Sessi e 2
2.1 Regie in eigen handen nemen Om meer regie over je leven te krijgen, is het van belang dat je de verantwoordelijkheid over je leven in handen neemt. Stephen Covey, schrijver van het boek: ‘The 7 Habits of Highly Effective People’, heeft hierover veel geschreven en heeft de Cirkel van Invloed en Betrokkenheid ontwikkeld. De cirkel van Covey helpt om anders te kijken naar zaken als betrokkenheid, invloed, aandacht en verantwoordelijkheid.
richt zich op zaken waar niets aan te doen is. Hierdoor kun je je machteloos voelen omdat je niets aan de situatie kunt veranderen. Je verspilt je energie aan zaken waarop je geen of weinig invloed hebt. Covey noemt dit reactief zijn.
2. 1. 2
Ci r kel va n I nvl oed
In de Cirkel van Invloed zitten de dingen waar wij wél invloed op hebben. Je kunt hierbij denken aan je eigen overtuigen en gezondheid. De houding van mensen die zich richten op deze cirkel is positief. De aandacht is gericht op datgene dat kan veranderen. Opvallend genoeg wordt de invloedssfeer vanzelf groter wanneer je je lang genoeg richt op deze cirkel.
Alles wat je aandacht geeft groeit 2 . 1. 1 Cirkel va n B et rokkenhei d In deze cirkel spelen zich verschillende zaken af die invloed hebben op ons leven. Denk bijvoorbeeld aan verkeersregels, of beslissingen van een rechter. Iemand die vooral bezig is binnen de cirkel van betrokkenheid, Sessie 2
Je zult steeds meer manieren ontdekken om meer mensen en omstandigheden positief te beïnvloeden. Als je opereert binnen de Cirkel van Invloed, levert dat in de regel een gunstig resultaat op. Covey noemt dat proactief zijn.
Rebalance
Praktijk voor persoonlijke begeleiding en relatietherapie
23
2.1.3 Centrum van Aandacht
Maar er zijn ook veel zaken waar je weliswaar een mening over hebt, waar je ook invloed op kunt uitoefenen, maar waarvoor je niet verantwoordelijk bent. Ben je bereid om die verantwoordelijkheid op je te nemen? Het antwoord is cruciaal. Deze bewuste keuze, zorgt dat je proactief kunt worden. En dat is precies het verschil tussen mensen die leidinggeven aan zichzelf en plezier, rust en balans ervaren. En mensen die overspannen raken, te veel doen en uiteindelijk uit balans raken. Wie van de twee wil je zijn? Als je bij de eerste categorie wilt horen, focus je dan alleen op die dingen waar je verantwoordelijkheid voor draagt en maak in specifieke situaties een bewuste keuze of je de verantwoordelijkheid op je wilt nemen.
De meest effectieve wijze om je tijd en energie te gebruiken ligt doorgaans in de binnenste cirkel: het Centrum van Aandacht. Binnen deze cirkel vallen zaken waarbij je betrokken bent en invloed op kunt uitoefenen. Vaak liggen deze zaken in één lijn met onze missie. Wanneer je doelen bepaalt en weet te realiseren binnen het Centrum van Aandacht, dan maximaliseer je de toepassing van je tijd en inspanningen. Oefening 1. Ga voor jezelf na waar jij je tijd aan besteedt in de Cirkel van Covey. • Bij welke cirkel heb je het meest opgeschreven? • Werkt dit voor je? • Hoe zou je het anders willen en kunnen doen?
2.2. Van dramadriehoek naar winnaarsdriehoek
2.1.4 Cirkel van Verantwoordelijkheid
Om meer inzicht in jezelf te krijgen en te ontdekken hoe je meer eigen regie kunt nemen, neem ik je mee naar de dramadriehoek. Deze dramadriehoek, ook wel Karpman-driehoek genoemd, is een model voor communicatie en samenwerking. Dit model is bedacht door Stephen Karpman en gepubliceerd in 1968. Hij won hiermee de Eric Berne Memorial ‘Scientific’ Award. Karpman is een leerling van Carl Jung. Het model beschrijft vaak voorkomend gedrag dat communicatie en samenwerking sterk belemmert.
De Cirkel van Verantwoordelijkheid ligt binnen je Cirkel van Invloed. Want niet aan alles waar je invloed op hebt, hoef je iets te doen. En dat kan je zóveel rust, vrijheid en ademruimte geven. Bedenk daarom voor jezelf, op het moment dat je merkt dat je ergens invloed op kunt uitoefenen, of je er ook verantwoordelijk voor bent. Als het antwoord ‘ja’ is, dan zul je er iets mee moeten doen. Misschien word je ervoor betaald? Sessie 2
Rebalance
Praktijk voor persoonlijke begeleiding en relatietherapie
24
Dramadriehoek
2.2.1
Winnaarsdriehoek
Rollen in de dramadriehoek
De rollen in de dramadriehoek hebben een vaste, negatieve dynamiek ten opzichte van elkaar. • • •
De redder geeft graag veel en ongevraagd hulp: ‘Kom maar, laat mij het maar even doen’. Hij neemt de verantwoordelijkheid van een ander over waardoor hij anderen afhankelijk maakt en zichzelf onmisbaar. Het slachtoffer gedraagt zich hulpeloos, reageert het liefst vanuit onmacht: ‘Ze moeten altijd mij hebben’. Doet hij dat zielig genoeg dan voelt de redder zich aangesproken. Roept hij irritatie op, dan wordt de aanklager uitgedaagd. De aanklager wijst, om zijn eigen zwakte te verbergen, anderen graag op hun zwakke plekken: ‘Jij snapt er echt niets van hè’. Anderen gaan zich schuldig voelen en zelf geeft ‘t hem geeft een gevoel van eigenwaarde.
De gevolgen van de dramadriehoek • • • • •
Sessie 2
Kost energie. Heeft een herhalend patroon: ‘daar gaan we weer’. Bestaat uit ongelijke rollen, de een voelt zich meer of minder dan de ander. Het is een spel van transacties met bijbedoelingen en verborgen boodschappen. De uitkomst is voorspelbaar en na afloop zit iedereen met het bekende rotgevoel
Rebalance
Praktijk voor persoonlijke begeleiding en relatietherapie
25
2.2.2 Verantwoordelijkheid nemen binnen de dramadriehoek In dramadriehoek neemt niemand de verantwoordelijkheid voor het eigen gedrag. Het alternatief voor hulpeloos slachtoffergedrag is beginnen met realistisch te doen. Kwetsbaar opstellen niet klagen maar te vragen. • •
Neem verantwoordelijkheid voor je eigen gedrag, gedachten en gevoelens en behoeften. Vraag: ‘Wil je me even helpen?’
In plaats van te kiezen voor reddergedrag en een zorgzame opstelling: Toon betrokkenheid bij de ander én bij jezelf. • Accepteer dat anderen voor zichzelf kunnen zorgen. • Maak vooraf duidelijke afspraken over wat de ander zelf doet. • Vraag: ‘Kan ik iets voor je doen?’ Agressief Aanklagergedrag stopt met een assertieve opstelling. • •
Geef grenzen aan. Zeg wat je écht denkt. Begin zinnen met: ‘Ik vind …; Ik voel …; Ik wil …’, zonder de ander daarbij te kwetsen. Sessie 2
Rebalance
REALITY CHECK SESSIE 2 Waar sta je nu als je kijkt naar de volgende vier grote levensgebieden: 1. Gezondheid: lichamelijk en mentaal 2. Relaties: liefde, familie en vriendschappen 3. Werk: studie, vrijwilligers werk, zorg voor kinderen 4. Financiële situatie Teken vier cirkels met deze levensgebieden: 1. Beschrijf in welke cirkel jij de meeste invloed hebt en in welke het minst 2. Welke gedachten heb je over de gebieden waar je geen invloed op hebt? 3. Hoe kun je jouw invloed vergroten? 4. Wat heb je daarvoor over? 5. Wat zou je anders kunnen doen of denken? 6. Zou je iets nieuws of anders kunnen uitproberen 7. Hoe zou je je dan voelen?
Praktijk voor persoonlijke begeleiding en relatietherapie
26