PASHTO
د مهاجر لپاره الرښود
د امریکا په متحده ایالتونو کې د ښه ژوند او پرمختګ په هکله عملي معلومات Practical information for living and succeeding in the United States
intercambio.org
منځپانګه پاڼه
پاڼه
د پولیسو قانون او دنده یا رول 1 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
روغتیا او درمل13 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
۹۱۱ )۱شمیرې ته زنګ وهل 1 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . )۲الکول او مخدره توکې 1 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . )۳د شرابو د څکلو پرمهال موټر چلول1 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . )۴په خپلو حقوقو پوهیدل 1 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . )۵جنسي ځورونې 1 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . )۶جنسي تیری1 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . )۷کورنی تاوتریخوالی2 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . )۸غال او تیری کول 2 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . )۹تبعیض 2 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . )۱۰د حقوقي مرستو تر السه کول2 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . )۱۱د امریکا د متحده ایاالتو تابیعت تر السه کول 2 . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
د روغتون د بیړنېو پیښو خونه (13 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . )ER د بیړنیو پاملرنو مراکز 13 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د روغتیاي خدماتو سیستم 13 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د روغتیاي فورمو ډکول 13 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د ډاکټر سره خبرې اترې یا مفاهمه 13 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د درملو لیبلونه 14 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . خفګان یا ډیپریشن 14 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . مشوره 14 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . واکسینونه او عمومي معاینات14 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . اچ ای وې ( )HIVاو ایډز ناروغي 14 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د ناروغیو خپریدل15 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د بدن د تودخې د معلومولو الې څخه ګټه اخیستل 15 . . . . . . . . . . . . . . . لومړني مرستې 15 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د عمومي خویندیتوب الرې چارې 15 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د غاښونو پاملرنه 17 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . تمرین 17 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د خوراک په هکله پوهاوی 18 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . سګرټ 18 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . شراب خوړل 18 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
کور 3 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . )۱۲ )۱۳ )۱۴ )۱۵ )۱۶ )۱۷ )۱۸ )۱۹
د کور پیدا کول3 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د کور په کرایه نیول 3 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د ستونزو حلول یا د خرابو شیانو رغول 3 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . قرار داد 3 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . کډه کول 4 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . اورلګیدنه او د کاربن مونو اکسایډ ( )COتسمم 4 . . . . . . . . . . . . . . . . . . ښه ګاونډیتوب 4 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د جایداد او کرائی کورنو لپاره بیمه 4 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
دندې او د کار ځای5 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . )۲۰ )۲۱ )۲۲ )۲۳ )۲۴ )۲۵ )۲۶ )۲۷ )۲۸ )۲۹ )۳۰ )۳۱ )۳۲
څرنګه دنده پیدا کړو 5 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ریزومې (5 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .)Resume د خپلو زده کړو او وړتیاو په هکله لنډ معلومات یا کور لیټر (5 . . . )Cover letter ماخذونه 5 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . څرنګه کوالې شو ښه کارکونکې و 5 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د دندې لپاره مرکې 6 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د معاش اخیستل 6 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . امتیازات6 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . اضافه کاري 7 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . حد اقل مزد 7 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د معاش راپور (7 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . )Timesheet معاش یا معاشات8 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د مدیریټ بڼې او د همکارانو سره راکړه ورکړه 8 . . . . . . . . . . . . . . . . .
مالي چارې9 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . )۳۳ )۳۴ )۳۵ )۳۶ )۳۷ )۳۸ )۳۹ )۴۰ )۴۱ )۴۲ )۴۳ )۴۴
ii
د مالیه یا ټکس ورکول او فایل کول 9 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . W-2فورم او د مالیاتو احضار لیک 9 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . بودیجه 10 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د بانک جاري او د سپما حساب10 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . کریډیت کارتونه 11 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د کریډیټ درجه بندي او راپورورکول 11 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . سپما او د شتمنې یا پېسو زیاتیدل 11 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د چک لیکل او نقدول 11 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د هویت غال11 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د رسمي اسنادو (کتابت) دفترونه 12 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د بیمې د ادعا ثبتول 12 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . په کور کې د انرجې سپما او معمول بیلونه 12 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
)۴۵ )۴۶ )۴۷ )۴۸ )۴۹ )۵۰ )۵۱ )۵۲ )۵۳ )۵۴ )۵۵ )۵۶ )۵۷ )۵۸ )۵۹ )۶۰ )۶۱ )۶۲ )۶۳
موټر چلول19 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . )۶۴ )۶۵ )۶۶ )۶۷ )۶۸ )۶۹ )۷۰ )۷۱ )۷۲
د موټر چلولو قوانین 19 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د بیځایه پارک کولو جریمې 19 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . کچیرې پولیس توقف کړي نو باید څه وکړي 19 . . . . . . . . . . . . . . . . . . د ماشومانو چوګې 19 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . هارن وهل 20 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د موټر بیمه 20 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د سړک په ښې لور حرکت کوي 20 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د موټر اخیستل او راجسترول20 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د کارپول ( )Carpoolاو اچ او وې ( )HOVکرښې 20 . . . . . . . . . . . . .
ماشومان 21 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . )۷۳ )۷۴ )۷۵ )۷۶ )۷۷
په امریکا کې د والدینو دندې 21 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . خپل ماشومان روغ یا صحتمند وساتي21 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د ماشوم خوندیتوب 21 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د ماشومانو تر منځ واټن 22 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . امیندوارې 22 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
د ښوونې او روزنې سیستم 23 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . )۷۸ )۷۹ )۸۰ )۸۱ )۸۲ )۸۳ )۸۴ )۸۵ )۸۶ )۸۷ )۸۸ )۸۹
د ښوونځي کچې یا صنفونه 23 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . درسي مفردات او د دویمې ژبې په بڼه د انګلیسي ژبه23 . . . . . . . . . ESL پارچې یا اطالعنامې (رپورټ کارډونه) 23 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د نمراتو منځنې کچه یا اوسط (23 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . )GPA SATs, ACTs, & TOEFLاس ای ټې ،اې اس ټې ،او ټوفل 24 . . . . . . د خپل ماشوم لپاره د یو ښوونځی پیدا کول 24 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د ښونکی سره د والدینو کنفرانس24 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د والدینو انجمنونه 24 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . څرنګه د خپلو ماشومانو په بریاکې برخه واخلي 24 . . . . . . . . . . . . . . . . د مفرادتو څخه سربیره فعالیتونه 24 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د متقابل تدرېس بڼې 24 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . کالج،پوهنتون او د مسلکي زده کړو ښوونځي 24 . . . . . . . . . . . . . . . . . .
۲۰۲۲انټرکامبیو یونیتنګ کموینټیس .د چاپ ټول حقونه خوندي دي .د لیکوال له اجازه پرته د دغې محتوا تکثیر او بیاځلې تولید جواز نلري.
منځپانګه پاڼه
خبرې اترې او مفاهمه 25 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . )۹۰ )۹۱ )۹۲ )۹۳ )۹۴ )۹۵ )۹۶ )۹۷ )۹۸ )۹۹ )۱۰۰
د انګلیسي ژبې زده کول 25 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د پوست لیږل او پوسته خانه 25 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د انټرنټ چټکتیا او قیمتونه25 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د کمپیوټرونو او انټرنټ خوندیتوب 26 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . نومونه او لقبونه 26 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . جعلې یا ناکاره ایمیلونه او ټیلیفونې اړیکې 26 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د اسنادو ذخیره 27 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د ټیلیفونونو ځوابول او د پیامونو کتل 27 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د ګرځنده ټیلیفون لګښتونه 27 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . رسنې 27 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د ساعت بدلیدل او د وخت زونونه 27 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
د امریکا د متحده ایاالتو کلتور او وړتیاوي یا مهارتونه28 . . . . . . )۱۰۱ )۱۰۲ )۱۰۳ )۱۰۴ )۱۰۵ )۱۰۶ )۱۰۷ )۱۰۸ )۱۰۹ )۱۱۰ )۱۱۱ )۱۱۲ )۱۱۳ )۱۱۴ )۱۱۵ )۱۱۶ )۱۱۷ )۱۱۸
ښه راغالست28 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . پاکوالي یا نظافت 28 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . بد ګڼل شوي تولنیز رواجونه یا عرف28 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ټول شموله ژبه 28 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د وخت پابندياو د لیدلو یا مالقات پخلی کول 28 . . . . . . . . . . . . . . . . . . شخصيحریم او اندازه 29 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د هو معنا هو او د نه معنا نه ده29 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . کوچنې یا لنډې خبرې29 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . خوش طبعی یا ټوکې ټکالې 29 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . کوژده او واده 30 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . مذهب 30 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د جنسیت مساوات 30 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د خوړو اړوند کلتور 30 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ماشومانو ته سزا ورکول30 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د بخشش ورکول31 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . سپي 31 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . جرم 31 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . مراسم یا لمانځنې 31 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
په دې الرښود کې موجود معلومات د دندو ،قوانینو ، روغتیا ،اوستوګنځې ،مورتوب او پالرتوب ،ښونځیو، مالي چارو ،کلتوري عرف او نورو شیانو اړوند دي. دا به ستاسي سره مرسته وکړي چې د امریکا په متحده ایاالتو کې پرمختګ او په ډاډ سره ژوند وکړي .مونږ هیله لرو چې تاسي د امریکا د متحده ایاالتو کلتور او رواجونه زده او خپل انفرادي کلتور هم وساتي .د بیالبیلو هیوادنو او کلتورونو څخه د خلکو شتون یو ټولنه ال غښتلی کوي .له دغه الرښود څخه په ګټې اخیستلو سره مهمې خبرې اترې پیل کړي .پیاوړي اوسي او خپلې تجربې او نظریات د نورو سره شریک کړي .مونږ ټول باید له یو بل څخه زده کړه وکړو! مننه! لي شینس لیکونکي ،د ایمګرنټ ګاید ادارې مرستیال، انټرکمبایو یونایټینګ کمیونیټیس
Acknowledgments
خریداری 32 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Lee Shainis
Author:
د اندازو بدلول 32 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د انقضاء د نیټو لوستل 32 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د خوراکې توکو پلورنځي او کوپونونه 32 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د کور د ګراج لیالم او ارزان قیمته مغازې 32 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . واپس کول او تخفیف 32 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Rossana Miranda-Johnston
Content:
)۱۱۹ )۱۲۰ )۱۲۱ )۱۲۲ )۱۲۳
Translation: Nowroz Khan Mario Abela, David Olivares
Design:
ستاسي ټولنه 33 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Production: Anni Wildung, Tom McCormick
عامه کتابتونونه 33 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د سرګرمیو مراکز او د کور څخه د باندی فعالیتونه 33 . . . . . . . . . . . . . . ټولنېزې سرچینې 34 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . د ټرانسپورت لپاره اختیارونه 34 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . قدم وهل او بایسکل چلول 34 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ریسایکل کول (35 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . )Recycling داوطلب کار کول 35 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . فلمونه 35 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Editing:
)۱۲۴ )۱۲۵ )۱۲۶ )۱۲۷ )۱۲۸ )۱۲۹ )۱۳۰ )۱۳۱
Kristine Edwards, Jennifer Kurtz, Rachel Fuchs, Arturo Bencosme, and Lara Shainis
Thank you to the many people who have provided ideas, feedback, and support to make this effort possible.
رسمي ملي رخصتي -نورې رخصتیانې36 . . . . . . . . . . . . . . . .
© 2022 Intercambio Uniting Communities. All Rights Reserved. No reproduction is permissible without prior consent from Intercambio Uniting Communities.
iii
۶–۱
د پولیسو قانون او دنده یا رول د قوانیو او پولیس شتون زمونږ د ټولنو د خوندیتوب لپاره دي .پولیس ډیر جدي او قانون په کوم ډول چې لیکل شوي پلی کوي .هیڅکله پولیس ته رشوت مه ورکوي .په قانون باندي پوهیدل او عمل کول ستاسي مسولیت دي .تل د پولیس افسرانو سره په درناوی خبرې کوي.
۹۱۱ )۱شمیرې ته زنګ وهل ♦ ♦ ♦
بیړنیو زنګونو ته ۹۱۱شمیره په چټکې سره ځواب وائي. الندینیو حاالتو کې د ۹۱۱شمیرې سره اړیکه ټینګه کړئ: د اورلګیدلو په هکله راپور ورکول. د یو جرم د پیښیدلو پر مهال. د موټر د ټکر پر مهال. د بیړنې روغتیاي حالت پر مهال د امبوالنس د غوښتلو لپاره. د خپل ادرس او بیړنې حالت په هکله معلوماتو ورکولو ته چمتو اوسي .تاسي کوالی شې د ژباړونکي غوښتنه وکړئ. ۹۱۱شمبرې ته د بیړنېو حاالتو پرته اړیکه مه نیسي.
)۲الکول او مخدره توکې ♦
♦ ♦ ♦ ♦
۳
د شرابو څکل یواځې د ۲۱کالو څخه پورته اشخاصو ته قانوني ګڼل کیږي .کله چې تاسي الکول پیرې یا کوم بار ته ننوځي نو له تاسي څخه به د عمر پوښتنه وشي .تر ۲۱کالو کم عمر لرونکو ته د الکولو ورکولو لپاره جریمې شتون لري. د خپل کور څخه د باندی په عامه ځایونو کې د چرسو څکل او د شرابو خوړل معموال غیر قانوني کړنې دي. تاسي د غیر قانوني مخدراتو د خرڅالو او یا درلودلو له امله دستګیریدلی او ډیپورټ کیداي شي. د ماشومانو مخکې د مخدره توکو کارول د ماشوم سره تاوتریخوالی ګڼل کیږي. کچیرې تاسي او یا ستاسې کوم پیژندګلوی د الکول او یا مخدره توکو د کارولو ستونزه ولري ،تاسي کوالي شي د د بیا رغیدلو لکه ناڅرګند الکولیک او ناڅرګند مخدراتو په نوم پروګرامونو سره په اړیکه کې شي.
)۳د شرابو د څکلو پرمهال موټر چلول ♦ د شرابو څکلو څخه وروسته د موټر چلول کیداي شي د ناوړه ټکرونو او ستونزو المل شي. ♦ د یو یا دوه پیکو شرابو د څکلو څخه وروسته موټر چلول کیداي شي ستاسي د دستګیریدلو المل شي. ♦ د موټر چلولو لپاره د شرابو د څکلو قانوني حد په بیال بیلو ایالتونو کې سره توپیر لري.
)۴په خپلو حقوقو پوهیدل ♦ ♦ ♦
کچیرې د پولیس او یا مهاجرت افسر له تاسي څخه پوښتنې تر سره کوي: ارام اوسئ تیښته مه کوئ دا چې چیرته زیږدلې یاست او یا څرنګه امریکا ته راغلي یاست پوښتنو ته ځواب مه ورکوئ تاسي کوالي شي د یو وکیل سره مخکې تر دي چې کومه خبره وکړي یا هم کوم ډول سند السلیک کړي خبرې وکړي .تاسي حق لري چې خاموشه پاتي شي. که خبرې مو وکړي نو درواغ مه ویاست کچیرې تاسي خپل وکیل نه لري ،دولت به تاسي ته وکیل وټاکي. کچیرې د پولیسو یا مهاجرت د څانګې یو افسر ستاسې دروازه وټکوله او غوښتلي چې ستاسې کور ته د ننه شي ،نوموړو ته دوازه مه پرانیزئ .تاسي هغه مهال د قانون تنفیذونکو ته اجازه ورکوي چې ستاسيکور ته د ننه شي ،کوم مهال چې د هغوي سره ستاسي د کور د پلټلو جواز چې د قاضي لخواه السلیک شوي وي موجود وي.
)۵جنسي ځورونې ♦ جنسي ځورونې معموال هغه تکراري کړونو ته ویل کیږي چې نامناسبې او د شخص د نارامتیا المل شي. ♦ بیلګې یي :په چکر د تللو غوښتنې ،ناغوښتې سلوک او چال چلند (د اوږو یا شا مږل) ،او یا د یو شخص د ظاهري بڼې په هکله د تصبرې کول.
)۶جنسي تیری ♦ په جنسي کړنو باندي د یو شخص اړایستل فډرال جرم دي. د دغه جرم تر سره کونکي هغه کسان هم ګڼل کیداي شيچې پخواه یي جنسياړیکې درلودلي .کچیرې هغه یا هغې وویل چې نه او نوموړی عمل جاري وي ،دغه عمل جنسي تیری دي. ♦ تر یو ټاکلې عمر څخه د لږ عمر لرونکو اشخاصو باندي د یو بالغ لخواه د جنسي کړنو د اغیز راوستل جرم او د بلوغ لپاره کم تر کمه عمر ۱۸کاله دی.
1
۱۱–۷
د پولیسو قانون او دنده یا رول )۷کورنی تاوتریخوالی ♦ ♦ ♦
کورنی تاوتریخوالی یا د احساساتو څخه ناوړه ګټه اخیستل معموال د یو تن لخواه د بل تن د کنټرول لپاره کارول کیږي .د نوموړي ناوړه ګټې اخیستلو بیلګې په الندې ډول دي: په نوم غږ کول یا سپکاوی. د ښځې یا میړه د کورنی یا دوستانو سره د اړیکو د نیولو څخه مخنیوی. د ښځې یا میره د دندې تر السه کولو یا دندې ته د دوام ورکولو مخنیوی. پیسو ته نه الس رسی. د فزیکي زیان اړول یا په فزیکي زیان رسولو ګواښل. تاوتریخوالی جرم دی او الندینی توکې ورته شامل دي: فزیکي حمله ـ وهل ټکول ،ټیلوهل او داسي نور. جنسی ناوړه ګټه اخیستنه ـ ناغوښتې او په زور سره جنسی اړیکه. تعقیبول -په دوام داره ډول ناغوښتې پاملرنه. کچیرې تاسې د دغو پیښو قرباني یاست نو ،د ۹۱۱شمیرې سره په اړیکه کې شي.
)۸غال او تیری کول ♦ زیاتره مغازې امنیتي کارکونکي لري ،او دوي کوالي شي تاسي دستګیر کړي که چیرې کوم شې غال کړي .کوچنې او ارزانه توکې هم دې ته شامل دي. ♦ دوي کوالي شي تاسي په هغه صورت کې هم دستګیر کړي چې د نورو خلکو څخه په غال کولو ونیول شي. ♦ تاسي کیداي د نورو خلکو د شخصي جایدادنو یا د حریمونو څخه د هغوي د اجازې پرته د تیریدلو په تور کیداي شي ونیول شي.
)۹تبعیض ♦ ♦ ♦ ♦
♦
کله چې د خلکو سره د هغوي د یو ځانګړې ګروپ سره د تړاو له امله په نامناسب ډول چلند ته تبعیض ویل کیږي. د قومیت ،د پوستکې رنګ ،جنسیت ،مذهب ،هیواد ،معیوبیت، جنسی تمایل ،عمر ،او نوروشیانو پر بڼسټ تبعیض غیر قانوني عمل دي. نوموړي شرایط ،کورنو ته د غوښتنلیک او د کار په ځایونو باندي د پلې کیدلو وړ دي کچیرې تاسي کار په ځاې کې د توپیرې چلند سره مخامخ کیږي د بشري سرچینو له مدیر او یا یو سوپروایزر سره خبرې وکړئ. کچیرې ستاسي ماشومان په ښونځې کې د توپیرې چلند سره مخامخ کیږي نو د ښونځې د اړوند برخې له مشاور ،د ښونځې مدیر یا کوم بل مسول سره خبرې وکړئ.
۵
)۱۰د حقوقي مرستو تر السه کول ♦ ♦ ♦ ♦ ♦ ♦ ♦
د یو باوري وکیل د پیدا کولو لپاره د ملګرو سره خبرې وکړئ او یا د یو حقوقي مرکز په لټه کې شي. وکیالن کوالي شي په الندینیو ډولو له تاسي څخه د خپل کار اجورت تر السه کړي: ساعتوار ،چې تاسي نوموړی ته د هغو ساعتونو په وړاندي پیسې ورکوي چې هغوي ستاسي په قضیه کار کوي. یو ټاکلې قیمت چې تاسي په پیل کې ورباندې موافقه کړي وي، په کوم کې چې د ساعتونو شمیر مطرح نه وي. احتمالي وجه ،په دغه حالت کې وکیل یوه اندازه پیسې د قضیې د بري یا ګټلو لپاره اخلي. د بیړنې حالت لپاره د خپل وکیل د ټیلیفون شمیره له ځان سره ولري. کچیرې تاسي د کوم وکیل څخه خدمات تر السه کوي نو د نوموړي سره په لیکلي بڼه قرار داد وکړي .دغه قرار داد باید په انګلیسي او ستاسي ژبو باندي وي. د خدماتو تر السه کولو لپاره هیڅکله نقدې پیسې مه ورکوي. خپل اصلي اسناد له ځان سره ساتي. هیڅکله یوه تشه فورمه مه السلیک کوي .تاسې باید پوه شئ چې څه السلیک کوئ. هیڅ وکیل هم د امریکا متحده ایاالتو د تابیعت او مهاجرت خدماتو د ادارې ( )USCISسره ځانګړې اړیکه نه لری.
)۱۱د امریکا د متحده ایاالتو تابیعت تر السه کول د امریکا متحده ایاالتو د تابیعت او مهاجرت د خدماتو اداره ( )USCISهغه معلومات لري چې تاسو څنګه کوالي شي د امریکا د متحده ایاالتو تابیعت تر السه کړي. www.uscis.gov/citizenship د مهاجرو او او نورو اړوندو اداراتو لپاره د ښه راغالست د الرښود ،روزنیز توکې او فورمو په ګډون سرچینې شتون لري. د تابعیت غوښتونکې باید د قوانیونو ،حقوقو او امریکا د متحده ایاالتو د تاریخ ازموینه په بریالې ډول بشپړه کړي .همداراز غوښتونکی د مرکې پر مهال باید په ساده انګلیسي ژبې د خبرې کولو ،لیکلو ،لوستلو او پوهیدلو وړتیا ولري.
2