‘Dit komt bijna
Door een hoogoplopend conflict tussen Vlaanderen en Zeeland over stikstofuitstoot dreigt de bouw van Europa’s modernste en schoonste ethaankraker opnieuw stilgelegd te worden. Wat staat er op het spel? Drie Zeeuwen op sleutelposities bij Ineos geven een kijkje achter de schermen bij dit prestigieuze miljardenproject in de Antwerpse haven.
Joeri Wisse
Antwerpen
De regen komt met bakken uit de lucht. Het kwik komt nauwelijks boven de tien graden. Op de dag dat Terneuzenaar Henk de Bruijne, eindverantwoordelijke voor de werf van Project One ons rondleidt, is het bouwterrein in een ware modderpoel veranderd. Hoewel het krioelt van hardwerkende mensen en machines is het bijna niet voor te stellen dat hier over twee jaar de meest duurzame ethaankraker van Europa wordt opgeleverd.
Het is maar de vraag of die deadline gehaald wordt. Onlangs stapten de provincies Zeeland en Noord-Brabant opnieuw naar de Vlaamse rechter om de bouw stil te leggen. Ze zijn het niet eens met de nieuwe vergunning die Ineos heeft gekregen voor Project One. Door de fabriek zou te veel stikstof op natuurgebieden net over de grens neerslaan. Dat is niet uit te leggen aan Nederlandse ondernemers die vanwege strenge stikstofregels de grootste moeite moeten doen om vergunningen te krijgen, vinden de provinciebestuurders.
Terwijl op hoog politiek niveau de messen worden geslepen, wordt in de Antwerpse haven stug doorgewerkt. Zelfs als het de hele dag re-
gent, laten de 1600 werknemers van een honderdtal aannemers (waaronder ook enkele Zeeuwse bedrijven) zich niet uit het veld slaan. ,,In het voorjaar hadden we er veel meer last van. We hebben het uiteindelijk opgelost door de capaciteit van de grondwaterzuiveringsinstallatie te verdubbelen”, vertelt De Bruijne wanneer hij met z’n busje over de immense bouwwerf van 55 hectare rijdt.
Laatste avontuur
De 68-jarige De Bruijne werkte zijn halve leven bij Dow en was voor het bedrijf betrokken bij tal van projecten door heel Europa. Hij had nu van z’n pensioen kunnen genieten,
maar koos een paar jaar geleden voor een laatste avontuur bij de Britse concurrent Ineos. ,,Zo’n megaproject van vier miljard euro, dat helemaal vanaf de grond wordt opgebouwd, komt bijna niet meer voor in Europa”, vertelt hij glunderend. Een unieke kans, die De Bruijne met beide handen aangreep. Het natte voorjaar was maar een kleine tegenslag in vergelijking met de rechterlijke uitspraak van een half jaar eerder. De Vlaamse Raad voor Vergunningsbetwistingen gaf Noord-Brabant gelijk dat onvoldoende was onderzocht wat het effect van Project One is op Nederlandse natuurgebieden, met name
Wilfried Nielen: ‘Niet rollebollend over straat met Vlaanderen’ de Zeeuwse provinciebestuurder wilfried nielen (bbb, natuur) hoopt nog altijd dat het schorsingsverzoek om de bouw van Project one stil te leggen kan worden voorkomen. ,,onze wens is dat we niet met Vlaanderen rollebollend over straat hoeven gaan, maar dat we tot een oplossing kunnen komen.”
gedeputeerde nielen liet meteen na de juridische stappen weten
dat zijn deur openstaat voor overleg. de antwerpse havenwethouder annick de ridder wilde ook graag praten, maar vond dat de nederlanders dan eerst hun schorsingsverzoek moesten intrekken. nielen liet op zijn beurt weten juist aan dat verzoek te hechten, omdat daarmee de druk op het dossier blijft staan om tot een uitweg te komen. een patstelling dus. ruim een maand later hebben de
politici nog altijd geen overleg gehad. Maar dat betekent volgens nielen niet dat er geen beweging in het dossier zit. op verzoek van Zeeland bemoeit zowel de ambassadeur van belgië als de Vlaams vertegenwoordiger in den Haag zich met de precaire zaak. onlangs heeft nielen een gesprek met hen gehad. ,,ons gevoel is dat we stapjes voorwaarts kunnen zetten”, drukt hij zich diplomatiek uit.
niet meer voor in Europa’
als het gaat om stikstof. De bouw werd direct stilgelegd. ,,Aannemers reageerden zenuwachtig”, blikt De Bruijne terug. ,,Maar het werd snel duidelijk dat Ineos honderd procent erin bleef geloven waardoor onze eigen mensen en partners aan boord zijn gebleven.”
Weer een bouwstop?
In januari verleende de Vlaamse overheid een nieuwe vergunning, onder meer nadat Ineos een aanvullend onderzoeksrapport van 800 pagina’s had afgeleverd. De Bruijne: ,,Daarin is nog een keer aangetoond dat de stikstofuitstoot geen significant effect heeft op de omgeving.” De Nederlandse overheden zijn niet overtuigd en maakten onlangs opnieuw bezwaar. Om maximale druk uit te oefenen, hebben ze zelfs gevraagd om de omgevingsvergunning te schorsen. Daardoor loopt de werf weer het risico op een directe bouwstop.
Tijdens de rondleiding laat De Bruijne zien dat de impact daarvan nu een stuk groter zou zijn. Op bijna elke vierkante meter van de site wordt gegraven of gebouwd. Grootste blikvanger is een gigantische tank van 45 meter hoog, waar straks vloeibare ethaan op een temperatuur van -95 graden wordt opgeslagen tot het in de kraker wordt omgezet in ethyleen. ,,Het is de
g De bouw van de tank waar het ethaan uit de VS wordt opgeslagen is al een eind gevorderd. Over een paar weken komt het dak erop. Het is de grootste opslagtank van Europa.
Geen
plasticfabriek, maar wat dan wel?
Project one wordt vaak een plasticfabriek genoemd, maar feitelijk wordt in de nieuwe fabriek van Ineos in antwerpen alleen ethyleen geproduceerd. deze chemische bouwsteen is onmisbaar voor tal van producten die we dagelijks gebruiken. denk aan elektronica, kabeltjes en auto’s. Maar ook aan plastic verpakkingen, cosmetica, medicijnen en textiel. door de groei van de europese economie, is er nog altijd meer behoefte aan ethyleen. Project one produceert straks jaarlijks 1,5 miljoen ton ethyleen. de grondstof is ethaan, wat als bijproduct vrijkomt bij schaliegaswinning in de Verenigde staten. Het grote voordeel van ethyleen winnen uit ethaan is dat ook veel waterstof vrijkomt. Hiermee kan de stoomkraker voor zestig procent in haar eigen brandstof voorzien. dit maakt Project one volgens Ineos tot de duurzaamste stoomkraker van europa.
de eerste onderdelen hier aan.” Verwest ziet er vervolgens op toe dat de turbines, compressoren en andere machines grondig getest worden. Het is ook zijn taak om tijdens het in bedrijf stellen het onderhoudsen productiepersoneel ermee vertrouwd te maken.
e De bouwplaats van Project One is met dik vijftig hectare gigantisch. Er werken 1600 mensen, van wie een kwart uit Nederland. FOTO’S JOHAN VAN DER HEIJDEN
grootste opslagtank van Europa. Maar als straks de 65 meter hoge fornuizen gebouwd zijn, zie je er niks meer van vanaf de weg.”
Een nieuwe kink in de kabel zou niet alleen in Antwerpen grote gevolgen hebben, weet Olivier Verwest uit Zierikzee als geen ander. Hij is al drie jaar betrokken bij Project One, maar komt desalniettemin nauwelijks op de bouwplaats. Zijn werk bestaat uit het beoordelen en testen van allerlei onderdelen die bij tal van toeleveranciers in het buitenland worden gemaakt. Hij merkte dat de vorige bouwstop veel onrust teweegbracht. ,,Bijvoorbeeld bij een leverancier in Italië. Daar vormt onze order een aanzienlijk deel van hun omzet.”
Ook de 65-jarige Verwest ziet
Project One als de bekroning van een lange carrière. Hij werkte zijn leven lang aan installaties in de olie- en gasindustrie over de hele wereld. ,,Ik heb meer dan een miljoen airmiles gevlogen. Mijn laatste kunstje wordt een thuiswedstrijd.”
Het duurt nog wel even voordat hij ook echt in Antwerpen aan de slag kan. ,,Pas half volgend jaar komen
Ron van Beek (58) uit Kapellebrug is al wel dagelijks op de werf te vinden. ,,Ik ben verantwoordelijk voor de bouw van de staalconstructies”, legt hij uit. Hij heeft nog nooit een project meegemaakt dat zo groot is. ,,De hoeveelheden staal zijn echt enorm.” Al met al gaat het om 45.000 ton, evenveel als zes Eiffeltorens. ,,Ook de hoogtes zijn gigantisch. De hoogste constructie, een torenfakkel die alleen in extreme noodsituaties wordt gebruikt om af te fakkelen, wordt 200 meter hoog. Die kan ik straks vanuit huis zien.”
Eén keer in je leven
Van Beek houdt zich onder andere bezig met de bouw van enorme overkappingen. ,,Die komen als een soort meccano-set hier aan.” Veel staalconstructies worden kant-enklaar uit het buitenland aangevoerd, vertelt hij. ,,In landen als Thailand, de Filipijnen en Abu Dhabi worden ze in modules gemaakt, compleet met alle pijpen en onderdelen. Ze komen hier in units tot 10.000 ton binnen. Die worden met een soort op afstand bestuurbare vrachtwagens met honderden wielen boven de fundering gebracht en op hun plaats gezet.” Net als De Bruijne en Verwest is hij trots om een bijdrage te leveren aan Project One. ,,Het is fantastisch. Dit maak je maar één keer in je leven mee.”
e Vlnr: Olivier Verwest uit Zierikzee, Henk de Bruijne uit Terneuzen en Ron van Beek uit Kapellebrug.
