จดหมายข่าวชาและกาแฟ ฉบับที่ 28

issn 2697-6366 สถาบันชาและกาแฟ แห่ งมหาวิ ท ยาลั ย แม่ ฟ าหลวง

จดหมายข่าวชาและกาแฟ (Online)

TEA & COFFEE INSTITUTE OF MAE FAH LUANG UNIVERSITY

Volume 7 Issue 28, April – June 2026 ปี ที 7 ฉบ ับที 28 ประจําเดือน เมษายน – มิถุนายน 2569

SPECIAL REPORT

TALK ABOUT TEA

กาแฟไทยในวันที่ตลาดโลกถามหา กาแฟไทยในวั น ที ตลาดโลกถามหา “ที มา และความยั งยื น ” “ที่มา

ระบบมรดกทางการเกษตรโลก GLOBALLY IMPORTANT AGRICULTURAL HERITAGE SYSTEMS

TALK ABOUT COFFEE กาแฟโคลัมเบีย: กาแฟโคลั ม เบี ย : เมื่ เมื อธรรมชาติและงานวิจัย อธรรมชาติ แ ละงานวิ จั ย และนวั ต กรรมร่ ว มกั น สร้ า งกาแฟระดั บ โลก และนวัตกรรมร่

HEALTH TEA & COFFEE PREBIOTIC TEA & COFFEE: เทรนด์ เ ครื องดื่ เทรนด์เครื่ องดื มชา–กาแฟเพื่ มชา–กาแฟเพื อ สุ ข ภาพลํา ไส้ ป 2026 สุขภาพลํ

แนะนำผู้บริหาร แนะนํ า ผู้ บ ริห าร สถาบั น ชาและกาแฟ สถาบันชาและกาแฟ

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อมร โอวาทวรกิจ รักษาการแทน หัวหนาสถาบันชาและกาแฟ อาจารย์/นั ก วิ จั ย สํา นั ก วิ ช าวิ ท ยาศาสตร

ผู้ชวยศาสตราจารย ดร.อมร โอวาทวรกิจ เปนผูเชี่ยวชาญดาน กาแฟที่มุ ง ขั บ เคลื่ อ นการพั ฒ นาอุ ต สาหกรรมกาแฟไทยด ว ย วิทยาศาสตร เทคโนโลยี และนวัตกรรม และไดจดั ตัง้ ศูนยวจิ ยั พัฒนากาแฟ คุณภาพ (COFFEE QUALITY RESEARCH CENTER: CQC) ภายใต้การสนั บ สนุ น ของมหาวิ ท ยาลั ย แม ฟ า หลวง ซึ่ ง เป น ศูนย ก ลางการวิ จั ย ด า นกาแฟที่ ร วบรวมนั ก วิ จั ย สหสาขา และได้รับการสนับสนุนทุนวิจัยจากทั้งภาครัฐและภาคเอกชน อย่างตอเนือ่ ง ผลงานวิจยั ของศูนยครอบคลุมตลอดหวงโซคณ ุ คากาแฟ ตั้งแตการปรับปรุงพันธุ การจัดการการผลิต การยกระดับคุณภาพ เมล็ดกาแฟ การพัฒนาผลิตภัณฑมลู คาเพิม่ ตลอดจนการใชประโยชน จากวัสดุ เ หลื อ จากกระบวนการผลิ ต กาแฟ รวมถึ ง มี เ ครื อ ข า ย ความร่วมมือดานการวิจัยและบริการกับสถาบันและหนวยงานทั้ง ในประเทศและต่างประเทศ ไดแก ประเทศเวียดนาม ลาว จีน มาเลเซียและโคลอมเบีย พรอมทัง้ เชือ่ มโยงความรวมมือกับหนวยงาน ภาครัฐ ภาคเอกชนและเครือขายเกษตรกร เพื่อยกระดับศักยภาพ การแข่งขันของกาแฟไทยสูมาตรฐานสากล และประสบการณ ด้านการวิจัย การถ่ายทอดเทคโนโลยี ที่จะเป็นองค์ความรู้พื้นฐาน ของวิทยาศาสตร์ นวัตกรรม และความยั่งยืน เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่ม และเสริมความสามารถในการแขงขันของประเทศ

Editor ’s Desk โดย ทีมผู ้จ ัดทํา

สวัสดีค่ะผู้อ่านทุกท่าน กลับมาพบกันอีกครั้งกับ จดหมายข่าวชาและกาแฟ ปีที่ 7 ฉบับที่ 28 ประจำไตรมาส เดือนเมษายน- มิถุนายน 2569 ฉบับนี้ ยังคงรวบรวมสาระและเรื่องราวน่าสนใจในแวดวงชาและกาแฟ ทั้งในมิติของการพัฒนาอุตสาหกรรม งานวิจัย สุขภาพ และ ไลฟ์สไตล์ เพื่อให้ทุกท่านได้อัปเดตความรู้และแรงบันดาลใจจากทุกมุมของโลกชา-กาแฟ ในส่วนของคอลัมน์ Special Report นำเสนอในหัวข้อกาแฟไทยในวันที่ตลาดโลกถามหา “ที่มา และความยั่งยืน” ซึ่งเป็นกฎหมาย EUDR กฎระเบียบ ของสหภาพยุโรป (EU) ที่กำหนดไม่ให้มีการนำเข้า ซื้อขาย และส่งออกสินค้าที่มาจากการตัดไม้ทำลายป่าหรือทำให้ป่า เสื่อมโทรม คอลัมน Talk About Coffee ฉบับนี้นําเสนอบทความกาแฟโคลัมเบีย: เมื่อธรรมชาติและงานวิจัยและ นวัตกรรมรวมกันสรางกาแฟระดับโลก คอลัมน Talk About Tea มาทําความรูจักเกณฑการผลักดันชาเมี่ยงสูระบบมรดก ทางการเกษตรโลก คอลัมน Health Tea & Coffee เรียนรูเกี่ยวกับ Prebiotic Tea & Coffee: เทรนดเครื่องดื่มชา–กาแฟ เพื่อสุขภาพลําไส ป 2026 คอลัมน Café Around ยังคงพาทุกทานไปเปดประสบการณใหมกับ “รานชาและกาแฟยอด นิยม” ที่โดดเดนทั้งบรรยากาศ รสชาติ และเอกลักษณเฉพาะตัวของแตละราน เหมาะสําหรับผูที่กําลังมองหาแรงบันดาลใจ ใหม ๆ ในชวงฤดูกาลนี้ และปดทายดวยคอลัมน Activity ที่จะพาคุณไปติดตามกิจกรรมตาง ๆ ของ สถาบันชาและกาแฟ มหาวิทยาลัยแมฟาหลวง ตลอดชวงเดือน เมษายน- มิถุนายน 2569 เพื่ออัปเดตความเคลื่อนไหวลาสุดในวงการชาและกาแฟ ทั้งใประเทศและตางประเทศเราหวังวาจดหมายขาวฉบับนี้จะเปนอีกหนึ่งแรงบันดาลใจใหกับผูประกอบการ นักวิจัย และผู ที่รักในชาและกาแฟทุกทานขอใหเพลิดเพลินกับการอาน แลวพบกันใหมในฉบับถัดไปคะ

CONTENT Health Tea & Coffee Prebiotic Tea & Coffee: เทรนด์เครื่องดื่มชา–กาแฟเพื่อ สุขภาพลําไส้ ป 2026

11

Special Report

Talk About Coffee

Talk About Tea

กาแฟไทยในวันที่ตลาดโลก ถามหา “ที่มา และความ ยั่งยื น ”

กาแฟโคลัมเบีย: เมื่อธรรมชาติและงานวิจัย และนวัตกรรมร่วมกันสร้าง กาแฟระดับโลก

ระบบมรดกทางการเกษตรโลก Globally Important Agricultural Heritage Systems

3

6

Café around

Activity

แนะนำร้านชา - กาแฟ ยอดนิยม

กิจกรรม สถาบันชาและกาแฟ เมษายน - มิถุนายน 2569

14

8

16

S TA F F ผศ.ดร.อมร โอวาทวรกิจ จิราพร ไร่พุทธา

2

ศิริกานต ภักดี

วินัย เชอมือ

ธนวัฒน ทิพยดวง

สถาบันชาและกาแฟ มหาวิทยาลัยแมฟาหลวง เลขที่ 333 หมู 1 ตําบลทาสุด อําเภอเมือง จังหวัดเชียงราย 57100 Tea and Coffee Institute, Mae Fah Luang University 333 Moo 1 Tasud Sub District, Muang District, Chiang Rai 57100 โทรศัพท/โทรสาร 0-5391-6253 E-mail : teacoffee@mfu.ac.th Website : teacoffee.mfu.ac.th www.facebook.com/teaandcoffeeinstitute.mfu

SPECIAL REPORT ก า แ ฟ ไ ท ย ใ น วั น ที่ ต ล า ด โ ล ก ถ า ม ห า “ ที่ ม า แ ล ะ ค ว า ม ยั่ ง ยื น ”

ดร.ณัฐภรณ์ บัวแย้ม และ ดร.อติชาติ โรจนกร สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) EU Deforestation Regulation หรือ EUDR คือ กฎระเบียบของ สหภาพยุโรป (EU) ที่กำหนดไม่ให้มีการนำเข้า ซื้อขาย และส่งออก สินค้าที่มาจากการตัดไม้ทำลายป่าหรือทำให้ป่าเสื่อมโทรม โดยมีข้อ กำหนดสำคัญ คือ สินค้าที่วางจำหน่ายในตลาด EU หรือส่งออกจาก EU ต้องสามารถพิสูจน์ให้ได้ว่า (1) ไม่เกี่ยวข้องกับการตัดไม้ทำลายป่าหลัง 31 ธันวาคม 2563 (2) ผลิตถูกต้องตามกฎหมายของประเทศผู้ผลิต และ (3) มีระบบตรวจสอบสถานะ (due diligence) รองรับ ซึ่งครอบคลุม ทั้งการรวบรวมข้อมูลแหล่งที่มา การประเมินความเสี่ยง และการจัดการเพื่อลดความเสี่ยงนั้นก่อนนำสินค้าเข้าสู่ตลาด กฎดังกล่าวมีเป้าหมายเพื่อลดการบริโภคสินค้าที่เกี่ยวข้องกับการตัด ไม้ทำลายป่าและความเสื่อมโทรมของป่าไม้ทั่วโลก รวมทั้งเพิ่มการ ดูดซับก๊าซเรือนกระจกจากป่าไม้ ดังอธิบายในภาพที่ 1

สำหรับ “กาแฟ” EUDR มีความสำคัญโดยตรง เพราะกาแฟ เป็นหนึ่งในสินค้า 7 กลุ่มหลักที่อยู่ภายใต้กฎระเบียบนี้ ประเด็น สำคัญจึงไม่ใช่เพียงว่ากาแฟมีคุณภาพดี รสชาติดี หรือมีเรื่องราว ของแหล่งปลูกที่น่าสนใจเท่านั้น แต่ต้องสามารถตอบคำถามเชิง หลักฐานได้ว่า กาแฟล็อตนั้นมาจากพื้นที่ใด เกษตรกรรายใด แปลงปลูกใด และพื้นที่ดังกล่าวเกี่ยวข้องกับการตัดไม้ทำลายป่า หรือการใช้ที่ดินที่ไม่ถูกต้องหรือไม่

สินค้าที่อยู่ภายใต้กฎระเบียบนี้มี 7 กลุ่มหลัก ได้แก่ โค โกโก้ กาแฟ ปาล์มน้ำมัน ยางพารา ถั่วเหลือง และไม้ รวมถึงผลิตภัณฑ์ ที่เกี่ยวข้อง กฎดังกล่าวจะมีผลบังคับใช้กับผู้ประกอบการขนาดใหญ่ และขนาดกลาง[1] ในวันที่ 30 ธันวาคม 2569 และผู้ประกอบการ ขนาดเล็กและรายย่อย[2] ในวันที่ 30 มิถุนายน 2570 จุดสำคัญคือ EUDR เป็นกฎหมายประเภท “Regulation” ของสหภาพยุโรป ซึ่งมีผลใช้บังคับโดยตรงและใช้เกณฑ์เดียวกันในประเทศ สมาชิกสหภาพยุโรปจึงตองเขาใจวา EUDR คือกติกากลางของ ตลาดยุโรป ไมใชขอกําหนดเฉพาะของประเทศใดประเทศหนึ่ง

ในบริบทนี้ ประเทศไทยมีจุดเริ่มต้นที่ดีจากการถูกจัดอยู่ใน กลุ่มประเทศความเสี่ยงต่ำภายใต้ระบบการจัดระดับความเสี่ยงของ EUDR โดยสินค้าจากประเทศกลุ่มนี้อยู่ภายใต้สัดส่วนการตรวจสอบ ขั้นต่ำของหน่วยงานประเทศสมาชิก EU ที่ 1% ต่ำกว่ากลุ่มความ เสี่ยงมาตรฐานที่ 3% และกลุ่มความเสี่ยงสูงที่ 9% สถานะดังกล่าว จึงเป็นโอกาสเชิงการแข่งขันของกาแฟไทย เพราะอาจช่วยลด ภาระบางส่วนให้กับคู่ค้าฝั่ง EU เมื่อเทียบกับสินค้าจากประเทศที่มี ความเสี่ยงสูงกว่า

กล่าวอีกนัยหนึ่ง EUDR กำลังทำให้การค้ากาแฟโลกขยับจาก การแข่งขันด้วย “คุณภาพและราคา” ไปสู่การแข่งขันด้วย “ที่มา ความโปร่งใส และความยั่งยืน” ดังนั้น ที่มาและความยั่งยืน จึงไม่ใช่เพียงเรื่องภาพลักษณ์หรือการสื่อสารการตลาดอีกต่อไป แต่กำลังกลายเป็นเงื่อนไขสำคัญของการเข้าถึงตลาด โดยเฉพาะ ตลาดที่ให้ความสำคัญกับความโปร่งใสของห่วงโซ่อุปทาน

[1] ขนาดของผู้ประกอบที่นำเข้า หรือวางจำหน่ายสินค้า หรือเป็นผู้ผลิตสินค้าภายใต้กฎหมาย EUDR ในสหภาพยุโรป โดยผู้ประกอบการขนาดใหญ่ หมายถึง พนักงานตั้งแต่ 250 คนขึ้นไป รายได้สุทธิเกิน 50 ล้านยู โ ร หรื อ งบดุ ล เกิ น 43 ล า นยู โ ร ผู ป ระกอบการขนาดกลาง หมายถึ ง พนั ก งาน 50-250 คน รายได สุ ท ธิ ไ ม เ กิ น 50 ล า นยู โ ร หรื อ งบดุ ล ไม เ กิ น 43 ล า นยู โ ร [2] ผู้ประกอบการขนาดเล็ก หมายถึง พนักงาน 10-50 คน รายได้สุทธิไม่เกิน 8 ล้านยูโร หรืองบดุลไม่เกิน 4 ล้านยูโร ผู้ประกอบการรายย่อย หมายถึง พนักงานน้อยกว่า 10 คน รายได้สุทธิไม่เกิน 700,000 ยูโร หรื อ งบดุ ล ไม เ กิ น 350,000 ยู โ ร

3

ภาพที่ 1 ภาพรวมกฎระเบียบ EUDR และขอกําหนดสําคัญสําหรับผูประกอบการ อย่างไรก็ตาม “ความเสีย่ งตํ่า” ไมไดหมายความวา “ไมตอ งเตรียมขอมูล” และไม่ไดทําใหสินคาผานขอกําหนดโดยอัตโนมัติ ผูประกอบการ ยังตองมีขอมูลแหลงที่มา พิกัดพื้นที่ปลูก (Geolocation) เอกสาร การซื้อขาย ปริมาณผลผลิตหรือปริมาณซื้อขาย (kg) และหลักฐาน ประกอบการตรวจสอบสถานะสินคาใหพรอม หากคูคาฝง EU หรือหน่วยงานกำกับดูแลร้องขอ กล่าวให้ชัดคือ สถานะความ เสี่ยงตํ่า เป น โอกาส แต โ อกาสนั้ น จะเกิ ด ขึ้ น จริ ง ก็ ต อ เมื่ อ ผู้ประกอบการไทยมีข้อมูลที่ตรวจสอบได้

ประเด็นนี้สำคัญอย่างยิ่งสำหรับกาแฟบนพื้นที่สูง โดยเฉพาะกาแฟ ที่ปลูกภายใต้ร่มเงาหรือระบบวนเกษตร เพราะแม้ระบบการปลูก ดังกล่าวอาจเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม แต่ในเชิงการตรวจสอบตาม กฎระเบียบระหว่างประเทศ ยังจำเป็นต้องมีหลักฐานชัดเจนว่า แปลงปลูกเป็นพื้นที่เกษตรที่มีอยู่เดิม ไม่ใช่พื้นที่ที่เกิดจากการ บุกรุกหรือเปลี่ยนแปลงพื้นที่ป่าหลังวันที่ 31 ธันวาคม 2563 ความท้าทายจึงไม่ใช่เพียงการมีระบบปลูกที่ดี แต่คือการมีข้อมูลที่ อธิบายและพิสูจน์ระบบนั้นได้

ดังนั้น ความทาทายสําคัญของกาแฟไทยไมไดอยูเพียงคุณภาพ ของสินค้า แต่อยู่ที่ “ระบบข้อมูล” ที่ใชในการตรวจสอบยอนกลับดวย โดยข้อมูลและเอกสารที่เกี่ยวของควรถูกจัดเก็บไวอยางเปนระบบ ตามระยะเวลาที่กฎกําหนด 5 ป ในหลายพื้นที่ ขอมูลแปลงปลูก ยังไมไดถูกจัดเก็บอยางเปนระบบ เกษตรกรรายยอยอาจยังไมมี พิกั ด แปลงปลู ก ที่ ชั ด เจน เอกสารการซื้ อ ขายและการรวบรวม ผลผลิตอาจยังไมสามารถเชื่อมโยงกลับไปถึงแหลงผลิตรายแปลง ได้ครบถวน อีกทั้งหวงโซอุปทานกาแฟบางสวนยังอาศัยผูรวบรวม หรือพอคาคนกลางหลายทอด ทําใหขอมูลตนทางขาดหายหรือ ไม่ตอเนือ่ ง เมือ่ ผูซ อื้ ปลายทางตองการขอมูลเพือ่ ประกอบ due diligence ผู้ประกอบการที่ไม่มีระบบจัดเก็บข้อมูลจึงอาจเสียโอกาสทางการค้า แม้วากาแฟจะมีคณ ุ ภาพดีและไมไดเกีย่ วของกับการตัดไมทําลายปา ก็ตาม

ผู้ประกอบการกาแฟไทยจึงควรเริ่มจาก 4 เรื่องพื้นฐาน ได้แก่ (1) รู้แหล่งที่มาของกาแฟทุกล็อตว่าเมล็ดกาแฟมาจากเกษตรกร รายใด แปลงใด และพื้นที่ใด (2) จัดเก็บพิกัดภูมิศาสตร์ของแปลงปลูกให้เชื่อมโยงกับ ชื่อเกษตรกร ปริมาณผลผลิต และล็อตสินค้าที่ขาย (3) เชื่อมโยงข้อมูลตลอดห่วงโซ่อุปทาน ตั้งแต่เกษตรกร ผู้รวบรวม สหกรณ์ โรงแปรรูป โรงคั่ว จนถึงผู้ส่งออก เพื่อให้สามารถแยก ล็อตสินค้าและตรวจสอบย้อนกลับได้ และ (4) เตรียมหลักฐานประกอบการประเมินความเสี่ยง เชน เอกสาร การซื้อขาย ขอมูลพื้นที่ปลูก ประวัติการใชที่ดิน และขอมูลที่ชวย ยืนยันวากาแฟไมไดมาจากพื้นที่ที่เกี่ยวของกับการตัดไมทําลายปา

4

การเตรียมความพร้อมต่อ EUDR ไม่ควรเป็นภาระของ ผู้ประกอบการรายย่อยเพียงลำพัง แต่ควรเป็นความร่วมมือ ระหว่างภาครัฐ สถาบันการศึกษา หน่วยงานพัฒนา สหกรณ์ และภาคเอกชนในการพัฒนาเครื่องมือสนับสนุนที่ใช้งานได้จริง เช่น คู่มือที่เข้าใจง่าย แบบฟอร์มกลางสำหรับเก็บข้อมูลแปลงปลูก การอบรมด้านการจัดเก็บพิกัดและเอกสารแหล่งที่มา และระบบ ฐานข้อมูลระดับพื้นที่ที่ช่วยลดต้นทุนให้ผู้ประกอบการรายย่อย ท้ายที่สุด EUDR ไมควรถูกมองเปนเพียงกฎระเบียบจาก ตางประเทศหรือภาระดานเอกสาร แตควร ถูกมองเปนสัญญาณ ของทิศทางการคาโลกที่ใหความสําคัญกับความโปรงใส ความรับ ผิดชอบตอสิ่งแวดลอม และความนาเชื่อถือของหวงโซอุปทาน หากไทยสามารถเตรียมระบบขอมูลและการตรวจสอบยอนกลับได อยางเหมาะสม กาแฟไทยจะไมเพียงแขงขันไดดวยคุณภาพ รสชาติ และเรื่องราวของชุมชนเทานั้น แตยังสามารถยกระดับสู สินคาที่ตรวจสอบได โปรงใส และมีความรับผิดชอบตอสิ่ง แวดลอมในตลาดโลก เพิ่มมูลคาใหกับกาแฟไทย

ที่มาของข้อมูล: European Commission. (2025). Country classification list: EU Deforestation Regulation. Green Forum. https://green-forum.ec.europa.eu/nature-andbiodiversity/deforestation-regulation-implementation/eudr-cooperation-andpartnerships/country-classification-list_en European Commission. (2026). Delay until December 2026 and other developments in the implementation of the EUDR Regulation.

Access2Markets. https://trade.ec.europa.eu/access-to-markets/en/news/delay-until-december-2026-andother-developments-implementation-eudr-regulation European Commission. (n.d.). Regulation on deforestation-free products. https://environment.ec.europa.eu/topics/forests/deforestation/regulation-deforestation-freeproducts_en European Commission. (n.d.). Implementing the EU Deforestation Regulation (EUDR).

Green Forum. https://green-forum.ec.europa.eu/nature-and-biodiversity/deforestationregulation-implementation_en European Parliament and Council of the European Union. (2023). Regulation (EU) 2023/1115 of the European Parliament and of the Council of 31 May 2023 on the making available on the Union market and the export from the Union of certain commodities and products associated with deforestation and forest degradation and repealing Regulation (EU) No 995/2010. Official Journal of the European Union, L 150, 206–247. https://eurlex.europa.eu/eli/reg/2023/1115/oj/eng European Parliament and Council of the European Union. (2025). Regulation (EU) 2025/2650 of the European Parliament and of the Council of 19 December 2025 amending Regulation (EU) 2023/1115 as regards certain provisions concerning the date of application.

Official Journal of the European Union. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2025/2650/oj/eng

5

TALK ABOUT COFFEE

กาแฟโคลัมเบีย เมื่อธรรมชาติและงานวิจัยและนวัตกรรมรวมกันสรางกาแฟระดับโลก ผู้ช ว ยศาสตราจารย ดร.อมร โอวาทวรกิ จ ประเทศโคลัมเบียเปนตัวอยางของการนําจุดแข็งดานภูมิประเทศและ ภูมอิ ากาศ ดังภาพที่ 1 ทําใหสามารถเก็บเกีย่ วผลผลิตไดอยางตอเนือ่ ง ตลอดทั้งป ทําใหสามารถกระจายการเก็บเกี่ยวในหลายชวงเวลา จากภาคเหนือไปยังภาคใตของประเทศ โดยพื้นที่ปลูกกาแฟกระจาย ตัวตามแนวเหนือ–ใตของประเทศและมีระดับความสูงที่แตกตางกัน สงผลใหกาแฟในแตละพื้นที่ ออกดอกและสุกแกไมพรอมกัน ทําให สามารถเก็บเกี่ยวผลผลิตไดอยางตอเนื่องตลอดทั้งป ขณะที่พื้นที่ ตอนกลางของประเทศสามารถใหผลผลิตไดถึง 2 ครั้งตอป ที่แตกตาง จากหลายประเทศผูผลิตกาแฟที่มีฤดูเก็บเกี่ยวหลักเพียงปละครั้ง สงผลใหโคลอมเบียสามารถรักษาปริมาณผลผลิตและคุณภาพเมล็ด กาแฟเขาสูตลาดไดอยางสมํ่าเสมอ

6

อย่างไรก็ตาม การพัฒนาการผลิตกาแฟจำเป็นต้องอาศัยงานวิจัยเชิงลึก และนำมาต่อยอดได้ โดยในประเทศโคลอมเบีย มีศูนย์วิจัยกาแฟแห่งชาติ หรือ Cenicafé เป็นกลไกสำคัญในการสร้างนวัตกรรมเพื่อเพิ่มคุณภาพ ผลผลิต และความยั่งยืนของอุตสาหกรรมกาแฟ ผลงานเด่น ได้แก่ การพัฒนาสายพันธุ์ Tabi, Castillo และ Cenicafé 1 (ภาพที่ 2) ซึ่งผสานคุณภาพรสชาติของอะราบิกาดั้งเดิมเข้ากับความต้านทาน ต่อโรคราสนิมและโรคสำคัญอื่น ๆ ส่งผลให้ได้พันธุ์กาแฟที่ให้ผลผลิตสูง คุณภาพดี และสามารถปรับตัวต่อสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลง ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ความสำเร็จดังกล่าวสะท้อนถึงการใช้ วิทยาศาสตร์และนวัตกรรมขับเคลื่อนการพัฒนากาแฟตลอด ห่วงโซ่อุปทานทำให้ประเทศโคลัมเบียกลายเป็นต้นแบบด้าน การพัฒนาสายพันธุกาแฟและการผลิตกาแฟคุณภาพไดอยางยั่งยืน

ภาพที่ 1 ลักษณภูมิประเทศและภูมิอากาศทําใหเก็บเกี่ยวกาแฟได 2 ชวง และแพลตฟอรมขอมูลภูมิอากาศสําหรับการปลูกกาแฟจากสถานีตรวจวัดอากาศจากพื้นที่ในแตละป

ภาพที่ 2 การผลิตเมล็ดพันธุ์กาแฟอะราบิกาที่พัฒนาจาก Cenicafe และมีการผลิตและตรวจสอบคุณภาพได้อย่างมาตรฐาน ที่มา : ศูนยวิจัยแหงชาติโคลอมเบีย (Cenicafe) การนำองค์ความรู้จากงานวิจัยและเทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้จึง

อีกประเด็นสำคัญคือการพัฒนาเทคโนโลยีและเครื่องจักรที่

มีบทบาทสำคัญในการยกระดับความสามารถในการปรับตัวของ

เหมาะสมกับพื้นที่ปลูกกาแฟ เพื่อลดการพึ่งพาแรงงาน

ภาคการผลิตกาแฟ หนึ่งในตัวอย่างที่สำคัญคือการพัฒนาเครือข่าย

ลดต้นทุนการผลิต และเพิ่มประสิทธิภาพการใช้ทรัพยากร

สถานีตรวจวัดสภาพอากาศที่ครอบคลุมพื้นที่ปลูกกาแฟ ซึ่งสามารถ

โดยเฉพาะการลดการใช้น้ำและพลังงานในกระบวนการ

ติดตามข้อมูลอุณหภูมิ ปริมาณน้ำฝน ความชื้น และปัจจัย

แปรรูปกาแฟ ซึ่งเป็นแนวทางสำคัญของการผลิตที่เป็นมิตรต่อ

แวดล้อมต่าง ๆ ได้แบบเรียลไทม์ ข้อมูลเหล่านี้ถูกนำมาวิเคราะห์

สิ่งแวดล้อม รวมถึงการพัฒนาเกษตรกรผ่านระบบส่งเสริม

และส่งต่อให้เกษตรกรใช้ประกอบการตัดสินใจในการจัดการสวน

การเกษตร การถ่ายทอดองค์ความรู้ และการสร้างเครือข่าย

กาแฟ ช่วยให้สามารถคาดการณ์ความเสี่ยงจากโรคและแมลง

ความร่วมมือระหว่างนักวิจัย ภาครัฐ ภาคเอกชน และเกษตรกร

ศัตรูพืช วางแผนการเพาะปลูกได้อย่างเหมาะสม และรับมือกับ

จะเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยให้เทคโนโลยีและนวัตกรรมสามารถ

สภาพอากาศที่ผันผวนได้อย่างมีประสิทธิภาพ อันเป็นรากฐาน

นำไปใช้ได้จริง ดังนั้นทิศทางของอุตสาหกรรมกาแฟในอนาคต

สำคัญของการพัฒนาอุตสาหกรรมกาแฟให้มีความยั่งยืน

จะไม่ได้วัดความสำเร็จจากปริมาณผลผลิตเพียงอย่างเดียว

ความโดดเด่นของโคลัมเบียไม่ได้วัดจากผลผลิตกาแฟเพียง

แต่จะมุ่งสู่การสร้างระบบการผลิตที่มีประสิทธิภาพ

อย่างเดียว แต่ยังสะท้อนผ่านแนวคิดการพัฒนาอย่างยั่งยืนที่ให้

ใช้ทรัพยากรอยางคุมคา มีความสามารถในการปรับตัวตอการ

ความสำคัญกับทั้งคนและสิ่งแวดล้อม การส่งเสริมระบบวนเกษตร

เปลี่ยนแปลง และสรางมูลคาเพิ่มตลอดหวงโซอุปทาน เพื่อให

การอนุรักษ์ทรัพยากรดินและน้ำ การลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก

เกษตรกรและอุตสาหกรรมกาแฟสามารถเติบโตไดอยางยั่งยืน

และการสร้างความเข้มแข็งให้กับชุมชนเกษตรกร ซึ่งเป็นส่วน

ในระยะยาว

หนึ่งของยุทธศาสตร์การพัฒนาอุตสาหกรรมกาแฟของประเทศ จากความท้าทายที่เกิดขึ้น ทั้งด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ การขาดแคลนแรงงาน ต้นทุนการผลิตที่สูง และความต้องการ ของผู้บริโภคที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว อุตสาหกรรมกาแฟ จำเป็นต้องปรับตัวและเตรียมความพร้อมสำหรับอนาคตอย่าง เป็นระบบ 7

TALK ABOUT TEA

ระบบมรดกทางการเกษตรโลก GLOBALLY IMPORTANT AGRICULTURAL HERITAGE SYSTEMS ศิริ ก านต ภั ก ดี ระบบมรดกทางการเกษตรโลก Globally Important Agricultural Heritage Systems : GIAHS (จีแอส) เปนระบบที่องคการอาหาร และการเกษตรแหงสหประชาชาติ (Food and Agriculture Organization of United Nations: FAO) ไดนยิ ามไววา ระบบการใชทดี่ นิ และภูมทิ ศั น ที่มีเอกลักษณโดดเดน อุดมไปดวยความหลากหลายทางชีวภาพ เกษตรที่มีความสําคัญในระดับโลก ซึ่งเกิดจากการปรับตัวรวมกัน อยางยาวนานระหวางชุมชนและสภาพแวดลอม เพื่อตอบสนอง ตอความตองการและเปาหมายการพัฒนาทีย่ งั่ ยืน โดยปจจุบนั ทัว่ โลกมี พืน้ ทีเ่ กษตรกรรมทีไ่ ดรบั การรับรอง GIASH จํานวน 102 แหง ใน 28 ประเทศ ซึ่งประเทศไทยเปนหนึ่งพื้นที่ที่ประสบความสําเร็จในการขึ้นทะเบียน มรดกเกษตรโลกแหงแรก คือ “ระบบการเลีย้ งควายปลักในพืน้ ทีช่ มุ นํ้า ทะเลนอย จังหวัดพัทลุง”

สำหรับคนทั่วไป คำว่า “มรดกโลก” (UNESCO World Heritage) มักจะเป็นที่คุ้นหูมากกว่า แต่สำหรับคำว่า GIAHS หรือ มรดก ทางการเกษตรโลก นั้น มีปรัชญาและเป้าหมายที่แตกต่างออกไป อย่างสิ้นเชิง ความแตกต่างที่สำคัญที่สุดระหว่างสองนิยามนี้ คือ 1. มรดกโลก (UNESCO): มักเน้นไปที่การ “อนุรักษ์เพื่อคงสภาพเดิม (Preservation)” ของสถานที่ทางประวัติศาสตร์ โบราณสถาน หรือพื้นที่ธรรมชาติ เพื่อมิให้เกิดการเปลี่ยนแปลงตามกาลเวลา 2. มรดกทางการเกษตรโลก (GIAHS) : มุ่งเน้นไปที่สิ่งที่เรียกว่า “การอนุรักษ์แบบมีชีวิต หรือการจัดการเชิงรุก (Dynamic Conservation)” หมายความว่า เปนระบบการอนุรกั ษทยี่ อมรับใหมนุษยยงั คงอยูอ าศัย สามารถพึง่ พาทํามาหากินในพืน้ ทีไ่ ดจริง และระบบการเกษตรนัน้ สามารถปรับตัว ยืดหยุน และงอกงามไปพรอมกับโลกยุคใหมไดตลอด เวลา โดยทีร่ ากเหงาดัง้ เดิมไมสญ ู สลายไป

ระบบการเลี้ยงควายปลักในพื้นที่ชุมนํ้าทะเลนอย จังหวัดพัทลุง 8

หลักเกณฑ (Criteria) 5 ประการในการพิจารณา GIASH การที่ FAO จะพิจารณารับรองใหพื้นที่ใดพื้นที่หนึ่ง ไดรับรองการ ขึ้นทะเบียน GIASH นั้น ระบบเกษตรกรรมดังกลาวจะตองถูก พิสูจนและประเมินภายใต หลักเกณฑ 5 ประการ ดังตอไปนี้ 1. ความมั่นคงด้านอาหารและการดำรงชีพ (Food and Livelihood Security) หลักเกณฑ์ข้อนี้มุ่งเน้นไปที่บทบาทของระบบเกษตรกรรม ในการเป็นแหล่งผลิตอาหารหลัก ยารักษาโรค หรือผลิตภัณฑ์ จำเป็นอื่น ๆ ที่ช่วยค้ำจุนชีวิตของชุมชน ระบบนั้นจะต้องสร้าง ความมั่นคงทางอาหาร (Nutritional Security) มีผลผลิต หมุนเวียนให้พึ่งพาตนเองได้ในระดับครัวเรือน และในขณะเดียวกัน จะต้องเป็นแหล่งรายได้ที่มั่นคงและช่วยกระจายความเสี่ยงทางเศรษฐกิจ ให้แกเกษตรกร ทําใหชุมชนสามารถอยูรอดไดแมในสภาวะ วิกฤตการณอาหารหรือความผันผวนของตลาดโลก 2. ความหลากหลายทางชีวภาพเกษตร (Agro-biodiversity) ระบบ GIASH จะต้องมีความอุดมสมบูรณ์ของความหลากหลาย ทางชีวภาพ (Biodiversity) สูงและมีลักษณะเฉพาะตัวที่หาได้ยาก ซึ่งครอบคลุมตั้งแต่ความหลากหลายของสายพันธุ์พืชปลูกและสัตว์ เลี้ยง พันธุกรรมพื้นเมือง (Genetic Resources) รวมถึงสิ่งมีชีวิต และจุลินทรีย์ในระบบนิเวศโดยรอบ ความหลากหลายเหล่านี้จะ ต้องทำหน้าที่เกื้อหนุนระบบการผลิตและรักษาสมดุลทาง นิเวศวิทยา เชน ชวยในการผสมเกสร การควบคุมศัตรูพืชตาม ธรรมชาติ และเปนแหลงสะสมสายพันธุที่มีความทนทานตอโรค พืชและการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศโลก 3. ระบบความรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่นดั้งเดิม (Local and Traditional Knowledge Systems) หมายถึง การมีองค์ความรู้ เทคนิค และ แนวปฏิบัติทางการเกษตรที่ถูกสั่งสม ลองผิดลองถูก และสืบทอด ผ่านคำบอกเล่าจากรุ่นสู่รุ่นมาอย่างยาวนาน ภูมิปัญญาเหล่านี้มัก เป็นระบบการจัดการทรัพยากรธรรมชาติที่มีความชาญฉลาดและ ยืดหยุ่นสูง (Resilience) เช่น เทคนิคดั้งเดิมในการรักษาความ อุดมสมบูรณ์ของหน้าดิน การบริหารจัดการแหล่งน้ำเพื่อการเกษตร โดยไม่ทําลายตนนํ้า และการปรับตัวใหเขากับลักษณะสภาพภูมิ อากาศจําเพาะของทองถิ่น ซึ่งเปนความรูเฉพาะตัวที่ไมมีในตํารา วิชาการสมัยใหม

4. ระบบคุณค่า วัฒนธรรม และองค์กรทางสังคม (CULTURES, VALUE SYSTEMS AND SOCIAL ORGANIZATIONS) หลักเกณฑ์นี้ให้ความสำคัญกับโครงสร้างทางสังคมและสถาบันชุมชน (Customary Institutions) ที่มีความเขมแข็ง ชุมชนในพื้นที่ GIASH จะตองมีขอตกลงรวม กฎระเบียบจารีต หรือมีองคกรทอง ถิ่นที่ทําหนาที่จัดสรรและบริหารจัดการทรัพยากร (เชน ที่ดิน นํ้า ผืนปา) อยางเปนธรรมและยั่งยืน ควบคูไปกับการมีวิถีวัฒนธรรม ประเพณี ความเชื่อ คานิยม หรือพิธีกรรมประจําถิ่นที่ถักทอเขากับ ระบบการเกษตร ซึ่งทําหนาที่ทางออมในการหลอหลอมใหคนใน ชุมชนเกิดความเคารพตอธรรมชาติและเกิดการเกื้อกูลแบงปน แรงงานซึ่งกันและกัน 5. ลักษณะภูมิทัศน์ที่โดดเด่น (Landscapes and Seascapes Features) ระบบนั้นจะต้องสร้างสรรค์ภูมิทัศน์ทางเกษตรกรรม หรือทัศนียภาพทางทะเลที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัวและมีความ สวยงามทางสุนทรียภาพ ภูมิทัศน์เหล่านี้เกิดจากการปฏิสัมพันธ์ และการจัดการพื้นที่อย่างยาวนานระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ (เช่น นาขั้นบันไดสูงชัน ระบบวนเกษตรซ้อนชั้น หรือเครือข่าย กระจายน้ำโบราณ) ซึ่งทัศนียภาพที่ปรากฏจะต้องไม่ใช่เพียงเพื่อ ความสวยงามเท่านั้น แต่ต้องเป็นภูมิทัศน์ที่ยังคง "ทำหน้าที่ทาง ระบบนิเวศ" (Functional Landscape) ในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม รักษาสภาพภูมิอากาศระดับจุลภาค และความหลากหลายทาง ชีวภาพในผืนดินนั้น ๆ

ภูมิทัศนวัฒนธรรมนาขั้นบันไดหงเหอฮาหนี่ (HONGHE HANI RICE TERRACES) 9

สำหรับพืชเศรษฐกิจชุมชนและวัฒนธรรมเครื่องดื่มทางภาคเหนือ คำว่า “ชาเมี่ยง” หรือชาอัสสัมพื้นเมือง (Camellia sinensis var. assamica) มิได้เป็นเพียงแค่ใบไม้ที่นำมาแปรรูปเพื่อบริโภคเท่านั้น หากแต่ เป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่มีชีวิต (Living Heritage) ซึ่งผูกพัน และเติบโตเคียงคู่กับวิถีชีวิต อัตลักษณ์ และผืนป่าของคนล้าน นามาอย่างยาวนานนับร้อยปี การขับเคลื่อนเพื่อผลักดัน “ระบบการปลูกชาเมี่ยง” ให้ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็น ระบบ มรดกทางการเกษตรโลก (Globally Important Agricultural Heritage Systems หรือ GIAHS) ซึ่งถือเป็นการยกระดับ ภูมิปัญญาท้องถิ่นจากสวนป่าล้านนาสู่เวทีความยั่งยืนในระดับสากล ระบบการปลูกชาเมี่ยงไม่ได้เป็นเพียงแค่กิจกรรมทางรายได้ เท่านั้น แตมีคุณคาเกื้อหนุนสังคมและสิ่งแวดลอมที่หยั่งรากลึก ใน 6 มิติสําคัญ ดังนี้ 1. ความมั่นคงด้านอาหาร (Food Security): ภายใต้แนวคิด ที่วา “ในสวนเมี่ยงมีกับขาว” เนื่องจากชาเมี่ยงปลูกในระบบวน เกษตร เติบโตรวมกับไมใหญ ชุมชนจึงมีแหลงพืชอาหารปา สมุนไพร ผักพื้นบาน และเห็ดปานานาชนิด ใหเก็บเกี่ยวพึ่งพา ตนเองไดตลอดป 2. มูลค่าทางเศรษฐกิจ (Economic Value): พลิกโฉมจาก อดีตที่เป็นเพียง “ของเคี้ยวเล่นพื้นบ้าน” สู่การสร้างมูลค่าเพิ่ม แปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์เชิงสร้างสรรค์ระดับพรีเมียม ทั้งชาอัสสัมเกรดสูง ของใช้ สบู หรือหมอนเพื่อสุขภาพ สรางรายไดหมุนเวียนสู ชุมชนและกาวสูระดับสากล 3. คุณค่าทางวัฒนธรรม (Cultural Value): การรักษาสืบทอดภูมิปัญญา "ปัญญาเมี่ยง" และ "กรรมวิธีการหมักเมี่ยง (Fermentation)" ซึ่งเปนเทคนิคเฉพาะถิ่นของชาวลานนาในการถนอมอาหารดวย จุลินทรียธรรมชาติ ซึ่งไดรับการยอมรับและศึกษาในฐานะ วัฒนธรรมอาหารหมักโลก ตลอดจนประเพณีทองถิ่นในวิถีเมี่ยง เชน งานตานปาเมี่ยง ชาวบานแตละครัวเรือนจะนําเมี่ยงที่หมัก อยางดีมามัดรวมกันเปน "กําเมี่ยง" เมี่ยงที่ชาวบานนํามาถวาย จะถูกนํามาเปดประมูล เพื่อระดมเงินเขาวัดไวใชทํานุบํารุง พระพุทธศาสนา นอกจากจะนํารายไดเขาวัดแลว ยังเปนการ ขอบคุณตนเมี่ยงที่หลอเลี้ยงชีวิต และอุทิศสวนกุศลใหผูลวงลับ 10

ระบบนิเวศนพื้นที่ปา-สวนเมี่ยง-ชุมชนบานหวยนํ้ากืน จ.เชียงราย

4. บทบาททางการศึกษา (Educational Role): การเปลี่ยน บทบาทของคนเฒ่าคนแก่ในชุมชนให้กลายมาเป็น “ปราชญ์ป่าเมี่ยง” หรือครูภูมิปญญาที่ทําหนาที่ถายทอดองคความรู ขอมูลทองถิ่น และระบบนิเวศวัฒนธรรมใหแกเยาวชนคนรุนใหม 5. คุณค่าเชิงนิเวศและสิ่งแวดล้อม (Ecological Value): ต้นชาเมี่ยงต้องเติบโตภายใต้ร่มเงาไม้ใหญ่ดั้งเดิม การทำสวนเมี่ยง จึงเปนการรักษาปาสมบูรณ ปองกันดินถลมบนพื้นที่สูงชัน และ ชวยกักเก็บคารบอนลดภาวะโลกรอน 6. คุณค่าทางสังคม (Social Value): สร้างความสุขและความภาคภูมิใจ ให้คนในท้องถิ่น ทำให้ชุมชนป่าเมี่ยงเกิดความเข้มแข็ง มีอาชีพ และรายได้ที่มั่นคงในบ้านเกิด ช่วยลดปัญหาการอพยพย้ายถิ่นฐาน ของแรงงานหนุ่มสาวเข้าสู่เมืองใหญ่ การผลักดันระบบการปลูกชาเมี่ยงใหกาวสูการเปนมรดก ทางการเกษตรโลก (GIAHS) จึงไมใชเพียงการวิ่งตามตําแหนง หรือชื่อเสียงในระดับสากล หากแตเปน “เครื่องมือเชิงกลยุทธ” ในการปลุกกระตุนใหคนในทองถิ่นหันกลับมามอง ตระหนักรู และภาคภูมิใจในฐานทรัพยากรธรรมชาติที่บรรพบุรุษสงมอบไว ให ความสําเร็จในอนาคตจะเกิดขึ้นได ยอมตองพึ่งพาการ ทํางานรวมกันอยางใกลชิดระหวาง ชุมชนผูรักษาและสืบสาน คุณคา ภาครัฐที่สนับสนุนเชิงนโยบาย และภาควิชาการที่ชวย หนุนเสริมดวยขอมูลวิจัย เพื่อใหวิถีชาเมี่ยงลานนา สามารถ หยั่งรากลึก เติบโตอยางงดงามเคียงคูผืนปาตนนํ้า และกาวสู เวทีระดับโลกไดอยางสงางามและยั่งยืนตอไป

ข้อมูลอ้างอิง: Food and Agriculture Organization. (n.d.). Globally Important Agricultural Heritage Systems (GIAHS). United Nations.

Food and Agriculture Organization. (2022). Thale Noi Wetland Buffalo Pastoral System in Phatthalung, Thailand. United Nations.

United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. (n.d.). World Heritage Centre. UNESCO.

HEALTH TEA & COFFEE P R E B I O T I C T E A & C O F F E E : เ ท ร น ด์ เ ค รื่ อ ง ดื่ ม ช า – ก า แ ฟ เ พื่ อ สุ ข ภ า พ ลํา ไ ส ป 2 0 2 6

จิราพร ไรพุทธา

ในยุคปัจจุบัน นิยามของกาแฟแก้วโปรดในยามเช้าหรือ ชาร้อนยามบ่ายได้เปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิง หากย้อนกลับไปเมื่อไม่กี่ปี หมุดหมายหลักของเราอาจเป็นเพียง “คาเฟอีน” ที่ช่วย ปลุกสมองให้ตื่นตัว แต่ในปี 2026 นี้ เทรนด์เครื่องดื่มโลกได้ ก้าวข้ามผ่านจุดนั้นมาสู่ยุค Functional Beverage อย่างเต็มตัว และหนึ่งในนวัตกรรมที่กำลังขับเคลื่อนอุตสาหกรรมนี้คือ "Prebiotic Tea & Coffee" หรือ เครื่องดื่มชาและกาแฟ สูตรเสริมพรีไบโอติกส์เพื่อการดูแลระบบทางเดินอาหารและ แกนสื่อสารระหว่างลำไส้และสมอง (Gut-Brain Axis) (Cryan et al., 2019) คำถามที่น่าสนใจในเชิงวิทยาศาสตร์คือ “ทำไมเครื่องดื่ม ที่เคยถูกมองว่าอาจระคายเคืองกระเพาะอาหารในอดีต กลับกลายมาเป็น ฮีโรผูพิทักษลําไสในปจจุบันได?”

พรีไบโอติกส (Prebiotics) ในแกวเครื่องดื่มคืออะไร? ก่อนจะไปเจาะลึกในรายละเอียด เราต้องทำความเข้าใจก่อนว่า พรีไบโอติกส์ (Prebiotics) ไม่ใช่จุลินทรีย์มีชีวิต (จุลินทรีย์มีชีวิต คือ โพรไบโอติกส์ หรือ Probiotics) พรีไบโอติกส์คือ "อาหารชั้นเลิศ" ของจุลินทรีย์ประจำถิ่นชนิดดีในลำไส้ของเรา (Gut Microbiota) เช่น Bifidobacteria และ Lactobacilli ซึ่งส่วนใหญ่เป็น สารอาหารประเภทคาร์โบไฮเดรตสายสั้นที่ร่างกายมนุษย์ไม่ สามารถย่อยและดูดซึมได้ในระบบทางเดินอาหารส่วนบน แ ต่ จุ ลิ น ท รี ย์ ใ น ลำ ไ ส้ ใ ห ญ่ ส า ม า ร ถ ย่ อ ย ส ล า ย แ ล ะ นำไปใชประโยชนได (Gibson et al., 2017)

ในป 2026 นวัตกรรมอาหารไดพัฒนาไปไกลจนเรา สามารถผสานพรีไบโอติกสชนิดทนความรอนสูง เชน อินูลิน (Inulin), ไอโซมอลโตโอลิโกแซกคาไรด (IMO) และ รีซิสแตนท เดกซทริน (Resistant Dextrin) ลงในเมล็ดกาแฟคัว่ และใบชาแหง ไดโดยไมเสียรสชาติและคุณคาทางอาหารเมื่อผานกระบวนการ ชงดวยนํ้ารอน (Mensink et al., 2015)

เจาะลึกงานวิจัย: เมื่อสารในชา-กาแฟ ทำหน้าที่เป็นพรีไบโอติกส์ โดยธรรมชาติ ข้อเท็จจริงเชิงประจักษ์ทางวิทยาศาสตร์การอาหารระบุว่า ชาและกาแฟมีคุณสมบัติในการออกฤทธิ์เป็นพรีไบโอติกส์โดย ธรรมชาติ (Intrinsic Prebiotic Activity) อันเนื่องมาจากองค์ ประกอบของสารพฤกษเคมีในกลุ่มโพลีฟีนอล (Polyphenols) ที่ ส่ ง ผ ล ดี ต่ อ ร ะ บ บ นิ เ ว ศ ข อ ง จุ ลิ น ท รี ย์ ใ น ลำ ไ ส้ (van Duynhoven et al., 2011) โดยแบ่งแยกตามประเภท เครื่องดื่มไดดังนี้:

11

1. กาแฟกับกรดคลอโรเจนิก (Chlorogenic Acids) รายงานทางการแพทย์ที่ตีพิมพ์ในวารสาร Nutrients ชี้ให้ เห็นว่า กรดคลอโรเจนิก (CGA) ซึ่งเป็นสารต้านอนุมูลอิสระหลัก ในกาแฟ จะไม่ถูกดูดซึมในกระเพาะอาหารและลำไส้เล็กทั้งหมด แต่สารส่วนใหญ่จะเดินทางไปถึงลำไส้ใหญ่ ซึ่งที่นั่น จุลินทรีย์ ประจำถิ่นจะทำการหมัก (Fermentation) สารเหล่านี้กระตุ้น ให้เกิดการผลิตกรดไขมันสายสั้น (Short-Chain Fatty Acids หรือ SCFAs) เชน Acetate, Propionate และ Butyrate (Sales et al., 2020) ซึ่งมีบทบาทสําคัญในการ: รักษาสมดุลและความแข็งแรงของผนังลำไส้ (Gut Barrier) (Canani et al., 2011) ลดการอักเสบในระบบทางเดินอาหาร (Tajima et al., 2019) ส่งสัญญาณไปยังสมองเพือ่ ปรับอารมณและลดความเครียดผาน แกนสือ่ สารทางประสาท (Silva et al., 2020)

2. ชากับสารกลุ่มคาเทชินและธีอาฟลาวิน (Catechins & Theaflavins) งานวิจัยดานจุลชีววิทยาทางอาหารระบุวา สาร Epigallocatechin Gallate (EGCG) ในชาเขียว และ Theaflavins ในชาดำ มีคุณสมบัตชิ ว ยรักษาสมดุลจุลนิ ทรียใ นลําไส โดยทําหนาทีแ่ บบ Dual-action คือ ชวยยับยัง้ การเจริญเติบโตของแบคทีเรียกอโรค (Pathogens) เช่น Clostridium perfringens ในขณะเดียวกัน ก็สงเสริมการขยายพันธุของแบคทีเรียกลุมที่เปนมิตร ทําให อัตราสวนของกลุมจุลินทรีย Firmicutes ตอ Bacteroidetes (ซึ่งมีความเชื่อมโยงกับภาวะอวนและระบบเผาผลาญ) อยูใน สัดสวนที่สมดุล (Sun et al., 2022; Zhang et al., 2020)

การวิเคราะหการเติบโตทางตลาดและนวัตกรรมผลิตภัณฑป 2026 จากรายงานแนวโน้มพฤติกรรมผูบริโภคในป 2026 พบวาผูบริโภคยุคใหมมองหา "ความสะดวกที่มีคุณคา" (Convenient Wellness) สงผลใหเกิดรูปแบบผลิตภัณฑที่หลากหลายในทองตลาด (Innova Market Insights, 2025) ดังนี้:

1. RTD Prebiotic Cold Brew (กาแฟสกัดเย็นพรอมดื่ม) ส่วนผสมพรีไบโอติกส์ที่นิยม : Chicory Root Fiber (รากชิคอรี) (Shoaib et al., 2016) จุดเด่นเชิงสุขภาพ : มีความเป็นกรดต่ำ (Low Acidity) ช่วยลดการระคายเคืองในระบบทางเดินอาหาร ส่วนบน พร้อมเพิ่มปริมาณใยอาหารชนิดละลายน้ำเพื่อกระตุ้นการบีบตัวของลำไส้ใหญ่ (Peristalsis) และเพิ่มประสิทธิภาพการขับถาย

2. Sparkling Prebiotic Tea ส่วนผสมพรีไบโอติกส์ที่นิยม : Agave Inulin / Apple Pectin (Gullón et al., 2011) จุดเด่นเชิงสุขภาพ : ให้พลังงานและค่าดัชนีน้ำตาลต่ำ (Low Glycemic Index) สารพรีไบโอติกส์ทำ หน้าที่เป็นแหล่งคาร์บอนจำเพาะในการหมักของจุลินทรีย์ประจำถิ่น ช่วยรักษาสมดุลระบบนิเวศในลำไส้ (Microbial Homeostasis) 12

3. Functional Coffee Pods ส่วนผสมพรีไบโอติกส์ที่นิยม : Resistant Maltodextrin (Fastinger et al., 2008) จุดเด่นเชิงสุขภาพ : ส่งเสริมความแข็งแรงของผนังลำไส้ ร่วมกับการรักษาระดับการตอบสนองต่อระดับ น้ำตาลในเลือด (Glycemic Response) ให้คงที่ เอื้อต่อการบริโภคในชีวิตประจำวันเพื่อการดูแล สุขภาพเชิงปองกัน การผสานวิทยาศาสตร์ด้าน Microbiome เข้ากับศิลปะแห่ง การชงชาและกาแฟในปัจจุบัน ไม่ใช่เพียงแค่กระแสแฟชั่นชั่วคราว แต่เป็นผลลัพธ์จากการตื่นรู้ทางวิทยาศาสตร์การแพทย์ที่พบว่า "สุขภาพที่ดีเริ่มต้นที่ลำไส้" (Sender et al., 2016) สำหรับผู้ผลิตและผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมชาและกาแฟ นี่คือโอกาสครั้งสำคัญในการขับเคลื่อนนวัตกรรมและยกระดับ เครื่องดื่มสูตรดั้งเดิมให้กลายเป็นเครื่องดื่มฟังก์ชันนอล (Functional Beverage) ที่มีหลักฐานเชิงประจักษ์ทางวิทยาศาสตร์ รองรับ ส่วนในมุมของผู้บริโภค การดื่มชาหรือกาแฟในแก้วถัดไป อาจไม่ใช่เพียงเพื่อกลไกการกระตุ้นระบบประสาทส่วนกลางให้ ตื่นตัวเท่านั้น แต่ยังเป็นการส่งมอบสารอาหารจำเพาะ (Substrates) เพื่อฟื้นฟูและรักษาสมดุลของกลุ่มจุลินทรีย์ประจำถิ่นนับล้านล้านตัว ในระบบทางเดินอาหารใหสมบูรณแข็งแรงอยางยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง (References) Canani, R. B., Costanzo, M. D., Leone, L., Pedata, M., Meli, R., & Calignano, A. (2011). Potential beneficial effects of butyrate on intestinal and extraintestinal diseases. World Journal of Gastroenterology, 17(12), 1519–1528.

Cryan, J. F., O’Riordan, K. J., Cowan, C. S. M., Sandhu, K. V., Bastiaanssen, T. F. S., Boehme, M., Codagnone, M. G., Cussotto, S., Fulling, C., Golubeva, A. V., Guzzetta, K. E., Jaggar, M., Long-Smith, C. M., Lyte, J. M., Martin, J. A., Molinero-Perez, A., Moloney, G., Morelli, E., Morillas, E., Dinan, T. G. (2019). The microbiota-gut-brain axis. Nature Reviews Neuroscience, 20(10), 577-595.

Fastinger, N. D., Karr-Lilienthal, L. K., Spears, J. K., Swanson, K. S., Zilijlstra, R. T., Muir, D. C., & Fahey, G. C. (2008). Acceptance, tolerance, and glycemic response of resistant maltodextrin in healthy adults. Journal of the American College of Nutrition, 27(2), 356-366.

Gibson, G. R., Hutkins, R., Sanders, M. E., Prescott, S. L., Reimer, R. A., Salminen, S. J., Scott, K., Stanton, C., Swanson, K. S., Cani, P. D., Verbeke, K., & Reid, G. (2017).

Expert consensus document: The International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics (ISAPP) consensus statement on the definition and scope of prebiotics. Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology, 14(8), 491-502.

Gullón, B., Alonso, J. L., & Parajó, J. C. (2011). Production of prebiotic oligosaccharides from apple pomace by enzymecatalyzed hydrolysis. Carbohydrate Polymers, 86(3), 1223-1229.

Innova Market Insights. (2025). Global Food and Beverage Trends 2026: The Rise of Functional and Gut-Health Drinks.

Innova Market Reports.

Mensink, M. A., Frijlink, H. W., van der Voort Maarschalk, K., & Hinrichs, W. L. (2015). Inulin, a flexible oligosaccharide I: Review of its physicochemical characteristics and biocompatibility. Carbohydrate Polymers, 130, 405-419.

Sales, A. L. C., de Souza, P. M., Simeoni, L. A., & Magalhães, P. O. (2020). Chlorogenic acid and its biotransformation products by gut microbiota: A review of their effects on health. Nutrients, 12(11), 3290.

Sender, R., Fuchs, S., & Milo, R. (2016). Revised estimates for the number of human and bacteria cells in the body. PLOS Biology, 14(8), 1002533.

Shoaib, M., Shehzad, A., Omar, M., Rakha, A., Raza, H., Sharif, H. R., Shakeel, A., & Niazi, S. (2016). Inulin: Properties, health benefits and food applications. Carbohydrate Polymers, 147, 444-454.

Silva, Y. P., Bernardi, A., & Frozza, R. L. (2020). The role of short-chain fatty acids from gut microbiota in gut-brain communication. Frontiers in Endocrinology, 11, 25.

Sun, H., Chen, Y., Chen, Q., Tang, J., & Sui, Y. (2022). The modulatory effects of tea polyphenols on gut microbiota and its health benefits. Frontiers in Nutrition, 9, 946394.

Tajima, T., Kimura, S., & Takahashi, M. (2019). Short-chain fatty acids suppress inflammatory responses in intestinal epithelial cells. Clinical Science, 133(10), 1135-1147. van Duynhoven, J., Vaughan, E. E., Jacobs, D. M., Kemperman, R. A., van Velzen, E. J. J., Gross, G., Roger, L. C., Possemiers, S., Smilde, A. K., Doré, J., Westerhuis, J. A., & Van de Wiele, T. (2011). Metabolic fate of polyphenols in the human superorganism. Journal of Proteome Research, 10(1), 222-234.

Zhang, L., Ho, C. T., Zhou, J., Santos, J. S., Armstrong, L., & Granato, D. (2020). Chemistry and biological activities of black tea theaflavins: A critical review. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 68(42), 11641-11656.

13

CAFÉ AROUND แ น ะ นำ ร า น ช า - ก า แ ฟ ย อ ด นิ ย ม พงศกร อารีศิริไพศาล

BLOOOM มี โ รงคั่ ว อยู แ ล ว เมื่ อ มี โ อกาสได ม าเป ด คาเฟ เ ลยตั้ ง ใจ อยากพรี เ ซนต เ มล็ ด กาแฟเชี ย งราย ที่ ดี มี คุ ณ ภาพ ให ทุ ก คนได รู จั ก โดยขึ้ น ไปตามหาเมล็ ด กาแฟจากแหล ง ต า งๆ เรี ย นรู ก ระบวนการทํา การแฟจากเกษตรกร ศึ ก ษาการ คั่ ว กาแฟเพื่ อ ต อ งการนํา เสนอคาแรคเตอร ข องเมล็ ด กาแฟแต ล ะตั ว เพื่ อ ให ลู ก ค า ทุ ก คนได สั ม ผั ส กั บ รสชาติ เอกลั ก ษณ ข องแต ล ะแหล ง ปลู ก แต ล ะกระบวนการผลิ ต นอกจากกาแฟแล ว ทางร า นยั ง มี มั ท ฉะที่ ไ ด ไ ปชิ ม และคั ด สรรมั ท ฉะจากแหล ง ปลู ก ชั้ น นํา จากญี่ ปุ น มี เ มนู เ บเกอร รี่ และมี อ าหารอี ก หลากหลายเมนู และร า นยั ง มี Working Space ให นั่ ง ทํา งานได ด ว ย

เมนูแนะนํา Americano พรีเซนต์เมล็ดกาแฟจากแต่ละแหล่ง จากจังหวั ด เชี ย งราย Matcha Latte คัดสรรมัทฉะจากแหล่งปลูกชั้น นำจากญี่ปุ่น Cloud Black ตัวกาแฟกับ Salted Cream ให้ texture ที่เข ม ข น นวลเนี ย นเข า กั น อย า งลงตั ว

เวลาเปิด-ปิด เปิดทุกวัน 07.00-17.00 น. ใต้ตึก BED Friends Poshtel ถนนหน้าวัดเจ็ดยอด BLOOOM BLOOOM_Chiangrai (โดนบล็อคกําลังกูคืนอยูคะ)

14

วาวาวา โฮมคราฟต์คอฟฟ (Wawawa HomeCraftCoffee) เปิดเมื่อ 29 ธันวาคม 2566 หน้าบ้านเล็กๆ ที่อยากเสิร์ฟกาแฟ ให้ทุกคน ด้วยความตั้งใจ ก่อนเปิดร้าน เป็นสาย Coffeelovers. มีกิจกรรมกาแฟดีๆ ของชาวเชียงรายตรงไหน จะเข้าร่วมให้ได้มากที่สุด และมีลงแข่งขันสาย ลาเต้อาร์ต และดริปกาแฟบ้าง เพื่อนำมาต่อยอดพัฒนารสชาติ เสริม สร้างกำลังใจ ในการทำกาแฟ ตัวเอง จนอยากส่งต่อรสชาติ มุมมอง รส ด้านกาแฟ ของตนเอง ให้ลูกค้า ในเชิงมิตรภาพ บรรยากาศร้าน บ้านๆ สบายๆ เหมือนเพื่อนมาเที่ยวบ้าน ซึ่งนอกจาก กาแฟแล้ว ยังมี ขนมอบ โฮมเมด นมข้นหวาน (ทำเอง) สูตรไม่มีไขมันทรานต์

เมนูแนะนํา

กาแฟนม ของทางร้าน ที่มีส่วนผสมของ นมข้น หวาน (ทำเอง) ลูกค้า สาย Slow bar ก็อยากให้มาลอง กาแฟดริป เมล็ดไทย ที่ทางร้านหมุนเวียน เข้าประจํา ๆ สนับสนุนเกษตรกรไทย

ร้านเปดใหบริการทุกวัน (ปดวันไหน แจงทางเพจคะ) จันทร - ศุกร 09.00-17.00 น. เสาร์ - อาทิตย 9.30-17.00 น. ปักหมุด ซอยสนามไดร์กอล์ฟแม่สายกรีน 888 (แต่ไม่ใช่ร้านกาแฟในสนามกอล์ฟ) ผ่านสนามไดร์กอล์ฟ ขับตรงมาเรื่อยๆ ซ้ายมือ บ้านหลังที่ 7 081-323-9499 Wawawa.Homecraftcoffee Wawawa.Homecraftcoffee

ขนมอบ ของทางร้าน 15

ACTIVITIES กิจกรรมสถาบันชาและกาแฟ ระหว่างเดือน เมษายน - มิถุนายน 2569 ต้อนรับคณะศึกษาดูงานจากมหาวิ​ิทยาลัยแม่โจ้ วันที่ 1 เมษายน 2569 สถาบันชาและกาแฟ มหาวิทยาลัยแมฟาหลวง ให้การต้อนรับคณาจารย์และนักศึกษาจากหลักสูตรสาขาวิชาพืชไร่ คณะผลิตกรรมการเกษตร มหาวิทยาลัยแมโจ ในโอกาสเขาศึกษาดูงาน ด้านชาและกาแฟ ณ มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง จังหวัดเชียงราย ในการนี้ ผู้ชวยศาสตราจารย ดร.ปยาภรณ เชือ่ มชัยตระกูล อาจารยประจําสํานักวิชา อุตสาหกรรมเกษตร ไดถา ยทอดองคความรูเ กีย่ วกับ กระบวนการผลิตชา คุณภาพ ตั้งแตตนนํ้าถึงปลายนํ้า พรอมแนะนําบทบาทและภารกิจของ สถาบันชาและกาแฟในการขับเคลือ่ นงานวิจยั และการพัฒนาอุตสาหกรรมชา นอกจากนี้ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อมร โอวาทวรกิจ หัวหน้ากลุ่มงานกาแฟ ได้บรรยายในหัวข้อ การผลิตกาแฟคุณภาพ ครอบคลุมตั้งแต่การจัดการหลัง การเก็บเกี่ยว กระบวนการแปรรูป ไปจนถึงการยกระดับคุณภาพกาแฟเพือ่ สรางมูลคาเพิม่ ในระดับสากล

กิจกรรมเขารวมการประชุมหารือผลักดันการปลูกชาเมี่ยง

16

วันที่ 29 เมษายน 2569 สถาบันชาและกาแฟ เขารวมการประชุมหารือการผลักดันการ ปลูกชาเมี่ยงเชียงรายใหเปนระบบมรดกทางการเกษตรโลก (Globally Important Agricultural Heritage Systems: GIAHS) ณ Stories Café ไรพอสงาแมละออ บานหวย นํ้ากืน ตําบลแมเจดีย อําเภอเวียงปาเปา จังหวัดเชียงราย ซึ่งจัดโดยสํานักงานเกษตรและ สหกรณจังหวัดเชียงราย การประชุมครั้งนี้ไดมีการแลกเปลี่ยนขอมูลและขอคิดเห็นรวมกัน เพื่อรวมกันกําหนดแนวทางและรวบรวมขอมูลศักยภาพของระบบการปลูกชาเมี่ยงในพื้นที่ บานหวยนํ้ากืน ซึ่งเปนระบบเกษตรแบบดั้งเดิมที่มีความโดดเดน ผสมผสานภูมิปญญาทอง ถิ่น ความหลากหลายทางชีวภาพ และวัฒนธรรมชุมชนที่สืบทอดมาอยางยาวนาน เพื่อ เตรียมความพรอมในการผลักดันเขาสูการรับรองเปนระบบมรดกทางการเกษตรโลก ตาม หลักเกณฑขององคการอาหารและเกษตรแหงสหประชาชาติ (FAO)

กิจกรรม Thailand Tea Discovery: From Leaf to Legacy วันที่ 17 – 23 พฤษภาคม 2569 สถาบันชาและกาแฟ มหาวิทยาลัยแมฟา หลวง ได้รวมจัดกิจกรรมกับสํานักวิชาอุตสาหกรรมเกษตร มหาวิทยาลัยแมฟาหลวง จัดโครงการแลกเปลี่ยนนานาชาติ “Mae Fah Luang (MFU) International Mobility Program 2026” ต้อนรับคณาจารยและนักศึกษาจาก Oklahoma State University ประเทศสหรัฐอเมริกา จํานวน 13 ทาน ณ จังหวัดเชียงราย โครงการครั้งนี้จัดขึ้นภายใตหัวขอ “Thailand Tea Discovery: From Leaf to Legacy” เพื่อแลกเปลี่ยนองคความรูดานชา วัฒนธรรม และประเพณีไทย ผ่านกิจกรรมการเรียนรู้ทั้งในห้องเรียนและนอกสถานที่นอกจากนี้ ยังไดรบั เกียรติจาก รศ.ดร.อํานาจ ขาวเครือมวง จาก School of Management and Information at the University of Shizuoka ประเทศญี่ปุน รวม บรรยายพิเศษและแลกเปลี่ยนประสบการณดานชาและวัฒนธรรมอีกดวย

กิจกรรมแลกเปลี่ยนภายใต้โครงการTraining on Sustainability of Arabica Coffee Production in Thailand วันที่ 8 – 26 พฤษภาคม 2569 ภายใตโครงการ Training on Sustainability of Arabica Coffee Production in Thailand ไดรับ การสนับสนุนงบประมาณจากกรมความรวมมือระหวางประเทศ (TICA) กระทรวงการตางประเทศ นําทีมโดย ผศ.ดร.อมร โอวาทวรกิจ รักษาการ แทนหัวหนาสถาบันชาและกาแฟ และ ผูแทนจากกรมสงเสริมการเกษตร กรมวิชาการเกษตร เกษตรกร และผูประกอบการดานกาแฟ เขารวม กิจกรรมแลกเปลี่ยนองคความรูและฝกอบรมเพื่อสงเสริมศักยภาพผูผลิต กาแฟ ณ ประเทศโคลอมเบีย คณะไดแลกเปลี่ยนองคความรูกับหนวย งานดานกาแฟชั้นนําของประเทศโคลอมเบีย อาทิ Cenicafé ซึ่งเปน หนวยงานวิจัยหลักดานกาแฟของประเทศ Buencafé Factory โรงงาน ผลิตกาแฟชั้นนําของประเทศโคลอมเบีย ศูนยอบรมและนวัตกรรมกาแฟ TECNICAFÉ ซึ่งประเทศโคลอมเบียถือเปนตนแบบดานการผลิตกาแฟอะ ราบิกาคุณภาพสูงของโลก โดยคณะไดเรียนรูทั้งดานการผลิตกาแฟ คุณภาพ การจัดการแปลงอยางยั่งยืน การจัดการโรคและแมลง ระบบ เกษตรเชิงฟนฟู การแปรรูปหลังการเก็บเกี่ยว ตลอดจนการสรางมูลคา เพิ่มผานกาแฟพิเศษ (Specialty Coffee) และการทองเที่ยวเชิงเกษตร

17

กิจกรรมถายทอดองคความรูเกี่ยวกับการใชสบูโพแทสเซียม เพื่อควบคุมแมลงศัตรูพืช วันที่ 8 มิถุนายน 2569 สถาบันชาและกาแฟ มหาวิทยาลัยแมฟาหลวง เขารวม กิจกรรมเครือขายความรวมมือวิจัยและการอบรมเชิงปฏิบัติการ เรื่อง “การใช ประโยชนจากสบูโพแทสเซียมและการจัดการแมลงในแปลงกาแฟอาราบิกา” ซึ่ง จัดโดยศูนยวิจัยพัฒนากาแฟคุณภาพ สํานักวิชาวิทยาศาสตร มหาวิทยาลัยแมฟา หลวง รวมกับคณะเกษตรศาสตรบูรณาการ และสถาบันวิจัยสิ่งแวดลอมเพื่อความ ยั่งยืน จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย ณ พื้นที่บานปางขอน อําเภอเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย โดยมีผูชวยศาสตราจารย ดร.พิมสิริ ติยายน คณะเกษตรศาสตร บูรณาการ และ ดร.ณัฐพงศ ตันติวิวัฒนพันธ สถาบันวิจัยสิ่งแวดลอมเพื่อความ ยั่งยืน จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย ไดถายทอดองคความรูเกี่ยวกับการใชสบู โพแทสเซียม เพื่อควบคุมแมลงศัตรูพืชในระบบเกษตรกรรมอยางปลอดภัย พรอม ใหคําแนะนําดานการจัดการศัตรูพืชแบบผสมผสาน ซึ่งเปนแนวทางที่ชวยลดการ ใชสารเคมีทางการเกษตร ลดผลกระทบตอสิ่งแวดลอม และเพิ่มความปลอดภัยให แกเกษตรกรและผูบริโภค

กิจกรรม “Tea Lover ” ฮีลใจไปกับมัทฉะ วันที่ 19 มิถุนายน 2569 ผูชวยศาสตราจารย ดร.ปยาภรณ เชื่อมชัยตระกูล อาจารย์ประจำสำนักวิชาอุตสาหกรรมเกษตร มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง ได้รับเชิญเปนวิทยากรบรรยายและจัดกิจกรรมเชิงปฏิบัติการในหัวขอ “Tea Lover” ฮีลใจไปกับมัทฉะ ณ โรงพยาบาลศูนย์การแพทย์มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง ภายในกิจกรรม ผูเขารวมไดเรียนรูเกี่ยวกับประวัติความเปนมาของชาเขียว มัทฉะ คุณประโยชนตอสุขภาพ หลักการเลือกใชมัทฉะคุณภาพ ตลอดจน เทคนิคการชงมัทฉะอยางถูกตอง เพื่อใหไดรสชาติ กลิ่น และคุณคาทาง โภชนาการที่เหมาะสม พรอมทั้งรวมฝกปฏิบัติการชงเครื่องดื่มมัทฉะดวย ตนเองในบรรยากาศที่สนุกสนานและเปนกันเอง

18

โครงการจัดทําคําขอสิ่งบงชี้ทางภูมิศาสตรไทย เพื่อขึ้นทะเบียนในประเทศ สินคากาแฟปางขอน วันที่ 8 เมษายน 2569 ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ปิยาภรณ์ เชื่อมชัยตระกูล หัวหน้าโครงการจัดทำคำขอขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ไทย “กาแฟ ปางขอน” ได้จัดกิจกรรมสร้างความเข้าใจแก่เกษตรกรในการใช้คู่มือปฏิบัติงาน ตามมาตรฐาน GI เพื่อยกระดับคุณภาพกาแฟและเตรียมความพร้อมสู่การ รับรองมาตรฐานในระดับประเทศ ภายในกิจกรรม ช่วงเช้าเป็นการแนะนำ แนวทางการใช้คู่มือมาตรฐาน GI เพื่อให้เกษตรกรและผู้ประกอบการ เข้าใจหลักเกณฑ์และข้อกำหนดที่สำคัญในการผลิตกาแฟปางขอนให้มี คุณภาพสมํ่าเสมอ และสามารถตรวจสอบยอนกลับไดอยางเปนระบบ ในชวงบาย ไดรับเกียรติจากผูชวยศาสตราจารย ดร.รัฐพล แสงระยับ อาจารยประจําสํานักวิชาอุตสาหกรรมเกษตร มหาวิทยาลัยแมฟาหลวง บรรยายใหความรูดานการจัดการผลผลิตกาแฟอยางเหมาะสม พรอม ทั้งเปดเวทีใหคําปรึกษาเชิงลึกแกเกษตรกรและผูประกอบการในพื้นที่ เพื่อใหสามารถนําองคความรูไปปรับใชไดจริง

วันที่ 4 มิถุนายน 2569 ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ปิยาภรณ์ เชื่อมชัยตระกูล อาจารย์ประจําสํานักวิชาอุตสาหกรรมเกษตร มหาวิทยาลัยแมฟาหลวง และหัวหนาโครงการจัดทําคําขอขึ้นทะเบียนสิ่งบงชี้ทางภูมิศาสตร สินคา “กาแฟปางขอน” เขารวมการประชุมคณะกรรมการอํานวยการกํากับ ดูแลและอนุญาตการใชสิ่งบงชี้ทางภูมิศาสตรสินคา “กาแฟปางขอน” ครั้งที่ 1/2569 ณ หองประชุมเวียงกาหลง ชั้น 3 ศาลากลางจังหวัด เชียงราย โดยมี นายนรศักดิ์ สุขสมบูรณ รองผูวาราชการจังหวัดเชียงราย เปนประธานการประชุม การประชุมดังกลาวจัดขึ้นเพื่อพิจารณาและให ความเห็นชอบเอกสารสําคัญสําหรับการยื่นคําขอขึ้นทะเบียนสิ่งบงชี้ทาง ภูมิศาสตรของสินคา “กาแฟปางขอน” ประกอบดวย รางคําขอขึ้น ทะเบียน (สช.01) คูมือปฏิบัติงานสําหรับผูขอใชสิ่งบงชี้ทางภูมิศาสตร แผนการควบคุมตรวจสอบสินคาและระบบควบคุมคุณภาพ รางประกาศ โฆษณาการรับขึ้นทะเบียน รวมถึงรายชื่อสมาชิกผูขอใชสิ่งบงชี้ทาง ภูมิศาสตรสินคา “กาแฟปางขอน”

19