Issuu

Í2+È-E-EAT-FG014Î 1

1 1

A T -

AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL FASILITEERDERSGIDS: TAALKUNDE Graad 11

Afrikaans Eerste Addisionele Taal Fasiliteerdersgids: Taalkunde

1 8 11 - E - E AT- F G 0 1

Í2+È-E-EAT-FG014Î

Graad 11

Aangepas vir KABV

Fasiliteerdersgids G11 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

INHOUDSOPGAWE VOORWOORD .................................................................................................................... 5 JAARPLAN ......................................................................................................................... 6 LESELEMENTE .................................................................................................................. 9 EENHEID 1 ........................................................................................................................ 10 Tema 1: Ek en my hart................................................................................................. 10 Les 1: Lees en kyk: Begrip........................................................................................... 10 AKTIWITEIT 1 MEMORANDUM ............................................................................... 10 Les 2: Lees en kyk: Begrip........................................................................................... 11 AKTIWITEIT 2 MEMORANDUM ............................................................................... 11 Les 3: Lees en kyk: Begrip........................................................................................... 12 AKTIWITEIT 3.1 MEMORANDUM ............................................................................ 12 AKTIWITEIT 3.2 MEMORANDUM ............................................................................ 13 Les 4: Skryf en aanbied: E-pos .................................................................................... 14 AKTIWITEIT 4 MEMORANDUM ............................................................................... 14 Les 5: Taal in konteks: Woordorde en infinitief ............................................................ 14 AKTIWITEIT 5 MEMORANDUM ............................................................................... 15 Les 6: Taal in konteks: Gemengde oefening................................................................ 16 AKTIWITEIT 6 MEMORANDUM ............................................................................... 16 Tema 2: Dis nou ek ...................................................................................................... 17 Les 7: Lees en kyk: Begrip........................................................................................... 17 AKTIWITEIT 7 MEMORANDUM ............................................................................... 18 Les 8: Taal in konteks: Woordeskatuitbreiding ............................................................ 18 AKTIWITEIT 8.1 MEMORANDUM ............................................................................ 19 AKTIWITEIT 8.2 MEMORANDUM ............................................................................ 19 AKTIWITEIT 8.3 MEMORANDUM ............................................................................ 19 AKTIWITEIT 8.4 MEMORANDUM ............................................................................ 20 AKTIWITEIT 8.5 MEMORANDUM ............................................................................ 20 Les 9: Praat ................................................................................................................. 21 AKTIWITEIT 9 MEMORANDUM ............................................................................... 21 Les 10: Taal in konteks: Lydende en bedrywende vorm .............................................. 21 AKTIWITEIT 10 MEMORANDUM ............................................................................. 22 Les 11: Taal in konteks: Sinsbou en woordorde .......................................................... 22 AKTIWITEIT 11.1 MEMORANDUM .......................................................................... 23 AKTIWITEIT 11.2 MEMORANDUM .......................................................................... 23 Les 12: Taal in konteks: Redigeer................................................................................ 24 AKTIWITEIT 12 MEMORANDUM ............................................................................. 24 Les 13: Lees en kyk: Gedig ......................................................................................... 25 AKTIWITEIT 13 MEMORANDUM ............................................................................. 25 Les 14: Praat ............................................................................................................... 26 AKTIWITEIT 14 MEMORANDUM ............................................................................. 26 Les 15: Taal in konteks: Verlede tyd ............................................................................ 26 AKTIWITEIT 15 MEMORANDUM ............................................................................. 27 © Optimi

Fasiliteerdersgids G11 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

Les 16: Skryf en aanbied: Vriendskaplike brief ............................................................ 27 AKTIWITEIT 16 MEMORANDUM ............................................................................. 27 EENHEID 2 ........................................................................................................................ 28 Tema 3: Tieners.......................................................................................................... 28 Les 17: Lees en kyk: Begrip......................................................................................... 28 AKTIWITEIT 17.1 MEMORANDUM .......................................................................... 29 AKTIWITEIT 17.2 MEMORANDUM .......................................................................... 29 Les 18: Taal in konteks: Woordeskat ........................................................................... 30 AKTIWITEIT 18.1 MEMORANDUM .......................................................................... 30 AKTIWITEIT 18.2 MEMORANDUM .......................................................................... 31 Les 19: Taal in konteks: Woorde wat verwar word ...................................................... 31 AKTIWITEIT 19 MEMORANDUM ............................................................................. 32 Les 20: Taal in konteks: Direkte en indirekte rede ....................................................... 34 AKTIWITEIT 20 MEMORANDUM ............................................................................. 34 Les 21: Taal in konteks: Funksionele taalgebruik ........................................................ 35 AKTIWITEIT 21 MEMORANDUM ............................................................................. 35 Les 22: Skryf en aanbied: Die formele brief ................................................................. 36 AKTIWITEIT 22 MEMORANDUM ............................................................................. 36 Les 23: Lees en kyk: Opsomming ................................................................................ 36 AKTIWITEIT 23 MEMORANDUM ............................................................................. 37 Tema 4: Tieners en ons tegnologiese wêreld ........................................................... 38 Les 24: Lees en kyk: Begrip......................................................................................... 38 AKTIWITEIT 24.1 MEMORANDUM .......................................................................... 39 AKTIWITEIT 24.2 MEMORANDUM .......................................................................... 39 AKTIWITEIT 24.3 MEMORANDUM .......................................................................... 39 Les 25: Taal in konteks: Funksionele taal .................................................................... 40 AKTIWITEIT 25.1 MEMORANDUM .......................................................................... 40 AKTIWITEIT 25.2 MEMORANDUM .......................................................................... 41 Les 26: Skryf en aanbied: Dialoog ............................................................................... 42 AKTIWITEIT 26 MEMORANDUM ............................................................................. 42 Les 27: Skryf en aanbied: Feitelike (informatiewe) opstel ............................................ 42 AKTIWITEIT 27 MEMORANDUM ............................................................................. 43 Les 28: Taal in konteks: Só steel die moderne mens................................................... 43 AKTIWITEIT 28.1 MEMORANDUM .......................................................................... 44 AKTIWITEIT 28.2 MEMORANDUM .......................................................................... 44 HERSIENING .............................................................................................................. 45 JUNIE-EKSAMEN ........................................................................................................ 45 EENHEID 3 ........................................................................................................................ 46 Tema 5: Ons land is ’n wenland ................................................................................. 46 Les 29: Lees en kyk: Begrip......................................................................................... 46 AKTIWITEIT 29.1 MEMORANDUM .......................................................................... 46 AKTIWITEIT 29.2 MEMORANDUM .......................................................................... 47 Les 30: Taal in konteks: Taalstrukture en -konvensies ................................................ 47 © Optimi

Fasiliteerdersgids G11 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

AKTIWITEIT 30.1 MEMORANDUM .......................................................................... 48 AKTIWITEIT 30.2 MEMORANDUM .......................................................................... 49 Les 31: Taal in konteks: Funksionele gebruik .............................................................. 49 AKTIWITEIT 31.1 MEMORANDUM .......................................................................... 49 AKTIWITEIT 31.2 MEMORANDUM .......................................................................... 50 Les 32: Taal in konteks: Lydende en bedrywende vorm .............................................. 50 AKTIWITEIT 32 MEMORANDUM ............................................................................. 51 Les 33: Skryf en aanbied: Verslag ............................................................................... 51 AKTIWITEIT 33 MEMORANDUM ............................................................................. 51 EENHEID 4 ........................................................................................................................ 52 Tema 6: Hersiening ..................................................................................................... 52 Les 34: Taal in konteks: Woordeskat en woordgebruik................................................ 52 AKTIWITEIT 34 MEMORANDUM ............................................................................. 52 Les 35: Taal in konteks: Direkte en indirekte rede ....................................................... 53 AKTIWITEIT 35 MEMORANDUM ............................................................................. 54 Les 36: Taal in konteks: Woorde wat verwar word ...................................................... 54 AKTIWITEIT 36 MEMORANDUM ............................................................................. 55 Les 37: Taal in konteks: Ontkennende vorm................................................................ 56 AKTIWITEIT 37 MEMORANDUM ............................................................................. 56 Les 38: Skryf en aanbied: Resensie ............................................................................ 57 AKTIWITEIT 38 MEMORANDUM ............................................................................. 57 Les 39: Taal in konteks: Sinstrukture ........................................................................... 57 AKTIWITEIT 39.1 MEMORANDUM .......................................................................... 57 AKTIWITEIT 39.2 MEMORANDUM .......................................................................... 58 HERSIENING ................................................................................................................ 58 NOVEMBEREKSAMEN ................................................................................................ 58 BYLAE A: ASSESSERINGSRUBRIEKE ...................................................................... 58 1. KORT TRANSAKSIONELE TEKSTE (20 PUNTE) ............................................... 59 2. OPSTELLE (50 PUNTE) ....................................................................................... 60 3. LANG TRANSAKSIONELE TEKSTE (30 PUNTE)................................................ 62

Fasiliteerdersgids G11 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

VOORWOORD Welkom by Afrikaans Eerste Addisionele Taal graad 11. Die werk vir die jaar word in vier kwartale ingedeel. In elke kwartaal moet daar een of twee temas deurgewerk word. Die ideaal om die werk binne elke kwartaal te voltooi, is vier periodes van een uur elk per week. Die aantal lesperiodes wat aan ’n aktiwiteit bestee moet word, word in die lesbeplanning vir elke kwartaal aangedui. Aangesien die aantal weke per kwartaal verskil, is die temas nie ewe lank nie. Elke tema word in lesse verdeel met verskillende aktiwiteite. Daar is verskillende doelwitte soos dit voor elke tema aangedui is wat geïntegreer word, naamlik lees, praat, skryf en taal in konteks. MONDELINGOPDRAGTE Daar is ook mondelingopdragte in elke tema. Hierdie opdragte kan in sentrums uitgevoer word waar daar ’n groep leerders is. Die groep behartig dan die assessering/evaluering. Indien die leerder op sy/haar eie studeer, kan hy/sy die toespraak/antwoorde op besprekingsvrae/voorlesing vir sy/haar ouers/broers/susters/vriende doen. TAALSTRUKTURE EN -KONVENSIES Dit is noodsaaklik dat die leerders ’n werkboek (gewone 72 bladsy-lyntjiesboek) asook ’n goeie tweetalige woordeboek (Afrikaans/Engels) het. Woordeskat (vocabulary) is die boustene van ’n taal, dus word daar sterk gefokus op die uitbreiding van woordeskat binne sinsverband. Taaloefeninge sal doelgerig ingespan word om foute wat dikwels in die aanleer van ’n tweede taal voorkom, uit te skakel. FASILITEERDERSGIDS Die fasiliteerdersgids bevat riglyne en antwoorde op die vrae wat in die oefeninge gestel word. Gaan na elke aktiwiteit saam met die leerders deur die antwoorde en hersien waar nodig.

Fasiliteerdersgids G11 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

JAARPLAN WEEK

DATUM BEGIN

LES KWARTAAL 1 Taalstrukture en -konvensies Les 1 Les 2

1–2

Les 3 Les 4 Letterkunde Poësie – Les 1: Literêre begrippe Prosa (Die Pro): Les 10: Aantekeninge Taalstrukture en -konvensies Les 5

3–4

Les 6 Les 7 Letterkunde Poësie – Les 2: “Son en maan” (Hennie Aucamp) Prosa – Les 11: “Virusse en bakterieë” Taalstrukture en -konvensies Les 8

5–6

Les 9 Les 10 Letterkunde Poësie – Les 3: “Droogte in Namakwaland” (Thomas Deacon) Prosa – Les 12: “Mikrofiete en fikofiete” Taalstrukture en -konvensies Les 11 Les 12

7–8

Les 13 Letterkunde Poësie – Les 4: “Krisis” (Elisabeth Eybers) Prosa – Les 13: “Briofiete” Taalstrukture en -konvensies Les 14

9 – 10

Les 15 Les 16 Letterkunde Prosa – les 14: “Pteridofiete”

DATUM VOLTOOI

Fasiliteerdersgids G11 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

KWARTAAL 2 Taalstrukture en -konvensies Les 17 11 – 12

Les 18 Les 19 Letterkunde Poësie – Les 5: “Eksamenlokaal” (Suzaan Laing) Prosa – Les 15: “Spematofiete” Taalstrukture en -konvensies Les 20

13 – 14

Les 21 Les 22 Letterkunde Poësie – Les 6: “Die hanswors” (S.J. Pretorius) Prosa – Les 16: “Invertebra” Taalstrukture en -konvensies Les 23

15 – 16

Les 24 Les 25 Letterkunde Poësie – Les 7: “Die boodskapper” (Peter Snyders) Prosa – Les 17: “Invertebra (nog ’n paar)” Taalstrukture en -konvensies Les 26 Les 27

17 – 18

Les 28

19 – 20

Voorbereiding vir die eksamen: • Hersien poësie (les 1 – 7) • Hersien prosa (les 10 – 17) Junie-eksamen

Letterkunde

KWARTAAL 3 Taalstrukture en -konvensies Les 29 Les 30 21 – 22

Les 31 Letterkunde Poësie – Les 8: “kleurblind (Carina Stander) Prosa – Les 18: “Vertebrata”

Fasiliteerdersgids G11 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

Taalstrukture en -konvensies 23 – 24

Les 32 Les 33 Letterkunde Poësie – Les 9: “Die nuwe kind (Pieter Strauss) Prosa – Les 19: “Vertebrata (Aves)” Taalstrukture en -konvensies

25 – 26

Les 34 Les 35 Letterkunde Prosa – Les 20: “Vertebrata (Mammalia)” Prosa – Les 21: “Selkerne en nuklïensure” Taalstrukture en -konvensies Les 36

27 – 28

Les 37 Letterkunde Prosa – Les 22: “Seldeling” Prosa – Les 23: “Genetika” Taalstrukture en -konvensies Les 38

29 – 30

31 – 32

33 – 34

Les 39 Letterkunde Prosa – Les 24: “Voortplanting van die mens (gr. 12werk)” KWARTAAL 4 Letterkunde Hersien poësie (les 1 – 4) Hersien prosa (les 10 – 17) Taalstrukture en -konvensies Hersiening Letterkunde Hersien poësie (les 5 – 9) Taalstrukture en -konvensies

35 – 36

Hersiening Letterkunde Hersien prosa (les 18 – 24)

37 – 38 39 – 40

Hersiening Novembereksamen

Fasiliteerdersgids G11 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

LESELEMENTE LEERDOELWITTE Wat die leerder aan die einde van die les moet weet. Geneem uit KABV.

BELANGRIKE TERMINOLOGIE Nuwe terminologie om die begrip van die vak as deel van die les uit te brei.

DEFINIEER Definisies van konsepte om die inhoud te verstaan.

BELANGRIK Verduidelik misverstande; moontlike verwarring met betrekking tot bestaande kennis.

WENKE Enige inligting anders as die inhoud, om die leerder deur die leerproses te begelei.

VIR DIE NUUSKIERIGES Aansporing om die inhoud in diepte na te vors.

AKTIWITEIT Vrae wat voltooi moet word ten einde die kennis van die voltooide les te toets.

OEFENING Ter afsluiting van die spesifieke eenheid. Formatiewe assessering.

KERNINHOUD Beklemtoon die kern van die inhoud, in-diepte verduideliking van ’n spesifieke afdeling van die les; moet verstaan word.

STUDEER/HERSIENING Tyd wat spandeer word om die inhoud te bestudeer in die afsluiting van die eenheid en ter voorbereiding vir die toets of eksamen.

Fasiliteerdersgids G11 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

Eenheid

EENHEID 1 Tema 1: Ek en my hart LEERDOELWITTE Aan die einde van tema 1 sal die leerders die volgende vaardighede bemeester het: Lees en kyk: Begrip Skryf en aanbied Taalstrukture en -konvensies

• •

’n informatiewe teks lees en vrae daaroor beantwoord ’n leesstuk voorberei en lees

•

’n e-pos skryf

•

taal in konteksoefeninge doen oor meervoude, verkleinwoorde, infinitief, woordorde, korrekte vorm en spelling, lydende vorm, saamgestelde sinne en indirekte rede.

Les 1: Lees en kyk: Begrip FASILITERINGSNOTA • Lees “Raad vir Valentyntjies”. Die leerders moet die leesstuk goed deurlees. • Moedig die leerders aan om ’n woordeboek te gebruik om seker te maak dat alle vreemde woorde reg verstaan word. • Die leerders moet alle vrae van hierdie les in die werkboek beantwoord. • Kontroleer die antwoorde saam met die leerders en doen hersiening waar nodig.

AKTIWITEIT 1 MEMORANDUM 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Vra hom/haar uit. Gewoonlik die ou/die een wat die ander se oog vang. Die kaartjies na die Valentynsdagete wat sy verniet gekry het. Oor wat hy moet aantrek. Sy het met haar tas op die stoep gedans. Dat sy mooi moet aantrek. Omdat sy die ou uitgevra het. Enige TWEE van die volgende: • Meisies wat laat kom. • Meisies wat te veel praat. • Meisies wat te min of glad nie praat nie. • Meisies wat die heeltyd in die spieël kyk. Nee

(1) (1) (1) (1) (1) (1) (1)

(2) (1) [10]

Fasiliteerdersgids G11 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

Eenheid

Les 2: Lees en kyk: Begrip LEERDOELWITTE Aan die einde van les 2 moet die leerders in staat wees om: • Hulle lees- en begripsvaardighede te verbeter. • Hulle woordkennis te verbreed.

FASILITERINGSNOTA • Doen self navorsing oor Valentynsdag om sodoende gesprekvoering aan te moedig. • Lees “Valentynsdag”. Die leerders moet die leesstuk goed deurlees. • Moedig die leerders aan om ’n woordeboek te gebruik om seker te maak dat regte interpretasies oor vreemde woorde gemaak word. • Die leerders moet alle vrae van hierdie les in die werkboek beantwoord. • Kontroleer die antwoorde saam met die leerders en doen hersiening waar nodig.

AKTIWITEIT 2 MEMORANDUM

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

Onwaar. Daar is verskillende weergawes oor hoe dit ontstaan het. (2) Onwaar. Nadat die Romeine Christene geword het, het die Lupercalia-fees die naam van St. Valentyn gekry. (2) Moontlik waar. Dikwels het vroue geparfumeerde of fyn juwele gekry. (2) Moontlik waar. Hulle het die naam van die meisie wat hulle maat sou wees vir die fees op hulle mou vasgespeld. (2) Onwaar. Dit is die skrywers se mening. (2) Onwaar. A Midsummer Night’s Dream verwys na Valentynsdag, nie na Valentyn nie. (2) Onwaar. Valentynsdag word op verskillende maniere in verskillende lande gevier. (2) Waar. Die kaartjies was skoon binnekant. (2) Moontlik waar. Die neiging vandag is om ’n bietjie ligter te wees. (2) Onwaar. Dit word regoor die wêreld gevier. (2) [20]

Fasiliteerdersgids G11 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

Eenheid

Les 3: Lees en kyk: Begrip LEERDOELWITTE Aan die einde van les 3 moet die leerders in staat wees om: • Hul woordeskat te verbreed. • Afrikaanse tekste beter te verstaan.

FASILITERINGSNOTA • Lees “Hoera vir kaartjies!”. Die leerders moet die leesstuk goed deurlees. • Moedig die leerders aan om ’n woordeboek te gebruik om seker te maak dat alle vreemde woorde reg verstaan word. • Die leerders moet alle vrae van hierdie les in die werkboek beantwoord. • Kontroleer die antwoorde saam met die leerders en doen hersiening waar nodig.

AKTIWITEIT 3.1 MEMORANDUM

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12.

Hoera! (Uitroep van opgewondenheid/blydskap) B (’n bepaalde tydperk) A (Om ’n kaartjie te stuur.) Dit is (so) pragtig. (Moet nooit met ’n voegwoord (omdat/want) begin nie.) Sy is sentimenteel. Haar man Amerika Daar is nie Afrikaanse Valentynskaartjies nie. (Moet nooit met “dat” begin nie.) ’n Bobbejaantjie A Sy oorweeg om dit of vir haarself te stuur of om dit vir haar geliefde te stuur en dit dan ná ’n week terug te vra. In Monte Vista.

(1) (1) (1) (1) (1) (1) (1) (1) (1) (1) (1) (1) [12]

Fasiliteerdersgids G11 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

Eenheid

TAAL IN KONTEKS: MEERVOUDE EN VERKLEININGSVORME LEERDOELWITTE Aan die einde van les 3 moet die leerders in staat wees om: • Hul kennis rondom die gebruik van meervoude en verkleiningsvorme te verbeter. • Die reël rondom “’n” en meervoude in sinne te verstaan en toe te pas.

FASILITERINGSNOTA Werk saam met die leerders deur die aktiwiteite en maak seker dat die leerders die taalreëls t.o.v. meervoude en verkleiningsvorms verstaan.

AKTIWITEIT 3.2 MEMORANDUM

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

feesdae (dag = dae) (1) feeste (bees = beeste | kis = kiste | kas = kaste) (1) geleenthede (-heid = -hede | (moeilikheid = moeilikhede | verantwoordelikheid = verantwoordelikhede) (1) name (by lang klinkers “aa”, “oo”, “ee” val een klinker weg + e, bv. naam = name | roos = rose) (1) neigings (woorde wat met meer as een lettergreep eindig op -ing + s, bv. koning = konings | heining = heinings) (1) daggie boodskappie (by kort klinkers verdubbel die medeklinker (konsonant)) (1) rosie (by lang klinkers soos roos val een klinker weg + ie maatjie (woord eindig met -t + jie) (1) voëltjie (woord eindig met -l met ’n tweeklank voor die -l) geskenkie (konsonant verdubbel nie – daar is reeds twee konsonante) (1) kindjie (woord eindig met -d + jie) (1) neiginkie (woorde wat eindig met -ing se -g val weg en kry ’n -kie, bv. kussing – kussinkie) vriendjie (woord eindig met d + jie) (1) [14]

ONTHOU: Daar is uitsonderings (exceptions) op elke reël. Dit is beter om die spelling van die woorde te leer in plaas daarvan om die meervoud/verkleining volgens die reël te bepaal. © Optimi

Fasiliteerdersgids G11 ~ Afrikaans Eerste Addisionele Taal: Taalkunde

Eenheid

Les 4: Skryf en aanbied: E-pos LEERDOELWITTE Aan die einde van les 4 moet die leerders in staat wees om: • ’n E-pos in korrekte Afrikaans te skryf.

AKTIWITEIT 4 MEMORANDUM

FASILITERINGSNOTA • E-posse vervang die wegstuur van boodskappe per faks en ook die stuur van briewe. Die boodskappe is vinniger om te stuur en antwoorde is dadelik beskikbaar. • Sien die e-pos na met behulp van die kort transaksionele tekste se assesseringstabel (20 punte) op bylae A. • Die e-pos moet tussen 80 – 100 woorde lank wees.

Les 5: Taal in konteks: Woordorde en infinitief LEERDOELWITTE Aan die einde van les 5 moet die leerders in staat wees om: • Die infinitief in sinne korrek te gebruik. • Die korrekte woordorde in sinne te gebruik (STOMPI). • Verledetydsvorme reg te gebruik. • Die hulpwerkwoord te kan identifiseer en reg te gebruik.

FASILITERINGSNOTA • Verduidelik die infinitief + woordorde + verlede tyd voor die aktiwiteit. • Maak seker dat die leerders die bostaande begrippe goed verstaan. • Die leerders moet alle vrae van hierdie les in die werkboek beantwoord. • Kontroleer die antwoorde saam met die leerders en doen hersiening waar nodig.