Issuu on Google+

cyanmagentayellowblack

3

ÔÅÕXÏÓ 25

ÄéáâçôïëïãéêÜ ÍÝá

ÅËËÇÍÉÊÇ ÄÉÁÂÇÔÏËÏÃÉÊÇ ÅÔÁÉÑÅÉÁ

ÐÅÑÉÅ×ÏÌÅÍÁ ÓõìâïõëÝò ãéá ôçí áðþëåéá âÜñïõò ................................................................................................... 9 ÁíäñéáíÞ Âáæáßïõ, ×Üñçò Äçìïóèåíüðïõëïò ÄéáâçôéêÜ ôñüöéìá: Åßíáé ÷ñÞóéìá êáé õãéåéíÜ ãéá ôïõò äéáâçôéêïýò; ............................... 16 ×Üñçò Äçìïóèåíüðïõëïò Óáê÷áñþäçò äéáâÞôçò êáé óùìáôéêÞ Üóêçóç .............................................................................. 20 Êùíóôáíôßíïò ÌáêñõëÜêçò Ç êáíÝëëá êáé ï óáê÷áñþäçò äéáâÞôçò .......................................................................................... 26 ×Üñçò Äçìïóèåíüðïõëïò Óýíäñïìï ðïëõêõóôéêþí ùïèçêþí.................................................................................................... 27 Êáôåñßíá Óáëôßêç Íåþôåñá áðü ôç ÄéåèíÞ Âéâëéïãñáößá ............................................................................................ 32 ÅëÝíç Áíáóôáóßïõ, ÁíäñéáíÞ Âáæáßïõ, ÉùÜííçò Éùáííßäçò, Óõìåþí ÔïõñíÞò ÕäáôÜíèñáêåò, ãëõêáíôéêÝò ïõóßåò êáé óáê÷áñþäçò äéáâÞôçò ........................................ 35 Èåïäþñá Ößëïõ

3


cyanmagentayellowblack

5

ÔÅÕXÏÓ 25

ÅËËÇÍÉÊÇ ÄÉÁÂÇÔÏËÏÃÉÊÇ ÅÔÁÉÑÅÉÁ Ôï ðåñéïäéêü áõôü áðåõèýíåôáé óå Üôïìá ìå äéáâÞôç êáé óå åðáããÝëìáôá õãåßáò ðïõ Ý÷ïõí ó÷Ýóç ìå ôï äéáâÞôç Åêäßäåôáé áðü ôçí ÅëëçíéêÞ ÄéáâçôïëïãéêÞ Åôáéñåßá ÄéáíÝìåôáé ÄùñåÜí Ôá êåßìåíá ôùí äéáöçìßóåùí åßíáé õðü ôçí åõèýíç ôùí äéáöçìéæïìÝíùí êáé ü÷é ôçò ÅëëçíéêÞò ÄéáâçôïëïãéêÞò Åôáéñåßáò

Äéïéêçôéêü Óõìâïýëéï ÅëëçíéêÞò ÄéáâçôïëïãéêÞò Åôáéñåßáò Ðñüåäñïò Áíôéðñüåäñïò Ãåíéêüò Ãñáììáôåýò Ôáìßáò ÌÝëç

Öéëéððßäçò Ößëéððïò Ìåëéäþíçò ÁíäñÝáò Óùôçñüðïõëïò ÁëÝîçò Éùáííßäçò ÉùÜííçò ÁëáâÝñáò Áíôþíçò Âáóéëüðïõëïò ×Üñçò ÄéäÜããåëïò ÔñéáíôÜöõëëïò ÓáöëéÜíçò ÉùÜííçò ÐáðÜò Óôáýñïò

ÓõíôáêôéêÞ ÅðéôñïðÞ "ÄéáâçôïëïãéêÜ ÍÝá": Åðßôéìïò Ðñüåäñïò: ÁëéâéæÜôïò ÉùÜííçò Õðåýèõíïò Óýíôáîçò: Âáæáßïõ ÁíäñéáíÞ Ãñáììáôåýò: Éùáííßäçò ÉùÜííçò ÌÝëç: ÁëáâÝñáò Áíôþíçò Êïößíçò ÁèáíÜóéïò Áíáóôáóßïõ ÅëÝíç ÌçôñÜêïõ Áóçìßíá Âáóéëüðïõëïò ×Üñçò ÌðåíñïõìðÞ ÌáñéÜííá Äçìïóèåíüðïõëïò ×Üñçò Ôåíôïëïýñçò Íéêüëáïò Çñáêëåéáíïý ÓôõëéáíÞ ÔïõñíÞò Óõìåþí ÈõìÝëëç ÉùÜííá

Ôá÷. Äéåýèõíóç: ÅëëçíéêÞ ÄéáâçôïëïãéêÞ Åôáéñåßá ÌáéÜíäñïõ 9 - ÁèÞíá 11528 http://www.ede.gr ÉäéïêôÞôçò: ÅËËÇÍÉÊH ÄÉÁÂÇÔÏËÏÃÉÊH ÅÔÁÉÑÅIÁ - Åêäüôçò: ÅØÉËÏÍ

5


cyanmagentayellowblack

6

ÄÉÁÂÇÔÏËÏÃÉÊÁ ÍÅÁ

ÊÁÔÁËÏÃÏÓ ÓÕÍÅÑÃÁÔÙÍ ÁíäñéáíÞ Âáæáßïõ

ÔÅÕ×ÏÓ 25ï

Ðáéäßáôñïò, ÅðéìåëÞôñéá Á´, Á´ ÐáéäéáôñéêÞ ÊëéíéêÞ, Äéáâçôïëïãéêü ÊÝíôñï, Íïóïêïìåßï Ðáßäùí “Ð & Á Êõñéáêïý”

×Üñçò Äçìïóèåíüðïõëïò

MÌedSci. SRD, Këéíéêüò Äéáéôïëüãïò- Âéïëüãïò, Ëáéêü Ãåíéêü Íïóïêïìåßï Áèçíþí

Êùíóôáíôßíïò ÌáêñõëÜêçò

ËÝêôïñáò ÉáôñéêÞò Ðáíåðéóôçìßïõ Áèçíþí, Á’ ÐñïðáéäåõôéêÞ ÐáèïëïãéêÞ ÊëéíéêÞ êáé Äéáâçôïëïãéêü Êåíôñï, Ëáúêü Ãåíéêü Íïóïêïìåßï Áèçíþí

Óáëôßêç Êáôåñßíá

Åéä. Åíäïêñéíïëüãïò "ÐÃÍ ÁëåîÜíäñá ÁèÞíá"

ÅëÝíç Áíáóôáóßïõ

Éáôñüò-Åíäïêñéíïëüãïò Á’ Åíäïêñéíïëïãéêü ÔìÞìá-Äéáâçôïëïãéêü ÊÝíôñï, ÐÃÍ ÁëåîÜíäñá, ÁèÞíá

ÉùÜííçò Éùáííßäçò

Ðáèïëüãïò, ÅðéìåëçôÞò Â', Õðåýèõíïò Äéáâçôïëïãéêïý Éáôñåßïõ Êùíóôáíôïðïýëåéï Óõãêñüôçìá, Ð.Ã.Í.Í. Éùíßáò "Áãßá ¼ëãá"

Óõìåþí ÔïõñíÞò

Åíäïêñéíïëüãïò, ÌïíÜäá Óáê÷áñþäç ÄéáâÞôç – ÌåôáâïëéóìïýÐá÷õóáñêßáò, Íïóïêïìåßï Åññßêïò ÍôõíÜí

Èåïäþñá Ößëïõ

6

Äéáéôïëüãïò, Ð.Ã.Í.Í. Éùíßáò “Ç Áã. ¼ëãá”


cyanmagentayellowblack

8

ÄÉÁÂÇÔÏËÏÃÉÊÁ ÍÅÁ

Áðü ôç Óýíôáîç Îåêéíþíôáò ôçí êáéíïýñãéá ÷ñïíéÜ Ýêäïóçò ôïõ ðåñéïäéêïý ôçò ÅÄÅ "ÄéáâçôïëïãéêÜ ÍÝá", ç óõíôáêôéêÞ åðéôñïðÞ èÝëçóå íá äþóåé ìéá åéêáóôéêÞ íüôá óôçí ÝêäïóÞ ôïõ ðñïâÜëëïíôáò ôï Ýñãï óýã÷ñïíùí ÅëëÞíùí æùãñÜöùí. Èá èÝëáìå íá åõ÷áñéóôÞóïõìå èåñìÜ ôïõò êáëëéôÝ÷íåò ðïõ äÝ÷èçêáí áöéëïêåñäþò íá ðñïóöÝñïõí ôá Ýñãá ôïõò ãéá ôç öéëïôÝ÷íçóç ôïõ ðåñéïäéêïý ìáò. Óôï åîþöõëëï ðáñïõóéÜæåôáé ó'áõôü ôï ôåý÷ïò Ýíá Ýñãï ôïõ ê. ×ñßóôïõ ÊáññÜ*. Ôá Ýñãá ôïõ ê. ÊáññÜ ðñüôåéíå óôç óõíôáêôéêÞ åðéôñïðÞ ç äéïñãáíþôñéá åéêáóôéêþí åêèÝóåùí ê. Ãùãþ Êïëõâýñá ôçí ïðïßá éäéáßôåñá åõ÷áñéóôïýìå ãéá ôç âïÞèåéá. Ï ×ñßóôïò ÊáñÜò ãåííÞèçêå óôá Ôñßêáëá Èåóóáëßáò óôéò 9 Äåêåìâñßïõ 1930. ÌåôÜ áðü óýíôïìåò óðïõäÝò óôï ÐÜíôåéï ÐáíåðéóôÞìéï (1948 - 1950), ãñÜöåôáé óôç Ó÷ïëÞ Êáëþí Ôå÷íþí ôùí Áèçíþí (1951), ðáßñíåé ôï äßðëùìá ôïõ (1955) êáé ìå õðïôñïößá ôïõ Éäñýìáôïò Êñáôéêþí Õðïôñïöéþí (1957) óðïõäÜæåé öñÝóêï óôç Ó÷ïëÞ Êáëþí Ôå÷íþí ôïõ Ðáñéóéïý ãéá ôñßá ÷ñüíéá. Óôï Ðáñßóé ìÝíåé ìÝ÷ñé ôï 1963. Óõã÷ñüíùò ôáîéäåýåé óôï ÂÝëãéï, Ïëëáíäßá, Éóðáíßá, Éôáëßá êáé Áããëßá. Áñãüôåñá ðñáãìáôïðïéåß ðïëëÜ ôáîßäéá óôç Âåíåôßá, Âáóéëåßá, ÊÜóóåë, ÂñõîÝëëåò êáé óôï Âåñïëßíï, ðáñáêïëïõèþíôáò ôéò ìåãÜëåò äéåèíåßò åêèÝóåéò. Ìå ôçí åðéóôñïöÞ ôïõ óôçí ÅëëÜäá ìåôÝ÷åé åíåñãÜ óôçí ðñïóðÜèåéá ãéá ôç äçìéïõñãßá åíüò óýã÷ñïíïõ êáëëéôå÷íéêïý êëßìáôïò, ìå ôçëåïðôéêÝò ðáñïõóßåò êáé ìå ðïëëÝò óõíåíôåýîåéò óå åöçìåñßäåò êáé ðåñéïäéêÜ. Éäñýåé åðßóçò ìå Üëëïõò êáëëéôÝ÷íåò ôçí ïìÜäá "ÔïìÞ" (1963) êáé ôïí "Óýíäåóìï ÅëëÞíùí Êáëëéôå÷íþí" (1976). Ôï 1973 öåýãåé ãéá ôç ÍÝá Õüñêç ìå õðïôñïößá ôïõ Éäñýìáôïò Ford. Åêåß åñãÜæåôáé äýï ÷ñüíéá êáé ðñáãìáôïðïéåß ôáîßäéá óôçí ÏõÜóéãêôïí, Âïóôþíç, Öëþñéäá êáé óôïí ÊáíáäÜ. Áðü ôï 1955 ìÝ÷ñé óÞìåñá, Ý÷åé ðñáãìáôïðïéÞóåé 67 áôïìéêÝò åêèÝóåéò: Michigan (1967), Ëåõêùóßá (1969, 2000), ÃÜíäç (1978), Âáóéëåßá (1979), Ðáñßóé (1982), Âåñïëßíï (1985), Óïõçäßá (1987), ÂñõîÝëëåò (1987), ÁìâÝñóá (1987), Í. Õüñêç (1990), Ëïíäßíï (1999), ÁèÞíá êáé óôéò ðåñéóóüôåñåò ìåãÜëåò ðüëåéò ôçò ÅëëÜäáò. Åðßóçò Ý÷åé ëÜâåé ìÝñïò óå ðïëëÝò ïìáäéêÝò ïñãáíþóåéò óå ìåãÜëåò ðñùôåýïõóåò ôçò Åõñþðçò, ÁìåñéêÞò êÜ. ÅêôåôáìÝíá êåßìåíá Ý÷ïõí ãñáöåß ãéá ôï Ýñãï ôïõ óå ðÝíôå âéâëßá-ìïíïãñáößåò. ÕðÜñ÷ïõí áêüìç óçìáíôéêÝò áíáöïñÝò óå åëëçíéêÜ êáé äéåèíÞ âéâëßá êáé ëåîéêÜ. Ôï 1984 åêðñïóþðçóå ôçí ÅëëÜäá óôçí 41ç ÌðéåíÜëå Âåíåôßáò. Ôï 2001 ç Áêáäçìßá Áèçíþí ôïõ áðÝíåéìå âñáâåßï ãéá ôï óýíïëï ôïõ Ýñãïõ ôïõ.

* Åîþöõëëï: ×ñÞóôïò ÊáññÜò "Íýìöç êáé âÜæï ìå ëïõëïýäéá" 1997

8


cyanmagentayellowblack

9

ÔÅÕXÏÓ 25

ÓõìâïõëÝò ãéá ôçí áðþëåéá âÜñïõò

H

áðþëåéá âÜñïõò äåí åßíáé åýêïëç õðüèåóç. Eßíáé åðþäõíç, äýóêïëç, åíï÷ëçôéêÞ, åêíåõñéóôéêÞ êáé êõñßùò êáôáðéåóôéêÞ. Áðáéôåß áõôïÝëåã÷ï, ðåéèáñ÷ßá êáé äýíáìç èÝëçóçò. Ùóôüóï, ç áðþëåéá âÜñïõò åßíáé áðáñáßôçôç êáé ðïëëÝò öïñÝò åðéâåâëçìÝíç ãéá ëüãïõò ðïõ Ý÷ïõí Üìåóç ó÷Ýóç ü÷é ìüíïí ìå ôçí áéóèçôéêÞ áëëÜ êõñßùò ìå ôçí õãåßá ìáò. Ãéá ôïí ëüãï áõôü èá ðñÝðåé íá êéíçôïðïéÞóïõìå üëá ôá áðïèÝìáôá ôùí øõ÷éêþí ìáò äõíÜìåùí êáé Ý÷ïíôáò ùò êßíçôñï ôç õãåßá ìáò ùò õðÝñôáôï áãáèü íá ðñïóðáèÞóïõìå íá âñïýìå ôïõò ôñüðïõò ðïõ èá ìáò åðéôñÝøïõí íá ðñáãìáôïðïéÞóïõìå áõôüí ôï óôü÷ï. Ç ðá÷õóáñêßá áðïôåëåß ìåßæïí ðñüâëçìá ôçò êïéíùíßáò ìáò. ¸÷åé ëÜâåé äéáóôÜóåéò åðéäçìßáò áêüìá êáé ìåôáîý ôùí ðáéäéþí êáé ôùí åöÞâùí. Ðéóôåýåôáé üôé ôï 2040 ôï 40% ôùí åíçëßêùí èá åßíáé ðá÷ýóáñêïé. Óôéò ÇÐÁ Ý÷åé õðïëïãéóèåß üôé ôï éáôñéêü êüóôïò ãéá ôçí áíôéìåôþðéóç ôùí åðéðôþóåùí ôçò ðá÷õóáñêßáò áíÝñ÷åôáé óå 70 äéóåêáôïììýñéá äïëÜñéá, åíþ ôï åðéðñüóèåôï êüóôïò ãéá ôéò äßáéôåò, ôá äéÜöïñá ðñïúüíôá êáé ðñïãñÜììáôá áðþëåéáò âÜñïõò öèÜíåé ôá äõóèåþñáôá ýøç ôùí 40 äéóåêáôïììõñßùí äïëáñßùí. Ç áðþëåéá âÜñïõò ãéá Ýíá Üôïìï ìå óáê÷áñþäç äéáâÞôç áðïôåëåß áíáðüóôáóôï êïììÜôé ôçò èåñáðåõôéêÞò áíôéìôþðéóçò, åßôå ðñüêåéôáé ãéá äéáâÞôç ôýðïõ 1 (Þ éíóïõëéíïåîáñôþìåíï üðùò ïíïìáæüôáí ðáëáéüôåñá) Þ ôýðïõ 2 (ôùí åíçëßêùí). Ãéá ïñéóìÝíá Üôïìá ðïõ Ý÷ïõí äéáâÞôç ôýðïõ 2, ç áðþëåéá âÜñïõò êáé ìüíïí áñêåß ãéá íá áðï-

êáôáóôÞóåé óôï öõóéïëïãéêü ôá åðßðåäá óáê÷Üñïõ áßìáôïò. ´Áëëåò öïñÝò äåí áñêåß ìüíïí áõôü, áëëÜ áðáéôåßôáé, åðßóçò, ç ðñïóèÞêç öáñìáêåõôéêÞò áãùãÞò. Åßíáé ãíùóôü üôé ç ðá÷õóáñêßá ðñïêáëåß áíôßóôáóç óôçí éíóïõëßíç (Þ ìåéþíåé ôçí åõáéóèçóßá óå áõôÞí). Áõôü Ý÷åé ùò áðïôÝëåóìá íá åîáíáãêÜæïíôáé åêåßíïé ðïõ åßíáé óå éíóïõëéíïèåñáðåßá íá ÷ñçóéìïðïéïýí ìåãáëýôåñåò äüóåéò éíóïõëßíçò. Ç áðþëåéá âÜñïõò Ý÷åé åðéðñüóèáôá åõåñãåôéêÜ áðïôåëÝóìáôá óôçí áíôéìåôþðéóç ôçò õðÝñôáóçò êáé ôçò äõóëéðéäáéìßáò. Ùóôüóï, ç áðþëåéá âÜñïõò ãéá Ýíá Üôïìï ìå óáê÷áñþäç äéáâÞôç ðáñïõóéÜæåé äõóêïëßåò ëüãù ôùí åðéðëÝïí èåñìßäùí ðïõ áðáéôïýíôáé ãéá ôç äéüñèùóç ôùí õðïãëõêáéìéêþí åðåéóïäßùí (ãéá åêåßíïõò ðïõ åßíáé óå öáñìáêåõôéêÞ áãùãÞ). Ðüóï ðñÝðåé íá äéáñêåß ç äßáéôá; Åßíáé ðïëý óçìáíôéêü íá ãíùñßæïõìå üôé ç äßáéôá äåí ðñÝðåé íá èåùñåßôáé õðüèåóç ìüíï êÜðïéùí åâäïìÜäùí Þ ìçíþí. Óôçí ðñáãìáôéêüôçôá ðñïõðïèÝôåé áëëáãÞ ôñüðïõ æùÞò ìå ôçí õéïèÝôçóç áñ÷þí õãåééíüôåñçò äéáôñïöÞò ðïõ èá ðñÝðåé íá áêïëïõèÞóïõìå ãéá ôï õðüëïéðï ôçò æùÞò ìáò. Áõôü åðéóçìáßíåôáé äéüôé ôï áäýíáôï óçìåßï ôùí ðåñéóóïôÝñùí äéáéôþí åßíáé ç åðáíÜêôçóç ôïõ âÜñïõò ìåôÜ ôçí áñ÷éêÞ ðåñßïäï ôçò äßáéôáò. Ôá ðéï åðéôõ÷çìÝíá ðñïãñÜììáôá áðþëåéáò êáé äéáôÞñçóçò ôçò áðþëåéáò âÜñïõò åßíáé åêåßíá ðïõ óõíäõÜæïõí áëëáãÞ ôñüðïõ æùÞò, åêðáßäåõóç, åíßó÷õóç ôùí êéíÞôñùí, óõ÷íÞ åðáöÞ ìå ôç èåñáðåõôéêÞ ïìÜäá, øõ9


cyanmagentayellowblack

10

ÄÉÁÂÇÔÏËÏÃÉÊÁ ÍÅÁ

÷ïëïãéêÞ õðïóôÞñéîç ôïõ áôüìïõ êáé ôçò ïéêïãÝíåéáò êáé Üóêçóç. Ç ôáõôü÷ñïíç Üóêçóç ðÝñá áðü ôá ðïëëáðëÜ åõåñãåôéêÜ áðïôåëÝóìáôá ðïõ Ý÷åé óôçí õãåßá ìáò, âïçèÜ óôçí åíäõíÜìùóç êáé óßóöõîç ôùí ìõþí, óôçí êáôáíÜëùóç åíÝñãåéáò êáé ôçí áðþëåéá èåñìßäùí. Åßäç äßáéôáò ÕðÜñ÷ïõí äéÜöïñá åßäç äéáéôþí. Ïé ðåñéóóüôåñï áóöáëåßò åßíáé ïé õðïèåñìéäéêÝò äßáéôåò (äßáéôåò äçëáäÞ êáôÜ ôéò ïðïßåò ëáìâÜíïíôáé ëéãüôåñåò èåñìßäåò áðü åêåßíåò ðïõ áðáéôïýíôáé ãéá ôç äéáôÞñçóç ôïõ âÜñïõò). Ïé äßáéôåò áõôÝò ðåñéÝ÷ïõí ìåãÜëç ðïéêéëßá ôñïöþí óå éóïññïðßá ìåôáîý ôïõò áëëÜ ìéêñüôåñåò ðïóüôçôåò. ÊáôÜ ôïí ôñüðï áõôü ëáìâÜíïõìå ôá áðáñáßôçôá óõóôáôéêÜ ãéá ôçí õãåßá ìáò, äçëáäÞ ðñùôåúíåò, õäáôÜíèñáêåò êáé ëßðç áëëÜ, åðéðëÝïí, é÷íïóôïé÷åßá êáé âéôáìßíåò ðïõ óõ÷íÜ áðïõóéÜæïõí áðü äéÜöïñåò äßáéôåò üðùò ð.÷. ôïõ ôýðïõ ôçò õøçëÞò ðåñéåêôéêüôçôáò óå ðñùôåúíåò êáé ÷áìçëÞò óå õäáôÜíèñáêåò êáé ëéðáñÜ. Ç äßáéôá èá ðñÝðåé íá êáèïñßæåôáé áðü ôïí èåñÜðïíôá éáôñü óå óõíåñãáóßá ìå ôï äéáéôïëüãï êáé êáëüí åßíáé íá ìçí áêïëïõèïýìå äßáéôåò ðïõ ìáò óõóôÞíïõí Üôïìá ìáêñéÜ áðü ôïí åðéóôçìïíéêü ÷þñï, ãéáôß äéáôñÝ÷ïõìå êéíäýíïõò ôïõò ïðïßïõò áãíïýìå. Ðùò ðñÝðåé íá ôñþìå; Óõ÷íÜ ôá ðá÷ýóáñêá Üôïìá åßíáé Üôïìá ðïõ ôñþíå ðïëý ãñÞãïñá. ÌÝóá óå åëÜ÷éóôï ÷ñïíéêü äéÜóôçìá ôï ðéÜôï Ý÷åé áäåéÜóåé êáé áñ÷ßæåé ï äåýôåñïò ãýñïò. Áõôü ùóôüóï, äåí äßíåé ôï ÷ñüíï óôï êÝíôñï ðåßíáò ðïõ åßíáé óôïí åãêÝöáëï íá êïñåóèåß. Ãéá ôïí ëüãï áõôü ïé óõóôÜóåéò åßíáé íá ìáóÜìå áñãÜ. ÅÜí óçêùèïýìå áðü ôï ôñáðÝæé óôï ìÝóïí ôïõ öáãçôïý ãéá êÜðïéï ëüãï, êáé åðéóôñÝøïõìå óôç óõíÝ÷åéá, èá äéáðéóôþóïõìå üôé äåí ðåéíÜìå 10

ðéá üðùò ðåéíïýóáìå. Ìéá áðü ôéò ÷åéñüôåñåò óõíÞèåéåò ðïõ Ý÷ïõí ôá Üôïìá ìå ôï ðñüóèåôï öïñôßï âÜñïõò åßíáé åêåßíç “ôïõ ôóéìðïëïãÞìáôïò”. Ç óõíÞèåéá áõôÞ ìáò êÜíåé íá ÷Üíïõìå ôïí Ýëåã÷ï ôçò ðïóüôçôáò ôçò ôñïöÞò ðïõ êáôáíáëþíïõìå, åßíáé ïëÝèñéá ãéá ôéò ôéìÝò ôïõ óáê÷Üñïõ êáé, áëëßìïíï, ãéá ôç óéëïõÝôá ìáò. ÅðéðëÝïí, ãéá íá Ý÷ïõìå êáëýôåñï Ýëåã÷ï ôçò ðïóüôçôáò ôçò ôñïöÞò ðïõ êáôáíáëþíïõìå, äåí èá ðñÝðåé íá ôñþìå óå Ýíá ãåýìá áðü ëßãï êáé óåñâßñïíôáò ðïëëÝò öïñÝò ôï ðéÜôï ìáò áëëÜ íá åëÝã÷ïõìå åî áñ÷Þò ôçí ðïóüôçôá ôïõ öáãçôïý ðïõ èá öÜìå óôï óõãêåêñéìÝíï ãåýìá ðñïôéìþíôáò ðéÜôá ìéêñïý ìåãÝèïõò. BïçèÜ íá óõíçèßæïõìå íá ðëÝíïõìå ôá äüíôéá ìáò ìåôÜ áðü êÜèå ãåýìá. Ôá ðá÷ýóáñêá Üôïìá Ý÷ïõí óõíçèßóåé íá ôñþíå óôçí üøç ôçò ôñïöÞò áíåîÜñôçôá áðü ôï áßóèçìá ðåßíáò êáé áõôü åßíáé óõíÞèåéá ðïõ ðñïÝñ÷åôáé áðü ôá ðáéäéêÜ ÷ñüíéá. Ãéá ôïí ëüãï áõôü Ý÷ïõí ðïëý ìåãÜëç óçìáóßá ïé äéáéôçôéêÝò óõíÞèåéåò ðïõ áðïêôÜ Ýíá ðáéäß êáôÜ ôç äéÜñêåéá ôùí ðñþôùí ÷ñüíùí ôçò æùÞò ôïõ. Êáëüí åßíáé íá áðïöåýãïõìå íá ðéÝæïõìå ôá ðáé-


cyanmagentayellowblack

11

ÔÅÕXÏÓ 25

äéÜ íá ôñþíå üôáí äåí ðåéíïýí. Öõóéêü êáé åðüìåíï åßíáé íá ìçí ðåéíïýí üôáí Ý÷ïõí êáôáíáëþóåé “óêïõðéäïôñïöÝò” üðùò ìðéóêüôá, ãáñéäÜêéá, ôóßðò óïêïëÜôåò êëð. Åáí ôá ðáéäéÜ äåí ÷ïñôáßíïõí ìå áõôÜ, èá ðåéíÜóïõí ôåëéêÜ ãéá ôñïöÝò ðïõ åßíáé ðåñéóóüôåñï ÷ñÞóéìåò êáé èñåðôéêÝò. Ç ìåßùóç ôïõ ëßðïõò âïçèÜ óôçí áðþëåéá ôïõ âÜñïõò; ÄéÜöïñåò ìåëÝôåò Ý÷ïõí äåßîåé üôé ç õéïèÝôçóç ôïõ äõôéêïý ôñüðïõ æùÞò êáé äéáôñïöÞò êáé ç áðïìÜêñõíóç áðü ôá ìåóïãåéáêÜ ðñüôõðá, åß÷å ùò áðïôÝëåóìá ôçí áýîçóç ôçò ðñüóëçøçò ôñïöþí ðëïýóéùí óå ëéðáñÜ. ÅÜí ðñïóÝîïõìå ðåñéóóüôåñï óôéò êáèçìåñéíÝò óõíÞèåéÝò ìáò ìðïñïýìå íá ðåñéïñßóïõìå ôï öïñôßï ëßðïõò êáé åðïìÝíùò ôéò ðñïóëáìâáíüìåíåò èåñìßäåò. ÅÜí êáôáíáëþíïõìå 50 Kcal ëéãüôåñåò ôçí çìÝñá ð.÷ åÜí ðáßñíïõìå 500 ml ãÜëá 1% áíôß 2% ëéðáñÜ êáé äåí áëëÜîïõìå ôßðïôå Üëëï óôéò äéáéôçôéêÝò ìáò óõíÞèåéåò ôüôå èá ÷Üóïõìå 2.5 êéëÜ óå Ýíá ÷ñüíï. Ôï ßäéï èá óõìâåß åÜí óôáìáôÞóïõìå íá âÜæïõìå Ýíá êïõôáëÜêé ôïõ ãëõêïý âïýôõñï óôï øùìß ìáò. Ôï âÜñïò ìáò áõîÜíåôáé êáôÜ Ýíá êéëü ëßðïõò åÜí ðÜñïõìå 7000 èåñìßäåò. Ð.÷ åÜí êáèçìåñéíÜ êáôáíáëþíïõìå Ýíá óÜíôïõéôò (100 èåñìßäùí), ôüôå èá ðÜñïõìå 5 êéëÜ óå Ýíá ÷ñüíï. ÅÜí êáèçìåñéíÜ ôñþìå Ýíá óáêêïõëÜêé öõóôßêéá 175 ãñáììáñßùí ôüôå èá áõîÞóïõìå ôï âÜñïò ìáò êáôÜ 8 êéëÜ óå Ýíá ÷ñüíï. ÐïéÜ ãáëáêôïêïìéêÜ èá ðñïôéìÞóïõìå íá êáôáíáëþíïõìå; Ïé óõóôÜóåéò åßíáé

íá êáôáíáëþíïõìå ãáëáêôïêïìéêÜ ìå 1.5-2% ëéðáñÜ. Åðéðñüóèåôá, õðÜñ÷ïõí åýãåóôá ãéáïýñôéá ìå 0% ëéðáñÜ êáé ðïéêßëåò ãåýóåéò. Èá Þôáí ðñïôéìþôåñï íá åëÝã÷ïõìå ôéò åôéêÝôåò êáé íá ðñïôéìïýìå åêåßíá ìå ôïõò ëéãüôåñïõò õäáôÜíèñáêåò ÷ùñßò åðéðñüóèåôç æÜ÷áñç. Ãéá ôá Üôïìá ðïõ êáôáíáëþíïõí ôõñéÜ ÷ñåéÜæåôáé ðñïóï÷Þ ãéáôß ôá ðåñéóóüôåñá ÅëëçíéêÜ êßôñéíá ôõñéÜ åßíáé ðåñéåêôéêüôçôáò 40% ëéðáñþí åíþ ôá áíôßóôïé÷á ÃáëëéêÜ ìðïñïýí íá öèÜóïõí ôï 60-70%. Ðñïóï÷Þ óå åêåßíïõò ðïõ ÷ñçóéìïðïéïýí ìåãÜëåò ðïóüôçôåò öÝôáò. Áí êáé ÷áìçëüôåñçò ðåñéåêôéêüôçôáò óå ëéðáñÜ óå ó÷Ýóç ìå ôá êßôñéíá ôõñéÜ äåí ðáýåé íá áðïôåëåß ðçãÞ åðéðñüóèåôïõ ëßðïõò éäßùò åÜí ç ðïóüôçôá åßíáé ìåãÜëç. Ðñïôéìþôåñï èá Þôáí íá ÷ñçóéìïðïéïýóáìå áíèüôõñï, ôõñß êüôôáôæ, ìïôóáñÝëá Þ êáôßêé Äïìïêïý. Áêüìá ãéá íá ìåéþóïõìå ôçí ðïóüôçôá ôçò öÝôáò ìðïñïýìå íá ÷ñçóéìïðïéÞóïõìå óõíäõáóìü áõôÞò êáé êÜðïéïõ áðü ôá ðéï åëáöñéÜ ëåõêÜ ôõñéÜ. Åêåßíïé ðïõ áñíïýíôáé íá áðïäå÷èïýí ôç ãåýóç ôùí ðéï åëáöñéþí ôõñéþí ìðïñïýí íá ôá äïêéìÜóïõí ìå ëßãï ðéðÝñé êáé ñßãáíç ç ìå öñÝóêï âáóéëéêü (éäßùò ôç ìïôóáñÝëá). Ïé ðßíáêåò 1 êáé 2 ðïõ ðáñáôßèåíôáé äßíïõí ðëçñïöïñßåò ãéá ôçí ðåñéåêôéêüôçôá óå ëéðáñÜ ôùí ðëÝïí êïéíþí ëåõêþí êáé êßôñéíùí ôõñéþí ðïõ êõêëïöïñïýí óôçí ÅëëçíéêÞ ÁãïñÜ. Ìðïñåß Ýíá ðáéäß íá ðáßñíåé áðïâïõôõñùìÝíá ðñïúüíôá; Óýìöùíá ìå ôéò óõóôÜóåéò ôùí äéáöüñùí Åôáéñåéþí (Ðáéäéáôñéêþí, Êáñäéïëïãéêþí 11


cyanmagentayellowblack

12

ÄÉÁÂÇÔÏËÏÃÉÊÁ ÍÅÁ

êëð) ôá ðáéäéÜ ìåôÜ ôçí çëéêßá ôùí 2 ÷ñüíùí èá ðñÝðåé íá áêïëïõèïýí ôç ëåãüìåíç äßáéôá óôáäßïõ 1. Óýìöùíá ìå ôç äßáéôá áõôÞ ïé èåñìßäåò ðïõ ðñïÝñ÷ïíôáé áðü ôçí êáôáíÜëùóç ôïõ ëßðïõò èá ðñÝðåé íá áíÝñ÷ïíôáé óôï 30% ôçò çìåñÞóéáò èåñìéäéêÞò ðñüóëçøçò, åêåßíåò ðïõ ðñïÝñ÷ïíôáé áðü ôá êåêïñåóìÝíá ëéðáñÜ ïîÝá [æùúêü ëßðïò] óôï 10%, áðü ôá ìïíïáêüñåóôá [åëáéüëáäï] óôï 15% êáé ôá ðïëõáêüñåóôá [óðïñÝëáéá] óôï 10%). Áõôü óçìáßíåé üôé ôá ðáéäéÜ Üíù ôùí 2 åôþí ìðïñïýí íá êáôáíáëþíïõí ðñïúüíôá ìåñéêþò áðïâïõôõñùìÝíá. ÅðéðëÝïí ôï óÜíôïõéôò ðïõ áðïôåëåß êáèçìåñéíü ìéêñïãåýìá ðáéäéþí êáé åíçëßêùí ìðïñåß íá ðåñéÝ÷åé ãáëïðïýëá Þ æáìðüí ÷áìçëÞò ðåñéåêôéêüôçôáò óå ëéðáñÜ (ëÜúô) êáß ü÷é êïéíü æáìðüí Þ ðÜñéæá Þ óáëÜìé. Ðïéüò ôñüðïò ìáãåéñÝìáôïò åßíáé ï ðéï õãéåéíüò; Èá ðñÝðåé íá ãßíåôáé ðñïóðÜèåéá íá áöáéñåßôáé ôï ëßðïò áðü ôï êñÝáò Þ ç ðÝôóá áðü ôç ãáëïðïýëá ðñéí áðü ôï øÞóéìï. Óýìöùíá äå ìå ôéò óõóôÜóåéò ôùí ðåñéóóïôÝñùí Éáôñéêþí Åôáéñåéþí åßíáé ðñïôéìüôåñï íá êáôáíáëþíåôáé ôï øÜñé ôïõëÜ÷éóôïí äýï öïñÝò åâäïìáäéáßùò.

Ï ôñüðïò ìáãåéñÝìáôïò Ý÷åé óçìáóßá. Èá ðñÝðåé íá ìáãåéñåýïõìå ìå ìéêñÞ ðïóüôçôá åëáéïëÜäïõ êáé íá ðñïôéìïýìå öáãçôÜ óôïí áôìü âñáóôÜ Þ øçôÜ. Åáí ôñþìå öáãçôÜ êáôóáñüëáò íá óåñâßñïõìå ôç ìåñßäá óôï ðéÜôï óôñáããéóìÝíç áðü ôï ëÜäé. Íá èõìþìáóôå üôé ôá ôçãáíéôÜ åßíáé ðïëý èåñìéäïöüñá ãéáôß áðïññïöïýí ðïëý ëßðïò êáôÜ ôçí ðáñáóêåõÞ ôïõò. Åðéðñüóèåôá, ôñïöÝò üðùò ôá ôóßðò Þ ïé ðáôÜôåò ôùí öÜóô öïýíô åßíáé ìáãåéñåìÝíá ìå ëéðáñÜ ðëïýóéá óå ôñÜíò ëéðáñÜ ïîÝá ôá ïðïßá ü÷é ìüíï áõîÜíïõí ôï êëÜóìá ôçò êáêÞò ÷ïëçóôåñüëçò (LDL ÷ïëçóôåñüëç) êáé ìåéþíïõí ôï êëÜóìá ôçò êáëÞò ÷ïëçóôåñüëçò (HDL ÷ïëçóôåñüëç) áëëÜ áõîÜíïõí ìéá áêüìá ëéðïðñùôåúíç ôçí Lp(a) ç ïðïßá ó÷åôßæåôáé ìå ôçí áèçñïóêëÞñùóç. Äåí åßíáé áðáñáßôçôï Ýíá öáãçôü ãéá íá åßíáé íüóôéìï íá åßíáé ðëïýóéï óå ëéðáñÜ. Ìðïñïýìå íá êÜíïõìå Ýíá öáãçôü åîßóïõ åýãåóôï ÷ñçóéìïðïéþíôáò äéÜöïñá åäþäéìá Þ ìðá÷áñéêÜ. ÔñïöÝò ðëïýóéåò óå èåñìßäåò ðïõ èá ðñÝðåé íá áðïöåýãïíôáé ÔñïöÝò ðëïýóéåò óå èåñìßäåò êáé êáêÞò ðïéüôçôáò ëéðáñÜ ïîÝá åßíáé ïé Ýôïéìåò ôõñüðéôôåò, óðáíáêüðéôôåò, æáìðïíïôõñüðéôôåò, ëïõêáíéêü-

ÐÉÍÁÊÁÓ 1. Ðïéá ôõñéÜ åßíáé ÷áìçëÜ óå ëéðáñÜ; Ôá ðáñáêÜôù ôõñéÜ åßíáé ÷áìçëüôåñá óå ëéðáñÜ áðü ôá õðüëïéðá ôõñéÜ ð.÷. öÝôá, ãñáâéÝñá áëëÜ ü÷é ôõñéÜ “äéáßôçò”, äçëáäÞ ôåëåßùò Üëéðá. Áõôü óçìáßíåé ðùò ðåñéÝ÷ïõí ëßðïò êáé áðáéôåßôáé ìÝôñï óôçí êáôáíÜëùóç ôïõò. ü FINA-ÖÉÍÁ ÓÏÕÇÄÅÆÁ (10%) ü MILNER-ÌÉËÍÅÑ (extra 19%, Miltaler 17%, áðëü 18%-óå êñÝìá 10%) ü COTTAGE - ÊÏÔÁÔÆ (FLAIR-JOCCA) (ÔÏ ÌÏÍÏ ÔÕÑÉ ÌÅ ÐÑÁÃÌÁÔÉÊÁ ×ÁÌÇËÇ ÐÅÑÉÅÊÔÉÊÏÔÇÔÁ ÓÅ ËÉÐÏÓ 4 %) ü ÁÍÈÏÔÕÑÏ (Ï×É ÊÑÇÔÇÓ) (16-20%) ü ÌÕÆÇÈÑÁ ÁÐÁ×Ç ü ÊÁÔÉÊÉ ÄÏÌÏÊÏÕ (10%) ü EMMENTAL LIGHT ü ÔÑÉÊÁËÉÍÏ LIGHT (10%) ü VITA (ÌÅÂÃÁË) ÊÁÉ VITAL (ÊÏËÉÏÓ) ÁÐÏÖÕÃÅÔÅ: ÖÅÔÁ, ÌÁÍÏÕÑÉ, ÊÁÓÅÑÉ, ÊÅÖÁËÏÔÕÑÉ, ÃÑÁÂÉÅÑÁ, ÔÅËÅÌÅ, ÔÕÑÉ ÓÅ ÊÑÅÌÁ 12


cyanmagentayellowblack

13

ÔÅÕXÏÓ 25

ðéôôåò ïé ïðïßåò áðïôåëïýí óõíçèéóìÝíï ìéêñïãåýìá éäßùò ôùí ðáéäéþí, åöÞâùí êáé íåáñþí åíçëßêùí. ÅðéðëÝïí, áðáéôåßôáé ðñïóï÷Þ óôéò ôñïöÝò ôùí “öÜóô öïýíô”, ðïõ áêïëïõèïýí ôïõò ßäéïõò êáíüíåò, ôéò ðßôóåò êáé ôá óïõâëÜêéá ìå ðßôôá. Ôá áíáøõêôéêÜ êáé ïé ÷õìïß öñïýôùí áðïôåëïýí ìéá áêüìç ðçãÞ èåñìßäùí. ÕðÜñ÷ïõí ðáéäéÜ ðïõ ðßíïõí ÷õìïýò üëç ôçí çìÝñá. Äåí èá ðñÝðåé íá ëçóìïíïýìå âÝâáéá üôé ï ÷õìüò áõîÜíåé ãñÞãïñá ôá åðßðåäá óáê÷Üñïõ áßìáôïò, ãéá ôïí ëüãï áõôü ôïí ðñïôéìïýìå óå ðåñßðôùóç õðïãëõêáéìßáò. ¸íá ðáéäß ùóôüóï ìå óÜê÷áñï 150 mg/dl ðïõ ðßíåé Ýíá ÷õìü (250 ml) ðïñôïêáëéïý ÷ùñßò åðéðñüóèåôç æÜ÷áñç êáé ìáêñéÜ áðü ôï ãåýìá ôïõ, èá áõîÞóåé ôï óÜê÷áñü ôïõ êáôÜ 100 – 160 mg/dl óôï åðüìåíï ìéóÜùñï, öèÜíïíôáò ôá åðßðåäá ôùí 250-310 mg/dl. ¼ôáí, åðïìÝíùò åßíáé äõíáôüí, åßíáé ðñïôéìüôåñï íá êáôáíáëþíïõìå öñïýôá áíôß ÷õìïýò. Åðßóçò, êáëüí åßíáé íá áðïöåýãïõìå ôá áíáøõêôéêÜ ìå æÜ÷áñç êáé èåñìßäåò êáé íá ðñïôéìïýìå ôá ëÜúô áíôß ôùí êáíïíéêþí, ÷ùñßò íá ëçóìïíïýìå âåâáßùò üôé êáé ç êáôáíÜëùóç ìåãÜëçò ðïóüôçôáò áíèñáêïý÷ùí ðïôþí äåí åßíáé õãåééíÞ. Ðñïóï÷Þ áêüìá óôá ãëõêÜ, ôïõò îçñïýò êáñðïýò êáé ôá îçñÜ öñïýôá. Èá Þôáí âåâáßùò ïõôïðßá íá ðéóôåýïõìå üôé ìðïñïýìå íá áðáãïñåýóïõìå ôçí êáôáíÜëùóç ãëõêþí óôá Üôïìá ìå äéáâÞôç. Ïé ìåëÝôåò Ý÷ïõí äåßîåé üôé üôáí ôï ãëõêü êáôáíáëùèåß óùóôÜ åíäÝ÷åôáé íá ìçí ðñïêáëÝóåé ìåãÜëç áýîçóç ôùí åðéðÝäùí ôïõ óáê-

÷Üñïõ áßìáôïò. Ùóôüóï, ôá ãëõêÜ äåí åßíáé ü,ôé êáëýôåñï õðÜñ÷åé ãéá ôï Üôïìï ðïõ ðñïóðáèåß íá ÷Üóåé âÜñïò. ÅÜí âñåèïýìå ðÜíôùò óå ðåéñáóìü èá Þôáí ðñïôéìüôåñï íá ðñïôéìÞóïõìå Ýíá åëáöñý åðéäüñðéï, ìå ëßãá ëéðáñÜ Þ ðáãùôü 0%+0%. Áò ìç ìðáßíïõìå óôïí ðåéñáóìü óõ÷íÜ, ìüíï óå åîáéñÝóåéò, åíþ áîßæåé ôïí êüðï íá ðñïóÝ÷ïõìå ôçí ðïéüôçôá êáé ôá õëéêÜ ðïõ Ý÷ïõí ÷ñçóéìïðïéïéçèåß ãéá ôçí ðáñáóêåõÞ ôïõ ãëõêïý. Ìéá åíáëëáêôéêÞ ëýóç åßíáé íá ìç öÜìå ïëüêë��ñï ôï ãëõêü, áëëÜ Ýíá ìÝñïò ôïõ êáé íá ðåôÜîïõìå ôï õðüëïéðï èåùñþíôáò üôé ôï êáôáíáëþóáìå, õðåíèõìßæïíôáò ôáõôü÷ñïíá óôïí åáõôü ìáò üôé “ôï ãëõêü äåí åßíáé ãéá ÷üñôáóç”. ÅÜí üìùò èåùñïýìå üôé áõôü åßíáé áäýíáôï íá ôï ðñÜîïõìå, ôüôå èá Þôáí êáëýôåñá íá áðïöåýãïõìå ôïõò ðåéñáóìïýò Áò èçìçèïýìå üôé åÜí åêôñáðïýìå ìéá çìåñá èá Þôáí êáëýôåñá íá ðñïóÝîïõìå ôçí åðïìÝíç. Ãéáôß åÜí äßíïõìå êáèçìåñéíÜ óõã÷ùñï÷Üñôé óôïí åáõôü ìáò èá êáôáëÞîïõìå ìå ðåñéóóüôåñá êéëÜ êáé äõóôõ÷þò ðåñéóóüôåñåò åíï÷Ýò. ÅÜí áéóèáíèïýìå üôé ëõãßæïõìå èá Þôáí ðñïôéìþôåñï íá áíáæçôÞóïõìå ôç âïÞèåéá ôùí åéäéêþí þóôå íá åíéó÷ýóïõìå ôç èÝëçóÞ ìáò. Ôï éó÷õñü êßíçôñï êáé ç óõ÷íÞ õðåíèýìçóç óôïí åáõôü ìáò ôùí åõåñãåôéêþí áðïôåëåóìÜôùí ôçò áðþëåéáò âÜñïõò èá ìáò âïçèÞóåé íá êåñäßóïõìå ìéá áêüìá äýóêïëç ìÜ÷ç óôç æùÞ ìáò. ÁíäñéáíÞ Âáæáßïõ Éáôñüò

×Üñçò Äçìïóèåíüðïõëïò Êëéíéêüò Äéáéôïëüãïò 13


cyanmagentayellowblack

14

ÄÉÁÂÇÔÏËÏÃÉÊÁ ÍÅÁ

ÐÉÍÁÊÁÓ 2. Eßäç ôõñéþí Eßäïò

Åôáéñåßá

Vita (ÖõôéêÜ ëéðáñÜ) Ìáíïýñé Ìáíïýñé Áíèüôõñï ÔåëåìÝò ×áëïýìé ÌïôóáñÝëá ÖÝôá ÖÝôá Ãêïýíôá Baby Âell ¸ììåíôáë ¸ììåíôáë Light ÊáóÝñé La Vacche Light Qui Rir La Vacche Qui Rir Linea ÊñÝìá Philadelphia Philadelphia light New York light Deli Buko Deli Buko light New York Cottage Flair Cottage Jocca ¸ììåíôáë ÓÜíôïõúôò Cheddar ÓÜíôïõúôò Cheddar light Ìáêåäïíéêü

ÌÅÂÃÁË ÌÅÂÃÁË ÁËÐÉÊÏ ÌÅÂÃÁË ÌÅÂÃÁË ÐÉÔÔÁÓ S. LUCIA ÁËÐÉÍÏ ÌÅÂÃÁË BABY BELL ENTREMONT ENTREMONT ÌÅÂÃÁË

14

MILKANA KRAFT KRAFT ÖÁÃÅ

ÖÁÃÅ DANNONE ÖÁÃÅ KRAFT ÖÁÃÅ ÖÁÃÅ ÖÁÃÅ ÌÅÂÃÁË

Õãñáóßá %

Ëßðïò åðé îçñïý %

Kcal /100 gr

ÃñáììÜñéá Õäáôáíèñùí/ 100 ãñáììÜñéá

ÃñáììÜñéá ðñùôåúíþí/ 100 ãñáììÜñéá

ÃñáììÜñéá Ëßðïõò/ 100 ãñáììÜñéá

56 50 60 70 56 61 56 56

43 72 70 65 43 43 45 45 43

40 40 40 20

43 27 40 31

0,8 2 2 3 0,1 2,5 1,5 1 0,7 0 0 0 2 7 5

16,5 10,5 10,5 11 16,5 22,5 19 17 16,5 22 30 35 28 13 12

19 36 36 19,5 19 24 20 23 19 28,5 28 15 24 7 19.5

62 60 70 72,7 70 70 70

20 70 50 50 62 50 63

240 374 374 232 237 316 262 278 237 344 372 275 336 143 244 177 300 190 184 310 210 278 374 93 101 250 250 163 317

2,4 3,5 3,3 2,5 3 3 2,3

6,4 9 9 8 11 8 11,2

3 5,2 5,2 7 0,2

10 16 16 18 25

30 16 15 30 17 26 3,9 4 5,5 18,4 18,4 7 24

79,5 54 54

40 40

40

40


ÄéáâçôéêÜ ôñüöéìá: Åßíáé ÷ñÞóéìá êáé õãéåéíÜ ãéá ôïõò äéáâçôéêïýò;

Ç

óùóôÞ äéáôñïöÞ ðáßæåé êáèïñéóôéêü ñüëï óôç èåñáðåßá êáé ôç ñýèìéóç ôïõ äéáâÞôç. Ç åöáñìïãÞ åíüò óùóôÜ êáôáñôéóìÝíïõ äéáéôïëïãßïõ åßíáé áðü ôá ðñþôá óçìåßá ðïõ åðéóçìáßíïíôáé óôï íåïäéáãíùóìÝíï äéáâçôéêü Üôïìï êáé ßóùò ôï ðéï äýóêïëï óôçí åöáñìïãÞ ôïõ. ÅéäéêÜ ôá ðñïçãïýìåíá ÷ñüíéá, ðïõ ïé óõóôÜóåéò ãéá ôç äßáéôá ôïõ äéáâÞôç Þôáí ðéï áõóôçñÝò êáé áðáéôïýóáí Ýíá ìåãÜëï ðåñéïñéóìü ôùí õäáôáíèñÜêùí, ç óõíÝðåéá óôç äßáéôá áðïôåëïýóå ôï ðéï äýóêïëï óçìåßï ãéá Ýíá äéáâçôéêü Üôïìï, áöïý áðáãüñåõå ðïëëÜ ôñüöéìá, êõñßùò áðü ôçí êáôçãïñßá ôùí áìõëïý÷ùí ôñïößìùí êáé ãëõêþí. Ãéá ôï ëüãï áõôü, áíáðôý÷èçêå ìéá ïëüêëçñç âéïìç÷áíßá ìå óôü÷ï ôçí ðáñï÷Þ óôïõò äéáâçôéêïýò ìéáò óåéñÜò áðü ðñïúüíôá, ìå óôü÷ï ôïí åìðëïõôéóìü ôçò êáèçìåñéíÞò ôïõò äßáéôáò, ôá ïðïßá ÷áñáêôçñßóôçêáí ùò “êáôÜëëçëá ãéá äéáâçôéêïýò” Þ “äéáâçôéêÜ ôñüöéìá” (ìåôáöñÜæïíôáò ôïí áããëéêü üñï diabetic foods, áí êáé äåí áðïäßäåôáé óùóôÜ ôï íüçìá óôá åëëçíéêÜ). Ôá ôñüöéìá áõôÜ åß÷áí ùò êýñéï ÷áñáêôçñéóôéêü ôçí áíôéêáôÜóôáóç ôçò êïéíÞò æÜ÷áñçò (åðéóôçìïíéêüò üñïò åßíáé ç óïõêñüæç) áðü Üëëåò ãëõêáíôéêÝò ïõóßåò (öõôéêÝò ð.÷. óïñâéôüëç, öñïõêôüæç, ìáíéôüëç êáé ìåôÝðåéôá ôå÷íçôÝò üðùò ç áóðáñôÜìç, ç óáê÷áñßíç ê.Ü.), åíþ åìöáíßóôçêáí êáé êÜðïéá Üëëá ðñïúüíôá üðùò åéäéêÜ æõìáñéêÜ, óôá ïðïßá åß÷áí ðåñéïñéóôåß ïé ðåñéå÷üìåíïé õäáôÜíèñáêåò, ìå ðáñÜëëçëç áýîçóç ôùí ðñùôåúíþí. Áí êáé óôá ðñþôá ÷ñüíéá ôá ðñïúüíôá áõôÜ Ýôõ÷áí ðëÞñïõò êáé ãåíéêÞò áðïäï÷Þò, ôá ôåëåõôáßá ÷ñüíéá õðÜñ÷åé Ýíáò éäéáßôåñïò óêå-

ðôéêéóìüò ãéá ôç ÷ñçóéìüôçôá ôïõò, áëëÜ êáé ôçí åõåñãåôéêÞ ôïõò äñÜóç óôï äéáâÞôç. Ðþò îåêßíçóáí ôá ôñüöéìá áõôÜ: Ôá ôñüöéìá áõôÜ Ýãéíáí éäéáßôåñá äçìïöéëÞ óôç äåêáåôßá ôïõ 60, üôáí ç äéáéôçôéêÞ áãùãÞ ôïõ äéáâÞôç óôçñéæüôáí óå ìéá äßáéôá ÷ùñßò æÜ÷áñç êáé ìå ìåéùìÝíïõò õäáôÜíèñáêåò. Ïé åôáéñåßåò ôñïößìùí Üñ÷éóáí íá ÷ñçóéìïðïéïýí ôá áëêïïëéêÜ ðáñÜãùãá ôçò æÜ÷áñçò (óïñâéôüëç, îõëéôüëç êáé ç ìáííéôüëç) êáé Üëëá ãëõêáíôéêÜ üðùò ç öñïõêôüæç, áíôß ôçò óïõêñüæçò (ç ïðïßá áðïôåëåßôáé áðü Ýíá ìüñéï ãëõêüæçò êáé Ýíá ìüñéï öñïõêôüæçò), ãéá íá ðáñáóêåõÜóïõí êÝúê ÷ùñßò æÜ÷áñç, ìðéóêüôá Þ Üëëá ôõðïðïéçìÝíá ðñïúüíôá. Áðü ôç äåêáåôßá ôïõ ‘80 êáé ìåôÜ, üëåò ïé äéáéôçôéêÝò óõóôÜóåéò ãéá Üôïìá ìå äéáâÞôç óõóôÞíïõí üôé ïé êýñéïé Üîïíåò äñÜóçò ðñÝðåé íá åßíáé ï ðáñÜëëçëïò ðåñéïñéóìüò ôïõ äéáôñïöéêïý ëßðïõò Þ ôùí ðñïóëáìâáíïìÝíùí èåñìßäùí. ÁõôÝò ïé óõóôÜóåéò óôçñß÷ôçêáí óôá ôåëåõôáßá åðéóôçìïíéêÜ äåäïìÝíá, ìÝóá áðü


êôéêÞ áíôéêáôÝóôçóå ôçí Üðïøç ãéá ÷ñÞóç åéäéêþí “äéáâçôéêþí” ôñïößìùí Þ ìéáò “äéáâçôéêÞò “ äßáéôáò”. Ôá ÷áñáêôçñéóôéêÜ ôùí åéäéêþí áõôþí ðñïúüíôùí êáèïñßæïíôáé áðü ôçí Ïäçãßá (Directive) 1999/41/EC, ðïõ åêäüèçêå óôéò 7 Éïõíßïõ ôïõ 1999, óôçñéæüìåíç óôçí Ïäçãßá 89/398/EEC, ðïõ áöïñïýóå ôïõò Íüìïõò ôùí ×ùñþí ìåëþí, ó÷åôéêÜ ìå ôá ôñüöéìá ðïõ áðåõèýíïíôáé óå Üôïìá ìå åéäéêÝò äéáôñïöéêÝò áíÜãêåò. Ðïéá åßíáé üìùò ôá áñíçôéêÜ óçìåßá ôùí ðñïúüíôùí áõôþí; ôá ïðïßá äåß÷èçêå üôé ï áõóôçñüò ðåñéïñéóìüò ôçò óõíïëéêÞò ðïóüôçôáò ôùí õäáôáíèñÜêùí êáé åéäéêüôåñá ôùí óýíèåôùí õäáôáíèñÜêùí, ü÷é ìüíï äåí óõìâÜëåé óôç âåëôßùóç ôïõ ãëõêáéìéêïý åëÝã÷ïõ, áëëÜ áíôßèåôá äõó÷åñáßíåé ôç óùóôÞ ñýèìéóç ôïõ äéáâÞôç. ¸ôóé, ôá äéáâçôéêÜ Üôïìá óÞìåñá åíèáññýíïíôáé íá êáôáíáëþíïõí Üöèïíá öñïýôá êáé ëá÷áíéêÜ, êáé ãåýìáôá âáóéóìÝíá óå áìõëþäç ôñüöéìá üðùò ôï øùìß, ôá æõìáñéêÜ êáé ôï ñýæé. Åéäéêüôåñá, ôï 1984, óôç ÌåãÜëç Âñåôáíßá, ç íïìïèåóßá üñéóå íÝá êñéôÞñéá ãéá ôá “äéáâçôéêÜ” ôñüöéìá. ÓõãêåêñéìÝíá, Ýíá ôñüöéìá ãéá íá ìðïñåß íá Ý÷åé ôçí Ýíäåéîç “êáôÜëëçëá ãéá äéáâçôéêïýò”, èá ðñÝðåé íá ìçí ðåñéÝ÷åé ðåñéóóüôåñï ëßðïò êáé åíÝñãåéá áðü ôá áíôßóôïé÷á ôñüöéìá. Åðßóçò, ôñüöéìá ðïõ äåí Ý÷ïõí ôïõëÜ÷éóôïí 50% ëéãüôåñåò èåñìßäåò èá ðñÝðåé íá öÝñïõí ðáñÜëëçëá êáé ôçí åðéóÞìáíóç “ü÷é êáôÜëëçëá ãéá õðÝñâáñïõò”. Óôçí ßäéá ÷þñá, üðïõ ôá ôñüöéìá áõôÜ åßíáé ðïëý äéáäåäïìÝíá, áðü ôçí 1ç Ìáñôßïõ ôïõ 1995, ôá êñéôÞñéá áõôÜ áðïóýñèçêáí äéüôé ïé äéáéôçôéêÝò óõóôÜóåéò Þôáí ðëÝïí ïé ßäéåò ãéá ôï ãåíéêü ðëçèõóìü, áëëÜ êáé ôá äéáâçôéêÜ Üôïìá. Óôéò ôåëåõôáßåò äåêáåôßåò, ç ìÝñéìíá ôïõ äéáâçôéêïý áôüìïõ åðéêåíôñþèçêå óôçí ðáñï÷Þ åîáôïìéêåõìÝíùí óõìâïõëþí ó÷åôéêÜ ìå ôéò ãåíéêÝò áñ÷Ýò õãéåéíÞò äéáôñïöÞò. ÁõôÞ ç ôá-

Ðëáóìáôéêü áßóèçìá åëåõèåñßáò: Åßíáé ðéèáíü êÜðïéá äéáâçôéêÜ Üôïìá äéáâÜæïíôáò ôçí Ýíäåéîç “äéáâçôéêÜ ôñüöéìá Þ ôñüöéìá êáôÜëëçëá ãéá äéáâçôéêïýò” íá ôá èåùñÞóïõí åõåñãåôéêÜ Þ áêüìá êáé áðáñáßôçôá ãéá ôç ñýèìéóç ôïõ äéáâÞôç. Ç ÷ñÞóç ôïõ üñïõ “äéáâçôéêü ôñüöéìï” óôçí åôéêÝôá ôùí ôñïößìùí ÷ñçóéìïðïéåßôáé êõñßùò óå ãëõêÜ, ìðéóêüôá êáé ðáñüìïéá ôñüöéìá, ðïõ áí êáé èåùñïýíôáé “åðéâáñõíôéêÜ” ãéá ôï óáê÷áñþäç äéáâÞôç, åíôïýôïéò äåí ðñÝðåé íá áðïêëåßïíôáé ðëÞñùò áðü ôç äéáôñïöÞ åíüò äéáâçôéêïý áôüìïõ. ÂÝâáéá, ðñÝðåé íá ãßíåôáé ðÜíôá óáöÝò üôé, áêüìá êáé óôá ìç äéáâçôéêÜ Üôïìá, ç êáôáíÜëùóç ãëõêþí Þ Üëëùí ôñïößìùí, õøçëþí óå æÜ÷áñç Þ ëßðïò, ðñÝðåé íá åßíáé áñáéÞ êáé ðñïóåãìÝíç. ×áñáêôçñéóôéêü ðáñÜäåéãìá åßíáé ôá ìðéóêüôá “ãéá äéáâçôéêïýò” ôá ïðïßá åßíáé ìðéóêüôá öñïõêôüæçò, ôá ïðïßá âñßóêïíôáé óå ðïëëïýò öïýñíïõò. Ç êáôáíÜëùóç ôïõò äåí åßíáé áðáñáßôçôá êáëÞ åðéëïãÞ êáé ðñáêôéêÞ ãéá Ýíá äéáâçôéêü Üôïìï, áöïý ç áíôéêáôÜóôáóç ôçò áðëÞò æÜ÷áñçò áðü ôç öñïõêôüæç, äåí ìåéþíåé ôï èåñìéäéêü öïñôßï ôïõò êáé êáôÜ óõíÝðåéá áðïäßäåé åðßóçò ìåãÜëï ðïóü èåñìßäùí. Áõôü éó÷ýåé áöïý ôüóï ç öñïõêôüæç, üóï êáé ç óïõêñüæç, áðïäßäïõí áêñéâþò ôéò ßäéåò èåñìßäåò (4 èåñìßäåò áíÜ ãñáììÜñéï=1 êïõô ãëõêïý áðïäßäåé 20 èåñìßäåò). ÐáñÜëëçëá ç öñïõêôüæç áí êáé äåí åðçñåÜæåé Üìåóá ôá


cyanmagentayellowblack

18

ÄÉÁÂÇÔÏËÏÃÉÊÁ ÍÅÁ

åðßðåäá ôçò ãëõêüæçò óôï áßìá, üðùò ç óïõêñüæç, Ý÷åé óõó÷åôéóôåß ìå ôçí áýîçóç ôùí ôñéãëõêåñéäßùí óôçí êõêëïöïñßá, êõñßùò óå õðÝñâáñá Üôïìá. Ôá õøçëÜ åðßðåäá ôñéãëõêåñéäßùí üðùò Ý÷åé öáíåß ìÝóá áðü ìåëÝôåò, áõîÜíïõí ôïí êßíäõíï åìöÜíéóçò áíôßóôáóçò óôçí éíóïõëßíç êáé êáñäéáããåéáêÞò íüóïõ. Áìößâïëç ùöÝëåéá: Ôá ôñüöéìá áõôÜ, áí êáé ðñïóöÝñïõí ôï ðëåïíÝêôçìá ôçò áðïõóßáò æÜ÷áñçò, ðáñÜëëçëá ìðïñåß íá ðáñïõóéÜæïõí óôïé÷åßá ðïõ íá ìçí ôá êáèéóôïýí õãéåéíÜ ãéá Ýíá äéáâçôéêü Üôïìï. ¸ôóé, ìðïñåß íá åßíáé õøçëÜ óå êïñåóìÝíï ëßðïò Þ áêüìá ðëïýóéá óå Üëëïõò, åðßóçò, áðëïýò, õäáôÜíèñáêåò üðùò ç öñïõêôüæç, ðïõ áí êáé äåí áíåâÜæåé ôá åðßðåäá ôçò ãëõêüæçò ôïõ áßìáôïò ëéãüôåñï áðü ôç óïõêñüæç, áðïäßäåé áêñéâþò ôéò ßäéåò èåñìßäåò. ×áñáêôçñéóôéêü ðáñÜäåéãìá åßíáé ïé óïêïëÜôåò ãéá ôïõò äéáâçôéêïýò. Ïé óïêïëÜôåò áõôÝò ðåñéÝ÷ïõí óõíÞèùò ìéá åíáëëáêôéêÞ ãëõêáíôéêÞ ïõóßá üðùò öñïõêôüæç Þ óïñâéôüëç, óôç èÝóç ôçò æÜ÷áñçò. Ðáñüëá áõôÜ ç äéáéôçôéêÞ óýóôáóç üóï áöïñÜ ôéò èåñìßäåò êáé ôï ëßðïò åßíáé ç ßäéá. Ôüóï ç êáíïíéêÞ üóï êáé “äéáâçôéêÞ” óïêïëÜôá èá áíåâÜóåé ôá åðßðåäá ôçò ãëõêüæçò óôï áßìá ôïõ äéáâçôéêïý áôüìïõ. ÐáñÜëëçëá åßíáé ðéï áêñéâÝò (ìÝ÷ñé êáé 4 öïñÝò ðåñéóóüôåñï) êáé ëüãù ôçò åðéóÞìáíóçò “êáôÜëëçëç ãéá äéáâçôéêïýò” ðïëëÝò öïñÝò õðåñêáôáíáëþíïíôáé. ÕðåñêáôáíÜëùóç: ¼ðùò óõìâáßíåé êáé ìå ôá ðñïúüíôá ôýðïõ “ëÜúô”, Ýôóé êáé ôá ôñüöéìá ãéá ôïõò äéáâçôéêïýò, ðïëëÝò öïñÝò ïäçãïýí üóïõò ôá êáôáíáëþíïõí óå õðåñêáôáíÜëùóç. Áõôü óõìâáßíåé ôüóï åðåéäÞ äéáöçìßæïíôáé Þ ðñïâÜëëïíôáé ùò “êáôÜëëçëá” ãéá ôá Üôïìá áõôÜ, áëëÜ êõñßùò åðåéäÞ åßíáé ôñü18

öéìá ðïõ ôá Üôïìá áõôÜ óôåñïýíôáé, üðùò ð.÷. ãëõêÜ. Ç õðåñêáôáíÜëùóç ôïõò üìùò ïäçãåß óå áõîçìÝíç ðñüóëçøç èåñìßäùí êáé óå áýîçóç ôïõ óùìáôéêïý âÜñïõò, áëëÜ êáé óå êÜðïéåò ðåñéðôþóåéò óå êáêÞ ñýèìéóç ôùí åðéðÝäùí ãëõêüæçò. Êüóôïò: ÐÝñá áðü ôï êïììÜôé ôçò ÷ñçóôéêüôçôáò ôùí ðñïúüíôùí áõôþí õðÜñ÷åé Ýíá ìåãÜëï èÝìá ðïõ áöïñÜ ôï êüóôïò ôïõò. Ôá åéäéêÜ ôñüöéìá ãéá äéáâçôéêïýò óõíÞèùò êïóôßæïõí ðåñéóóüôåñï áðü ôá óõìâáôéêÜ ðñïúüíôá ðïõ åßíáé ÷áìçëÜ óå æÜ÷áñç Þ ÷ùñßò æÜ÷áñç. ÂÝâáéá äå èá ðñÝðåé íá áðïññßðôïõìå üëá áõôÜ ôá ðñïúüíôá, äåäïìÝíïõ üôé êÜðïéá áðü áõôÜ Ý÷ïõí óáöÝò üöåëïò ãéá ôï äéáâÞôç êáé Ýôóé ìðïñïýí íá êáôáíáëþíïíôáé áðü ôá Üôïìá ìå äéáâÞôç. ÔÝôïéá åßíáé ôá æõìáñéêÜ ãéá Üôïìá ìå äéáâÞôç Þ ïé åéäéêÝò ìáñìåëÜäåò ìå öñïõêôüæç (óõãêñéíüìåíåò ü÷é üìùò ìå ôéò “óðéôéêÝò” áëëÜ ìå áõôÝò ôïõ åìðïñßïõ ðïõ ðåñéÝ÷ïõí ðñïóôéèÝìåíç æÜ÷áñç). Åðßóçò, åßíáé öáíåñü, ðùò êÜðïéá áðü ôá ðñïúüíôá ôýðïõ “ëÜúô”, üðùò áíáøõêôéêÜ ôýðïõ êüêá êüëáò, ðÝðóé Þ óðñÜúô ëÜúô ôá ïðïßá ðåñéÝ÷ïõí ôå÷íçôÜ õðïêáôÜóôáôá æÜ÷áñçò, ìðïñïýí íá êáôáíáëùèïýí åëåýèåñá. ¢Áëëá ðñïúüíôá, üðùò ôá ðáãùôÜ 0+0%, êáé ôá ãéáïýñôéá ìå öñïýôá 0+0%, áí êáé ðåñéÝ÷ïõí ãëõêáíôéêÝò ïõóßåò Ý÷ïõí õäáôÜíèñáêåò êáé èåñìßäåò ðïõ ðñÝðåé íá óõíõðïëïãßæïíôáé óôï óõíïëéêü ðïóü ôùí ðñïóëáìâáíïìÝíùí õäáôáíèñÜêùí êáé èåñìßäùí êáé íá êáôáíáëþíïíôáé ìå ìÝôñï. ×Üñçò Äçìïóèåíüðïõëïò MMedSci, Êëéíéêüò Äéáéôïëüãïò-Âéïëüãïò


cyanmagentayellowblack

20

ÄÉÁÂÇÔÏËÏÃÉÊÁ ÍÅÁ

ÓôÞëç ãéá åðáããÝëìáôá õãåßáò Óáê÷áñþäçò äéáâÞôçò êáé óùìáôéêÞ Üóêçóç ÅÉÓÁÃÙÃÇ Ïé ôåëåõôáßåò äåêáåôßåò Ý÷ïõí êáôáäåßîåé ìéá ôåñÜóôéá áýîçóç ôçò óõ÷íüôçôáò ôïõ Óáê÷áñþäç ÄéáâÞôç (ÓÄ), éäéáßôåñá ôïõ ôýðïõ 2, ôüóï óôéò áíáðôõãìÝíåò üóï êáé óôéò áíáðôõóóüìåíåò ÷þñåò, ðïõ ôåßíåé íá ðÜñåé åðéäçìéêÝò äéáóôÜóåéò1. Ç áýîçóç áõôÞ Ý÷åé ðáñáôçñçèåß êáé óôç äéêÞ ìáò ÷þñá2. Ùò áßôéÜ ôçò èåùñïýíôáé ç ãÞñáíóç ôïõ ðëçèõóìïý, ç êáèéóôéêÞ æùÞ êáé ç ðá÷õóáñêßá ðïõ óõíïäåýïõí ôï “óýã÷ñïíï” ôñüðï æùÞò. Áíáìößâïëá, ãåíåôéêïß ðáñÜãïíôåò ðáßæïõí åðßóçò óçìáßíïíôá ñüëï êáé óôïõò äýï êýñéïõò ôýðïõò äéáâÞôç. ÄåäïìÝíïõ üôé ç íüóïò áõôÞ óõíïäåýåôáé áðü áõîçìÝíç ìáêñï÷ñüíéá íïóçñüôçôá êáé èíçóéìüôçôá, åßíáé åýêïëá êáôáíïçôü üôé ìå ôçí áýîçóç ôçò óõ÷íüôçôáò áõôÞò êáé ôùí åðéðëïêþí ôçò, ôï ïéêïíïìéêü âÜñïò ôçò èåñáðåßáò ôùí ãéá ôçí êïéíùíßá åßíáé ôåñÜóôéï. Ïé äõï êýñéïé ôýðïé ÓÄ (ôýðïò 1 êáé 2) ÷áñáêôçñßæïíôáé áðü õðåñãëõêáéìßá êáé ðáñüìïéåò ìéêñï- êáé ìáêñï-áããåéïðáèçôéêÝò åðéðëïêÝò, áëëÜ ç ðáèïöõóéïëïãéêÞ ôïõò äéáôáñá÷Þ åßíáé äéáöïñåôéêÞ. Óôïí ôýðï 1 õðÜñ÷åé ðáíôåëÞò Ýëëåéøç éíóïõëßíçò, ëüãù áíïóïëïãéêÞò óõíÞèùò êáôáóôñïöÞò ôùí â-êõôôÜñùí ôïõ ðáãêñÝáôïò, áðü ôçí áñ÷Þ ôçò åìöÜíéóçò ôçò íüóïõ, åíþ óôïí ôýðï 2 õðÜñ÷åé áíôßóôáóç óôç äñÜóç ôçò éíóïõëßíçò êáé ó÷åôéêÞ ÝëëåéøÞ ôçò, ëüãù ãåíåôéêÜ ðñïêáèïñéóìÝíçò êáé ðñïïäåõôéêÜ åðéäåéíïýìåíçò áíåðÜñêåéáò ôùí 20

â-êõôôÜñùí ôïõ ðáãêñÝáôïò. Ï ÓÄ ôýðïõ 2 áðïôåëåß ôçí ðëåéïøçößá ôùí äéáâçôéêþí (ðåñßðïõ 90%) êáé óõó÷åôßæåôáé óõíÞèùò, åêôüò áðü ôçí áíôßóôáóç óôçí éíóïõëßíç, êáé ìå ðá÷õóáñêßá, õðÝñôáóç êáé äõóëéðéäáéìßá -åêäçëþóåéò ðïõ óõëëÞâäçí áðïôåëïýí ôï ëåãüìåíï “ìåôáâïëéêü óýíäñïìï”- êáé ðïõ áõîÜíïõí ôïí êßíäõíï ãéá åìöÜíéóç êáñäéáããåéáêþí íïóçìÜôùí. ÐëåéÜäá ìåëåôþí óôï ãåíéêü ðëçèõóìü Ý÷ïõí êáôáäåßîåé üôé ï êßíäõíïò íïóçñüôçôáò êáé èíçóéìüôçôáò áðü óôåöáíéáßá íüóï (ÓÍ) åßíáé áíôéóôñüöùò áíÜëïãïò ìå ôï åðßðåäï óùìáôéêÞò äñáóôçñéüôçôáò ôïõ ðëçèõóìïý. Ðáñüìïéá áðïôåëÝóìáôá éó÷ýïõí êáé óôïõò äéáâçôéêïýò áóèåíåßò3,4. Ç áðþëåéá âÜñïõò ìå äßáéôá êáé óùìáôéêÞ Üóêçóç áðïôåëåß ôïí áêñïãùíéáßï ëßèï ôçò èåñáðåõôéêÞò ðñïóÝããéóçò ôïõ ÓÄ ôýðïõ 2, äåäïìÝíïõ üôé ìåéþíåé ôçí áíôßóôáóç óôçí éíóïõëßíç êáé âåëôéþíåé ôï ãëõêáéìéêü Ýëåã÷ï. Ç Üóêçóç åðçñåÜæåé åõíïúêÜ ðïëëÝò üøåéò ôïõ ìåôáâïëéêïý óõíäñüìïõ, óõìðåñéëáìâáíïìÝíùí ôçò áñôçñéáêÞò ðßåóçò, ôùí ëéðéäßùí, ôïõ óùìáôéêïý âÜñïõò, ôçò êáôáíïìÞò ôïõ ëßðïõò êáé ôçò åõáéóèçóßáò óôçí éíóïõëßíç, ðñïóöÝñïíôáò Ýôóé ôç äõíáôüôçôá ôçò ìåßùóçò ôïõ óõíïëéêïý êáñäéáããåéáêïý êéíäýíïõ ôùí áóèåíþí áõôþí, áíåîÜñôçôá ìÜëéóôá áðü ôçí áðþëåéá âÜñïõò. ÓçìåéùôÝïí üôé ç êõñéüôåñç áéôßá èáíÜôïõ ôùí äéáâçôéêþí áóèåíþí åßíáé ôá êáñäéáããåéáêÜ íïóÞìáôá (Ýìöñáãìá ôïõ ìõïêáñäßïõ êáé áããåéáêÜ åãêåöáëéêÜ åðåéóüäéá). Áóèåíåßò ìå ÓÄ


cyanmagentayellowblack

21

ÔÅÕXÏÓ 25

ôýðïõ 2 ìå ìÝôñéá Ýùò õøçëÜ åðßðåäá öõóéêÞò êáôÜóôáóçò (ðïõ áðïôåëåß ìÝôñï áõîçìÝíçò óùìáôéêÞò äñáóôçñéüôçôáò) ðáñïõóéÜæïõí 5060% ìåãáëýôåñç âéùóéìüôçôá óå ó÷Ýóç ìå äéáâçôéêïýò ÷áìçëÞò öõóéêÞò êáôÜóôáóçò. ÌÅÔÁÂÏËÉÊÅÓ ÊÁÉ ÏÑÌÏÍÉÊÅÓ ÅÐÉÄÑÁÓÅÉÓ ÔÇÓ ÁÓÊÇÓÇÓ Ïé ìýåò Ý÷ïõí áðïèçêåõìÝíç åíôüò áõôþí ãëõêüæç, õðü ôç ìïñöÞ ìéáò ìåãáëïìïñéáêÞò Ýíùóçò, ôïõ ãëõêïãüíïõ, ðïõ áðïôåëåß êáé ôçí êýñéá ðçãÞ åíÝñãåéáò ãéá ôïõò áóêïýìåíïõò ìýåò êáôÜ ôç äéÜñêåéá ôùí ðñþôùí 5-10 ëåðôþí ôçò Üóêçóçò. Êáèþò ç Üóêçóç óõíå÷ßæåôáé êáé ôï ìõúêü ãëõêïãüíï åîáíôëåßôáé, ç ãëõêüæç êáé ôá åëåýèåñá ëéðáñÜ ïîÝá (ÅËÏ) ôïõ áßìáôïò áíáëáìâÜíïõí ïëïÝíá êáé ðéï ðñùôåýïíôá ñüëï óáí õðïóôñþìáôá åíÝñãåéáò. Ç ãëõêüæç ôïõ áßìáôïò ðñïÝñ÷åôáé áðü ôï óõêþôé (Þðáñ) ìå ôç äéÜóðáóç ôïõ åíôüò áõôïý áðïèçêåõìÝíïõ ãëõêïãüíïõ (ãëõêïãïíüëõóç) Þ ôçí ðáñáãùãÞ ãëõêüæçò áðü Üëëåò ïõóßåò (áìéíïîÝá, ãáëáêôéêü ïîý Þ ãëõêåñßíç) ìå ôç äéáäéêáóßá ôçò íåïãëõêïãÝíåóçò. ÅÜí ç Üóêçóç óõíå÷éóôåß ãéá áñêåôÝò þñåò, ç óõìâïëÞ ôçò ãëõêüæçò ìåéþíåôáé, êáé ôá ÅËÏ (ðïõ ðñïÝñ÷ïíôáé áðü ôç äéÜóðáóç ôïõ áðïèçêåõìÝíïõ óôá ëéðïêýôôáñá ëßðïõò) áðïôåëïýí ôï êýñéï êáýóéìï ãéá ôïõò áóêïýìåíïõò ìýåò. ÊáôÜ ôç äéÜñêåéá ìÝôñéáò Ýíôáóçò Üóêçóçò óå öõóéïëïãéêÜ (ìç-äéáâçôéêÜ) Üôïìá, ôá åðßðåäá ôçò ãëõêüæçò ôïõ áßìáôïò ðáñáìÝíïõí ïõóéáóôéêÜ óôáèåñÜ. Áõôü ïöåßëåôáé óôï ãåãïíüò üôé ç çðáôéêÞ ðáñáãùãÞ ãëõêüæçò (ìå ôç ãëõêïãïíüëõóç êáé íåïãëõêïãÝíåóç ðïõ ðñïáíáöÝñèçêáí) êáôÜ ôç äéÜñêåéá ôçò Üóêçóçò áõîÜíåôáé 2-4 öïñÝò, ãéá íá áíôéóôáèìßóåé ôéò áõîçìÝíåò áíÜãêåò ôùí áóêïýìåíùí ìõþí. Áíôßóôïé÷á, ìåôÜ ôçí Üóêçóç, ç ðáñá-

ãùãÞ êáé ç ÷ñçóéìïðïßçóç ôçò ãëõêüæçò ðÝöôïõí ìå ðáñÜëëçëï ôñüðï óôá âáóéêÜ ðñï ôçò Üóêçóçò åðßðåäá. ÊáôÜ ôç äéÜñêåéá ôçò Üóêçóçò óå öõóéïëïãéêÜ Üôïìá, ç Ýêêñéóç éíóïõëßíçò áðü ôï ðÜãêñåáò ìåéþíåôáé, óå áðÜíôçóç óôçí áõîçìÝíç åõáéóèçóßá óôçí éíóïõëßíç ðïõ ðñïêáëåßôáé áðü ôçí Üóêçóç. Óå äéáâçôéêïýò áóèåíåßò ôýðïõ 1 üìùò, áõôÞ ç öõóéïëïãéêÞ ìåßùóç ôçò éíóïõëßíçò äåí ìðïñåß íá óõìâåß, ãéáôß üëç ç éíóïõëßíç Ý÷åé ÷ïñçãçèåß åîùãåíþò. Ç êõêëïöïñïýóá áõôÞ éíóïõëßíç êáôáóôÝëëåé ôçí áíáìåíüìåíç ãëõêïãïíüëõóç êáé íåïãëõêïãÝíåóç áðü ôï Þðáñ êáé áíôßèåôá åðéôåßíåé ôçí ðñïêáëïýìåíç áðü ôçí Üóêçóç ðñüóëçøç ãëõêüæçò áðü ôïõò áóêïýìåíïõò ìýåò. Ç õðåñéíóïõëéíáéìßá áõôÞ åðßóçò åìðïäßæåé ôç öõóéïëïãéêÞ êéíçôïðïßçóç ôùí ëéðéäßùí êáôÜ ôç äéÜñêåéá ôçò Üóêçóçò, ðïõ ïäçãåß óå ìåéùìÝíç ðñïóöïñÜ ÅËÏ ãéá ÷ñÞóç ùò êáýóéìï. Ôï ôåëéêü áðïôÝëåóìá åßíáé ç ðñïóöïñÜ ðçãþí åíÝñãåéáò (ãëõêüæç êáé ÅËÏ) ðñïò ôïõò ìýåò íá ðáñáâëÜðôåôáé. Ç ìåôáâïëéêÞ êáé ïñìïíéêÞ áðÜíôçóç óôçí Üóêçóç óôï äéáâçôéêü ôýðïõ 1 ðïéêßëëåé åõñÝùò êáé åîáñôÜôáé áðü ðïëëïýò ðáñÜãïíôåò, üðùò ç Ýíôáóç êáé ç äéÜñêåéá ôçò Üóêçóçò, ôï åðßðåäï ôïõ ìåôáâïëéêïý åëÝã÷ïõ ðñï ôçò Üóêçóçò, ôïí ôýðï êáé ôç äüóç ôçò éíóïõëßíçò ðïõ ÷ïñçãÞèçêå ðñï ôçò Üóêçóçò, ôç èÝóç ôçò Ýíåóçò ôçò éíóïõëßíçò êáé ôç ÷ñïíéêÞ ó÷Ýóç ôçò Ýíåóçò ôçò éíóïõëßíçò êáé ôïõ ôåëåõôáßïõ ãåýìáôïò ðñï ôçò Üóêçóçò. ÊáôÜ óõíÝðåéá, ôá åðßðåäá ôçò ãëõêüæçò ôïõ áßìáôïò ìðïñåß íá ìåéùèïýí, íá áõîçèïýí Þ êáé íá ìåßíïõí áíáëëïßùôá. ÓõãêåêñéìÝíá, ç ãëõêüæç ôïõ ðëÜóìáôïò ôåßíåé íá ìåéùèåß ìå ôçí Üóêçóç áí õðÜñ÷åé õðåñéíóïõëéíáéìßá êáôÜ ôç äéÜñêåéá ôçò Üóêçóçò, áí ç Üóêçóç åßíáé ðáñáôåôáìÝíç (>30-60 ëåðôÜ) êáé áí äåí ðñïóëçöèïýí õäáôÜíèñáêåò ðñéí Þ êáôÜ ôç äéÜñêåéá 21


cyanmagentayellowblack

22

ÄÉÁÂÇÔÏËÏÃÉÊÁ ÍÅÁ

ôçò Üóêçóçò. Ç õðåñéíóïõëéíáéìßá êáôÜ ôçí Üóêçóç ìðïñåß íá ïöåßëåôáé óôï ãåãïíüò üôé ç ìÝãéóôç äñÜóç ôçò ÷ïñçãïýìåíçò éíóïõëßíçò (âñá÷åßá Þ åíäéÜìåóçò äñÜóçò) ìðïñåß íá óõìðÝóåé ìå ôï ÷ñïíéêü äéÜóôçìá ôçò Üóêçóçò Þ ç Ýíåóç ôçò éíóïõëßíçò íá ãßíåé óå áóêïýìåíï ôìÞìá ôïõ óþìáôïò, ìå áðïôÝëåóìá ãñçãïñüôåñç áðïññüöçóÞ ôçò. Ôá åðßðåäá óáê÷Üñïõ áßìáôïò ðáñáìÝíïõí óõíÞèùò óôáèåñÜ üôáí ç Üóêçóç åßíáé ìéêñÞò äéÜñêåéáò êáé åëáöñÜò Ýùò ìÝôñéáò Ýíôáóçò êáé ÷ïñçãåßôáé ç êáôÜëëçëç ðïóüôçôá õäáôáíèñÜêùí ðñï Þ êáôÜ ôç äéÜñêåéá ìÝôñéáò Ýíôáóçò Üóêçóçò. ÔÝëïò, ôá åðßðåäá ãëõêüæçò ôïõ áßìáôïò ôåßíïõí íá áõîçèïýí áí õðÜñ÷ïõí ÷áìçëÜ åðßðåäá éíóïõëßíçò êáôÜ ôç äéÜñêåéá ôçò Üóêçóçò (äåí Ý÷åé ÷ïñçãçèåß éíóïõëßíç óå åðáñêÞ ðïóüôçôá Þ ôçí êáôÜëëçëç ÷ñïíéêÞ óôéãìÞ), áí ç Üóêçóç åßíáé ðïëý Ýíôïíç Þ áí ðñïóëáìâÜíåôáé õðåñâïëéêÞ ðïóüôçôá õäáôáíèñÜêùí ðñéí áðü ôçí Üóêçóç. Ôï ôåëéêü áðïôÝëåóìá èá åßíáé õðåñãëõêáéìßá, ìå áõîçìÝíç êéíçôïðïßçóç ëéðéäßùí êáé áõîçìÝíç êåôïãÝíåóç áðü ôï Þðáñ. Ôï ðñáêôéêü óõìðÝñáóìá ëïéðüí åßíáé üôé óôï äéáâçôéêü áóèåíÞ ôýðïõ 1, ç ñýèìéóç ôçò ãëõêüæçò êáôÜ ôçí Üóêçóç åßíáé ðïëý ðåñßðëïêç, åîáñôþìåíç áðü ðïëëïýò ðáñÜãïíôåò. ÐáñÜ ôçí ðïëõðëïêüôçôá üìùò áõôÞ, Ýíáò êáëÜ åíçìåñùìÝíïò äéáâçôéêüò ìðïñåß ìå åðéôõ÷ßá êáé ÷ùñßò åðéðëïêÝò íá óõììåôÝ÷åé óå ðñïãñÜììáôá Üèëçóçò, áêüìá êáé óõíáãùíéóôéêïý ÷áñáêôÞñá (ìáñáèþíéï êëð), áñêåß íá ôçñåß ïñéóìÝíïõò êáíüíåò êáëÞò ñýèìéóçò ôïõ óáê÷Üñïõ ðñï ôçò Üóêçóçò (óõíÞèùò 100250 mg/dL åßíáé ôá åðéôñåðôÜ üñéá ãéá ôçí áðïöõãÞ õðï- Þ õðåñ-ãëõêáéìßáò), íá åëÝã÷åé ôáêôéêÜ ôï óÜê÷áñï ôïõ áßìáôïò (éäßùò óå 22

ðåñßðôùóç ðáñáôåôáìÝíçò Üóêçóçò) êáé íá ëáìâÜíåé åðéðëÝïí õäáôÜíèñáêåò áí ÷ñåéáóèåß. ÌåôÜ áðü ðáñáôåôáìÝíç Üóêçóç åðßóçò, ïé áóèåíåßò áõôïß èá ðñÝðåé íá ðáñáêïëïõèïýí ôá åðßðåäá óáê÷Üñïõ ôïõ áßìáôïò ãéá ðéèáíÞ åìöÜíéóç õðïãëõêáéìßáò áñêåôÝò þñåò áñãüôåñá Þ áêüìá êáé ôçí åðüìåíç çìÝñá, ëüãù áõîçìÝíçò ðñüóëçøçò ãëõêüæçò áðü ôïõò áóêïýìåíïõò ìýåò ãéá áíáðëÞñùóç ôùí åîáíôëçìÝíùí áðü ôçí Üóêçóç áðïèåìÜôùí ìõéêïý ãëõêïãüíïõ. ÐñÝðåé åðßóçò íá åðéóçìáíèåß üôé ïé ðåñéóóüôåñåò ðáñåìâáôéêÝò ìåëÝôåò Üóêçóçò óôïõò äéáâçôéêïýò ôýðïõ 1 äåí Ý÷ïõí äåßîåé âåëôßùóç ôïõ ãëõêáéìéêïý åëÝã÷ïõ ìå ôçí Üóêçóç. Ï êõñéüôåñïò ëüãïò ãé’ áõôü åßíáé ðéèáíþò ç õðåñâïëéêÞ ìåßùóç ôçò äüóçò ôçò éíóïõëßíçò Þ ç õðåñâïëéêÞ ðñüóëçøç õäáôáíèñÜêùí ðñéí áðü ôçí Üóêçóç, óå ìéá ðñïóðÜèåéá áðïöõãÞò õðïãëõêáéìéþí. Ïé äéáâçôéêïß ôýðïõ 1 ðïõ óõììåôÝ÷ïõí óå óõíáãùíéóôéêÜ áèëÞìáôá ìðïñåß íá äïõí üôé ï ãëõêáéìéêüò ôïõò Ýëåã÷ïò ÷åéñïôåñåýåé, ðéèáíþò ëüãù ôùí áêáíüíéóôùí ðñïãñáììÜôùí Ýíôïíçò Üèëçóçò, ôùí ìåéþóåùí ôùí äüóåùí éíóïõëßíçò êáé ôçò áõîçìÝíçò ðñüóëçøçò õäáôáíèñÜêùí. Ðáñ’ üëá áõôÜ, ôá ìáêñï÷ñüíéá ïöÝëç ôçò ôáêôéêÞò óùìáôéêÞò Üóêçóçò, üóïí áöïñÜ ôçí êáñäéáããåéáêÞ íïóçñüôçôá êáé èíçóéìüôçôá ðïõ éó÷ýïõí ãéá ôï ãåíéêü ðëçèõóìü êáé ôïõò äéáâçôéêïýò ôýðïõ 2 éó÷ýïõí êáé ãéá ôïõò áóèåíåßò áõôïýò. Óôïõò äéáâçôéêïýò ôýðïõ 2 ç ðåñéöåñéêÞ ÷ñçóéìïðïßçóç ãëõêüæçò êáôÜ ôç äéÜñêåéá ìÝôñéáò Ýíôáóçò Üóêçóçò áõîÜíåé ðåñéóóüôåñï áðü ôçí çðáôéêÞ ðáñáãùãÞ ôçò, ìå áðïôÝëåóìá ôá åðßðåäá ãëõêüæçò ôïõ áßìáôïò íá ôåßíïõí ðñïò ìåßùóç. ÊáôÜ ôïí ßäéï ÷ñüíï üìùò, ôá åðßðåäá éíóïõëßíçò ôïõ ðëÜóìáôïò ðÝöôïõí, êáé Ýôóé ï êßíäõíïò õðïãëõêáéìßáò óôïõò áóèåíåßò áõôïýò (ðïõ äåí ÷ñçóéìï-


cyanmagentayellowblack

23

ÔÅÕXÏÓ 25

ðïéïýí éíóïõëßíç åîùãåíþò) åßíáé ó÷åôéêÜ ìéêñüò. ÅÐÉÄÑÁÓÅÉÓ ÔÇÓ ÔÁÊÔÉÊÇÓ ÓÙÌÁÔÉÊÇÓ ÁÓÊÇÓÇÓ ÓÔÇÍ ÕÃÅÉÁ Ç ôáêôéêÞ ìõúêÞ äñáóôçñéüôçôá Ý÷åé áðïäåé÷èåß üôé ìåéþíåé ôçí êáñäéáããåéáêÞ íïóçñüôçôá êáé èíçóéìüôçôá óôï ãåíéêü ðëçèõóìü. Ôá ôåëåõôáßá ÷ñüíéá áñêåôÝò ðñïïðôéêÝò êáé áíáäñïìéêÝò ìåëÝôåò Ý÷ïõí ôåêìçñéþóåé ôçí áíôßóôñïöç ó÷Ýóç ìåôáîý ôïõ åðéðÝäïõ ìõéêÞò äñáóôçñéüôçôáò êáé ôçò êáñäéáããåéáêÞò íïóçñüôçôáò êáé èíçóéìüôçôáò êáé óôïõò äéáâçôéêïýò áóèåíåßò (ôýðïõ 1 Þ 2)3,4. Ï ôýðïò êáé ç Ýíôáóç ôçò Üóêçóçò ðïõ åßíáé áðáñáßôçôïé ãéá ôçí êáñäéáããåéáêÞ áõôÞ ðñïóôáóßá äåí åßíáé áðüëõôá äéåõêñéíéóìÝíïé. Ôï American College of Sports Medicine ðÜíôùò óõíéóôÜ üôé ôá Üôïìá ìå äéáâÞôç èá ðñÝðåé íá ðñïóðáèïýí íá êáôáíáëþíïõí ôïõëÜ÷éóôïí 1000 kcal/åâäïìÜäá óå ìõúêÝò äñáóôçñéüôçôåò êáôÜ ôïí åëåýèåñï ÷ñüíï ôïõò, óå Ýíá ìÝôñéï åðßðåäï Ýíôáóçò (40-70% VO2max), 3-5 öïñÝò/åâäïìÜäá, ìå åëÜ÷éóôç ÷ñïíéêÞ äéÜñêåéá ôïõëÜ÷éóôïí 30 ëåðôÜ ôçí çìÝñá5. Ç Üóêçóç ìåãáëýôåñçò Ýíôáóçò äåí öáßíåôáé íá óõìâÜëëåé ðåñáéôÝñù óå ìåßùóç ôïõ êáñäéáããåéáêïý êéíäýíïõ êáé óõíïäåýåôáé áðü ðåñéóóüôåñåò ðéèáíüôçôåò åðéðëïêþí. Ç áîßá ôçò áíáåñüâéáò Üóêçóçò (resistance training) – ð.÷. Üñóç âáñþí - óå õãéÞ Üôïìá êÜèå çëéêßáò, üóïí áöïñÜ ôá êáñäéáããåéáêÜ ôçò ïöÝëç, Ý÷åé áíáãíùñéóèåß ôá ôåëåõôáßá 10-15 ÷ñüíéá. ÐáñáäïóéáêÜ õðÞñ÷å áðñïèõìßá ãéá óýóôáóç áíáåñüâéáò Üóêçóçò, êõñßùò óå äéáâçôéêÜ Üôïìá ðñï÷ùñçìÝíçò çëéêßáò, åîáéôßáò ôïõ öüâïõ áðüôïìùí áõîÞóåùí ôçò áñôçñéáêÞò ðßåóçò. Ôá

ôåëåõôáßá üìùò ÷ñüíéá ðïëëÝò ìåëÝôåò Ý÷ïõí äåßîåé üôé ç áíáåñüâéá Üóêçóç åßíáé áñêåôÜ áóöáëÞò êáé áðïôåëåóìáôéêÞ óôç âåëôßùóç ôïõ ãëõêáéìéêïý åëÝã÷ïõ, áêüìá êáé óôá ðñï÷ùñçìÝíçò çëéêßáò äéáâçôéêÜ Üôïìá. Åêôüò áðü ôçí åõåñãåôéêÞ áõôÞ åðßäñáóç ôçò Üóêçóçò óôç èåñáðåõôéêÞ ðñïóÝããéóç ôïõ äéáâÞôç, ôá ôåëåõôáßá ÷ñüíéá êáëÜ ó÷åäéáóìÝíåò êëéíéêÝò ìåëÝôåò áðÝäåéîáí üôé ðñïãñÜììáôá ìõúêÞò äñáóôçñéüôçôáò, óõíïäåõüìåíá Þ ü÷é áðü äéáéôçôéêÝò ðáñåìâÜóåéò, Ý÷ïõí åõåñãåôéêÞ åðßäñáóç êáé óôçí ðñüëçøç áíÜðôõîçò äéáâÞôç ôýðïõ 2 óå Üôïìá õøçëïý êéíäýíïõ ãéá ôçí åìöÜíéóÞ ôïõ (ð.÷. Üôïìá ìå ðáèïëïãéêÞ áíï÷Þ ãëõêüæçò)6,7. ÓõãêåêñéìÝíá, óôéò äõï êáëýôåñá ó÷åäéáóìÝíåò áðü ôéò ìåëÝôåò áõôÝò (ðïõ äéåîÞ÷èçóáí óôçí ÁìåñéêÞ6 êáé ôç Öéíëáíäßá7) ï êßíäõíïò áíÜðôõîçò ÓÄ ìåéþèçêå êáôÜ 58% óôçí ïìÜäá ôçò Üóêçóçò êáé äßáéôáò, óå ó÷Ýóç ìå ôçí ïìÜäá åëÝã÷ïõ. Ï ðñïóôáôåõôéêüò áõôüò ñüëïò ôçò Üóêçóçò Ý÷åé áðïäïèåß óå ðïéêßëïõò ìç÷áíéóìïýò: áöåíüò ìåí óôçí åõíïúêÞ åðßäñáóç ôçò Üóêçóçò óôïõò ðáñáäïóéáêïýò êáñäéáããåéáêïýò ðáñÜãïíôåò êéíäýíïõ (õðÝñôáóç, äõóëéðéäáéìßá, ðá÷õóáñêßá, éíóïõëéíïáíôßóôáóç) êáé áöåôÝñïõ óôçí åõåñãåôéêÞ åðßäñáóç ôçò ìõúêÞò äñáóôçñéüôçôáò óôçí ßäéá ôçí êáñäéÜ (áõîçìÝíç ðñïóöïñÜ ïîõãüíïõ, ìåéùìÝíåò ìõïêáñäéáêÝò áíÜãêåò óå ïîõãüíï, ó÷çìáôéóìüò ðáñÜðëåõñçò óôåöáíéáßáò êõêëïöïñßáò, çëåêôñéêÞ óôáèåñïðïßçóç ôïõ ìõïêáñäßïõ êëð). Ç óùìáôéêÞ Üóêçóç óõíïäåýåôáé åðßóçò áðü ðïéêéëßá øõ÷ïëïãéêþí êáé êïéíùíéêï-ïéêïíïìéêþí åõåñãåôéêþí åðéäñÜóåùí, ðïõ ðñïêáëïýí âåëôßùóç ôïõ áéóèÞìáôïò åíåñãçôéêüôçôáò êáé æùôéêüôçôáò ôïõ áôüìïõ, áõîçìÝíç áõôïåêôßìçóç, ìåéùìÝíç êáôÜèëéøç êáé ðåñéóóüôåñç áé23


cyanmagentayellowblack

24

ÄÉÁÂÇÔÏËÏÃÉÊÁ ÍÅÁ

óéïäïîßá, åíèïõóéáóìü êáé äçìéïõñãéêüôçôá óôçí êáèçìåñéíÞ æùÞ. Åêôüò üìùò áðü ôéò åõåñãåôéêÝò áõôÝò åðéðôþóåéò, ç óùìáôéêÞ Üóêçóç åßíáé äõíáôü íá óõíïäåýåôáé áðü áíåðéèýìçôåò åíÝñãåéåò êáé íá åíÝ÷åé êéíäýíïõò ãéá ôïí áóêïýìåíï, éäéáßôåñá áí äåí ôçñïýíôáé ïñéóìÝíåò ðñïûðïèÝóåéò êáé êáíüíåò áóöáëåßáò. Ïé êßíäõíïé áõôïß åßíáé ï áéöíßäéïò èÜíáôïò, óïâáñÝò áññõèìßåò, Ýìöñáãìá ôïõ ìõïêáñäßïõ ê.á., éäéáßôåñá óå Üôïìá ìå õðïêåßìåíç êáñäéïðÜèåéá. ÅéäéêÜ ãéá äéáâçôéêïýò áóèåíåßò, ïñéóìÝíåò äéáâçôéêÝò åðéðëïêÝò ìðïñåß íá ðåñéïñßóïõí ôá åðßðåäá óùìáôéêÞò äñáóôçñéüôçôáò Þ êáé íá áðïêëåßóïõí ïñéóìÝíïõò ôýðïõò ìõúêÞò Üèëçóçò. Ãéá ðáñÜäåéãìá, Üôïìá ìå íåõñïðÜèåéá ðñÝðåé íá áðïöåýãïõí ìáêñï÷ñüíéï âÜäéóìá êáé áóêÞóåéò ìå ðçäÞìáôá, Üôïìá ìå íåöñïðÜèåéá ðñÝðåé íá áðïöåýãïõí Ýíôïíç Üóêçóç, åíþ Üôïìá ìå áìöéâëçóôñïåéäïðÜèåéá êáëü åßíáé íá áðïöåýãïõí Üñóç âáñþí êáé ðïëý Ýíôïíåò áóêÞóåéò. ÓõíéóôÜôáé ðñéí áðü ôçí Ýíáñîç åíüò ðñïãñÜììáôïò Üèëçóçò ïé äéáâçôéêïß (éäßùò ìå ìïêñï÷ñüíéï äéáâÞôç Þ ìå Üëëïõò ðáñÜãïíôåò êéíäýíïõ ãéá ÓÍ) íá õðïâÜëëïíôáé óå äïêéìáóßá êïðþóåùò (õðü ÇÊÃéêü Ýëåã÷ï) ãéá ôïí êáëýôåñï êáèïñéóìü ôïõ ðéèáíïý êéíäýíïõ åðéðëïêþí. ÓÕÌÐÅÑÁÓÌÁ Ç óùìáôéêÞ äñáóôçñéüôçôá Ý÷åé ìåãÜëç áîßá óôçí ðñüëçøç ôçò åìöÜíéóçò ÓÄ ôýðïõ 2, óôç âåëôßùóç ôïõ ìåôáâïëéêïý åëÝã÷ïõ óôïõò äéáâçôéêïýò ôýðïõ 2 êáé óôç ìåßùóç ôçò êáñäéáããåéáêÞò íïóçñüôçôáò êáé èíçóéìüôçôáò óôïõò äéáâçôéêïýò ôýðïõ 1 êáé 2. ´Å÷åé åðßóçò åõåñãåôéêÞ åðßäñáóç óôçí õðÝñôáóç, ôç äõóëéðéäáéìßá, ôçí ðá÷õóáñêßá êáé ôéò äéáôáñá÷Ýò ðçêôéêüôçôáò ðïõ óõíïäåýïõí ôï ÓÄ ôýðïõ 2. ÐáñÜ ôéò äéáðéóôùìÝíåò áõôÝò åõåñãåôéêÝò åðéäñÜóåéò, äõóôõ÷þò ç óùìáôéêÞ Üóêçóç ÷ñçóéìïðïéåßôáé ãåíéêÜ ðëçììåëþò óôç èåñáðåõôéêÞ ðñïóÝããéóç ôïõ ÓÄ. ÄåäïìÝíïõ üôé ï ÓÄ 24

åßíáé ìéá íüóïò ìå ìáêñï÷ñüíéá åðßäñáóç óôçí õãåßá ôùí áóèåíþí, ïé åðáããåëìáôßåò õãåßáò (éáôñïß, íïóçëåõôÝò êëð) áëëÜ êáé ïé ó÷åäéáóôÝò ðïëéôéêÞò õãåßáò (Õðïõñãåßï Õãåßáò, ÄÞìïé êáé Êïéíüôçôåò) èá ðñÝðåé íá åíôåßíïõí ôéò ðñïóðÜèåéÝò ôïõò ãéá åíçìÝñùóç ôùí áôüìùí ìå ÓÄ ó÷åôéêÜ ìå ôçí áðïöáóéóôéêÞ óçìáóßá ôçò Üóêçóçò óôç ìåßùóç ôùí êáñäéáããåéáêþí êéíäýíùí êáé óôç âåëôßùóç ôçò õãåßáò ôïõò ãåíéêüôåñá. Ç óùìáôéêÞ Üóêçóç ðñÝðåé íá ðáñáìåßíåé áêñïãùíéáßïò ëßèïò óôç èåñáðåõôéêÞ ðñïóÝããéóç ôùí äéáâçôéêþí áóèåíþí. ÂÉÂËÉÏÃÑÁÖÉÁ 1. King H, Aubert RE, Herman WH. Global burden of diabetes, 1995-2025. Prevalence, numerical estimates and projections. Diabetes Care 1998;21:1414-31. 2. Êatsilambros N, Aliferis K, Darviri C, Tsapogas P, Alexiou Z, Tritos N, Arvanitis M. Evidence for an increase in the prevalence of known diabetes in a sample of an urban population in Greece. Diabet Med 1993;10:87-90. 3. Batty GD, Shipley MJ, Marmot M, Smith GD. Physical activity and cause-specific mortality in men with type 2 diabetes/impaired glucose tolerance: evidence from the Whitehall study. Diabet Med 2002;19:580-588. 4. Makrilakis M, Panagiotakos DB, Pitsavos C, et al. The association between physical activity and the development of acute coronary syndromes across the spectrum of diabetic subjects (The CARDIO2000 II Study). In press. 5. Albright A, Franz M, Hornsby G, Kriska A, Marrero D, Ullrich I, Verity LS. American College of Sports Medicine position stand. Exercise and type 2 diabetes. Med Sci Sports Exerc 2000;32:1345 – 1360. 6. Knowler WC, Barrett-Connor E, Fowler S, et. al. for the Diabetes Prevention Program Research Group. Reduction in the incidence of type 2 diabetes with lifestyle intervention or metformin. N Engl J Med 2002;346:393-403. 7. Tuomilehto J, Lindstrom J, Ericsson JG, et al, for the Finnish Diabetes Prevention Study Group. Prevention of type 2 diabetes mellitus by changes in lifestyle among subjects with impaired glucose tolerance. N Engl J Med 2001;344:1343-50.

Êùíóôáíôßíïò ÌáêñõëÜêçò Éáôñüò


cyanmagentayellowblack

26

ÄÉÁÂÇÔÏËÏÃÉÊÁ ÍÅÁ

Ç êáíÝëëá êáé ï óáê÷áñþäçò äéáâÞôçò

Ì

åëÝôç ðïõ ðáñïõóéÜóôçêå óôï Ýãêõñï åðéóôçìïíéêü ðåñéïäéêü Diabetes Care ìüëéò ôï ÍïÝìâñéï ôïõ 2003 Ýäåéîå üôé ç ðñüóëçøç êáíÝëëáò ìðïñåß íá âåëôéþíåé ôá åðßðåäá ãëõêüæçò áßìáôïò êáé íá óõìâÜëëåé óå ìéá êáëýôåñç ñýèìéóç ôçò ãëõêáéìßáò óôïõò äéáâçôéêïýò. ÐáñÜëëçëá, ç ßäéá ìåëÝôç Ýäåéîå üôé ç êáíÝëëá óõìâÜëåé óôç ìåßùóç ôùí åðéðÝäùí ôçò óõíïëéêÞò ÷ïëçóôåñüëçò, ôçò “êáêÞò” ÷ïëçóôåñüëçò LDL êáé ôùí ôñéãëõêåñéäßùí óôï áßìá ôùí áôüìùí ðïõ ôçí êáôáíÜëùíáí. Ç åõåñãåôéêÞ äñÜóç ôçò êáíÝëëáò áðïäüèçêå óå Ýíá óõóôáôéêü ôçò óôïé÷åßï, ôçí ðïëõöáéíüëç MHCP, ðïõ ìéìåßôáé ôçí éíóïõëßíç. Ï ôñüðïò äñÜóçò ôçò üðùò ðáñïõóéÜóôçêå óôç ìåëÝôç Ý÷åé ó÷Ýóç ìå ôç äñáóôçñéïðïßçóç êÜðïéïõ õðïäï÷Ýá ôùí êõôôÜñùí ãéá ôçí éíóïõëßíç, áëëÜ êáé ìå ôçí åîïõäåôÝñùóç ôùí åëåõèÝñùí ñéæþí, ïé ïðïßåò üðùò åßíáé ãíùóôü åíï÷ïðïéïýíôáé ãéá âëÜâåò óôïõò éóôïýò êáé óôá êýôôáñá. Óôçí óõãêåêñéìÝíç ìåëÝôç óõììåôåß÷áí 60 äéáâçôéêÜ Üôïìá, ìå äéáâÞôç ôýðïõ 2, ôá ïðïßá ÷ùñßóôçêáí óå 6 ïìÜäåò. Ïé ïìÜäåò 1, 2 êáé 3

Ýðáéñíáí 1, 3 êáé 6 ãñáììÜñéá êáíÝëëáò êáèçìåñéíÜ, åíþ ïé ïìÜäåò 4, 5 êáé 6 Ýðáéñíáí éóïäýíáìåò ðïóüôçôåò åíüò åéêïíéêïý óêåõÜóìáôïò ÷ùñßò åíåñãü óõóôáôéêü, ãéá 40 çìÝñåò. Ôá áðïôåëÝóìáôá ôçò ìåëÝôçò Þôáí óçìáíôéêÜ áöïý ðáñïõóéÜóôçêå ìåßùóç ôçò ãëõêüæçò áßìáôïò íçóôåßáò áðü 18% Ýùò 29% êáé ìåßùóç ôùí ôñéãëõêåñéäßùí áßìáôïò áðü 23% Ýùò 30%. Áêüìá ôá äéáâçôéêÜ Üôïìá ðïõ Ýðáéñíáí ôçí êáíÝëëá ðáñïõóéÜóáí ìåßùóç ôçò óõíïëéêÞò ÷ïëçóôåñüëçò áßìáôïò áðü 12% Ýùò 26%, êáé ðáñÜëëçëç ìåßùóç ôçò “êáêÞò” ÷ïëçóôåñüëçò LDL áðü 7% Ýùò 27%. Áíôßèåôá, óôá Üôïìá ðïõ ëÜìâáíáí ôï åéêïíéêü óêåýáóìá äåí ðáñáôçñÞèçêå êÜðïéá áíôßóôïé÷ç áëëáãÞ óôá åðßðåäá êáé óôï ìåôáâïëéóìü ôçò ãëõêüæçò Þ ôùí ëéðéäßùí. Ïé åðéóôÞìïíåò ðïõ óõììåôåß÷áí óôç ìåëÝôç áõôÞ áíÝöåñáí üôé ç ðñïóèÞêç ôçò êáíÝëëáò óôç äéáôñïöÞ áôüìùí ðïõ äåí Ý÷ïõí áêüìá äéáâÞôç áëëÜ ðáñïõóéÜæïõí õøçëÜ åðßðåäá ãëõêüæçò, ìðïñåß íá óõìâÜëåé óôç äéáôÞñçóç êáëýôåñùí åðéðÝäùí ãëõêüæçò óôï áßìá. Ðüóç üìùò ðïóüôçôá èá ìðïñïýóå íá öáíåß åõåñãåôéêÞ óôç äßáéôá åíüò áôüìïõ ìå äéáâÞôç; Äåí åßíáé óßãïõñá ìåãÜëç êáé åßíáé ôçò ôÜîçò ôïõ ìéóïý êïõôáëéïý ôïõ êáöÝ, êÜôé ðïõ åßíáé åýêïëï íá åðéôåõ÷èåß åßôå ìå ðñïóèÞêç ôçò ùò óêüíç åßôå âÜæïíôáò ìÝóá óôï ôóÜé Þ óå Üëëï áíôßóôïé÷ï áöÝøçìá ìéá ñÜâäï êáíÝëëáò. ¸ôóé, ç ðñïóèÞêç ôçò óå Ýíá åéäéêÜ ðáñáóêåõáóìÝíï ñõæüãáëï, ìå çðéáðïâïõôõñùìÝíï ãÜëá êáé ôå÷íçôü ãëõêáíôéêü, Þ óå 2 öÝôåò øçôïý ìÞëïõ åßíáé êÜôé ðïõ äå èá áíáôñÝøåé ôç äßáéôá åíüò áôüìïõ ìå äéáâÞôç. Ðñïôåßíïõìå äå ôá äýï ðáñáðÜíù ðáñáóêåõÜóìáôá êáèþò ç êáôáíÜëùóç Üëëùí ãëõêþí üðùò ð.÷. ç ìçëüðéôá, ìå êáíÝëëá ãéá ôï óêïðü áõôü, äåí åíäåßêíõôáé êáèþò ðåñéÝ÷ïõí ðïëëïýò õäáôÜíèñáêåò êáé ëéðáñÜ. Cinnamon Improves Glucose and Lipids of People With Type 2 Diabetes, Diabetes Care 2003;26:3215-3218,ÍïÝìâñéïò 2003 ×Üñçò Äçìïóèåíüðïõëïò Êëéíéêüò Äéáéôïëüãïò

26


cyanmagentayellowblack

27

ÔÅÕXÏÓ 25

ÓôÞëç ãéá åðáããÝëìáôá õãåßáò Óýíäñïìï ðïëõêõóôéêþí ùïèçêþí

Ô

ï óýíäñïìï ðïëõêõóôéêþí ùïèçêþí (ÓÐÙ) åßíáé ìéá áðü ôéò ðéü óõ÷íÝò åíäïêñéíïðÜèåéåò. ÐáñïõóéÜæåôáé ìå óõ÷íüôçôá 6-10% óôï ãåíéêü ðëçèõóìü êáé >80% óôéò ãõíáßêåò ìå äéáôáñá÷Ýò ôçò åììÞíïõ ñýóåùò. Åßíáé ç óõ÷íüôåñç áéôßá õðïãïíéìüôçôáò ôùí ãõíáéêþí áíáðáñáãùãéêÞò çëéêßáò. Åêôüò áðü ôï áíáðáñáãùãéêü óýóôçìá, åðçñåÜæåé ðïëëáðëÜ ôïí ïñãáíéóìü. Äåí åßíáé ìüíï Ýíá êïóìçôéêü ðñüâëçìá áëëÜ åìöáíßæåôáé ìå ðïéêéëßá óõìðôùìÜôùí. Ðáñüëï ðïõ ðñùôïðåñéãñÜöçêå ùò óýíäñïìï ðñéí áðü 80 ÷ñüíéá, ïé ãíþóåéò ìáò ó÷åôéêÜ ìå ôçí áéôéïðáèïãÝíåéá êáé ôïõò ðáèïöõóéïëïãéêïýò ìç÷áíéóìïýò ðïõ óõììåôÝ÷ïõí, åßíáé áêüìç áðïóðáóìáôéêÝò êáé óõãêåã÷õìÝíåò. Óôï êåßìåíï ðïõ áêïëïõèåß, èá ðñïóðáèÞóïõìå íá äþóïõìå Ýíá ãåíéêü ðåñßãñáììá ôùí êëéíéêþí åêäçëþóåùí êáé ôùí ïñìïíéêþí äéáôáñá÷þí ðïõ äéÝðïõí ôï ÓÐÙ êáé èá áíáöåñèïýìå åí óõíôïìßá óôéò èåñáðåõôéêÝò äõíáôüôçôåò ðïõ Ý÷ïõìå ãéá ôçí áíôéìåôþðéóÞ ôïõ.

Êýóôç ÐïëõêõóôéêÞ ùïèÞêç

Åîåëéóóüìåíï ùïèçëÜêéï ÖõóéïëïãéêÞ ùïèÞêç

Ç êëáóéêÞ ðåñéãñáöÞ ôïõ ÓÐÙ Ýãéíå ôï 1935 áðü ôïõò Sôein êáé Leventhal êáé áöïñïýóå ãõíáßêåò ìå äéáôáñá÷Ýò ôçò åììÞíïõ ñýóåùò, õðåñôñß÷ùóç, ðá÷õóáñêßá, óôåéñüôçôá êáé ÷áñáêôçñéóôéêÞ éóôïëïãéêÞ ìïñöïëïãßá ôùí ùïèçêþí. ÓÞìåñá ãíùñßæïõìå, üôé áõôÞ ç ôõðéêÞ åìöÜíéóç

Ôá äéáãíùóôéêÜ êñéôÞñéá åßíáé ôá áêüëïõèá: 1. Ïëéãï- Þ áíùïèõëáêéïññçîßá 2. ÊëéíéêÜ óçìåßá Þ êáé åñãáóôçñéáêÜ åõñÞìáôá õðåñáíäñïãïíáéìßáò, ðïõ äåí ïöåßëåôáé óå Üëëï åíäïêñéíéêü íüóçìá êáé 3. ÐïëõêõóôéêÞ ìïñöïëïãßá ôùí ùïèçêþí óôï õðåñç÷ïãñÜöçìá. Áí ìßá ãõíáßêá Ý÷åé äýï áðü ôá ôñßá áõôÜ êñéôÞñéá èåùñïýìå üôé ðÜó÷åé áðü ôï ÓÐÙ.

ðáñïõóéÜæåôáé ìüíï óå ìéêñü ðïóïóôü ôùí áóèåíþí. Ìå âÜóåé ôá ðñüóöáôá êñéôÞñéá ãéá ôïí ïñéóìü ôïõ ÓÐÙ ðïõ ôÝèçêáí óôï óõíÝäñéï ôïõ Rotterdam ôï 2003, ôï óýíäñïìï åßíáé ìéá ïìÜäá óõìðôùìÜôùí ìå êõñéüôåñï åýñçìá ôçí ùïèçêéêÞ äõóëåéôïõñãßá. Ïé óõ÷íüôåñåò êëéíéêÝò ôïõ åêäçëþóåéò ÷ùñßæïíôáé óå ôñåßò êýñéåò êáôçãïñßåò: 1. Ïé äéáôáñá÷Ýò áðü ôçí ùïèÞêç: Åéíáé äéáôáñá÷Ýò ôçò åììÞíïõ ñýóåùò óõíÞèùò ôïõ ôýðïõ ôçò áñáéïìçíüññïéáò, äçëáäÞ ìåãÜëá äéáóôÞìáôá ìå êáèõóôÝñçóç ðåñéüäïõ ðïõ åíáëëÜóóïíôáé ìå ó÷åôéêÜ öõóéïëïãéêïýò êýêëïõò, Þ êáé áìçíüññïéá äçëáäÞ ìç åìöÜíéóç ðåñéüäïõ. Ç ðïóüôçôá ôïõ áðïâáëëïìÝíïõ áßìáôïò ðïéêßëëåé áðü ðïëý ëßãï Ýùò ðÜñá ðïëý (ìçíïññáãßá) Óõ÷íÜ óõíõðÜñ÷åé åëÜôôùóç ôçò ãïíéìüôçôáò, äõóêïëßá óôçí óýëëçøç êáé ðéü åýêïëåò áðïâïëÝò êáôÜ ôçí êýçóç. 2. Ïé äåñìáôéêÝò åêäçëþóåéò: Åßíáé ç óõ÷íüôåñç áéôßá ðïõ ïäçãåß ôçí áóèåíÞ óôïí éáôñü. Ç õðåñôñß÷ùóç, ç áêìÞ, ç ëéðáñüôçôá ôïõ äÝñìáôïò, ç áñáßùóç ôùí ìáëëéþí (áëùðåêßá) åßíáé ôá óõ÷íüôåñá óõìðôþìáôá êáé åßíáé áðïôÝëåóìá ôùí áõîçìÝíùí åðéðÝäùí ôùí áíäñïãüíùí óôï áßìá. 3. Ç ðá÷õóáñêßá êáé ïé äéáôáñá÷Ýò ôïõ ìåôáâï27


cyanmagentayellowblack

28

ÄÉÁÂÇÔÏËÏÃÉÊÁ ÍÅÁ

ëéóìïý: Óõ÷íÜ óõíõðÜñ÷åé áíôßóôáóç óôçí éíóïõëßíç, ìßá ïñìïíéêÞ äéáôáñá÷Þ ðïõ ðñïäéáèÝôåé óå áõîçìÝíï êßíäõíï ãéá åìöÜíéóç Óáê÷áñþäç ÄéáâÞôç ôýðïõ 2 êáé êáñäéáããåéáêÜ ðñïâëÞìáôá. Ç êëéíéêÞ åéêüíá, ùóôüóï, ðáñïõóéÜæåé ìåãÜëç åôåñïãÝíåéá, Ýôóé þóôå ìüíïí ëßãåò áóèåíåßò (15%) íá ðáñïõóéÜæïõí üëá ôá ðñïáíáöåñèÝíôá óõìðôþìáôá åíþ ïé ðåñéóóüôåñåò åìöáíßæïõí ïñéóìÝíá áðü áõôÜ. Áõôü ðïõ ôá ôåëåõôáßá ÷ñüíéá õðïóôçñßæåôáé üëï êáé ðåñéóóüôåñï, åßíáé ôï ãåíåôéêü õðüâáèñï ôïõ ÓÐÙ. Åôóé åÜí ìéá ìçôÝñá Ý÷åé ÓÐÙ ç êüñç ôçò Ý÷åé ðéèáíüôçôá 50% íá ôï åìöáíßóåé êáé åêåßíç, åíþ êáé ï ãéüò ôçò Ý÷åé áõîçìÝíåò ðéèáíüôçôåò ãéá íá ðáñïõóéÜóåé äéáôáñá÷Ýò ôïõ ìåôáâïëéóìïý áëëÜ êáé ðñüùñç öáëÜêñá. Ðåñéâáëëïíôéêïß ðáñÜãïíôåò, üðùò ç Üóêçóç êáé ç óùóôÞ äéáôñïöÞ ôñïðïðïéïýí ôç âáñýôçôá ôïõ óõíäñüìïõ. ÐïéÜ åßíáé, üìùò, áõôÞ ç ùïèçêéêÞ äõóëåéôïõñãßá óôï ÓÐÙ; Ï ìç÷áíéóìüò åí ðïëëïßò åßíáé Üãíùóôïò, ãé’ áõôü ÷ñçóéìïðïéïýìå ìïíôÝëá èåùñçôéêþí åñìçíåéþí âáóéóìÝíá óå áðïôåëÝóìáôá êëéíéêþí êáé åñãáóôçñéáêþí ìåëåôþí. ÖõóéïëïãéêÜ, ï êýêëïò ìéáò ãõíáßêáò óôçí áíáðáñáãùãéêÞ çëéêßá âñßóêåôáé êÜôù áðü ôçí ëåðôÞ êáé êõêëéêÞ ñýèìéóç ïñéóìÝíùí ïñìïíþí ôçò õðüöõóçò êáé ôïõ õðïèáëÜìïõ (åßíáé åíäïêñéíåßò áäÝíåò óôïí åãêÝöáëï õðåýèõíïé ãéá üëåò ôéò æùôéêÝò ëåéôïõñãßåò ôïõ ïñãáíéóìïý). Ïé óçìáíôéêüôåñåò åßíáé ïé ãïíáäïôñïðßíåò, äçëáäÞ ç ùïèõëáêéïôñüðïò ïñìüíç (FSH) êáé ç ù÷ñéíïðïéçôéêÞ ïñìüíç (LH). ÁõôÝò ïé ïñìüíåò åßíáé õðåýèõíåò óå êÜèå êýêëï ãéá ôçí ùñßìáíóç åíüò èõëáêßïõ êáé ãéá ôçí ùïèõëáêéïññçîßá. ÐñïÜãïõí ôçí ðáñáãùãÞ ïñìïíþí áðü ôçí ùïèÞêç, äçëáäÞ ôçí ðáñáãùãÞ ïéóôñïãüíùí óôçí ðñþôç öÜóç ðñéí ôçí ùïèõëáêéïññçîßá, ðñïãåóôåñüíçò óôçí äåýôåñç öÜóç ìåôÜ ôçí 28

ùïèõëáêéïññçîßá êáé åðéðëÝïí ïäçãïýí óôçí óýíèåóç ìéêñþí ðïóþí áíäñïãüíùí. Óôï ÓÐÙ ç äéáôáñá÷Þ ôùí ðáñáðÜíù åßíáé ðïëëáðëÞ. Ç ìåí LH óõ÷íÜ õðåñåêêñßíåôáé. Óôç äå ùïèÞêç öáßíåôáé üôé áðïññõèìßæïíôáé ïé äéáäéêáóßåò ðïõ öõóéïëïãéêÜ óõíôïíßæïõí ôçí ðáñáãùãÞ ôùí ïñìïíþí. ÕðåñðáñÜãïíôáé áíäñïãüíá (áðü ôçí ùïèÞêç êõñßùò êáé ëéãüôåñï áðü ôá åðéíåöñßäéá). Ôáõôü÷ñïíá áñ÷ßæïõí íá áíáðôýóóïíôáé ðïëëÜ ìéêñÜ ùïèõëÜêéá ðïõ ìåãáëþíïõí ìüíï ìÝ÷ñé åíüò óçìåßïõ êáé öáéíïíôáé ùò ìéêñÝò êýóôåéò. Ôï êõñßáñ÷ï ùïèõëÜêéï åìðïäßæåôáé íá öôÜóåé óå ôÝôïéï âáèìü ùñßìáíóçò þóôå íá åðáêïëïõèÞóåé ç ùïññçîßá ôïõ. Åôóé Ý÷ïõìå ôçí ëåãüìåíç ÷ñüíéá ïëéãï- Þ áíùïèõëáêéïññçîßá. Ïé ùïèÞêåò óôï õðåñç÷ïãñÜöçìá áðïêôïýí ôç ÷áñáêôçñéóôéêÞ áðåéêüíéóç ðïõ ðñïáíáöÝñèçêå, ìå áõîçìÝíï ìÝãåèïò êáé ðïëëÜ êõóôéêÜ ùïèõëÜêéá. Ïóïí áöïñÜ óôï åíäïìÞôñéï ôçò ìÞôñáò, áõôü äåí åêôåßèåôáé êõêëéêÜ óôá ïéóôñïãüíá êáé ôçí ðñïãåóôåñüíç ìå áðïôÝëåóìá íá õðåñðëÜóóåôáé (ç ðñïãåóôåñüíç ëåßðåé äéüôé äåí ãßíïíôáé ùïèõëáêéïññçîßåò). Åôóé áõîÜíåé ï êßíäõíïò íá áíáðôõ÷èåß óôï áðþôåñï ìÝëëïí êáñêßíïò ôïõ åíäïìçôñßïõ. Ç ðéï êñõöÞ üìùò êáé ç ðéï ýðïõëç ðëåõñÜ ôïõ ÓÐÙ åßíáé ìéá äéáôáñá÷Þ ôïõ ìåôáâïëéóìïý, ðïõ ïíïìÜæåôáé áíôßóôáóç óôçí éíóïõëßíç. Áíåõñßóêåôáé óôï 60% ôùí áóèåíþí. Åßíáé ãíùóôü üôé ç äéáôÞñçóç óôáèåñþí åðéðÝäùí ãëõêüæçò óôï áßìá ñõèìßæåôáé áðü ðïëýðëïêïõò ïìïéïóôáôéêïýò ìç÷áíéóìïýò ìå ôçí éíóïõëßíç íá ðáßæåé êåíôñéêü êáé êáèïñéóôéêü ñüëï. Ïôáí õðÜñ÷åé áäõíáìßá ôçò éíóïõëßíçò íá äñÜóåé éêáíïðïéçôéêÜ óôïõò éóôïýò, ëÝìå üôé Ý÷ïõìå áíôßóôáóç óôçí éíóïõëßíç. Ãéá íá áíôéññïðçèåß áõôÞ ç äéáôáñá÷Þ ðáñÜãåôáé ðåñéóóüôåñç éíóïõëßíç ìå áðïôÝëåóìá ôçí õðåñéíóïõëéíáéìßá. Ôï 50% ôùí ãõíáéêþí ìå ÓÐÙ åßíáé ðá÷ýóáñêåò. Êáé ìÜëéóôá ç ðá÷õóáñêßá áõôÞ åßíáé áíäñé-


cyanmagentayellowblack

29

ÔÅÕXÏÓ 25

êïý ôýðïõ, äçëáäÞ ôï ëßðïò åßíáé êáôáíåìçìÝíï êõñßùò óôçí êïéëéÜ êáé óôá óðëÜ÷íá. Å÷åé âñåèåß üôé áõôïý ôïõ ôýðïõ ç ðá÷õóáñêßá óõíïäåýåôáé áðü áíôßóôáóç óôçí éíóïõëßíç, áõîçìÝíï óÜê÷áñï áßìáôïò, äéáôáñá÷Þ ôïõ ìåôáâïëéóìïý ôùí ëéðéäßùí áëëÜ êáé áýîçóç ôùí áíäñïãüíùí, ìå Üëëá ëüãéá åßíáé ðáñÜãïíôáò êéíäýíïõ ãéá áíÜðôõîç óáê÷áñþäç äéáâÞôç ôýðïõ 2. Öáßíåôáé, üìùò, üôé êáé ïé ëåðôüóùìåò áóèåíåßò ðáñïõóéÜæïõí óå êÜðïéï âáèìü áíôßóôáóç óôçí éíóïõëßíç. ÅðïìÝíùò õðÜñ÷åé êáé Üëëïò ìç÷áíéóìüò åêôüò ôçò ðá÷õóáñêßáò ðïõ óõììåôÝ÷åé êáé åßíáé ÷áñáêôçñéóôéêüò ôïõ óõíäñüìïõ. Å÷åé íá êÜíåé ìå ôçí ìåôáöïñÜ ôïõ ìçíýìáôïò ôçò éíóïõëßíçò ìÝóá óôá êýôôáñá ðïõ ðñïóëáìâÜíïõí êáé ìåôáâïëßæïõí ôï óÜê÷áñï ôïõ áßìáôïò, üðùò åßíáé ôá ìõéêÜ êáé ôá ëéðþäç êýôôáñá. ÅðéðëÝïí, Ý÷åé âñåèåß üôé ç éíóïõëßíç äñÜ êáé óôçí ùïèÞêç ðñïÜãïíôáò ôçí ðåñáéôÝñù ðáñáãùãÞ áíäñïãüíùí ìå ôåëéêü áðïôÝëåóìá Ýíáí öáýëï êýêëï, ðïõ åðéäåéíþíåé áêüìç ðåñéóóüôåñï êáé ôçí ìåôáâïëéêÞ êáé ôçí ùïèçêéêÞ äéáôáñá÷Þ. ÐïéÝò åßíáé ïé áðþôåñåò åðéðôþóåéò üëùí ôùí ðáñáðÜíù êáé áðü ôé êéíäõíåýïõí ôåëéêÜ ïé ãõíáßêåò ìå ÓÐÙ; Êáô'áñ÷Þí áðü ôçí äéáôáñá÷Þ óôï ìåôáâïëéóìü: ðáñïõóéÜæïõí øçëüôåñá åðßðåäá ãëõêüæçò áßìáôïò óå ó÷Ýóç ìå ôéò öõóéïëïãéêÝò ãõíáßêåò êáé Ý÷ïõí 7 öïñÝò ìåãáëýôåñç ðéèáíüôçôá íá áíáðôýîïõí óáê÷áñþäç äéáâÞôç ôýðïõ 2, üðùò åðßóçò êáé óáê÷áñþäç äéáâÞôç ôçò êýçóçò Þ/êáé õðÝñôáóç ôçò êýçóçò. Ôáõôü÷ñïíá ç áýîçóç ôçò ÷ïëçóôåñßíçò êáé ôùí ôñéãëõêåñéäßùí ðñïäéáèÝôåé ãéá áèçñùìáôïóêëÞñõíóç, ðïõ üðùò ãíùñßæïõìå áõîÜíåé ôïí êßíäõíï ãéá êáñäéáããåéáêÜ íïóÞìáôá êáé õðÝñôáóç. Ïé ãõíáßêåò ìå ÓÐÙ äéáôñÝ÷ïõí 7 öïñÝò ìåãáëýôåñï êßíäõíï ãéá Ýìöñáãìá ôïõ ìõïêáñäßïõ êáé

õðÝñôáóç, åéäéêÜ ìåôÜ ôçí åììçíüðáõóç. ÐñïáíáöÝñèçêå åðßóçò ï êßíäõíïò ãéá åìöÜíéóç êáñêßíïõ ôïõ åíäïìçôñßïõ. ÔÝëïò, äåí èá ðñÝðåé íá îå÷íïýìå ôçí øõ÷ïëïãéêÞ óõíéóôþóá, ðïõ üðùò Ý÷åé êáôáäåé÷èåß óå ìåëÝôåò, åðçñåÜæåé ôçí ðïéüôçôá æùÞò êáé ôï áßóèçìá ôçò éêáíïðïßçóçò ðïõ áíôëïýí áõôÝò ïé ãõíáßêåò áðü ôïí åáõôü ôïõò êáé ôéò ó÷Ýóåéò ôïõò. Êáëïýìáóôå ëïéðüí åìåßò ïé êëéíéêïß éáôñïß íá áíôéìåôùðßóïõìå Ýíá ôüóï óýíèåôï íüóçìá. Êáé åíþ äåí äéáèÝôïõìå êÜðïéá åéäéêÞ èåñáðåßá ãéá ôï ÓÐÙ, Ý÷ïõìå èåñáðåõôéêÝò äõíáôüôçôåò ãéá ôçí áíôéìåôþðéóç ôùí åðéìÝñïõò äéáôáñá÷þí. Ôï ðñþôï êáé ðéï âáóéêü âÞìá áöïñÜ åéäéêÜ ôéò ðá÷ýóáñêåò ãõíáßêåò êáé Ý÷åé íá êÜíåé ìå ôçí áëëáãÞ ôïõ ôñüðïõ æùÞò. Ç áðþëåéá âÜñïõò êáé ç Üóêçóç, Ý÷ïõí åõåñãåôéêÞ åðßäñáóç ü÷é ìüíïí óôçí ìåßùóç ôçò éíóïõëéíïáíôßóôáóçò êáé ôçò âåëôßùóçò ôùí ìåôáâïëéêþí äéáôáñá÷þí, áëëÜ êáé óôçí Ýììçíï ñýóç, áêüìá êáé óôçí ãïíéìüôçôá! ÁõîÜíåé ôï ðïóïóôü ùïèõëáêéïñçîßáò Ýùò êáé 50%. ÅéäéêÜ åÜí ìéá ãõíáßêá ìå ÓÐÙ åðéèõìåß íá ìåßíåé Ýãêõïò, ôï áäõíÜôéóìá åßíáé ç ðëÝïí ïõóéþäçò ðñïàðüèåóç, äéüôé ìåéþíïíôáé ïé êßíäõíïé åðéðëïêþí êáôÜ ôçí êýçóç (äéáâÞôçò, õðÝñôáóç, ìáêñüóùìï Ýìâñõï). Ç èåñáðåõôéêÞ áíôéìåôþðéóç ôùí äéáôáñá÷þí ôçò ðåñéüäïõ óå ãõíáßêåò ðïõ äåí åíäéáöÝñïíôáé Üìåóá ãéá ôåêíïðïßçóç óôï÷åýåé óôçí ðñüêëçóç ðåñéüäïõ óå ôáêôÜ ÷ñïíéêÜ äéáóôÞìáôá, ïýôùò þóôå íá áðïöåýãåôáé ç õðåñðëáóßá ôïõ åíäïìçôñßïõ. Ôá öÜñìáêá ðïõ ÷ñçóéìïðïéïýíôáé åßíáé ôá áíôéóõëëçðôéêÜ äéóêßá êáé ç ðñïãåóôåñüíç. Ôá áíôéóõëëçðôéêÜ ðåñéÝ÷ïõí Ýíá óõíäõáóìü áðü ïéóôñïãüíï êáé ðñïãåóôåñüíç êáé ðñïêáëïýí Ýììçíï ñýóç êÜèå ôÝóóåñåéò åâäïìÜäåò åíþ ôáõôü÷ñïíá êáôáóôÝëëïõí êáé 29


cyanmagentayellowblack

30

ÄÉÁÂÇÔÏËÏÃÉÊÁ ÍÅÁ

ôçí ðáñáãùãÞ áíäñïãüíùí. Ç ðñïãåóôåñüíç äßíåôáé ãéá 10-14 çìÝñåò êÜèå ìÞíá. ÕðÜñ÷ïõí åðßóçò êÜðïéá Üëëá öÜñìáêá , ðïõ ôá ïíïìÜæïõìå áíôéáíäñïãüíá êáé áõôÜ Ý÷ïõí åõåñãåôéêÞ åðßäñáóç óôçí áêìÞ, óôç óìçãìáôüññïéá êáé óôçí õðåñôñß÷ùóç. Ïóïí áöïñÜ ôï êïóìçôéêü ðñüâëçìá, ìå ôçí áðïôñß÷ùóç (åßôå ìå çëåêôñüëõóç åßôå ìå Laser) åðéôõã÷Üíåôáé Üìåóï êáé ó÷åäüí ñéæéêü áðïôÝëåóìá. Ï óõíäõáóìüò ôçò ïñìïíéêÞò èåñáðåßáò (ðïõ ðåñéïñßæåé ôçí áíÜðôõîç íÝùí ôñé÷þí) ìå ôçí áðïôñß÷ùóç (ðïõ áðïìáêñýíåé ôéò Þäç áíåðôõãìÝíåò ôñß÷åò) ðáñÝ÷åé ôá êáëýôåñá êïóìçôéêÜ áðïôåëÝóìáôá. Ôá ôåëåõôáßá ÷ñüíéá ðñïóôÝèçêáí óôçí èåñáðåõôéêÞ öáñÝôñá ïñéóìÝíá öÜñìáêá ðïõ óôï÷åýïõí óôçí ìåßùóç ôçò éíóïõëéíïáíôßóôáóçò êáé ëÝãïíôáé åõáéóèçôïðïéçôÝò ôçò éíóïõëßíçò. ÁíÞêïõí óôçí êáôçãïñßá ôùí áíôéäéáâçôéêþí öáñìÜêùí êáé åßíáé åõñÝùò ÷ñçóéìïðïéïýìåíá óå ðá÷ýóáñêá Üôïìá ìå äéáâÞôç. Ï êýñéïò ìç÷áíéóìüò äñÜóçò ôïõò åßíáé ç âåëôßùóç ôçò äñÜóçò ôçò éíóïõëßíçò êáé ç åëÜôôùóç ôùí åðéðÝäùí ôçò óôï áßìá. Áõôü, üìùò, Ý÷åé ùò áðïôÝëåóìá êáé ôçí ìåßùóç ôùí åðéðÝäùí ôùí áíäñïãüíùí. Ôåëéêþò, áõôÞ ç âåëôßùóç óôéò ìåôáâïëéêÝò êáé óôéò ïñìïíéêÝò ðáñáìÝôñïõò ìðïñåß íá áðïêáôáóôÞóåé ôçí ùïèõëáêéïññçîßá óå ðïóïóôü ìåãáëýôåñï ôïõ 40% Ðñüóöáôá äåäïìÝíá, äåß÷íïõí åõíïúêÜ áðïôåëÝóìáôá óôï ÓÐÙ ìå ôç ÷ñÞóç ôùí öáñìÜêùí áõôþí ðïõ âåëôéþíïõí ôçí åõáéóèçóßá ôùí éóôþí óôç äñÜóç ôçò éíóïõëßíçò (ìåôöïñìßíç, ãëéôáæüíåò). Å÷ïõí ãßíåé ìÜëéóôá ìåëÝôåò ìå ÷ïñÞãçóç ìåôöïñìßíçò (Glucophage) ðïõ áõîÜíïõí ôá ðïóïóôÜ óýëëçøçò. Ùóôüóï, ç ÷ñÞóç ôïõò äåí åßíáé åðß ôïõ ðáñüíôïò åãêåêñéìÝíç ãéá ôç èåñáðåßá ôïõ ÓÐÙ.

30

ÔÝëïò ãéá ôçí åðßôåõîç åãêõìïóýíçò õðÜñ÷ïõí áñêåôÝò åíáëëáêôéêÝò ëýóåéò, áðü ôçí ÷ïñÞãçóç öáñìÜêùí ãéá ôçí ðñüêëçóç ùïèõëáêéïññçîßáò (áðü ôï óôüìá Þ åíÝóéìá), Ýùò ôçí õðïâïçèïýìåíç áíáðáñáãùãÞ (åîùóùìáôéêÞ ãïíéìïðïßçóç). Ôï ìåéïíÝêôçìá áõôþí ôùí ìåèüäùí åßíáé ç õðåñâïëéêÞ äéÝãåñóç ôùí ùïèçêþí áðü ôéò åîùãåíåßò ïñìüíåò (ðñÜãìá ðïõ ìåéþíåé ôçí ðéèáíüôçôá ãïíéìïðïßçóçò êáé áêõñþíåé ôïí óõãêåêñéìÝíï êýêëï) êáé ç áõîçìÝíç ðéèáíüôçôá ðïëýäçìùí êõÞóåùí. Ç ðñïóÝããéóç ôïõ ÓÐÙ ðñÝðåé íá ãßíåôáé ìå ôñüðï ðïëýðëåõñï êáé ïé ãõíáßêåò áõôÝò íá Ý÷ïõí ìéá ìáêñï÷ñüíéá êáé ðñïóå÷ôéêÞ ðáñáêïëïýèçóç, ü÷é ìüíï ãéá ôéò ãõíáéêïëïãéêÝò ôïõò äéáôáñá÷Ýò áëëÜ êáé ãéá ôéò ìåôáâïëéêÝò. ×ñåéÜæåôáé íá äéáíýóïõìå ðïëý äñüìï áêüìç ìÝ÷ñéò üôïõ ãíùñßóïõìå ôïõò áéôéïðáèïãåíåôéêïýò ìç÷áíéóìïýò ôïõ ÓÐÙ. ÌÝ÷ñé ôüôå áò ðñïóðáèÞóïõìå íá åõáéóèçôïðïéÞóïõìå ôéò ðÜó÷ïõóåò ãõíáßêåò ãéá ôçí ðïëõðëïêüôçôá êáé ôçí áðþôåñç íïóçñüôçôá ôïõ óõíäñüìïõ, åôóé þóôå ìå ôçí êáôÜëëçëç ðñüëçøç, ôçí áëëáãÞ ôïõ ôñüðïõ æùÞò êáé ôçí êáôÜëëçëç èåñáðåßá íá åëá÷éóôïðïéÞóïõìå ôïõò êéíäýíïõò êáé íá âåëôéþóïõìå ôçí ðïéüôçôá æùÞò.

Âéâëéïãñáößá Revised 2003 consensus on diagnostic criteria and longterm health risks related to polycystic ovary syndrome. Fert Ster 81(1), Jan 2004 Tsilchorozidou T et all The pathophysiology of polycystic ovary syndrome. Clin Endocrinol. 60(1): 1-17, 2004 info@pcosupport.org

Óáëôßêç Êáôåñßíá Éáôñüò


cyanmagentayellowblack

32

ÄÉÁÂÇÔÏËÏÃÉÊÁ ÍÅÁ

Íåþôåñá áðü ôç ÄéåèíÞ Âéâëéïãñáößá Ïêôþ ÷ñüíéá ìåôÜ ôçí DCTT, ïé áóèåíåßò ìå ÓÄ1 ðïõ ðÝôõ÷áí êáëü ãëõêáéìéêü Ýëåã÷ï ðáñïõóéÜæïõí ìéêñüôåñç áýîçóç ôïõ ðÜ÷ïõò ôïõ ôïé÷þìáôïò ôçò êáñùôßäáò, êáèþò êáé ìéêñüôåñï ðïóïóôü íåöñéêþí åðéðëïêþí.

ìåôÜ áðü ìåãÜëï ÷ñïíéêü äéÜóôçìá áêüìá êáé áí åí ôù ìåôáîý Ý÷åé áõîçèåß ç ìÝóç ôéìÞ óáê÷Üñïõ áßìáôïò (DCCT/EDIC Study JAMA 290: 2159-216, 2003).

Ç ìåëÝôç EDIC ðáñáêïëïõèåß óõóôçìáôéêÜ óå åôÞóéá âÜóç ôçí åîÝëéîç ôùí äýï ïìÜäùí áóèåíþí ìå ÓÄ1 ðïõ åß÷áí óõììåôÜó÷åé óôç ìåëÝôç DCCT. Ùò ãíùóôüí, óôçí DCCT ç ïìÜäá ðïõ áêïëïýèçóå ôï ó÷Þìá åíôáôéêÞò éíóïõëéíïèåñáðåßáò ãéá äéÜóôçìá 6.5 åôþí ðáñïõóßáóå óçìáíôéêÞ ìåßùóç ôçò HbA1c (7.2%), Ýíáíôé ôçò ïìÜäáò óõìâáôéêÞò éíóïõëéíïèåñáðåßáò (HbA1c 9.1%). ÐñÝðåé íá óçìåéùèåß üôé êáôÜ ôç äéÜñêåéá ôçò ìåëÝôçò EDIC äåí õðÞñ÷å ðëÝïí äéáöïñÜ óôï ãëõêáéìéêü Ýëåã÷ï ìåôáîý ôùí äýï áñ÷éêþí ïìÜäùí (HbA1c ~8%). ÊáôÜ ôç äéÜñêåéá ôïõ ðñþôïõ Ýôïõò ôçò ìåëÝôçò EDIC äåí ðáñáôçñÞèçêå äéáöïñÜ óôï ðÜ÷ïò ôïõ Ýîù-ìÝóïõ ôïé÷þìáôïò ôçò êáñùôßäáò ìåôáîý ôùí äýï ïìÜäùí äéáâçôéêþí áóèåíþí, ðïõ êõìáßíïíôáí ìÝóá óôá öõóéïëïãéêÜ ãéá ôçí çëéêßá üñéá. Áíôßèåôá óôï 6ï Ýôïò õðÞñîå óçìáíôéêÞ äéáöïñÜ ìåôáîý ôùí äýï ïìÜäùí: ïé áóèåíåßò ôçò ðñþçí åíôáôéêÞò éíóïõëéíïèåñáðåßáò (äçë. êáôÜ ôç äéÜñêåéá ôçò DCCT) ðáñïõóßáæáí óçìáíôéêÜ ìéêñüôåñç áýîçóç ôïõ ðÜ÷ïõò ôçò êáñùôßäáò óå óýãêñéóç ìå ôçí ïìÜäá óõìâáôéêÞò áãùãÞò, ìåôÜ áðü äéüñèùóç óôïõò Üëëïõò ðáñÜãïíôåò êéíäýíïõ. (Nathan êáé óõí., N Engl J Med. 348:2294-2303. 2003). Åðßóçò ç ïìÜäá ôçò ðñþçí åíôáôéêÞò áãùãÞò ðáñïõóßáóå óçìáíôéêÜ ìåéùìÝíá ðïóïóôÜ ìéêñïëåõêùìáôéíïõñßáò êáé êëéíéêÞò ëåõêùìáôéíïõñßáò, êáèþò êáé õðÝñôáóçò, Ýíáíôé ôçò ïìÜäáò ôçò ðñþçí óõìâáôéêÞò áãùãÞò, 8 ÷ñüíéá ìåôÜ ôï ôÝëïò ôçò DCCT ãåãïíüò ôï ïðïßï õðïäçëþíåé üôé ÷áìçëüôåñá åðßðåäá óáê÷Üñïõ áßìáôïò Ýóôù êáé ãéá ìéá ðåñßïäï ôçò æùÞò ôùí áóèåíþí Ý÷ïõí åõåñãåôéêÞ äñÜóç óôéò åðéðëïêÝò ôçò íüóïõ ðïõ åßíáé åìöáíÞò

ÓçìáíôéêÞ õðï÷þñçóç ôçò ìéêñïëåõêùìáôéíïõñßáò ìåôÜ áðü åíôáôéêÞ èåñáðåõôéêÞ áíôéìåôþðéóç óå áóèåíåßò ìå ÓÄ1.

32

ÐñïïðôéêÞ ìåëÝôç 6åôïýò äéÜñêåéáò áóèåíþí ìå ÓÄ1 êáé ìéêñïëåõêùìáôéíïõñßá (ÌË) Ýäåéîå üôé ðáñáôçñåßôáé óçìáíôéêÞ õðï÷þñçóç óå Ýíá áñêåôÜ ìåãÜëï ðïóïóôü (58%) áóèåíþí ìåôÜ áðü åíôáôéêÞ èåñáðåõôéêÞ áíôéìåôþðéóç. Ç õðï÷þñçóç ôçò ÌË ðáñïõóßáæå áíåîÜñôçôç óõó÷Ýôéóç ìå Ýíá áðï ôïõò ðáñáêÜôù ðáñÜãïíôåò: ôá åðßðåäá ôçò HbA1c (<8%), ôçò óõóôïëéêÞò ÁÐ (<115mmHg), ôçò ÷ïëçóôåñüëçò (198 mg/dl) êáé ôùí ôñéãëõêåñéäßùí (<145 mg/dl) êáé ôç ìéêñÞ äéÜñêåéá ðáñïõóßáò ôçò ÌË. Äåí ðáñáôçñÞèçêå óõó÷Ýôéóç ìå ôç ÷ñÞóç Þ ìç ôùí á-ÌÅÁ (Perkins êáé óõí., 2003). Óå óõíïäåõôéêü Üñèñï ôçò óýíôáîçò ôïíßæåôáé ç áíÜãêç ãéá Ýãêáéñç áíß÷íåõóç ôçò ðáñïõóßáò ÌË óå áóèåíåßò ìå ÓÄ1, þóôå íá õðÜñîåé Ýãêáéñç åðéèåôéêÞ èåñáðåõôéêÞ áíôéìåôþðéóç êáé éäéáßôåñá âåëôßùóç ôïõ ãëõêáéìéêïý åëÝã÷ïõ (Ritz E, N Engl J Med. 348:2349-2352. 2003). ÅëÝíç Áíáóôáóßïõ Éáôñüò Óõó÷Ýôéóç ôùí óõíå÷þí áëëáãþí ôïõ äåßêôç ìÜæáò óþìáôïò êáôÜ ôç äéÜñêåéá ôçò ðáéäéêÞò çëéêßáò ìå ôç äéáôáñá÷Þ áíï÷Þò óôç ãëõêüæç Ç ìåëÝôç áõôÞ, ðïõ ðñïÝñ÷åôáé áðü ôçí ÐáéäéáôñéêÞ êëéíéêÞ ôïõ Íïóïêïìåßïõ Sunder Lal Jain óôï ÍÝï Äåë÷ß ôçò Éíäßáò óå óõíåñãáóßá ìå ôï ôìÞìá Åðéäçìéïëïãßáò ôïõ Ðáíåðéóôçìßïõ ôïõ Southampton, åßíáé ìéá ðñïäñïìéêÞ ìåëÝôç ðëçèõóìïý êáôÜ ôçí ïðïßá åêôéìÞèçêå ç áíï÷Þ óôç ãëõêüæç êáé ïé óõãêå-


cyanmagentayellowblack

33

ÔÅÕXÏÓ 25

íôñþóåéò éíóïõëßíçò ðëÜóìáôïò óå 1492 Üíäñåò êáé ãõíáßêåò çëéêßáò 26-32 åôþí, óôïõò ïðïßïõò åß÷å ìåôñçèåß ôï âÜñïò êáé ôï ýøïò êáôÜ ôç ãÝííçóç êáé áíÜ ôñßìçíá Þ 6ìçíá ÷ñïíéêÜ äéáóôÞìáôá óôç óõíÝ÷åéá. Óýìöùíá ìå ôç ìåëÝôç ôï 10.8% ôùí áôüìùí åß÷å äéáôáñáãìÝíç áíï÷Þ óôç ãëõêüæç (äçëáäÞ óÜê÷áñï íçóôåßáò ìåôáîý 110 êáé 126 mg/dl êáé óÜê÷áñï 140 êáé 199 mg/dl) åíþ ôï 4.4% åß÷å äéáâÞôç. (óÜê÷áñï íçóôåßáò >126 mg/dl êáé óÜê÷áñï 2 þñåò ìåôÜ ôï öïñôßï ãëõêüæçò >200 mg/dl). Ôá Üôïìá ðïõ åß÷áí äéáôáñáãìÝíç áíï÷Þ óôç ãëõêüæç, óõíÞèùò åß÷áí ÷áìçëü äåßêôç ìÜæáò óþìáôïò ðñéí áðü ôçí çëéêßá ôùí äýï ÷ñüíùí, üìùò ðÞñáí áðüôïìá âÜñïò óôç óõíÝ÷åéá. KáíÝíá áðü áõôÜ, ùóôüóï, äåí Þôáí ðá÷ýóáñêo óôçí çëéêßá ôùí 12 ÷ñüíùí (OR 1.36 p <0.001). H ìåëÝôç áõôÞ õðïäçëþíåé üôé ç áðüôïìç ðñüóëçøç âÜñïõò, éäéáéôÝñùò êáôÜ ôçí çëéêßá ôùí 5-7 ÷ñüíùí, ðáñïõóéÜæåé óõó÷Ýôéóç ìå ôçí ðáèïëïãéêÞ áíï÷Þ óôç ãëõêüæç ðïõ åìöáíßæåôáé áñêåôÜ ÷ñüíéá áñãüôåñá êáé õðïãñáììßæåé ôç óçìáóßá ôçò óùóôÞò áýîçóçò êáé áíÜðôõîçò ôïõ ðáéäéïý. SK Bhargava et al. Í Ångl J Med 350:86575, 2004 Ç ÷ñÞóç ìïõñïõíÝëáéïõ êáôÜ ôç äéÜñêåéá ôïõ ðñþôïõ ÷ñüíïõ ôçò æùÞò óõó÷åôßæåôáé ìå ÷áìçëüôåñï êßíäõíï åìöÜíéóçò äéáâÞôç ôýðïõ 1 êáôÜ ôçí ðáéäéêÞ çëéêßá Ç ìåëÝôç áõôÞ ðñïÝñ÷åôáé áðü ôá ÊÝíôñá ¸ñåõíáò ÄéáâÞôç ôùí Ðáíåðéóôçìßùí Áker êáé Ulleväl, áðü ôá ôìÞìáôá ÐáéäéáôñéêÞò ôùí Ðáíåðéóôçìßùí ôçò Ulleväl êáé ôïõ Oslo êáé áðü ôï ôìÞìá Åðéäçìéïëïãßáò ôïõ Íïñâçãéêïý Éíóôéôïýôïõ Äçìüóéáò Õãåßáò. Óôç Íïñâçãßá ôï ìïõñïõíÝëáéï åßíáé óçìáíôéêÞ ðçãÞ âéôáìßíçò D êáé ôùí ù-3 ëéðáñþí ïîÝùí ìáêñÜò áëýóïõ åéêïóáðåíôáíïúêïý êáé äïêïóáåîáíïúêïý ïîÝïò. Ç âéôáìßíç D åßíáé áíïóïôñïðïðïéçôéêüò ðáñÜãïíôáò. Ï óôü÷ïò ôçò ìåëÝôçò Þôáí íá äéåñåõíçèåß êáôÜ ðüóïí ç ÷ïñÞãçóç ìïõñïõíÝëáéïõ Þ óõìðëçñùìÜôùí âéôáìßíçò D óå åãêýïõò Þ âñÝöç

êáôá ôç äéÜñêåéá ôïõ ðñþôïõ ÷ñüíïõ æùÞò óõó÷åôßæåôáé ìå ìåßùóç ôçò óõ÷íüôçôáò åìöÜíéóçò äéáâÞôç ôýðïõ 1. Ç ìåëÝôç åßíáé ìåëÝôç ôýðïõ áóèåíïýò-ìÜñôõñá ðïõ ðñáìáôïðïéÞèçêå óôç Íïñâçãßá Óôç ÷þñá áõôÞ üëåò ïé íÝåò ðåñéðôþóåéò äéáâÞôç ðáéäéþí çëéêßáò <15 åôþí åßíáé õðï÷ñåùôéêü íá êáôáãñÜöïíôáé óå Ýíá åèíéêü ìçôñþï áðü ôï 1989. ÅîåôÜóèçêáí 545 ðáéäéÜ ìå äéáâÞôç ôýðïõ 1 êáé 1668 ìÜñôõñåò. Ïé ïéêïãÝíåéåò óõìðëÞñùóáí Ýíá åñùôçìáôïëüãéï ó÷åôéêÜ ìå ôç ÷ñÞóç ìïïõñïõíåëáßïõ Þ óõìðëçñùìÜôùí âéôáìßíçò D. Ç ìåëÝôç Ýäåéîå üôé ç êáôáíÜëùóç ìïõñïõíÝëáéïõ êáôÜ ôç äéÜñêåéá ôïõ ðñþôïõ ÷ñüíïõ ôçò æùÞò óõó÷åôßæåôáé ìå ìéêñüôåñï êßíäõíï åìöÜíéóçò äéáâÞôç ôýðïõ 1 óôá ðáéäéÜ (OR 0.74). Áíôßèåôá, ç ÷ñÞóç óõìðëçñùìÜôùí âéôáìßíçò D êáôÜ ôç äéÜñêåéá ôïõ ðñþôïõ ÷ñüíïõ æùÞò Þ ç ÷ñÞóç ìïõñïõíÝëáéïõ Þ óõìëçñùìÜôùí âéôáìßíçò D áðü ôç ìçôÝñá êáôÜ ôç äéÜñêåéá ôçò êýçóçò äåí óõó÷åôßæïíôáé ìå ôç óõ÷íüôçôá åìöÜíéóçò äéáâÞôç ôýðïõ 1. Óýìöùíá ìå ôïõò åñåõíçôÝò ç ðéèáíÞ åõåñãåôéêÞ äñÜóç ôïõ ìïõñïõíÝëáéïõ óôçí åìöÜíéóç óáê÷áñþäç äéáâÞôç ïöåßëåôáé ðéèáíüôá óôçí áíôéöëåãìïíþäç äñÜóç ôùí ù-3 ëéðáñþí ïîÝùí. LC Stene et al. Am J Clin Nutr 78:1128-34, 2003 ÁíäñéáíÞ Âáæáßïõ Éáôñüò Åðßäñáóç ôçò óéäçñïðåíéêÞò áíáéìßáò óôç óõ÷íüôçôá åìöÜíéóçò óáê÷áñþäïõò äéáâÞôç êõÞóåùò. Ãõíáßêåò ìå óéäçñïðåíéêÞ áíáéìßá áíáðôýóóïõí óðáíéþôåñá óáê÷áñþäç äéáâÞôç êáôÜ ôçí êýçóç ôïõò. Ç óéäçñïðåíéêÞ áíáéìßá áíôéêáôïðôñßæåé ðéèáíþò ôçí áíåðáñêÞ èñÝøç êáé ôç ìåéùìÝíç ðñüóëçøç âÜñïõò êáôÜ ôç äéÜñêåéá ôçò åãêõìïóýíçò. ÁõôÞ åßíáé ç åîÞãçóç ôùí óõããñáöÝùí ãéá ôç ìéêñüôåñç åìöÜíéóç ôïõ ÓÄ êõÞóåùò óôçí ïìÜäá ôùí ãõíáéêþí ìå óéäçñïðåíéêÞ áíáéìßá. Ç ìåëÝôç âáóßóôçêå óôç óýãêñéóç ïìÜäáò 242 ãõíáéêþí ìå óéäçñïðåíéêÞ áíáéìßá ìå

33


cyanmagentayellowblack

34

ÄÉÁÂÇÔÏËÏÃÉÊÁ ÍÅÁ

ïìÜäá 484 ãõíáéêþí ÷ùñßò áíáéìßá. Ïé äõï ïìÜäåò Þôáí óõãêñßóéìåò (ðáñüìïéåò çëéêßåò, ðáñüìïéá äçìïãñáöéêÜ ÷áñáêôçñéóôéêÜ, êïéíü ÷ñïíéêü äéÜóôçìá ôïêåôïý). Ç áîßá ôçò ÷ïñÞãçóçò óéäÞñïõ óå åãêýïõò ðïõ ðÜó÷ïõí áðü óéäçñïðåíéêÞ áíáéìßá åßíáé êáëÜ ôåêìçñéùìÝíç êáé åðéâåâëçìÝíç. Ç ÷ïñÞãçóç óéäÞñïõ ùò ôáêôéêÞ ñïõôßíáò óå åãêýïõò ÷ùñßò áíáéìßá èá ðñÝðåé ßóùò íá åðáíåêôéìçèåß: Ç ðåñßóóåéá óéäÞñïõ åðçñåÜæåé ôç óýíèåóç êáé ôç äñÜóç ôçò éíóïõëßíçò åíþ ðñïÜãåé ôçí ïîåßäùóç ôïõ ëßðïõò ðïõ áõîÜíåé ôç íåïãëõêïãÝíåóç óôï Þðáñ. Terens Lao et al., Diabetes Care 27:650-656, 2004 ÉùÜííçò Éùáííßäçò Éáôñüò

ëýôåñç êáôáíÜëùóç êáöÝ ó÷åôßæåôáé êáé óôá äõï öýëá, êýñéá óôéò ãõíáßêåò, ìå óçìáíôéêÜ ìéêñüôåñï êßíäõíï åìöÜíéóçò óáê÷áñþäç äéáâÞôç ôýðïõ 2. Åéäéêüôåñá ðáñáôçñÞèçêå 46% ìéêñüôåñïò êßíäõíïò åìöÜíéóçò óáê÷áñþäç äéáâÞôç ãéá êáôáíÜëùóç êáöÝ ôçò ôÜîåùò ôùí 5-6 öëõôæáíéþí çìåñçóßùò, ç ïðïßá Þôáí áíåîÜñôçôç áðü ôï óùìáôéêü âÜñïò, ôçí áñôçñéáêÞ ðßåóç, ôç óùìáôéêÞ äñáóôçñéüôçôá, ôçí åêðáßäåõóç êáé ôï êÜðíéóìá. Ïé ìç÷áíéóìïß ðßóù áðü ôçí ðñïóôáôåõôéêÞ äñÜóç ôçò êáöåúíçò áöïñïýí óôçí áíáóôïëÞ ôçò öùóöáôÜóçò ôçò 6-öùóöïñéêÞò ãëõêüæçò, óôçí áýîçóç ôçò Ýêêñéóç ôçò éíóïõëßíçò Þ êáé óôçí Ýììåóç âåëôßùóç ôçò åõáéóèçóßáò óôçí éíóïõëßíç, óôçí ðáñÜëëçëç áõîçìÝíç ðñüóëçøç ìáãíçóßïõ, óôç äñÜóç ôùí öõôïïéóôñïãüíùí êáèþò êáé óôïí ðåñéïñéóìü ôçò ðñüóëçøçò ãëõêüæçò áðü ôï ðåðôéêü óýóôçìá. Ðáñüëá áõôÜ ôá áðïôåëÝóìáôá áõôÜ äåí óõíéóôïýí óå êáìßá ðåñßðôùóç êáé óýóôáóç ãéá áýîçóç ôçò êáôáíÜëùóçò êáöÝ, äåäïìÝíùí ôùí äõóìåíþí åðéäñÜóåùí óôï êáñäéáããåéáêü óýóôçìá êáé óôïí ïóôéêü ìåôáâïëéóìü êáèþò êáé óôç óõó÷Ýôéóç ôçò êáôÜíùóçò áõôïý ìå "êáêÝò" óõíÞèåéåò üðùò ôï êÜðíéóìá. ÌÝ÷ñéò üôïõ ðñïêýøïõí óôïé÷åßá áðü ìåëÝôåò ðáñÝìâáóçò, ç êáôáíÜëùóç êáöÝ ðñÝðåé íá åßíáé ïñèïëïãéêÞ êáé ðÜíôïôå âÜóç ôùí óõóôÜóåùí ôïõ èåñÜðïíôïò éáôñïý. (Tuomilenhto J, et al. JAMA 2004;291: 12131219). Óõìåþí ÔïõñíÞò Éáôñüò

ÊáôáíÜëùóç êáöÝ êáé åìöÜíéóç óáê÷áñþäç äéáâÞôç ôýðïõ 2 Ï êáöÝò áðïôåëåß ßóùò ôï ðëÝïí äéáäåäïìÝíï áöÝøçìá ðáãêïóìßùò. Ðáñüëá áõôÜ ç ó÷Ýóç ìåôáîý êáôáíÜëùóçò êáöÝ êáé êéíäýíïõ åìöÜíéóçò óáê÷áñþäç äéáâÞôç ôýðïõ 2 äåí Ý÷åé ðëÞñùò äéåõêñéíéóèåß. Ðñüóöáôá äçìïóéåýèçêáí ôá áðïôåëÝóìáôá ìåãÜëçò ðñïïðôéêÞò åðéäçìéïëïãéêÞò ìåëÝôçò áðü ôç Öéëáíäßá, óôçí ïðïßá óõììåôåß÷áí 7655 ãõíáßêåò êáé 6974 Üíäñåò, çëéêßáò 35-64 åôþí, ïé ïðïßïé ðáñáêïëïõèÞèçêáí ãéá ÷ñïíéêü äéÜóôçìá 12 åôþí. Äéáðéóôþèçêå ïôé ç ìåãá34


cyanmagentayellowblack

35

ÔÅÕXÏÓ 25

ÕäáôÜíèñáêåò, ãëõêáíôéêÝò ïõóßåò êáé óáê÷áñþäçò äéáâÞôçò

Á

ðü ðïëëÜ ÷ñüíéá, åðéêñáôåß ç áíôßëçøç üôé óôçí äéáéôçôéêÞ áíôéìåôþðéóç ôïõ óáê÷áñþäç äéáâÞôç áðáãïñåýåôáé ç ÷ñÞóç ôùí áðëþí õäáôáíèñÜêùí (áðëþí óáê÷Üñùí ð.÷. æÜ÷áñçò), ïé ïðïßïé ðñÝðåé íá áíôéêáèßóôáíôáé áðü óýíèåôïõò. ÁõôÞ ç áíôßëçøç âáóßæåôáé óôï ãåãïíüò üôé ïé áðëïß õäáôÜíèñáêåò ðÝðôïíôáé êáé áðïññïöþíôáé ôá÷ýôåñá áð’üôé ïé óýíèåôïé (áìõëþäç), åðïìÝíùò ðñïêáëïýí ìåãáëýôåñç õðåñãëõêáéìßá ìåôÜ ôç ðñüóëçøç ôïõò. Ðáñüëá áõôÜ ç ðåñéïñéóìÝíç ðñüóëçøç (Ýùò 10% ôï ðïëý) áðëþí óáê÷Üñùí ìðïñåß íá åðéôñáðåß óôá äéáâçôéêÜ Üôïìá. Ðñïôåñáéüôçôá äßíåôáé óôï óõíïëéêü ðïóü ôùí õäáôáíèñÜêùí ðïõ ðñïóëáìâÜíïíôáé ìå ôç äßáéôá åíþ óõíéóôÜôáé ç ðñüóëçøç õäáôáíèñáêïý÷ùí ôñïößìùí ìå óýíèåôïõò õäáôÜíèñáêåò ðïõ ðñïêáëïýí ÷áìçëüôåñç ìåôáãåõìáôéêÞ ãëõêáéìßá. (åßíáé ðñïôéìüôåñá ôá öñïýôá, ôá üóðñéá, ôá äçìçôñéáêÜ êáé ôï ñýæé áðü ôç æÜ÷áñç êáé ôïõò Üëëïõò áðëïýò õäáôÜíèñáêåò). ¸ôóé, óôç äßáéôá ôïõ äéáâçôéêïý áôüìïõ åðéôñÝðåôáé ç ÷ñÞóç ìéêñÞò ðïóüôçôáò æÜ÷áñçò, áñêåß âÝâáéá íá ìçí êáôáíáëþíåôáé ìåìïíùìÝíá, áëëÜ óôá ðëáßóéá ãåõìÜôùí ðïõ ðåñéÝ÷ïõí öõôéêÝò ßíåò, Ýôóé þóôå íá åðéâñáäýíåôáé ç áðïññüöçóÞ ôçò. Ç ÷ñÞóç ãëõêáíôéêþí ïõóéþí ÷ùñßò èåñìéäéêÞ áîßá ( ð.÷. áóðáñôÜìç ) áðü ôïõò äéáâçôéêïýò åßíáé åëåýèåñç, áëëÜ ðÜíôá ìå ìÝôñï. Ç äõíáôüôçôá áðüëáõóçò ôçò ãëõêéÜò ãåýóçò ôçò æÜ÷áñçò ÷ùñßò ôçí ðñüóëçøç åðéðëÝïí èåñìßäùí, Ý÷åé ïäçãÞóåé óôçí åõñåßá ÷ñÞóç ãëõêáíôéêþí ïõóéþí ÷ùñßò èåñìéäéêÞ áîßá, êáèþò êáé ðñïúüíôùí “light“ ðïõ ðåñéÝ÷ïõí áõôÝò ôéò ïõóßåò. Ôï ðëåïíÝêôçìÜ ôïõò åßíáé üôé äåí äßíïõí åíÝñãåéá êáé äåí åðéäñïýí óôá åðßðåäá ãëõêüæçò ôïõ áßìáôïò.

ÆÁ×ÁÑÇ Ç ÷ñçóéìïðïßçóç ôçò æÜ÷áñçò óáí ìÝñïò ôïõ óõíïëéêïý ðïóïý ôùí õäáôáíèñÜêùí ôçò äßáéôáò åðéôñÝðåôáé óå ðåñéïñéóìÝíï âáèìü óôá äéáâçôéêÜ Üôïìá ôýðïõ 1 êáé 2. Ç æÜ÷áñç, êáèþò êáé ôá ôñüöéìá ðïõ ðåñéÝ÷ïõí æÜ÷áñç, èá ðñÝðåé íá áíôéêáèéóôïýí Ýíá ìÝñïò ôùí õäáôáíèñÜêùí ôçò äßáéôáò ãñáììÜñéï ðñïò ãñáììÜñéï êáé ü÷é íá ðñïóôßèåíôáé áðëÜ óôï äéáôñïöéêü ðëÜíï. ÊÜíïíôáò üìùò ôÝôïéïõ åßäïõò áíôéêáôáóôÜóåéò, èá ðñÝðåé íá ëáìâÜíïíôáé õðüøç êáé Üëëá èñåðôéêÜ óõóôáôéêÜ ðïõ êáôáíáëþíïíôáé ðáñÜëëçëá ìå ôç æÜ÷áñç ðïõ ðåñéÝ÷åôáé ó’ áõôÜ ôá ôñüöéìá, üðùò åßíáé ôï ëßðïò. ÖÑÏÕÊÔÏÆÇ Ç öñïõêôüæç ðñïêáëåß ìéêñüôåñç áýîçóç óôç ãëõêüæç áßìáôïò, áð’ üôé éóïèåñìéäéêÝò ðïóüôçôåò æÜ÷áñçò êáé áñêåôþí áìõëùäþí. ×ñåéÜæåôáé ðñïóï÷Þ, üìùò, ãéáôß ç öñïõêôüæç Ý÷åé ôçí ßäéá èåñìéäéêÞ áîßá ìå ôç óïõêñüæç, ìåôáôñÝðåôáé äå ìåôÜ ôçí ðñüóëçøÞ ôçò óå ãëõêüæç óôïí ïñãáíéóìü, åðçñåÜæïíôáò êáôÜ ôïí ôñüðï áõôüí ôá åðßðåäá óáê÷Üñïõ áßìáôïò. Ðáñüëá áõôÜ, üìùò, åðåéäÞ ç êáôáíÜëùóç ìåãÜëùí ðïóïôÞôùí öñïõêôüæçò [ð.÷. äéðëÜóéá ôçò óõíÞèïõò ðñüóëçøçò (20 % ôùí èåñìßäùí)], Ý÷åé áñíçôéêÝò åðéðôþóåéò óôá åðßðåäá ôñéãëõêåñéäßùí áßìáôïò, ç öñïõêôüæç äåí öáßíåôáé íá Ý÷åé êÜðïéï ðëåïíÝêôçìá ùò ãëõêáíôéêÞ ïõóßá ãéá ôá Üôïìá ìå óáê÷áñþäç äéáâÞôç ÅðïìÝíùò, åêåßíïé ðïõ åìöáíßæïõí óáê÷áñþäç äéáâÞôç êáé äõóëéðéäáéìßá èá ðñÝðåé íá áðïöåýãïõí ôçí êáôáíÜëùóç ìåãÜëùí ðïóïôÞôùí öñïõêôüæçò, ùò ðñüóèåôçò ïõóßáò óå ôñïöÝò. ¼ìùò, äåí áðáãïñåýåôáé ç êáôáíÜëùóç öñïýôùí êáé ëá÷áíéêþí, ôá ïðïßá åßíáé öõóéêÝò ðçãÝò öñïõêôüæçò. 35


cyanmagentayellowblack

37

ÔÅÕXÏÓ 25

ÁËËÅÓ ÃËÕÊÁÍÔÉÊÅÓ ÏÕÓÉÅÓ ÌÅ ÈÅÑÌÉÄÉÊÇ ÁÎÉÁ ¢Aëëåò ãëõêáíôéêÝò ïõóßåò ìå èåñìéäéêÞ áîßá åêôüò ôçò æÜ÷áñçò êáé ôçò öñïõêôüæçò, ðåñéëáìâÜíïõí ôï óéñüðé êáëáìðïêéïý, ôïí ÷õìü öñïýôùí, ôï ìÝëé, ôçí ìåëÜóóá, ôç äåîôñüæç êáé ôç ìáëôüæç. Äåí õðÜñ÷åé êáììßá áðüäåéîç üôé ôá ôñüöéìá ðïõ ðåñéÝ÷ïõí ôéò ðáñáðÜíù ïõóßåò âïçèïýí óôç ìåßùóç ôùí óõíïëéêÜ ðñïóëáìâáíïìÝíùí èåñìßäùí Þ ôïõ ðåñéå÷ïìÝíïõ ôùí õäáôáíèñÜêùí ôçò äßáéôáò, Þ üôé âåëôéþíïõí ôïí ãëõêáéìéêü Ýëåã÷ï ðåñéóóüôåñï áðü üôé ôá ôñüöéìá ðïõ ðåñéÝ÷ïõí æÜ÷áñç. Ç óïñâéôüëç, ç ìáíéôüëç êáé ç îõëéôüëç åßíáé ðïëõüëåò êáé ðñïêáëïýí ÷áìçëüôåñç ãëõêáéìéêÞ áðÜíôçóç áð’üôé ç æÜ÷áñç êáé Üëëïé õäáôÜíèñáêåò. ÊáôÜ ìÝóï üñï áðïäßäïõí 2 èåñìßäåò áíÜ ãñáììÜñéï óõãêñéôéêÜ ìå ôéò 4 èåñìßäåò áíÜ ãñáììÜñéï ðïõ áðïäßäïõí Üëëïé õäáôÜíèñáêåò. (ðëïýóéåò óå ðïëõüëåò åßíáé ðïëëÝò êáñáìÝëåò êáé ôóß÷ëåò ÷ùñßò æÜ÷áñç). Ðáñ’üëá áõôÜ üìùò, äåí õðÜñ÷ïõí åðáñêåßò áðïäåßîåéò ðïõ íá ôéò êáèéóôïýí óå ðëåïíåêôéêüôåñç èÝóç Ýíáíôé ôçò æÜ÷áñçò. ÅðéðëÝïí, õðåñâïëéêÝò ðïóüôçôåò ðïëõïëþí Ý÷ïõí êáèáñôéêü áðïôÝëåóìá. ÐñÝðåé íá ôïíéóôåß, üôé ïé èåñìßäåò êáé ôï ðïóü ôùí õäáôáíèñÜêùí ðïõ ðñïÝñ÷ïíôáé áðü ôá ôñüöéìá ðïõ ðåñéÝ÷ïõí ïðïéáäÞðïôå ãëõêáíôéêÞ ïõóßá ìå èåñìéäéêÞ áîßá, èá ðñÝðåé íá óõíõðïëïãßæïíôáé óôï äéáôñïöéêü ðëÜíï êáé ìðïñåß íá åðçñåÜóïõí ôá åðßðåäá ãëõêüæçò óôï áßìá. ÃËÕÊÁÍÔÉÊÅÓ ÏÕÓÉÅÓ ×ÙÑÉÓ ÈÅÑÌÉÄ��ÊÇ ÁÎÉÁ Óôçí êáôçãïñßá áõôÞ áíÞêïõí ç óáê÷áñßíç, ç áóðáñôÜìç, ôï áêåóïõëöáìéêü êÜëéï, ôï êõêëáìéíéêü íÜôñéï, ç æá÷áñßíç êáé ç óïõêñáëüæç,

ïé ïðïßåò Ý÷ïõí åãêñéèåß ãéá ÷ñÞóç óôéò ÇÐÁ áðü ôïí Ïñãáíéóìü Ôñïößìùí êáé ÖáñìÜêùí ( FDA ). Ï FDA, üðùò Üëëùóôå êáé ãéá üëá ôá ðñüóèåôá ôñïößìùí, Ý÷åé êáèïñßóåé ãéá ôéò ãëõêáíôéêÝò ïõóßåò ÷ùñßò èåñìéäéêÞ áîßá ìßá áðïäåêôÞ çìåñÞóéá ðñüóëçøç, ç ïðïßá ïñßæåôáé ùò ç ðïóüôçôá ôçò ãëõêáíôéêÞò ïõóßáò ç ïðïßá ìðïñåß íá êáôáíáëùèåß ìå áóöÜëåéá óå êáèçìåñéíÞ âÜóç êáè’üëç ôç äéÜñêåéá æùÞò åíüò áôüìïõ ÷ùñßò íá ðñïêáëÝóåé ðáñåíÝñãåéåò êáé ðåñéëáìâÜíåé Ýíáí ðáñÜãïíôá áóöáëåßáò åêáôïíôáðëÜóéï ôçò áðïäåêôÞò çìåñÞóéáò ðñüóëçøçò. Ç ðñáãìáôéêÞ ðñüóëçøç üëùí ôùí ãëõêáíôéêþí ïõóéþí ÷ùñßò èåñìéäéêÞ áîßá áðü ôá Üôïìá ìå äéáâÞôç Ý÷åé âñåèåß üôé åßíáé áñêåôÜ ÷áìçëüôåñç áðü ôçí áðïäåêôÞ çìåñÞóéá ðñüóëçøç. Óôçí áãïñÜ êõêëïöïñïýí ãëõêáíôéêÝò ïõóßåò ìå äéÜöïñåò åìðïñéêÝò ïíïìáóßåò. ÅíäåéêôéêÜ áíáöÝñïíôáé ðáñáêÜôù ïñéóìÝíåò áðü áõôÝò: Canderel (áóðáñôÜìç). 1 ê.ãë. áðïäßäåé 2 èåñìßäåò. ×Üíåé ôç ãëõêáíôéêÞ ôïõ éäéüôçôá óå ðïëý õøçëÝò èåñìïêñáóßåò. Slim Line (ìáëôïäåîôñßíç 95% - áóðáñôÜìç 1.25% - áêåóïõëöáìéêü êÜëéï 1.25%). 1 ê.ãë áðïäßäåé 2 èåñìßäåò. Äåí ÷Üíåé ôç ãëõêáíôéêÞ ôïõ éäéüôçôá êáôÜ ôï øÞóéìï Þ ôï âñÜóéìï. Natreen (êõêëáìéíéêü íÜôñéï - æá÷áñßíç).1 ê.ãë. áðïäßäåé 1.7 èåñìßäåò. Äåí ÷Üíåé ôçí ãëõêáíôéêÞ ôïõ éäéüôçôá êáôÜ ôï øÞóéìï Þ ôï âñÜóéìï. Asunel (ìáëôïäåîôñßíç 96.7%– áóðáñôÜìç 3%).1 ê.ãë. áðïäßäåé 1.8 èåñìßäåò. Óå èåñìïêñáóßåò ìåãáëýôåñåò ôùí 180ï C ç ãëõêáíôéêÞ ôïõ éäéüôçôá ìåéþíåôáé. Ößëïõ Èåïäþñá Äéáéôïëüãïò

37


cyanmagentayellowblack

38

ÄÉÁÂÇÔÏËÏÃÉÊÁ ÍÅÁ

ÅÃÃÑÁÖÇ ÓÔÁ ÄÉÁÂÇÔÏËÏÃÉÊÁ ÍÅÁ ÅÐÙÍÕÌÏ: .................................................................................................................................................. .......................................................................................................................................................................... ÏÍÏÌÁ: ........................................................................................................................................................ .......................................................................................................................................................................... Ç äéåýèõíóç ðïõ èÝëù íá ëáìâÜíù ôï ðåñéïäéêü “ÄéáâçôïëïãéêÜ ÍÝᔠåßíáé: ......................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................... Ïäüò: .................................................................................................... Áñéè. ................................................ Ðüëç: .................................................................................................... Ôá÷. Êùä. : ..................................... Ôá÷õäñïìéêÞ Äéåýèõíóç: ÅëëçíéêÞ ÄéáâçôïëïãéêÞ Åôáéñåßá ÌáéÜíäñïõ 23 ÁèÞíá 11528

ÕÐÏÃÑÁÖÇ

Ôï ðåñéïäéêü ðñïóöÝñåôáé ÄÙÑÅÁÍ

ÏÄÇÃÉÅÓ ÃÉÁ ÔÏÕÓ ÓÕÃÃÑÁÖÅÉÓ ÄÉÁÂÇÔÏËÏÃÉÊÙÍ ÍÅÙÍ

(ãé' áõôïýò ðïõ áó÷ïëïýíôáé ìå ôï äéáâÞôç êáé èÝëïõí íá åíçìåñþóïõí) 1. ¢ñèñï 2-3 äáêôõëïãñáöçìÝíùí óåëßäùí. Ìéêñüôåñï Üñèñï, ìå ðñáêôéêÝò óõóôÜóåéò, ïäçãßåò Þ ìå óçìåßá õðåíèýìéóçò. 2. Óôï êýñéï Üñèñï, íá õðÜñ÷ïõí 1 Ýùò 2 óçìåßá, ôá ïðïßá èÝëåé ï óõããñáöÝáò íá ôïíßóåé óáí êýñéá ìçíýìáôá. ÁõôÜ èá ôõðùèïýí óå Üëëï öýëëï (èá åêôõðùèåß ìÝóá óôï Üñèñï óå åéäéêü ðåñéèþñéï). 3. Óå êÜèå Üñèñï íá õðÜñ÷ïõí 2 ìå 3 êýñéåò âéâëéïãñáöéêÝò ðáñáðïìðÝò. 4. Íá ðåñéêëåßïõí ìÝóá óôï Üñèñï, 1 Ýùò 2 óêßôóá áí õðÜñ÷ïõí, óå ó÷Ýóç ìå ôï èÝìá.. 5. ÅÜí åßíáé åöéêôü, ôï êåßìåíï íá åßíáé óå äéóêÝôá, óôï óýóôçìá word, version Windows 1995, ãéá PC ìå ìÝãåèïò ãñáììÜôùí 12. 6. Ôï Üñèñï íá óõíïäåýåôáé ìå ôï üíïìá ôïõ óõããñáöÝá, äéåýèõíóç êáé ôçëÝöùíï ôßôëï (ãéáôñüò, íïóçëåõôÞò ê.ëð.) êáé ôüðï åñãáóßáò, ìå çìåñïìçíßá áðïóôïëÞò. 7. Ôï Üñèñï íá óôáëåß: ÓõíôáêôéêÞ ÅðéôñïðÞ Ðåñéïäéêïý ÄéáâçôïëïãéêÜ ÍÝá ÌáéÜíäñïõ 23, 115 28 ÁèÞíá 38


Teux25