Interfarms brochure Denemarken

Emigreren naar Denemarken

moc.smrafretni.www

• INFORMATIEBROCHURE •

ons team

inhoud 3 VOORWOORD

4 DANITSJA RIENTJES

5

FRITS BENNINK Directeur

ALGEMEEN

RICHARD RODDENHOF Emigratiecoördinator & Bemiddeling fosfaatrechten

9 MELKVEE

15 AKKERBOUW

20

JANNEKE SMEDEMA

HEERO BOER

Marketing/communicatie

Interfarms Heero Boer Makelaardij

MILIEU

22 FINANCIERING HENDRIK JAN ACHTERHOF

23

Interfarms Achterhof Makelaardij

HARM JAN SCHIPPER Interfarms Achterhof Makelaardij

AANKOOPTRAJECT

26 EMIGRANTENVERHALEN

27

JAAP KWANTES

INTERFARMS MAKELAARS

Interfarms Kwantes Makelaardij

JORG KWANTES Interfarms Kwantes Makelaardij

De in deze brochure vermelde gegevens zijn zo zorgvuldig mogelijk samengesteld.

Mochten

er

onjuistheden

worden

geconstateerd, dan kunnen hieraan geen rechten worden ontleend.

JURJEN NANNENGA Interfarms VLNN Makelaars

JORDEN OOSTDAM Interfarms VLNN Makelaars

emigreren naar denemarken

DENEMARKEN BIEDT GOEDE EN

Wij hebben in ons - inmiddels ruim 23 jarig -

TOEKOMSTBESTENDIGE BEDRIJVEN

bestaan al vele honderden boeren succesvol

Voor agrarisch ondernemers biedt Denemarken goede mogelijkheden, vooral door de goede financieringsmogelijkheden,

relatief

lage

grondprijzen, gunstige rentetarieven en een goed sociaal stelsel. De korte afstand tot Nederland is eveneens een belangrijke factor.

naar het buitenland begeleid.

In deze brochure leest u uitgebreide informatie over de Deense agrarische markt. Voor meer informatie of het maken van een vrijblijvende afspraak kunt u contact opnemen met Danitsja Rientjes of Richard Roddenhof.

Al deze kenmerken maakt van Denemarken een aantrekkelijk vestigingsland voor agrariërs die willen uitbreiden, of bedrijfsopvolging mogelijk wil maken. Ook voor starters biedt Denemarken volop kansen.

Telefoon 0528 - 39 11 11 info@interfarms.nl

Een geslaagde emigratie staat en valt met een gedegen voorbereiding. Zoals het inwinnen van uitgebreide

informatie

over

de

agrarische

FRITS BENNINK Directeur Interfarms

ontwikkelingen en de sociale voorzieningen, het maken

van

bedrijfsanalyses

en

bedrijfs-

bezoeken in het land zelf. Interfarms biedt een volledige en deskundige emigratiebegeleiding; van het zoeken tot en met de aankoop en opstart van het nieuwe bedrijf.

-3-

"Doordat wij hier zelf boer zijn, weten wij goed wat er speelt en kunnen wij mensen daardoor uit eigen ervaring goed op weg helpen."

Danitsja Rientjes Aankoopbegeleider Interfarms Danmark ApS Danitsja

Rientjes

is

namens

Interfarms

verkocht om te emigreren naar Duitsland. In

Danmark ApS aankoopbegeleider. Danitsja

2009 zijn ze verhuisd naar het Jemgum,

woont sinds 2017 in Denemarken, waar ze in

gelegen in de deelstaat Niedersachsen. Hier

2018 samen met haar man een melkveebedrijf

molken ze 200 koeien en hadden 110 ha land.

in Varde heeft gekocht. Ze melken hier 450

Naast het werk op de boerderij, werkte Danitsja

Jersey koeien en bewerken 240 hectare land.

als emigratie-begeleidster voor Nederlandse boeren die naar Duitsland wilden emigreren.

Danitsja beschikt over veel kennis en ervaring

Nu ze alweer geruime tijd in Denemarken

in de agrarische (onroerend goed) sector.

woont, heeft ze ook de emigratiebegeleiding

Tijdens de Dier & Veehouderij opleiding aan

weer opgepakt.

Agrarische Hogeschool Larenstein in Deventer, heeft

ze

haar

halfjaarstage

in

Voor alle backoffice zaken werkt Danitsja

Denemarken bij de Sydvestjysk Landboforening

nauw samen met Martine de Hoon. Martine is

(het huidige Sagro). Na haar opleiding is

werkzaam bij Sagro als bedrijfseconomisch

Danitsja aan de slag gegaan bij Countus in

adviseur. Martine heeft ook een melkvee

Zwolle en volgde ze tegelijkertijd de opleiding

achtergrond, kent de Deense agrarische markt

Agrarisch

en spreekt, net als Danitsja, Nederlands en

Bedrijfsadviseur

gevolgd

richting

fiscaal

recht, agrarisch recht en bedrijfseconomie.

Op dat moment hadden Danitsja en haar partner een melkveebedrijf met 70 koeien in het Overijsselse Wijhe. Het buitenland trok en daarom hebben ze hun melkveebedrijf - 4-

uiteraard Deens.

algemeen OVER WONEN EN HET (SOCIALE) KLIMAAT Denemarken ligt dicht bij Nederland. De

Munteenheid

afstand vanaf Hengelo (Ov.) of Nieuweschans

Denemarken heeft als munteenheid de Deense

(Gr.) door Duitsland naar Denemarken is

kroon (Kr. 1 kroon = 100 øre). De omrekening-

ongeveer 4 uur. Als u Denemarken binnenkomt

koers van kronen naar euro’s is ca. 7,45 kroon

valt de rust en de ruimte in het glooiend

voor 1 euro. De koers van de kroon is

landschap u meteen op. Denemarken is een

gekoppeld aan de euro, 2% naar boven of

land waar de Nederlander zich makkelijk kan

beneden.

aanpassen en zich daardoor snel thuis voelt.

Bevolking Denemarken is net als Nederland een konink-

Het aantal inwoners is ca. 5,9 mln (2020). Dit

rijk en ook politiek gezien zijn beide landen

houdt in dat er op één vierkante kilometer ca.

vergelijkbaar. Met een oppervlakte van 43.095

116 inwoners zijn. Dit is ca. een derde van de

km² is Denemarken net iets groter dan

bevolkingsdichtheid in Nederland. De grootste

Nederland (41.160 km²). Het land bestaat uit

bevolkingsconcentraties

het schiereiland Jutland (grenst aan Duitsland)

Kopenhagen met 1,6 miljoen inwoners, de stad

en enkele grote eilanden (Funen, via brug met

Aarhus (Jutland) met 233.000 en de stad

Jutland verbonden; Sjælland, is via brug en

Odense (Funen) met 164.000 inwoners. Het

tunnel met Funen verbonden) De hoofdstad

komt er op neer dat op Jutland (bijna net zo

Kopenhagen ligt op het eiland Sjælland en

groot als Nederland) 2,5 miljoen mensen

hier

wonen.

is

er

ook

een

brug

naar

Øresundbro. Er zijn zelfs plannen

Zweden,

Op

Jutland

zijn

wonen

de

hoofdstad

de

meeste

voor een

Nederlandse agrarische families. De Denen

tunnel van Rødbyhavn naar Puttgarden onder

staan positief tegenover de Nederlanders,

de Femerbælt.

vooral omdat ze goed integreren. Meestal

Er zijn 5 regio´s en 98 gemeentes met

komen de buren kennis maken met een

minimaal 30.000 inwoners per gemeente. De

bloemetje.

regio´s houden zich vooral bezig met de gezondheidszorg en de ontwikkeling van de regionen. Milieu en bouwvergunningen worden afgegeven door de gemeentes.

Denemarken behoort tot de Europese Unie en doet mee aan het “Schengen verdrag”. Er is nu echter wel weer pascontrole.

Region Nordjylland hoofdstad Aalborg Region Midtjylland hoofdstad Viborg Region Syddanmark hoofdstad Vejle Region Sjælland hoofdstad Sorø Region Hovedstaden hoofdstad Hiller

-5-

OVER WONEN EN HET (SOCIALE) KLIMAAT

Taal

Door de hoge afschrijvingen op gebouwen en

De voertaal is Deens en is redelijk vlot te leren.

machines, zetten we deze zo hoog mogelijk

Het Deens alfabet heeft 3 letters meer dan het

tijdens de onderhandelingen in de koopsom

Nederlands; Æ, Ø en Å. Het lezen gaat zelfs al

verdeling, en kan men de belasting jaren

vrij makkelijk, de kinderen krijgen normaal

vooruitschuiven. Alleen de AM-bidrag ( sociale

extra les. Het is aan te raden om in Nederland

belasting) van 8% moet men altijd betalen.

al een cursus te volgen. Er is een netwerk van leraren die Deense cursussen geven: zie

Scholen en kerken

https://deensetaal.nl

Kinderen gaan eerst naar de peuteropvang, Vuggestue,

en

vanaf

drie

jaar

naar

de

Driftsbygninger med nyere løsdriftsstald fra

kleuterschool, Børnehave. Als ze zes jaar zijn

1999 på 1.362 m2. Sengebåsestald med 105

gaan

senge,

Børnehaveklasse en vanaf hun zevende jaar

spalter

og

deltaskraber

ovenpå.

Malkestald 2 x 8 sildeben Strangko med

gaan

zij ze

naar naar

een de

speeleerste

en klas

leerklas, van

de

kraftfoderanlæg. I forlængelse af stalden er

basisschool. De basisschool duurt tien jaar. In

foderlade til kraftfoder og råvarer. Opdræt er i

de kleinere dorpen zijn de scholen tot en met

tilstødende stald i storbokse og udendørs

de zevende klas, en de 8e, 9e en 10e klas zijn

storkalvehytter.

in een groter dorp. Dit staat ongeveer gelijk aan het niveau van MAVO. In het Deense

Sociale systeem / levensonderhoud Het Deense sociale systeem is zeker zo goed als in Nederland. Er zijn enkele verschillen. Zo hoeft men in Denemarken bv. geen schoolgeld, AOW- en ziekenfondspremies te betalen. Dit wordt betaald uit belastinggelden. Het verzekeringsstelsel

is

vergelijkbaar

met

het

Nederlandse verzekeringsstelsel.

In Denemarken wordt over alles 25% BTW (=moms) berekend. Daarom is in Denemarken het dagelijks leven duurder. Alle boeren zijn verplicht een BTW boekhouding te voeren en zitten in dezelfde belasting schijf als de BV, d.w.z. 22 % (ApS of AS in Denemarken).

- 6-

schoolsysteem kun je niet blijven zitten, leerlingen krijgen extra begeleiding indien nodig. Voor werkende moeders is er goede kinderopvang geregeld, er is een naschoolse opvang tot ca. 12 jaar.

Bijna alle Denen zijn lid van de Lutherse staatskerk, kerkbelasting 1,5%. Actieve Nederlandse kerkgangers vinden vaak aansluiting bij Missions

groeperingen,

deze

mensen

integreren heel snel. In grote steden zijn verschillende andere kerken.

HET KLIMAAT

Het klimaat in Denemarken en Nederland

Denemarken heeft over het algemeen meer

verschilt niet veel, beide landen hebben een

zonuren en daarnaast een altijd merkbare

zeeklimaat.

het

westenwind. Per jaar valt er ongeveer 765 mm

voorjaar iets later dan in Nederland, maar is

neerslag, maar de tendens is duidelijk stijgend

dan ook explosiever.

en veel grilliger.

Vanzelfsprekend

begint

7,5 °

Statistiek 1961 –1990

689 mm

Gemiddelde temperatuur in °C

1746 uur

Gemiddelde neerslag in mm Gemiddelde aantal zonuren

7,5 °

7,7 °

781 mm

722 mm

1589 uur

1713 uur

Bron: Danmarks Meteorologiske Institut Trafikministeriet 7,7 ° 722 mm

7,5 ° 823 mm 1603 uur

1713 uur

8,1 ° 639 mm 1650 uur

8,1 ° 548 mm 1761 uur

-7-

GEMIDDELDE NEERSLAG 2001 - 2010

GEMIDDELDE TEMPERATUUR 2001 - 2010

GEMIDDELDE HOEVEELHEID NEERSLAG (MM), MAAND JUNI, 2007 - 2019

GEMIDDELDE TEMPERATUUR (°C), MAAND JUNI, 2007 - 2019

GEMIDDELD AANTAL ZONUREN, MAAND JUNI, 2007 - 2019

Bron: Danmarks Meteorologiske Institut - 8-

deense veehouderij

TOEKOMSTBESTENDIGE BEDRIJVEN

Er zijn 2.800 melkveebedrijven met gemiddeld

Landbouwvoorlichting

1.800.000 kg melk. Gemiddeld 194 koeien x

De

10.000 kg melk en 170 ha. Veel Deense boeren

landbouwadres, zeker in een start fase, is een

hebben meestal een of meerdere medewerkers

initiatief van de landbouwverenigingen. Deze

in

bureaus zijn van de boeren en voor de boeren.

dienst,

ook

omdat

hun

vrouw

vaak

landbouwvoorlichting,

Ze

moeilijker een goede Deense medewerker te

juristen,

vinden, daarom kiezen de meeste agrariërs

specialisten

voor buitenlandse medewerkers vooral uit de

orgaan Seges heeft veel informatie in het

Baltische

Engels.

Roemenië,

Hongarije

en

bedrijfseconomen,

belangrijkste

buitenshuis werkt. Het wordt echter steeds

staten,

hebben

het

veeteelt-, in

milieu-

dienst.

en

Het

fiscalisten, akkerbouwoverkoepelde

Oekraïne. De uitzendbureaus die op de markt zitten worden steeds beter. Er wordt gerekend

Akkerbouwspecialisten maken prognoses met

met 60 koeien per man.

betrekking tot de hoeveelheid voer die er wordt geteeld, ze maken plannen voor de EU subsidie

De Deense Landbouwwet

en

ze

regelen

de

mestboekhouding.

We

Per 1 april 2010 is de Deense landbouwwet

besteden samen met u hier een dagdeel aan.

drastisch veranderd. Het doel van deze wet is o.a. om een verantwoord en veelzijdig gebruik

Veeteeltspecialisten maken, aan de hand van

van de landbouwbedrijven te bevorderen en die

het

rekening houdt met zowel de landbouw als met

berekening

het

berekeningen zijn de basis van waaruit de

milieu

prioriteert

en de

de wet

natuur. het

Tegelijkertijd

wonen

ontwikkeling van het platteland.

en

de

afkalfpatroon en

bedrijfseconoom maakt;

een

en een zijn

ideaal

de

productie voerplan.

een Deze

liquiditeitsberekening gereedschap

om

de

geldstroom te leren kennen. Op provinciaal niveau zijn er specialisten voor gebouwen, machines en melkhygiëne. De bedrijfshulp is goed geregeld.

-9-

MELKVEEHOUDERIJ

De Deense melkveehouderij staat wereldwijd

Veestapel

zeer

de

De Deense veestapel bestaat overwegend uit

kostenefficiency. De melkveehouderij heeft

zwartbonte melkkoeien van het ras Holstein

zware jaren gekend met een lage melkprijs,

Frisian (HF). Maar ook Jerseys, Zweeds

hoge

sterke

roodbont en Deense roodbont komen voor: ca.

grondprijsdaling, daardoor heeft de melkveetak

75% Zwartbont Holstein, 12% Jersey´s, 8%

een sterke consolidatie doorgemaakt. Met als

Zweeds Roodbont en 1% Deense roodbont.

resultaat toekomstbestendige bedrijven die

Onderling wordt er ook gekruist.

goed

aangeschreven

financiering

en

vanwege

een

jaarlijks de productie opvoeren. De Deense melkveehouder

met

een

groot

en

strak

Melkprijs

georganiseerd bedrijf heeft zijn kosten verdund

> Conventionele melk DKK 2,54 (ca. € 0,34)

door schaalvergroting, strenge protocollen en

> Ecologische melk DKK 3,14 (ca. € 0,42),

een strak voermanagement en een hoog

d.d. november 2020. Dit is de basis-melkprijs,

dierenwelzijn. Met deze bedrijfsvoering lukt het

exclusief toeslagen.

Deense

te

Sinds 1 juli 2017 moet entreegeld 0,56 øre/liter

produceren voor een lagere kostprijs dan het

betaald worden aan Arla als het bedrijf een

huidige Europese gemiddelde.

periode niet aan Arla geleverd heeft, of als aan

melkveehouders

om

melk

een andere melkfabriek geleverd is. Dus ook bij een leeg bedrijf, daarom hebben we de lege bedrijven niet op de site staan.

Spreiding van het bedrijfsresultaat per koe, opgedeeld naar grootte en bedrijfsresultaat - 10 -

ONTWIKKELING MELKPRIJS 2010 - 2020 4,2% VET EN 3,4% EIWIT

CONVENTIONEEL BIOLOGISCH - 11 -

BEDRIJFSANALYSE

Voor onderstaand melkveebedrijf hebben we een bedrijfsanalyse gemaakt. U krijgt hiermee een indruk van de totale aankoopsom en de verwachte

bedrijfsresultaten

voor

een

gezinsbedrijf. De berekening voor investering en de begroting zijn schattingen en gebaseerd op de huidige (melk)prijzen en rentetarieven.

GOED ONDERHOUDEN MELKVEEBEDRIJF Groot woonhuis gerenoveerd in 2003 125 ha land grotendeels rondom de gebouwen 180 Holstein koeien, 11.600 kg EKM met bijbehorend jongvee Ligboxenstal bj. 2000 met aanbouw in 2017 Jongvee en droge koeienstal bj. 2006 Strangko 2 x 10 visgraat melkstal bj. 2000 Milieuvergunning voor nieuwe stal Prijs 22.500.000 Dk (ca. € 3.000.000)

- 12 6 --

AANKOOP MELKVEEBEDRIJF euro's afgerond Grond

13.700.000 Kr

€ 1.800.000

Gebouwen

3.900.000 Kr

€

500.000

Woonhuis

1.200.000 Kr

€

160.000

Veestapel

1.900.000 Kr

€

260.000

Voervoorraad

800.000 Kr

€

100.000

Machines/Inventaris

800.000 Kr

€

100.000

Premierechten

200.000 Kr

€

25.000

TOTAAL

22.500.000 Kr

€ 3.000.000

TOTALE INVESTERING euro's afgerond Aankoopprijs Advocaatkosten

22.500.000 Kr

€ 3.000.000

70.000 Kr

€

9.500

Financieringskosten

100.000 Kr

€

13.500

Startkapitaal

750.000 Kr

€

100.500

Totale investering 20% Eigen vermogen 80% Financiering

23.420.000 Kr 4.684.000 Kr 18.736.000 Kr

€ 3.100.000 €

600.000

€ 2.500.000

BEGROTING DÆKNINGSBIDRAG = OMZET - VARIABELE KOSTEN

euro's afgerond

Dækningsbidrag 180 koeien x 14.500 Kr: 2.610.000 Kr Vaste kosten -/Premies +/+

1.566.000 Kr 394.280 Kr

€ 350.000 € 210.000 €

50.000

Resultaat voor financiering Rente (gem. 2,5 %)

1.438.280 Kr

€ 190.000

468.400 Kr

€

60.000

969.880 Kr

€ 130.000

Resultaat na financiering

- 13 -

GEZONDHEIDSSTATUS

Denemarken is een exporterend land en

Ruwvoer

daardoor worden er strenge gezondheidseisen

Het merendeel van de agrarische bedrijven in

gehanteerd. Denemarken heeft de status een

Denemarken was zelfvoorzienend. Doordat de

IBR en BVD vrij land te zijn.

bedrijven de laatste jaren hard zijn gegroeid, zijn er naast het pachtland, ook mestafspraken

Een paar jaar geleden is men begonnen met de

en afspraken voor het telen van maïs gemaakt,

sanering van Salmonella Dublin. Als men 4

vaak

keer onder de 25 zit heeft men niveau 1. Arla

opbrengsten

wil naar Salmonella status 1, dit zou in 2020

voereenheden ("foderenheder (FE)), waarbij de

gerealiseerd moeten zijn.

omrekening factor is 1000 VEM = 1 kg gerst =

gaat

dit

via

de

loonwerker.

worden

De

uitgedrukt

in

1 FE. Als vuistregel wordt gebruikt 0,7 ha per Arla heeft zijn eigen controle, Arlagården, dan

GVE om zelfvoorzienend

wordt er een rapport gemaakt van het hele

zijn

bedrijf. Er mag normaal niet gevaccineerd

de

te zijn. Per gewas

opbrengstverhoudingen

Gras met klaver 9.000 FE per ha

vaccineren

Maïs 10.500 FE per ha

tegen

paratuberculose.

Vanwege de strenge quarantaine eisen wordt er

nauwelijks

grootvee

vanuit

Nederland

meegenomen naar Denemarken. De kosten zijn

een

voorzichtige schatting als volgt:

worden tegen ziektes, alleen enkele bedrijven echter

bij

Kolfmais 8.900 FE per ha De kwaliteit van maïs is goed en vergelijkbaar met die in Nederland, de opbrengst is lager.

hiervoor veel te hoog. Beter is het echter om embryo’s mee te nemen. Importeren van vee is

Premies

ook niet noodzakelijk, omdat er altijd een

De ontkoppeling was 21 april 2005 en de

lopend bedrijf wordt aangekocht inclusief vee

premie van ca. 1.900 Kr ligt op alle hectares,

en voer.

de melkpremie is 0,19 øre over de melk die men had op 31.03.05 en de slachtpremie

Er is een nieuwe wetgeving met betrekking tot

ongeveer 10.000 Kr op een gemiddeld bedrijf.

diergeneeskunde in werking getreden. Als de

Nieuwe regels voor de landbouwsubsidie 2015:

veearts als gezondheidsadviseur aan een

Basisbetaling

1286 kr/ha

€ 173

bedrijf is gekoppeld d.w.z. hij brengt minimaal

“Groene” subsidie

604 kr/ha

€ 81

12 bezoeken per jaar aan het bedrijf, dan mag

Eisen: minimaal 3 gewassen/categorieën.

de betreffende veehouder de dieren zelf met

Het grootste gewas mag maximaal 75 % van

antibiotica

het netto areaal in beslag

nabehandelen

en

men

heeft

nemen. De twee

medicijnen voor het jongvee in huis. Indien er

grootste gewassen mogen maximaal 95% van

geen contract gemaakt is op het bedrijf dan

het netto areaal in beslag nemen.

mag het betreffende bedrijf geen antibiotica in bezit hebben of zelf gebruiken.

Milieu focus omgeving ( MFO); eis hiervoor 5% van het totaal areaal. Berekening als volgt: Braak met de factor 1 of groenbemesters met

- 14 -

factor 0,3 of randzones met factor 1,5.

deense akkerbouw

GRONDSOORT

Denemarken is een echt morenen landschap.

Na de 2e wereldoorlog is er begonnen om

Het voornamelijk heuvelachtige landschap is

drainage aan te leggen door de Deense

gevormd door opstuwing door gletsjers uit 2

Heidemaatschappij. Over het algemeen is het

ijstijden, daardoor is de variatie erg groot. De

land dan ook goed gedraineerd. Men ziet niet

grondsoorten worden uitgedrukt in JB getallen

veel sloten, deze liggen vaak in buizen onder

(1 = grof zand tot en met 6 = zware klei). De

de grond. Er zijn wel veel beekjes en riviertjes.

zandgronden, die bijna altijd beregend kunnen

Opvallend in het landschap zijn de windsingels.

worden, vindt men vooral in het zuiden, westen

Deze worden door de Heidemaatschappij

en midden van Jutland. De klei en zavel

aangelegd, meestal met subsidie, om de vaak

gronden zijn meest te vinden in het oosten van

heersende zuid-westenwind te breken.

Jutland, hier zijn vooral varkensbedrijven, en

aangeplante bossen aan de westkust zijn er

op Funen en Sjælland. In deze twee regio's zijn

ook voor om de wind te breken Als vuistregel

vooral akkerbouwbedrijven en weinig melkvee.

rekent men dat er tussen bruto en netto areaal

De laatste jaren is een duidelijke verschuiving

ongeveer een verschil zit van ca. 10%, dit komt

te zien

doordat

van melkveebedrijven naar zuid en

zuidwest Denemarken. Het meeste vee wordt

het

erf,

windsingels,

bos

De

en

grindpaden erbij gerekend zijn.

gehouden op de zandgronden. Vandaar dat op bijna

alle

veebedrijven

beregenings-

Er is veel pachtgrond in Denemarken, bijna alle

vergunning aanwezig is, normaal gesproken

bedrijven hebben pachtland. Het pachtrecht is

wordt er vanuit het grondwater beregend. In

niet zoals in Nederland; de pachtcontracten

Denemarken vindt men dat grasland beregend

zijn voor 1, 5 of 10 jaar en deze geven geen

moet

aantal

zekerheid. Kosten voor pacht zijn ca. 2000 Kr.

beregeningsmachines zegt niet altijd wat over

per jaar plus de EU subsidie, maar door de

de

moeten

slechte graanprijzen staat dit onder druk. Ca.

beregenen zit een groot verschil. Er mag max

36% van alle landbouwgrond wordt verpacht. In

1.000 mm per/ha beregend worden en op de

1982 was er 480.000 ha pachtland en in 2016

betere gronden minder.

946.000 ha pachtland.

kunnen

kwaliteit.

worden, Tussen

een

dus

kunnen

het en

- 15 -

TOENAME BELANGSTELLING AKKERBOUW

Grondprijzen

De belangstelling voor Denemarken onder

In 2012 is Finanstilsynet (AFM) begonnen om

Nederlandse akkerbouwers neemt toe. Vaak

de grondprijzen vast te stellen voor de banken.

verhuren zij de gebouwen en verpachten het

De waarde van de grond was nog steeds

land of besteden het landwerk uit aan een

gebaseerd op de hoge grondprijzen van voor

loonwerker.

2008. Hieronder de grondprijzen van 2019.

Gebied

Kr/ha

€/ha

Akkerbouw is een belangrijk onderdeel in

Vendsyssel

145.000

19.463

Denemarken.

Himmerland/ Thy/ Mors/ 155.000

20.805

voornaamste gewassen. De opbrengsten zijn

Granen

en

maïs

zijn

de

ongeveer 80% van die in Nederland. Voor

Salling Midtjylland

140.000

18.792

akkerbouwers zijn er goede mogelijkheden in

Østjylland

160.000

21.477

de zetmeelteelt en in pootgoed vanwege een

Vestjylland

125.000

16.777

lage ziektedruk. Graszaadteelt geeft hoge

Nordvestjylland

135.000

18.120

saldo’s

Sønderjylland

140.000

18.792

zaadgewassen zoals spinazie en klaver.

Fyn

140.000

18.792

Midt- og Vestsjælland

140.000

18.792

Zetmeel biedt groeimogelijkheden

Sydsjælland/Stevns/Møn 150.000

20.134

Het aardappelareaal, totaal ca. 49.000 ha, is

Lolland/Falster

225.000

30.201

als volgt verdeeld: ca. 29.000 ha zetmeel, ca.

Bornholm

140.000

18.792

13.000 ha consumptie en ca. 7.000 ha

en

pootgoed.

dat

De

geldt

ook

voor

andere

consumptieaardappelmarkt

verschilt t.o.v. Nederland. Fritesaardappelen zijn er niet aanwezig, er is een beperkte teelt van chips-aardappelen en de vers-markt is moeilijk tussen te komen. De prijs van consumptieaardappelen varieert sterk en de afzet is lastig. De zetmeelbedrijven zitten verspreid

over

Denemarken.

zetmeelfabrieken

op

Er

Jutland.

zijn

3

Nieuwe

aardappeltelers kunnen rechten kopen en eventueel extra rechten huren. De prijs voor zetmeelrechten loopt uiteen van 85 tot 130 kr/ hkg (ca. € 11 - € 17,50 kg). De opbrengstprijs Grovsandet jord = grof zand JB1 Finsandet jord = fijn zand JB2 Lerblande zandjord= zand met klei JB3 Sandblandet lerjord = klei met zand JB4 Lerjord = klei JB 5 Svær lerjord og siltjord = zware klei JB6 Humusjord = humus grond JB 12 -- 16 8 --

van zetmeelaardappelen is, afhankelijk van de fabriek, 60 – 72 kr /kg (€ 8 - € 9,65 kg, zomer 2020). Pootgoedtelers verbouwen voornamelijk vroege rassen voor de export of aan de aardappelmeelfabriek. Huidige prijs 185 kr / hkg (ca. € 24,50 kg).

AKKERBOUW

Loonwerker / machinepark Het landwerk wordt steeds meer uitbesteed aan

loonwerkers,

ook

de

jonge

Deense

generatie weet dat het geld in de stal verdiend moet

worden,

vandaar

dat

die

ook

het

landwerk vaak uitbesteden.

De kosten liggen rond de 4.500 kr/ha. Goede contacten en contracten met de loonwerkers zijn belangrijk. De banken zijn er zeer op gefocust dat het landwerk uitbesteed wordt.

Alleen kunstmest strooien, zodat je een paar keer per jaar over alle percelen komt, want het is nog steeds zo ‘het oog van de meester maakt het paard vet’.

GRONDPRIJSONTWIKKELING 2015 - 2019

bron: Danmark Statistik Regionaal kunnen er grote verschillen zijn.

- 17 -

- 18 6.2 Korrelmais 6.3 Graan, peulvruchten (zaaizaad) 6.4 Gras en klaver (rotatie) Meerjarig gras 7. Tuinbouwgewassen Braak Kerstbomen Andere gewassen Onbewerkt

3.1.1 Pootaardappelen 3.1.2. Zetmeelaardappelen 3.1.3. Consumptieaardappelen 3.2 Suikerbieten 3.3 Voederbieten en overige voedergewassen 4.1 Koolzaad 4.2 Horen 4.3 Andere industriële gewassen 5. Zaaizaad 6. Luzerne

1.1 Tarwe

1.2 Gerst

1.3 Rogge

1.4 Haver

1.5 Triticale

1.6 Mais

1.7 Graan overig

2.1 Erwten

2.2 Bonen

2.3 Peulvruchten overig

Bron: Danmark Statistiks

Er zijn regionale verschillen

waar de gewassen worden

verbouwd. Zo worden

suikerbieten voornamelijk

geteeld op Lolland en

zetmeelaardappelen

voornamelijk in Midden- en

West-Jutland.

LANDBOUWAREAAL DENEMARKEN VERDEELD NAAR GEWAS, 2020

(landbouwbedrijven)

Seges, onderzoek

Bron: Danmark Statistiks

Melkveebedrijven

Varkensbedrijven

Akker-/tuinbouwbedrijven

ONTWIKKELING AANTAL LANDBOUWBEDRIJVEN VERDEELD PER BEDRIJFSTYPE

- 19 -

Milieu

EUROPESE NORMEN

De milieuregels moeten voldoen aan Europese

vaak 2,3 DE/ha. De afzet van mest naar buren

normen, en daarom zijn ze te vergelijken met

en / of biogasinstallaties moet schriftelijk

de regels in Nederland.

geregeld zijn.

Alle agrarische bedrijven zijn gebonden aan

Denemarken is nu een stap verder met de

afstandsnormen en luchtcirkels, wat betreft de

mestverzuring, d.w.z. dat door zwavelzuur aan

stallen / mestsilo´s / sleufsilo´s ed. De mest-

de mest toe te voegen wordt de vluchtige

silo´s worden elke 10 jaar gecontroleerd.

ammoniak (NH3) omgevormd tot stikstof-

Drijfmestopslag is normaal 9 maanden en er

verbindingen die niet verdampen. Dat betekent

moet een dikke korst op de silo´s zitten, die

dat de mest weer uitgereden mag worden met

men zelf moet controleren en bijhouden

in

sleepslangen. 22% van het landbouwareaal

een logboek. Vaste mest (compost) op het

wordt hierdoor getroffen, anders geformuleerd,

land

De

elke vijfde agrariër krijgt hiermee te maken.

mestboekhouding, van 1 augustus tot 31 juli,

Vooral de nertsenfokkers en de pluimvee-

wordt normaal door de akkerbouwspecialist

bedrijven worden hierdoor getroffen.

moet

afgedekt

worden.

van het landbouwcentrum geregeld evenals de registratie van de vruchtwisseling.

Sinds

1

januari

2011

moet

drijfmest

geïnjecteerd worden. Het uitrijden van mest mag vanaf 1 februari tot de graanoogst, niet in het weekend als de percelen dichter dan 200 m van

het

dorp

liggen.

Definitie

voor

de

harmonieregels is dat er een verband moet zijn tussen de Ha´s en de hoeveelheid mest.

Normaal wordt er gerekend met 1,4 DE/ha (Diereenheid/ha), maar bij veebedrijven is het - 20 -

MILIEU

Toen Denemarken in 2009 opnieuw ingedeeld

Voor het uitbrengen van rioolslib zijn ook

werd, d.w.z. minder provincies en veel grotere

allerlei

gemeentes,

bouw-

melkveebedrijven mag dit niet meer uitgereden

vergunningen weer bij de gemeentes terecht

worden. Over de riolering op de bedrijven wordt

gekomen en die zijn daar min of meer in

al jaren gepraat dat dit veranderd moet

verdronken.

worden,

zijn

Zo

behandelingstijd

de

milieu-

en

langzamerhand weer

wat

is

de

normen

maar

en

regels,

hier

wordt

maar

aan

op

de

gewerkt.

acceptabeler

Bestrijdingsmiddelen mogen niet geïmporteerd

geworden. De milieuwet is aangepast zodat

worden en u moet in het bezit zijn van een

vergunningen voor sleufsilo´s, mestsilo´s en

geldig spuitbewijs. Er moet een spuitschema

veranderingen aan de gebouwen - d.w.z. alle

bijgehouden worden. Het is nog steeds zo dat

veranderingen die niet direct met de dieren te

als men zich niet aan de regels houdt dan

maken hebben - binnen een paar maanden

wordt men gekort op de EU subsidie, Cross

geregeld worden. Ook hoeft er geen milieu

Compliance.

goedkeuring meer aangevraagd te worden.

Op 1 juli 2010 zijn er nieuwe regels/richtlijnen over het houden van vee ingegaan wat betreft: Koe/kalf relatie Melken Weiden Kalveren en jongvee Maten en inrichting van de stal Voeren

- 21 -

aankoop van een bedrijf

FINANCIERING

De financiering van een bedrijf in Denemarken

een staatsgarantie te krijgen voor het rest

verloopt geheel anders dan in Nederland. Bijna

bedrag na financiering bij bv. DLR. Later is dit

alle bedrijven worden gekocht met 60% tot 70%

veranderd zodat Vækstfonden ook een lening

obligatielening

kon geven, hier moest de koper 10% eigen

via

kredietinstituten.

De

belangrijkste instituten zijn DLR, Nykredit, Realkredit

Danmark

en

Nordeakredit.

vermogen van de koopsom hebben.

Er

bestaat ook de mogelijkheid om een gedeelte

Sinds 2015 is er de mogelijkheid om een

van

in

etableringslening te krijgen, van 15% tot soms

kortlopende leningen in DKR of Euro`s de zgn.

20% van de aankoopsom, deze lening wordt

Flexlening en er kan ook een gedeelte met een

mee gerekend als eigen vermogen en hier

aflossingsvrije lening gefinancierd worden.

moet echter 2 - 3% extra rente betaald worden

de

obligatielening

te

financieren

ten opzicht van de banklening.

Het financieringssysteem geeft momenteel de mogelijkheid om voor 30 jaar vast tegen 1 %

Belangrijk momenteel is om goed na te gaan

rente + een opslag van ca. 1,5 % te financieren.

hoe de bedrijven gefinancierd zijn, want sinds de crisis van 2008 is de concurrentie tussen de

Het is altijd een uitdaging geweest om voor

banken en de financieringsmaatschappijen

starters de financiering rond te krijgen. Van

zeer hard geworden.

begin jaren '70 tot 2010 was er de zgn. jongerenlening. Het was heel erg ongelukkig dat deze lening verdween in de tijd dat de crisis speelde (2008). In 2010 kwam de mogelijk om van het Vækstfonds (groeifonds)

- 22 -

aankoop van een bedrijf

ONZE WERKWIJZE: VOLLEDIGE EMIGRATIEBEGELEIDING Wij bieden volledige en deskundige emigratie-

Uitvoerige bedrijfsanalyse

en aankoopbegeleiding in Denemarken. Wij zijn

Zodra wij voor u een geschikt bedrijf hebben

u behulpzaam bij alle stappen en zorgen dat u

gevonden, spreken we af met de plaatselijke

een succesvolle start kunt maken. Daarbij

voorlichting, “het landbouwcentrum” genaamd.

gaan wij grondig te werk. Zo wordt u in het

Hier maken we eerst een afspraak met een

voortraject actief en uitgebreid geïnformeerd

milieuspecialist om te horen of er milieu

en geadviseerd over uw mogelijkheden en de

beperkingen zijn op het bedrijf, vooral voor een

agrarische ontwikkelingen. De volgende stap is

evt. uitbreiding. Als we hier een negatief advies

het bezoeken van bedrijven. Heel belangrijk.

krijgen gaan we niet verder. Maar als de

Om een goed beeld te krijgen van het land, de

screening

sociale aspecten en ervaringen te horen van

veeteelt/gebouwen

andere agrarisch ondernemers, raden wij u aan

waardering te maken van wat de kosten zullen

om hiervoor voldoende tijd uit te trekken.

zijn voor eventueel het ombouwen. Dit is in

positief

is

vragen

specialist

we om

een een

verband met de (nieuwe) dierenwelzijnregels.

In het vervolgtraject werken we intensief met

Deze kosten worden meteen meegenomen in

elkaar samen. U ontvangt van ons geschikte

de berekening.

bedrijven, wij zorgen voor bedrijfsanalyses, geven financieringsopties en bemiddelen bij de

De samenwerking met de voorlichting is van

onderhandeling.

groot belang om een netwerk op te bouwen en vooral om het startverlies zo klein mogelijk te

Dankzij onze jarenlange betrokkenheid bij de

houden.

landbouwvereniging(en) beschikken wij over een uitgebreid en deskundig netwerk van agrarisch specialisten en kunnen wij u voor verschillende zaken in contact brengen met de juiste specialisten, tijdens en na de aankoop.

- 23 -

Bedrijfsbudget

Na de koop gaan we allerlei praktische zaken

De bedrijfseconoom maakt een budget over de

regelen, zoals de bedrijfsverzekering, sociale

haalbaarheid van uw investering. Dit budget

verzekering, verblijfsvergunning, een Deens

presenteren wij aan de bank van de verkoper.

belastingnummer, bankpasjes en het internet

Sinds de crisis 2008 zijn de banken erg

bankieren, auto kopen of invoeren (2/3 van de

terughoudend en kunnen we eigenlijk niet

handelswaarde in Denemarken moet betaald

‘shoppen’ en moeten we bij de bank van de

worden bij invoeren).

verkoper blijven. Die bank oordeelt of ze met u in zee willen gaan.

Vroegtijdig scholen bezoeken Het is belangrijk dat uw kinderen zich ook thuis

Overdracht

voelen

De belangrijkste papieren worden door ons

eventueel al voor de overname van een

kantoor

vertaald. Pas als dit geregeld is,

boerderij met uw schoolgaande kinderen de

kunnen we overgaan tot de aankoop van het

school bezoeken. Uw kinderen kunnen dan

bedrijf. Een belangrijke dag! Hierbij zijn diverse

kennis maken met de juf of meester en hun

mensen betrokken. U en Interfarms natuurlijk,

toekomstige klasgenootjes.

de

bedrijfseconoom

voor

de

in

Denemarken.

Zo

kunnen

we

belasting-

technische verdeling en een advocaat.

Nazorg We blijven ook na de aankoop betrokken bij uw

De periode tussen de koop en de overname,

zakelijke en persoonlijke aangelegenheden,

die overigens

soms heel kort kan zijn

zeker als door tegenslag of ziekte het niet

(minimum van 3 weken), wordt ook gebruikt

loopt zoals we gedacht hadden. We blijven u

om in te werken op het bedrijf en kennis te

volgen langs de “zijlijn”.

maken met de veearts, inseminator, de lokale

Weerbericht:

smid e.d. Ook is het van groot belang om in dit

Landbouw informatie: www.landmandsportalen.dk

traject de basis te leggen voor een duurzame

Telefoongids:

www.degulesider.dk & krak.dk

Deense oogst:

www.landbrugsavisen.dk

Aanbod boerderijen:

www.landbrugssiden.dk

relatie met de vorige eigenaar, zeker als hij in de buurt blijft wonen.

Informeren & Inventariseren wensen - 24 -

Waardebepaling huidige bedrijf & Overzicht van geschikt aanbod

Oriëntatietrip & Bedrijfsbezoeken

www.dmi.dk

Bedrijfsanalyse Onderhandeling Afwikkeling aankoop

Overdracht Opstart

denemarken - emigranten aan het woord

FAMILIE BEUKEBOOM GAAT EMIGREREN. VOLG HUN VERHAAL! De broers Niels en Jan Beukeboom runnen

Najaar 2020 zochten we hen op voor de eerste

samen

biologisch

video-opname waarin ze vertellen over de

melkveebedrijf in het Groningse Finsterwolde.

aanleiding om te emigreren en waarom ze voor

In

hun

Denemarken hebben gekozen. Ook gaan we in

echtgenotes het besluit genomen om naar

gesprek met hun partners en de ouders van

Denemarken te emigreren. Ze zitten midden

Niels en Jan.

met

2020

hun

hebben

ouders beide

een broers

en

in het zoektraject van een geschikt bedrijf in Denemarken.

Interfarms begeleidt de familie Beukeboom bij het aankoop- en emigratietraject. Hun proces leggen we vast op video, zodat u een indruk krijgt wat er allemaal bij emigratie komt kijken.

Op het Interfarms Youtube kanaal kunt u de video van de familie Beukeboom bekijken.

Uw mogelijkheden in kaart?

IN EEN VRIJBLIJVEND ADVIESGESPREK ZETTEN WE UW KANSEN OP EEN RIJ Denkt u serieus na over emigratie en wilt u

Dit gesprek is geheel vrijblijvend. Het kan u

graag weten wat uw mogelijkheden zijn? Wij

helpen in uw verdere besluitvorming om wel of

komen graag eens bij u langs voor een

niet verder te gaan met emigratie.

oriënterend

gesprek.

Tijdens

dit

gesprek

bespreken wij uw wensen en (financiële)

Bel ons voor een afspraak

mogelijkheden, op basis waarvan wij een

U kunt ons bereiken op werkdagen via 0528 -

advies kunnen geven over uw kansen in het

391 111 of per e-mail info@interfarms.nl.

buitenland.

- 25 -

onze boerderij in europa JAN EN RIANNE BLOM UIT TEXEL GAAN NAAR DENEMARKEN In de serie 'Onze Boerderij in Europa' (1e

Yvon Jaspers ging samen met Jan en Rianne

aflevering was 11 maart 2021) trekt Yvon

op bezoek bij Sjaak en Jacqueline Bosma. In

Jaspers samen met een aantal 'oud-BZV'

2016 emigreerden ze met hulp van Interfarms

deelnemers Europa in. Om inspiratie op te

naar het melkveebedrijf in Noord Jutland. Een

doen bij boerenbedrijven over de grens. Voor

mooi gezinsbedrijf met 220 melkkoeien in een

de Texelse schapenhouder Jan en Rianne

prachtige omgeving.

Blom, leidt deze 'Denemarken verkenning' tot het besluit om te gaan emigreren en helemaal opnieuw te beginnen.

Interfarms

is

nauw

emigratieplannen

van

betrokken Jan

en

bij

de

Rianne.

Interfarms VLNN Makelaars begeleidde de verkoop van de boerderij op Texel en Danitsja

Sjaak gaf in het interview een paar belangrijke

Rientjes, van Interfarms Danmark ApS, is

tips:

betrokken

emigreren.

bij

de

aankoop

en

emigratie.

'Ga

het En

liefst

met

maak

het

jonge besluit

kinderen om

te

Voorjaar 2021 verhuizen ze met hun zoontjes

emigreren samen. Je moet er beide voor de

Melle en Siem naar hun melkveebedrijf in

volle 100% achter staan. Als er twijfel is, dan

Noord Jutland.

zou ik het niet doen. Onze droom was om ons eigen bedrijf te hebben. We hebben hier de

In een volgende serie van Onze Boerderij kunt

kans gekregen om deze droom waar te maken

u kijken hoe het hen in Denemarken vergaat.

en te doen wat we leuk vinden!'

Het bedrijf van Sjaak en Jacqueline Bosma in Noord Jutland

- 26 -

Uw bedrijf verkopen?

En u wilt weten wat uw bedrijf waard is? Neemt u contact op met één van onze aangesloten makelaarskantoren. Zij kunnen u vrijblijvend adviseren over de waarde van uw bedrijf en de beste verkooptactiek.

Onze makelaars hebben jarenlange ervaring met de aanen verkoop van agrarisch onroerend goed in Nederland Ze zijn gecertificeerd makelaar, taxateur en/of rentmeester.

U kunt daarom vertrouwen op een deskundige aanpak.

Ook voor complexe vraagstukken zoals stikstof, (extern) salderen, onteigening of andere bedrijfsontwikkelingen kunnen onze makelaars u adviseren en begeleiden. Wij helpen u graag om uw mogelijkheden compleet en duidelijk op een rij te zetten.

Bel één van onze kantoren voor een vrijblijvend gesprek.

T 0594 - 506 223

T 0348 - 748 411

info@achterhofmakelaardij.nl

vlnn@interfarms.nl

T 06 - 5133 7384

T 0228 - 592 244

boer@interfarms.nl

info@kwantesmakelaardij.nl

OVER BOEREN EN BOERDERIJEN IN HET BUITENLAND

VOOR AL UW VASTGOED ZAKEN IN NEDERLAND EN HET BUITENLAND makelaardij taxaties grond- en pachtzaken productierechten emigratie investeringen

Australië Canada Denemarken Duitsland

Frankrijk Nederland Portugal

Slowakije Uruguay Zweden

Interfarms Pieperij 11 7924 PZ Veeningen 0528 - 391 111 info@interfarms.nl www.interfarms.nl

www.interfarms.com