Αρχαία ελληνική τέχνη και πολιτισμός

Αρχαία Ελληνική Τέχνη Και Πολιτισμός Εργασία ιστορίας των μαθητριών: Βελιδάκη Χριστίνα και Λόη Ειρήνη

Σχ.Έτος: 2019-2020

Ενότητα 1η :

Αρχαία Ελληνική Τραγωδία και Ευρώπη

• Η μίμησις στον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη Ένας από τους πλέον σύνθετους και προβληματικούς όρους της αρχαιοελληνικής λογοτεχνικής θεωρίας, εκτός από την κάθαρση, είναι η μίμησις, και αυτό γιατί, με αφετηρία τον Πλάτωνα, η λέξη καθόρισε αποφασιστικά τον προβληματισμό της κριτικής έως τις μέρες μας, προσλαμβάνοντας διαφορετικό κατά περίπτωση νόημα. Η μίμησις κατά την αρχαιότητα απαντά με τις ακόλουθες σημασίες: α) οπτική ομοιότητα (κυρίως στη ζωγραφική), β) ομοιότητα στη συμπεριφορά (κινήσεις, χειρονομίες, βάδισμα), γ) ενσάρκωση (κυρίως στο θέατρο), δ) αναπαραγωγή φωνητικών ή μουσικών ήχων, ε) σχέση του αισθητού κόσμου με υπερβατικές έννοιες (όπως οι αριθμοί στους Πυθαγορείους).

• Στο χωρίο της Πολιτείας ο φιλόσοφος αντιμετωπίζει τη μίμηση ως κριτήριο ειδολογικής

διαφοροποίησης. Συγκεκριμένα, διακρίνει την ποίηση σε τρεις κατηγορίες: α) απλή αφήγηση όπως στη λυρική ποίηση, β) αμιγής μίμηση όπως στα θεατρικά έργα, και γ) μικτό είδος όπως στο ομηρικό έπος, όπου, πλάι στην τριτοπρόσωπη αφήγηση του ποιητή, απαντά και ο πρωτοπρόσωπος λόγος των ηρώων.

• Ο Πλάτων εγκρίνει από τα τρία είδη το πρώτο, ενώ τα υπόλοιπα τα απορρίπτει.

Από την άποψη αυτή είναι ευεξήγητο γιατί ο Αριστοτέλης πραγματεύεται στην Ποιητική του, στο σωζόμενο τουλάχιστον τμήμα της, ακριβώς τα απορριπτέα από τον δάσκαλό του λογοτεχνικά είδη, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αποκλείει από τη λογοτεχνία τη λυρική ποίηση, αφού θεωρεί, όπως θα δούμε, τη μίμηση ενοποιητικό ειδοποιό γνώρισμα κάθε καλλιτεχνικής εκδήλωσης. Ο λόγος της πλατωνικής καταδίκης έγκειται στο γεγονός ότι η μίμηση θεωρείται ηθικά επικίνδυνη, αφού ενδέχεται να οδηγήσει τον δέκτη να μιμηθεί κάποιο από τα παριστανόμενα πρόσωπα ως προς τον χαρακτήρα και τις σκέψεις του.

1.2:

Το επικό στοιχείο

• Ο πρόλογος Σύμφωνα με το δωδέκατο κεφάλαιο της αριστοτελικής Ποιητικής, ο πρόλογος είναι το τμήμα εκείνο του θεατρικού έργου που προηγείται της παρόδου, δηλαδή της πρώτης εισόδου του Χορού στην ορχήστρα. Σύμφωνα μάλιστα με μια πληροφορία του Θεμιστίου, ο οποίος επικαλείται το κύρος του Αριστοτέλη, η εισαγωγή του προλόγου ανάγεται στον πρώτο τραγικό, τον Θέσπη, είναι δηλαδή παλαιό δομικό συστατικό της τραγωδίας, το οποίο στα χρόνια της θέσπισής του, λόγω της δυνατότητας αξιοποίησης ενός μόνο υποκριτή, είναι εύλογο να δεχθούμε ότι συνίστατο από μια μονολογική ρήση πληροφοριακού χαρακτήρα.

• Τα επεισόδια Επεισόδιον καλείται, σύμφωνα με την Ποιητική του Αριστοτέλη, η συνομιλία μεταξύ των υποκριτών, συμπεριλαμβανόμενης και της συνομιλίας μεταξύ του υποκριτή και του Χορού που πλαισιώνεται από στάσιμα. Το τμήμα της τραγωδίας πριν από την πάροδο και το τμήμα μετά το τελευταίο στάσιμο, η έξοδος δεν υπολογίζονται στα επεισόδια. Ένα επεισόδιο απαρτίζεται από επιμέρους σκηνές, που προσδιορίζονται από την είσοδο των προσώπων στη σκηνή και την αποχώρησή τους από αυτήν.

•_____________________________________________________________________________ Η διαμόρφωση του τέλους Σύμφωνα με το δωδέκατο κεφάλαιο της αριστοτελικής Ποιητικής, έξοδος καλείται το μέρος εκείνο της τραγωδίας μετά το οποίο δεν ακολουθεί στάσιμο. Κυριολεκτικά όμως ο όρος δηλώνει την έξοδο του Χορού από την ορχήστρα σε βαδιστικούς, κατά κανόνα, αναπαίστους, οι οποίοι σηματοδοτούν το τέλος του έργου. Ωστόσο, η ποικιλία των μορφών που προσλαμβάνει το τέλος μιας τραγωδίας καθιστά προσφορότερη τη χρήση του ευρύτερου όρου «ολοκλήρωση» ή «κλείσιμο».

Μερικές εικόνες από Αρχαία Ελληνικά Δράματα…

Ενότητα 2η :

Γεωμετρική Τέχνη

• Ορισμός: Γεωμετρική τέχνη ονομάζουμε την τέχνη που αναπτύχθηκε από τον 11ο έως και τον 8ο αιώνα π.Χ., δηλαδή κατά τη γεωμετρική εποχή. Ονομάζεται γεωμετρική από τα γεωμετρικά σχέδια που κοσμούν τα πήλινα αγγεία. Επίσης, γεωμετρικές είναι οι μορφές των ανθρώπων και των ζώων, είτε είναι ζωγραφισμένες επάνω σε αγγεία είτε είναι πήλινα ή χάλκινα ειδώλια.

Ενότητα 3η:

Ερυθρόμορφα και Μελανόμορφα Αγγεία

• Ορισμός: Τα αγγεία ονομάζονται τα αρχαία σκεύη ή δοχεία που προορίζονταν για διάφορες χρήσεις, όπως για την αποθήκευση και φύλαξη αγαθών, για τη μεταφορά τους ή για την καθημερινή οικιακή χρήση, είτε σε τελετουργίες : πυξίδες, κύλικες, λήκυθοι, στάμνοι, αμφορείς, κρατήρες, πίθοι. Τα αγγεία αρχικά κατασκευάζονταν από πέτρα και αργότερα από πηλό, μέταλλο ή γυαλί. Τα πρώτα αγγεία κατασκευάστηκαν στη νεολιθική εποχή και αποτελούν δείγματα μιας αρχικής προσπάθειας, που αποσκοπούσε στην ικανοποίηση ορισμένων αναγκών του ανθρώπου.

3.2:

Ερυθρόμορφα αγγεία και ρυθμός

• Ερυθρόμορφη αγγειογραφία ή Ερυθρόμορφος ρυθμός χαρακτηρίζεται μια από τις σημαντικότερες τεχνικές στην αρχαία ελληνική ζωγραφική αγγείων που αποδίδει τα εικονιστικά και διακοσμητικά μοτίβα με ερυθρό χρώμα πάνω στην επιφάνεια του πηλού.

• Τεχνική Ο πηλός μετά το σχηματισμό του αγγείου και την επίχρωσή του, ψήνονταν με ειδική τεχνική, κατά την οποία σε μια φάση οξείδωσης σχηματίζονταν το μελανό γάνωμα, ενώ σε μια φάση αναγωγής και ξανά οξείδωσης σχηματίζονταν το κόκκινο χρώμα. Ο πηλός ξεραινόταν αρχικά κατά το ζέσταμα του φούρνου. Ακολούθως ψήνονταν σε θερμοκρασία 800 βαθμών, κατά την οποία η επίχρωση του αγγείου οξειδώνονταν και σχημάτιζε το μαύρο γάνωμα. Μετά, η θερμοκρασία ανέβαινε στους 950 βαθμούς, ενώ ο κεραμέας πρόσθετε υγρή ξυλεία ή φύλλα και έφραζε την είσοδο του αέρα. Ακολούθως η θερμοκρασία ξανά έπεφτε, ενώ ο κεραμέας άνοιγε πάλι την είσοδο του αέρα. Το γάνωμα παρέμενε μαύρο, αλλά ο πηλός έπαιρνε το χαρακτηριστικό κόκκινο χρώμα.

3.3:

Μελανόμορφα αγγεία και ρυθμός

• Μελανόμορφη αγγειογραφία ή Μελανόμορφος ρυθμός χαρακτηρίζεται η αρχαία ελληνική ζωγραφική αγγείων που αποδίδει τα εικονιστικά και διακοσμητικά μοτίβα με μαύρο χρώμα πάνω στην ανοικτόχρωμη επιφάνεια του πηλού και τις λεπτομέρειες με εγχάραξη, αντίθετα από ό,τι ο ερυθρόμορφος ρυθμός.

• Η τεχνική αυτή πρωτοεμφανίστηκε στην Κόρινθο γύρω στο 700 π.Χ. και υιοθετήθηκε στην Αττική γύρω

στο 630 π.Χ., όπου γνώρισε και τη μεγαλύτερη ακμή της για τα επόμενα 100 χρόνια περίπου. Ενώ στην Κόρινθο χρησιμοποιήθηκε αποκλειστικά σε ζώνες με μοτίβα ζώων πάνω σε μικρά αγγεία, στην Αθήνα επεκτάθηκε και σε πολυπρόσωπες αφηγηματικές σκηνές πάνω σε μεγάλα αγγεία. Στην Αθήνα η νέα τεχνική χρησιμοποιήθηκε πρώτα από ένα καλλιτέχνη που είναι γνωστός με το συμβατικό όνομα Ζωγράφος του Βερολίνου.

• Μοτίβα με μελανό γάνωμα πάνω στο ανοικτό χρώμα του πηλού των αγγείων ζωγραφίζονταν και με την τεχνική της σκιαγραφίας.. Η διαφορά της μελανόμορφης από τις προηγούμενες τεχνικές είναι ότι χρησιμοποιούσε και την εγχάραξη για την απόδοση λεπτομερειών μέσα στο περίγραμμα των μορφών. Η ανάπτυξή της οφείλεται στην αυξανόμενη ζήτηση αφηγηματικών και μυθολογικών θεμάτων πάνω στα αγγεία, που απαιτούσαν πιο λεπτομερειακή και φυσιοκρατική προσέγγιση των εικόνων. Η ζήτηση αυτή τροφοδοτούνταν από τη διάδοση πολύτιμων χάλκινων αγγείων και τορευμάτων με εγχάρακτες λεπτομέρειες ήδη κατά τη Γεωμετρική εποχή. Η μελανόμορφη αγγειογραφία πήρε την εγχάραξη από τη χαλκοτεχνία και την εφάρμοσε στο πιο φθηνό και ευρύτερα διαδεδομένο μέσο της κεραμικής.

Μερικές ακόμη εικόνες και από τους δύο ρυθμούς…

Ενότητα 4η:

Αρχαία ελληνική αρχιτεκτονική

• Η αρχιτεκτονική της αρχαίας Ελλάδας είναι η αρχιτεκτονική που παράχθηκε από τον ελληνόφωνο λαό, ο πολιτισμός των οποίων άκμασε στην ηπειρωτική Ελλάδα, την Πελοπόννησο, τα νησιά του Αιγαίου και σε αποικίες στην Ανατολία και την Ιταλία για την περίοδο από το 900 π.Χ. έως τον 1ος αιώνα μ.Χ., με τα πρώιμα εναπομείναντα αρχιτεκτονικά έργα να χρονολογούνται γύρω στο 600 π.Χ.

• Η αρχαία ελληνική αρχιτεκτονική διακρίνεται από τα εξαιρετικά επισημοποιημένα χαρακτηριστικά της,

τόσο της δομής όσο και της διακόσμησης. Αυτό συμβαίνει ιδιαίτερα στην περίπτωση των ναών όπου κάθε κτίριο φαίνεται να έχει σχεδιαστεί ως μια γλυπτική οντότητα μέσα στο τοπίο, συχνότερα υψωμένο σε ψηλό έδαφος, έτσι ώστε η κομψότητα των αναλογιών του και οι επιδράσεις του φωτός στις επιφάνειές του να μπορούν να φανούν από όλες τις γωνίες.

• Το επίσημο λεξιλόγιο της αρχαίας ελληνικής αρχιτεκτονικής, και συγκεκριμένα της

διαίρεσης της αρχιτεκτονικής τεχνοτροπίας σε τρεις καθορισμένες τάξεις: ο Δωρικός ρυθμός, ο Ιωνικός ρυθμός και ο Κορινθιακός ρυθμός, κατάφεραν να επηρεάσουν βαθιά τη δυτική αρχιτεκτονική των μεταγενέστερων περιόδων. Από την Αναγέννηση, οι αναβιώσεις του Κλασσικισμού έχουν διατηρήσει ζωντανές όχι μόνο τις ακριβείς μορφές και τις απαιτούμενες λεπτομέρειες της ελληνικής αρχιτεκτονικής, αλλά και την αντίληψη της αρχιτεκτονικής ομορφιάς που βασίζεται στην ισορροπία και την αναλογία.

Ενότητα 5η:

Αρχαία Ελληνική Ζωγραφική

• Η μεγάλη ζωγραφική Η μεγάλη ζωγραφική γνώρισε σημαντική ανάπτυξη και άνοιξε καινούργιους δρόμους ήδη από το πρώτο μισό του 5ου αιώνα π.Χ. Η αλήθεια είναι όμως ότι κανένα από τα έργα των αρχαίων Ελλήνων ζωγράφων της πρώιμης κλασικής περιόδου δεν μας έχει σωθεί είτε στο πρωτότυπο είτε σε αντίγραφο. Το μόνο που έχουμε είναι περιγραφές ορισμένων τοιχογραφιών και πινάκων από συγγραφείς των ρωμαϊκών χρόνων, όπως ο Λουκιανός και ο Παυσανίας, ενώ ορισμένες αγγειογραφίες μάς επιτρέπουν, όπως είδαμε, να σχηματίσουμε μιαν ατελή έστω εικόνα των χαμένων έργων.

• Οι γνώσεις μας για τη ζωγραφική της όψιμης κλασικής περιόδου αυξήθηκαν απρόσμενα τα τελευταία χρόνια, καθώς η ανακάλυψη στη Μακεδονία μνημειακών τάφων διακοσμημένων με τοιχογραφίες μάς έδωσε τη δυνατότητα να γνωρίσουμε από κοντά αξιόλογα δείγματα της μεγάλης ζωγραφικής του δεύτερου μισού του 4ου αιώνα π.Χ.

• Ανάμεσα στα νέα ευρήματα ξεχωρίζουν για την ποιότητα και τη σημασία τους οι

τοιχογραφίες των τάφων της Μεγάλης Τούμπας της Βεργίνας. Οι τάφοι αυτοί βρίσκονται στο νεκροταφείο μιας σημαντικής αρχαίας μακεδονικής πόλης, όπου, σύμφωνα με την παράδοση, θάβονταν οι Μακεδόνες βασιλείς. Μπορούμε επομένως να δεχτούμε ότι οι μνημειακοί τάφοι της Μεγάλης Τούμπας της Βεργίνας που ανακάλυψε το 1977 ο Μανώλης Ανδρόνικος και χρονολογούνται όλοι στο δεύτερο μισό του 4ου αιώνα π.Χ. ανήκουν σε μέλη της βασιλικής οικογένειας.

Μερικές εικόνες από την Αρχαία Ελληνική Ζωγραφική…

Ενότητα 6η:

Η κατοικία στην αρχαία Ελλάδα

• Η διαμόρφωση κατοικίας, ήταν από τα πρώτα πράγµατα που

σκέφτηκε ο άνθρωπος πάνω στη γη. Η κατοικία αποτελεί µέρος ξεκούρασης και προστασίας. Αρχικά ο άνθρωπος χρησιµοποίησε απλά υλικά και πειραµατίστηκε µε διάφορα είδη τους.

• Σε γενικές γραµµές τα σπίτια στην αρχαία Ελλάδα φτιάχνονταν από φθηνά υλικά, όπως πηλό, λάσπη και πέτρες.

• Η είσοδος βρισκόταν κυρίως συνήθως στη βόρεια πλευρά.

• Τα δωµάτια έβλεπαν σε εσωτερικές αυλές και µπροστά από το σπίτι υπήρχε µια πλακόστρωτη αυλή.

• Σε πολλά σπίτια στην αυλή υπήρχε ένα πηγάδι και ένας βωµός, όπου έκαναν τελετές λατρείας και θυσίες σε διάφορους θεούς.

6.1:

Το εσωτερικό του σπιτιού

• Πολλά σπίτια διέθεταν αρκετούς χώρους. Στον οίκο, στον χώρο

καθημερινής διαβίωσης, οι κυριότεροι χώροι ήταν οι ακόλουθοι: κουζίνα, δηλαδή έναν χώρο όπου οι γυναίκες μαγείρευαν τα φαγητά της οικογένειας, αποθήκη για αποθήκευση τροφίµων, λουτρό µε λουτήρα ή μπανιέρα τερακότας ή , έστω, σκάφες για µπάνιο, ανδρωνίτη, χώρο αποκλειστικά για τους άνδρες όπου βρίσκονταν ανάκλιντρα δυο θέσεων και όπου διεξάγονταν τα συµπόσια, γυναικωνίτη, χώρο αποκλειστικά για τις γυναίκες και τα µικρά παιδιά, ο οποίος βρισκόταν µακριά από την είσοδο και εκεί οι γυναίκες ασχολούνταν µε τις οικιακές δουλειές π.χ. ύφαιναν στον αργαλειό τους.

6.2:

Η διαμόρφωση των σπιτιών στο πέρασμα των εποχών

• Στη γεωμετρική περίοδο οι οικισµοί, όπως εκείνος της αρχαίας Σµύρνης, ήταν οχυρωµένοι µε τεράστια τείχη. Τα

σπίτια ήταν µικρά µε σκέπες επίπεδες ή σαµαρωτές από πηλό και κλαδιά ενώ οι τοίχοι ήταν από λίθους και πλίνθους.

• Στην αρχαϊκή εποχή οι κατοικίες ήταν ισόγειες και αποτελούνταν από δύο ή τρία δωµάτια µε νότιο προσανατολισµό.

• Στην κλασική περίοδο στους οικισµούς της Αθήνας τα σπίτια χτίζονταν γύρω από µια ανοιχτή αυλή που είχε ένα πρόπυλο κι ένα πηγάδι. Αποτελούνταν από έξι ή εφτά δωµάτια. Στο µπροστινό µέρος του σπιτιού υπήρχε ο ανδρωνίτης και ο χώρος υποδοχής των επισκεπτών ενώ στο πίσω µέρος ο γυναικωνίτης, η κουζίνα, η αποθήκη, οι κρεβατοκάµαρες και το µπάνιο. Ακόµη στους οικισµούς υπήρχαν και στάβλοι ζώων και εργαστήρι αγγειοπλαστικής και µετάλλων.

• Στην ελληνιστική περίοδο τα σπίτια ήταν ισόγεια, χτισµένα µε λίθους και πλίνθους ενώ οι σκεπές ήταν φτιαγµένες µε

κεραµίδια. Αυτά τα σπίτια είχαν µια κεντρική αυλή, έναν χώρο υποδοχής µε είσοδο στη βόρεια πλευρά ενός περιστυλίου, έτσι ώστε να έχει ήλιο το χειµώνα. Τα δωµάτια ήταν µικρά και τα δάπεδα αποτελούνταν από πατηµένο χώµα ή από βοτσαλωτό µωσαϊκό, ενώ οι τοίχοι σε µερικά σπίτια καλύπτονταν µε διακοσµητικό γυψοµάρµαρο. Ακόµη είχαν αποθήκες, κουζίνα, λουτρό, γυναικωνίτη ενώ στο µπροστινό µέρος υπήρχε ο ανδρωνίτης και ο χώρος υποδοχής. Σε µερικά σπίτια υπήρχαν αγάλµατα ή µαρµάρινα έπιπλα.

Ενότητα 7η:

Τα παιχνίδια στην αρχαιότητα

• Τα παιχνίδια στην Αρχαία Ελλάδα (αρχαία ελληνικά: αθύρματα) ήταν ποικίλα. Παίζονταν είτε σε εσωτερικούς χώρους είτε στις αυλές από αγόρια και κορίτσια.

7.1:

Μερικά από τα παιχνίδια

• Ένα από τα πρώτα παιχνίδια που έπαιζαν τα μωρά στην αρχαιότητα ήταν «η πλαταγή», μια πήλινη κουδουνίστρα, που την έβαζαν στο χέρι του και με τον ήχο που έκαναν τα πετραδάκια που είχε μέσα, το έκαναν να ξεχνιέται και να σταματά τα κλάματα.

• Αγαπημένο παιχνίδι των μεγαλύτερων σε ηλικία αγοριών ήταν «το άθυρμα», ένα πήλινο αλογάκι πάνω σε ρόδες, που το έσερναν σε όλο το σπίτι. Το παιχνίδι όμως που λαχταρούσαν όλα τα αγόρια ήταν ένα «αμαξάκι με ρόδες». Συνήθως το έσερναν τα αγαπημένα τους σκυλιά κι όταν αυτά κουράζονταν το έσερναν τα παιδιά μόνα τους.

• Συνηθισμένο παιχνίδι ήταν «ο τροχός». Το "κύλιντρο" των Λεριών. Άλλο παιχνίδι ήταν «η απόρραξις».

Παιζόταν από κορίτσια με τη «σφαίρα», μπάλα από δέρμα ή κομμάτια ύφασμα, ραμμένα και παραγεμισμένα με αλογότριχες, άχυρο ή μαλλί.Τα αγόρια, πετώντας την μπάλα με τα χέρια, προσπαθούσαν να την περάσουν στο στόμιο ενός αγγείου, κάτι σαν τη σημερινή καλαθοσφαίριση. Ο νικημένος έπρεπε να πάρει στην πλάτη το νικητή. Αυτό ονομαζόταν «εφεδρισμός», η "μπέτσα" των Λεριών.

• Αλλιώς το παιχνίδι λεγόταν μυίνδα, δραπετίνδα, ψηλαφίνδα. Στη Βισαλτία παιζόταν σε

ανοιχτούς χώρους με το όνομα «Τύφλα βουβάλα» και ο χώρος του παιχνιδιού περιοριζόταν με ένα μεγάλο σκοινί που ήταν δεμένο στις άκρες. Οι συνεχείς μετακινήσεις των παιδιών άλλαζαν τα όρια του παιχνιδιού, πράγμα που δυσκόλευε τον ρόλο της μάνας.

Ενότητα 8η:

Τα μάρμαρα του Παρθενώνα

• Τα Μάρμαρα του Παρθενώνα, γνωστά και ως Ελγίνεια Μάρμαρα, είναι συλλογή γλυπτών που προέρχονται από την Ακρόπολη των Αθηνών.

• Αφαιρέθηκαν από τον Τόμας Μπρους, 7ο κόμη του

Έλγιν, πρέσβη στην Οθωμανική Αυτοκρατορία από το 1799 μέχρι το 1803, και μεταφέρθηκαν στην Βρετανία το 1806. Εκμεταλλευόμενος την Οθωμανική ηγεμονία στην Ελληνική επικράτεια, κατάφερε και απέκτησε φιρμάνι από τον Οθωμανό Σουλτάνο για την αποκαθήλωσή τους από τον Παρθενώνα με σκοπό τη μέτρηση και την αποτύπωσή τους σε σχέδια, και στη συνέχεια προχώρησε στην αφαίρεση και φυγάδευσή τους.

• Τα γλυπτά αυτά αποθηκεύτηκαν στο Βρετανικό Μουσείο του Λονδίνου το 1816. Το 1936 τοποθετήθηκαν στην έκθεση Duveen που δημιουργήθηκε για αυτό το σκοπό.

8.1:

Η συλλογή των γλυπτών

• Η συλλογή γλυπτών περιλαμβάνει μερικά από τα γλυπτά

των αετωμάτων, των μετοπών, που απεικονίζουν μάχες μεταξύ των Λαπίθων και των Κενταύρων, αλλά και της ζωφόρου του Παρθενώνα που κοσμούσε το ανώτερο τμήμα των τοίχων του σηκού του ναού σε όλο τους το μήκος.

• Τα αποκτήματα του Έλγιν περιλαμβάνουν ακόμη αντικείμενα από άλλα κτήρια της Αθηναϊκής Ακρόπολης: το Ερέχθειο, που μεταβλήθηκε σε ερείπιο κατά τον ελληνικό αγώνα της Ανεξαρτησίας, τα Προπύλαια και τον Ναό της Αθηνάς Νίκης. Ο λόρδος Έλγιν πήρε περίπου τα μισά από τα γλυπτά του Παρθενώνα και από τα υπόλοιπα δημιουργήθηκαν εκμαγεία σε γύψο. Έκτοτε τα Μάρμαρα αναφέρονται συχνά ως Ελγίνεια.

Ενότητα 9η:

Η επίδραση της αρχαίας ελληνικής αρχιτεκτονικής στον κόσμο

Η πύλη του Βρανδεμβούργου στη Γερμανία Ο Λευκός Οίκος στην Αμερική

Το μουσείο Prado στην Ισπανία

Ενότητα 10η: Ο

Μέγας Αλέξανδρος μέσα στην νεοελληνική παράδοση, στη λογοτεχνία και στην εικαστική δημιουργία • Στη νεοελληνική λαϊκή παράδοση, ο Αλέξανδρος είναι η

περισσότερο διαδομένη μορφή από την αρχαιότητα. Είναι πασίγνωστος ως Μεγαλέξαντρος.

• Σε πολλές περιοχές, διάφορα σημάδια του τόπου και ερείπια επιδεικνύονταν σαν να «ήταν του Αλέξανδρου».

• Σε κρητικό τραγούδι ο Αλέξανδρος παρουσιάζεται να έχει ενώσει τη Μαύρη Θάλασσα με τη Μεσόγειο ανοίγοντας τον Βόσπορο.

• Επίσης τον είχαν φανταστεί και ως άγιο και ασκητή, να έχει ιδρύσει μοναστήρια στην έρημο.

Ενότητα 11η:

Οι μακεδονικοί τάφοι

• Οι τάφοι αυτοί, που κατεξοχήν χαρακτηρίζουν το

μακεδονικό πολιτισμό, είναι υπόγεια κτιστά καμαροσκέπαστα μνημεία, που συνήθως έχουν ναόσχημη πρόσοψη ιωνικού ή δωρικού ρυθμού, στην οποία οδηγεί λαξευμένος ή κτιστός κατηφορικός δρόμος, μερικές φορές στεγασμένος. Τα οικογενειακά αυτά μνημεία, που ανάλογα με τα διαθέσιμα υλικά κάθε τόπου είναι κτισμένα από πωρόλιθο, ασβεστόλιθο ή άλλα υλικά, είναι εγκιβωτισμένα στο φυσικό έδαφος και καλύπτονται με τύμβο, στον οποίο φυτευόταν άλσος με δένδρα και θάμνους, προορισμένο για τους νεκρούς και τους χθόνιους θεούς.

Ενότητα 12η:

Η ένδυση στην αρχαία Ελλάδα

• Τα ρούχα ήταν, σχεδόν αποκλειστικά, χειροποίητα φτιαγμένα στο σπίτι και

χρησιμοποιούνταν και ως κλινοσκεπάσματα ή στρωσίδια. Οι αρχαίοι Έλληνες είχαν αρκετά έντονα χρώματα και τα ρούχα ήταν περίτεχνα διακοσμημένα.

• Άνδρες και γυναίκες φορούσαν ένα εσωτερικό ρούχο, είτε τον πέπλο είτε τον χιτώνα, και ένα εξωτερικό, το ιμάτιον. Ο πέπλος ήταν από πιο βαρύ ύφασμα, μάλλινος συνήθως ενώ ο χιτώνας ήταν ελαφρύτερος, από λινό ύφασμα. Εφάρμοζαν στο σώμα με την βοήθεια πόρπης ή/και ζώνης. Επίσης μπορούσε να φορεθεί ένα πχ. Δωρικός χιτώνας πάνω από έναν Ιωνικό δημιουργώντας ένα δημοφιλές αποτέλεσμα για τις γυναίκες της εποχής. Ο χιτώνας των ανδρών ήταν συνήθως πιο κοντός, έφτανε το πολύ μέχρι το γόνατο.

• Το στροφίον, είδος εσωρούχου, και το επίβλημα (εσάρπα) μπορούσαν να φορεθούν και

εξωτερικά.

• Οι άνδρες φορούσαν ένα καπέλο, τον πέτασο, ενώ οι γυναίκες φορούσαν πιο συχνά ένα διάδημα, το στεφάνι.

• Έξω από την οικία τους φορούσαν σανδάλια από δέρμα, μπότες και άλλα υποδήματα, ενώ μέσα κυκλοφορούσαν περισσότερο ξυπόλυτοι αν και υπήρχε και υπόδημα που χρησίμευε όπως οι σημερινές παντόφλες.

Ενότητα 13η:

Η ιστορία της Ακρόπολης

• Η Ακρόπολη Αθηνών είναι βραχώδης λόφος ύψους 156 μ. από την επιφάνεια της θάλασσας και 70 μ. περίπου από το επίπεδο της πόλης της Αθήνας. Η κορυφή του έχει σχήμα τραπεζοειδές μήκους 300 μ. και μέγιστου πλάτους 150 μ. Ο λόφος είναι απρόσιτος απ’ όλες τις πλευρές εκτός της δυτικής, όπου και βρίσκεται η οχυρή είσοδος, η διακοσμημένη με τα λαμπρά Προπύλαια.

Ενότητα 14η:

Οι Ολυμπιακοί αγώνες στην αρχαία Ελλάδα

•

Οι Ολυμπιακοί αγώνες ξεκίνησαν από τους αρχαίους Έλληνες που ήθελαν να διοργανώσουν μία εκδήλωση πανελλήνιου χαρακτήρα. Στην ιστορική εποχή οι Ολυμπιακοί αγώνες διεξάγονταν μετά το θερινό ηλιοστάσιο κάθε τέσσερα χρόνια. Η τετραετία αυτή ονομαζόταν «πενθετηρίς». Οι πενθετηρίες ονομάζονταν με τον αύξοντα αριθμό της εκάστοτε Ολυμπιάδας και χρησίμευαν ως χρονική αναφορά. Η πρώτη καταγραμμένη διοργάνωση των αγώνων ήταν στην Ολυμπία, το 776 π.Χ.

•

Το αγωνιστικό πρόγραμμα περιελάμβανε μόνο το «στάδιο», τον αγώνα δρόμου, και περιοριζόταν σε μια μόνο ημέρα.

•

Στη 14η Ολυμπιάδα (724 π.Χ.) προστέθηκε ο «δίαυλος» (διπλός αγώνας δρόμου).

•

Στη 15η Ολυμπιάδα (720 π.Χ.) καθιερώθηκε ο «δόλιχος» (αγώνας δρόμου μεγάλου μήκους), ενώ οι 18οι Ολυμπιακοί αγώνες (708 π.Χ.) διευρύνονται με το «Πένταθλο» και την πάλη.

•

Είκοσι χρόνια αργότερα (23η Ολυμπιάδα, 688 π.Χ.) προστέθηκε η «πυγμή», και αργότερα (25η Ολυμπιάδα, 680 π.Χ.) η αρματοδρομία του τέθριππου (ζυγός τεσσάρων ίππων).

•

Τριάντα δύο χρόνια αργότερα (33η Ολυμπιάδα, 648 π.Χ.) προστέθηκαν οι ιπποδρομίες και το «Παγκράτιο» που συνδυάζει πάλη και πυγμαχία.

•

Οι Ολυμπιάδες πέρασαν τις δύο, τις τρεις ημέρες και τελικά έφτασαν να διαρκούν πέντε ημέρες.

Ενότητα 15η:

Δελφοί

• Οι Δελφοί ήταν αρχαία ελληνική πόλη στην οποία λειτούργησε το σημαντικότερο μαντείο του αρχαιοελληνικού κόσμου. Η πόλη αναφέρεται από τους ομηρικούς χρόνους με την ονομασία Πυθώ. Στην αρχή των ιστορικών χρόνων ήταν μία από τις πόλεις της αρχαίας Φωκίδας, αλλά σταδιακά ο ρόλος της πόλης ενισχύθηκε και εξελίχθηκε σε πανελλήνιο κέντρο και ιερή πόλη των αρχαίων Ελλήνων. Αποτέλεσε επίσης κέντρο της Δελφικής Αμφικτυονίας.

Ενότητα 16η:

Ο μηχανισμός των Αντικυθήρων

• Ο μηχανισμός των Αντικυθήρων, γνωστός και ως χρονολόγιο των Αντικυθήρων, υπολογιστής των Αντικυθήρων ή αστρολάβος των Αντικυθήρων, είναι ένα αρχαίο τέχνεργο, το οποίο λειτουργούσε ως αναλογικός, μηχανικός υπολογιστής και όργανο αστρονομικών παρατηρήσεων και παρουσιάζει ομοιότητες με πολύπλοκο ωρολογιακό μηχανισμό. Ο μηχανισμός έχει αποφασισθεί πως δεν πρέπει να μετακινηθεί εκτός Ελλάδας λόγω της σημασίας του ως εύρημα αλλά και της ευαίσθητης κατάστασης του.

Ενότητα 17η:

Αρχαία ελληνική τεχνολογία

• Ως αρχαία ελληνική τεχνολογία ή αρχαιοελληνική μηχανική αναφέρονται τα διάφορα τεχνολογικά έργα και οι τεχνολογικές καινοτομίες οι οποίες επινοήθηκαν στις διάφορες ελληνικές πόλεις-κράτη, αποικίες και ελληνιστικά βασίλεια της αρχαιότητας, από τον 7ο αιώνα π.Χ. έως και τον 1ο με 2ο αιώνα μ.Χ., και πολλές από τις οποίες αποτέλεσαν την βάση για μετέπειτα τεχνολογικές εξελίξεις έως και την σύγχρονη εποχή.

Δικτυογραφία • http://6gym-n-ionias.att.sch.gr/wordpress/wp-content/uploads/2015/06/%CE%97-

%CE%BA%CE%B1%CF%84%CE%BF%CE%B9%CE%BA%CE%AF%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%B1%CE%AF%CE%B1%CE%95%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CE%B4%CE%B1.pdf

• https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A0%CE%B1%CE%B9%CF%87%CE%BD%CE%AF%CE%B4%CE%B9%C E%B1_%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD_%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%B1%CE%AF%CE%B1_%CE%95%C E%BB%CE%BB%CE%AC%CE%B4%CE%B1

• https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%AC%CF%81%CE%BC%CE%B1%CF%81%CE%B1_%CF%84% CE%BF%CF%85_%CE%A0%CE%B1%CF%81%CE%B8%CE%B5%CE%BD%CF%8E%CE%BD%CE%B1

• http://users.sch.gr/pchaloul/arhaiki-tehni/ell_epidraseis.htm • https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CE%BB%CE%AD%CE%BE%CE%B1%CE%BD%CE%B4%CF%81%C E%BF%CF%82_%CE%BF_%CE%9C%CE%AD%CE%B3%CE%B1%CF%82

•

http://www.pella-museum.gr/explore/archaiological-site/dead-city-of-pelle/ellinistiko-nekrotafeio/macedonikoi-tafoi

•

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%88%CE%BD%CE%B4%CF%85%CF%83%CE%B7_%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD_%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%B1%CE%AF %CE%B1_%CE%95%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CE%B4%CE%B1

•

https://www.google.gr/search?sxsrf=ALeKk03SHKK_c5AFUJvS5AfpTrfuKtEJZA%3A1582982468095&ei=RGVaXq2sBZLfxgOe9Ly4BA&q=%CE%B7+%CE%B9 %CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%B9%CE%B1+%CF%84%CE%B7%CF%82+%CE%B1%CE%BA%CF%81%CE%BF%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%B7%CF%82&oq=%C E%B7+%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%B9%CE%B1+%CF%84%CE%B7%CF%82+%CE%B1%CE%BA%CF%81%CE%BF%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%B7% CF%82&gs_l=psy-ab.3...1150.14050..14355...1.1..0.126.2548.0j23......0....1..gwswiz.....6..0i71j35i362i39j35i39j0i67j0j0i131j0i333.TEVKlEQA6yA&ved=0ahUKEwit3sid7fbnAhWSr3EKHR46D0cQ4dUDCAs&uact=5#

•

https://www.youtube.com/watch?v=3O9eJ1-4F10

•

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B1%CE%AF%CE%BF%CE%B9_%CE%BF%CE%BB%CF%85%CE%BC%CF%80%CE%B9%CE%B1%CE%BA% CE%BF%CE%AF_%CE%B1%CE%B3%CF%8E%CE%BD%CE%B5%CF%82

•

https://www.youtube.com/watch?v=XtaN9uYhOa0

•

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%94%CE%B5%CE%BB%CF%86%CE%BF%CE%AF

•

https://www.google.com/search?biw=1366&bih=608&sxsrf=ALeKk00sP0JWV9V-6ms_rVNC7vW4YT_ug%3A1582983682878&ei=AmpaXvSmNbyn1fAPgJKCAc&q=%CE%BF+%CE%BC%CE%B7%CF%87%CE%B1%CE%BD%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82+%CF%84%CF%89%CE%BD+%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B9 %CE%BA%CF%85%CE%B8%CE%AE%CF%81%CF%89%CE%BD&oq=%CE%BF+%CE%BC%CE%B7%CF%87%CE%B1%CE%BD%CE%B9%CF%83%CE%BC%CE%BF&gs_l=psyab.1.0.0l10.39895.72976..74874...1.1..0.170.1406.0j11......0....1..gws-wiz.....6..0i71j35i362i39j35i39j0i131j0i67.-8T1ECfET3c#

•

https://www.youtube.com/watch?v=eOa6bmOHirs

• https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B1%CE%AF%CE%B1_%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%

B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CF%84%CE%B5%CF%87%CE%BD%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%AF%C E%B1

• http://www.greek-

language.gr/digitalResources/ancient_greek/encyclopedia/tragedy/page_001.html?prev=true

• https://www.slideshare.net/irinikel/ss-44401716 • https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CF%81%CF%85%CE%B8%CF%81%CF%8C%CE%BC%CE%BF%CF%81%CF%86 %CE%BF%CF%82_%CF%81%CF%85%CE%B8%CE%BC%CF%8C%CF%82

• https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%B5%CE%BB%CE%B1%CE%BD%CF%8C%CE%BC%CE%BF%CF%81%CF%8 6%CE%B7_%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%B5%CE%B9%CE%BF%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%AF%CE%B1

• https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B1%CE%AF%CE%B1_%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%

B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%B9%CF%84%CE%B5%CE%BA%CF%84%CE%BF%CE %BD%CE%B9%CE%BA%CE%AE