Έθιμα της Πατρίδας μας

ΤΟ ΚΟΥΡΜΠΑΝΙ ΤΗΣ ΑΓΓΙΣΤΑΣ

Στο χωριό του πατέρα μου, την Αγγίστα Σερρών, διοργανώνεται κάθε χρόνο, ανήμερα του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, το έθιμο του Κουρμπανιού. Η λέξη σημαίνει «προσφέ‐ ρω θυσία στον θεό, που πιστεύω», για να μου δίνει υγεία και να με προστατεύει από κα‐ θετί κακό. Το έθιμο λένε ότι είναι πολύ παλιό και συνδέεται με τα δείπνα αγάπης που παρέ‐ θεταν οι πρώτοι χριστιανοί, τότε που οι Ρω‐ μαίοι είχαν κυριαρχήσει σε όλον τον κόσμο. Σύμφωνα με το έθιμο, μια υγιής αγελάδα προσφέρεται ως θυσία στον Τίμιο Πρόδρο‐ μο. Στη συνέχεια το κρέας της αγελάδας μα‐ γειρεύεται μαζί με πλιγούρι (χοντροαλεσμέ‐ νο σιτάρι δηλαδή), πριν προσφερθεί στους πιστούς, αμέσως μετά τη λήξη της Θείας Λειτουργίας κι αφού προηγουμένως ο ιερέ‐ ας του χωριού το ευλογήσει. Στο έθιμο συμ‐ μετέχουν όλοι οι κάτοικοι του χωριού, που δίνουν χρήματα για την αγορά της αγελάδας και βοηθούν στο μαγείρεμα και το μοίρα‐ σμα του φαγητού στον κόσμο. Παρόλο που έχω ακούσει πολλά για το συγκεκριμένο έθιμο, δεν έχω καταφέρει να το παρακολουθήσω από κοντά, αν και για να σας πω την αλήθεια δεν είμαι σίγουρος ότι θα μου πολυάρεζε να δω ένα τέτοιο θέαμα. Θανάσης Τσιντάρης

ΜΠΑΝΤΝΙΑΚ Η ιδιαίτερη πατρίδα της μητέρας μου είναι η Σερβία και θα αναφέρω για ένα έθιμο από εκεί. Το έθιμο είναι χριστουγεννιάτικο και λέγεται «Μπαντνιακ», που σημαίνει ‘‘βελανι‐ διά’’. Την Παραμονή των Χριστουγέννων οι κά‐ τοικοι των χωριών πάνε σε ένα δάσος και μα‐ ζεύουν κλαδιά βελανιδιάς. Το βράδυ όλοι θα ανάψουνε το τζάκι του σπιτιού τους, για να ζεσταθεί ο Χριστός όταν γεννηθεί. Έτσι έκα‐ ναν και οι βοσκοί όταν άκουσαν το χαρμόσυ‐ νο νέο στη Βηθλεέμ. Η παράδοση λέει πως με τα κλαδιά της βε‐ λανιδιάς άναψαν φωτιά στον στάβλο, για να ζεσταθεί ο Χριστός και η Παναγία. Αυτό το έθιμο είναι πολύ παλιό. Σήμερα οι άνθρωποι που ζουν στις πόλεις δεν έχουν τζάκια. Μαζεύουν τα κλαδιά της βελανιδιάς και τα πά‐ νε στην εκκλησία, η οποία έχει με‐ γάλη αυλή. Την Παραμονή των Χριστουγέν‐ νων θα μαζευτούν όλοι εκεί και θα ανάψουν μια τεράστια φωτιά. Με αυτόν τον τρόπο γεννιέται ο Χρι‐ στός μέσα στις καρδιές όλων. Για την οικογένειά μου είναι πολύ δύσκολο να πάμε τέτοιες μέρες στη Σερβία. Εκεί τα Χριστού‐ γεννα είναι στις 7 Ιανουαρίου και στην Ελλάδα ήδη έχουν αρχίσει τα σχολεία. Θα ήθελα να συμμετέχω κι εγώ στο έθιμο αυτό, για να ζήσω αυτή τη μοναδική εμπειρία. Θα κάνω μια ευχή! Να έχουν όλοι χαρούμενα και ευλογημένα Χριστούγεννα.

Ειρήνη Μορφούλη

ΤΟ ΣΠΑΣΙΜΟ ΤΩΝ ΑΥΓΩΝ Ένα έθιμο το οποίο είναι ιδιαίτερο για την οι‐ κογένειά μου, όπως και όλη την Ελλάδα, τελείται μετά την Ανάσταση, το Πάσχα. Σύμφωνα με το έθιμο, τσουγκρίζουμε τα αυγά και το πιο δυνατό αυγό το βάζουμε σε μια αυγοθήκη, και μένει εκεί μέχρι την επόμενη χρονιά. Το τσούγκρισμα των αυγών συμβολίζει το άνοιγμα του τάφου του Χρι‐ στού μας και την έξοδό του από αυτόν. Προέρχε‐ ται από τα παλιά χρόνια και τελείται μέχρι σήμε‐ ρα. Στο έθιμο αυτό, συμμετέχουν όσοι κάθονται στο πασχαλινό μας τραπέζι. Παππούδες, γιαγιάδες, θείοι, θείες. Το έθιμο αυτό προέρχεται από τα βαθύτατα χρόνια της Ορθόδοξης πίστης μας. Τη στιγμή αυτή την περιμένουμε με μεγάλη αγωνία και ειδικά εγώ, διότι θέλω να βγαίνω νικητής, γιατί όποιος έχει το πιο γερό αυγό παίρνει κι ένα δ ώ ρο ! Η ξεχωριστή μου πατρίδα η οποία είναι η Θεσσαλονίκη, δεν έχει κάποιο ιδιαίτερο έθιμο, για αυτό η αναφορά μου γίνεται σε ένα πανελλαδικό έθιμο.

Ιωάννης Αλεξανδρής

ΤΟ ΑΝΑΜΜΕΝΟ ΠΟΥΡΝΑΡΙ Το έθιμο που γίνεται στην ιδιαίτερη πατρίδα μου τα Ιωάννινα, ονομάζεται το “Το αναμμένο πουρνάρι” και τελείται κάθε χρόνο τα Χριστούγεννα. Όταν οι βοσκοί πήγαιναν να προσκυνήσουν τον Χριστό βρήκαν ένα ξερό πουρνάρι και έκοψαν τα κλαδιά του. Έπειτα τα βάλανε φω‐ τιά και ακούστηκαν κρότοι κάνο‐ ντας τα βουνά χαρούμενα. Από τότε λοιπόν τα Χριστούγεννα όταν μπαί‐ νουν οι συγγενείς και οι φίλοι στο σπίτι, πετάνε στο τζάκι πουρναρό‐ φυλλα και όταν αρχίζουν να τρίζουν και να πετάνε σπίθες εύχονται “Αρ‐ νιά, κατσίκια, νύφες και γαμπρούς”, που είναι η καλύτερη ευχή για κάθε νοικοκύρη και σημαίνει να έχεις καλά ζώα, να μεγαλώνεις παιδιά που θα φέρουν στο σπίτι νύφες κα γαμπρούς που θα δώσουν εγγόνια και δε θα αφή‐ σουν το όνομα να σβήσει. Το έθιμο ξεκίνησε από τα μικρά χωριά της Άρτας. Εγώ προσωπικά δεν έχω συμμετάσχει αλλά θα ήθελα πάρα πολύ να πάρω μέρος, γιατί αυτό το έθι‐ μο είναι γεμάτο χαρά, φωνές και τραγούδια. Επίσης προκαλεί στον επισκέπτη αγωνία και ενθουσιασμό.

Νίκος Τζάλλας

Η ΓΙΟΡΤΗ ΤΗΣ ΣΑΡΔΕΛΑΣ

Ο μπαμπάς μου μεγάλωσε στην Καβάλα. Ένα χαρακτηριστικό έθιμο της περιοχής είναι η “Γιορτή της σαρδέλας” που γίνεται τον Μάιο αλλά όχι σε συγκεκριμένη ημερομηνία. Κατά τη διάρκειά του οι ψαράδες που έχουν πιά‐ σει σαρδέλα δίνουν ένα μέρος της για να τις ψήσουν όλοι μαζί και να φάνε. Ο Δήμος φέρνει τα τραπέζια και τις ψησταριές, για να ψήσουν τα ψάρια. Το μεσημέρι οι πο‐ λίτες συγκεντρώνονται και γλεντάνε όλοι μαζί. Επί‐ σης υπάρχουν και κάποιοι που παίζουν όργανα για να ομορφύνουν την ατμόσφαιρα. Εγώ προσωπικά δεν έχω συμμετάσχει, αλλά θα ήθελα πολύ να πάρω μέρος, γιατί μου α‐ ρέσουν οι σαρδέλες. Ιορδάνης Σταμπουλίδης

ΤΟ ΕΘΙΜΟ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΞΥΛΟΥ Ο παππούς μου είναι από τη Δράμα και μου είπε για το έθιμο του Χριστόξυλου. Είναι ένα έθιμο της Μακεδονίας που είναι πολύ παλιό. Λίγο πριν τα Χριστούγεννα ψάχνει χοντρό ξύλο από πεύκο ή ελιά για να καίει στο τζάκι από τα Χριστούγεννα μέχρι τα Φώτα. Έτσι πιστεύουν ο Χρι‐ στός ζεσταίνεται στη σπηλιά της Βηθλεέμ. Η Νοικοκυρά καθαρίζει το σπίτι και το τζάκι. Το βράδυ της Παραμονής των Χριστουγέννων μαζεύεται όλη η οικογένεια και ανάβουν το Χριστόξυλο. Και εύχονται να κρα‐ τήσει το δωδεκαήμερο των γιορτών.

Στράτος Τσουρουκίδης

ΤΟ ΤΣΟΥΓΚΡΙΣΜΑ ΤΩΝ ΑΥΓΩΝ…

Μιας και που κατάγομαι και γεννή‐ θηκα στη Θεσσαλονίκη θα σας περι‐ γράψω ένα κλασικό έθιμο του Πάσχα· είναι το τσούγκρισμα των αυγών το βράδυ της Ανάστασης. Τη Μεγάλη Πέμπτη όλες οι οικογέ‐ νειες βάφουν με κόκκινο χρώμα τα πα‐ σχαλινά αυγά εδώ και πολλά χρόνια. Μικροί και μεγάλοι διασκεδάζουν και αγωνιούν για το ποιος θα έχει το πιο γερό αυγό, ώστε να λάβει ένα δώρο όπως κάνουν και στα Ιεροσόλυμα. Και συγκεκριμένα στα Ιεροσόλυμα, γιατί το δώρο που κερδίζουν συμβο‐ λίζει την Ανάσταση του Χριστού ως δώρο για τους ανθρώπους. Από πού προέρχεται αυτό το έθιμο και από πότε, δεν υπάρχει σαφής εξήγηση, αλλά αυτό που ξέρω εί‐ ναι ότι το κόκκινο χρώμα των αυγών συμ‐ βολίζει τη θυσία του Χριστού. Αυτό το έθιμο κάθε χρόνο γεμίζει την καρδιά μου με πολλά συναισθήματα ό‐ πως αγάπη, αδελφοσύνη, φιλία, μιας και κάθε χρόνο περνάμε όμορφες στιγμές με φίλους αλλά και με το τσούγκρισμα των πασχαλινών αυγών… Μάιρα Παπαϊωάννου

ΤΟ ΦΟΥΣΚΩΜΑ ΤΗΣ ΖΥΜΗΣ

Η καταγωγή μου, εκ μέρους της μητέρας μου είναι από τα Κοτύωρα του Πόντου. Από το σόι του πατέρα μου η γιαγιά μου κατάγεται από το Ρέθυμνο της Κρή‐ της και ο παππούς μου από την Ανατολική Θράκη, από τη πόλη της Σηλυβρίας. Δυστυχώς οι γονείς μου δεν ξέρουν κανένα έθιμο από τον τόπο τους, αλλά η γιαγιά μου μου διηγήθηκε ένα που γίνεται στην Κρή‐ τη, στα χωριά της επαρχίας Αμαρίου, τη νύχτα της παραμονής των Χριστουγέννων. Βάζανε λίγη κοινή ζύμη σε ένα πιάτο και κάποια στιγμή, ενώ βεγγερίζανε (ξενυχτούσαν συζητώντας) περιμένοντας, η ζύμη ανέβαινε και γινόταν προζύμι. Τότε κατά την πίστη των ανθρώπων ήταν η ώρα που γεννιέται ο Χριστός. Το θεωρώ πολύ ωραίο έθιμο, γιατί έχει διατηρηθεί για πολλά χρόνια και συμμετέχουν χιλιάδες άτομα και, παρόλο που του καθενός το προζύμι φουσκώνει σε διαφορετικούς χρόνους, γιορτάζουν στο τέλος μαζί τη Γέννηση του Χριστού.

Νικόλας Παπαγιαννίδης

ΤΟ ΑΝΑΜΜΕΝΟ ΠΟΥΡΝΑΡΙ Σε ένα βιβλίο της γιαγιάς μου διάβασα «Ήθη και έθιμα της Άρτας», μιας και έχω κατα‐ γωγή από εκεί. Ένα από τα έθιμα της περιοχής είναι «Το έθιμο του αναμμένου πουρνα‐ ριού». Όταν οι κάτοικοι των χωριών γυρί‐ ζουν από την χριστουγεννιάτικη λειτουρ‐ γία παίρνουν ένα ξερό κλαδί από πουρ‐ νάρι, το ανάβουν με φωτιά από το τζάκι και πηγαίνουν στα σπίτια των γειτόνων και τους εύχονται: «Αρνάδες Κατσικά‐ δες». Δηλαδή να γεννήσουν τα ζώα τους θηλυκά αρνιά και κατσίκια, για να μεγα‐ λώσουν τα κοπάδια τους. Στο έθιμο αυτό συμμετείχαν οι οικογένει‐ ες που είχαν κοπάδια, αλλά το πουρνάρι το κρατάνε μόνο οι μεγάλοι. Γνωρίζω πως το έ‐ θιμο είναι παλιό αλλά τα τελευταία χρόνια περιορίστηκε, γιατί λιγόστεψαν τα κοπάδια. Εγώ δυστυχώς δεν έχω την εμπειρία. Οι πληροφορίες που έχω προέρχονται από τα βιβλία και τη γιαγιά μου.

Κασσιανή Παπαγεωργίου

ΤΟ ΒΡΕΞΙΜΟ ΤΩΝ ΓΑΜΠΡΩΝ Εγώ κατάγομαι από το Μελένικο, τη Φιλλιπούπολη, το Πάντερμον, το Αρτάκι, τη Νέ‐ α Μεσήμβρια, την Κωσταντινούπολη, τις Κυδωνιές, την Τραπεζούντα, την Ανατολική Ρω‐ μυλία και τη Μυτιλήνη. Όμως θα σας γράψω για ένα τοπικό έθιμο της Νέας Μεσημβρί‐ ας. Το έθιμο αυτό ονομάζεται «Βρέξιμο των γαμπρών».

Το έθιμο αυτό αναβιώνει ανήμερα του Αϊ‐Γιάννη. Γα‐ μπροί της προηγούμενης χρο‐ νιάς, με τη συνοδεία κουμπά‐ ρων και φίλων, υπό τους ήχους παραδοσιακής μουσικής, βρέ‐ χονται στη μεγάλη βρύση, το «Μέγαρο», για να εξαγνιστούν από τις αμαρτίες της ελεύθε‐ ρης ζωής και για να αντέξουν τα βάρη του γάμου. Εγώ δεν έχω συμμετάσχει σ΄ αυτό το έθιμο. Όμως θα ήθελα πάρα πολύ να το δω από κοντά. Ελπινίκη Οικονομίδου

ΤΑ ΜΠΟΥΡΜΠΟΥΡΕΛΙΑ

Στην ιδιαίτερη πατρίδα μου, την Κεφαλονιά, υπάρχουν πολλά έθιμα: άλλα θρησκευτικά, άλλα τελετουρ‐ γικά με ξόρκια και άλλα καθαρά το‐ πικά. Εγώ θα σας πληροφορήσω για τα μπουρμπουρέλια. Είναι ένα έθιμο που τελείται στις 21 Νοεμβρίου σε όλη την Κεφαλονιά. Στην γιορτή των Εισοδίων της Πα‐ ναγίας, που την ονομάζουν Μεσο‐ σπορίτισσα, οι νοικοκυρές μαγει‐ ρεύουν ”μπουρμπουρέλια”, δηλαδή ένα μείγμα από διάφορους ντόπιους καρπούς, σιτάρι, καλαμπόκι, φασόλια, φακές, ρεβίθια, κούκια και μπι‐ ζέλια. Το έθιμο αυτό αποτελεί συνέχεια της αρχαίας ελλη‐ νικής συνήθειας προσφοράς των καρπών στη θεά Δή‐ μητρα, ώστε ο επόμενος χρόνος να φέρει μια καλή σο‐ δειά: Έτσι οι χωρικοί, τρώγοντας τα μπουρμπουρέλια, λένε: “μισόφαγα, μισόσπειρα, μισά έχω να περάσω”. Δεν έχω συμμετάσχει σ’ αυτήν τη γιορτή, γιατί η πρώτη φορά που πήγα στην Κεφαλονιά ήταν πριν 9 χρόνια και από τότε δεν ξαναπήγα. Δεν θα μου άρεσε να συμμετέχω, γιατί θα με ανάγκαζαν να φάω αυτό το φαγητό.

Παντελής Μαρκαντωνάτος

Ο ΚΛΗΔΟΝΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΙΟ ΜΟΥ

Στο χωριό μου, στην Αβδέλλα Γρεβενών, που οι κάτοικοί του είναι βλάχοι στην καταγω‐ γή, έχουμε ένα πολύ ιδιαίτερο και παλιό έθιμο. Αυτό το έθιμο ονομάζεται το έθιμο του Κλήδονα και γίνεται κάθε χρόνο στις 24 Ιουνίου. Τα τελευταία χρόνια έχει ατονήσει, αφού οι κάτοικοι που το χειμώνα μένουν σε διαφορετικές πόλεις, έρχονται στο χωριό το καλο‐ καίρι, κυρίως Ιούλιο και Αύγουστο, όταν έχουν άδεια από τη δουλειά τους, μόνον για να παραθερίσουν.

Στο έθιμο του Κλήδονα μπορεί να συμμετέχει κάθε ανύπαντρη κοπέλα του χωριού. Το όνομα του εθίμου, μάλλον προέρχεται από την αρχαία λέξη «κλήδων», που στον Όμηρο σημαίνει μαντικό σημάδι, προφητεία. Το έθιμο ξεκινάει ως εξής: Η κάθε ανύπανδρη κοπέλα βάζει μέσα σε μια στάμνα ένα δαχτυλίδι της και ένα μικρό μπουκέτο με λουλούδια και τη γεμίζει με νερό από μια βρύση του χωριού. Στη συνέχεια οι κοπέλες μαζεύονται στην αυλή κάποιου σπιτιού, και βάζουν τη στάμνα στο κέντρο, μπροστά τους και χορεύουν γύρω‐γύρω τραγουδώντας: “Τ’ Αϊ‐ Γιαννιού, Γιαννιού ματάκια, τ’ Αϊ‐ Γιαννιού να ξημερώσει και ο Αϊ‐Γιαννιός να φανερώσει.” Αμέσως μετά η καθεμιά κοπέλα πρέπει να πάρει το δαχτυλίδι και το μπουκέτο της και να το βάλει κάτω από το μαξιλάρι της, με σκοπό να δει ποιον θα παντρευτεί. Δεν έχω πάρει ποτέ μέρος, ούτε και το έχω παρακολουθήσει ποτέ και δεν ξέρω αν αυτό είναι αληθινό. Έχω όμως να πω πως η γιαγιά μου, όταν ήταν κοπέλα και το έκανε είδε στο ύπνο της τον παππού μου! Ανθή Μακέδου

Η «ΒΑΡΒΑΡΑ»

Οι πρόγονοί μου κατάγονται από διάφορες περιοχές, αλλά το έθιμο στο οποίο θα ανα‐ φερθώ, το αγαπώ ξεχωριστά και το γνώρισα από τη γιαγιά μου, την Κυριακή, που κατάγε‐ ται από τον Πόντο, αν και είναι έθιμο που τελείται σ’όλη την Ελλάδα. Είναι τόσο παλιό, που η προέλευσή του δεν είναι απόλυτα ξεκάθαρη. Πρόκειται για τη «Βαρβάρα». Κάθε χρόνο, στις 3 Δεκεμβρίου, παραμονή της Αγίας Βαρβάρας, γίνεται ένα γλύκισμα, που φέρει το όνομά της. Η νοικοκυρά βράζει σιτάρι και προσθέτει ξηρούς καρπούς, σουσάμι, κανέλα και το γλυκαίνει με πετιμέζι, χυμό ροδιών, χουρμάδες, σύκα ή φυσι‐ κή ζάχαρη. Μπορεί κανείς να προσθέσει οτιδήποτε άλλο επιθυμεί, ακόμη και άλλους σπόρους ή όσπρια ή και διάφορα φρούτα. Κατόπιν, κρατά την πο‐ σότητα που θέλει για την οικογένειά της και το υ‐ πόλοιπο το μοιράζει ανή‐ μερα της Αγίας Βαρβάρας, στις 4 Δεκεμβρίου, σε συγγενείς και φίλους και σε τουλάχιστον τρεις οικογένειες. Η «Βαρβάρα» συμβολίζει την πανσπερμία, την αγάπη και το μοίρασμα, ενώ πιστεύεται πως είναι μια έκκληση στην Αγία να μας κρατά υγιείς. Εγώ περιμένω με ανυπομονησία κάθε χρόνο αυτή την ημέρα, τόσο για να γευτώ το υ‐ πέροχο αυτό γλύκισμα, όσο και για να συμμετάσχω στην παρασκευή του και κυρίως στο μοίρασμά του σε άλλες οικογένειες. Ακυλίνα Λιακοπούλου

Η ΚΑΜΗΛΑ Η καταγωγή μου είναι από τη Χαλκιδική και από τη Σμύρνη. Εγώ όμως από μικρό παιδάκι μεγάλωσα στη Χαλκιδική, οπότε πιστεύω πως γνωρίζω τα έθιμα και τις παραδόσεις που έχουν οι κάτοικοί της. Το πιο γνωστό έθιμο για τους Χαλκιδικιώτες είναι η καμήλα. Η «Καμήλα» τελείται στη Γαλάτιστα ανήμερα των Θεοφανείων. Το έθιμο αναβιώνει την ιστορία της νεαρής πανέμορφης Γαλατσιάνας, Μανιώς, την ο‐ ποία έκλεψαν οι Τούρκοι. Ο αγαπημένος της όμως σκαρφίστηκε μια ιδέα και κατασκεύασε ένα ομοίωμα καμήλας. Στο εσωτερικό της μπήκε ο ίδιος και οι φίλοι του, για να φτάσουν στον τουρκικό μαχαλά, όπου κρατούσαν τη Μανιώ. Κερνώντας κρασί και ρακί στους Τούρ‐ κους φρουρούς με σκοπό να τους μεθύσουν, οι Γαλατσιάνοι απήγαγαν τη κόρη. Κρυμμένοι στο εσωτερικό του ομοιώματος φτάσαν στον μαχαλά των Ελλήνων, όπου την επόμενη ημέρα του Αϊ‐ Γιαννιού, έγινε ο γάμος των δύο νέων. Στο έθιμο αυτό συγκεντρώνονται νέοι άνθρω‐ ποι και μεταφέρουν το ομοίωμα της καμήλας έξω από ένα επιλεγμένο σπίτι, για να ξεκινήσει το πα‐ ραδοσιακό γλέντι. Το έθιμο αυτό προέρχεται από τη Γαλάτιστα, όπου τελείται, και άρχισε μεταξύ του 1900 και 1920. Θα ήθελα πάρα πολύ να παραβρίσκομαι σε μια τέτοια όμορφη και ενδιαφέρουσα τελετή, γιατί η αγάπη που ένωσε τους δύο αυτούς ανθρώπους, θα κάνει όλους αυτούς που θα βρίσκονται εκεί, να αναρωτηθούν τι είναι πραγματικά η αγάπη και γιατί μπαίνει τόσο εύ‐ κολα και ήρεμα στις καρδιές μας.

Ασημίνα Λαζαρίδου

ΚΑΛΩΣΟΡΙΣΜΑ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑΣ

Στο χωριό μου, που είναι ο Κρόκος Κοζάνης, έχουν ένα τοπικό έθιμο κάθε Πρωτομαγιά. Πριν ανατείλει ο ήλιος οι γυναίκες του χω‐ ριού σηκώνονται τα χαράματα, φο‐ ράνε τις τοπικές τους φορεσιές, βά‐ ζουν στο στόμα τους ένα κομμάτι φρέσκο σκόρδο ή μια μπουκιά ψωμί, για να μην τις “τσακίσει ο κούκος”, πιάνουν ένα σίδερο για να είναι γερές όλο το χρόνο και κατεβαίνουν έπειτα παρέες‐ παρέες στους λάκκους και τα ρέματα του χωριού. Εκεί μαζεύουν πρασινάδες και, κυρίως, λαυγαρίες, τις οποίες δένουν γύρω στη μέση τους, για να μην τους πονάει όταν σκύβουν στο θερισμό, στο πλύσιμο των ρούχων, στο ζύμωμα και σε κάθε άλλη εργασία. Βρέχουν στη συνέχεια το μέτωπό τους με δροσιά των πράσινων χόρτων, για να είναι δροσερές όλο το καλοκαίρι. Στη συνέχεια τρώνε κόκκινα αυγά, για να έχουν κόκκινα μάγουλα όλο το καλοκαίρι και τέλος στολίζουν τη μαντίλα τους με λουλούδια. Το έθιμο αυτό δεν έχει όνομα· απλά με αυτό καλωσορίζουν την Πρω‐ τομαγιά. Το έθιμο αυτό γίνεται από το 1950 , που οι γυναίκες ήθελαν να γιορτάσουν πριν αρχί‐ σουν τον θερισμό. Εγώ ποτέ δεν έχω συμμετάσχει σε αυτό το έθιμο, αλλά πάντοτε το πα‐ ρακολουθώ. Όμως θα ήθελα πολύ φέτος να πάρω και εγώ μέρος.

Εμμέλεια Κυροπούλου

ΤΑ ΚΟΚΚΙΝΑ ΑΥΓΑ Ένα έθιμο πανελλήνιο είναι και το βάψιμο των κόκκινων αυγών. Στο έθιμο αυτό κάθε νοικοκυρά τη Μεγάλη Πέμπτη βάφει κόκκινα αυγά, γιατί, όταν σταυ‐ ρώθηκε ο Χριστός έτρεξε αίμα και αυτό συμβολίζει το κόκκινο χρώμα. Αυτό το έθιμο είναι πάρα πολύ παλιό και σχεδόν όλος ο κόσμος βάφει αυγά. Αφού βάψουν τα αυγά, οι νοικοκυρές κρεμάνε ένα πανί έξω από την πόρτα, για να δηλώσουν ότι τελείωσαν το βάψιμο. Εγώ έχω βάψει αυγά και κάθε χρόνο περιμένω αυτή τη στιγμή, για να τα βάψω ξανά με τις αδελφές μου. Μου αρέσει τόσο πολύ!

Μαρία Κυριαφίνη

ΤΟ ΧΡΙΣΤΟΨΩΜΟ Κάθε χρόνο την προπαραμονή Χριστουγέννων στο αγαπημένο μου χωριό, τον Σχοινά Ημαθίας τελείται το έθιμο του Χριστόψωμου. Το έθιμο αυτό είναι πολύ παλιό και συνηθίζεται στη περιοχή του Ρουμπλουκιού, που απλώνεται κάτω από τις βόρειες παρυφές των Πιερίων μέχρι τους καλαμιώνες του Βάλτου των Γιαννιτσών και κάτω από τα υψώματα της Βέροιας μέχρι τον ποταμό Λουδία και τις εκβολές του Αλιάκμονα στον Θερ‐ μαϊκό κόλπο. Από νωρίς το απόγευμα εγώ, μαζί με τη γιαγιά μου και τη μαμά μου, ετοιμάζουμε ένα ψωμάκι α‐ φιερωμένο στον νεογέννητο Χρι‐ στό. Το ψωμί στολίζεται με ξερά σύκα και καρύδια και, αφού ψη‐ θεί, μοιράζεται στη γειτονιά. Αυτός που το μοιράζει πηγαίνει στα σπίτια φωνάζοντας «Κόλιντα μπάμπω σύκα και καρύδια ανοίξτε τα παραθύρια». Αγαπώ αυτό το έθιμο πολύ και θα ήθελα να το συνεχίσω για πολλά χρόνια ακόμα.

Αναστασία Κοντέα

ΤΟ ΕΘΙΜΟ ΜΕ ΤΟ ΠΟΡΤΟΚΑΛΙ ΚΑΙ ΤΟ ΚΥΠΑΡΙΣΣΙ

Στον Χορτιάτη αναβιώνουμε κάθε χρόνο το έθιμο με το πορτο‐ κάλι και το κυπαρίσσι. Είναι ένα έθιμο μοναδικό, που τελείται στον Ιερό Ναό του Αγίου Γεωργίου την ημέρα των Θεοφανείων. Ένα μεγάλο τραπέζι στο κέντρο του ναού στολίζεται με πορτοκά‐ λια και κλαδιά κυπαρισσιού, σχη‐ ματίζοντας έναν μεγάλο σταυρό. Το κυπαρίσσι συμβολίζει την αιω‐ νιότητα και το πορτοκάλι την υ‐ γεία. Κατά την διάρκεια της Θείας Λειτουργίας το τρα‐ πέζι το πλαισιώνουν μικρά παιδιά που κρατούν α‐ ναμμένες λαμπάδες. Το έθιμο προβλέπει ότι τα στολισμένα κεριά τα προσφέρουν στα παιδιά οι νονές και οι νονοί την παραμονή των Θεοφανείων. Μετά το τέλος της Θείας Λειτουργίας μοιράζεται σε όλο το εκκλησίασμα ένα πορτοκάλι με ένα μικρό κλωνάρι κυπαρισσιού στο πάνω μέρος του. Αυτό συμβολίζει την μπομπονιέρα του Χριστού και τοπο‐ θετείται από τους πιστούς στο εικονοστάσι του σπι‐ τιού τους. Αν και δεν έχω πάρει μέρος σε αυτό το έθιμο, μου άρεσε πολύ όταν το πρωτοάκουσα. Εύχομαι φέτος να συμμετάσχω σε ένα τόσο δημιουργικό και πρωτότυπο έθιμο.

Κοσμάς Ζίφκος

Η «ΓΟΥΡΟΥΝΑΧΑΡΑ» Στο χωριό της μαμάς μου, την Καρύ‐ τσα της Λάρισας, είχανε ένα ιδιαίτερο έθιμο τα Χριστούγεννα. Τη ¨Γουρουνο‐ χαρά¨. Κάθε οικογένεια, για να εξα‐ σφαλίσει κρέας για τα μέλη της, έπαιρ‐ νε ένα μικρό γουρούνι την άνοιξη και το φρόντιζε και το τάιζε μέχρι τα Χρι‐ στούγεννα που το έσφαζαν. Το σφάξι‐ μο γινόταν από 5 ή 6 άτομα και στη συνέχεια μαζεύονταν σε κάθε γειτονιά και γλεντούσαν. Οι νοικοκυρές έκοβαν το λίπος και το διατηρούσαν με αλάτι για να το χρησιμοποιούν στη μαγειρική. Με το κρέας έκαναν λουκάνικα, τα οποία κρεμούσαν στα μπαλκόνια τους. Μ' αυτόν τον τρόπο εξασφάλιζαν κρέας τον χειμώνα. Εγώ δεν έχω πάρει μέρος σ' αυτό το έθιμο αλλά θα ήθελα να το δω από κοντά.

Θανάσης Βασιλικόπουλος

Η ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ

Η καταγωγή μου είναι από τον νομό Σερρών. Το χωριό μου ονομάζεται Αηδονοχώρι και το επισκέπτομαι συχνά. Η ωραιότερη στιγμή που έχω ζήσει εκεί ήταν το περασμένο Πά‐ σχα. Το Πάσχα στο χωριό μου υπάρχει ένα έθιμο που με εντυπωσιάζει ιδιαίτερα. Αυτό το έθιμο ονομάζεται Κουλτούρα, και συμβολίζει το κάψιμο του Ιούδα. Τα παιδιά του χωριού χωρίζο‐ νται σε δύο ομάδες και έχουν προθεσμία μια εβδομάδα να μα‐ ζέψουν μεγάλους όγκους ξύλων, για να ανάψουν μια τεράστια φω‐ τιά. Όποια ομάδα ανάψει την με‐ γαλύτερη φωτιά, κερδίζει. Τις φω‐ τιές τις ανάβουν λίγες ώρες πριν την Ανάσταση. Πιστεύω ότι αυτό το έθιμο είναι πολύ παλιό. Ακόμη και η γιαγιά μου θυμάται τα μεγαλύτερα παιδιά να το οργανώνουν. Το έθιμο της Κουλτούρας είναι το αγαπημένο μου έθιμο, γιατί προσφέρει σε όποιον το δει φαντασμαγορικό θέαμα. Εγώ έχω συμμετάσχει σε αυτό το έθιμο, γι΄ αυτό μου αρέσει. Παλιότερα, όταν ήμουν μικρός, η φωτιά με φόβιζε και δεν πήγαινα καθόλου να την δω. Ελπίζω φέτος να ξανανάψουν φωτιά και να ξαναπάρω μέρος για άλλη μία φορά.

Κίμων Αποστολάκης

1