Issuu

Í2’È-E-EAT-FG01,Î 1

A T -

AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL FASILITEERDERSGIDS

Graad 4

A member of the FUTURELEARN group

Afrikaans Eerste Addisionele Taal Fasiliteerdersgids

1 8 0 4 - E - E AT- F G 0 1

Í2$È-E-EAT-FG01&Î

Graad 4

Aangepas vir KABV

A de Jager B Guldemond

Fasiliteerdersgids G04 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal

INHOUDSOPGAWE LESELEMENTE .................................................................................................................. 5 VOORWOORD .................................................................................................................... 7 INLEIDING........................................................................................................................... 8 STUDIEWENKE EN -METODES ........................................................................................ 8 ASSESSERINGSVEREISTES ............................................................................................ 9 JAARPLAN ....................................................................................................................... 10 EENHEID 1 ........................................................................................................................ 11 Les 1: Ons is hoflik (week 1 en 2) ................................................................................... 11 AKTIWITEIT 1.1 .......................................................................................................... 11 AKTIWITEIT 1.2 .......................................................................................................... 12 AKTIWITEIT 1.3 .......................................................................................................... 12 AKTIWITEIT 1.4 .......................................................................................................... 13 AKTIWITEIT 1.5 .......................................................................................................... 13 Les 2: Hoflike aanspreekvorme (week 3 en 4) ............................................................... 13 AKTIWITEIT 2.1 .......................................................................................................... 14 AKTIWITEIT 2.2 .......................................................................................................... 14 AKTIWITEIT 2.3 .......................................................................................................... 15 AKTIWITEIT 2.4 .......................................................................................................... 16 Les 3: Gebruik die woordeboek (week 5 en 6) .............................................................. 16 AKTIWITEIT 3.1 .......................................................................................................... 17 AKTIWITEIT 3.2 .......................................................................................................... 17 AKTIWITEIT 3.3 .......................................................................................................... 17 AKTIWITEIT 3.4 .......................................................................................................... 17 AKTIWITEIT 3.5 .......................................................................................................... 18 AKTIWITEIT 3.6 .......................................................................................................... 18 AKTIWITEIT 3.7 .......................................................................................................... 18 AKTIWITEIT 3.8 .......................................................................................................... 19 Les 4: Klankleer – vokale (week 7 en 8) ......................................................................... 19 AKTIWITEIT 4.1 .......................................................................................................... 19 AKTIWITEIT 4.2 .......................................................................................................... 19 AKTIWITEIT 4.3 .......................................................................................................... 19 AKTIWITEIT 4.4 .......................................................................................................... 20 AKTIWITEIT 4.5 .......................................................................................................... 20 AKTIWITEIT 4.6 .......................................................................................................... 20 AKTIWITEIT 4.7 .......................................................................................................... 20 AKTIWITEIT 4.8 .......................................................................................................... 21 AKTIWITEIT 4.9 .......................................................................................................... 21 Les 5: Hersiening (week 9 en 10).................................................................................... 22 AKTIWITEIT 5.1 .......................................................................................................... 22 AKTIWITEIT 5.2 .......................................................................................................... 22 AKTIWITEIT 5.3 .......................................................................................................... 23 © Impaq

Fasiliteerdersgids G04 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal

AKTIWITEIT 5.4 .......................................................................................................... 24 AKTIWITEIT 5.5 .......................................................................................................... 25 AKTIWITEIT 5.6 .......................................................................................................... 26 EENHEID 2 ........................................................................................................................ 27 Les 6: Klankleer – diftonge (week 1 en 2) ...................................................................... 27 AKTIWITEIT 6.1 .......................................................................................................... 27 AKTIWITEIT 6.2 .......................................................................................................... 28 AKTIWITEIT 6.3 .......................................................................................................... 29 AKTIWITEIT 6.4 .......................................................................................................... 29 AKTIWITEIT 6.5 .......................................................................................................... 30 AKTIWITEIT 6.6 .......................................................................................................... 30 AKTIWITEIT 6.7 .......................................................................................................... 30 Les 7: Verduidelik ’n roete (week 3 en 4) ....................................................................... 30 AKTIWITEIT 7.1 .......................................................................................................... 31 AKTIWITEIT 7.2 .......................................................................................................... 31 AKTIWITEIT 7.3 .......................................................................................................... 31 AKTIWITEIT 7.4 .......................................................................................................... 31 AKTIWITEIT 7.6 ......................................................................................................... 32 Les 8: ’n Gedig (week 5 en 6) .......................................................................................... 32 AKTIWITEIT 8.1 .......................................................................................................... 33 AKTIWITEIT 8.2 .......................................................................................................... 33 AKTIWITEIT 8.3 .......................................................................................................... 33 AKTIWITEIT 8.4 .......................................................................................................... 34 AKTIWITEIT 8.5 .......................................................................................................... 34 Les 9: Inligtingsteks (week 7 en 8) ................................................................................. 34 AKTIWITEIT 9.1 .......................................................................................................... 34 AKTIWITEIT 9.2 .......................................................................................................... 35 AKTIWITEIT 9.3 .......................................................................................................... 35 AKTIWITEIT 9.4 .......................................................................................................... 35 AKTIWITEIT 9.5 .......................................................................................................... 35 Les 10: Hersiening (week 9 en 10) .................................................................................. 35 AKTIWITEIT 10.1 ........................................................................................................ 36 AKTIWITEIT 10.2 ........................................................................................................ 36 AKTIWITEIT 10.3 ........................................................................................................ 36 AKTIWITEIT 10.4 ........................................................................................................ 36 AKTIWITEIT 10.5 ........................................................................................................ 36 AKTIWITEIT 10.6 ........................................................................................................ 36 AKTIWITEIT 10.7 ........................................................................................................ 37 EENHEID 3 ........................................................................................................................ 38 Les 11: ’n Voorspelling (week 1 en 2) ............................................................................ 38 AKTIWITEIT 11.1 ........................................................................................................ 38 AKTIWITEIT 11.2 ........................................................................................................ 38 AKTIWITEIT 11.3 ........................................................................................................ 39 AKTIWITEIT 11.4 ........................................................................................................ 39 AKTIWITEIT 11.5 ........................................................................................................ 39 © Impaq

Fasiliteerdersgids G04 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal

Les 12: Instruksies en ’n resep (week 3 en 4) ............................................................... 40 AKTIWITEIT 12.1 ........................................................................................................ 40 AKTIWITEIT 12.2 ........................................................................................................ 40 AKTIWITEIT 12.3 ........................................................................................................ 40 AKTIWITEIT 12.4 ........................................................................................................ 41 AKTIWITEIT 12.5 ........................................................................................................ 41 AKTIWITEIT 12.6 ........................................................................................................ 42 Les 13: Byvoeglike naamwoorde, bywoorde, telwoorde, voegwoorde (week 5 en 6) ................................................................................. 42 AKTIWITEIT 13.1 ........................................................................................................ 42 AKTIWITEIT 13.2 ........................................................................................................ 43 AKTIWITEIT 13.3 ........................................................................................................ 44 AKTIWITEIT 13.4 ........................................................................................................ 44 AKTIWITEIT 13.5 ........................................................................................................ 44 AKTIWITEIT 13.6 ........................................................................................................ 44 AKTIWITEIT 13.7 ........................................................................................................ 45 Les 14: ’n Dialoog (week 7 en 8) ..................................................................................... 45 AKTIWITEIT 14.1 ........................................................................................................ 45 AKTIWITEIT 14.2 ........................................................................................................ 46 AKTIWITEIT 14.3 ........................................................................................................ 46 AKTIWITEIT 14.4 ........................................................................................................ 47 AKTIWITEIT 14.5 ........................................................................................................ 47 AKTIWITEIT 14.6 ........................................................................................................ 48 Les 15: Hersiening (week 9 en 10) .................................................................................. 49 AKTIWITEIT 15.1 ........................................................................................................ 49 AKTIWITEIT 15.2 ........................................................................................................ 49 AKTIWITEIT 15.3 ........................................................................................................ 49 AKTIWITEIT 15.4 ........................................................................................................ 50 AKTIWITEIT 15.5 ........................................................................................................ 50 AKTIWITEIT 15.6 ........................................................................................................ 50 AKTIWITEIT 15.7 ........................................................................................................ 50 AKTIWITEIT 15.8 ........................................................................................................ 50 EENHEID 4 ........................................................................................................................ 51 Les 16: Afleidings en gevolgtrekkings (week 1 en 2) ................................................... 51 AKTIWITEIT 16.1 ........................................................................................................ 51 AKTIWITEIT 16.2 ........................................................................................................ 52 AKTIWITEIT 16.4 ........................................................................................................ 53 AKTIWITEIT 16.5 ........................................................................................................ 53 Les 17: Boodskappe en lysies (week 3 en 4)................................................................. 54 AKTIWITEIT 17.1 ........................................................................................................ 54 AKTIWITEIT 17.4 ........................................................................................................ 54 AKTIWITEIT 17.5 ........................................................................................................ 55

Fasiliteerdersgids G04 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal

Les 18: Ontkenning (week 5 en 6) .................................................................................. 55 AKTIWITEIT 18.1 ........................................................................................................ 55 AKTIWITEIT 18.2 ........................................................................................................ 55 AKTIWITEIT 18.3 ........................................................................................................ 56 Les 19: Beroepe (week 7 en 8) ........................................................................................ 56 AKTIWITEIT 19.1 ........................................................................................................ 56 AKTIWITEIT 19.2 ........................................................................................................ 57 AKTIWITEIT 19.3 ........................................................................................................ 57 AKTIWITEIT 19.4 ........................................................................................................ 58 Les 20: Hersiening (week 9 en 10) .................................................................................. 58 AKTIWITEIT 20.1 ........................................................................................................ 58 AKTIWITEIT 20.2 ........................................................................................................ 58 AKTIWITEIT 20.3 ........................................................................................................ 58 AKTIWITEIT 20.4 ........................................................................................................ 59 AKTIWITEIT 20.5 ........................................................................................................ 59 AKTIWITEIT 20.6 ........................................................................................................ 59 AKTIWITEIT 20.7 ........................................................................................................ 60 BIBLIOGRAFIE EN VERWYSINGS .................................................................................. 61 BYLAE A: Rubrieke.......................................................................................................... 65

Â© Impaq

Fasiliteerdersgids G04 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal

JAARPLAN

EENHEID

DATUM BEGIN

LES Les 1: Ons is hoflik Les 2: Hoflike aanspreekvorme

Les 3: Gebruik die woordeboek Les 4: Klankleer – vokale Les 5: Hersiening Les 6: Klankleer – diftonge Les 7: Verduidelik ’n roete

Les 8: ’n Gedig Les 9: Inligtingsteks Les 10: Hersiening Les 11: Voorspel wat gebeur Les 12: Instruksies en ’n resep

Les 13: Byvoeglike naamwoorde, bywoorde, telwoorde, voegwoorde Les 14: ’n Dialoog Les 15: Hersiening Les 16: Afleidings en gevolgtrekkings Les 17: Boodskappe en lysies

Les 18: Ontkenning Les 19: Beroepe Les 20: Hersiening

DATUM VOLTOOI

Fasiliteerdersgids G04 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal

Eenheid

EENHEID 1 Lees is ’n baie belangrike deel van Afrikaans leer. Die leerder moet elke kwartaal ’n leesstuk uit enige Afrikaanse bron lees. Die leerder moet ook elke kwartaal ’n toespraak (mondeling) voorberei. Die nodige rubrieke vir hierdie informele assessering is agter in die fasiliteerdersgids en kan gebruik word om beide die lees en mondeling te assesseer.

Les 1: Ons is hoflik (week 1 en 2) Luister en praat

Gaan deur die alledaagse groetwyses in Afrikaans met die leerder.

AKTIWITEIT 1.1 Groetwyse wat by elke prentjie pas.

Goeiemôre! Rede: Die son kom op.

Goeienag! Rede: Daar is ’n maan en die vrou slaap.

Hallo! of Goeiedag! of Totsiens! Rede: Die man lig sy hand om te groet. Nota: Enige rede wat pas, is korrek.

Fasiliteerdersgids G04 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal

Eenheid

Lees en kyk KERNINHOUD Sekere groetwyses pas by sekere tye van die dag. AKTIWITEIT 1.2 • • • •

Die woorde in die spellyste is eenvoudige woorde wat dikwels in die alledaagse spreektaal gebruik word. Die spelwoorde is aanvullend tot die uitbreiding van die leerder se woordeskat. Korrekte spelling is altyd belangrik. Die woorde in die spellyste kan gebruik word om sinne te skryf. Gebruik dit as ekstra oefening.

AKTIWITEIT 1.3 Enige soort groet is korrek. Die korrekte gebruik van die leestekens is die belangrikste.

Taalstrukture – Leestekens VIR DIE NUUSKIERIGES In die eerste sin is “mamma” net ’n soortnaam (my mamma) en in die tweede sin word dit as ’n eienaam gebruik. Eiename word altyd met ’n hoofletter geskryf.

Fasiliteerdersgids G04 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal

Eenheid

AKTIWITEIT 1.4

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

Ek en my maats hou van swem. My vriend se naam is Ben. Pieter ry met sy rooi fiets. Die groot motor ry baie vinnig. Ons gaan môre Pretoria toe. Ek en my maats hou van swem. My hond, Vlekkie, eet graag ’n been. Afrikaans is my tweede taal. Die provinsie, Gauteng, is in Suid-Afrika. Kinders soos Marie en Gert hou van roomys. AKTIWITEIT 1.5

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Ek gaan elke dag skool toe. Ons skoolhoof is meneer Kloppers. Goeiemôre, Meneer! Waar is my boek, Mamma? Nee, Herman, moenie my hare trek nie! Het Pappa lekker geslaap? Ek wil graag die boek Jan en Anna eet roomys lees. Dit is mooi!

Les 2: Hoflike aanspreekvorme (week 3 en 4) Luister en praat

• •

Hoflike maniere om ouer mense aan te spreek. Gaan deur die lys saam met die leerder.

Fasiliteerdersgids G04 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal

Eenheid

Lees en kyk AKTIWITEIT 2.1 1. Lena 2. Anle Benna  3. Lena  en haar gesin. Mevrou Smit se ouers woon by hulle.  (½ punt indien dit nie ’n volledige korrekte sin is nie, maar antwoord is korrek.) Onwaar  Baie dankie vir die geskenk (boek), tannie Marie!   vir ja of nee en  vir ’n rede wat by die antwoord pas. (10 x 2) = [20]

4. 5. 6. 7.

AKTIWITEIT 2.2 Die leerder leer die woorde vir ’n speltoets.

Skryf en aanbied WOORDORDE Gaan saam die leerder deur die volgorde van woorde in eenvoudige sinne.

GEHEIMPIE! (A little secret) 1. Onderwerp = Die mense Gesegde = kyk na Voorwerp = die wedstryd 2. Onderwerp = My pa Gesegde = was Voorwerp = sy kar 3. Onderwerp = Die klas Gesegde = eet Voorwerp = hulle broodjies

(Wie?) (Doen?) (Wat?)

Fasiliteerdersgids G04 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal

Eenheid

4. Onderwerp = My kat Gesegde = jaag Voorwerp = die muise 5. Onderwerp = Die voëls Gesegde = eet Voorwerp = die saad 6. Onderwerp = Ons honde Gesegde = blaf vir Voorwerp = die trok 7. Onderwerp = Mamma Gesegde = maak Voorwerp = kos 8. Onderwerp = ’n Olifant Gesegde = storm Voorwerp = ons kar 9. Onderwerp = Die leeu Gesegde = jaag Voorwerp = die bok 10. Onderwerp = Die kinders Gesegde = luister na Voorwerp = musiek AKTIWITEIT 2.3 • • • • • •

Skryf 10 “wie-doen wat”-sinne. Enige sinne met korrekte woordorde. Korrekte gebruik van leestekens. Korrekte spelling. Skryf woorde wat verkeerd gespel is ’n paar keer oor om die korrekte spelwyse vas te lê. Sinsbou – dit is belangrik om te te weet wat die onderwerp, voorwerp en gesegde is.

Fasiliteerdersgids G04 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal

Eenheid

Taalstrukture – Soorte sinne KERNINHOUD Verskillende soorte sinne met die korrekte gebruik van leestekens: stelsin; vraagsin; bevelsin; uitroepsin. Gaan deur die inhoud saam die leerder. AKTIWITEIT 2.4

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Lees Sandra baie boeke? Speel met die kat, Gert! of Gert, speel met die kat! Dit is baie warm vandag! Mamma koop groente by die mark Jan, maak toe die deur! (let op: woordorde verander) Of Maak toe die deur, Jan! Sarel gee die boek vir sy sussie. (let op: jou word sy) Die blomme is baie mooi. Is groente gesond vir kinders? KOPKRAPPER

 My meneer speel rugby. – ’n Soortnaam  Ons hoof, meneer Kloppers, hou van rugby. – Kloppers is die eienaam.  Kan ek asseblief my boek kry, Meneer? – Word as ’n eienaam gebruik, daarom met ’n hoofletter.

Les 3: Gebruik die woordeboek (week 5 en 6) Luister en praat

• •

Ken die alfabet om die woordeboek maklik te kan gebruik. Hoe ons die letter sê (naam van die letter) verskil van die klank wat ons hoor wanneer ons die letter in ’n woord uitspreek.

Fasiliteerdersgids G04 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal

Eenheid

AKTIWITEIT 3.1 Oefen om na die klanke te luister. Laat die leerder die volgende mondelings doen. • Met watter letter begin jou naam? • Spel jou naam. • Spel ook jou maat se naam. • Spel al die lede van jou gesin se name.

Lees en kyk AKTIWITEIT 3.2 appel bed draak emmer fiets gans/eend

aap boek/boeke donkie eier fluit groente

AKTIWITEIT 3.3 Die leerder leer die woorde vir ’n speltoets.

Skryf en aanbied

AKTIWITEIT 3.4 Dae van die week: Sondag, Maandag, Dinsdag, Woensdag, Donderdag, Vrydag, Saterdag Maande: Januarie, Februarie, Maart, April, Mei, Junie, Julie, Augustus, September, Oktober, November, Desember, Die leerder moet die volgende in sy/haar werkboek beantwoord. 1. Ek verjaar in (gedurende) ________________. 2. Ek sal hierdie jaar op ’n _________________ verjaar. 3. Kersfees sal hierdie jaar op ’n ____________ wees. 4. Julie is die sewende maand van die jaar. 5. Augustus kom tussen Julie en September. 6. Na ’n Donderdag kom ’n Vrydag. 7. Die maande Maart en Mei begin met “M”. 8. Desember kom net voor die eerste maand van die jaar.

Fasiliteerdersgids G04 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal

Eenheid

AKTIWITEIT 3.5 Die leerder moet die rympie lees en oefen sodat hy/sy dit kan voordra. Die mondeling tel uit 20 en assesseringsrubriek 2 moet gebruik word.

Taalstrukture – Vokale

Gaan saam die leerder deur die inhoud.

AKTIWITEIT 3.6 Skryf ’n woord vir elke prentjie.

(9)

Die kat lê op die bed wat langs die kas staan. Hy droom dat hy die vis wat in die bak swem met ’n stok (visstok) wil vang. Hy wil die vis met ’n mes sny en in ’n pot kook. Daarna sal hy homself skoon lek. Die leerder moet nou hierdie nege woorde vat en sy/haar eie kort sinne skryf. (18) Daar is dus nege sinne en die leerder kry 2 punte per sin. 1 punt word gegee as die woord reg gebruik is (maak dit sin?) en die ander punt word gegee as die leerder geen spelfoute of leesteken foute gemaak het nie. Bv. Die kind slaap op sy bed.  (Die woord pas by die sin, daar is ’n hoofletter en ’n punt op die regte plekke) Die leerder moet sinne met die volgende woorde maak: swem, sny, vang Gee 1 punt vir elke sin, indien die woord in die regte konteks gebruik is.

(3) [30]

AKTIWITEIT 3.7 Die leerder moet die woord omkring wat nie pas nie en ook sê waarom dit nie pas nie. a e o u

Kat Bed Kos vuur

aap mes blom rug

krat lees grot buk

skat prent groot sluk

Die vetgedrukte woorde in elke ry pas nie omdat hulle lang vokale het.

Fasiliteerdersgids G04 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal

Eenheid

AKTIWITEIT 3.8 My hond/kat/perd/muis is stout, Hy kou ma pa se skoene. My pa slaan sy boud, Dán gee hy hom soene.

Les 4: Klankleer – vokale (week 7 en 8) Luister en praat

Leesstukkie oor ’n kat as aanknopingspunt vir gesels en ’n praatjie oor katte.

AKTIWITEIT 4.1 • • •

Mondelingse oefening om informele gesels (praat) aan te moedig. Formele praat: ’n praatjie met ’n paar feite. Gee punte volgens assesseringsrubriek 2 in die bylae.

Lees en kyk AKTIWITEIT 4.2 Die leerder leer die woorde vir ’n speltoets.

AKTIWITEIT 4.3 • • • •

Gebruik woorde in spellys om 10 eie sinne te skryf. Skryf verskillende soorte sinne. Maak seker van spelling en leestekens en korrekte woordorde. Lees eie sinne en luister hoe dit klink.

Fasiliteerdersgids G04 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal

Eenheid

Skryf en aanbied AKTIWITEIT 4.4 • •

Skryf vyf sinne oor “Die kat is laf”. Gebruik die assesseringsrubriek 3 om te assesseer. NOTA: Ignoreer die gedeeltes oor paragrawe en lengte van skryfwerk en beoordeel die sinne volgens die ander kriteria.

Taalstrukture – Klankleer AKTIWITEIT 4.5 Enige 15 van die volgende woorde: kat, op, rug, mat, met, in, lug, nat, want, het, bad, vol, geval, man, gelag, sommer, gewas, dat, spat, was, bang, katte, mos, van, gekam, lek, wil, wag, totdat, klim [15] AKTIWITEIT 4.6

Die eend steel die kaas. Hy steek dit onder die leer weg sodat hy dit later kan eet. Daar sien hy ’n boot op die see terwyl die maan skyn. Die haas daarop hou ’n ster vas. Hy wil ’n vuur maak. Hy moet pasop dat sy veer nie brand nie. Arme eend is nou lus vir ’n peer. AKTIWITEIT 4.7 Skryf tien sinne in jou werkboek. Gebruik in elke sin ten minste een woord met ’n kort vokaalklank, een woord met ’n lang vokaalklank en een woord met ’n kort vokaalklank met twee verskillende vokaalletters.

Fasiliteerdersgids G04 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal

Eenheid

AKTIWITEIT 4.8

1. 2. 3. 4. 5.

’n Haas (1) ’n Hiëna (1) Agter ’n boom/in die bos. (1) “my maat” (1) Sy is hartseer want sy probeer ’n maat maak, maar lag altyd. Niemand gee haar kans om te verduidelik nie. (2) 6. Sy lang ore en sy kort stertjie (2) 7. Hy spring en voel dan in die wolke (2) 8. Sy is vry om in die natuur te bly, sy is nie bang om haar eie kos te vang nie, sy is nie die enigste hiëna nie. (3) 9. Uit haar maag (1) 10. Leerder se eie antwoord. (2) 11. Gee een punt vir ja/nee en gee ’n rede. (2) 12. Leerder se eie antwoord. (2) 13. Leerder moet ’n prentjie van Naas en Nina teken en dit as volg inkleur: (10) • Naas: Bruin • Nina: Bruin en swart • Boom: Bruin • Blare: Groen • Gras: Groen • Lug: Blou • Rivier: Blou Gee ’n punt vir elke kleur wat korrek gebruik is (8) en die ander punte (2) word gegee vir kreatiwiteit en volg van instruksies. [30] AKTIWITEIT 4.9 Leerder skryf ’n kort resep.