηρισµό. Λέγεται «tanoΣτο ίντερνετ «δίνουν και παίρνουν» οι συµrexia» και φαίνεται ότι είναι πιο συχνό στις βουλές µαυρίσµατος και τα home made αντηνεαρές κοπέλες. Η tanorexia συντηρεί µία λιακά. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι αυτές οι βιοµηχανία δισεκατοµµυρίων ευρώ ή δολαλύσεις δεν «µαυρίζουν» το δέρµα αλλά το γερίων.

!

Αν αισθανθείτε ότι καήκατε από τον ήλιο: πηγαίντε σε ένα σκιερό µέρος, κάντε ντους µε κρύο νερό, χρησιµοποιήστε ένα after sun και πιείτε πολύ νερό. Κατευθείαν στο Κέντρο Υγείας αν έχετε φουσκάλες από το έγκαυµα.

Φωτότυπος 1 (Ξανθή επιδερµίδα, ξανθά ή κόκκινα µαλλιά) Ό��ο και να καθίσεις στον ήλιο δεν θα µαυρίσεις. Χωρίς προστασία φεύγεις από την παραλία σχεδόν πάντα µε ηλιακό έγκαυµα. Πρέπει να φοράς αντηλιακό µε SPF 50+ Φωτότυπος 2 [Aνοιχτόχρωµη επιδερµίδα, ξανθά µαλλιά (ίσως όµως και µαύρα)] Καίγεσαι εύκολα και µαυρίζεις πολύ δύσκολα.Πρέπει να χρησιµοποιείς αντηλιακό µε SPF 40+. Φωτότυπος 3 Mέτρια ανοιχτή επιδερµίδα Συνήθως µαυρίζεις µε ένα πολύ όµορφο απαλό χρώµα. Κάποιες φορές όµως καίγεσαι από τον ήλιο. Πρέπει να φοράς αντηλιακό µε SPF 30+. Φωτότυπος 4 (Σταρένια επιδερµίδα, χαρακτηριστικός µεσογειακός τύπος δέρµατος.) Καίγεσαι δύσκολα από τον ήλιο και µαυρίζεις εύκολα. Πρέπει να προµηθευτείς αντηλιακό µε SPF 20+. Φωτότυπος 5 (Σκουρόχρωµη-µελαµψή επιδερµίδα) ∆εν καίγεσαι ποτέ από τον ήλιο και µαυρίζεις πανεύκολα. Πρέπει να φοράς αντηλιακό µε SPF 15+.

Το 1938 δηµιουργήθηκε το πρώτο αντηλιακό από τον Φραντς Γκρέιτερ, χηµικό και ορειβάτη. Oνοµαζόταν Gletscher Crème (κρέµα του πάγου) και έγινε το βασικό συστατικό της εταιρείας «Piz Buin».

Ψεκάστε, απλώστε, δαγκώστε… µαυρίσατε Οι κρέµες µαυρίσµατος (self tan) σε 10 1 µόλις ηµέρες µας προσφέρουν ένα φυσιολογικό µαύρισµα ακόµα κι’ αν είµαστε κλεισµένοι στους τέσσερις τοίχους του σπιτιού µας. Προσοχή στην επάλειψή τους γιατί µπορεί να ξυπνήσετε µία ηµέρα µε µπαλώµατα. Ο ψεκασµός κερδίζει έδαφος τα τελευταία χρόνια. Ένα ειδικό µηχάνηµα ψεκάζει µε διάφορες ουσίες το σώµα µας. Έπειτα από 2 έως 6 ώρες είµαστε σαν να έχουµε επιστρέψει µόλις από τις διακοπές. Το µαύρισµα διαρκεί µόλις 7 ηµέρες και δεν προστατεύει από τον ήλιο. Τα φρούτα και τα λαχανικά… µαυρίζουν, ειδικά εάν έχουν καροτένιο. Επιλέξτε καρότα, βερίκοκα, καρπούζι, τοµάτα, µπρόκολο και σπανάκι. Οι χρωστικές ουσίες που περιέχουν αποθηκεύονται κάτω από την επιδερµίδα σας και επηρεάζουν (σε µικρό βαθµό) το χρώµα του δέρµατός σας.

2 3


YGEIA02-21:Layout 1

7/14/09

4:28 PM

Page 13


14•IN•VITRO•

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

Αντιγήρανση

Συνεργάστηκε η ∆ρ Παρασκευή Σακκά, Νευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer & Συναφών ∆ιαταραχών Αθηνών, Υπεύθυνη Ιατρείου Μνήµης νοσ. «ΥΓΕΙΑ»

Υγιές µυαλό

Tης Μαρίας Τσιλιµιγκάκη

Ε

Για να µη σε ξεχάσω ποτέ! tips Αποφύγετε τη µοναχική ζωή. Τα µέλη της οικογένειας και οι φίλοι βοηθούν σε πολλά επίπεδα, ειδικά δε µετά τη συνταξιοδότηση. Είναι αυτοί δε που παρατηρούν τα πρώτα συµπτώµατα άνοιας.

>

Εάν δεν µπορείτε να αποφύγετε το καθηµερινό στρες, αναζητήστε µεθόδους χαλάρωσης (όπως είναι η γιόγκα …) και βάλτε τις στο εβδοµαδιαίο σας πρόγραµµα.

>

>

> Αν έπασχε από Αλτσχάιµερ η µητέρα, ο πατέρας ή κάποιοι από τους παππούδεςγιαγιάδες σας, εφαρµόστε τις µεθόδους πρόληψης που αναφέρουµε στο κείµενο και επισκεφτείτε το νευρολόγο µε κάθε σχετικό σύµπτωµα που επιµένει.

Παλιότερες µελέτες σε πανεπιστήµια των ΗΠΑ είχαν δείξει ότι οι νοµικοί και οι γιατροί που εργάζονται και µελετούν µέχρι τα 70 κατά µέσον όρο χρόνια τους, παθαίνουν πιο σπάνια άνοια.

Η γήρανση του εγκεφάλου αρχίζει νωρίς, από τη δεκαετία των 20 ετών. Αν ανοίγουµε την πόρτα του ψυγείου χωρίς να ξέρουµε γιατί ή ψάχνουµε συνέχεια τα κλειδιά µας, τότε η άσκηση του νου και η σωστή δίαιτα µπορούν να βοηθήσουν.

ίναι δυνατόν να εφαρµόσουµε µεθόδους αντιγήρανσης στον εγκέφαλο και την ικανότητά του να ανακαλεί µνήµες; Οι ειδικοί απαντούν κατηγορηµατικά «ναι»! Και αντιµετωπίζουν πια την έκπτωση των εγκεφαλικών µας λειτουργιών -και ειδικά της µνήµηςως ασθένεια και όχι ως τη φυσιολογική κατάληξη του γήρατος… Η νευρολόγος δρ. Παρασκευή Σακκά µάλιστα µας εξηγεί: «Ο όρος “γεροντική”, πριν από το “άνοια”, θεωρείται πια αδόκιµος. Η άνοια είναι µία ασθένεια που µπορεί να προληφθεί αλλά και σε ένα µεγάλο βαθµό να αντιµετωπιστεί, ενώ δεν θεωρείται απαραίτητο και φυσικό να την παρουσιάσουν όλοι οι εκπρόσωποι της τρίτης ηλικίας». Για να µειωθεί ο κίνδυνος άνοιας καθώς τα χρόνια περνούν, αλλά και για να καθυστερήσουµε δραµατικά την εξέλιξή της όταν έχει αρχίσει να δίνει τα πρώτα συµπτώµατα (ξεχνάµε πρόσφατα γεγονότα, γινόµαστε πιο νευρικοί…), είναι χρήσιµο να ακολουθούµε τις οδηγίες των νευρολόγων. Εκτός από κάποια φάρµακα νέας γενιάς, καλό είναι να γνωρίζουµε τα εξής: Γυµνάστε το µυαλό σας. Παρακολουθείτε την επικαιρότητα και διαβάζετε βιβλία. Ασχοληθείτε µε γρίφους, σταυρόλεξα, sudoku. Παίζετε επιτραπέζια παιχνίδια που ασκούν την παρατηρητικότητα και τη µνήµη. Παραµείνετε κοινωνικά ενεργοί. Βγείτε συχνά από το σπίτι σας, γραφτείτε σε συλλόγους, πηγαίνετε τακτικά στον κινηµατογράφο και στο θέατρο, µιλήστε µε τους γείτονες και τους φίλους σας. Οι εκδροµές και τα ταξίδια σας αναζωογονούν. Όλα τα παραπάνω «κρατούν σε φόρµα» τα κύτταρα και τα «δίκτυα» του εγκεφάλου. Τρώτε σωστά και υγιεινά. Τα φρούτα, τα λαχανικά, τα ψάρια, οι ξηροί καρποί, τροφές χαµηλές σε λιπαρά οξέα, οι βιταµίνες, τα ιχνοστοιχεία και αντιοξειδωτικά βοηθούν αποφασιστικά στη διατήρηση των νευρώνων του εγκεφάλου σε καλή κατάσταση. Ελέγξετε τους αγγειακούς παράγοντες κινδύνου. Το σάκχαρο, η υπερχοληστεριναιµία, η υπέρταση, το κάπνισµα, η παχυσαρκία προδιαθέτουν τόσο για καρδιακά και εγκεφαλικά επεισόδια όσο και σε νόσο Alzheimer και άλλες µορφές άνοιας. Γυµναστείτε συστηµατικά. Η γυµναστική προσφέρει ευεξία, ενέργεια, αυξάνει την αντοχή, φτιάχνει το κέφι, προλαµβάνει πολλά νοσήµατα όπως τα εµφράγµατα, τα εγκεφαλικά επεισόδια, τις διάφορες µορφές άνοιας. Ποτέ δεν είναι αργά να αρχίσει κανείς µία ήπια άσκηση. Αποφύγετε τις ψυχοπιεστικές καταστάσεις, το stress, τις στενάχωρες σκέψεις. Η καλή διάθεση, η διασκέδαση, ο χορός, το τραγούδι, το φλερτ, ξανανιώνουν, κυριολεκτικά και µεταφορικά.


16•IN•VITRO•

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

Η δίαιτα...

Περισσότερες πληροφορίες για την υπέρταση θα βρείτε στην ιστοσελίδα της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Υπέρτασης: www.eshonline.org. Ιατρεία υπέρτασης στη σελ. 53

Συνεργάστηκε ο Απόστολος Αχείµαστος, Παθολόγος- Υπερτασιολόγος, Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστηµίου Αθηνών

Ενδεικτικό διαιτολόγιο Π Ρ Ω Ι Ν Ο

• Μία φρουτοσαλάτα από 3 µερίδες φρούτων εποχής (το ένα οπωσδήποτε µπανάνα) • Ένα ποτήρι γάλα µε λιπαρά κάτω από 2%, αλλά εµπλουτισµένο µε περισσότερο ασβέστιο. Σ Ν Α Κ

• 1 γιαούρτι 2% λιπαρά µε λίγους ξηρούς καρπούς. Κ Υ Ρ Ι Ω Σ

Γ Ε Υ Μ Α

• 1 πιάτο από µαυροµάτικα φασόλια νερόβραστα, στραγγισµένα και φτιαγµένα σαλάτα µε φρέσκια ντοµάτα, ξερό κρεµµύδι, µαϊντανό και ελαιόλαδο. • Μία φέτα ψωµί ολικής αλέσεως. ∆ Ε Ι Π Ν Ο

• 2 καλαµάκια κοτόπουλου ψητά και µία µερίδα τζατζίκι µε πολύ σκόρδο.

tips >

Οι τροφές που είναι πλούσιες σε κάλιο, όπως τα πορτοκάλια, υπάρχουν ενδείξεις ότι προστατεύουν από την υπέρταση. Εκτός από τα πορτοκάλια, κάλιο έχουν και οι µπανάνες. Το σκόρδο προκαλεί µικρή µείωση της αρτηριακής πίεσης όταν όµως καταναλώνεται σε µεγάλες ποσότητες ( 20-25 σκελίδες την ηµέρα). Από την άλλη, τα σκευάσµατα µε σκόρδο που κυκλοφορούν στο εµπόριο δεν έχουν σταθερή σύνθεση και είναι δύσκολο να εξασφαλίσουν σταθερή δόση. Η κατανάλωση αλατιού σε ποσότητα µικρότερη των 2.4 gr την ηµέρα οδηγεί σε µείωση της συστολικής πίεσης από 2 έως 8 mm/Hg. Οι υπέρβαροι υπερτασικοί ασθενείς, εάν χάσουν 10 κιλά, ενδεχοµένως θα µειώσουν τη συστολική αρτηριακή τους πίεση κατά 15-20 mm Hg Η συνιστώµενη κατανάλωση αλκοόλ είναι έως 2 ποτά για τους άνδρες και το πολύ 1 ποτό για τις γυναίκες, 2 – 3 φορές την εβδοµάδα. Αν ακολουθήσει ένας υπερτασικός αυτή τη συµβουλή, ενδεχοµένως να µειώσει κατά 3 mm Hg τη συστολική αρτηριακή πίεση και 2 mm Hg τη διαστολική.

> > > >

της υπέρτασης

Της Μαρίας Τσιλιµιγκάκη

Τροφές της καρδιάς

Η

διατροφή παίζει σηµαντικό ρόλο στη ρύθµιση της αρτηριακής πίεσης. Απώλεια 5-10% του συνολικού βάρους, µπορεί να λειτουργήσει ρυθµιστικά στην υπέρταση και να βελτιώσει την καρδιακή λειτουργία. Εάν είστε, λοιπόν, 80 κιλά και η λεγόµενη «µεγάλη» πίεση δεν πέφτει κάτω από 14, µπορείτε να ελέγξετε την κατάσταση, µειώνοντας το βάρος σας από 4 έως 8 κιλά. Η διατροφή από µόνη της όµως ενδεχοµένως δεν αποτελεί λύση, γι’ αυτό και οι ειδικοί συστήνουν συνδυασµό της µε καθηµερινή άσκηση και τη φαρµακευτική αγωγή που συστήνει ο γιατρός. Το κατάλληλο διατροφικό µοντέλο για όσους εµφανίζουν υψηλά επίπεδα αρτηριακής πίεσης είναι δίαιτα µε χαµηλά λιπαρά και περιορισµός των θερµίδων που καταναλώνονται. Συγκεκριµένα:

1

Μειώστε το αλάτι στο ελάχιστο, ειδικά αν είστε ασθενείς άνω των 60 ετών. Προσοχή στο «κρυµµένο» αλάτι που βρίσκεται στις κονσέρβες, τα παστά και σε όλα τα τυποποιηµένα τρόφιµα. Καταναλώστε καθηµερινά αρκετό ασβέστιο και κάλιο. Γαλακτοκοµικά προϊόντα µε χαµηλά λιπαρά και φρούτα όπως η µπανάνα και το πορτοκάλι είναι τα πλέον κατάλληλα τρόφιµα. Το πρωτόκολλο αυτής της δίαιτας ονοµάζεται DASH και συστήνεται παγκοσµίως σε όλους τους ανθρώπους µε υπέρταση. Ακολουθήστε το µεσογειακό µοντέλο διατροφής µε ψάρια, όσπρια, λαχανικά, φρούτα και ελαιόλαδο. Για άλλη µια φορά, η διατροφή των προγόνων µας αποδεικνύεται η ιδανικότερη. Αποφύγετε την κατανάλωση αλκοόλ. Ένα ή δυο ποτήρια κρασί και µάλιστα όχι σε καθηµερινή βάση, είναι η λύση για όσους δεν µπορούν να το καταργήσουν.

2

3 4


YGEIA02-21:Layout 1

7/14/09

4:33 PM

Page 17


18•IN•VITRO•

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

Γνωρίζεις ότι... Νέα φάρµακα Υπό δοκιµή αγχολυτικό χωρίς παρενέργειες Εξουδετερώνει άµεσα το άγχος και τις κρίσεις πανικού χωρίς να προκαλεί τις παρενέργειες των φαρµάκων της κατηγορίας των βενζοδιαζεπινών που χρησιµοποιούνται εδώ και δεκαετίες. Η νέα ουσία XBD173 φαίνεται να αποτρέπει την υπνηλία, την αµνησία ή την ανοχή και την εξάρτηση, ανοίγοντας νέους δρόµους για την καταπολέµηση του άγχους. «Τα αποτελέσµατα της πρώτης φάσης των κλινικών δοκιµών δείχνουν ότι υπάρχει αυτή η πιθανότητα», επισηµαίνει ο Ράινερ Ρούπρεχτ, επικεφαλής της έρευνας σε πανεπιστήµιο του Μονάχου. Η δράση του φαρµάκου φάνηκε σε µία ώρα όταν χορηγήθηκε σε αρουραίους, ενώ µείωσε τις κρίσεις πανικού σε 70 άνδρες που µετείχαν στη µελέτη.

Μπότοξ και για τη φαλάκρα; Χαµόγελα αισιοδοξίας προκαλεί η είδηση ότι οι ενέσεις µπότοξ, που είναι κυρίως γνωστές για την εξαφάνιση των ρυτίδων, ίσως κρύβουν το µυστικό και για τη θεραπεία της φαλάκρας. Ο πλαστικός χειρουργός Σάιµον Ούριαν από την Καλιφόρνια υποστηρίζει ότι ανακάλυψε τυχαία και αυτή τη δράση του φαρµάκου, όταν χρειάστηκε να κάνει ενέσεις στο κεφάλι της µητέρας του που έπασχε από ηµικρανίες και είχε χάσει τα µαλλιά της έπειτα από χηµειοθεραπείες. Τα αποτελέσµατα ήταν εντυπωσιακά, όπως λέει, και όταν εφάρµοσε την ανακάλυψή του σε φαλακρούς εθελοντές επί τρία χρόνια, συνδυάζοντάς την όµως και µε ένα µείγµα βιταµινών για καλύτερα αποτελέσµατα.

Χάπι για την υπέρταση ίσως βοηθά τους καπνιστές Η διακοπή του καπνίσµατος είναι σίγουρα δύσκολη υπόθεση. Πολύ δυσκολότερο όµως είναι, ο πρώην καπνιστής να κρατηθεί µακριά από τη συνήθειά του και να µην υποτροπιάσει. Εκεί ακριβώς δείχνει να είναι αποτελεσµατικό ένα αντιϋπερτασικό φάρµακο που περιέχει την ουσία προπρανολόλη. Οι ερευνητές του Γενικού Νοσοκοµείου της Μασαχουσέτης πιστεύουν ότι το φάρµακο επιδρά σε συγκεκριµένες χηµικές ουσίες του εγκεφάλου και σβήνει αποτελεσµατικά αναµνήσεις που συνδέονται µε κάποια συνήθεια. Σε αυτή την περίπτωση πρόκειται για τις αναµνήσεις που διατηρούν την επιθυµία για τσιγάρο και ωθούν πολλούς καπνιστές να ξαναρχίσουν το κάπνισµα, παρότι το έχουν κόψει. Η έρευνα βρίσκεται ακόµη σε εξέλιξη.

(www.reuters.com)

(www.tovima.gr)

(www.dailymail.co.uk)

Χάπι news Ελπιδοφόρα εξέλιξη στον καρκίνο του προστάτη

Μ

προστά σε µια αναπάντεχη έκπληξη βρέθηκαν οι επιστήµονες της Mayo Clinic στις Ηνωµένες Πολιτείες, κατά τη διάρκεια µελέτης µε πειραµατικό φάρµακο για τον καρκίνο του προστάτη. Σε δύο ασθενείς µε καρκίνο που είχε κάνει ήδη µεταστάσεις στην κοιλιακή χώρα, η χορήγηση του µονοκλωνικού αντισώµατος ιπιλιµουµάµπη είχε ως αποτέλεσµα να συρρικνωθούν οι όγκοι τους, σε τέτοιο βαθµό ώστε να µπορούν να χειρουργηθούν και να αφαιρεθούν. Ο επικεφαλής της έρευνας, Μάικλ Μπλουτ, ο γιατρός που χειρούργησε τους δύο άνδρες, δήλωσε µετά την επέµβαση ότι δεν είχε δει κάτι παρόµοιο στο

παρελθόν και ότι δυσκολεύθηκε να βρει ακόµη και τους όγκους. Κάποια στιγµή µάλιστα, ο παθολόγος που παρευρισκόταν στο χειρουργείο ρώτησε αν του έστελναν δείγµατα από τον ίδιο ασθενή! Η δοκιµή πραγµατοποιήθηκε για να διαπιστωθεί αν το αντίσωµα θα µπορούσε να βελτιώσει τα αποτελέσµατα της ορµονοθεραπείας. Η ουσία ιπιλιµουµάµπη ενεργοποίησε περισσότερο το ανοσοποιητικό σύστηµα, το οποίο κατέστρεψε τα καρκινικά κύτταρα. Οι ερευνητές τονίζουν ότι αν τα αποτελέσµατα αυτής της µικρής µελέτης, επιβεβαιωθούν και από µεγαλύτερης κλίµακας µελέτες, θα έχει επιτευχθεί µία εξαιρετικά ενδιαφέρουσα εξέλιξη. (www.bbc.co.uk)

Ελπίδα στους ασθενείς µε ρευµατοειδή αρθρίτιδα δίνουν τα αποτελέσµατα κλινικών δοκιµών του φαρµάκου µε το µονοκλωνικό αντίσωµα ριτουξιµάµπη. Η χρήση του φαρµάκου σε πρώιµο στάδιο της νόσου έδειξε ότι σε µεγάλο βαθµό βάζει φρένο στην καταστροφή των αρθρώσεων.

Toυ ∆ηµήτρη Παπαντωνίου

Τέλος στις ναυτίες της εγκυµοσύνης Οι πρωινές ναυτίες είναι συνηθισµένο φαινόµενο για τις εγκύους, πολλές όµως συχνά δηλώνουν άρνηση να λάβουν φαρµακευτική αγωγή για να αντιµετωπίσουν τα συµπτώµατά τους. Πρόσφατα, µία από τις µεγαλύτερες µελέτες που έχουν ποτέ πραγµατοποιηθεί, έδειξε ότι η ουσία µετοκλοπραµίδη είναι ασφαλής ακόµη κι αν λαµβάνεται κατά το πρώτο τρίµηνο της κύησης. Σύµφωνα µε τη µελέτη που δηµοσιεύθηκε σε έγκυρη ιατρική επιθεώρηση και αφορούσε περισσότερες από 80.000 γεννήσεις στο Ισραήλ, δεν αυξήθηκε ο κίνδυνος για ανωµαλίες εκ γενετής ή άλλα προβλήµατα, όπως πρόωρος τοκετός και χαµηλό βάρος. (www.nytimes.com)

Αντικαρκινικό φάρµακο σβήνει τις ρυτίδες Τα σηµάδια του χρόνου αλλά και του ήλιου φαίνεται ότι σβήνει µία κρέµα που χρησιµοποιείται εδώ και χρόνια για τις προκαρκινικές αλλοιώσεις του δέρµατος. Η ουσία φθοροουρακίλη, όπως προέκυψε από πρόσφατη µελέτη του Πανεπιστηµίου του Μίσιγκαν, βελτίωσε την εµφάνιση του δέρµατος, λειαίνοντας τις ρυτίδες και εξαφανίζοντας µεταξύ άλλων τις καφέ κηλίδες που προκαλούνται από την έκθεση στον ήλιο. Οι ερευνητές δηλώνουν ότι η θεραπεία µε φθοροουρακίλη θα µπορούσε να µην περιορίζεται στην καταπολέµηση του καρκίνου, αλλά να βοηθήσει και άτοµα µε φωτογήρανση. (www.reuters.com)


YGEIA02-21:Layout 1

7/14/09

4:34 PM

Page 19


20•IN•VITRO•

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

Με ενδιαφέρει

Συνεργάστηκε ο ∆ρ. Αλέξανδρος Μπαλαµώτης – ∆ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών

Υπεριδρωσία

Της Σοφίας Νέτα

Τ Μελέτες έχουν δείξει ότι η επίπτωση της υπεριδρωσίας στην ποιότητα ζωής των ασθενών µπορεί να είναι παρόµοια ή και µεγαλύτερη από αυτή πού αναφέρεται για την ακµή ή για την ψωρίαση.

α ιδρωµένα χέρια και οι λεκέδες από ιδρώτα στις µασχάλες και την πλάτη είναι αναµφισβήτητα µία δυσάρεστη κατάσταση. Ένας από τους χειρότερους εχθρούς µας -αν όχι ο χειρότερος- το καλοκαίρι είναι ο ιδρώτας. Εάν η έκκρισή του, µάλιστα, είναι µεγαλύτερη από τη συνηθισµένη, το πρόβληµα γίνεται πολύ δυσάρεστο, καθώς συχνά µας κάνει να νιώθουµε αµήχανα στο επαγγελµατικό, αλλά και στο φιλικό µας περιβάλλον. Κανένας εχθρός όµως δεν είναι ανίκητος. Η εφίδρωση είναι η φυσιολογική λειτουργία µε την οποία εξισορροπείται η θερµοκρασία του σώµατος µέσω της έκκρισης του ιδρώτα. «Όταν τα επίπεδα της εφίδρωσης ξεπερνούν τα φυσιολογικά όρια, όµως», όπως εξηγεί ο δερµατολόγος Αλέξανδρος Μπαλαµώτης, «αναπτύσσεται µία παθολογική κατάσταση, που ονοµάζεται υπεριδρωσία». Κάποιοι παράγουν 4-5 φορές µεγαλύτερη από τη φυσιολογική ποσότητα ιδρώτα. Πρόκειται για µια διαταραχή, η οποία έχει σαν αποτέλεσµα εφίδρωση που υπερβαίνει τη φυσιολογική ποσότητα που απαιτείται για τη διατήρηση σταθερής της θερµοκρασίας του σώµατος και από την οποία υπολογίζεται ότι πάσχει περίπου το 1% του πληθυσµού. Η υπεριδρωσία διαχωρίζεται σε: Γενικευµένη υπεριδρωσία: αφορά κυρίως παχύσαρκους, άτοµα µε υπερθυρεοειδισµό, µε σακχαρώδη διαβήτη, µε αναπνευστική και καρδιακή ανεπάρκεια. Εντοπισµένη υπεριδρωσία: συναντάται σε ανθρώπους κάθε ηλικίας και παρουσιάζεται κυρίως στις παλάµες, στις µασχάλες, στα πέλµατα, ακόµα και στο πρόσωπο.

κατανάλωση πικάντικων τροφών. Η υπεριδρωσία είναι το αποτέλεσµα δυσλειτουργίας του συµπαθητικού νευρικού συστήµατος, το οποίο ρυθµίζει τη θερµοκρασία του σώµατος. Στους ανθρώπους που πάσχουν από υπεριδρωσία παρατηρείται είτε υπερβολική παραγωγή ενός συγκεκριµένου νευροδιαβιβαστή (ακετυλοχολίνη) από το συµπαθητικό νευρικό σύστηµα, είτε υπερβολική αντίδραση των ιδρωτοποιών αδένων, ακόµα και σε κανονικά επίπεδα παραγωγής νευροδιαβιβαστή. Σε κάθε όµως περίπτωση, το αποτέλεσµα είναι η υπερβολική εφίδρωση. Λύσεις στο πρόβληµα του ιδρώτα Εάν το πρόβληµα δεν είναι πολύ µεγάλο, αντιµετωπίζεται µε ειδικά αποσµητικά. Τα αποσµητικά περιέχουν αντισηπτικές ουσίες, αιθέρια έλαια, αντιοξειδωτικές ουσίες, παράγωγα µετάλλων και σε µερικές περιπτώσεις οινόπνευµα. Στις δασύτριχες µασχάλες είναι προτιµότερη η χρήση αποσµητικών σε µορφή σπρέι, ενώ στις µασχάλες µε αραιές τρίχες είναι πιο αποτελεσµατικά τα αποσµητικά σε µορφή rollon. Τα αντιϊδρωτικά περιέχουν συστατικά, όπως άλατα αλουµινίου, που διαλύονται στον ιδρώτα. Έτσι αφήνουν µία λεπτή επίστρωση, σαν ζελέ, πάνω στους ιδρωτοποιούς αδένες, που µειώνει την ποσότητα του ιδρώτα για µερικές ώρες. Η χρήση τους µειώνει τους λεκέδες από ιδρώτα στα ρούχα, χωρίς όµως να επηρεάζει την ικανότητα του σώµατος να ελέγχει τη θερµοκρασία. Εάν το πρόβληµα είναι σοβαρό, θεραπεία υπεριδρωσίας µπορεί να γίνει µε τη χρήση αλλαντοτοξίνης, ενώ σε δύσκολες περιπτώσεις, αντιµετωπίζεται χειρουργικά.

∆εν ιδρώνει (µόνο) το αφτί σου

Μας ιδρώνουν… Τα αίτια είναι κυρίως η κληρονοµικότητα, η δυσλειτουργία του θυρεοειδούς, εµµηνόπαυση ή και ανεπιθύµητη ενέργεια φαρµακευτικής αγωγής, ψυχολογικά αίτια,

Tι πρέπει να γνωρίζουµε για την αντιµετώπισή της Εάν παρατηρήσετε κάποια αλλαγή στον τρόπο που ιδρώνετε, απευθυνθείτε σε δερµατολόγο, αφού πρώτα έχετε κάνει έναν ορµονολογικό έλεγχο, για να διαπιστώσετε ότι ο υπερβολικός ιδρώτας δεν προκαλείται από βλάβη στο θυρεοειδή.

>

Για την αντιµετώπιση της υπεριδρωσίας τελευταία γίνονται και ενέσεις µε botox στις προβληµατικές περιοχές, µε αποτελέσµατα που θεωρούνται ενθαρρυντικά. Η διαδικασία, ωστόσο, δεν είναι απολύτως ανώδυνη και τα αποτελέσµατα δεν είναι µόνιµα (περίπου 8 µήνες).

>

Τα αποσµητικά στις µασχάλες είναι απαραίτητο να χρησιµοποιούνται σε στεγνό δέρµα µετά το µπάνιο.

>

>

>

Ο υπερβολικός ιδρώτας των ποδιών µπορεί να οφείλεται σε κλειστά και στενά παπούτσια ή στο υλικό από το οποίο είναι φτιαγµένα (π.χ. συνθετικό).Σε αυτήν την περίπτωση καλό είναι να χρησιµοποιείτε µία αντιϊδρωτική πούδρα ή να µουλιάζετε τα πόδια σας σε διάλυµα νερού µε τσάι.

Σε ορισµένες περιπτώσεις, όταν η υπερβολική εφίδρωση έχει ψυχολογικά αίτια (όπως π.χ. µεγάλο άγχος), µπορεί να χρειαστεί χορήγηση ηρεµιστικών φαρµάκων σε µικρές δόσεις και για µικρό χρονικό διάστηµα.


•IN•VITRO•21

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

Πληροφορίες για την Κολπική Μαρµαρυγή θα βρείτε στην ιστοσελίδα: www.incardiology.gr. Η ιστοσελίδα της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας: www.hcs.gr

Κολπική Μαρµαρυγή

Θεραπευτική αντιµετώπιση Α. Φάρµακα Κύρια ένδειξη ανάταξης της είναι η ύπαρξη συµπτώµατος. Όταν η κολπική µαρµαρυγή έχει διάρκεια µικρότερη των 7 ηµερών, τότε χορηγούνται αντιαρρυθµικά (προπαφαινόνη, φλεκαϊνίδη) που ανήκουν στην κατηγορία 1C. Αυτά τα φάρµακα δεν µπορούν να χορηγηθούν σε ασθενείς που πάσχουν από δοµική καρδιοπάθεια. Ένα άλλο αντιαρρυθµικό φάρµακο που χορηγείται σε ασθενείς µε κολπική µαρµαρυγή είναι η αµιοδαρόνη. Όµως απαιτεί περισσότερο χρόνο για να δράσει, ενώ χορηγείται και για πρόληψη της εµφάνισης κολπικής µαρµαρυγής σε ασθενείς µε ιστορικό υποτροπής της αρρυθµίας. Μάλιστα µπορεί να χορηγηθεί και σε ασθενείς µε καρδιολογικά προβλήµατα. Ωστόσο έχει πολλές παρενέργειες (µάτια, ήπαρ, θυρεοειδή, πνεύµονες). Όταν η κολπική µαρµαρυγή έχει διάρκεια πάνω από 7 ηµέρες, χορηγείται αµιαδαρόνη ενδοφλεβίως. Για τη διατήρηση του φλεβοκοµβικού ρυθµού (φυσιολογικό ρυθµό της καρδιάς) σε ασθενείς µε ιστορικό υποτροπών κολπικής µαρµαρυγής χορηγούνται ουσίες όπως η προπαφαινόνη, η σοταλόλη και η αµιοδαρόνη. Έχουν όµως αρκετές παρενέργειες. Σε λίγο καιρό στην Ελλάδα θα πάρει έγκριση ένα νέο φάρµακο µε τη δραστική ουσία δρονεδαρόνη. Έχει την ίδια δράση µε την αµιοδαρόνη – υπάρχουν ακόµη ερωτηµατικά κατά πόσο είναι το ίδιο ισχυρό-, ωστόσο επειδή λείπει το ιώδιο από το µόριό του, δεν έχει τόσες παρενέργειες. Β. Επεµβατικά Την τελευταία 10ετία κερδίζει έδαφος µία επεµβατική µέθοδος, η οποία εφαρµόζεται για να προληφθεί µία νέα εµφάνιση κολπικής µαρµαρυγής σε ασθενείς µε υποτροπιάζοντα συµπτωµατικά επεισόδια. Πρόκειται για τη λεγόµενη «κατάλυση». Ειδικά ηλεκτρόδια µέσω των µεγάλων αγγείων του µηρού, «ταξιδεύουν» µέχρι την καρδιά, όπου καυτηριάζουν συγκεκριµένα σηµεία από τα οποία ξεκινάει η κολπική µαρµαρυγή. Η επέµβαση διαρκεί τουλάχιστον 3 ώρες και γίνεται από εξειδικευµένο προσωπικό, καθώς υπάρχουν αρκετοί κίνδυνοι. Στην Ελλάδα εφαρµόζεται από συγκεκριµένα νοσοκοµεία. Η χειρουργική µέθοδος δεν εφαρµόζεται πολύ στη χώρα µας ενώ η εµφύτευση βηµατοδότη και απινιδωτή τείνουν να εγκαταλειφθούν. Στο µέλλον αναµένουµε νέα φάρµακα πιο αποτελεσµατικά και µε λιγότερες παρενέργειες, αλλά και νέους καθετήρες (για την εφαρµογή της µεθόδου της κατάλυσης), οι οποίοι θα κάνουν πιο ασφαλή και αποτελεσµατική την επέµβαση, ενώ θα µειώνουν και τη διάρκειά της. Συνεργάστηκε ο Μιχάλης Εφραιµίδης, Επιµελητής Καρδιολόγος - Ηλεκτροφυσιολόγος, Β’ Καρδιολογικής Κλινικής Νοσ. «Ο Ευαγγελισµός»

Ο κίνδυνος εµφάνισης κολπικής µαρµαρυγής αυξάνεται µε την ηλικία. Σε άτοµα µέχρι την ηλικία των πενήντα ετών εκτιµάται ότι φτάνει περίπου στο 1% του γενικού πληθυσµού. Μετά την ηλικία των 80 ετών, σχεδόν 1 στους 10 εµφανίζει κολπική µαρµαρυγή.

Σαν ξεκούρδιστο ρολόι

Ε

ίναι µία από τις συχνότερες και σηµαντικότερες µορφές αρρυθµίας. Η κολπική µαρµαρυγή αφορά στην Ελλάδα 50.000 ανθρώπους. Το όνοµά της προέρχεται από το ρήµα «µαρµαίρω», που σηµαίνει «τρεµουλιάζω». Χάρη στον αυτόµατο µηχανισµό παραγωγής και αγωγής των ηλεκτρικών ερεθισµάτων, η καρδιά λειτουργεί σαν «κουρδισµένο ρολόι» µε το ρυθµό της να κυµαίνεται φυσιολογικά σ’ έναν ενήλικα από 60 έως 100 κτύπους το λεπτό. Κάθε διαταραχή της φυσιολογικής ηλεκτρικής ακολουθίας στην καρδιά µπορεί να προκαλέσει αρρυθµία. Αυτό µπορεί να έχει σαν αποτέλεσµα η καρδιά να µην µπορεί να εκπληρώσει το ρόλο της ως αντλία αποτελεσµατικά. Απορυθµίζουν την καρδιά… Η ύπαρξη κολπικής µαρµαρυγής δε σηµαίνει κατ’ ανάγκη την ύπαρξη οργανικής καρδιακής νόσου. Τα συνηθέστερα καρδιακά αίτια κολπικής µαρµαρυγής είναι: η καρδιακή ανεπάρκεια, η στεφανιαία νόσος, η υψηλή αρτηριακή πίεση, οι βαλβιδοπάθειες (κυρίως οι παθήσεις της µιτροειδούς βαλβίδας) και οι µυοκαρδιοπάθειες. Υπάρχουν όµως και εξωκαρδιακά αίτια. Είναι δυνατόν δηλαδή κάποιος να εµφανίσει κολπική µαρµαρυγή εξαιτίας άλλων προβληµάτων υγείας όπως υπερθυρεοειδισµό, πνευµονοπάθειες και λοιµώξεις. Υπάρχουν επίσης και οι περιπτώσεις εµφάνισης κολπικής µαρµαρυγής στις οποίες δεν ανευρίσκεται ούτε πρόβληµα καρδιάς ούτε κάποιο άλλο πρόβληµα υγείας. Σ’ αυτές της περιπτώσεις µιλάµε για µονήρη (lone) κολπική µαρµαρυγή. Τέλος, µπορεί κανείς να πάθει κολπική µαρµαρυγή από κατανάλωση καφεΐνης, αλκοολούχων ποτών αλλά και ναρκωτικών ουσιών. Ένα «φτερούγισµα» στο στήθος, το πιο συχνό σύµπτωµα Η κολπική µαρµαρυγή µπορεί να µη δίνει κανένα σύµπτωµα. Στους ασθενείς πού εµφανίζουν συµπτώµατα το συνηθέστερο είναι ένα φτερούγισµα στο στήθος. Όταν οδηγεί σε αύξηση των σφυγµών, η κολπική µαρµαρυγή µπορεί να εκδηλωθεί µε δύσπνοια, πόνο στο στήθος, ζάλη και γενική αδιαθεσία. Πολλοί ασθενείς ανακαλύπτουν τυχαία την αρρυθµία αυτή, µε κλα-

σικό παράδειγµα εκείνους πού µετρούν την πίεσή τους µ’ ένα ηλεκτρονικό πιεσόµετρο και βλέπουν ανεβασµένους και ανώµαλους σφυγµούς. Στις περιπτώσεις αυτές η κολπική µαρµαρυγή συνήθως δεν είναι σοβαρή. Άλλωστε σπάνια η κολπική µαρµαρυγή προκαλεί έντονα συµπτώµατα και µπορεί να οδηγήσει σε θάνατο. Κίνδυνοι από την Κολπική Μαρµαρυγή Οι άνθρωποι που την εµφανίζουν έχουν διπλάσιες ή και τετραπλάσιες πιθανότητες, σε σχέση µε τους συνοµηλίκους τους, να πάθουν αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο. Επειδή, η καρδιά δε δουλεύει µε συγχρονισµένο τρόπο, παρέχονται ευΗ κολπική µαρµαρυγή µποκαιρίες µέσα στις καρδιακές κοιλότηρεί να οφείλεται σε υπερτες, να δηµιουργηθυρεοειδισµό, πνευµονοθούν θρόµβοι αίµαπάθειες και λοιµώξεις τος, που κάποια στιγµή µπορεί να αποσπαστούν και να µπουν στη γενική κυκλοφορία, προκαλώντας εµβολικό επεισόδιο, είτε στον εγκέφαλο, οπότε έχουµε εγκεφαλικό Συνεργάστηκε επεισόδιο, είτε σε κάποια αρτηρία για παράο Βλάσης Πυργάκης δειγµα στο πόδι, οπότε προκαλούν οξεία MD FESC FACC, απόφραξη αρτηρίας του κάτω άκρου ή του ∆ιευθυντής εντέρου κ.λπ. Καρδιολογικής Κλινικής, Γεν. Κρατικού Νο- Με πρωτοβουλία της Ελληνικής Καρδιολογικής σοκοµείου Αθηνών Εταιρείας βρίσκεται στο στάδιο του προγρᵫΓ. ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ», Πρό- µατισµού µία µεγάλη µελέτη (R.A.F.T.I.N.G.) εδρος Ελληνικής Καρ- καταγραφή των περιστατικών ασθενών µε την διολογικής Εταιρείας αρρυθµία αυτή.


22•IN•VITRO•

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

Με άποψη Η σχέση µου µε την υγεία

Ο Πέτρος Τατσόπουλος είναι συγγραφέας. Τα τελευταία του βιβλία είναι «Οι Νεοέλληνες» και «Ο Σίσυφος στο µπαλκόνι» από τις εκδόσεις Μεταίχµιο.

Πέτρος

Τατσόπουλος Με την υγεία δεν έχω σχέση εµµονής. Όταν όµως στον οργανισµό µου χτυπάει ένα καµπανάκι που µου υπενθυµίζει ότι τον «παραµέλησα», τότε το µόνο µέτρο προφύλαξης που παίρνω είναι να ασχολούµαι πάλι µαζί του και να τον διατηρώ σε καλή φυσική κατάσταση. Στο γυµναστήριο δεν πήγα ποτέ, το αντιπαθώ. Η άσκηση όµως είναι στη ζωή µου. Περπατάω πάρα πολύ, κάνω ποδήλατο και το καλοκαίρι κανό, χωρίς να έχω συγκεκριµένο πρόγραµµα. Το κάνω πρωτίστως γιατί µε ευχαριστεί, δευτερευόντως για να διατηρούµαι σε φόρµα. ∆εν κάνω εξετάσεις, για την ακρίβεια δεν έχω κάνει ποτέ. ∆εν κάνω τσεκ απ. Έχω όµως µια σειρά από συνήθειες που τις τηρώ: έχω βγάλει από τη ζωή µου το κρέας σε καθηµερινή βάση, δεν τρώω ποτέ το βράδυ, δεν καπνίζω και πίνω µε µέτρο. ∆εν παίρνω φάρµακα, αν δεν είναι απολύτως µα απολύτως απαραίτητα. Έχω εντοπίσει την ευαισθησία µου. Πριν από 21 χρόνια έσπασα τη µύτη µου. Από τότε είµαι επιρρεπής στα κρυολογήµατα και συχνά εµφανίζω συµπτώµατα αλλεργικής ρινίτιδας. Την αντιµετωπίζω περισσότερο ως µια επίµονη ενόχληση. Φοβάµαι ότι πολλές φορές η υγεία λειτουργεί ως αυτοεκπληρούµενη προφητεία. Προεξοφλείς ότι θα νοσήσεις από κάτι και η µονοµανία σου µε τη συγκεκριµένη ασθένεια, αντί να σε αποµακρύνει από αυτήν, σε οδηγεί κατευθείαν στην αγκαλιά της. ∆εν έχω σχέση µε καµιάς µορφής εθισµό. Ένας φίλος µου κοινωνικός λειτουργός µου έλεγε ότι στην απεξάρτηση από τον εθισµό, η ψυχή είναι που υποφέρει περισσότερο από το σώµα. Θέλω να πω ότι όλα είναι στο µυαλό, στην ψυχή. Κάθε είδους εθισµός είναι σαν φυλακή, βρίσκεσαι εγκλωβισµένος σε ένα κελί και όλο αυτό επειδή εσύ το έχεις επιτρέψει στον εαυτό σου, εσύ το έχεις «κτίσει». Έχω δύο παιδιά: ένα γιο 16 ετών και µία κόρη 9 µηνών. Τα παιδιά µου µεγαλώνουν σε έναν κόσµο που τα εθίζει στο junk food και τις κακές διατροφικές συνήθειες. Τα παιδιά µας σήµερα έρχονται να δώσουν έναν αγώνα για να διατηρήσουν την υγεία τους απείρως δυσκολότερο από εκείνον που δίναµε εµείς στην ηλικία τους, αφού και οι ολέθριοι διατροφικοί «πειρασµοί» είναι ασυγκρίτως περισσότεροι. Θυµάµαι συχνά µια σκηνή από το βιβλίο του Τζον Απντάικ που έγινε ταινία, οι «Μάγισσες του Ίστγουικ». Οι 3 µάγισσες που ενσάρκωναν η Σερ, η Μισέλ Πφάιφερ και η Σούζαν Σάραντον ήταν υστερικές µε τη γυµναστική και την καλή φυσική κατάσταση. Ο Τζακ Νίκολσον, που στην ταινία είχε πάρει βάρος, σε µία σκηνή έτρωγε µε βουλιµία γλυκά και, κοιτώντας τις 3 µάγισσες να τον παρατηρούν µε αηδία, τους λέει: «εγώ θέλω να πεθάνω άρρωστος, δεν θέλω να πεθάνω υγιής σαν εσάς». Κοινή µοίρα όλων µας είναι ο θάνατος. Αν ήµασταν µια φυλή αθανάτων και µονάχα λίγοι είχαν την «ατυχία» να πεθάνουν, τότε ίσως και να ήταν δικαιολογηµένη η ψύχωση µε την υγεία. Τώρα όµως γνωρίζουµε –και, ευτυχώς ή δυστυχώς, είµαστε τα µόνα «ζώα» στον πλανήτη που το γνωρίζουν- ότι δεν πρόκειται να τη σκαπουλάρουµε από το απευκταίο. Στο τέλος είµαστε πάντα οι χαµένοι του παιχνιδιού. Γιατί λοιπόν να µη συµφιλιωθούµε µε αυτό –όπως µας συµβουλεύει και ο Επίκουρος- και να µη ζήσουµε χωρίς υπερβολές ώστε να µην επισπεύσουµε την έτσι κι αλλιώς δεδοµένη «αναχώρησή» µας;

Ζωή χωρίς υπερβολές


IN•VITRO• 23

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

Experience Εµπιστευτικά Στα 60 του χρόνια επισκέφθηκε για πρώτη φορά τον δερµατολόγο. Ο Χρήστος Παγµαντίδης ανέβαλε εδώ και χρόνια τον έλεγχο των σπίλων του σώµατός του. Μέχρι τη στιγµή που ενηµερώθηκε για την καµπάνια της Ελληνικής ∆ερµατολογικής Εταιρείας. Μία τόσο απλή και γρήγορη εξέταση, ανακούφισε το φόβο του. Σήµερα σκέφτεται ότι έπρεπε να έχει κάνει νωρίτερα την εξέταση.

“ ” Ένιωσα ανακουφισµένος όταν άκουσα ότι θα γίνει βιοψία. Γιατί; ∆ιότι έτσι θα δοθούν απαντήσεις σε όλα τα ερωτήµατα που µε απασχολούν όλα αυτά τα χρόνια.

ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΓΜΑΝΤΙ∆ΗΣ

Οι εξετάσεις

λυτρώνουν

«Σχεδόν από τότε που θυµάµαι τον εαυτό µου έχω ελιές στο σώµα µου. Στην αρχή ήταν λίγες, αλλά µε το πέρασµα των χρόνων ο αριθµός τους αυξανόταν. Και αυτό ήταν κάτι που µε προβληµάτιζε. Έχοντας άλλωστε στοιχειώδεις γνώσεις ιατρικής -από επιστηµονικά άρθρα που µου αρέσει να διαβάζω- γνώριζα ότι έπρεπε να κάνω τη σχετική εξέταση για να δω εάν κάποιες από αυτές τις ελιές ήταν επικίνδυνες. Είχα σκεφθεί πολλές φορές να επισκεφθώ ένα δερµατολόγο, αλλά συνεχώς το ανέβαλα, όχι από φόβο, αλλά επειδή θεωρούσα ότι δεν ήταν κάτι επείγον ή επικίνδυνο. Όταν σπάσεις το χέρι σου, πας στον γιατρό αµέσως γιατί πονάς. Όταν έχεις σπίλους στο σώµα σου όµως, δεν αισθάνεσαι κανέναν πόνο. Και αυτό σε κάνει να µεταθέτεις συνεχώς το ραντεβού µε τον γιατρό για αργότερα. Φέτος, όµως, το πήρα απόφαση. Έµαθα για την καµπάνια ενηµέρωσης και τη δωρεάν εξέταση που έκανε η Ελληνική ∆ερµατολογική Εταιρεία και αποφάσισα να κάνω αυτό, που ανέβαλα τόσο καιρό. Ο γιατρός που επισκέφθηκα µου είπε ότι ανήκω στην οµάδα υψηλού κινδύνου. Είχα πολλές και ασύµµετρες – ως προς σχήµα και το περίβληµαελιές. Με ενηµέρωσε ότι 6-7 από αυτές έπρεπε σταδιακά να αφαιρεθούν χειρουργικά και να εξεταστούν µε βιοψία: τρεις κάτω από το στήθος, δυο στην πλάτη και δυο στα πόδια. Όσο και αν ακούγεται παράξενο, ένιωσα ανακουφισµένος όταν άκουσα ότι θα γίνει βιοψία. Γιατί; ∆ιότι έτσι θα δοθούν απαντήσεις σε όλα τα ερωτήµατα που µε απασχολούν όλα αυτά τα χρόνια. ∆εν µε φοβίζει το αποτέλεσµα της βιοψίας. Άλλωστε, δεν βάζω πάντα το χειρότερο σενάριο στο µυαλό µου. Αλλά ακόµη και αν τα πράγµατα δεν πάνε όπως ελπίζω, το θετικό είναι ότι δεν θα έχω άγνοια της κατάστασής µου. Με τη βοήθεια της επιστήµης θα καταφέρω να αντιµετωπίσω κάθε ενδεχόµενο πρόβληµα. Χρειάστηκε να φθάσω στην ηλικία των 60 ετών για να κάνω κάτι που έπρεπε να είχα κάνει πολύ νωρίτερα. Ποτέ όµως δεν είναι αργά. Αυτό που συµβουλεύω όσους έχουν ελιές στο σώµα τους είναι να µην αναβάλλουν την επίσκεψη στον δερµατολόγο τους. Αυτός – και όχι οι γείτονες ή οι φίλοι- είναι ο άνθρωπος που µπορεί να δώσει υπεύθυνες απαντήσεις σε όλα τα ερωτήµατα που ενδεχοµένως τους βασανίζουν. ∆εν χρειάζεται φόβος. Μια απλή απόφαση µπορεί να σας σώσει κυριολεκτικά τη ζωή...».


24•IN•VITRO•

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

Healthy tips Καλοκαιρινές διακοπές µε ασφάλεια Ένα µίνι- φαρµακείο πρώτων + + βοηθών αποτελεί τον πιο ασφαλή τρόπο για έκτακτες ανάγκες. Φροντίστε να έχετε πάντα µαζί σας γάζες, αλοιφές για τσιµπήµατα από τσούχτρες και σφήκες, οινόπνευµα, ιώδιο και όλα τα φάρµακα που λαµβάνετε για τυχόν προβλήµατα υγείας.

+

Κάντε ένα test drive στο όχηµα που θα νοικιάσετε. Ελέγξτε τα φρένα, τις ζώνες και την ασφάλεια και ζητήστε να σας δώσουν όλα τα τηλέφωνα πρώτης ανάγκης. Οδηγήστε µε µεγάλη προσοχή, καθώς δεν γνωρίζετε τους δρόµους.

+

Εάν ταξιδεύετε µε αεροπλάνο ή µε πλοίο και αντιµετωπίζετε προβλήµατα όπως ναυτία ή ευαισθησία στα αφτιά, µην παραλείψετε να λάβετε προφυλακτική αγωγή. Έχετε πάντα µαζί σας - στην τσάντα και όχι στις αποσκευές- αυτά τα φάρµακα για κάθε ενδεχόµενο. Πάρτε µαζί σας όσα νούµερα τηλε+ φώνων θα σας φανούν χρήσιµα σε περίπτωση ανάγκης: του γιατρού και του παιδιάτρου, του ασφαλιστή σας, των γονέων σας, για την απώλεια της πιστωτικής κάρτας σας. Είναι πιθανό να µη χρειαστείτε κανένα από αυτά, ωστόσο θα σας φανούν ιδιαίτερα χρήσιµα εάν υπάρξει περίπτωση έκτακτης ανάγκης.

Ακολουθήστε τους κανόνες υγιεινής (πλύσιµο χεριών µε σαπούνι και νερό) πριν από κάθε γεύµα. Προτιµήστε τα καλοµαγειρεµένα φαγητά και αποφύγετε το ελάχιστα ψηµένο κρέας ή τα ωµά θαλασσινά, που ευθύνονται για τροφικές δηλητηριάσεις. Επίσης, µην καταναλώνετε τρόφιµα που πωλούνται από πλανόδιους.

Πείτε ΝΑΙ στο προφυλα+ κτικό. Αγοράστε το από το φαρµακείο ή το σούπερ

µάρκετ και φροντίστε να το έχετε πάντα µαζί (αλλά ποτέ εκτεθειµένο στον ήλιο). Τα σεξουαλικώς µεταδιδόµενα νοσήµατα καραδοκούν, ιδιαίτερα τους καλοκαιρινούς µήνες.

ood g

Εάν αποφασίσατε να κάνετε διακοπές εκτός Ελλάδος, θυ+ µηθείτε ότι για ορισµένες χώρες

+

Εάν είστε έγκυος, συµβουλευτείτε τον γιατρό σας για τις διακοπές που έχετε αποφασίσει να κάνετε. Ρωτήστε τον εάν είναι ασφαλές να ταξιδέψετε µε αεροπλάνο ή πλοίο και ζητήστε του να σας επισηµάνει τους κινδύνους που πιθανώς διατρέχετε. Μην παραλείψετε να έχετε πάντα µαζί σας το νούµερο του κινητού τηλεφώνου του γιατρού σας.

Επιδοθείτε στα θαλάσσια + σπορ, αλλά µε προσοχή. Εάν ασχολείστε για πρώτη

φορά, φροντίστε να βρίσκεστε υπό την καθοδήγηση ενός δασκάλου. Ακόµη όµως και αν συνηθίζετε να κάνετε τέτοιου είδους σπορ, καλό είναι να µην είστε µόνοι σας σε µια άγνωστη θάλασσα, της οποίας δεν γνωρίζετε το βάθος και τα ρεύµατα.

Πριν ξεκινήσετε τις διακοπές, επισκεφθείτε τον γιατρό σας. Θα σας ενηµερώσει για τυχόν αλλαγή στη δοσολογία των φαρµάκων που παίρνετε, αλλά και για το τι πρέπει να κάνετε σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης. Η επίσκεψη είναι επιβεβληµένη για άτοµα µε χρόνια νοσήµατα ή που χειρουργήθηκαν πρόσφατα.

απαιτείται εµβολιασµός που προστατεύει από συγκεκριµένα νοσήµατα. Απευθυνθείτε στο κέντρο ταξιδιωτικής ιατρικής του ΚΕΕΛΠΝΟ για να ενηµερωθείτε σχετικά.


•IN•VITRO•25

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

-

Μην κολυµπάτε σε παραλίες όπου συχνάζουν πάπιες, χήνες ή γλάροι. Τα απόβλητα που παράγονται από αυτά τα ζώα αυξάνουν τα επίπεδα των βακτηριδίων στο νερό. Επίσης, αποφύγετε να κολυµπάτε µετά από δυνατή βροχή, καθώς στη θάλασσα ενδέχεται να υπάρχουν περισσότερα βακτήρια.

Προσοχή στα προϊόν-ράζετε. τα ψυγείου που αγοΠαγωτά ή νερό που είναι εκτεθειµένα στον ήλιο δεν πρέπει να καταναλώνονται. Εάν παρατηρήσετε αλλοιώσεις στην υφή του προϊόντος, πετάξτε το, καθώς υπάρχει ο κίνδυνος δηλητηρίασης.

-

Αποφύγετε να φοράτε αρώµατα ή ρούχα µε έντονα χρώµατα, όταν βρίσκεστε στην παραλία. Με τον τρόπο αυτό «προσελκύετε» έντοµα όπως τις σφήκες, αυξάνοντας έτσι τις πιθανότητες να σας δαγκώσουν. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και σε περιοχές όπου ενδέχεται να υπάρχουν φίδια ή σκορπιοί. Εάν βρίσκεστε σε τέτοια µέρη, προτιµήστε να φοράτε µακριά παντελόνια και να ελέγχετε τα σηµεία όπου συνηθίζουν να κρύβονται όπως τα παπούτσια και το ρουχισµό σας.

bad

Μην µπαίνετε στη θάλασσα εάν έχετε φάει, αισθάνεστε αδιαθεσία ή είστε κουρασµένοι. Επίσης, µη µένετε µε τις ώρες κάτω από τον ήλιο, καθώς υπάρχει ο κίνδυνος ηλίασης και εγκαύµατος. Κρατήστε τον οργανισµό σας ενυδατωµένο, πίνοντας αρκετό νερό.

Μην ξεχνάτε τον κίνδυνο της πυρκαγιάς. -ψήσετε Αποφύγετε να ανάβετε φωτιές για να στην παραλία και µην πετάτε αναµµένα τσιγάρα οπουδήποτε αλλού εκτός από τα τασάκια. Μια λάθος κίνηση µπορεί να αποβεί µοιραία όχι µόνο για εσάς αλλά και για τους άλλους.

-

Εάν ταξιδεύετε σε χώρες όπου το νερό δεν είναι πόσιµο, αποφύγετε όχι µόνο την κατανάλωση ύδατος, αλλά και τη χρήση του νερού για να βουρτσίσετε τα δόντια σας. Προτιµήστε εµφιαλωµένο νερό, το οποίο θα έχει ανοιχτεί µπροστά σας. Μεγάλη προσοχή χρειάζεται και µε τα παγάκια.

Αποφύγετε το νυχτερινό µπάνιο. Η περιορι-µπορεί σµένη ορατότητα κατά τη διάρκεια της νύχτας να κρύβει σοβαρούς κινδύνους, από πτώσεις µέσα στη θάλασσα έως και τσιµπήµατα από τσούχτρες ή µέδουσες.

Μη βάζετε το νερό της θάλασσας ή της πισίνας στο στόµα ή τη µύτη σας. -εισχωρήσει Κι αυτό γιατί εάν το νερό είναι µολυσµένο, τότε υπάρχει ο κίνδυνος να το µικρόβιο στον οργανισµό σας. Για τον ίδιο λόγο, καλό είναι να χρησιµοποιείτε τα ειδικά γυαλιά µατιών, όταν κάνετε βουτιές.

-

Προσοχή στα ζώα. Μη χαϊδεύετε άγνωστους σκύλους ή γάτες προκειµένου να αποφύγετε σοβαρά νοσήµατα (λύσσα, πανώλη) και δαγκώµατα. Σε περίπτωση που συµβεί κάποιο απρόοπτο, φροντίστε να µεταφερθείτε άµεσα στο πλησιέστερο νοσοκοµείο ή κέντρο υγείας ώστε να σας παρασχεθούν οι πρώτες βοήθειες.


26•IN•VITRO•

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

Science Τεχνολογία και υγεία

Τoυ ∆ηµήτρη Παπαντωνίου

Παπούτσια… οδηγοί για τους ανοϊκούς ΈΝΑΣ ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑΚΌΣ ΤΎΠΟΣ παπουτσιού µε ενσωµατωµένο οδηγό πλοήγησης, δηλαδή το γνωστό GPS, φιλοδοξεί να προσφέρει ψυχική ηρεµία σε ασθενείς µε Αλτσχάιµερ και όσους έχουν αναλάβει να τους φροντίζουν. Με ποιο τρόπο; ∆είχνοντας κάθε στιγµή, πού βρίσκεται ακριβώς το άτοµο που τα φορά. «Περίπου έξι στους δέκα ασθενείς “χάνονται” τουλάχιστον µια φορά και δεν µπορούν να επιστρέψουν στο χώρο τους» εξηγεί ο Άντριου Καρλ, καθηγητής στο πανεπιστήµιο Τζορτζ Μέισον. «Επειδή συχνά δεν αναζητούν βοήθεια, σχεδόν οι µισοί κινδυνεύουν να πεθάνουν, αν δεν εντοπιστούν µέσα σε 24 ώρες». Ο ίδιος επισηµαίνει ότι γύρω από το σπίτι ενός ασθενούς θα µπορούσε να τεθεί ένας «αόρατος φράχτης». Με τη χρήση του συστήµατος Google Map, οι συγγενείς θα µπορούσαν να ενηµερώνονται, λαµβάνοντας µήνυµα στο κινητό, ή τον υπολογιστή του γραφείου, ότι ο ασθενής πέρασε τα όρια που είχαν τεθεί. Οι δοκιµές των παπουτσιών µε GPS αναµένεται να ολοκληρωθούν στο τέλος του 2009.

Γυαλιά για όνειρα γλυκά ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΠΆΘΕΙΆ ΤΟΥΣ να βοηθήσουν τους ηλικιωµένους που νιώθουν υπνηλία την ηµέρα αφού δεν κοιµούνται καλά το βράδυ, Αµερικανοί επιστήµονες ανέπτυξαν ένα πρωτοποριακό ζευγάρι γυαλιών που εκπέµπουν µπλε ακτινοβολία στα µάτια. Σκοπός των γυαλιών είναι να επαναπρογραµµατίσουν το «ρολόι» του σώµατος και να αποκαταστήσουν το ρυθµό µε τον οποίο κάποιος κοιµάται και ξυπνάει. Το φως του ήλιου είναι εκείνο που φυσιολογικά ρυθµίζει αυτό το ρολόι. Όµως, τα ηλικιωµένα άτοµα δεν έχουν πάντα τη δυνατότητα να εκτίθενται στον ήλιο, αφού συχνά περιορίζονται σε κλειστούς χώρους. Όταν το µπλε φως σβήνει σταδιακά, ο εγκέφαλος αντιλαµβάνεται ότι η νύχτα ξεκινά. Τότε αρχίζει να αυξάνει την παραγωγή µελατονίνης, της ορµόνης που βοηθά να χαλαρώνουµε. Χρειάζονται ωστόσο περισσότερες δοκιµές πριν τα γυαλιά κυκλοφορήσουν στη Βρετανία, αν και φαίνεται ήδη ότι η χρήση για µία ώρα την ηµέρα βοηθά.

Η

Αναπηρική καρέκλα που θα µπορεί να αποκτά όρθια θέση και να διευκολύνει τις κοινωνικές σχέσεις ατόµων µε κινητικά προβλήµατα έχει σχεδιάσει ένας φοιτητής βιοµηχανικού σχεδίου από πανεπιστήµιο της Αυστραλίας.

εποχή των πειρατών µε τα πρόσθετα ξύλινα µέλη ανήκει στο παρελθόν. Το ξύλο όµως, αν και αποδεικνυόταν πάντα ακατάλληλο, αφού διαβρωνόταν και σάπιζε, δε σταµάτησε ποτέ να αποτελεί πρόκληση για την αντικατάσταση των οστών. Μία οµάδα Ιταλών επιστηµόνων έλυσε αυτό το πρόβληµα, µετατρέποντας τα συστατικά του ξύλου, στο υλικό από το οποίο είναι φτιαγµένα τα οστά. Το κατάφεραν µάλιστα διατηρώντας τη φυσική δοµή του ξύλου που χαρακτηρίζεται από πόρους. Σύµφωνα µε τη µελέτη που δηµοσιεύθηκε στο «Journal of Materials Chemistry», οι ερευνητές αρχικώς θέρµαναν το ξύλο ώστε να αποµακρύνουν το νερό και τις πρωτεΐνες που περιείχε. Αυτό που απέµεινε ήταν ένας σκελετός άνθρακα µε την αρχιτεκτονική δοµή του ξύλου. Έπειτα προκάλεσαν χηµική αντίδραση µε διοξείδιο του άνθρακα και οξυγόνο, µετατρέποντάς το σε ανθρακικό ασβέστιο. Το αποτέλεσµα ήταν εκπληκτικό. Ένα λευκό υλικό, το οποίο από χηµικής απόψεως δεν διέφερε από οστό, αλλά είχε τη δοµή του ξύλου. Οι πόροι και τα κανάλια που χαρακτηρίζουν το νέο υλικό, θα µπορούσαν να το βοηθήσουν να ενσωµατωθεί ευκολότερα στο σώµα από ό,τι τα συνθετικά οστικά µοσχεύµατα που κατασκευάζονται από υλικά, όπως το τιτάνιο. Συγκεκριµένα, οι πόροι θα επέτρεπαν στα κύτταρα να διαπερνούν το υλικό, όπως ακριβώς συµβαίνει στα φυσιολογικά οστά, ενώ τα κανάλια θα επέτρεπαν σε µικρά αιµοφόρα αγγεία να αναπτυχθούν µέσα στη δοµή του τεχνητού οστού. Το ξύλινης προέλευσης υλικό πιθανόν να είναι κατάλληλο για τη συµπλήρωση κενών µετά την αφαίρεση καρκινικών όγκων στα οστά ή µετά από σοβαρά κατάγµατα. Προς το παρόν, το υλικό δεν θα µπορούσε να αντικαταστήσει ολόκληρα οστά καθώς µοιάζει περισσότερο µε το εσωτερικό των οστών που έχει µορφή σπόγγου. Το εξωτερικό των οστών είναι πιο σκληρό και πυκνό. Αυτές τις ιδιότητες µπορεί να αποκτήσει και το ξύλο, λένε οι επιστήµονες, που στοχεύουν πλέον στη δηµιουργία ενός υλικού που θα µιµείται πλήρως τα ανθρώπινα οστά.

Οστά από… ξύλο!

«Έξυπνο» φορµάκι… µετρά τον πυρετό Μετά το ηλεκτρονικό θερµόµετρο, έρχεται το θερµόµετρο - φορµάκι για να λύσει τα χέρια µαµάδων και µπαµπάδων. Το ειδικό φορµάκι, που είναι ευρεσιτεχνία του Βρετανού Κρις Έµπετζερ, αλλάζει χρώµα ανάλογα µε τη θερµοκρασία του µωρού προειδοποιώντας τους γονείς για υψηλό πυρετό και γλιτώνοντάς τους από δυσάρεστες και επικίνδυνες καταστάσεις. Το φορµάκι οφείλει την αλ-

λαγή του χρώµατός του σε µία ειδική βαφή που είναι εξαιρετικά ευαίσθητη στην αύξηση της θερµοκρασίας. Μόλις, λοιπόν, το µωρό αποκτήσει θερµοκρασία µεγαλύτερη των 37 βαθµών Κελσίου, το φορµάκι από ροζ, µπλε ή ανοιχτό πράσινο αρχίζει σταδιακά να γίνεται άσπρο. Το «έξυπνο» ρούχο για µωρά αναµένεται να κυκλοφορήσει στη βρετανική αγορά τον επόµενο Οκτώβριο.


•IN•VITRO• 27

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

Medical update Οι τελευταίες έρευνες

Τoυ Βασίλη Καριώτη

Το ξίδι «λιώνει» τα λίπη ΤΟ ΞΙ∆Ι, δεν είναι απλώς ευεργετικό για την υγεία, αλλά όπως καταδεικνύει και νέα µελέτη επιβραδύνει τη συσσώρευση του λίπους και συµβάλει στη µείωση του σωµατικού βάρους. Νεότερες µελέτες δείχνουν ότι το οξικό οξύ, το κύριο συστατικό του ξιδιού, πιθανότατα συµβάλλει στην καταπολέµηση της πίεσης του αίµατος, στη µείωση της ποσότητας του σακχάρου στο αίµα και στην παρεµπόδιση της συσσώρευσης λίπους. Αυτό συµβαίνει διότι το ξίδι ενεργοποιεί κάποια γονίδια, τα οποία µε τη σειρά τους παράγουν ειδικές πρωτεΐνες, που διασπούν τα λίπη και τα εµποδίζουν τη συσσώρευσή τους στο σώµα. Πηγή: Journal Agricultural and Food Chemistry

Γυµναστική για «ίσια» µέση ΑΝ ΠΆΣΧΕΤΕ από χρόνιο πόνο στη µέση, καλό είναι να βάλετε τη συστηµατική γυµναστική στη ζωή σας και ιδιαίτερα την κολύµβηση. Σε µελέτη που πραγµατοποίησαν στο Πανεπιστήµιο της Αλµπέρτα, στον Καναδά, διαπίστωσαν πως όσοι έκαναν ασκήσεις µε βάρη σε γυµναστήριο τέσσερις φορές την εβδοµάδα, είχαν καλύτερη ποιότητα ζωής, 28% λιγότερο πόνο και 36% λιγότερα προβλήµατα εξαιτίας του πόνου τους. Οι ειδικοί επισηµαίνουν πως θα πρέπει πάντα να βρισκόµαστε υπό την επίβλεψη προπονητή, διότι οι ασκήσεις θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν σε συγκεκριµένους µυς. Η µόνη άσκηση που βοηθά τη µέση χωρίς επίβλεψη είναι η κολύµβηση σε πισίνα ή θάλασσα και δη το ύπτιο, διευκρινίζουν οι ειδικοί. Πηγή: Orthopaedics - Athletic Medicine

Το αλκοόλ «κοστίζει» ζωές ΈΝΑΣ ΣΤΟΥΣ ΕΙΚΟΣΙΠΈΝΤΕ θανάτους παγκοσµίως συνδέεται µε την κατανάλωση αλκοόλ, σύµφωνα µε νέα µελέτη Καναδών επιστηµόνων από το Πανεπιστήµιο του Τορόντο. Οι ειδικοί επισηµαίνουν ότι οι αρνητικές συνέπειες του αλκοόλ είναι παρόµοιες µε αυτές που είχε το κάπνισµα πριν µια δεκαετία. Εκτός από τις ασθένειες που συνδέονται άµεσα µε την κατανάλωση αλκοόλ, οι επιστήµονες διαπιστώνουν ότι τα οινοπνευµατώδη ποτά ενοχοποιούνται και για πολλά άλλα προβλήµατα υγείας όπως καρκίνο του οισοφάγου, καρκίνο του πρωκτού και του µαστού, κατάθλιψη και εγκεφαλικά επεισόδια.

Την επόµενη φορά που θα αποφασίσετε να πάρετε εκδίκηση, σκεφτείτε το καλύτερα… Σύµφωνα µε νέες έρευνες οι άνθρωποι που τους αρέσει να εκδικούνται, έχουν λίγους φίλους και είναι ελάχιστα ικανοποιηµένοι από τη ζωή τους.

Προσοχή... καταστρέφει το σπέρµα

Μ

πορεί το «το σεξ να είναι σαν το ποδήλατο» ωστόσο νέες επιστηµονικές µελέτες έρχονται να διευκρινίσουν πως η σχέση σεξ και ποδηλάτου, τουλάχιστον ποσοτικά, θα πρέπει να είναι αντίστροφη σε όσους επιθυµούν να τεκνοποιήσουν αλλά αντιµετωπίζουν προβλήµατα γονιµότητας. Πρόσφατη µελέτη (από το Πανεπιστήµιο της Κόρδοβας, σε 15 αθλητές του τριάθλου από την Ισπανία) κατέδειξε πως οι επαγγελµατίες ποδηλάτες και οι τριαθλητές, που περνούν υπερβολικά πολύ χρόνο πάνω στη σέλα, µπορεί να καταλήξουν να καταστρέψουν το σπέρµα τους. Αιτία; Η πίεση και η τριβή τής σέλας πάνω στη βουβωνική χώρα, τα στενά σορτ από λίκρα και η έντονη σωµατική δραστηριότητα που αυξάνουν τη θερµοκρασία του σώµατος, αλλά και το στρες που προκαλεί ένα εξουθενωτικό πρόγραµµα προ-

Μας «ασπρίζει» το στρες Πέραν της γενετικής προδιάθεσης τα γκρίζα µαλλιά είναι αποτέλεσµα του στρες, λένε οι ειδικοί. Μάλιστα, σπεύδουν να διευκρινίσουν ότι δεν πρόκειται για το εργασιακό ή κοινωνικό στρες, αλλά γι’ αυτό που υφίσταται ο οργανισµός σε κυτταρικό επίπεδο από χηµικά του περιβάλλοντος, της ατµόσφαιρας και την ακτινοβολία. Αυτό το στρες ονοµάζεται «γονοτοξικό» και φαίνεται ότι συνδέεται µε βλάβες στο DNΑ και προκαλεί την εξάντληση των βλαστικών κυττάρων, που παράγουν χρωστική µε αποτέλεσµα το γκριζάρισµα των µαλλιών. Πηγή: Cell

πόνησης. Τα νέα της γονιµότητας όµως δεν σταµατούν εδώ. Η συµβουλή την οποία δίνουν µέχρι σήµερα οι γιατροί στα ζευγάρια που καταβάλουν προσπάθειες να αποκτήσουν παιδί είναι να κάνουν σεξ µέρα παρά µέρα, ώστε να υπάρξει ο απαραίτητος χρόνος αποκατάστασης του αριθµού των σπερµατοζωαρίων του άνδρα. Μία νέα έρευνα, ωστόσο, ανατρέπει τα δεδοµένα και ξεκαθαρίζει πως το καθηµερινό σεξ για µια περίοδο επτά ηµερών βελτιώνει τη γενετική ποιότητα του σπέρµατος, χωρίς να µειώνει τον αριθµό των σπερµατοζωαρίων τόσο ώστε να επηρεάσει αρνητικά τη γονιµότητα. Η τακτική εκσπερµάτωση αδειάζει τη δεξαµενή σπέρµατος (επιδιδυµίδα), διασφαλίζοντας την έξοδο νεοπαραχθέντος σπέρµατος που είναι ανώτερης γενετικής ποιότητας. Πηγή: Ευρωπαϊκός Σύλλογος Ανθρώπινης Αναπαραγωγής & Εµβρυολογίας

Πες το (στο δεξί αφτί) και θα γίνει! Θέλετε να πείτε κάτι σε κάποιον και να το κάνει; Πεί��ε το στο δεξί αφτί του. Σύµφωνα µε έρευνα Ιταλών επιστηµόνων, οι άνθρωποι επεξεργάζονται καλύτερα τις πληροφορίες όταν κάποιος του µιλάει από το δεξί αφτί διότι τις πληροφορίες τις επεξεργάζεται η αριστερή πλευρά του εγκεφάλου, που είναι καλύτερη σε αυτόν τον τοµέα από τη δεξιά. Οι επιστήµονες διευκρίνισαν πως όταν µιλάς στο δεξί αφτί του συνοµιλητή σου τα λόγια σου αποστέλλονται σε ένα ελαφρώς πιο «πρόθυµο» τµήµα του εγκεφάλου. Πηγή: Νaturwissenchaffen


28•IN•VITRO•

Νέα γρίπη Cover story

ΙΟΥΛΙΟ


•IN•VITRO•29

Σ 2009

Των Θανάση Τροµπούκη, Βίκυς Καρατζαφέρη Συνεργάστηκε η Ελένη Γιαµαρέλλου Καθηγήτρια Παθολογίας, Λοιµωξιολόγος, ∆ιευθύντρια ∆΄Παθολογικής Κλινικής Πανεπιστηµίου Αθηνών

Γρίπη είναι...

θα περάσει; Ένας στους τρεις ενδεχοµένως να νοσήσει από τη Νέα Γρίπη το φθινόπωρο και το χειµώνα. Απ’ ότι φαίνεται αυτός ο ιός ήρθε για να µείνει. Οι ειδικοί εκτιµούν ότι η περίοδος της πανδηµίας αναµένεται να διαρκέσει 12 – 15 µήνες µε ανώτατη διάρκεια τους 24 µήνες. Εάν ο ιός µεταλλαχθεί και γίνει πιο ισχυρός, τότε ενδεχοµένως η Νέα Γρίπη θα αφορά 1 στους 2 ανθρώπους διεθνώς. Οι κυβερνήσεις παγκοσµίως – και στην Ελλάδα- σχεδιάζουν τη στρατηγική αντιµετώπισης της αναµενόµενης κρίσης καθώς ήδη ο περιορισµός της εξάπλωσης του ιού θεωρείται αδύνατος. Παρόλα αυτά, ποτέ η ανθρωπότητα δεν ήταν τόσο καλά προετοιµασµένη για µία πανδηµία, όσο σήµερα. Έχουµε την εµπειρία των προηγούµενων πανδηµιών, αλλά και σύγχρονα ιατρικο – φαρµακευτικά µέσα τα οποία µας βοηθούν ώστε να οργανωθούµε σε παγκόσµιο επίπεδο, για να την αντιµετωπίσουµε. Και πράγµατι, µέχρι τώρα, αυτά τα όπλα αποδεικνύονται ισχυρά. ∆εν αρκούν όµως για να σηµάνουν τη «νίκη» της ανθρωπότητας απέναντι στον νέο ιό της γρίπης Α H1N1, αυτόν που τα ΜΜΕ αρχικά ονόµασαν «γρίπη των χοίρων». Εδώ και χρόνια οι ειδικοί έλεγαν ότι οι χοίροι έχουν καθοριστικό ρόλο στη δηµιουργία νέων τύπων ιών. Λίγους µήνες πριν καταγραφεί το πρώτο κρούσµα, δηµοσιεύθηκε µία µελέτη στην ιατρική Επιθεώρηση της Μοριακής και Γενετικής Ιατρικής. Το «προφητικό» άρθρο είχε τον τίτλο «Οι χοίροι ως δοχεία µίξης για νέους ιούς της γρίπης». Η ιδιαιτερότητα των χοίρων έγκειται στο γεγονός ότι µπορούν να συγκρατήσουν στον οργανισµό στελέχη ιών τόσο των ανθρώπων όσο και των πτηνών. Αυτοί

οι ιοί (συµπεριλαµβανοµένων και των ιών των ίδιων των χοίρων) όταν συγκεντρωθούν σε ένα κύτταρο, πολλαπλασιάζονται ανταλλάσοντας ταυτόχρονα γενετικό υλικό. Το αποτέλεσµα είναι η δηµιουργία νέων ιών, όπως ο τύπου Α Η1Ν1. Αν αυτός ο ιός εξακολουθεί να εξαπλώνεται την περίοδο της έξαρσης της κοινής εποχικής γρίπης, τότε ενδεχοµένως να επαναληφθεί η διαδικασία µε τη διαφορά ότι αυτή τη φορά το «δοχείο µίξης» θα είναι ο άνθρωπος. Αυτή την εξέλιξη προσπαθεί να προλάβει η παγκόσµια επιστηµονική κοινότητα. Ο αγώνας όµως δεν είναι εύκολος. Το βασικότερο όπλο µας είναι η τήρηση συνθηκών υγιεινής ώστε να περιορίσουµε – στο µέτρο του δυνατού- την εξάπλωση της Νέας Γρίπης. Παρότι έχει ήπια συµπτωµατολογία, οι ειδικοί τονίζουν ότι όσο εξαπλώνεται, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες µετάλλαξης των ιών, εξέλιξη που καθιστά πιο δύσκολη την αντιµετώπισή της. Υπ’ αυτόν το φόβο, στο εξωτερικό ολοένα και πιο συχνά διοργανώνονται «Swine Flu Parties». Κεντρικός καλεσµένος είναι ένας που νοσεί και σκοπός της εκδήλωσης είναι οι υγιείς να νοσήσουν από τη Νέα Γρίπη τώρα που έχει ήπια συµπτωµατολογία. Μ’ αυτόν τον τρόπο θεωρούν ότι αποκτούν ανοσία και ότι θα προστατευθούν στο µέλλον από ένα πιο επικίνδυνο κύµα εξάπλωσης της γρίπης. Οι ειδικοί, στις ανακοινώσεις τους για το θέµα υποστηρίζουν ότι αυτές οι απόψεις όχι µόνο δεν έχουν επιστηµονική βάση, αλλά αντίθετα θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή όσων συµµετέχουν σε αυτά τα ιδιόµορφα πάρτι.


30•IN•VITRO•

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

Νέα γρίπη Cover story

∆ Όσοι εµφανίζουν συµπτώµατα όµοια µε αυτά της νέας γρίπης πρέπει να θέτουν τον εαυτό τους σε κατ΄ οίκον περιορισµό για επτά ηµέρες έπειτα από την εκδήλωση των συµπτωµάτων.

εν είναι η πρώτη φορά που ο ιός Η1Ν1 προσβάλλει ανθρώπους. Στο παρελθόν είχαν υπάρξει αναφορές µετάδοσης του ιού µεταξύ ανθρώπων, όπως στο Γουισκόνσιν των ΗΠΑ το 1988. Ωστόσο η Νέα Γρίπη έχει µία µεταλλαγµένη µορφή του στελέχους Η1Ν1. Μάλιστα, σύµφωνα µε τους ειδικούς, περιέχει γενετικό υλικό χοίρων, πτηνών και ανθρώπων. Αν και η Νέα Γρίπη δεν απειλεί την ανθρώπινη ζωή, οι ειδικοί φαίνεται ότι ανησυχούν επειδή και η πανδηµία του 1918 ξεκίνησε µε ήπιο τρόπο (όπως συµβαίνει και τώρα) και έπειτα εξελίχθηκε στην πιο φονική του 20ού αιώνα. Ωστόσο είναι δύσκολο να επαναληφθεί το ίδιο σενάριο σήµερα, καθώς διαθέτουµε αξιόλογες ιατρικές υποδοµές αλλά και αντιικά φάρµακα. Σε συνέντευξή του στη «Μοντ», ο Γάλλος καθηγητής Αντουάν Φλαό, ειδικός στην επιδηµιολογία των µολυσµατικών ασθενειών και διευθυντής της Σχολής Ανωτάτων Σπουδών ∆ηµόσιας Υγείας, στη Ρεν, αναφέρει ότι το πιο πιθανό σενάριο είναι να επαναληφθεί η πανδηµία του 1968. ∆ηλαδή να προκληθεί µία σοβαρή εποχική γρίπη που θα πλήξει το 35% και όχι το 10% του πληθυσµού. Πώς εκδηλώνεται Τα συµπτώµατα της Νέας Γρίπης είναι πανοµοιότυπα µε εκείνα της εποχικής. Σε πολύ µικρό ποσοστό η γρίπη οδηγεί σε σοβαρές επιπλοκές, ακόµα και θάνατο. Στις οµάδες υψηλού κινδύνου συγκαταλέγονται οι έγκυες γυναίκες, καθώς αυτές φαίνεται ότι εµφανίζουν πιο σοβαρές επιπλοκές. Τα συµπτώµατα που θα πρέπει να µας ανησυχήσουν είναι η δυσκολία στην αναπνοή, ο πόνος στο στήθος και οι επίµονοι και συνεχείς εµετοί. Στα παιδιά τα συµπτώµατα που θα πρέπει να µας κινητοποιήσουν είναι η δυσκολία τους να ξυπνήσουν, η υπνηλία, η απώλεια όρεξης για παιχνίδι. Οι διαφορές µε την εποχική γρίπη Ο ιός Η1Ν1 φαίνεται ότι προσβάλλει κυρίως νέους ανθρώπους, ηλικίας από 5 έως 24 ετών. Αντίθετα η εποχική γρίπη προκαλεί σοβαρά συµπτώµατα σε ανθρώπους άνω των 64 ετών ή παιδιά µικρότερα των 5 χρόνων. Σε αυτές τις ηλικίες καταγράφονται κάθε χρόνο οι περισσότεροι θάνατοι λόγω της εποχικής γρίπης. Αυτή τη στιγµή διεξάγονται έρευνες για να διαπιστωθεί εάν ορισµένοι άνθρωποι έχουν φυσική ανοσία στον ιό λόγω ηλικίας. Τα πρώτα

Συµπτώµατα Λήθαργος Απώλεια όρεξης

Πυρετός Συνάχι

Πονόλαιµος Βήχας

Ναυτία Εµετός ∆ιάρροια

αποτελέσµατα δείχνουν ότι ελάχιστοι ενήλικες µικρότεροι των 60 ετών και κανένα παιδί δεν έχουν αντισώµατα στον νέο ιό Η1Ν1. Μία ακόµη διαφορά είναι ότι η εποχική γρίπη εκφράζεται µε πιο σοβαρά αναπνευστικά προβλήµατα, σε αντίθεση µε τη Νέα Γρίπη, η συµπτωµατολογία της οποίας παραµένει ήπια. Ο φόβος των µεταλλάξεων Ήδη έχουν καταγραφεί οι πρώτες µεταλλάξεις του ιού σε Σε πολύ µικρό ποσοπεριορισµένο αριθµό ασθενών, οι στό η νέα γρίπη οδηγεί δεν αντισε σοβαρές επιπλοκές, οποίοι δρούν στο ταµιακόµα και στο θάνατο. φλού. Οι ειδικοί ωστόσο ανησυχούν για τον ενδεχόµενο νέο ιό που θα προκύψει από την ένωση του Η1Ν1 µε εκείνον της εποχικής γρίπης. Όταν δύο ιοί προσβάλλουν ένα κύτταρο, ενδεχοµένως να προκύψει ένας νέος ιός, ο οποίος να περιέχει στοιχεία και από τους δύο. Κάποιοι

επίσης φοβούνται ενδεχόµενη µετάλλαξη του ιού της Νέας Γρίπης µε εκείνον της Γρίπης των Πτηνών, ο οποίος δεν έχει εξαλειφθεί ακόµη, ή και µε άλλους παλιότερους ιούς. Γι’ αυτό και οι πτηνοτρόφοι θα είναι από τους πρώτους που θα εµβολιαστούν µε το νέο πανδηµικό εµβόλιο. Οι διαθέσιµες θεραπείες Όσο ο ιός παράγει ήπια συµπτώµατα η κύρια θεραπεία είναι η παραµονή στο σπίτι, η ενυδάτωση του οργανισµού και η χορήγηση αντιπυρετικών. Η χρήση αντιϊκών περιορίζεται µόνο σε περιστατικά που έχουν εµφανίσει επιπλοκές. Μέχρι στιγµής οι ειδικοί αγνοούν το πόσο επικίνδυνος µπορεί να καταστεί ο ιός για το γενικό πληθυσµό στο µέλλον. Η Πρόεδρος της Παγκόσµιας Οργάνωσης Υγείας ανέφερε σε µία οµιλία της: «Όπως όλοι οι ιοί της γρίπης, έτσι και ο Η1Ν1 έχει µε το µέρος του το πλεονέκτηµα του αιφνιδιασµού. Εµείς, όµως, έχουµε το πλεονέκτηµα της επιστήµης».


•IN•VITRO•31

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

Παγκόσµιος χάρτης της γρίπης

Xώρες µε κρούσµατα της νέας γρίπης Xώρες µε θανάτους από τη νέα γρίπη

Γ Ν Ω Μ H...

Πρόληψη µε αντιγριπικά; ∆εν είναι καλή λύση! Της Ελένης Γιαµαρέλλου*

H *Καθηγήτρια Παθολογίας, Λοιµωξιολόγος, ∆ιευθύντρια ∆΄Παθολογικής Κλινικής Πανεπιστηµίου Αθηνών

ζαναµιβίρη (Relenza) και η οσελταµιβίρη(Tamiflu) αποτελούν τα µοναδικά αντιγριπικά φάρµακα που διαθέτουµε για τον ιό της «νέας γρίπης» Η1Ν1 τόσο για θεραπεία όσο και για προφύλαξη. ∆ρουν µε τον ίδιο τρόπο, αναστέλλοντας την απελευθέρωση νέων ιοσωµατίων από τα προσβεβληµένα ανθρώπινα κύτταρα και εποµένως σπάζουν τον φαύλο κύκλο της συνεχούς αναµολύνσεως υγειών κυττάρων. Η πρώτη χορηγείται σε εισπνεόµενη µορφή ενώ η δεύτερη από του στόµατος. Είναι όµως πραγµατικά αποτελεσµατικά φάρµακα; Φαίνεται ότι για τη θεραπεία της εποχικής γρίπης το αποτέλεσµα είναι καλύτερο αν χορηγηθούν στο πρώτο 48ωρο από την έναρξη των συµπτωµάτων. Συγκεντρωτικές αναλύσεις έχουν δείξει ότι το συνολικό όφελος από τη θεραπεία συνιστάται σε βράχυνση της διάρκειας της νόσου κατά 24-36 ώρες. Εποµένως, παρότι δεν έχει διαπιστωθεί εάν τα αντιγριπικά φάρµακα µειώνουν τον κίνδυνο επιπλοκών από τη γρίπη (όπως είναι η ιογενής πνευµονία) φαίνεται ότι είναι δραστικά. ΄Οσον αφορά την προφύλαξη, σε µελέτες που χορηγήθηκαν συγκριτικά µε εικονικό φάρµακο (placebo) η νόσηση από γρίπη µειώθηκε

από 4.8% στο 0.4% περιλαµβανοµ��νων και των ευπαθών οµάδων –ατόµων. Αφού λοιπόν η προφύλαξη φαίνεται ότι είναι αποτελεσµατική γιατί η Αγγλία από την 1η Ιουλίου και η ∆ανία πρόσφατα αποφάσισαν, µε εξαίρεση τις οµάδες υψηλού κινδύνου, την εγκατάλειψη της προφύλαξης, ενώ οι ΗΠΑ δεν δίδουν πλέον καθόλου προφύλαξη; Τα πρόσφατα 3 κρούσµατα ανθεκτικού ιού στο Tamiflu(1 στη ∆ανία,1 στην Ιαπωνία και 1 στο Χονγκ-Κονγκ) σε άτοµα που έπαιρναν προφύλαξη όπως και πιθανόν πολλά άλλα που δεν έγιναν γνωστά, θέτουν σοβαρά το ερώτηµα για την πραγµατική ανάγκη προφύλαξης αφού η ίδια η λοίµωξη είναι ελαφρότερη και από την εποχική γρίπη µε χαµηλότερη θνητότητα και πιθανόν δικαιώνουν αυτούς που αποφάσισαν να την εγκαταλείψουν προκειµένου να διαφυλάξουν το φάρµακο για τη θεραπεία της. Άλλωστε ο ανθρώπινος ιός Η1Ν1 που προκάλεσε επιδηµίες γρίπης στην Ολλανδία και τη Νορβηγία προ 2ετίας (τµήµα του υπάρχει στο γονιδίωµα του «νέου» ιού της γρίπης) και αποµονώθηκε την περίοδο 2007-2008 στις ΗΠΑ, εµφάνισε αντοχή στο Tamiflu στο 7% των στελεχών, ενώ για τον ίδιο ιό στην Ευρώπη η αντοχή έφτασε το 20%. Είναι όµως ενδιαφέρον ότι τα ανθεκτικά στελέχη στο Tamiflu και

τότε όπως και τα στελέχη του «νέου» ιού σήµερα, ήταν ευαίσθητα στη ζαναµιβίρη (πιθανόν λόγω των τεραστίων πυκνοτήτων που δηµιουργεί στους αναπνευστικούς βλεννογόνους το εισπνεόµενο φάρµακο).. Πρέπει όµως να ληφθεί υπόψη ότι η ζαναµιβίρη (Relenza) δεν έχει άδεια χορήγησης στα παιδιά, δεν συστήνεται σε ασθενείς µε χρόνια καρδιοαναπνευστικά νοσήµατα ενώ η χορήγησή της ενδεχοµένως να είναι προβληµατική ιδίως σε Τα αντιγριπικά µειώνουν ασθενείς µε βρογχικό άσθµα. Εποµένως δεν θα αποτελεί στατη διάρκεια της νόσου θερή λύση εάν προκύψει αντοκατά 24 - 36 ώρες, σύµχή στο Tamiflu.Φαίνεται λοιπόν φωνα µε µελέτες. στο βάθος του τούνελ η διάθεση να διαφυλαχθεί το Tamiflu και να µην δίδεται µε την δικαιολογία της προφύλαξης µετά από έκθεση. Άλλωστε δεν πρέπει να λησµονείται και η πιθανή τοξικότητα που αφορά κυρίως νευροψυχικές διαταραχές και τάσεις αυτοκτονίας, όπως έχει ήδη περιγραφεί παλαιότερα στην Ιαπωνία, όσο και αν η τελευταία πιθανότητα είναι µικρή. Η ορθολογικότερη λοιπόν λύση προφύλαξης θα είναι εκείνη του εµβολιασµού, φτάνει τα αποθέµατα να είναι έτοιµα εγκαίρως και σε επαρκείς ποσότητες µε προηγηθείσες αξιόπιστες µελέτες.


32•IN•VITRO•

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

Νέα γρίπη Cover story

Συµβουλές πρόληψης Κρατάµε απόσταση Καλό είναι να αποφεύγουµε να έρθουµε σε επαφή µε φίλους που παρουσιάζουν συµπτώµατα γρίπης, όπως βήχα ή πυρετό.

Όχι στους κλειστούς χώρους Καλό είναι να αποφεύγουµε το συνωστισµό σε κλειστούς χώρους. Αν ταξιδέψουµε πρέπει να ενηµερωθούµε για την πορεία της γρίπης στη χώρα που κατευθυνόµαστε.

>

Χαρτοµάντιλα… παντού ∆εν χρησιµοποιούµε υφασµάτινα µαντίλια, αλλά χαρτοµάντιλα, τα οποία πετάµε αµέσως, χωρίς να τα χρησιµοποιήσουµε ξανά.

>

>

«Κόβουµε» το βήχα ∆εν καλύπτουµε µε τα χέρια µας το στόµα όταν θέλουµε να βήξουµε ή να φταρνιστούµε. Χρησιµοποιούµε χαρτοµάντιλο ή καλύπτουµε το στόµα και τη µύτη µε το εσωτερικό του αγκώνα µας.

>

Τα χέρια… στις τσέπες Μη βάζετε τα χέρια σας στα µάτια, τη µύτη ή και το στόµα. Ο ιός µπορεί να µεταδοθεί εύκολα µε την επαφή µε το βλεννογόνο.

>

>

> Πλύσιµο χεριών Είναι απαραίτητο σε τακτά χρονικά διαστήµατα. Ο καλύτερος τρόπος για να πλύνετε τα χέρια σας είναι µε νερό και σαπούνι.

Ναι στην ενηµέρωση Φροντίζουµε να παρακολουθούµε σε τακτά χρονικά διαστήµατα τι λένε τα µέσα µαζικής ενηµέρωσης για την πορεία της γρίπης και τυχόν νέες οδηγίες των επιστηµόνων προς το κοινό.

Εν αναµονή του εµβολίου

Σ

ε κούρσα µεγάλων ταχυτήτων επιδίδονται πέντε φαρµακευτικές εταιρείες, προκειµένου να προχωρήσουν σε µαζική παραγωγή του εµβολίου ενάντια στον ιό της νέας γρίπης. Πρόκειται για τις εταιρείες Novartis, Sanofi Aventis, Baxter, Solvay και GlaxoSmithKline. Οι κλινικές δοκιµές συνεχίζονται µε πυρετώδεις ρυθµούς, µε τους ειδικούς να προβληµατίζονται για την πιθανή µετάλλαξη του ιού µέχρι το ερχόµενο φθινόπωρο και να βάζουν τα δυνατά τους ώστε το νέο εµβόλιο να βγει εγκαίρως στη διεθνή αγορά. Στις αρχές Οκτωβρίου αναµένονται οι πρώτες δόσεις στη χώρα µας. Προς το παρόν δεν έχει ληφθεί επισήµως απόφαση για το ποιες οµάδες του πληθυσµού θα εµβολιαστούν καθώς οι αρµόδιες ελληνικές αρχές αναµένουν τις οδηγίες της Παγκόσµιας Οργάνωσης Υγείας. Φαίνεται, πάντως, όπως εξήγησε στο In Vitro ο λοιµωξιολόγος, επίκουρος καθηγητής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστηµίου Αθηνών, ειδικός σε θέµατα πανδηµίας κ. Σωτήρης Τσιόδρας, ότι δεδοµένης της ηπιότητας του νέου ιού οι λεγόµενες ευπαθείς οµάδες είναι εκείνες που θα εµβολιαστούν σε πρώτη φάση. «Φυσικά θα παίξει ρόλο και το πόσο γρήγορα θα είναι διαθέσιµο το καινούριο εµβόλιο, σε τι ποσότητες, ποιοι θα έχουν κολλήσει µέχρι τότε… Τα µωρά από 6 έως 23 µηνών θα εµβολιαστούν κατά πάσα πιθανότητα. Υπό συζήτηση είναι αν θα κάνουν το εµβόλιο παιδιά κάτω των 5 χρόνων. Σίγουρα θα το κάνουν οι έγκυες γυναίκες, οι καρδιοπνευµονοπαθείς, ασθενείς µε ανοσοκαταστολή, οι πάσχοντες από χρόνια νοσήµατα, πιθανότατα και τα άτοµα ηλικίας άνω των 60 χρόνων αν και µέχρι τώρα φαίνεται ότι αυτή η συγκεκριµένη πληθυσµιακή οµάδα µάλλον δεν προσβάλλεται εύκολα από τον νέο ιό» είπε ο κ. Τσιόδρας. Σχετικά µε το εποχικό εµβόλιο της γρίπης, αυτό θα το κάνουν όσοι το κάνουν κάθε χρόνο, µε βάση αυτά που προβλέπει το

Εθνικό Πρόγραµµα Εµβολιασµών. ∆εν αποκλείεται, πάντως, να χρειαστεί κάποιοι πολίτες να κάνουν και τα δύο εµβόλια, αν αυτό κριθεί αναγκαίο. Το Υπουργείο Υγείας έχει έρθει σε επαφή µε τις πέντε εταιρείες, που αναµένεται να παρασκευάσουν το εµβόλιο, ώστε η Ελλάδα να είναι από τις πρώτες χώρες που θα προµηθευτεί το σκεύασµα, µε την προϋπόθεση αυτό να έχει πάρει έγκριση από τον Ευρωπαϊκό Οργανισµό Φαρµάκων. Ήδη είναι σε εξέλιξη µια διαδικασία ταχείας χορήγησης άδειας κυκλοφορίας από τον Ευρωπαϊκό Οργανισµό Φαρµάκου, προκειµένου το πρώτο δεκαήµερο του ∆εκεµβρίου να έχει χορηγηθεί άδεια κυκλοφορίας. Συνολικά η παραγγελία αφορά σε οκτώ εκατοµµύρια δόσεις εµβολίου (δύο ανά άτοµο) µε κόστος που ανέρχεται στα 55 εκατοµµύρια ευρώ. Παράλληλα έχουν ολοκληρωθεί οι διαδικασίες για την προµήθεια αντι-ιικών φαρµάκων για την κάλυψη του 20% του πληθυσµού. Πρόκειται για τα φάρµακα Tamiflu (οσελταµιβίρη) και Relenza (ζαναµιβίρη). Οι επιστήµονες που συµµετέχουν στην Εθνική Επιτροπή Πανδηµίας Γρίπης έχουν εισηγηθεί τη χρήση του εµβολίου για τον πνευµονιόκοκκο σε ηλικιωµένα άτοµα άνω των 65 χρόνων, αλλά και στις ευπαθείς οµάδες πληθυσµού που πάσχουν από χρόνια νοσήµατα κι αυτό γιατί από τη βιβλιογραφία προκύπτει ότι η κυριότερη επιπλοκή της γρίπης, η οποία οδηγεί σε θανάτους, είναι η πνευµονία. Οι ειδικοί συνέστησαν, επίσης, να γίνει από τον Σεπτέµβριο εµβολιασµός όλων των ευπαθών οµάδων µε το κλασικό εµβόλιο της γρίπης. Αυτό, πάντως, που προβληµατίζει την παγκόσµια ιατρική κοινότητα είναι το γεγονός ότι, ήδη, παρουσιά-

στηκε µία µικρή µετάλλαξη του ιού, κάτι που ήταν αναµενόµενο αν αναλογιστούµε ότι ο ιός ολοένα και εξαπλώνεται. Στην παρούσα φάση παρατηρήθηκε αλλαγή στη νευραµινιδάση, δηλαδή στην πρωτεΐνη του ιού (το «Ν» από το Η1Ν1) που συµβάλλει στην επέκταση της µόλυνσης. «∆εν υπάρχει λόγος ανησυχίας, το νέο εµβόλιο θα «πιάνει» τη µετάλλαξη. ∆εν είναι απίθανο, πάντως, αν οι µεταλλάξεις συνεχιστούν, να επηρεαστεί η αποτελεσµατικότητα του εµβολίου» κατέληξε ο κ. Τσιόδρας. Η εταιρεία Sanofi Aventis χρησιµοποιεί την παραδοσιακή τεχνική της ανάπτυξης του εµβολίου σε αβγά. Η Novartis παρήγαγε το εµβόλιο µέσω καλλιέργειας των κυττάρων, η εταιρεία Baxter δηµιούργησε έναν πειραµατικό, εργαστηριακό ιό που δοκιµάστηκε σε αβγά όρνιθας, η GlaxoSmithKline αναπτύσσει εµβόλιο µε την πρωτοποριακή τεχνολογία ανοσο-ενισχυτικών και µε την ικανότητα εξοικονόµησης αντιγόνου. Τέλος σπόρια του ιού έχει παραλάβει και οι εταιρεία Solvay και βρίσκεται και αυτή στην τελική ευθεία παρασκευής του εµβολίου – ασπίδα κατά του νέου ιού.

Οι εµβολιασµοί θα γίνονται σε σχολεία, παιδικούς σταθµούς και σε άλλους χώρους που προβλέπονται από το εθνικό σχέδιο δράσης κατά της πανδηµίας.


•IN•VITRO•33

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

Πληροφορίες για την πορεία της Νέας Γρίπης στις εξής ιστοσελίδες: www.keel.org.gr, www.who.org, www.cdc.gov, www.ecdc.eu.int Κέντρα αναφοράς για τη νέα γρίπη σελ. 53

Ιnfos

1

Τρώµε χοιρινό άφοβα ΜΠΟΡΟΎΜΕ ΝΑ ΚΑΤΑΝΑΛΏΝΟΥΜΕ άφοβα χοιρινό κρέας, µε την προϋπόθεση να είναι καλά µαγειρεµένο, σε θερµοκρασία τουλάχιστον 70 βαθµών Κελσίου, ώστε να σκοτωθεί ο ιός, αν υπάρχει. Αυτό τονίζουν ο ΠΟΥ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι αρµόδιες ελληνικές αρχές. Ο ιός της νέας γρίπης Η1Ν1 δεν µεταδίδεται µέσω των ζωικών προϊόντων που βρίσκονται στη διατροφική αλυσίδα. Οι κτηνιατρικοί έλεγχοι είναι αυστηροί στη χώρα µας, ενώ στα σφαγεία δεν φθάνουν άρρωστα ζώα. Εξάλλου σύµφωνα µε τους ειδικούς, η ασθένεια µεταδίδεται µόνο µέσω του αναπνευστικού συστήµατος τόσο στους ανθρώπους όσο και στα ζώα και όχι από την κατανάλωση φαγητού, όπως π.χ. η σαλµονέλα. Τα χοιρινά κρέατα που φθάνουν στο πιάτο µας είναι είτε ντόπιας παραγωγής (σχεδόν τα µισά 45%-50%), είτε Ευρωπαϊκής παραγωγής, που δεν έχουν σχέση µε οποιαδήποτε άλλη χώρα έξω από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο υγειονοµικός κρεοσκοπικός έλεγχος, που ακολουθεί µετά τη σφαγή, διασφαλίζει επιπλέον τον καταναλωτή, καθώς τυχόν ακατάλληλα σφάγια κατάσχονται και απορρίπτονται.

Βρέχουµε τα χέρια µας µε νερό

Τρίβουµε τις παλάµες των χεριών µας

0

2 Ακουµπάµε τη µία παλάµη µε την άλλη και µπλέκουµε τα δάχτυλα ώστε να καθαρίσουµε την περιοχή ανάµεσά τους.

Τοποθετούµε την παλάµη του ενός χεριού στην εξωτερική επιφάνεια του άλλου µπλέκοντας ταυτόχρονα τα δάχτυλα για να καθαρίσουµε την περιοχή ανάµεσά τους.

4 Κλείνουµε τα χέρια σε µπουνιές µε τα δάχτυλα του ενός να ακουµπούν στην παλάµη του άλλου και κάνουµε πλάγιες κινήσεις.

3

5

Πώς πλένουµε τα χέρια µας ∆ιάρκεια διαδικασίας 1 λεπτό

Mυστικά της γρίπης

7

>

Το σαπούνι περιέχει συστατικά που καταστρέφουν στοιχεία του περιβλήµατος των ιών, γι’ αυτό και είναι αποτελεσµατικό στο πλύσιµο των χεριών. Τα απολυµαντικά χεριών µε οινόπνευµα µπορούν να µας προφυλάξουν όταν δεν έχουµε πρόσβαση σε νερό και σαπούνι, καθώς καταστρέφουν τη δοµή των πρωτεϊνών των ιών. Όταν κάποιος βήχει ή φταρνίζεται µπορεί να εκσφενδονίσει σταγονίδια έως και 1 µέτρο. Αυτά τα σταγονίδια ευθύνονται για τη µετάδοση της γρίπης. Ένας ιός µπορεί να µείνει αρκετές ώρες «ζωντανός» έξω από το σώµα, σε αντικείµενα όπως χερούλια, τηλεκοντρόλ, πληκτρολόγια κ.λπ. Γι’ αυτό συστήνεται επιµελής καθαρισµός αυτών των επιφανειών µε οινόπνευµα 70% διότι έτσι είναι πιο αποτελεσµατικό. Οι χειρουργικές µάσκες δεν έχει αποδειχθεί αν µας προστατεύουν από τη µετάδοση του ιού. Ωστόσο οι τελευταίες συστάσεις αναφέρουν ότι οι µάσκες πρέπει να χρησιµοποιούνται από όσους είναι ανοσοκατασταλµένοι (πχ µετά από µεταµόσχευση) όταν εισέρχονται σε πολυσύχναστους κλειστούς χώρους.

Χρησιµοποιούµε αρκετό σαπούνι ώστε να καλύψει την επιφάνεια των χεριών.

Πηγή: Παγκόσµια Οργάνωση Υγείας

Με κυκλικές κινήσεις τρίβουµε τα ακροδάκτυλα την παλάµη µας.

> > >

Ξεπλένουµε πολύ καλά τα χέρια µας

Καθαρίσουµε τον αντίχειρα µε κυκλικές κινήσεις.

6

8 Χρησιµοποιούµε την πετσέτα για να κλείσουµε τη βρύση.

>

1 0 Tα χέρια µας είναι καθαρά

Στεγνώνουµε τα χέρια µε πετσέτες µιας χρήσης

9

1 1


34•IN•VITRO•

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

Review Το καλό πρόσωπο του ήλιου

Της ∆ήµητρας Τζούβελη

∆ωρεάν θεραπεία Η ΕΠΊ∆ΡΑΣΗ ΤΟΥ ΉΛΙΟΥ σε δερµατοπάθειες όπως η ακµή και η ψωρίαση µπορεί να έχει θετικά αποτελέσµατα. Αιτία για αυτό είναι η µικροβιοκτόνος και αντιφλεγµονώδης δράση που έχει το υπεριώδες φως (UVA & UVB). Σε κάθε περίπτωση, η έκθεση στον ήλιο απαιτεί τη χρήση αντηλιακού προϊόντος, που όταν υπάρχει ακµή δεν πρέπει να περιέχει έλαια (oil- free), καθώς επιδεινώνει το πρόβληµα. Ακµή: Ο ήλιος είναι ένα φάσµα φωτός. Το µπλε φως του προκαλεί καταστροφή του προπιονικού βακτηριδίου, µιας από τις αιτίες της ακµής που δηµιουργεί µόλυνση στο δέρµα, ενώ το κόκκινο φως καταστέλλει τη φλεγµονή. Υπό την επίδραση του ηλιακού φωτός, ο κύκλος ωρίµανσης της ακµής µειώνεται από τις 2 εβδοµάδες, που είναι κανονικά, στις 48 ώρες. Αυτό γίνεται µε τόσο ταχύ ρυθµό που ο ασθενής έχει την εντύπωση ότι η πάθηση επιδεινώθηκε και τα σπυράκια «φούντωσαν». Όταν η έκθεση στον ήλιο γίνεται επί µακρόν, λειτουργεί σαν φυσικό peeling για το δέρµα, προσφέροντας ανακούφιση σε όσους εµφανίζουν ακµή. Μετά την ηλιοθεραπεία, ο ασθενής πρέπει να επισκεφθεί τον δερµατολόγο ώστε να καθαριστεί η περιοχή που πάσχει µε ειδικά εργαλεία (αποθηλάκωση). Ψωρίαση: Οκτώ στους δέκα ασθενείς παρατηρούν βελτίωση µετά την έκθεσή τους σε φυσικό ηλιακό φως. Κι αυτό γιατί ο ήλιος επεµβαίνει σε κυτταρικό επίπεδο, αλλάζοντας τον απρογραµµάτιστο πολλαπλασιασµό των κερατινοκυττάρων της επιδερµίδας, που ευθύνεται για τη δηµιουργία ψωριασικών πλακών (κόκκινες πλάκες που καλύπτονται από γκρι λέπια). Με τον τρόπο αυτό, γίνεται απολέπιση του δέρµατος και απελευθέρωση των πλακών. Στηριζόµενοι στην ευεργετική δράση του ήλιου, οι επιστήµονες ανέπτυξαν τα τελευταία χρόνια θεραπείες µε υπεριώδη ακτινοβολία και φάρµακα (φωτοδυναµική θεραπεία). Ωστόσο, σε ένα µικρό ποσοστό ασθενών ο ήλιος προκαλεί επιδείνωση του προβλήµατος. Λεύκη: Πρόκειται για µια διαταραχή αποχρωµατισµού του δέρµατος, η οποία οφείλεται στη διαταραχή της δράσης των µελανοκυττάρων, κυττάρων δηλαδή που παράγουν µελανίνη και δίνουν χρώµα στο δέρµα. Με τη βοήθεια του ηλιακού φωτός, τα µελανοκύτταρα ερεθίζονται µε αποτέλεσµα να παράγεται περισσότερη µελανίνη. Τεχνικές που µιµούνται το φως του ήλιου χρησιµοποιούνται και στο ιατρείο, όπως η µέθοδος Puva και η χρήση του έντονου παλµικού φωτός (φωτοδυναµική θεραπεία). Έκζεµα: Είναι µια χρόνια δερµατίτιδα που χαρακτηρίζεται από έντονο κνησµό, πάχυνση του δέρµατος, κοκκινωπό εξάνθηµα που προκαλεί απολέπιση και κνησµό. Η πάθηση παρουσιάζει έξαρση τους χειµερινούς µήνες, καθώς ο µύκητας που προκαλεί το πρόβληµα ευδοκιµεί σε υγρό και κρύο περιβάλλον. Ο ήλιος έχει ευνοϊκή επίδραση στους περισσότερους ασθενείς λόγω της αντιµικροβιακής του δράσης. Συνεργάστηκε η Μαρία Πίνιου - Καλλή, ∆ιευθύντρια ∆ερµατολογικής Κλινικής Νοσοκοµείου ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ

Πριν τον ήλιο, φροντίστε να σας δει ο δερµατολόγος. Αυτός είναι που θα κρίνει βάσει του ιστορικού σας και µετά από δερµατοσκόπηση των µελαγχρωµατικών σπίλων (ελιών), εάν και πόσο µπορείτε να εκτεθείτε στο ηλιακό φως

Εχθρός αλλά και φίλος

Γ

ια το κακό πρόσωπό του έχετε διαβάσει πολλά και έχετε ακούσει ακόµη περισσότερα. Πόσα γνωρίζετε όµως για το άλλο, το καλό πρόσωπο του ήλιου; Το έχουµε διαπιστώσει όλοι. Η άνοιξη και το καλοκαίρι µας «φτιάχνουν» τη διάθεση. Μοιάζουν σαν µια µπαταρία που µας τροφοδοτεί µε θετικές σκέψεις και ευεξία. Μαζί µας συµφωνούν και οι επιστηµονικές µελέτες. Είναι η µειωµένη ηλιοφάνεια και η διάρκεια της ηµέρας που κάνει άλλους λαούς επιρρεπείς στη µελαγχολία. Χωρίς τον ήλιο, ο οργανισµός µας δεν µπορεί να συνθέσει βιταµίνη D, η οποία προστατεύει όχι µόνο την υγεία των οστών, αλλά δρα και κατά του καρκίνου και των αυτοάνοσων νοσηµάτων, σύµφωνα µε νεώτερες µελέτες. Τεχνητές πηγές ηλιακού φω-

τός χρησιµοποιούνται για τη θεραπεία της ψωρίασης και της λεύκης, ενώ τελευταία δεδοµένα επιβεβαιώνουν την ευεργετική δράση του ήλιου και στην αντιµετώπιση της ακµής. Όσο βέβαιο θεωρείται ότι ο ήλιος λειτουργεί σαν φάρµακο για ορισµένες παθήσεις άλλο τόσο σίΧωρίς τον ήλιο, ο οργανισµός γουρο είναι ότι ευθύνεται για σοµας δεν µπορεί να συνθέσει βαρές βλάβες βιταµίνη D, η οποία προσταστον οργανισµό. τεύει συνολικά την υγεία µας Για αυτό, η έκθεση στον ήλιο πρέπει να γίνεται σταδιακά και µε µέτρο- 10’ µε 20’ την ηµέρα αλλά όχι τις επικίνδυνες ώρες 11:00-16:00- και κατόπιν συνεννόησης µε τον ειδικό, όταν χρησιµοποιείται για θεραπευτικούς σκοπούς.


•IN•VITRO•35

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

Η βιταµίνη του φωτός

Ο ήλιος στο µικροσκόπιο

Η UVB ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΊΑ ευθύνεται για τα ηλιακά εγκαύµατα, αλλά χωρίς αυτήν ο οργανισµός δεν θα µπορούσε να χρησιµοποιήσει τη βιταµίνη D. Οι υπεριώδεις ακτίνες διασπούν τη χοληστερόλη που βρίσκεται στο δέρµα και παράγουν βιταµίνη D, η οποία µετά από πολύπλοκες µεταβολικές διαδικασίες µετατρέπεται σε ορµόνη D. Η ορµόνη D είναι η ενεργός τελική µορφή, υπεύθυνη για τις παρακάτω δράσεις. Η βιταµίνη (ορµόνη) D έχει καταλυτικό ρόλο στην απορρόφηση του ασβεστίου που λαµβάνουµε από τις τροφές. Χωρίς αυτή, τα οστά – η φυσική αποθήκη ασβεστίου στον οργανισµό- γίνονται εύθραυστα και µαλακά. Έτσι, αυξάνεται ο κίνδυνος για οστεοπόρωση και κατάγµατα. Ωστόσο, νεώτερες µελέτες δείχνουν ότι η βιταµίνη D ωφελεί όχι µόνο τα οστά αλλά το σύνολο του οργανισµού: ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστηµα, συµβάλλει στην ενδυνάµωση των µυών, προστατεύει την καρδιά και ενδεχοµένως προλαµβάνει τον καρκίνο, τη σκλήρυνση κατά πλάκας και τον διαβήτη. Για να αποκοµίσουµε αυτά τα οφέλη δεν χρειάζεται να καθόµαστε µε τις ώρες κάτω από τον ήλιο. ∆εκαπέντε λεπτά καθηµερινής έκθεσης– αλλά όχι τις επικίνδυνες ώρες και πάντα φορώντας αντηλιακό µε χαµηλό δείκτη προστασίας- αρκούν για να πάρουµε την απαραίτητη ποσότητα βιταµίνης D. Γι’ αυτό και πολλοί µας θεωρούν τυχερούς ως λαό τους Έλληνες επειδή ζούµε σε

ΤΟ ΚΑΛΌ ΠΡΌΣΩΠΟ του ήλιου έχει µπει στο µικροσκόπιο των επιστηµόνων εδώ και αρκετά χρόνια. Οι µελέτες συνεχίζονται και τα αποτελέσµατα είναι ενδιαφέροντα.

µια χώρα, όπου η ηλιοφάνεια µας συντροφεύει σχεδόν όλο το χρόνο. Ή µήπως όχι; Το «παράδοξο» των µεσογειακών λαών αποτελεί αντικείµενο του επιστηµονικού ενδιαφέροντος τα τελευταία χρόνια. Παλαιότερη ολλανδική µελέτη, που δηµοσιεύθηκε στο έγκριτο επιστηµονικό περιοδικό «Lancet», έδειξε ότι οι Έλληνες, οι Ιταλοί και οι Ισπανοί έχουν λιγότερη βιταµίνη D από τους Νορβηγούς, τους Ελβετούς, τους Γάλλους και τους ∆ανούς. Σε πρόσφατη αδηµοσίευτη ακόµη- µελέτη της οµάδας του Αττικού νοσοκοµείου σε µετεµµηνοπαυσιακές γυναίκες της ∆υτικής Αττικής, βρέθηκε ότι η µέση τιµή της βιταµίνης D ήταν 24ngr/ml, ενώ οι φυσιολογικές τιµές είναι άνω των 60. Σήµερα, υπολογίζεται ότι µόλις 2 στους 10 Έλληνες άνω των 65 έχουν επαρκείς ποσότητες της βιταµίνης. Οι ειδικοί συσχετίζουν το φαινόµενο µε το σκούρο χρώµα του δέρµατός µας, που δυσχεραίνει τη γρήγορη σύνθεση της βιταµίνης D, τη χρήση αντηλιακών µε υψηλό δείκτη προστασίας, το ότι καλύπτουµε µε ρούχα τα χέρια µας (το βασικό σηµείο σύνθεσης της βιταµίνης) και τη µόλυνση του περιβάλλοντος, που εµποδίζει την ακτινοβολία να φθάσει στο δέρµα.

Η διατροφή καλύπτει µόνο το 10% της βιταµίνης D που χρειάζεται ο οργανισµός µας καθηµερινά. Καλύτερες πη��ές είναι τα λιπαρά ψάρια (σκουµπρί, σολοµός, σαρδέλες) και το ελαιόλαδο.

Συνεργάστηκε ο Γρηγόρης Σκαραντάβος, ∆/ντής Μονάδας Μεταβολικών Νοσηµάτων των Οστών της Α’ Ορθοπεδικής Κλινικής Παν/µίου Αθηνών του Αττικού Νοσοκοµείου.

Αντικαρκινική η ηλιοθεραπεία ∆εκαπέντε λεπτά καθηµερινής ηλιοθεραπείας ενδεχοµένως µειώνουν κατά ένα τέταρτο τον καρκίνο µαστού και κατά ένα τρίτο τον καρκίνο του εντέρου. Ερευνητές από το πανεπιστήµιο της Καλιφόρνια µελέτησαν 2.750 έρευνες για τη βιταµίνη D και κατέληξαν στο συµπέρασµα ότι η καλύτερη προστασία κατά του καρκίνου είναι η αύξηση των επιπέδων της βιταµίνης στον οργανισµό. «Εχθρός» της µυωπίας Όταν ερευνητές του Αυστραλιανού Συµβουλίου Έρευνας θέλησαν να εξακριβώσουν γιατί η παιδική µυωπία είναι τέσσερις φορές συχνότερη στην ανατολική Ασία από ό,τι στη χώρα τους, διαπίστωσαν ότι η µόνη σηµαντική διαφορά µεταξύ των κατοίκων των δυο ηπείρων ήταν η έκθεση στον ήλιο. Κατά µέσο όρο, τα παιδιά στην Αυστραλία περνούν 2 ώρες την ηµέρα παίζοντας σε εξωτερικούς χώρους και στη Σιγκαπούρη µόλις 20 λεπτά. Μακροβιότεροι & πιο ευτυχισµένοι Μπορεί η ποσότητα της ηλιακής ακτινοβολίας που έχουµε δεχθεί να προδικάζει το µέλλον της σωµατικής και ψυχικής µας υγείας; Ναι, και µάλιστα θετικά, απαντούν οι επιστήµονες. Μελέτη του πανεπιστήµιου της Βιέννης δείχνει ότι πιο ευτυχισµένοι άνθρωποι είναι όσοι γεννήθηκαν την άνοιξη (και άρα η σύλληψη έγινε το καλοκαίρι), ενώ επιστήµονες από το πανεπιστήµιο της Οξφόρδης συσχετίζουν τη σκλήρυνση κατά πλάκας µε τη µειωµένη ηλιακή ακτινοβολία. Ακόµη και η υγεία των δοντιών µας επηρεάζεται από τον ήλιο, καθώς σύµφωνα µε µελέτη του πανεπιστηµίου Χάρβαρντ όσο πιο µακριά βρισκόµαστε από τον Ισηµερινό – ο οποίος δέχεται την περισσότερη ακτινοβολία- τόσο µεγαλύτερη είναι η πιθανότητα να εµφανίσουµε οδοντιατρικά προβλήµατα.

Αντικαταθλιπτικός πλανήτης... ΚΆΘΕ ΦΟΡΆ που ο ήλιος κάνει την εµφάνισή του, στον εγκέφαλό µας γίνεται µια µικρή «έκρηξη» ορµονών. Παράγονται ενδορφίνες, γνωστές και ως ορµόνες της ευτυχίας, της φυσικής αναλγησίας και της χαλάρωσης, σεροτονίνη και ντοπαµίνη, νευροδιαβιβαστές που ρυθµίζουν τα συναισθήµατα και βελτιώνουν τη διάθεση. Αποτέλεσµα; Είµαστε περισσότερο χαρούµενοι, αισιόδοξοι, ευδιάθετοι και γεµάτοι ενέργεια και ευεξία. Έρευνες δείχνουν ότι το σύνδροµο εποχικής συναισθηµατικής διαταραχής (χειµερινή µελαγχολία) συνδέεται µε τη µειωµένη ηλιοφάνεια κατά τη διάρκεια του φθινοπώρου και του

χειµώνα. Η έλλειψη ηλιακού φωτός προκαλεί µειωµένη παραγωγή σεροτονίνης και σε ορισµένους ανθρώπους υπερέκκριση µελατονίνης, µιας ορµόνης που µεταβάλλεται ανάλογα µε το φως, ρυθµίζοντας τον κύκλο Το φως του ήλιου προκαύπνου/εγρήγορσης. λεί «έκρηξη» ορµονών Είναι ενδεικτικό ότι στον εγκέφαλο όπως ενγια την αντιµετώπιση του συνδρόµου χρηδορφίνες και σεροτονίνη σιµοποιούνται λάµπες λευκού φωτισµού (φωτοθεραπεία), οι οποίες έχουν πολύ καλά αποτελέσµατα. Η έντονη ηλιοφάνεια θεωρείται ως ένας από

τους παράγοντες που προστατεύουν από αυτοκαταστροφικές συµπεριφορές και ειδικότερα την αυτοκτονία. Ωστόσο, νεώτερη µελέτη του Ινστιτούτου Καρολίνσκα στη Σουηδία έδειξε ότι σε µέρη µε υπερβολική ηλιοφάνεια, όπως στη Γροιλανδία, τα ποσοστά αυτοκτονιών είναι αυξηµένα τους θερινούς µήνες. Σύµφωνα µε τους ερευνητές, οι ανισορροπίες που προκαλεί το φως στη σεροτονίνη σε συνδυασµό µε την έλλειψη ύπνου, ίσως οδηγούν στην αυτοκτονία. Συνεργάστηκε η Μαρία Παναγοπούλου, MSc, Ψυχίατρος-Ψυχοθεραπεύτρια, επιστηµονική συνεργάτις ΕΠ.Ι.Ψ.Υ.


36•IN•VITRO•

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

Συνέντευξη Η ιατρική έρευνα αποκαλύπτει

Ευάγγελος Μουδριανάκης

Η µοίρα δεν «γράφεται»

Επί 45 χρόνια αναζητά την αλήθεια, ως ερευνητής – τότε ο νεότερος στην ιστορία του πανεπιστηµίου-, στο Johns Hopkins. Οι ανακαλύψεις του ίδιου και της οµάδας του αποτελούν τη βάση µιας ολόκληρης επιστήµης, ίσως της πιο ελπιδοφόρας για την ιατρική, της επιγενετικής. Ο καθηγητής Βιολογίας και Βιοφυσικής του Πανεπιστηµίου Johns Hopkins των ΗΠΑ και αντεπιστέλλον µέλος της Ακαδηµίας Αθηνών Ευάγγελος Μουδριανάκης µε αφορµή τη βράβευση από το Ίδρυµα Μποδοσάκη για το ερευνητικό του έργο, µιλά στο «In Vitro» για το αισιόδοξο µέλλον της ιατρικής έρευνας και τις πεπαλαιωµένες απόψεις ότι «όλα είναι... στα γονίδια». Η διπλοέλικα του DNA

Τα αποτελέσµατα των ερευνών σας ανατρέπουν επιστηµονικές πεποιθήσεις πολλών ετών. Το κίνητρό µου δεν είναι να ανατρέψω µία γνώση, αλλά να βρω ποια είναι η πραγµατική αλήθεια σε µια ερώτηση που µε απασχολεί. Πολλές φορές µία γνώση µε το πέρασµα του χρόνου µπορεί να παρανοηθεί. ∆ηλαδή, ξεκινάει ένας ερευνητής µε ένα σωστό συµπέρασµα, οι υπόλοιποι το απλοποιούν, ενδεχοµένως κάποιοι το παρανοούν και το προωθούν λανθασµένα και µετά από 10 – 15 χρόνια αντιλαµβάνεσαι ότι έχει συσσωρευτεί µία λανθασµένη εικόνα. Έτσι πολλές φορές «σκαλίζοντας» για να βρω την αλήθεια, έφτασα σε συµπεράσµατα που ανέτρεπαν την υπάρχουσα κατάσταση. Ποιες είναι οι γνώσεις που ανατράπηκαν από τις έρευνές σας; Καταρχάς η διπλοέλικα του DNA θεωρούταν ότι είναι µία σταθερή και αµετάβλητη δοµή. Αυτό επειδή το πρώτο µοντέλο που έγινε ήταν από συρµατάκια και µέταλλο, και αυτοί που το κατασκεύασαν δεν ήταν ειδικοί στη φυσικοχηµεία µεγαλοµορίων. Όµως το DNA δεν ευρίσκεται στο κενό αλλά στο κυτταρόπλασµα, το οποίο σε ποσοστό 60% - 80% αποτελείται από νερό. Αυτό που ήθελα να µάθω είναι τι κάνει το DNA όταν είναι µέσα στο νερό. Το πρώτο πράγµα που αναλύσαµε στο εργαστήριό µου ήταν οι αλλαγές της οργάνωσης – και όχι της δοµής- της διπλοέλικας. Βάλαµε καθαρό DNA σε ένα ειδικό διάλυµα µε ιδιότητες σαν του κυτταροπλάσµατος και είδαµε ότι η διπλοέλικα άρχισε να περιελίσσεται και να φτιάχνει µια σειρά από χάντρες, η µία πίσω από την άλλη. Αυτές οι χάντρες είχαν τις διαστάσεις και την εµφάνιση της χρωµατίνης (η χρωµατίνη είναι το ενεργό γενετικό υλικό και όχι το σκέτο DNA). Αυτή ήταν µια πολύ µεγάλη επανάσταση στην αντίληψη του αρχιτεκτονικού δυναµικού του DNA. Αρχικά δεν έγινε αποδεκτή και µάλιστα επί τέσσερα ή πέντε χρόνια πληρώ-

ναµε ακριβά (αυτή την ανακάλυψη). Με ποιο τρόπο; Με απώλεια επιχορηγήσεων, αποκλεισµό από διεθνή συνέδρια κ.λπ. Το καλό όµως που έχει η επιστήµη είναι ότι µπορείς πειραµατικά να αποδείξεις την αλήθεια µιας ιδέας και έτσι να γίνει αποδεκτή. Η δεύτερη ριζική αλλαγή αφορούσε τις πρωτεΐνες µε τις οποίες ζευγαρώνει το DNA, για να κάνει τη χρωµατίνη. Η κύρια οµάδα πρωτεϊνών µε την οποία δένεται το DNA είναι οι ιστόνες (ονοµάζονται έτσι επειδή βρίσκονται σε όλους τους ιστούς) και εµείς θέλαµε να τις παρατηρήσουµε µέσα σε ένα φυσιολογικό περιβάλλον που οµοιάζει µε το κυτταρόπλασµα. Ένας φοιτητής µου, λοιπόν, τις έβαλε σε ένα ειδικό διάλυµα και διαπίστωσε ότι οργανώνονται σε σωµατίδια µε συγκεκριµένη στοιχειοµετρία. Και αυτή η ανακάλυψη προκάλεσε αντιδράσεις. Αργότερα όµως η αποδοχή της έγινε εν µια νυκτί. Μετά από 4 – 5 χρόνια αυτή η εικόνα της οργάνωσης των ιστόνων υπήρχε σε πολλά βιβλία, χωρίς όµως να αναφέρονται τα βασικά µας πειραµατικά δεδοµένα, στα οποία βασίστηκε. Μετά από τόσα χρόνια έρευνας, πού έχετε καταλήξει; Τελικά η µοίρα µας καθορίζεται από τα γονίδιά µας; Αυτή ήταν η επικρατούσα άποψη, την οποία µάλιστα όποιος αµφισβητούσε τότε χαρακτηριζόταν ως αιρετικός και γελοίος. Όµως αυτή η µοιρολατρική προσέγγιση δεν στέκει πια. Πολλοί, για να ανατρέψουν αυτή την άποψη, χρειάστηκε να δουν ότι ο αριθµός των γονιδίων που υπάρχουν στο ανθρώπινο κύτταρο ήταν πολύ µικρότερος από αυτόν που οι προκαταλήψεις τους έλεγαν ότι πρέπει να υπάρχουν. Το γονίδιο είναι µία έννοια, την οποία οι ερευνητές προσπάθησαν (λανθασµένα) να ταυτίσουν απόλυτα µε κάποια φυσικοχηµική οντότητα. Ο ρόλος του DNA τελειώνει τη στιγµή που η RNA πολυµεράση, αντιγράφει ένα κοµµάτι του DNA και το κάνει RNA (το λέµε messenger). Αυτό το RNA πηγαίνει στο

κυτταρόπλασµα, διαβάζεται από άλλα ένζυµα τα οποία φτιάχνουν µια πρωτεΐνη – όχι πάντα- η οποία αρχίζει να συµβάλλει στη λειτουργικότητα του κυττάρου. Ο φαινότυπος λοιπόν (τα εµφανή χαρακτηριστικά ενός οργανισµού) σχετίζεται άµεσα µε αυτές τις πρωτεΐνες και όχι απευθείας µε το DNA. ∆εν είναι σωστό να µιλάµε λοιπόν για το γονίδιο της εγκληµατικότητας ή της ευφυΐας, γιατί οι φαινότυποι αυτοί είναι αποτέλεσµα µιας σειράς µεταβολικών διαδικασιών, χιλιάδων χηµικών αντιδράσεων, που ορίζουν ένα ανθρώπινο χαρακτηριστικό. Αν χαλάσει οποιαδήποτε από αυτές τις αντιδράσεις, τότε θα υπάρξει µια ανωµαλία (ακόµη και θάνατος). Τις περισσότερες φορές µια τέτοια αλλαγή επιφέρει µια ανισορροπία στο κύτταρο, η οποία το κάνει να «παραπατά». Τότε εµφανίζεται αυτό που ονοµάζουµε εµείς ασθένεια. Για ποιο λόγο δίνεται τόση αξία στους ιστόνες σε ό, τι αφορά στη λειτουργία του κυττάρου; Οι ιστόνες προσφέρουν ένα δοµικό καρούλι, γύρω από το οποίο συµπυκνώνεται το DNA προκειµένου να χωρέσει στο κύτταρο. Έχουν όµως και µερικές αποφυάδες, τις λεγόµενες ουρίτσες των ιστονών οι οποίες σηµαιοστολίζονται (παίρνοντας µηνύµατα από το περιβάλλον του κυττάρου). Ο σηµαιοστολισµός αναγνωρίζεται από άλλες πρωτεΐνες που πάνε και κάθονται από πάνω, αυτές οι πρωτεΐνες αναγνωρίζονται από άλλες κ.ο.κ. Στην πορεία, αναλόγως του σηµαιοστολισµού ενεργοποιούνται συγκεκριµένα τµήµατα του DNA, που ορίζουν τη λειτουργική κατάσταση του κυττάρου. Είναι σαν να έχουµε ένα κουτί µε µουσικές νότες. Για να παίξεις ένα κοµµάτι, κάποιος πρέπει να έρθει να τις πάρει και να τις βάλει σε µία σειρά. Αυτό το ρόλο έχουν οι ιστόνες στο DNA. Αν πάρουµε, για παράδειγµα, τον καρκίνο του παγκρέατος, φαίνεται ότι οι ιστόνες στα καρκινικά παγκρεατικά κύτταρα (σε σχέση

Οι ιστόνες Οι ουρές των ιστονών

Το χρωµόσωµα

Το κίνητρό µου δεν είναι να ανατρέψω µία γνώση, αλλά να βρω ποια είναι η πραγµατική αλήθεια

...η µοιρολατρική προσέγγιση ότι η ζωή µας καθορίζεται από τα γονίδια δεν στέκει πια.

Με τα σηµερινά δεδοµένα οι γονιδιακές θεραπείες δεν θα είναι για µένα η επιθυµητή πορεία.


•IN•VITRO•37

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

Συνέντευξη στον Θανάση Τροµπούκη

στα γονίδια µε τα υγιή) έχουν ένα συγκεκριµένο σηµαιοστολισµό. Με τη σειρά τους επέτρεψαν µία νέα σήµανση στο DNA, η οποία είναι ιδιόµορφη στο καρκινικό κύτταρο. Αν ο καρκίνος ήταν αποτέλεσµα µιας µετάλλαξης, τότε θα ήταν αδύνατο να θεραπευτεί. Από τη στιγµή όµως που προέρχεται από αυτό τον «σηµαιοστολισµό» των ιστονών (στο συγκεκριµένο παράδειγµα) είναι αναστρέψιµος. Μπορείς να παρέµβεις δηλαδή σ’ αυτά τα κύτταρα και να τα κάνεις φυσιολογικά. Άλλοι ερευνητές έχουν βρει σε ορισµένες κυτταροκαλλιέργειες και σε πειραµατόζωα, η αναστροφή του «σηµαιοστολισµού» είναι - πειραµατικά- εφικτή. Είναι ένα αισιόδοξο µήνυµα, καθώς είναι σχεδόν αδύνατο να παρέµβεις σε µία µετάλλαξη, αλλά είναι εφικτό να παρέµβεις στους ιστόνες. Αυτό δηλαδή που ονοµάζεται γονιδιακή θεραπεία, θεωρείτε ότι δεν θα υπάρξει; Με τα σηµερινά δεδοµένα, αυτή δεν θα είναι για µένα η επιθυµητή πορεία. Αυτό επειδή αν θεωρήσουµε ότι η έκφραση του γονιδιώµατος είναι ένας τάπητας, η γονιδιακή θεραπεία θα στοχεύει στο να αντικαταστήσει µία κλωστή από αυτόν τον τάπητα. Όταν, όµως, αλλάζουµε κλωστές σε αυτόν τον τάπητα του γονιδιώµατος, δεν µπορούµε να προβλέψουµε τις επιπτώσεις στον οργανισµό. Η επιστήµη είναι πολύ κοντά στην ανακάλυψη του µυστικού της ζωής; Έχουν γίνει µεγάλες µάχες για τον προσδιορισµό της έννοιας της ζωής. Αν πούµε ότι είναι η ικανότητα ενός συστήµατος να µεταβολίσει µάζα και ενέργεια µέσα στη δική του οµοιοστασία – αυτός ίσως είναι ένας υλιστικός ορισµός της ζωής- τότε πράγµατι έχουµε αρχίσει να κατανοούµε αυτό το σύστηµα. Αν µε ρωτήσετε αν µπορώ να φτιάξω έναν τέτοιο οργανισµό, ο οποίος µάλιστα να αναπαράγεται, η απάντηση είναι κατηγορηµατικά όχι. Στο µέλλον δεν γνωρίζω τι µπορεί να γίνει.

Όλη αυτή η γνώση που έχετε αποκοµίσει, πώς µπορεί να έχει πρακτική εφαρµογή στον γενικό πληθυσµό, σε επίπεδο θεραπείας ή πρόληψης; Αυτή είναι η µεγάλη ευχαρίστηση ενός ερευνητή. Η δυνατότητά του να λύσει ένα πρόβληµα που τελικά είναι θεµελιώδες, που µπορεί να εφαρµοστεί σε παραπάνω από µία περίπτωση. Το ότι λύσαµε τη δοµή του οκταµερούς των ιστονών σε ατοµικό επίπεδο είναι πολύ σηµαντικό. Κι αυτό γιατί άνοιξε την πόρτα σε πολλούς άλλους ερευνητές για να κάνουν συγκεκριµένες ερωτήσεις, οπότε και να προχωρούν την έρευνα. Για παράδειγµα, υποβάλλουν πειραµατόζωα σε διάφορες δοκιµασίες δείχνοντάς τους εικόνες κ.λπ. Έπειτα από µισή ώρα κοιτάζουν συγκεκριµένες περιοχές του εγκεφάλου τους και παρατηρούν ότι οι ιστόνες έχουν λάβει συγκεκριµένο σηµαιοστολισµό. Αυτό τους δίνει το ερέθισµα ώστε να αναζητήσουν περαιτέρω την αλήθεια. ∆ηλαδή προσπαθούν να αποτυπώσουν τα χηµικά «σχεδιαγράµµατα» µέσα στα κύτταρα, τα οποία υποκινούν το πειραµατόζωο να κάνει µία συγκεκριµένη λειτουργία. Τα αποτελέσµατα των ερευνών µας έδωσαν στους υπόλοιπους ερευνητές ένα τρισδιάστατο σύστηµα αναφοράς πάνω στο οποίο µπορούν να αναφέρονται όταν κάνουν τα πειράµατά τους και έπειτα να έχουν συγκεκριµένα στοιχεία για σύγκριση. Αυτό το πεδίο της έρευνας που βασίζεται στον σηµαιοστολισµό ή σήµανση της χρωµατίνης, ονοµάζεται Επιγενετική και είναι το πιο αναπτυσσόµενο πεδίο της βιολογικής έρευνας σήµερα. ∆εν υπάρχει εργαστήριο, το οποίο δεν µπαίνει στον τοµέα της επιγενετικής για να βρει απαντήσεις σε συγκεκριµένα ερωτήµατα.

Tο πεδίο της έρευνας που βασίζεται στον σηµαιοστολισµό ή σήµανση της χρωµατίνης, ονοµάζεται Επιγενετική και είναι το πιο αναπτυσσόµενο πεδίο της βιολογικής έρευνας σήµερα. ∆εν υπάρχει εργαστήριο, το οποίο δεν µπαίνει στον τοµέα της επιγενετικής για να βρει απαντήσεις σε συγκεκριµένα ερωτήµατα.


38•IN•VITRO•

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

(A)σθενές φύλο

Συνεργάστηκε η Εύη Νικήτα, δερµατολόγος- αφροδισιολόγος, Επιστηµονικός Σύµβουλος Νοσοκοµείου Ερρίκος Ντυνάν

Θυλακίτιδα

Τoυ ∆ηµήτρη Παπαντωνίου

Ο θύλακας της τρίχας και … άλλες ιστορίες

Τρόποι αντιµετώπισης Η ΘΕΡΑΠΕΊΑ που ο γιατρός θα συστήσει, εξαρτάται από τον τύπο και τη σοβαρότητα της µόλυνσης. Στη µάχη κατά της θυλακίτιδας µπορεί να χρησιµοποιηθούν αντιβιοτικά που εφαρµόζονται τοπικά ή λαµβάνονται από το στόµα, αντιµυκητιασικά ή αντιιικά φάρµακα και κάποιες φορές κορτικοστεροειδή. Όταν όµως η µόλυνση είναι επιφανειακή και εποµένως ηπιότερης µορφής, οι ακόλουθες προτάσεις µπορεί να φανούν χρήσιµες για να ανακουφίσουν από τα συµπτώµατα, να επιταχύνουν την ίαση και να προλάβουν την εξάπλωσή της. Εφαρµογή µιας χλιαρής, υγρής πετσέτας στην περιοχή, δύο ή τρεις φορές την ηµέρα. Χρήση ενυδατικών παρασκευασµάτων που περιέχουν βρώµη. Απαλό πλύσιµο της µολυσµένης περιοχής δύο φορές την ηµέρα µε αντιβακτηριακό σαπούνι. Αποφυγή ξυρίσµατος µε ξυράφι. Αν αυτό είναι απαραίτητο, συστήνεται η χρήση ξυριστικής µηχανής και η εφαρµογή µαλακτικής λοσιόν. Για να επιταχυνθεί το «κάψιµο» των φυσαλίδων, οι ειδικοί προτείνουν, την εφαρµογή µαλακού υφάσµατος που έχει µουλιάσει σε χλιαρό αλατόνερο, αρκετές φορές την ηµέρα, για περίπου 30 λεπτά. Πλύσιµο σε καυτό νερό, των ρούχων που καλύπτουν τις µολυσµένες περιοχές.

Πρόληψη ΠΑΡΌΛΟ ΠΟΥ ∆ΕΝ ΕΊΝΑΙ ΠΆΝΤΑ ∆ΥΝΑΤΉ η πρόληψη της θυλακίτιδας, τα ακόλουθα µέτρα µπορούν να την κρατήσουν µακριά. Οι δερµατολόγοι προτείνουν: Να αποφεύγονται τα στενά ρούχα. Ειδικά τα τζιν και τα αθλητικά, τα οποία κάποιες φορές προκαλούν προβλήµατα από την τριβή τους µε το δέρµα. Ο καθένας πρέπει να έχει τις δικές του πετσέτες προσώπου και σώµατος, αλλά και το δικό του σετ ξυρίσµατος. Εάν κάποιος έχει στο χώρο του µπανιέρα υδροµασάζ, πρέπει να την καθαρίζει τακτικά και να προσθέτει χλώριο, σύµφωνα µε τις συστάσεις. Στην περίπτωση που πρέπει να χρησιµοποιήσει κοινόχρηστη µπανιέρα, πρέπει να είναι σίγουρος ότι απολυµαίνεται σωστά. Ιδιαίτερη βαρύτητα πρέπει να δοθεί στο ξύρισµα και στη φροντίδα της επιδερµίδας πριν και µετά από αυτό. Το ξυράφι δεν πρέπει να εφαρµόζεται κόντρα αλλά στην κατεύθυνση που βγαίνουν τα γένια και να ξεπλένεται συχνά µε ζεστό νερό. Να χρησιµοποιείται ξυριστική µηχανή ή καινούργιο ξυράφι σε κάθε ξύρισµα. Προσοχή στα κοψίµατα και τις αµυχές. Πάντα να χρησιµοποιείται αφρός ή τζελ ξυρίσµατος ώστε να µειώνεται η τριβή µεταξύ λεπίδας και επιδερµίδας.

Εάν παρατηρείτε ότι τα συµπτώµατα της θυλακίτιδας δεν υποχωρούν µέσα σε δύο ή τρεις ηµέρες, η µόλυνση εξαπλώνεται ή επαναλαµβάνεται συχνά, τότε είναι απαραίτητη η επίσκεψη σε δερµατολόγο.

Λ

ένε ότι µε... τρίχες δεν πρέπει να ασχολούµαστε. Τί γίνεται όµως όταν η θυλακίτιδα, δηλαδή η φλεγµονή του θύλακα της τρίχας, κάνει την εµφάνισή της στο πρόσωπο ή το σώµα και σε κάποιες περιπτώσεις εξελίσσεται σε περιπέτεια; Το πόσο θα ταλαιπωρήσει κάποιον η θυλακίτιδα εξαρτάται από τον τύπο της. Η επιφανειακή θυλακίτιδα, που είναι και η συχνότερη, εξαφανίζεται τις περισσότερες φορές µόνη της µέσα σε λίγες µέρες. Η µόλυνση αφορά την άνω περιοχή του θύλακα της τρίχας και εκδηλώνεται µε συγκεντρωµένες βλατίδες γύρω από τον θύλακα, δηλαδή µικρά κόκκινα εξανθήµατα, φυσαλίδες µε πύον, ευαισθησία και έντονη φαγούρα. Όταν όµως η µόλυνση είναι βαθύτερη, αναπτύσσονται µεγάλες και επώδυνες βλάβες, που σε κάποιες περιπτώσεις αφήνουν σηµάδια στο δέρµα µετά την επούλωσή τους. Ο καθένας µπορεί να εµφανίσει θυλακίτιδα. Είναι πιθανότερη όµως σε περιπτώσεις ανοσοκαταστολής, µακροχρόνιας λήψης αντιβιοτικών για ακµή, τοπικής θεραπείας µε κορτικοστεροειδή, παχυσαρκίας και διαµονής σε υγρά κλίµατα. «Οι συνηθέστερες αιτίες είναι η τριβή, το ξύρισµα, η υπερβολική εφίδρωση, η ακµή και η επαφή µε βιοµηχανικές ουσίες όπως λάδια και διαλύτες» εξηγεί η δερµατολόγος Εύη Νικήτα. Ανάλογα µε την αιτία που την προκαλεί, µπορεί να εκδηλωθεί τόσο στο σώµα όσο και το πρόσωπο. Τα µικρόβια που εµπλέκονται περισσότερο σ’ αυτή τη διαδικασία είναι ο σταφυλόκοκκος, η ψευδοµονάδα, Gram- αρνητικά µικρόβια όπως επίσης µύκητες και ερπητοϊοί. Οι άνδρες λόγω του καθηµερινού ξυρίσµατος, αποδεικνύονται περισσότερο ευάλωτοι απέναντι στη συγκεκριµένη µόλυνση, αφού τραυµατίζοντας το δέρµα τους µε το ξυράφι, διασπείρουν τα µικρόβια. Η θυλακίτιδα όµως µπορεί να εκδηλωθεί και σε κάποιον που έχει σγουρά γένια και αυτά µεγαλώνουν προς τα µέσα µετά το ξύρισµα. Κίνδυνο να αντιµετωπίσουν πρόβληµα, ιδιαίτερα στην περιοχή του µαγιό, είναι όσοι κάνουν χρήση µπανιέρας υδροµασάζ που δεν έχει χλωριωθεί σωστά, ενώ υπάρχει και τύπος θυλακίτιδας κατά την οποία εµφανίζονται ερεθισµένα σπυράκια µε πύον, στην πλάτη, το στήθος και κάποιες φορές στο λαιµό, τους ώµους, τα χέρια και το πρόσωπο, κυρίως νέων και µεσηλίκων ανδρών. Εφόσον η µόλυνση εξ��λιχθεί, µπορεί να οδηγήσει σε κυτταρίτιδα, µία πολύ σοβαρή βακτηριακή µόλυνση, δηµιουργία ουλών, καθώς και καταστροφή του θύλακα, µε αποτέλεσµα τη µόνιµη απώλεια της τρίχας.


•IN•VITRO•39

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

Ανταπόκριση 18ο Ευρωπαϊκό Συνέδριο Αγγειακών Εγκεφαλικών Νοσηµάτων

Σ

ηµαντικές ανακοινώσεις για την αντιµετώπιση του εγκεφαλικού επεισοδίου διατυπώθηκαν κατά τη διάρκεια του 18ου Ευρωπαϊκού Συνεδρίου Αγγειακών Εγκεφαλικών Νοσηµάτων, που διεξήχθη πρόσφατα στη Στοκχόλµη. Όπως ήταν αναµενόµενο, το φετινό συνέδριο κινήθηκε στον αστερισµό της θροµβόλυσης και στον απόηχο της δηµοσιεύσης της σχετικής µελέτης ECASS-3, η οποία πρόσφατα βραβεύτηκε από το περιοδικό «Lancet» ως η πιο σηµαντική της χρονιάς. Σύµφωνα, λοιπόν, µε τη µελέτη αυτή, το χρονικό διάστηµα κατά το οποίο µπορεί να χορηγηθεί θροµβολυτική θεραπεία σε ασθενείς µε οξύ ισχαιµικό εγκεφαλικό επεισόδιο διευρύνεται από τις αρχικά επιτρεπόµενες 3 ώρες και φθάνει πλέον τις 4,5 ώρες από την εγκατάσταση των σχετικών συµπτωµάτων. Εξαιρετικό ενδιαφέρον είχε η παρουσίαση της επιµέρους ανάλυσης συγκεκριµένων υποοµάδων ασθενών που συµµετείχαν στη µελέτη και σύµφωνα µε την οποία η θροµβόλυση αποδείχτηκε ασφαλής και αποτελεσµατική ανεξάρτητα της ηλικίας των ασθενών και της βαρύτητας του εγκεφαλικού επεισοδίου. Με άλλα λόγια, το χρονικό διάστηµα εντός του οποίου µπορεί να χορηγηθεί θροµβόλυση έχει αυξηθεί κατά 50%, αυξάνοντας ουσιαστικά κατά πολύ τον αριθµό των ασθενών µε οξύ ισχαιµικό εγκεφαλικό που µπορούν να λάβουν τη θεραπεία αυτή. Όπως επισηµάνθηκε από όλους τους οµιλητές, η θετική αυτή εξέλιξη δεν δικαιολογεί κανέναν εφησυχασµό. Οι ασθενείς που εκδηλώνουν εγκεφαλικό επεισόδιο θα πρέπει να µεταφέρονται άµεσα στο νοσοκοµείο, όπου οι ιατροί πλέον καλούνται να επιβεβαιώσουν το ταχύτερο δυνατόν τη διάγνωση ισχαιµικού εγκεφαλικού επεισοδίου και να ξεκινήσουν τη χορήγηση θροµβόλυσης πριν την πάροδο 4,5 ωρών από την εκδή-

λωση του επεισοδίου. Αξίζει στο σηµείο αυτό να επισηµανθεί ο σκεπτικισµός πολλών ειδικών σε ό,τι αφορά το ισχύον όριο ηλικίας που δεν θα πρέπει να ξεπερνά τα 80 έτη προκειµένου να χορηγηθεί θροµβόλυση. Ακριβώς αυτός ο περιορισµός αποτελεί σήµερα το βασικότερο παράγοντα αποκλεισµού ασθενών από το ενδεχόµενο χορήγησης θροµβολυτικής αγωγής. Με βάση τα υπάρχοντα στοιχεία υπολογίζεται ότι το 2050 το 38% των ασθενών µε αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο θα είναι ηλικίας άνω των 85 ετών, πράγµα που σηµαίνει ότι βάσει των ισχυουσών οδηγιών δεν θα µπορούν λόγω ηλικίας να λάβουν την αποδεδειγµένα µοναδική αποτελεσµατική θεραπεία για την αντιµετώπιση του οξέος ισχαιµικού επεισοδίου. Προφανέστατα θα χρειαστούν κι άλλες µελέτες, όπως η IST-3 που τώρα πραγµατοποιείται, για να τεκµηριώσουν την αποτελεσµατικότητα και την ασφάλεια της θροµβόλυσης στους υπερήλικες. Εντύπωση προκάλεσαν τέλος τα αποτελέσµατα της πολυκεντρικής µελέτης ICSS, σύµφωνα µε τα οποία η διενέργεια χειρουργικής ενδαρτηρεκτοµής σε ασθενείς µε εγκεφαλικό επεισόδιο λόγω στένωσης της καρωτίδας είναι πέρα από κάθε αµφισβήτηση ασφαλέστερη από τη διενέργεια αγγειοπλαστικής µε τοποθέτηση stent. Τα αποτελέσµατα αυτά αναµένεται να αναθεωρήσουν θεαµατικά την παγιωµένη τα τελευταία χρόνια τακτική πολλών συναδέλφων, που προτιµούν την τοποθέτηση stent από τη χειρουργική αντιµετώπιση της στένωσης της καρωτίδας. Τέλος αξίζει να επισηµανθεί και η αξιόλογη Ελληνική εκπρόσωπηση στο φετινό συνέδριο µε σειρά ανακοινώσεων, καθώς επίσης και η ανάθεση από την European Stroke Organization στην Αθήνα της διοργάνωσης (εφόσον λόγω οικονοµικής κρίσης εξασφαλιστούν οι απαραίτητες χορηγίες) του European Stroke Summer School το καλοκαίρι του 2012.

Ο χρόνος είναι... ζωή στο εγκεφαλικό Γράφει ο Κωνσταντίνος Σπέγγος, Επίκουρος Καθηγητής Νευρολογίας Πανεπιστηµίου Αθηνών


40•IN•VITRO•

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

All that food

Συνεργάστηκε η κλινική διαιτολόγος – sports nutritionist Κωσταλένια Καλλιανιώτη

Κοκτέιλ

Της Βίκυς Καρατζαφέρη

∆ροσίζουν αλλά παχαίνουν Η έννοια του κοκτέιλ ήταν γνωστή ήδη από την αρχαιότητα, καθώς οι αρχαίοι Αιγύπτιοι και Ρωµαίοι αναµίγνυαν αλκοόλ µε µπαχάρια για να παρασκευάσουν τα γιατρικά τους.

Έ

ντονα συνυφασµένα µε την ξεγνοιασιά που χαρακτηρίζει τις καλοκαιρινές µας διακοπές, τα κοκτέιλ αποτελούν αναπόσπαστο κοµµάτι του καλοκαιριού, τόσο λόγω της ιδιαίτερης γεύσης τους όσο και λόγω της αίσθησης δροσιάς που µας προσφέρουν. Ο όρος κοκτέιλ αναφέρεται σε ένα µίγµα επιµέρους ποτών, το οποίο µπορεί να είναι είτε αλκοολούχο είτε όχι. Τα αλκοολούχα κοκτέιλ µπορούν να έχουν ως βάση διάφορα ποτά, όπως ρούµι, τεκίλα, βότκα, τζιν, ουίσκι, κονιάκ, κρασί, µπέρµπον ή µπίρα, ενώ στην κατηγορία των κοκτέιλ ορισµένοι εντάσσουν και τα σφηνάκια. Για την παρασκευή τους χρησιµοποιούνται επίσης συνοδευτικά συστατικά όπως αναψυκτικά, ανθρακούχο νερό, χυµοί φρούτων, γρεναδίνη, άσπρη ή µαύρη ζάχαρη, σόδα και τόνικ, ενώ βασικό συστατικό αποτελεί ο πάγος, είτε θρυµµατισµένος είτε ολόκληρος. Τα κοκτέιλ περιέχουν συνήθως αρκετά υψηλή ποσότητα αλκοόλ, που µπορεί να είναι µεγαλύτερη ακόµη κι από εκείνη ενός πολύ δυνατού ποτού. Επιπλέον περιέχουν συνοδευτικά,

Mojito 1 µερίδα αποδίδει: ~180 kcal

όπως χυµούς φρούτων, ζάχαρη ή γάλα, τα οποία αυξάνουν ακόµη περισσότερο τη θερµιδική τους αξία. Αν συγκρίνουµε, δηλαδή, ένα ποτήρι ουίσκι, το οποίο αποδίδει περίπου 150 θερµίδες, µε ένα κλασικό καλοκαιρινό κοκτέιλ, όπως η Caipirinha, η οποία ξεπερνά ανά µερίδα τις 200 θερµίδες, είναι προφανές ότι, ενώ µπορεί γευστικά να θεωρούµε το κοκτέιλ πιο ελαφρύ, θερµιδικά µάλλον µας «βαραίνει». Θα πρέπει επίσης να θυµόµαστε ότι, ενώ τα κοκτέιλ είναι ιδιαίτερα δροσιστικά, λόγω του πάγου αλλά και των δροσερών υγρών που περιέχουν, δεν σηµαίνει απαραίτητα ότι µας ενυδατώνουν. Αντίθετα, το αλκοόλ αφυδατώνει τον οργανισµό. Συνεπώς, όσο υψηλότερη η περιεκτικότητα του κοκτέιλ σε αλκοόλ, τόσο λιγότερο συµβάλλει στην καθηµερινή µας ενυδάτωση. Την επόµενη φορά, λοιπόν, που θα βρεθείτε σε beach bar, µπορείτε να παραγγείλετε το αγαπηµένο σας κοκτέιλ, αλλά προσπαθήστε να σταµατήσετε στο ένα ποτήρι. Άλλωστε τα κοκτέιλ σερβίρονται σε µεγάλα ποτήρια, οπότε µπορεί, εάν το πίνετε αργά, να σας συνο-

Strawberry Daiquiri

1 µερίδα αποδίδει: 240kcal

Κλασικό Daiquiri

1 µερίδα αποδίδει: 180kcal

δεύει όλο το βράδυ. Μπορείτε επίσης να ζητήσετε να σας το φτιάξουν ελαφρύ (δηλαδή να περιέχει περισσότερη σόδα ή χυµό φρούτων), έτσι ώστε να µειώσετε τις θερµίδες που προσλαµβάνετε από το αλκοόλ. Το κοκτέιλ άρχισε να γίνεται γνωστό µε τη σηµερινή του µορφή στις αρχές του 18ου αιώνα. Λέγεται ότι οι νικητές την περίοδο της χαρτοπαιξίας στην Αµερική φορούσαν ένα κόκκινο φτερό κόκορα (cock) και έφτιαχναν ένα µίγµα από τα αλκοολούχα ποτά, ανακατεύοντάς τα µε ένα κουτάλι που έµοιαζε µε ουρά (tail). Ωστόσο, η πιθανότερη εκδοχή είναι η λέξη κοκτέιλ να έχει τις ρίζες της στη Γαλλία, αφού εικάζεται ότι προέρχεται από τη λέξη coquetel, έτσι όπως ονοµαζόταν ένα συγκεκριµένο µίγµα κρασιών.

Παγωµένη Pina Colada 1 µερίδα αποδίδει: ~260kcal


•IN•VITRO•41

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

Συνεργάστηκε η Βίκυ Πυρογιάννη, MSc Κλινική ∆ιαιτολόγος - ∆ιατροφολόγος

Θερµίδες του καλοκαιριού

Της Κατερίνας Γαρουφάλου

ΣΑΛΑΤΕΣ (µε 1 κουταλιά σούπας (κ.σ.) ελαιόλαδο. Για κάθε επιπλέον κ.σ. η θερµιδική αξία αυξάνεται κατά 135 θερµίδες) Αγγούρι-ντοµάτα ...................................160 kcal/µερίδα Κολοκυθάκια βραστά σαλάτα .................170 kcal/µερίδα Μελιτζανοσαλάτα .........................................98 kcal/κ.σ. Μπρόκολο βραστό σαλάτα .....................200 kcal/µερίδα Τονοσαλάταµε µαγιονέζα ..............................95 kcal/κ.σ. Μαρούλι.................................................145 kcal/µερίδα Λάχανο /µερίδα Σαλάτα Καίσαρα ..............................500-700 kcal/µερίδα (ανάλογα µε την ποσότητα κρουτόν, σως, παρµεζάνας)

ΟΡΕΚΤΙΚΑ Πατάτες τηγανητές..........................217 kcal(10 πατάτες) 470 kcal/145 γραµµάρια Πιπεριές τηγανητές..........................130 kcal/2 κοµµάτια Μελιτζάνες τηγανητές............................380 kcal/µερίδα Τυρόπιτα....................................340 kcal/µέτριο κοµµάτι Σπανακόπιτα..............................330 kcal/µέτριο κοµµάτι Ελιές γεµιστές µε αµύγδαλο ...................100 kcal/5 ελιές Τζατζίκι .........................................................75 kcal/κ.σ. Μανιτάρια τηγανητά....................370 kcal/φλιτζ. τσαγιού

ΤΥΡΙΑ Φέτα .....................................................380 kcal/100 γρ. Έµενταλ ................................................ 360 kcal/100 γρ. Γραβιέρα............................................... 400 kcal/100 γρ. Ροκφόρ.................................................. 370 kcal/100 γρ Κεφαλοτύρι .......................................... 400 kcal/100 γρ.

ΨΑΡΙΚΑ Αστακός.....................................310 kcal/1 µεγ. όστρακο Γαλέος σκορδαλιά 420 kcal (1 κοµµάτι & 1 κ.σ. σκορδαλιά) Γαρίδες βραστές ή ψητές ..........................70 kcal/µερίδα Γαρίδες γιουβέτσι...................................490 kcal/µερίδα Γαρίδες κοκτέιλ .........................................290 kcal/µπολ Γαρίδες τηγανητές..................................300 kcal/µερίδα Μπακαλιάρος τηγανητός ........................380 kcal/µερίδα Κολιός ψητός ................250 kcal/µερίδα ή ½ του ψαριού Καραβίδα ψητή ............75 kcal/καραβίδα µεγάλη Μαρίδες τηγανητές.....................330 kcal/µερίδα Καλαµαράκια τηγανητά....300 kcal/µερίδα Γαύρος τηγανητός .........360 kcal/µερίδα

ΚΡΕΑΤΙΚΑ Μπριζόλα χοιρινή άπαχη..320 kcal/µερίδα Μπριζόλα χοιρινή παχιά ...380 kcal/µερίδα Μπριζόλα χοιρινή τηγανητή ..596 kcal/µερίδα Μπριζόλα µοσχαρίσια άπαχη .255 kcal/µερίδα Μπριζόλα µοσχαρίσια παχιά...................400 kcal/µερίδα Μπριζόλα µοσχαρίσια τηγανητή .............600 kcal/µερίδα Λουκάνικο χωριάτικο .........................96 kcal/2 πιρουνιές Μπιφτέκια ατµού χωρίς ψωµί...............292 kcal/µπιφτέκι Μπιφτέκια πανέ τηγανητά ...................460 kcal/µπιφτέκι Μπιφτέκια σχάρας...............................333 kcal/µπιφτέκι Γαλοπούλα βραστή (στήθος) ...................250 kcal/µερίδα Μπιφτέκια γαλοπούλας..........................300 kcal/µερίδα Κοτόπουλο λεµονάτο µε πατάτες............480 kcal/µερίδα Κοτόπουλο σούβλας...............................230 kcal/µερίδα Κοτόπουλο µε µπάµιες ...........................460 kcal/µερίδα Κοτόπουλο κοκκινιστό µε χυλοπίτες .......530 kcal/µερίδα Κεφτέδες ........................................210 kcal/2 κεφτέδες Παϊδάκια ................................................560 kcal/µερίδα

Μην το παρακάνετε

Ε

πειδή είναι σηµαντικό να γνωρίζουµε όχι µόνο τι τρώµε αλλά και πόσες θερµίδες έχει αυτό που τρώµε, το «IN VITRO» σας παρουσιάζει έναν εύχρηστο θερµιδοµετρητή που θα σας βοηθήσει να υπολογίσετε τη θερµιδική αξία των τροφών που καταναλώνουµε σε µεγαλύτερη συχνότητα το καλοκαίρι. Για να υπολογίσετε καλύτερα την ποσότητα στην οποία αναφέρονται οι θερµίδες, θυµηθείτε ότι: 1 γροθιά = 1 φλιτζάνι (για ρύζι/ δηµητριακά/ λαχανικά κ.λπ.) 1 παλάµη χεριού = περίπου 90 γρ. (για κρέας/ ψάρι/ κοτόπουλο) 1 σπιρτόκουτο = 30 γρ. (συνήθως για τυρί) 1 χούφτα = περίπου 30 γρ. (ξηρούς καρπούς) 1 µπαλάκι του τένις = 1 µέτριο φρούτο/ 1 µέτρια πατάτα (περίπου 100γρ) Ως µερίδα θεωρείται η µερίδα εστιατορίου, δηλαδή µια µέτρια ποσότητα φαγητού που να χωράει σε ένα µέτριο βαθύ πιάτο, χωρίς να ξεπερνάει το χείλος του.

ΜΑΓΕΙΡΕΥΤΑ & ΑΛΛΑ ΚΥΡΙΩΣ ΠΙΑΤΑ

(οι kcal διαφοροποιούνται ανάλογα µε την ποσότητα λαδιού που χρησιµοποιούµε) Μουσακάς..............................................650 kcal/µερίδα Παστίτσιο ...............................................690 kcal/µερίδα Μπάµιες λαδερές...................................400 kcal/µερίδα Φασολάκια λαδερά ................................380 kcal/µερίδα Καρµπονάρα ..........................................840 kcal/µερίδα Μακαρόνια µε κόκκινη σάλτσα ...............440 kcal/µερίδα Μακαρόνια µε κιµά.................................580 kcal/µερίδα Πίτσα µε τυρί ........................................320 kcal/κοµµάτι Πίτσα σπέσιαλ.......................................380 kcal/κοµµάτι Κλαµπ Σάντουιτς(ζαµπόν-τυρί-κρέας) .....576 kcal/µερίδα Χάµπουργκερ..................................430-480 kcal/µερίδα Γεµιστή ντοµάτα µε ρύζι........................256 kcal/ντοµάτα Γεµιστή ντοµάτα µε κιµά .......................287 kcal/ντοµάτα Γεµιστή πιπεριά µε ρύζι..........................197 kcal/πιπεριά Γεµιστή πιπεριά µε κιµά .........................226 kcal/πιπεριά Κολοκυθάκια γεµιστά αυγολέµονο .........350 kcal/µερίδα

ΦΡΟΥΤΑ Καρπούζι ............................................80-90 kcal/µερίδα Πεπόνι......................................................75 kcal/µερίδα Κεράσια.............................................80 kcal/20 κεράσια Φράουλες ..............................................50 kcal/φλιτζάνι Μπανάνα............................................................120 kcal Ανανάς........................................................20 kcal/φέτα Σταφύλια...............................................30 kcal/10 ρόγες

ΠΑΓΩΤΑ (αφορά σε 2 µπάλες παγωτό ή ένα ποτήρι γρανίτα) Γρανίτα ......................................................180-195 kcal/ Κρέµα.................................................................240 kcal Παρφέ................................................................326 kcal Πραλίνα..............................................................350 kcal Σοκολάτα............................................................299 kcal Τυποποιηµένος πύραυλος µικρός ........................250 kcal Τυποποιηµένος πύραυλος µεσαίος......................300 kcal Τυποποιηµένος πύραυλος µεγάλος .....................500 kcal

ΚΡΕΠΕΣ Με µαρµελάδα ........................................257 kcal/κρέπα Με παγωτό..............................................320 kcal/κρέπα Με σιρόπι σοκολάτα ................................270 kcal/κρέπα

ΓΙΑΟΥΡΤΙ Άπαχο αγελαδινό ...........100-110 kcal/200 γρ.(κεσεδάκι) Πλήρες αγελαδινό ..........................140-160 kcal/200 γρ. Πλήρες στραγγιστό 10%.................240-260 kcal/200 γρ. Στραγγιστό 2%.......................................130 kcal/200 γρ. Με φρούτα 1-2% ...........................120-180 kcal/200 γρ. Πρόβειο ................................................200 kcal/200 γρ. Σακούλας ..............................................260 kcal/200 γρ.

ΠΟΤΑ Ουίσκι σκέτο ............................................110 kcal/40 ml Βότκα σκέτη.............................................110 kcal/40 ml Βότκα µε χυµό πορτοκάλι .......................160 kcal/140 ml Λικέρ....................................................90-110 kcal/ποτό Μαρτίνι ..................................................145 kcal/100 ml Μπίρα.........................................107 kcal/ ποτήρι 250 ml Τζιν τόνικ................................................180 kcal/200 ml Κρασί λευκό .............................................80 kcal/120 ml Κρασί κόκκινο-ροζέ ..................................85 kcal/120 ml Σαµπάνια................................................100 kcal/120 ml Ούζο .........................................................150 kcal/ποτό Αναψυκτικά ..........................................140 kcal/κουτάκι Αναψυκτικά light/zero...............................1 kcal/κουτάκι


42•IN•VITRO•

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

Ρεπορτάζ

Συνεργάστηκε ο κ. Ιωάννης Παπαδολέξης, ειδικός παθολόγος

Φούρνος µικροκυµάτων

Τ

α µικροκύµατα παράγονται µέσα στο φούρνο από έναν ηλεκτρικό σωλήνα. Προκαλούν δονήσεις στα µόρια του νερού που περιέχουν οι τροφές, µε αποτέλεσµα να παράγεται η ενέργεια που µαγειρεύει τα φαγητά. Όσο πιο πολύ νερό περιέχει ένα τρόφιµο, τόσο λιγότερη ώρα χρειάζεται για να µαγειρευτεί. Τα µικροκύµατα απορροφώνται από όλα τα αντικείµενα που περιέχουν νερό. ∆ιαπερνούν το γυαλί και το πλαστικό, ενώ από ορισµένα µέταλλα αντανακλώνται, µε αποτέλεσµα να προκαλούν φθορές στο φούρνο και να µην αφήνουν το φαγητό να ψηθεί οµοιόµορφα. Όλα τα φαγητά και οι τροφές περιέχουν µόρια νερού σε διάφορες συγκεντρώσεις ανεξάρτητα από το πόσο ξηρά φαίνονται. Οι φούρνοι µικροκυµάτων δεν ψήνουν από µέσα προς τα έξω. Για παράδειγµα, πρώτα ψήνεται η εξωτερική επιφάνεια του κρέατος και µετά το εσωτερικό του. Επίσης είναι απαραίτητη η σωστή προετοιµασία του φαγητού που θα ζεσταθεί ή θα ψηθεί, ώστε να «σκοτωθούν» όλα τα µικρόβια. Το ανακάτεµα, αλλά και το σκέπασµα του φαγητού µε ένα πιάτο ή µε τις ειδικές σακούλες που κυκλοφορούν στο εµπόριο, είναι απαραίτητα.

1

Ζέσταµα, ξεπάγωµα, αλλά και ψήσιµο σε χρόνο ρεκόρ και, µάλιστα, µε ελάχιστη κατανάλωση ενέργειας... Οι φούρνοι µικροκυµάτων κατέχουν περίοπτη θέση στο... σύµπαν των new age οικιακών συσκευών – ένα, ακόµη, «όπλο» στη διάθεση της εργαζόµενης νοικοκυράς, που τη βοηθά να µαγειρεύει γρήγορα τα γεύµατα της οικογένειας.

infos ∆ιατηρούµε το φούρνο καθαρό, γιατί ακόµη και η πιο ανεπαίσθητη βρωµιά, µπορεί να επηρεάσει την απόδοσή του. Ο καθαρισµός του φούρνου µπορεί να γίνει εσωτερικά και εξωτερικά µε νερό και µε ένα µαλακό, ήπιο απορρυπαντικό.

∆εν βάζουµε προέκταση στο καλώδιο του φούρνου. Επίσης απαγορεύεται να χρησιµοποιούµε πλαστικά που µπορεί να λιώσουν.

>

Όταν ψήνουµε το φαγητό στην ειδική σακούλα, πρέπει να ανοίγουµε µία µικρή τρύπα στο κέντρο της, ώστε να µη δηµιουργηθεί µεγάλη πίεση από τον ατµό – πίεση που µπορεί να τη σκίσει.

>

5

λίγα λεπτά

>

2 3 4

Έτοιµο σε

>

Μύθοι και αλήθειες Οι παρασκευαστές τονίζουν ότι τα φαγητά που ψήνονται στο φούρνο µικροκυµάτων είναι εξίσου θρεπτικά µε τα φαγητά που παρασκευάζονται µε άλλους τρόπους. Μάλιστα, ορισµένες έρευνες έχουν δείξει ότι τα φαγητά που ετοιµάζονται µε αυτό τον τρόπο διατηρούν περισσότερες βιταµίνες και µέταλλα σε σύγκριση µε αυτά που βράζουν. Επειδή, ωστόσο, τα φαγητά ψήνονται µε µικροκύµατα που ανήκουν στο φάσµα της ηλεκτροµαγνητικής ακτινοβολίας, πολλοί καταναλωτές αναρωτιούνται τι συνέπειες µπορεί να έχει αυτό στην υγεία. Κατά καιρούς έχουν ακουστεί διάφορα που η επισταµένη µελέτη έχει απορρίψει. Οι φούρνοι µικροκυµάτων δεν αλλοιώνουν τη χηµική σύσταση των φαγητών. ∆ε δηµιουργούνται δηλητηριώδεις ή άλλες επικίνδυνες ενώσεις από την ενέργεια των µικροκυµάτων. Όταν τρώµε φαγητά που ετοιµάστηκαν σε φούρνο µικροκυµάτων δεν παίρνουµε οποιασδήποτε µορφής ακτινοβολία. Η ενέργεια των µικροκυµάτων δεν είναι ραδιενέργεια κι έτσι δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος. ∆εν έχουν βρεθεί στοιχεία που να δείχνουν ότι η ενέργεια των µικροκυµάτων ή οι ίδιοι οι φούρνοι προκαλούν κάποια µορφή καρκίνου. Τα µικρόβια πολλαπλασιάζονται σε θερµοκρασίες από 50 βαθµούς Κελσίου µέ-

Της Βίκυς Καρατζαφέρη

∆εν βάζουµε το φούρνο µικροκυµάτων σε λειτουργία µε την πόρτα ανοιχτή. Επίσης καλό είναι να µη στεκόµαστε πολλή ώρα µπροστά από το φούρνο µικροκυµάτων, ενώ αυτός είναι σε λειτουργία.

χρι 600 βαθµούς. Ο φούρνος µικροκυµάτων επιτρέπει το ξεπάγωµα, το ζέσταµα και το µαγείρεµα των τροφών σε πολύ µικρότερο χρονικό διάστηµα κι έτσι δε δίνεται χρόνος στα µικρόβια να αναπτυχθούν. Οι κίνδυνοι Οι πολέµιοι των φούρνων µικροκυµάτων λένε ότι υπάρχουν πολλοί κίνδυνοι από τη χρήση τους. Εγκαύµατα, καταρράκτης, µείωση γονιµότητας, µολύνσεις από µικρόβια, αλλά και εκρήξεις είναι κάποια από αυτά που αναφέρουν, µολονότι οι ειδικοί τονίζουν ότι παρενέργειες προκαλούνται µόνο σε περιπτώσεις υπερβολικής έκθεσης στην ακτινοβολία των µικροκυµάτων και σε καµία περίπτωση δεν αφορούν στις οικιακές συσκευές που λειτουργούν µε αυτή την τεχνολογία. Επιπλέον, αν κάποιος ακολουθήσει πιστά τις οδηγίες χρήσης, οι πιθανότητες να συµβεί κάτι από όλα αυτά εξαλείφονται. Ας δούµε αναλυτικά σε τι, ακριβώς, συνίστανται αυτοί οι κίνδυνοι: Ανοµοιόµορφος τρόπος ψησίµατος του φαγητού και κίνδυνος από µικρόβια. Στα κρύα σηµεία είναι πιθανό να αναπτυχθούν βακτηρίδια και άλλοι µικροοργανισµοί, γι’ αυτό πρέπει, προτού αρχίσουµε το ψήσιµο µιας κατεψυγµένης τροφής, να σιγουρευτούµε ότι έχει ξεπαγώσει πλήρως. Ένα µικρό µυστικό είναι να κόβουµε σε µικρά, οµοιόµορφα κοµµάτια αυτό που θέλουµε να ψήσουµε. Τα φαγητά που ετοιµάζονται στο microwave είναι δυνατό να προκαλέσουν εγκαύµατα µε πολλούς τρόπους. Για παράδειγµα, µπορεί να δαγκώσουµε κάτι που εξωτερικά έχει µια θερµοκρασία που µπορούµε να ανεχτούµε, αλλά εσωτερικά καίει. Επίσης µπορεί να πάθουµε έγκαυµα από ατµούς που διαφεύγουν την ώρα που µετακινούµε το κάλυµµα του σκεύους - για τους λόγους αυτούς δεν συστήνεται το ζέσταµα των µπιµπερό των παιδιών σε φούρνο µικροκυµάτων. Ενώ εξωτερικά µπορεί η θερµοκρασία να φαίνεται ικανοποιητική, το γάλα πιθανόν να είναι υπερβολικά ζεστό καινα κάψει το µωρό. Σε περίπτωση µετακίνησης του µαγειρικού σκεύους χρειάζονται απαραιτήτως γάντια. Τα αυγά µε το τσόφλι τους δεν πρέπει να ψήνονται στο φούρνο µικροκυµάτων. Ο ατµός που δηµιουργείται στο εσωτερικό, µπορεί να προκαλέσει την έκρηξη του αβγού. Η έκθεση σε ψηλά επίπεδα ακτινοβολίας µικροκυµάτων µπορεί να προκαλέσει καταρράκτη. Οι διαρροές από φούρνο µικροκυµάτων µπορούν να παρατηρηθούν σε περιπτώσεις που η πόρτα του έχει κάποια βλάβη ή δεν κλείνει καλά. Πάντως οι ειδικοί υπογραµµίζουν ότι στις περισσότερες περιπτώσεις οι διαρροές που παρατηρούνται, δεν αποτελούν σοβαρό κίνδυνο για την υγεία.

1

2

3


YGEIA 34-47:Layout 1

7/14/09

5:08 PM

Page 43

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

Σπάνιες παθήσεις Αυτοάνοση θροµβοπενική πορφύρα

Η νόσος του αίµατος Της Κατερίνα Γαρουφάλου

Η

αυτοάνοση θροµβοπενική πορφύρα ανήκει στην κατηγορία των αυτοάνοσων νοσηµάτων και χαρακτηρίζεται από ελάττωση του αριθµού των αιµοπεταλίων. Ο οργανισµός παράγει αντισώµατα, τα οποία καταστρέφουν τα αιµοπετάλια, δηλαδή τα κύτταρα του αίµατος που αναστέλλουν την αιµορραγία και παίζουν σηµαντικό ρόλο στην πήξη του. Η νόσος πλήττει συνήθως άτοµα άνω των 60 ετών, συχνότερα τους άνδρες. Σε µικρότερες ηλικίες, όµως, τα δεδοµένα αντιστρέφονται, µε τις γυναίκες να υπερτερούν στα ποσοστά εµφάνισης. Ως αποτέλεσµα της µειωµένης παραγωγής αιµοπεταλίων, εκδηλώνονται αιµορραγίες είτε από το δέρµα (ξηρά πορφύρα) είτε από τους βλενογόνους, όπως τη στοµατική κοιλότητα και το ουροποιητικό σύστηµα (υγρή πορφύρα). Παράγοντες που επιδεινώνουν τις αιµορραγίες είναι το ιστορικό αιµορραγιών, η υπολευκωµατιναιµία, η ουραιµία, ηπατοπάθειες, έλκος στοµάχου/12 δακτύλου, ηλικία άνω των 60 ετών, συστηµατικός ερυθηµατώδης λύκος, κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις κ.ά. Ωστόσο, σε ένα µεγάλο ποσοστό ασθενών η νόσος δεν έχει συµπτώµατα. Η διάγνωση γίνεται εξ αποκλεισµού, αφού δηλαδή αποκλειστούν άλλα πιθανά νοσήµατα. Στο 60% των περιπτώσεων Εµφανίζεται σε 10 άτοµα ανιχνεύονται µέσω της γενικής αίµατος υψηλά επίπεδα αιµοπεταλίων. Συνήθως η νόσος δεν ανά 10.000 κατοίκους κάθε συνδέεται µε κάποιο αίτιο, ωστόσο στο 20% των χρόνο. Η θνητότητα κυµαίασθενών µπορεί να σχετίζεται µε παράγοντες νεται από 0-16% όπως η ηπατίτιδα C, το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού κ.ά. Εξαιτίας της ανοσολογικής διαταραχής που προκαλείται στον οργανισµό, στο µέλλον ενδέχεται να εµφανιστεί κάποιο άλλο αυτοάνοσο νόσηµα. Τα κορτικοστεροειδή, που καταστέλλουν το ανοσοποιητικό σύστηµα και µειώνουν την καταστροφή των αιµοπεταλίων, αποτελούν τη θεραπεία πρώτης γραµµής. Στις περιπτώσεις που ο ασθενής δεν ανταποκρίνεται στη θεραπεία µε κορτικοστεροειδή ή παρατηρείται υποτροπή από τη διακοπή τους, προτείνεται η σπληνεκτοµή, καθώς ο σπλήνας αποτελεί την κύρια θέση καταστροφής των αιµοπεταλίων. Άλλες θεραπείες περιλαµβάνουν τα αλκαλοειδή της Vinca, τη ριτουξιµάµπη (ποσοστά ανταπόκρισης περίπου 40%-50%), τη δαναζόλη. Στην Ελλάδα µέχρι τώρα Συνεργάστηκε έχει λάβει έγκριση κυκλοφορίας η ροµιπλοστίµη και αναµένεται αντίο ∆ρ. Ν. Ι. Αναγνωστόπουλος, στοιχη έγκριση και για την ελτροµποπάγκ. Η ανταπόκριση στα φάρµακα Ιδρυτικός ∆ιευθυντής αυτά είναι περίπου 70%. Η καθηµερινότητα των ασθενών επηρεάζεται τόσο από τον κίνδυνο Αιµατολογικής Κλινικής Γ.Ν.Α. αιµορραγικών επιπλοκών όσο και από τις παρενέργειες της θεραπείας «Γ. Γεννηµατάς» µε κορτικοστεροειδή φάρµακα.


44•IN•VITRO•

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

Ψυχολογία

Συνεργάστηκε ο Γιώργος Γιουκάκης, Ψυχολόγος Υγείας

Χαµηλή Αυτοεκτίµηση

Της Σοφίας Μαρίας Σοφιανού

Ασκήσεις αυτοεκτίµησης στα παιδιά Η ΠΟΡΕΊΑ προς την κατάκτηση αυτογνωσίας και θετικής αυτοεικόνας και εκτίµησης του εαυτού µας δεν γίνεται µε µαγικό τρόπο. Γίνεται µε µικρές καθηµερινές ασκήσεις όχι µόνο µε τον εαυτό µας, αλλά και µε τους άλλους. Οι γονείς µπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά τους ανεξαρτήτως ηλικίας µε απλά βήµατα: Πείτε στα παιδιά ότι τα αγαπάτε. Κάντε το συχνά, κάντε το κάθε µέρα. Η αγάπη σας είναι το καλύτερο όπλο απέναντι σε δυσκολίες και απορρίψεις, που αναπόφευκτα θα αντιµετωπίσουν στη ζωή. Ενθαρρύνετέ τα να ασχοληθούν µε τον αθλητισµό. Θα ενισχύσουν τη θετική εικόνα για το σώµα τους, ενώ παράλληλα αναπτύσσονται σε ένα περιβάλλον όπου ο ανταγωνισµός ενδυναµώνει υγιή χαρακτηριστικά. Προσέξτε τα επίθετα που χρησιµοποιείτε για να χαρακτηρίσετε τα παιδιά σας, ιδιαίτερα όταν είστε εκνευρισµένοι. Τα παιδιά εσωτερικεύουν και αποδίδουν στον εαυτό τους τον κάθε χαρακτηρισµό. Σταµατήστε να κριτικάρετε ενώπιόν τους το σώµα σας, τα σώµατα των άλλων, πόσο µάλλον το σώµα των παιδιών σας. Επαινέστε τα παιδιά σας όταν επιτυγχάνουν. Πείτε τους πόσο περήφανοι είστε για το επίτευγµά τους. Ωστόσο διδάξτε τα να γίνουν τα ίδια οι καλύτεροι υποστηρικτές του εαυτού τους, έτσι ώστε να µην έχουν την ανάγκη επιβράβευσης τρίτων προκειµένου να νιώσουν καλά. Στηρίξτε τα όταν αποτυγχάνουν. Η φράση «στα έλεγα εγώ» δε βοηθάει στην ανάπτυξη της αυτοεκτίµησής τους. Μη λύνετε εσείς τα προβλήµατα των παιδιών σας. ∆είξτε τους πώς να τα λύνουν µόνα τους αλλά και πώς να αντιµετωπίζουν τις προκλήσεις της ζωής. Περάστε χρόνο µαζί τους. Ακούστε τι έχουν να σας πουν. Ζητήστε τη συµβουλή τους. Κάντε τα να αισθανθούν υπεύθυνα και ικανά να δώσουν λύσεις ακόµα και σε εσάς. Μάθετε στα παιδιά σας ότι µπορούν να επιτύχουν τα πάντα. ∆ιδάξτε τα να θέτουν υψηλούς στόχους, να δίνουν τον καλύτερό τους εαυτό και να στοχεύουν στο άριστο - αλλά όχι στο τέλειο. Τελειοµανία και αυτοεκτίµηση δύσκολα συνυπάρχουν. Αποδεχτείτε τα για αυτό που είναι. Μην προσπαθείτε να τα αλλάξετε. Μην προσπαθείτε να τα κάνετε να σας µοιάσουν. Μην προσπαθείτε να τα επηρεάσετε να ασχοληθούν µε τα δικά σας ενδιαφέροντα ή να ακολουθήσουν τα δικά σας όνειρα.

> > > > > > > > > >

Αποφύγετε πρακτικές που κάνουν τα παιδιά σας να αισθάνονται ανταγωνιστικά µεταξύ τους. Βοηθήστε τα αδέλφια να βιώσουν τη µοναδικότητά τους, να νιώσουν ξεχωριστά το καθένα για τα ιδιαίτερα χαρίσµατα, ικανότητες και ταλέντα τους.

∆εν πιστεύω… στον εαυτό µου

«Ό

λοι µου λένε ότι είµαι χαρισµατική και όµορφη. ∆εν έχουν ιδέα, όµως, πώς νιώθω. ∆εν αισθάνοµαι ικανή να συνάψω µια σχέση αγάπης, συντροφικότητας και έρωτα. ∆εν νιώθω ικανή να ανοίξω τα φτερά µου στη δουλειά. Είµαι 35 ετών, µόνη µου, δηµόσιος υπάλληλος, ζω µακριά από τους γονείς µου και ξέρω ότι η ζωή µου θα συνεχίσει έτσι. Προσπάθησα πολλές φορές να κάνω µια νέα αρχή, αλλά η αποτυχία ήταν στενός συνεργάτης µου. Σε όλα!», οµολογεί η Αλεξάνδρα, η οποία στην πραγµατικότητα είναι ένας άνθρωπος µε πολλές δυνατότητες, καλλιεργηµένη και πολύ όµορφη. ∆εν πιστεύει τίποτε από αυτά όµως. Συχνά κρύβει τα χαρίσµατά της και αποµονώνεται. «Ποιος είµαι;», «Αξίζω;» όποιος δίνει θετικές απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήµατα, πατάει γερά στα πόδια του. Η αυτοεκτίµηση είναι σηµαντικό εφόδιο για µια καλή ζωή, για την ψυχική και σωµατική υγεία. ∆εν γεννιόµαστε µε αυτή, ούτε εµφανίζεται ξαφνικά

ως στοιχείο του χαρακτήρα µας. Αντίθετα οικοδοµείται, κερδίζεται και διατηρείται µέρα µε τη µέρα από εµάς για εµάς. Η ρίζα του κακού Οι γονείς που απέρριψαν ή δεν ασχολήθηκαν όσο θα έπρεπε µε τα παιδιά τους, ουσιαστικά πλήγωσαν την εκτίµηση στον εαυτό τους. Αλλά και αντίθετα το περιβάλλον ασφαλείας ή αλλιώς υπερπροστατευτισµός µιας οικογένειας ενδεχοµένως να αποτρέπει το άτοµο από προσωπικές κατακτήσεις και πρωτοβουλίες. Η αποτυχία στον επαγγελµατικό στίβο ή ακόµη και στο σχολείο, όταν µάλιστα δεν υπάρχει η δυνατότητα να επανορθώσουµε για τα λάθη µας, πληγώνει την εικόνα που έχουµε για τις ικανότητές µας και εν γένει τον εαυτό µας. Επίσης η έλλειψη αγάπης από τις βασικές πηγές αλλά και οι αντικειµενικές δυσκολίες όπως: κινητικά προβλήµατα ή χαρακτηριστικά της εξωτερική εµφάνισης που δεν «ταιριάζουν» µε κοινωνικά στερεότυπα, ενδεχοµένως να οδηγήσουν στη χαµηλή αυτοεκτίµηση.

Eµπόδιο στις σχέσεις και την εργασία ∆υσχεραίνει η επικοινωνία ανάµεσα στο ζευγάρι. Ο σύντροφος µε χαµηλή αυτοεκτίµηση φοβάται ότι θα τον απορρίψουν ή ότι θα τον απατήσουν. Ως εκ τούτου αποµακρύνεται, είναι εσωστρεφής και µεταφράζει οποιαδήποτε κατάσταση που βιώνει µε τον σύντροφό του, σε κάτι αρνητικό. Κάνει µονίµως αρνητική αυτοκριτική. ∆εν φροντίζει τον εαυτό του, αισθάνεται ασήµαντος απέναντι στον σύντροφό του, υιοθετεί παθητικό ρόλο στη σχέση και γίνεται «δευτεραγωνιστής». Στερείται των αναγκών του και µπαίνει στο

περιθώριο της σχέσης. Εργασία: ο εργαζόµενος µε χαµηλή αυτοεκτίµηση περιορίζει τις δυνατότητές του, δεν παίρνει πρωτοΟ σύντροφος µε χαµηλή βουλίες και έχει ανάγκη για συνεχή αυτοεκτίµηση φοβάται ότι επιβεβαίωση. Είναι θα τον απορρίψουν ή ότι στάσιµος επαγγελµατικά, δεν διεκδικεί τα θα τον απατήσουν. «θέλω» του, ούτε καν τα εργασιακά του δικαιώµατα. Προσπαθεί να αποφύγει την αυτοπροβολή ακόµα και µετά από µια επαγγελµατική επιτυχία.


•IN•VITRO• 45

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

Συνεργάστηκε η Ίλια Θεοτοκά, Κλινική Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια Ψυχιατρικής Κλινικής Παν. Αθηνών «Αιγινήτειο» Νοσοκοµείο.

Συναισθηµατική Νοηµοσύνη

Της Κατερίνας Γαρουφάλου

Ό

λοι έχουµε ακούσει τον όρο IQ, τον δείκτη νοηµοσύνης. Λίγοι όµως γνωρίζουµε πως υπάρχει και η συναισθηµατική νοηµοσύνη. Ο αντίστοιχος δείκτης αναφέρεται ως EQ. Τι είναι η συναισθηµατική νοηµοσύνη Είναι η ικανότητα του ατόµου να αντιλαµβάνεται τα δικά του συναισθήµατα αλλά και των υπολοίπων που συναναστρέφεται. Είναι η κατανόηση του εαυτού µας, των αντιδράσεων, των στόχων που θέτουµε και εν τέλει της συµπεριφοράς µας. Η συναισθηµατική νοηµοσύνη ενός ατόµου επηρεάζεται από γενετικά χαρακτηριστικά, το λεγόµενο ταµπεραµέντο του ατόµου, αλλά και από το οικογενειακό και ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον του. Μάλιστα η οικογένεια είναι αυτή που ενθαρρύνει ή απωθεί ένα άτοµο από το να κατανοεί και να αποδέχεται τα συναισθήµατά του ή να αµύνεται απέναντι σε αυτά. Η συναισθηµατική ευφυΐα σύµφωνα µε τους ειδικούς είναι σηµαντική, καθώς µας βοηθά να αποδεχόµαστε καλύτερα τις καταστάσεις που συµβαίνουν στη ζωή µας. Προσαρµοζόµαστε ευκολότερα σε δύσκολες καταστάσεις και αποφεύγουµε τις νευρώσεις ή διάφορα ψυχολογικά προβλήµατα. Για παράδειγµα, ένας συναισθηµατικά ευφυής άνθρωπος θα µπορέσει να

αντιµετωπίσει µε µεγαλύτερη ευκολία ένα απρόσµενο γεγονός στη ζωή του, όπως την απώλεια ενός αγαπηµένου προσώπου ή την ξαφνική απόλυση από την εργασία του. Απαραίτητο εργαλείο για τη βελτίωση της συναισθηµατικής µας νοηµοσύνης είναι η ψυχοθεραπεία. Μέσω αυτής γνωρίζουµε καλύτερα τον εαυτό µας και κατανοούµε τα συναισθήµατά µας. EQ Vs IQ Η µέτρηση της συναισθηµατικής νοηµοσύνης γίνεται από τους ψυχολόγους µέσω ειδικών ψυχοµετρικών τεστ, τα οποία έχει δηµιουργήσει ο David Goleman - «εφευρέτης» του όρου της συναισθηµατικής νοηµοσύνης- και η οµάδα του. Μέχρι στιγµής, πολύ λίγες επιστηµονικές δηµοσιεύσεις υπάρχουν για τα τεστ αυτά και µάλιστα δεν έχουν εγκαθιδρυθεί επίσηµα. Αντίθετα µε τη συναισθηµατική νοηµοσύνη, η νοηµοσύνη είναι το σύνολο των γνωστικών ικανοτήτων, των ικανοτήτων του εγκεφάλου όπως είναι η προσοχή, η συγκέντρωση, η µνήµη, η αφαιρετική και η συνθετική ικανότητα, η οπτικοκινητική ικανότητα κ.λπ. Η νοηµοσύνη µετράται µε τον δείκτη ευφυΐας, το γνωστό IQ, και είναι επιστηµονικά κατοχυρωµένος. Έξυπνες έρευνες Οι γυναίκες µε υψηλή συναισθηµατική

νοηµοσύνη απολαµβάνουν περισσότερο το σεξ. Σε αυτή τη διαπίστωση κατέληξε πρόσφατη έρευνα του King’s College, µελετώντας 235 δίδυµες γυναίκες από 18 έως 38 ετών. Οι επιστήµονες ελπίζουν πως η έρευνα αυτή θα συµβάλλει σηµαντικά στην ανακάλυψη αποτελεσµατικότερων θεραπειών για τη βελτίωση της σεξουαλικής υγείας. Το Πανεπιστήµιο της Βαρκελώνης (Universitat Autonoma de Barcelona) εξέτασε τη σχέση της συναισθηµατικής νοηµοσύνης µε το κάπνισµα και τη χρήση κάνναβης, µελετώντας 133 φοιτητές µε µέσο όρο ηλικίας τα 21,5 έτη. Τα αποτελέσµατα έδειξαν πώς οι φοιτητές που είχαν ξεκινήσει το κάπνισµα ή τη χρήση κάνναβης σε νεαρή ηλικία, είχαν χαµηλότερα επίπεδα συναισθηµατικής νοηµοσύνης. Οι ειδικοί πιθανολογούν πως όταν δεν µπορούµε να ελέγξουµε επαρκώς τα συναισθήµατά µας, είναι πιο πιθανό να στραφούµε στο κάπνισµα ή τη χρήση κάνναβης. Μέχρι και καλύτερους καταναλωτές µας κάνει η αυξηµένη συναισθηµατική νοηµοσύνη! Σύµφωνα µε έρευνα του Πανεπιστηµίου του Κεντάκι οι συναισθηµατικά εξυπνότεροι καταναλωτές κάνουν πιο υγιεινές επιλογές. Αγοράζουν µόνο αυτά που πραγµατικά χρειάζονται, καθώς µπορούν να ελέγξουν τα συναισθήµατά τους και να µην κάνουν παρορµητικές αγορές.

Αισθάνοµαι έξυπνα


46•IN•VITRO•

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

Baby boom

Πληροφορίες για την πρόληψη του παιδικού τραύµατος στην ιστοσελίδα: www.pedtrauma.gr

(Μικρό)κοσµος

Της Mαρίας Τσιλιµιγκάκη

∆ιακοπές αγκαλιά µε το... φαρµακείο

Συνεργάστηκε ο Γιώργος Χατζηαντωνίου- Φαρµακοποιός

Να µην ξεχάσω

1

Πρώτα από όλα, πρέπει να έχουµε τα φάρµακα που παίρνει το παιδί µας για συγκεκριµένα προβλήµατα υγείας που αντιµετωπίζει. Και µάλιστα σε ποσότητα µεγαλύτερη από αυτή που αναµένεται να χρειαστούµε.

2

Επίσης απαραίτητο είναι να προµηθευτούµε ένα αντηλιακό ειδικό για βρέφη και παιδιά µε εξαιρετικά υψηλό δείκτη προστασίας και σε ποσότητα µεγαλύτερη από αυτή που αναµένεται να χρειαστούµε.

3

Για τα εγκαύµατα χρειαζόµαστε µία κρέµα µε πενθανόλη και αυτοκόλλητη γάζα µε fusidine για πιο έντονα και εκτεταµένα ηλιακά εγκαύµατα.

4

Για την πιθανότητα εµφάνισης πυρετού ή ακόµα για την αντιµετώπιση πόνου από έγκαυµα ή χτύπηµα, χρειαζόµαστε ένα αντιπυρετικό µε παρακεταµόλη ή ένα σκεύασµα που συνδυάζει παυσίπονη δράση µε µεφεναµικό οξύ ή ιµπουπροφένη.

5

Για την πρόληψη και αντιµετώπιση των τσιµπηµάτων από έντοµα (κουνούπια, µέλισσες…) χρειαζόµαστε: Εντοµοαπωθητικά σε σπρέι ή αυτοκόλλητα ή κρέµα. Τελευταία κυκλοφορεί στην αγορά σπρέι «σιτρονέλας» µε αιθέρια έλαια που µυρίζει πιο διακριτικά. Για την αντιµετώπιση των τσιµπηµάτων τόσο από έντοµα όσο και από τσούχτρα χρειαζόµαστε ένα «αντιισταµινικό- αντικνησµώδες» σκεύασµα σε αλοιφή ή σταγόνες. Όταν το οίδηµα είναι πιο έντονο, µία κρέµα «κορτιζονούχα» ή «κορτιζονούχα µε αντιβιοτικό». Επίσης, κυκλοφορούν «στικ αµµωνίας» που µπορούµε να χρησιµοποιήσουµε µόνο ένα τη στιγµή που συµβαίνει το τσίµπηµα και µετά να ξεκινήσουµε τα αντιισταµινικά και τα κορτιζονούχα.

6

Για τις µικρές πληγές στο µέτωπο, τα χέρια και τα πόδια των παιδιών όταν πέφτουν, χρειαζόµαστε: Οξυζενέ, βαµβάκι, υδάτινο διάλυµα ιωδίου, τσιρότα διαφόρων µεγεθών και αποστειρωµένες γάζες. Επίσης για τα χτυπήµατα σε µαλακά µόρια και οστά χρήσιµες µπορούν να φανούν οι παγοκύστες µιας χρήσης που περιορίζουν το οίδηµα.

7

Ειδικά για τα βρέφη είναι καλό να έχουµε µαζί µας αποστειρωµένο, φυσιολογικό ορό για τον καθαρισµό της µύτης τους.

8

Τέλος, χρήσιµα µπορούν να µας φανούν ένα σιρόπι για ξηρό βήχα και ένα άλλο σιρόπι, αποχρεµπτικό, για την περίπτωση που ακούµε ότι το παιδί έχει φλέγµατα.

Τα βρέφη και τα νήπια πρέπει να φορούν στην παραλία και τη θάλασσα πάντα ανοιχτόχρωµο, βαµβακερό καπέλο το οποίο µάλιστα θα βρέχουµε τακτικά. Επίσης, είναι χρήσιµο να φορούν συνεχώς ένα λευκό µακό µπλουζάκι για προστασία από τον ήλιο.

tips

Εάν το παιδί σας είναι ευαίσθητο σε αλλεργίες >δίατρό και αλλεργικά σοκ, ενηµερωθείτε από τον παισας για τη χρήση µιας ένεσης κορτιζόνης

που µπορεί να του σώσει τη ζωή. Να έχετε το φαρµακείο µαζί σας παντού. Ακόµα και στη βραδινή σας βόλτα για φαγητό, όπου δεν περιµένετε να συµβεί κάτι δυσάρεστο.

>

έχετε πάντα >µόΝα µαζί σας τον αριθτηλεφώνου του παιδίατρού σας.

Ο

νειρεύεστε οικογενειακές διακοπές σε κάποιο γραφικό, ελληνικό νησί, µακριά από το άγχος και το θόρυβο της

πόλης; Αν τα παιδιά σας είναι ακόµα µικρά (κάτω των 12 ετών), οι οικογενειακές διακοπές µπορούν σχετικά εύκολα να µετατραπούν σε µεγάλο µπελά. Και αυτό επειδή κάποιο έντοµο θα βρεθεί να τσιµπήσει το τρυφερό του χεράκι, κάποια τσούχτρα το ευαίσθητο ποδαράκι του, κάποιο µικρόβιο να ταλαιπωρήσει τον ανώριµο οργανισµό του. Οι ειδικοί συστήνουν σε όσους έχουν µωρά κάτω του 1 έτους να αποφεύγουν τις διακοπές σε µέρη που δεν υπάρχει Ιατρικό Κέντρο. Μια πιο συντηρητική οµάδα γονέων και ειδικών θα µπορούσε να συστήσει το ίδιο σε όσους έχουν ακόµη και παιδιά προσχολικής ηλικίας… Όπου κι αν σκοπεύετε να περάσετε φέτος τις οικογενειακές σας διακοπές, είναι χρήσιµο

-αν όχι απολύτως απαραίτητο- να πάρετε µαζί σας ένα πλήρως εξοπλισµένο ατοµικό φαρµακείο… Ένα φαρµακείο µε «φρέσκα» -αγορασµένα λίγες ηµέρες πριν από την αναχώρησή σας- φαρµακευτικά υλικά, που θα σας λύσουν τα χέρια, εάν και εφόσον συµβεί κάτι απρόβλεπτο. Τσίµπηµα ενός εντόµου ή µιας τσούχτρας που δηµιούργησε αλλεργία στο παιδί. Χτύπηµα στα γόνατα, τις παλάµες αλλά και το µέτωπο του παιδιού από πέσιµο. Ένα τοπικό ή εκτεταµένο έγκαυµα από την πολύωρη παραµονή στον ήλιο χωρίς µπλουζάκι και καπέλο. Πυρετός απόρροια ηλίασης ή απλά κόπωσης. Βήχας ξηρός ή παραγωγικός εξαιτίας κάποιους µικροβίου ή ιού… Είναι µερικά µόνο από αυτά που πρέπει να έχετε προβλέψει. Όταν κάποιος γίνεται γονέας, ξέρει ότι όλα είναι στο πρόγραµµα…


•IN•VITRO•47

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

Πρώτες βοήθειες

Συνεργάστηκε ο Νίκος Γιοβανίδης, ∆ιευθυντής Ελληνικής Ναυαγοσωστικής Ακαδηµίας (www.enak.gr)

Στον πνιγµό

Της Κατερίνας Γαρουφάλου

1

Μην κολυµπάτε, εάν δεν γνωρίζετε κολύµπι. Παρακολουθήστε τα ειδικά τµήµατα ενηλίκων που υπάρχουν στις ακαδηµίες.

2

Μπείτε στη θάλασσα µε κάποιον άλλον και ποτέ µόνοι. Όταν βλέπουµε κάποιον να πνίγεται Έτσι, αν παρουσιαστεί Η βασική αρχή είναι ότι δεν βουτάµε να σώσουµε κάκίνδυνος, θα υπάρχει ποιον, πράγµα που συνήθως δεν βοήθεια. εφαρµόζεται. Πνιγµός σε πισίνα ή µόλο: ξαπλώνουµε στην άκρη της πισίνας ή στο κατάστρωµα του σκάφους. Προεκτείνουµε το χέρι µας ή το πόδι µας ώστε να µπορέσουµε να τον φέρουµε σε σταθερό σηµείο. Αν το θύµα βρίσκεται σε µεγαλύτερη απόσταση παίρνουµε οτιδήποτε µπορεί να προεκτείνει το χέρι µας: µια πετσέτα, ένα σχοινί, µία ζώνη, ένα κλαδί δέντρου κ.λπ. Αν υπάρχει κυκλικό σωσίβιο κοντά (βάσει νόµου στις πισίνες πρέπει να υπάρχουν τουλάχιστον 2), του το ρίχνουµε, κρατώντας εµείς το σχοινί που είναι δεµένο πάνω στο σωσίβιο, έτσι ώστε να µπορέσουµε να τον τραβήξουµε ή, αν χρειαστεί ,να του το ξαναρίξουµε. Πνιγµός σε θάλασσα: Κολυµπάµε

3

Μην µπαίνετε ποτέ στο νερό αν δεν περάσουν 3 ώρες µετά το γεύµα, έστω και αν αυτό είναι ένα µικρό αχλάδι. Αν Μην πίνετε αλκοόλ, είµαστε εµείς όταν έχετε πάει αυτοί που πνιγόµαστε Προσπαθούµε να µην πανικογια µπάνιο. βληθούµε και να µείνουµε ανά-

4

σκελα έτσι ώστε να µπορούµε να πάρουµε αέρα. Με τα χέρια µας κάνουµε το διεθνές σήµα κινδύνου: από ίσια οριζόντια θέση τα σηκώνουµε σε πάνω κάθετη σχηµατίζοντας έτσι ηµικύκλιο. Αν έχουµε µαζί µας κάποιο σωσίβιο (στρώµα, µπάλα), πιανόµαστε από αυτό. Αν ο πνιγµός οφείλεται σε κράµπα στο πόδι, το τεντώνουµε και τραβάµε τα δάχτυλα προς τα πάνω, προς τη µεριά του γονάτου, έτσι ώστε να «ξεµπλοκάρουµε» τον µυ.

Mην προκαλείς

Όταν το θύµα έχει χάσει τις αισθήσεις του

Αν το θύµα είναι αναίσθητο κολυµπάµε προς το µέρος του. Αν έχουµε βατραχοπέδιλα, τα φοράµε για να µπο-

τη θάλασσα ρούµε να κολυµπήσουµε µε µεγαλύτερη άνεση. Γυρίζουµε το σώµα του σε Η Ελλάδα κατέχει την πρώτη θέση στην Ευρώπη και ύπτια θέση έτσι ώστε να παίρνει αέρα προς το µέρος του θύµατος, τοποτη δεύτερη θέση παγκοσµίως όσον αφορά από τη µύτη και το στόµα. Τον πιάνουµε θετούµε το σωσίβιο κάτω από τις από τις µασχάλες ή τα µαλλιά και τον µασχάλες και αποµακρυνόµαστε τους πνιγµούς. Το «IN VITRO» παραθέτει τραβάµε στην ακτή. Τότε πρέπει να ξεκιτουλάχιστον 5 µέτρα ώστε να είµααπλές συµβουλές που σώζουν ζωές. νήσουµε καρδιοαναπνευστική αναζωογόστε νηση. Η αντίδρασή µας πρέπει να είναι άµεασφαλείς και εµείς. Ένα πανικόβλητο ση, καθώς αν σταµατήσει η καρδιά ενός ανάτοµο σε ποσοστό πάνω από 90% θα θρώπου, µετά τα 4 λεπτά κάθε δευτερόλεπτο «ορµήξει» πάνω σε αυτόν που προσπαεκατοµµύρια κύτταρα στον εγκέφαλο καταστρέθεί να τον σώσει. Μετά το παροτρύνουµε φονται, ενώ στα 10 λεπτά ο εγκέφαλος είναι νεκρός. να κολυµπήσει προς τα ρηχά. Αν δεν έχουΗ βασική αρχή είναι 30 συµπιέσεις στον θώρακα 4 µε σωσίβιο, παίρνουµε οποιοδήποτε πλωτό µε 5 εκατοστά µέσα, και κατόπιν 2 εµφυσήσεις µέσο υπάρχει: ένα κανό, µία φουσκωτή βάρκα, στο στόµα. ∆εν σταµατάµε µέχρις ότου έρθει µία σανίδα του σερφ, ένα µπιτόνι. Ακόµα και η βοήθεια, αν το θύµα δεν έχει συνέλθει. Αν ρεζέρβα του αυτοκινήτου µπορεί να χρησιµοσυνέλθει, το γυρίζουµε στο πλάι έτσι ποιηθεί. ώστε να µην πνιγεί από τον εµετό του Ένας άλλος τρόπος είναι η ανθρώπινη (Πρέπει να σηµειωθεί εδώ ότι για να αλυσίδα. Αν το θύµα είναι σε κοντινή κάνουµε καρδιοαναπνευστική σχετικά απόσταση, τότε µπορούµε αναζωογόνηση, θα πρέπει να πιαστούµε πολλά άτοµα από να έχει προηγηθεί εκτα χέρια και να τραβήξουµε Καταναλώστε άφθονα παίδευση). το θύµα στην ακτή.

5τηνυγρά για να αποφύγετε αφυδάτωση. Πολλές κράµπες

οφείλονται στην έλλειψη υγρών. ∆ώστε ιδιαίτερη προσοχή στα παιδιά και στους ηλικιωµένους. Οι περισσότεροι πνιγµοί αφορούν αυτές τις ηλικιακές οµάδες.

6

7

Μην αποµακρύνεστε πολύ από την ακτή. Υπολογίστε τις δυνάµεις σας ώστε να µπορέσετε να γυρίσετε πίσω. Αν στην παραλία υπάρχει ναυαγοσώστης, διαβάστε πάντα τις πινακίδες που τοποθετεί.

8


48•IN•VITRO•

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

Εναλλακτικά

Συνεργάστηκε ο Σπύρος Μωκιάτος, φυσικοθεραπευτής - ρεφλεξολόγος

Μασάζ

Της Σοφίας Νέτα

Η

δυτική ιατρική σήµερα δέχεται ότι το µασάζ συµβάλλει στη βελτίωση της αναπνοής και της οξυγόνωσης των κυττάρων και στην αποµάκρυνση των τοξινών από τους ιστούς. Χαλαρώνει τους σφιγµένους µυς και τους συνδετικούς ιστούς, ανακουφίζοντας από τους πόνους και τις εντάσεις. Όταν γίνεται τοπικά, προάγει τη λεµφική κυκλοφορία και βοηθάει στη διάσπαση του υποδόριου λίπους, βελτιώνοντας την εµφάνιση της επιδερµίδας. Το µασάζ µπορεί να γίνει και µε διάφορα αιθέρια έλαια, ώστε να συνδυάζει τα πλεονεκτήµατα των αιθέριων ελαίων και των ήπιων χειροµαλάξεων. Ενδείξεις Μπορεί να συµβάλει στην αντιµετώπιση διαφόρων προβληµάτων υγείας, όπως: µυϊκή ένταση, κόπωση, θλάσεις, κράµπες, ρευµατισµοί, οσφυαλγία, αυχενικό, σκολίωση, κύφωση, αρθρίτιδα, τενοντίτιδα, ισχιαλγία, πονοκέφαλος, ηµικρανίες, νευραλγίες, άγχος, στρες, αϋπνίες, κατάθλιψη, έλλειψη συγκέντρωσης, µειωµένη λίµπιντο, δυσµηνόρροια, πόνοι στη µέση, στον αυχένα, κόπωση, οιδήµατα, κολίτιδα, χρόνια δυσκοιλιότητα, αδυνάτισµα, χαλάρωση, κατακράτηση υγρών και κυτταρίτιδα. Το όργανο που αντιδρά στο µασάζ είναι το δέρµα επειδή η επιφάνειά του είναι ένα τεράστιο πεδίο υποδοχέων. Η µάλαξη επηρεάζει ολόκληρο το κεντρικό νευρικό σύστηµα, αποµακρύνει τα νεκρά κύτταρα, ενεργοποιεί τις εκκριτικές διαδικασίες των ιδρωτοποιών και σµηγµατογόνων αδένων βοηθώντας στην αποµάκρυνση των προϊόντων µεταβολισµού από τον οργανισµό. Τα αγγεία του δέρµατος διευρύνονται και η κυκλοφορία του αίµατος βελτιώνεται. Άρα βελτιώνεται η θρέψη του δέρµατος και των αδένων του. Η τοπική θερµοκρασία αυξάνεται σηµαντικά, σε ορισµένες περιπτώσεις ακόµα και κατά 10 βαθµούς Κελσίου. Έτσι, προκαλείται ένα ευχάριστο αίσθηµα και σταδιακά εξαλείφεται ο πόνος.

Το 19ο αιώνα, ο Σουηδός Περ Χενρικ Λιγκ ανέπτυξε αυτό που σήµερα είναι γνωστό ως Σουηδικό µασάζ, συνδυάζοντας τις δικές του γνώσεις περί σωµατικής αγωγής και φυσιολογίας µε τις Κινέζικες, Ελληνικές και Ρωµαϊκές τεχνικές.

Το Σουηδικό µασάζ Πρόκειται για µια ποικιλία τεχνικών που έχουν σχεδιαστεί ειδικά για την χαλάρωση των µυών. Στοχεύει στην αύξηση της ροής του οξυγόνου στο αίµα και την απελευθέρω-

Από τις εντριβές... στο µασάζ ση τοξινών από τους µυς. Ευεργετεί το µυοσκελετικό και το κυκλοφορικό σύστηµα. Είναι ιδανικό για την αντιµετώπιση της µυϊκής κόπωσης και φυσικής εξάντλησης, καθώς αποφέρει βαθιά χαλάρωση. Απαλύνει τον πόνο, συµβάλει στην αναζωογόνηση του δέρµατος και ενεργοποιεί τη λεµφική κυκλοφορία, µε αποτέλεσµα την ενίσχυση των φυσικών αµυντικών µηχανισµών του οργανισµού µας. Το ολιστικό θεραπευτικό µασάζ Η διαφορά από το Σουηδικό µασάζ είναι ότι περιποιείται το άτοµο ως σύνολο και δεν επικεντρώνεται σε ένα και µόνο πρόβληµα.

Tips Για καλύτερο αποτέλεσµα, συνδυάστε το µασάζ µε απαλή µουσική, ήρεµο περιβάλλον και χαµηλό φωτισµό.

>

∆εν πρέπει να κάνουµε µάλαξη όταν έχουµε πυρετό, γιατί ανεβαίνει η θερµοκρασία του οργανισµού.

>

>

> Για να κάνουµε µάλαξη σε ένα κάταγµα, πρέπει να έχει επέλθει πλήρης πώρωση του κατάγµατος.

Καλό είναι το µασάζ να αποφεύγεται όταν υπάρχει ανοικτή πληγή ή µόλυνση του δέρµατος, φλεβίτιδα ή όταν τα οστά έχουν εξασθενίσει.

Το ολιστικό θεραπευτικό µασάζ επηρεάζει τα κέντρα ενέργειας (chakras) του σώµατος. Σε κάποιες περιπτώσεις η εµπειρία του ολιστικού µασάζ είναι παρόµοια µε εκείνη του διαλογισµού. Ταϊλανδέζικο µασάζ Πρόκειται για έναν συνδυασµό παθητικής γιόγκα και µασάζ. Φροντίζει κάθε µυ και κάθε άρθρωση, µε αυστηρά προκαθορισµένο πρωτόκολλο µάλαξης. Το αποτέλεσµα είναι η αναζωογόνηση ολόκληρου του σώµατος, η αύξηση της ενέργειας και της πνευµατικής διαύγειας, η χαλάρωση του νευρικού συστήµατος και καλύτερη κυκλοφορία του αίµατος. Το Ταϊλανδέζικο µασάζ χρησιµοποιεί ένα συνδυασµό πολλών και διαφορετικών τεχνικών, όπως διατάσεις και πιέσεις ρεφλεξολογικών σηµείων. Οι τεχνικές αυτές εφαρµόζονται χρησιµοποιώντας τις παλάµες, τους αντίχειρες, τους αγκώνες, τα γόνατα και όλο το σώµα. Το Σιάτσου Αποτελεί µέρος της παραδοσιακής ιατρικής των λαών της ανατολής. Σύµφωνα µε τη φιλοσοφία του Σιάτσου, η απλή πίεση µε το δάχτυλο σε συγκεκριµένα σηµεία πάνω στην επιφάνεια του σώµατος, µπορεί να απελευθερώσει ενέργεια που ανακουφίζει πολλές συνηθισµένες παθήσεις.


•IN•VITRO•49

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

Προτείνουµε www.reuters.com/ news/health Το πλέον αξιόπιστο ιατρικό ενηµερωτικό site. Καθηµερινά δηµοσιεύει ιατρικές ειδήσεις και εξελίξεις από ολόκληρο τον κόσµο. Εκεί θα διαβάσετε για τα αποτελέσµατα όλων των ερευνών που έχουν δηµοσιευθεί σε έγκριτα επιστηµονικά περιοδικά. Εκτός από αµιγώς επιστηµονικές ειδήσεις, δηµοσιεύονται και θέµατα πολιτικής υγείας. www.iatronet.gr Πρόκειται για το πρώτο ελληνικό portal µε θέµατα υγείας, προληπτικής ιατρικής, διατροφής, φυσικής κατάστασης και αισθητικής. Η λειτουργία του ξεκίνησε το 1999 και έκτοτε καθηµερινά δηµοσιεύει ενδιαφέρουσες ιατρικές ειδήσεις και άρθρα που συντάσσονται από Έλληνες επιστήµονες. Ένα µεγάλο πλεονέκτηµα του συγκεκριµένου site είναι η µεγάλη τράπεζα πληροφοριών που διαθέτει.

Bookmarks

Ιατρικές σελίδες Αλκοολισµός: Ιατρικές & Ψυχοκοινωνικές προσεγγίσεις Αναγνωρισµένοι εµπειρογνώµονες καταθέτουν τις απόψεις τους για τη φύση, τις επιπτώσεις στην υγεία, τις νευρολογικές και ψυχιατρικές διαστάσεις, τις κοινωνικοοικονοµικές επιπτώσεις, την πρόληψη και θεραπεία του αλκοολισµού. Από τους Λ. Λύκουρα και Κ. Σολδάτο. Εκδόσεις: ΒΗΤΑ Τιµή: 50,00€

Η Βίβλος της Παιδιατρικής για γονείς Ένας πλήρης οδηγός παιδιατρικής που έχει σαν στόχο να συµπληρώσει και όχι να υποκαταστήσει τις συµβουλές του παιδιάτρου. Ο δρ. Αδάµος Χατζηπαναγής δίνει πολύτιµες πληροφορίες και λύσεις για πολλά προβλήµατα υγείας που εκδηλώνονται στην παιδική ηλικία. Εκδόσεις: ΨΥΧΟΓΙΟΣ Τιµή: 35,00 €

Η ψυχή στη χώρα των ανθρώπων Γιατί τα παιδιά βλέπουν εφιάλτες; Γιατί οι γυναίκες «πέφτουν» πιο εύκολα σε κατάθλιψη; Γιατί φοβόµαστε τόσο την εγκατάλειψη από τον Άλλον; Πώς µπορεί σήµερα να νιώθουµε καλά µε τον εαυτό και τους γύρω του; Η ψυχολόγος- ψυχοθεραπεύτρια Μυρσίνη Κωστοπούλου επιχειρεί µια «ξενάγηση» στον άγνωστο ψυχισµό µας. Εκδόσεις: ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ Τιµή: 12,00 €

The Man Manual Ένα «λυσάρι» της ανδρικής συµπεριφοράς για όλες τις γυναίκες. Η κλινική ψυχολόγος και καθηγήτρια στο πανεπιστήµιο Μετροπόλιταν του Λονδίνου δρ Linda Papadopoulos δίνει ρεαλιστικές, ειλικρινείς και διασκεδαστικές απαντήσεις στα ερωτήµατα που «τρελαίνουν» τις γ��ναίκες σχετικά µε τη συµπεριφορά του συντρόφου τους. Εκδόσεις: ∆ΙΟΠΤΡΑ Τιµή: 15,00 €


50•IN•VITRO•

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

Οµορφιά

Συνεργάστηκε ο Κωνσταντίνος Μηλεούνης, δερµατολόγος METROPOLITAN HOSPITAL

Φροντίδα των µαλλιών

Της ∆ήµητρας Τζούβελη

Προστασία στην παραλία

Καλοκαίρι... στην τρίχα

Ο ΠΙΟ ΑΠΛΌΣ και οικονοµικός τρόπος για να προστατεύσετε τα µαλλιά σας από την ηλιακή ακτινοβολία είναι να φοράτε καπέλο ή σκουφάκι. Επιλέξτε ένα προϊόν από αδιαφανές υλικό, που θα λειτουργήσει ως ασπίδα προστασίας από τις ακτίνες του ηλίου. Φορέστε το όχι µόνο όταν κάνετε ηλιοθεραπεία, αλλά και όταν κολυµπάτε. Επίσης, χρήσιµα είναι και τα αντιηλιακά προϊόντα για τα µαλλιά, τα οποία χάρη στα φίλτρα προστασίας που περιέχουν προλαµβάνουν τις φθορές και προστατεύουν από την οξειδωτική δράση του ηλίου. ∆ιατίθενται σε διάφορες µορφές, όπως λάδι, σπρέι, τζελ, κρέµα.

Μετά το µπάνιο ΤΟ ΠΡΏΤΟ ΠΡΆΓΜΑ που πρέπει να κάνετε όταν βγαίνετε από τη θάλασσα ή την πισίνα είναι να ξεπλύνετε τα µαλλιά σας µε νερό βρύσης ώστε να αποµακρυνθεί το αλάτι και το χλώριο. Κατόπιν, περιποιηθείτε το τριχωτό της κεφαλής χρησιµοποιώντας ένα ενυδατικό σαµπουάν. Προτιµήστε ένα λιγότερο «δυνατό» προϊόν που δεν θα ταλαιπωρήσει περαιτέρω τα µαλλιά σας. Η χρήση conditioner είναι απαραίτητη, ειδικά στις άκρες των µαλλιών, καθώς προσφέρει ενυδάτωση, χαρίζει λάµψη και κάνει ευκολότερο το καθηµερινό χτένισµα. Επίσης, µην παραλείπετε να χρησιµοποιείτε µάσκα (1-2 φορές την εβδοµάδα), η οποία θα χαρίσει όγκο και λάµψη στα µαλλιά και θα µειώσει τον στατικό ηλεκτρισµό.

H φύση ξέρει ΕΝΥ∆ΆΤΩΣΗ ΜΕ ΕΛΑΙΌΛΑ∆Ο: Πριν το λούσιµο βρέξτε τα µαλλιά σας, σκουπίστε τα και χτενίστε τα µε τα δάχτυλά σας. Τοποθετήστε ελαιόλαδο σε ένα άδειο µπουκαλάκι µε βαποριζατέρ (σπρέι). Ψεκάστε τα µαλλιά σας. Παράλληλα µε τη βοήθεια των δαχτύλων σας και µε ελαφρές κυκλικές κινήσεις κάντε µασάζ µέχρις ότου το ελαιόλαδο να απλωθεί οµοιόµορφα από το τριχωτό της κεφαλής έως τις άκρες των µαλλιών. Στη συνέχεια σιδερώστε (για να είναι ζεστή) µια καθαρή πετσέτα για τοποθετήστε τη στο κεφάλι σας καλύπτοντας τα µαλλιά σας. Μετά από 20 – 30 λεπτά λουστείτε όπως συνήθως, φροντίστε µόνο το νερό να είναι σε µέτρια θερµοκρασία. ΛΆΜΨΗ ΜΕ ΑΒΟΚΆΝΤΟ: Για να δώσετε στα µαλλιά σας φυσική λάµψη αλλά και ενυδάτωση ετοιµάστε µια µάσκα: λιώστε ένα αβοκάντο, στη συνέχεια προσθέστε µια κουταλιά της σούπας ελαιόλαδο και ένα κουταλάκι του γλυκού σόδα µαγειρικής. Ανακατέψτε το µείγµα καλά και τρίψτε µε αυτό απαλά τα µαλλιά σας από τη ρίζα µέχρι τις άκρες. Αφήστε το να δράσει για 15 λεπτά περίπου. Στη συνέχεια λουστείτε κανονικά.

Άτοµα µε ερυθηµατώδη λύκο, στα οποία η πάθηση έχει προσβάλει το τριχωτό της κεφαλής, θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικά. Η έκθεση στον ήλιο ενδέχεται να προκαλέσει ουλές, δηµιουργώντας ουλωτική αλωπεκία.

Η

ηλιακή ακτινοβολία δεν έχει επιπτώσεις µόνο στο δέρµα. Βλάπτει σοβαρά και την υγεία της τρίχας και επηρεάζει την εµφάνιση των µαλλιών. Ξηρότητα, ξεθώριασµα του χρώµατος και µείωση του πάχους της τρίχας συνθέτουν την εικόνα που έχουν τα µαλλιά κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών µηνών. Μαλλιά στον ήλιο Οι υπεριώδεις ακτίνες του ήλιου (UVA και UVB) επηρεάζουν σε σηµαντικό βαθµό όλα τα ανατοµικά στοιχεία της τρίχας. Προκαλούν ζηµιά τόσο στο στέλεχος, δηλαδή στο τµήµα που είναι έξω από το δέρµα, όσο και στον θύλακα της τρίχας, που βρίσκεται κάτω από το δέρµα και µοιάζει µε έναν σάκο, ο οποίος εσωκλείει τη ρίζα. Όσον αφορά το ορατό τµήµα της τρίχας, ο ήλιος φθείρει το εξωτερικό περίβληµά της, δηλαδή το περιτρίχιο. Το περιτρίχιο αποτελείται από λεπτά λέπια, που προστατεύουν την εσωτερική δοµή των µαλλιών. Υπό την επίδραση του ηλίου, τα λέπια σπάνε και ανοίγουν, µε αποτέλεσµα η τρίχα να γίνεται εύθραυστη, να σκίζεται η άκρη της (δηµιουργείται η λεγόµενη ψαλίδα) και να µειώνεται το πάχος και ο όγκος της. Τα µαλλιά χάνουν τη λάµψη τους και γίνονται θαµπά,

καθώς το ηλιακό φως απορροφάται αντί να αντανακλάται από το εξωτερικό στρώµα της τρίχας. Βιοχηµικά, η υπεριώδης ακτινοβολία επηρεάζει τη δοµή της κυστίνης, ενός αµινοξέος που αποτελεί το κύριο δοµικό στοιχείο της τρίχας. Παράλληλα, η ηλιακή ακτινοβολία επηρεάζει και τον θύλακα της Λόγω του ήλιου οι τρίχες γίτρίχας, καθώς αυξάνει την παραγωγή ελεύθενονται εύθραυστες, απορων ριζών, ένας µηχανικτούν ψαλίδα, µειώνεται το σµός που είναι γνωστό πάχος και ο όγκος τους. ότι ευνοεί τη γήρανση. Εκτός από τον ήλιο, τα µαλλιά υφίστανται φθορές και εξαιτίας του χλωρίου που υπάρχει στις πισίνες. Η τρίχα αφυδατώνεται και σπάει εύκολα και τα µαλλιά γίνονται θαµπά και ξηρά. Γυναικείο πρόβληµα Αν και οι επιδράσεις του ήλιου στα µαλλιά δεν κάνουν διάκριση φύλου, το πρόβληµα είναι περισσότερο εµφανές στις γυναίκες. Αυτό συµβαίνει λόγω της έντονης επεξεργασίας που έχουν υποστεί τα γυναικεία µαλλιά (βαφές, πιστολάκι κ.λπ.). Σε αυτή την περίπτωση, ο ήλιος επιτείνει το υπάρχον πρόβληµα, αφού η τρίχα είναι ήδη καταπονηµένη από τις τεχνικές που εφαρµόζονται στα κοµµωτήρια.


•IN•VITRO•51

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

Shopping Για λάµψη και υγεία

Της Σοφίας Μαρίας Σοφιανού

1 3 2 4 beauty 5 7 6 8 Kanebo, Moisturising Shampoo Η Kanebo δηµιούργησε ένα µαλακτικό σαµπουάν µε εκχυλίσµατα βοτάνων και φυτών που ενδύκνειται για συχνή χρήση. Με ειδική σύνθεση για απαλά µαλλιά και ευαίσθητο δέρµα. Έχει ιδιαίτερο άρωµα και πλούσια υφή. Ενυδατώνει την τρίχα σε βάθος.

Propoline, µε ελιά και µέλι Θρεπτικό σαµπουάν που προσφέρει επανόρθωση, βαθιά ενυδάτωση και φυσική προστασία. Περιέχει λάδι ελιάς και µέλι. Ένα φυσικό σύµπλοκο V-eColiA που βελτιώνει την υφή των µαλλιών, προστατεύοντας από τις επιδράσεις του περιβάλλοντος. Βάση από 100% νερό δεντρολίβανου που τονώνει τα µαλλιά. Από πιστοποιηµένα βιολογικές καλλιέργειες.

Marlies Moller, cream mask Η Intense cream mask από τη σειρά Pashmisilk προσφέρει εντατική τροφή στα µαλλιά, ενδυναµώνοντας τη δοµή τους και µειώνοντας τον στατικό ηλεκτρισµό. Περιέχει πλούσια συστατικά που σέβονται το τριχωτό της κεφαλής και κάνουν τα µαλλιά να αποκτούν υγιή όψη.

Vichy, Dercos dermoapaisant Με αποκλειστική Τεχνολογία Calmoxine που συνδυάζει ενεργά συστατικά µε καταπραϋντικές ιδιότητες µε µια καθαριστική βάση που σέβεται το τριχωτό της κεφαλής. Καταπραΰνει από το 1° λούσιµο. Μειώνει τον κνησµό µετά από 3 εφαρµογές. Χαρίζει µαλλιά απαλά και λαµπερά. Για συχνή χρήση. Χωρίς χρωστικές µε ουδέτερο pH.

Όσο σηµαντικά είναι τα προϊόντα για το δέρµα, άλλο τόσο είναι και τα προϊόντα περιποίησης των µαλλιών, ειδικά τώρα το καλοκαίρι.

La roche- Posay, Kerium Doux Extrême Η la roche - posay δηµιούργησε µια σειρά για τη φροντίδα του τριχωτού της κεφαλής kerium που αντιµετωπίζει σε βάθος την πιτυρίδα και την τριχόπτωση. Ήπιο σαµπουάν υψηλής ανοχής για συχνή χρήση. Προσφέρει εξαιρετική απαλότητα και προστασία. Περιέχει ιαµατικό νερό. Για όλους τους τύπους του τριχωτού της κεφαλής.

Klorane, µε mango butter Η χρήση του εκχυλίσµατος µάνγκο βοηθάει στην αναδόµηση και επανορθώνει τα ξηρά, γεµάτα ψαλίδα, κατεστραµµένα µαλλιά. Έχει παχύρρευστη µορφή και απαλό άρωµα. Μπορεί να χρησιµοποιηθεί αντί σαµπουάν και µαλακτικού ειδικά το καλοκαίρι.

Kerastase, bain bio resharge Από τη σειρά Αναδόµησης της Kerastase. Ενυδατικό σαµπουάν βιο-ενεργοποίησης µε καταπραϋντική δράση. Ρυθµίζει και ενυδατώνει το τριχωτό της κεφαλής, καθαρίζει απαλά και θρέφει τα ξηρά µαλλιά. Ιδανικό για καθηµερινή χρήση. Με πλούσια υφή και άρωµα που διαρκεί.

Κοrres µε αλόη και σαπωναρία Σαµπουάν µε ουδέτερο PH, απαλούς καθαριστικούς και µαλακτικούς παράγοντες φυτικής προέλευσης. Η σαπωναρία, βότανο πλούσιο σε σαπωνίνες, ενισχύει τη µαλακτική δράση του σαµπουάν, ενώ παράλληλα τονώνει και αναζωογονεί τα µαλλιά. Η Αλόη ενυδατώνει την τρίχα και προστατεύει το δέρµα της κεφαλής.


52•IN•VITRO•

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

Σηµειώσεις

Η σελίδα αυτή σας ανήκει. Στείλτε µας µικρά µυστικά που σας βοηθούν να ζείτε πιο υγιεινά .com invitro.magazine@gmail

∆εν πρέπει να ξεχάσω...

ρεύτηκε Τώρα που απαγο γρατο κάπνισµα στοα στα χέφείο, έχω πάντ ουκαλάκι ρια µου ένα µπφορά που µε νερό. Κάθε ω, πίνω θέλω να καπνίσίζω µε το µία γουλιά ή πα καταποµπουκάλι για ναρικότητα. λεµήσω τη νευ Θ.Τ.

Ένας εύκολος τρόπος για να περιορίσεις τις θερµίδες που καταναλώνεις µέσα στην ηµέρα είναι κάθε φορά που παραγγέλνεις ένα σάντουιτς στο γραφείο, να αφαιρείς τη µία από τις δύο φέτες ψωµί. Έτσι παίρνεις λιγότερους υδατάνθρακες και το σάντουιτς φαίνεται πιο πλούσιο. Κ.Λ.

Από τότε που αγόρασα υποπόδιο για το γραφείο, ανακουφίστηκα πολύ από τους πόνους στη µέση. Με βοηθά να έχω καλύτερη στάση του σώµατος. Μ.Ο.

Για να αποφύγω την πολύωρη ηλιοθεραπεία προκειµένου να αποκτήσω ένα σοκολατί χρώµα, τώρα το καλοκαίρι, τρώω συχνά µέσα στην ηµέρα καρότα µε λίγο λεµόνι. Έτσι µαυρίζω πιο εύκ ολα. Α.Τ.

Επειδή ιδρώνω π ολ το καλοκαίρι και ύ τώρα στη της ηµέρας αισθά µέση νο πωση, πίνω νερό µαι κόµε στο αλάτι και µερ ελάχιικές σταγόνες λεµόνι. Αυτ ό ρώνει τους ηλεκτ αναπληρολύτες που χάνονται µε τον ιδρώτα. Α.Κ.

Πού θα µας βρίσκετε... NOΣΟΚΟΜΕΙΑ > ΑΤΤΙΚHΣ ΑΘΗΝΑ > Νοσοκοµείο Αιγινήτειο, Βασ. Σοφίας 72> Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Γ. Γεννηµατάς» (Γενικό Κρατικό Αθηνών) Μεσογείων 154, Χολαργός > Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Η Ελπίς» ∆ηµητσάνης 7, Αµπελόκηποι > Ερρίκος Ντυνάν, Μεσογείων 107 > Γενικό Αντικαρκινικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Άγιος Σάββας», Λ. Αλεξάνδρας 171> Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Ιπποκράτειο», Βασ. Σοφίας 114 > Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Λαϊκό», Αγ. Θωµά 17> Μαιευτήριο Αθηνών «Έλενα Βενιζέλου», πλ. Έλενας Βενιζέλου 2 > Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Κοργιαλένειο-Μπενάκειο Ε.Ε.Σ» (Ερυθρός Σταυρός), Αθανασάκη 1> Γ.Ν. Νοσηµάτων Θώρακος «Σωτηρiα», Μεσογείων 152 > Αρεταίειο Νοσοκοµείο, Βασ. Σοφίας 76 > Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Ευαγγελισµός», Υψηλάντου

45 > Γενικό Νοσοκοµείο Παίδων Aγλαΐα Κυριακού, Θηβών και Λεβαδείας, Αµπελόκηποι > Νοσοκοµείο Αφρ. & ∆ερµ. Νόσων Αθηνών «Ανδρέας Συγγρός», ∆ραγούµη 5 > Οφθαλµιατρείο Αθηνών, Σίνα & Πανεπιστηµίου 26, > Ιασώ General, Λεωφ. Μεσογείων 264, Xολαργός > Doctors’ Hospital, Κεφαλληνίας 26 > Ευρωκλινική Αθηνών, Αθανασιάδου 9, πάροδος Σούτσου > Ευρωκλινική Παίδων, Λεµεσού 39-41 & Αχαρνών 209 ΠΕΙΡΑΙΆΣ > Γενικό Αντικαρκινικό Νοσοκοµείο Μεταξά, Μπότσαρη 51 > Γενικό Νοσοκοµείο Πειραιά «Τζάνειο», Τζάννη και Αφεντούλη 1 ΧΑΪ∆ΑΡΙ > Πανεπιστηµιακό Γενικό Νοσοκοµείο «Αττικό», Ρίµινι 1 ΚΑΛΛΙΘΕΑ > Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο, Λ. Συγγρού 356

ΦΆΛΗΡΟ >Metropolitan Hospital, Εθνάρχου Μακαρίου & Ελ.Βενιζέλου 1 Ν. Φάληρο ΚΗΦΙΣΙΑ > Γ.Ν. Αττικής ΚΑΤ, Νίκης 2 ΜΑΡΟΎΣΙ > Ιασώ, Κηφισίας 37 > Γ.Ν. Σισµανόγλειο, Σισµανόγλειου 1 Ν. ΙΩΝΊΑ > Γ.Ν.Ν. Αγία Όλγα, Αγ. Όλγας 3 ΝΊΚΑΙΑ > Γ.Ν. Νίκαιας, Μαντούβαλου ∆ηµ. 3 ΜΕΛΊΣΣΙΑ >1ο Νοσοκοµείο ΙΚΑ “Η Πεντέλη” (Παπαδηµητρίου), Τέρµα Ζαΐµη> Γ.Ν.Μ. Αµ. Φλέµιγκ, 25ης Μαρτίου 4 ΒΟΎΛΑ > Γενικό Νοσοκοµείο «Ασκληπιείο Βούλας», Βασ. Παύλου 1 ΝOΣΟΚΟΜΕΙΑ > ΘΕΣΣΑΛΟΝΊΚΗΣ ΕΥΚΑΡΠΊΑ > Γ.Ν. Θεσσαλονίκης Παπαγε-

ωργίου ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ > ΑΧΕΠΑ, Κυριακίδη Στ. 1 > Γ. Γεννηµατάς, Εθνικής Αµύνης και Αγ. ∆ηµητρίου 41 > Λοιµωδών, Λαµπράκη Γρ. 13 > ΕΚΑΒ, Πλαταιών 26 > Ιπποκράτειο, Παπαναστασίου Αλ. 49 > Γ. Ν. Αγ. ∆ηµήτριος, Ζωγράφου 2 ΚΑΛΑΜΑΡΙΆ >> Α. Νοµαρχιακό Αγ. Παύλος, Αντιστάσεως 161 ΧΟΡΤΙΑΤΗ > Γ. Ν. Παπανικολάου ΦΑΡΜΑΚΕΙΑ > ΑΤΤΙΚHΣ > Κολοκούρη Ελένη Μεσογείων 117, εντός εµπορικού κέντρου, > Γρηγορόπουλος Σωτήρης ∆ευτέρας Μεραρχίας 2 & Ακτή Μιαούλη, Πειραιάς, > Πλυτάς Νικόλαος Κηφισίας 125-127, Ν. Ψυχικό, > Λουράντος Κώστας Οµήρου 6, Ν. Σµύρνη, > Μπακάκος Αγ. Κων/νου 3, Οµόνοια > Λένα Τριανταφύλλη Μπακάκου, Λεωφ. Κηφισίας 281, Κηφισιά > Βλάχος Κων/νος Στρουρνάρη

53 (δίπλα στο θέατρο Αλάµπρα), Αθήνα, > Βλάχος Παντελής Θεοτοκοπούλου 6, Χαλάνδρι, (πλησίον AGORA CENTER), > Αντωνόπουλος Νίκος Περικλέους 79, Κηπούπολη Περιστέρι, > Μαρούλης Γεώργιος Πανεπιστηµίου 6, Αθήνα, > Κούβαρης Κώστας Ηρώων Πολυτεχνείου 37, Πειραιάς, > Λαζαρίδου-Παπαδοπούλου Ευγενία Τραλέων 61, Γαλάτσι, > Λύγδας Νικόλαος Παναγή Τσαλδάρη 37, Περιστέρι, > Μαραγκού - Βασιλείου Τέρψη Ακαδηµίας 76, Αθήνα, > Μώρος ∆ηµήτρης 2ας Μαίου, 26, Ν. Σµύρνη, > Ραφτόπουλος Γιώργος Κηφισίας 5, Αµπελόκηποι, > Σαµαράς Ανδρέας Αλεξάνδρας 146Β & Λουκάρεως, Αµπελόκηποι, > Σταµατίου-Βέρου Μαρία Ε. Βενιζέλου 126, Ν. Ερυθραία, > Σταυροπούλου Αικατερίνη Μεσογείων 437 & Αγ. Παρασκευής, Αγ. Παρασκευή, > Τσιροπούλου Σοφία Σπερχειού 61, Χρυσούπολη Περιστέρι, > Γιαννακάκου-Σκουµπουρδή Αγγελική

Περικλέους 11, Μαρούσι > Μπακογιάννη Πολυξένη, ∆ωδεκανήσου 39, Άλιµος > Αικατερίνη Παγιαβλή Ευαγγέλου, Κώστα Βάρναλη 38, Χαλάνδρι

ΘΑ ΜΑΣ ΒΡΕΊΤΕ ΕΠΊΣΗΣ: > ∆ιαγνωστικό κέντρο «∆ΙΑΓΝΩΣΗ» (υποκατάστηµα Λεωφόρου Αλεξάνδρας) Λ. Αλεξάνδρας 166, Αθήνα > Holmes Place Athens, Εµπορικό Κέντρο “City Link” Βουκουρεστίου & Σταδίου 4 > Ηolmes Place Μαρούσι, Εµπορικό κέντρο “Αίθριο” Αγ. Κωνσταντίνου 40 > GymTonic: Λεωφόρος Βουλιαγµένης 96, Γλυφάδα > Hercules: Εθνικής Αντιστάσεως 33, Νέα Ερυθραία > Hiltonia Spa Βασιλίσσης Σοφίας 46, Αθήνα > Press & Tabac - Εµπορικό κέντρο “THE MALL“ - Μαρούσι > Εµπορικό κατάστηµα Public Καραγεώργη Σερβίας 1, Πλατεία Συντάγµατος, Αθήνα


•IN•VITRO•53

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

Χρηστικά Κουίζ Κέντρα αναφοράς νέας γρίπης ΑΘΗΝΑ > Κέντρο Ελέγχου Ειδικών Λοιµώξεων (ΚΕΕΛΠΝΟ) Τηλ.:2105212054 & στο τετραψήφιο 1135 > Πανεπιστηµιακό Νοσοκοµείο Αττικόν ∆/νση: Ρίµινι 1, Χαϊδάρι, Αθήνα Τ.Κ. 12462 Τηλ. κέντρο: 210 5831000 > Γενικό Νοσοκοµείο «Σωτηρία» ∆/νση: Μεσογείων 152, Αθήνα Τ.Κ. 11527 Τηλ. κέντρο:210 7763100 > Σισµανόγλειο Γενικό Νοσοκοµείο Αττικής ∆/νση: Σισµανογλείου 1, Μαρούσι Τ.Κ. 15126 Τηλ. κέντρο: 210 8039100 > Περιφερειακό Γενικό Νοσοκοµείο- Μαιευτήριο «Έλενα Βενιζέλου» ∆/νση: Βενιζέλου 2, Αµπελόκηποι Τ.Κ. 11521 Τηλ. κέντρο: 210 6432220-23 & 6432320-2 & 6402000 > Νοσοκοµείο Παίδων «Αγία Σοφία» ∆/νση: Θηβών & Παπαδιαµαντοπούλου, Γουδή Τ.Κ. 11527 Τηλ. κέντρο: 210 7467000 > Μικροβιολογικό Εργαστήριο Ιατρικής Σχολής Πανεπιστηµίου Αθηνών ∆/νση: Μ. Ασίας 75, Γουδή Τηλ.: 210 7462011 > Ινστιτούτο Παστέρ ∆/νση: Βασ. Σοφίας 127, Αθήνα, Τ.Κ. 11521 Τηλ.: 210 6478800 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

> Γενικό Νοσοκοµείο Κέρκυρας ∆/νση: Ιουλίας Ανδρεάδη 1, Κέρκυρα, Τ.Κ. 49100ν Τηλ. κέντρο: 2661 360400, 2661 360500 > Πανεπιστηµιακό Γενικό Νοσοκοµείο Λάρισας ∆/νση: Μεζούρλο 1, Λάρισα, Τ.Κ. 41110 Τηλ. κέντρο: 2410 61700 > Περιφερειακό Γενικό Πανεπιστηµιακό Νοσοκοµείο Ρίου ∆/νση: Οδός Ρίου, Πάτρα, Τ.Κ. 26500 Τηλ. κέντρο: 2610 999111 > Γενικό Νοσοκοµείο Ρόδου ∆/νση: Άγιοι Απόστολοι, Ρόδος, Τ.Κ. 85100 Τηλ. κέντρο: 2241 080000 > Πανεπιστηµιακό Γενικό Νοσοκοµείο Ηρακλείου Κρήτης Τ.Θ.1352, Τ.Κ. 71110 Τηλ. κέντρο: 2810 392111 > Πανεπιστηµιακό Γενικό Νοσοκοµείο Αλεξανδρούπολης ∆/νση: ∆ραγανά, Αλεξανδρούπολη, Τ.Κ. 68100 Τηλ. κέντρο: 2551 074000 (Να σηµειωθεί ότι σε οποιοδήποτε νοσοκοµείο µπορεί να απευθυνθεί κάποιος που θεωρεί ότι έχει τα συµπτώµατα, καθώς όλα τα νοσοκοµεία έχουν τις οδηγίες για να ανιχνεύσουν την κατάσταση και την απαραίτητη φαρµακευτική αγωγή. Αν η κατάσταση του θεωρηθεί σοβαρή τότε θα µεταφερθεί σε κάποιο από τα άνωθι νοσοκοµεία)

Ιατρεία ΜνήµηςΚέντρα Ηµέρας

ΑΘΗΝΑ > Πανεπιστηµιακό Γενικό Νοσο> Εταιρεία Νόσου Αlzheimer & κοµείο Θεσσαλονίκης ΑΧΕΠΑ Συναφών ∆ιαταραχών Αθηνών ∆/νση: Στ. Κυριακίδη, Θεσσαλο∆/νση:Μ. Μουσούρου 89 & νίκη, Τ.Κ. 54636 Τηλ. κέντρο: Στίλπωνος 33, Αθήνα Τηλ.: 2102310 993110-1, 2310 993310> 7013271 > Β’ Μικροβιολογικό Εργαστήριο > Κέντρο Αlzheimer ΨυχογηριαΙατρικής Σχολής ΑΠΘ τρικής Εταιρείας «Ο ΝΕΣΤΩΡ» Τηλ. Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ: ∆/νση: Ι. ∆ροσοπούλου 22, Κυ2310 999283,-9227,-9265,ψέλη Τηλ.: 210 – 8235050 9268,-9288,-9183 > Λαϊκό Νοσοκοµείο Αθηνών ∆/νση: Αγ. Θωµά 17, Γουδή ΥΠΟΛΟΙΠΗ ΕΛΛΑ∆Α Τηλ.: 210-7456000 > Σισµανόγλειο Νοσοκοµείο > Πανεπιστηµιακό Νοσοκοµείο ∆/νση: Σισµανογλείου 1, ΜαΙωαννίνων ∆/νση: Λεωφόρος ρούσι Τηλ.: 210-8039273 Σταύρος Νιάρχος, Ιωάννινα, Τ.Κ. > Α’ Νοσοκοµείο ΙΚΑ (Πρώην Πα45500 Τηλ. κέντρο: 26510 99111 παδηµητρίου) ∆/νση: Τέρµα

Ζαΐµη, Μελίσσια Τηλ.: 210 – 8106319 > Γενικό Κρατικό Νοσοκοµείο Αθηνών ∆/νση: Λ. Μεσογείων 154, Χολαργός Τηλ.: 210 – 7474536 > Νοσοκοµείο ΑΤΤΙΚOΝ ∆/νση: Ρίµινι 1, Χαϊδάρι Τηλ.: 210 – 5831100 > ΙΑΣΙΣ ∆/νση: Κριµαίας 73, Άνω Γλυφάδα Τηλ.: 210-9608020 > Κέντρο Ψυχικής Υγιεινής Πειραιά ∆/νση: Νοταρά 77, Πειραιάς Τηλ.: 210-4170546 > Νοσοκοµείο ΥΓΕΙΑ ∆/νση: Ερυθρού Σταυρού 4, Μαρούσι Τηλ.: 210-6867079 > Κέντρο Ηµέρας Ανοϊκών Ασθενών ∆/νση: Μ. Μουσούρου 89 & Στίλπωνος 33, 116 36 Παγκράτι Τηλ.: 210-7013271 > Κέντρο Αlzheimer Ψυχογηριατρικής Εταιρείας «Ο ΝΕΣΤΩΡ» ∆/νση: Ι. ∆ροσοπούλου 22, 112 57 Κυψέλη Τηλ.: 210-8235050, 210 8235620 > Κέντρο Ηµέρας ΙΑΣΙΣ ∆/νση: Κριµαίας 73, Ανω Γλυφάδα Τηλ.: 210-9608020 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ > Κέντρο Ηµέρας «ΑΓΙΑ ΕΛΕΝΗ» ∆/νση:Π. Συνδίκα 13, 546 43 Θεσ/νίκη Τηλ.: 2310 8104111 > Χαρίσειο Γηροκοµείο ∆/νση: Τέρµα ∆. Χαρίση, 543 52 Ανω Τούµπα Τηλ.: 2310 904404 > ΚΗΦΗ – Πανοράµατος ∆/νση:Τζ. Κέννεντυ 56, 555 35 Πυλαία Τηλ.: 2310 342653 > Nοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ ∆/νση: Στ. Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη, Τ.Κ. 54636 Τηλ. κέντρο: 2310 993110-1, 2310 993310 > Γενικό Νοσοκοµείο Θεσσαλονίκης «Γ. Παπανικολάου» ∆/νση : Εξοχή Θεσσαλονίκης, Τ.Κ. 57010 Τηλ. κέντρο: 2313 307 000

Υπέρταση

Αλεξάνδρα ∆/νση: Βασ. Σοφίας 80 & Κ. Λούρου, 11528, ΑΘΗΝΑ Τηλ κέντρο 210 7770501 > Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών « Ο Ευαγγελισµός» ∆/νση: Υψηλάντου 45-47, Αθήνα ΤΚ 10676, Τηλ κέντρο: 210 – 7201000 > Γενικό Νοσοκοµείο «Σωτηρία» ∆/νση: Μεσογείων 152, Αθήνα Τ.Κ. 11527 Τηλ κέντρο:210 7763100 > Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Γ. Γεννηµατάς» ∆/νση:Λεωφ. Μεσογείων 154, 115 27 ΑΘΗΝΑ Τηλ κέντρο: 210 7768000 > Σισµανόγλειο Γενικό Νοσοκοµείο Αττικής ∆/νση: Σισµανογλείου 1, Μαρούσι Τ.Κ. 15126 Τηλ κέντρο: 210 8039100 > Νοσοκοµείο ΚΑΤ ∆/νση: Νίκης 2, Κηφισιά Τ.Κ. Τηλ. κέντρο: 213 20 86 000 > Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός (Αθήνα, Βούλα) Τοµέας Νοσηλευτικής ∆/νση: Λυκαβηττού 1, 106 72 Αθήνα Τηλ.: 210-3613 565, 210-3633 940 > Νοσοκοµείο ΥΓΕΙΑ ∆/νση: Ερυθρού Σταυρού 4, Μαρούσι Τηλ. 210-6867079 > Πανεπιστηµιακό Νοσοκοµείο Αττικόν ∆/νση: Ρίµινι 1, Χαϊδάρι, Αθήνα Τ.Κ. 12462 Τηλ κέντρο: 210 5831000 > Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο ∆/νση:Λ. Συγγρού 356, Καλλιθέα Τ.Κ. 176 74 Τηλ κέντρο: 210 9493000 > Γενικό Νοσοκοµείο Πειραιά «Τζάνειο» ∆/νση: Ζαννή και Αφεντούλη, Πειραιάς Τηλ κέντρο: 213 2081000 > Γενικό Νοσοκοµείο Νίκαιας Πειραιά «Άγιος Παντελεήµων» (Γενικό κρατικό Νίκαιας) ∆/νση: ∆. Μαντούβαλου 3, Νίκαια Πειραιά Τηλ κέντρο: 213 2077000 ΘΕΣΣΑΛΟΝIΚΗ

> Γενικό Νοσοκοµείο Θεσσαλονίκης «Ιπποκράτειο» ∆/νση: Κωσταντινουπόλεως 49, Θεσσαλο> Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών νίκη Τ.Κ. 546 42 Τηλ. κέντρο: «ΛΑΪΚΟ» ∆/νση: Αγίου Θωµά 231 331 2000, Fax. 2310 17, Αθήνα Τηλ. κέντρο:210 818254 7771101-9 > Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Ιπ- > Πανεπιστηµιακό Γενικό Νοσοκοµείο Θεσσαλονίκης ΑΧΕΠΑ ποκράτειο» ∆/νση: Βασιλίσσης ∆/νση: Στ. Κυριακίδη, ΘεσσαλοΣοφίας 114 Αθήνα Τ.Κ. 11527 νίκη, Τ.Κ. 54636 Τηλ κέντρο: Τηλ κέντρο: 213 2088000 2310 993110-1, 2310 993310 > Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών ΑΘHΝΑ

 ΓΡΑΜΜΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΑ ΓΡΙΠΗ 1135

Έχω αφυδάτωση; Το σώµα µας αποτελείται κατά 80% από νερό και χάνει καθηµερινά τουλάχιστον 1 λίτρο από τα ούρα, τον ιδρώτα, το δέρµα ακόµα και από την αναπνοή. Το παρακάτω τεστ βοηθά να αναγνωρίσουµε τα βασικότερα συµπτώµατα της αφυδάτωσης.

01

Νιώθετε ήπια ή υπερβολική δίψα;

Ναι  Όχι 

Νιώθετε έντονο αίσθηµα κόπωσης κατά τη διάρκεια της ηµέρας;

Ναι  Όχι 

03

Ναι  Όχι 

02

Έχετε παρατεταµένο πονοκέφαλο;

Νιώθετε το στόµα σας ξηρό και έχετε έντονο αίσθηµα δίψας;

Ναι  Όχι 

05

Ναι  Όχι 

04

Είναι ξηρό και τραχύ το δέρµα σας;

06

Ναι  Όχι 

07

Νιώθετε µουδιάσµατα ή παθαίνετε κράµπες στα άνω και κάτω άκρα σας;

Ναι  Όχι 

08

Ναι  Όχι 

Έχετε µειωµένη παραγωγή ούρων καθ’ όλη τη διάρκεια της ηµέρας;

Νιώθετε ζαλάδα και έχετε αδυναµία συγκέντρωσης;

Aποτελέσµατα Αν έχετε απαντήσει ναι στις περισσότερες από τις παραπάνω ερωτήσεις, τότε πιθανόν να έχετε αφυδάτωση, και καλό είναι να απευθυνθείτε σε κάποιον ειδικό. Για να απoφύγετε την αφυδάτωση θα πρέπει να καταναλώνετε τουλάχιστον 1,5-2 λίτρα νερό την ηµέρα, κυρίως κατά τη θερινή περίοδο. Αν αντιληφθείτε ότι κάποιος έχει πάθει ηλίαση, µεταφέρετέ τον άµεσα σε σκιερό, αν όχι κλιµατιζόµενο, µέρος. Αφαιρέστε του τα ρούχα και προσπαθήστε να του χορηγήσετε υγρά. Αν δεν έχει καλό επίπεδο συνείδησης µεταφέρετέ τον άµεσα στο νοσοκοµείο. Της Κατερίνας Γαρουφάλου Συνεργάστηκε ο Στέφανος Καµπουρίδης µετά συνεργατών, Ειδικός Παθολόγος, Παθολογικής Κλινικής «Ευαγγελίστρια»


54•IN•VITRO•

ΙΟΥΝΙΟΣ 2009

Last page Ο ανθρώπινος οργανισµός

Κρύσταλλοι πέτρας νεφρών

Οι πέτρες στους νεφρούς σχηµατίζονται κυρίως από την καθίζηση του άλατος οξαλικό ασβέστιο από τα ούρα. Οι σκληρές πέτρες µπο-

Από τις εκδόσεις Σαββάλας

ρεί να προκαλέσουν έντονο πόνο, ειδικά όταν περνούν από τον πόρο του ουρητήρα. Οι µεγάλες πέτρες µπορεί να χρειαστεί να αφαιρε-

θούν χειρουργικά ή να διαλυθούν µε χρήση υπερήχων. (µικροφωτογραφία από ηλεκτρονικό µικροσκόπιο σάρωσης)


YGEIA 48:Layout 1

7/14/09

5:30 PM

Page 55


YGEIA 48:Layout 1

7/14/09

5:31 PM

Page 56


In Vitro