Owó Orí àti Ìdámẹ́wàá Owó-orí - owó tí a fi dandan ṣe sí owó tí ìjọba ń gbà, tí ìjọba ń san lórí owó tí àwọn òṣìṣẹ́ ń gbà àti èrè iṣẹ́ wọn, tàbí tí a fi kún iye owó àwọn ọjà, iṣẹ́ àti ìṣòwò kan. Idamẹwa - 10% ti awọn ọja ọdọọdun tabi awọn èrè, ti a gba tẹlẹ gẹgẹbi owo-ori fun atilẹyin ti Ile ijọsin ati awọn alufaa.
Ìwé Píntátéùkì Ìbùkún sì ni fún Ọlọ́run Ọ̀gá-ògo jùlọ, ẹni tí ó fi àwọn ọ̀tá rẹ lé ọ lọ́wọ́. Ó sì fún un ní ìdámẹ́wàá gbogbo nǹkan. Jẹ́nẹ́sísì 14:20 Ati gbogbo idamẹwa ilẹ, iba ṣe ti irugbin ilẹ, tabi ti eso igi, ti Oluwa ni: mimọ ni fun Oluwa. Ati bi ẹnikan ba fẹ́ ra idamẹwa rẹ̀ pada rara, o gbọdọ fi idamẹwa rẹ̀ kun un. Ati niti idamẹwa agbo malu, tabi ti agbo malu, ani ti ohunkohun ti o ba kọja labẹ ọpá, idamẹwa yio jẹ mimọ fun Oluwa. Lefitiku 27:30-32 Ṣùgbọ́n ìdámẹ́wàá àwọn ọmọ Israẹli, tí wọ́n ń fi fún Olúwa gẹ́gẹ́ bí ọrẹ ìgbéga, ni mo ti fi fún àwọn ọmọ Lefi láti jogún: nítorí náà ni mo ṣe wí fún wọn pé, láàrín àwọn ọmọ Israẹli wọn kò ní ní ogún kankan. Báyìí ni kí ẹ sọ fún àwọn ọmọ Lefi, kí ẹ sì wí fún wọn pé, Nígbà tí ẹ bá gba ìdámẹ́wàá tí mo ti fi fún yín láti ọ̀dọ̀ wọn fún ogún yín, nígbà náà ni kí ẹ fi ọrẹ ìgbéga kan fún Olúwa, àní ìdámẹ́wàá ìdámẹ́wàá náà. Bẹ́ẹ̀ ni kí ẹ̀yin pẹ̀lú fi ọrẹ ìgbéga kan fún Olúwa nínú gbogbo ìdámẹ́wàá yín, tí ẹ̀yin gbà láti ọ̀dọ̀ àwọn ọmọ Israẹli; kí ẹ sì fi ọrẹ ìgbéga Olúwa fún Aaroni àlùfáà. Nọ́mbà 18:24,26,28 Kí ẹ sì gba owó orí fún Olúwa láti ọ̀dọ̀ àwọn ọkùnrin ogun tí wọ́n jáde lọ sí ogun: ọkàn kan nínú ẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ̀ta, àti nínú ènìyàn, àti nínú màlúù, àti nínú kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́, àti nínú àgùntàn: Numeri 31:28 Ìpín tí Olúwa fún àgùntàn jẹ́ ọgọ́rùn-ún mẹ́fà ó lé mẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n. Màlúù sì jẹ́ ẹgbẹ̀rún mẹ́ta ó lé mẹ́rìndínlógójì; nínú èyí tí owó orí Olúwa jẹ́ méjìlélọ́gọ́ta. Kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ sì jẹ́ ẹgbẹ̀rún mẹ́ta ó lé ẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ̀ta; nínú èyí tí owó orí Olúwa jẹ́ mọ́kànlélọ́gọ́ta. Àwọn ènìyàn sì jẹ́ ẹgbẹ̀rún mẹ́rìndínlógún; nínú èyí tí owó orí Olúwa jẹ́ méjìlélọ́gọ́ta. Mósè sì fi owó orí náà, èyí tí í ṣe ọrẹ ìgbéga Olúwa, fún Élíásárì àlùfáà, gẹ́gẹ́ bí Olúwa ti pàṣẹ fún Mósè. Nọ́mbà 31:37-41 Níbẹ̀ ni kí ẹ mú ẹbọ sísun yín wá, àti ẹbọ yín, àti ìdámẹ́wàá yín, àti ọrẹ àtinúwá yín, àti àkọ́bí màlúù yín àti agbo ẹran yín: Nígbà náà ni ibi kan tí Olúwa Ọlọ́run yín yóò yàn láti fi orúkọ rẹ̀ sí ni yóò wà; níbẹ̀ ni kí ẹ mú gbogbo ohun tí mo pàṣẹ fún yín wá; ẹbọ sísun yín, àti ẹbọ yín, ìdámẹ́wàá yín, àti ọrẹ ìgbéga ọwọ́ yín, àti gbogbo ẹ̀jẹ́ yín tí ẹ jẹ́ fún Olúwa: Ẹ kò gbọdọ̀ jẹ ìdámẹ́wàá ọkà yín, tàbí wáìnì yín, tàbí òróró yín, tàbí àkọ́bí màlúù yín tàbí agbo ẹran yín, tàbí èyíkéyìí nínú ẹ̀jẹ́ yín tí ẹ jẹ́, tàbí ọrẹ àtinúwá yín, tàbí ọrẹ láti ọwọ́ yín: Deuteronomi 12:6,11,17 Kí o máa san ìdámẹ́wàá gbogbo èso irúgbìn rẹ, tí oko náà ń mú jáde lọ́dọọdún. Kí o sì máa jẹ ẹ́ níwájú Olúwa Ọlọ́run rẹ, níbi tí ó bá yàn láti fi orúkọ rẹ̀ sí, ìdámẹ́wàá ọkà rẹ, wáìnì rẹ, àti òróró rẹ, àti àkọ́bí ọ̀wọ́ ẹran rẹ àti agbo ẹran rẹ; kí o lè kọ́ láti bẹ̀rù Olúwa Ọlọ́run rẹ nígbà gbogbo. Ní òpin ọdún mẹ́ta, kí o mú gbogbo ìdámẹ́wàá èso rẹ jáde ní ọdún kan náà, kí o sì kó o pamọ́ sínú àwọn ẹnubodè rẹ: Àti ọmọ Léfì, (nítorí kò ní ìpín tàbí ogún pẹ̀lú rẹ), àti àlejò, àti aláìní baba, àti opó, tí ó wà nínú àwọn ẹnubodè rẹ, yóò wá, wọn yóò sì jẹ, wọn yóò sì yó; kí Olúwa Ọlọ́run rẹ lè bùkún ọ nínú gbogbo iṣẹ́ ọwọ́ rẹ tí ìwọ ń ṣe. Deuteronomi 14:22-23,28-29
1
Owó Orí àti Ìdámẹ́wàá
...Nítorí náà, ẹ san ohun tí í ṣe ti Kesari fún Kesari; àti ohun tí í ṣe ti Ọlọ́run fún Ọlọ́run. Mátíù 22:21
Kí ìwọ kí ó sì ṣe àjọ̀dún ọ̀sẹ̀ sí Olúwa Ọlọ́run rẹ pẹ̀lú owó orí láti ọwọ́ rẹ, èyí tí ìwọ yóò fi fún Olúwa Ọlọ́run rẹ, gẹ́gẹ́ bí Olúwa Ọlọ́run rẹ ti bùkún fún ọ. Deuteronomi 16:10 Nígbà tí o bá súnmọ́ ìlú kan láti bá a jà, kí o kéde àlàáfíà fún un. Yóò sì ṣe, bí ó bá jẹ́ pé ó dáhùn àlàáfíà fún ọ, tí ó sì ṣí sílẹ̀ fún ọ, nígbà náà ni gbogbo àwọn ènìyàn tí ó wà níbẹ̀ yóò di ẹrú fún ọ, wọn yóò sì máa sìn ọ́. Deuteronomi 20:10-11 Nígbà tí o bá ti parí ìdámẹ́wàá gbogbo èso rẹ ní ọdún kẹta, èyí tí í ṣe ọdún ìdámẹ́wàá, tí o sì ti fi fún ọmọ Lefi, àlejò, aláìní baba, àti opó, kí wọ́n lè jẹun ní ẹnu ibodè rẹ, kí wọ́n sì yó; Deuteronomi 26:12
Ìtàn Wọn kò lé àwọn ará Kenaani tí wọ́n ń gbé ní Geseri jáde: ṣùgbọ́n àwọn ará Kenaani ń gbé láàrín àwọn ará Efraimu títí di òní, wọ́n sì ń sìn lábẹ́ ìsìnrú. Joṣua 16:10 Ṣùgbọ́n nígbà tí àwọn ọmọ Israẹli di alágbára, wọ́n fi àwọn ará Kenaani ṣe ẹrú; ṣùgbọ́n wọn kò lé wọn jáde pátápátá. Jóṣúà 17:13 Ó sì ṣe, nígbà tí Israẹli lágbára, wọ́n fi àwọn ará Kenaani ṣe ẹrú, wọn kò sì lé wọn jáde pátápátá. Bẹ́ẹ̀ ni Sebuluni kò lé àwọn ará Kitroni tàbí àwọn ará Nahaloli kúrò; ṣùgbọ́n àwọn ará Kenaani ń gbé láàrín wọn, wọ́n sì di ẹrú. Bẹ́ẹ̀ ni Naftali kò lé àwọn ará Betṣemeṣi tàbí àwọn ará Betanati jáde; ṣùgbọ́n ó ń gbé láàrín àwọn ará Kenaani, àwọn olùgbé ilẹ̀ náà: ṣùgbọ́n àwọn ará Betṣemeṣi àti Betanati di ẹrú fún wọn. Ṣùgbọ́n àwọn ará Amori fẹ́ gbé ní òkè Heresi ní Aijalon àti ní Shaalbimu: ṣùgbọ́n ọwọ́ ilé Josẹfu borí, wọ́n sì di ẹrú. Àwọn Onídàájọ́ 1:28,30,33,35 Adoramu sì ni olórí àwọn olùtọ́jú owó orí: Jehoṣafati ọmọ Ahiludi sì ni akọ̀wé. 2 Samuẹli 10:24 Ahiṣari sì ni olórí ilé náà: Adoniramu ọmọ Abda sì ni olórí àwọn tí wọ́n ń tọ́jú owó orí. 1 Àwọn Ọba 4:6 Àwọn ọmọ wọn tí ó kù lẹ́yìn wọn ní ilẹ̀ náà, tí àwọn ọmọ Israẹli kò lè parun pátápátá, ni Solomoni fi owó òde fún àwọn náà títí di òní. 1 Àwọn Ọba 9:21 Nígbà náà ni Rehoboamu ọba rán Adoramu, ẹni tí ó jẹ́ olórí àwọn tí ń tà á; gbogbo Israẹli sì sọ ọ́ ní òkúta, ó sì kú. Nítorí náà, Rehoboamu ọba yára gùn kẹ̀kẹ́ rẹ̀, ó sì sá lọ sí Jerusalẹmu. 1 Àwọn Ọba 12:18 Farao Neko sì fi í sí ìdè ní Ribla ní ilẹ̀ Hamati, kí ó má baà jọba ní Jerusalẹmu; ó sì fi ilẹ̀ náà san owó orí ọgọ́rùn-ún tálẹ́ńtì fàdákà, àti tálẹ́ńtì wúrà kan. 2 Àwọn Ọba 23:33 Jehoiakimu si fi fadaka ati wura fun Farao; ṣugbọn o san owo-ori fun ilẹ lati fi owo naa fun Farao gẹgẹ bi aṣẹ Farao: o si fi agbara gba fadaka ati wura lọwọ awọn enia ilẹ na, lọwọ olukuluku gẹgẹ bi owo-ori rẹ̀, lati fi fun Farao Neko. 2 Awọn Ọba 23:35 Ní ti gbogbo àwọn ènìyàn tí ó kù láti inú àwọn ará Hiti, àti àwọn ará Amori, àti àwọn ará Perisi, àti àwọn ará Hifi, àti àwọn ará Jebusi, tí kì í ṣe ti Israẹli, Ṣùgbọ́n láti inú àwọn ọmọ wọn tí ó kù lẹ́yìn wọn ní ilẹ̀ náà, tí àwọn ọmọ Israẹli kò parun, àwọn ni Solomoni fi ṣe owó òde títí di òní yìí. 2 Kronika 8:7-8
2
Owó Orí àti Ìdámẹ́wàá
...Nítorí náà, ẹ san ohun tí í ṣe ti Kesari fún Kesari; àti ohun tí í ṣe ti Ọlọ́run fún Ọlọ́run. Mátíù 22:21
Nígbà náà ni Rehoboamu ọba rán Hadoramu tí ó jẹ́ olórí àwọn olùsìn; àwọn ọmọ Israẹli sì sọ ọ́ ní òkúta, ó sì kú. Ṣùgbọ́n Rehoboamu ọba yára gòkè lọ sí kẹ̀kẹ́ rẹ̀, ó sì sá lọ sí Jerusalẹmu. 2 Kronika 10:18 Ẹ̀rù Olúwa sì ba gbogbo ìjọba ilẹ̀ tí ó yí Juda ká, tó bẹ́ẹ̀ tí wọn kò fi bá Jehoṣafati jagun. Àwọn kan lára àwọn ará Filistia mú ẹ̀bùn wá fún Jehoṣafati àti owó orí; àwọn ará Arabia sì mú ọ̀wọ́ ẹran wá fún un, ẹgbẹ̀rún méje ó lé ẹ̀ẹd́ ẹ́gbẹ̀rin àgbò, ẹgbẹ̀rún méje ó lé ẹ̀ẹd́ ẹ́gbẹ̀rin ewúrẹ́. Jehoṣafati sì di alágbára gidigidi; ó sì kọ́ àwọn ilé olódi àti àwọn ìlú ìṣúra ní Juda. 2 Kronika 17:10-12 Nígbà tí àṣẹ náà dé, àwọn ọmọ Israẹli mú ọ̀pọ̀lọ́pọ̀ èso ọkà, wáìnì, òróró, àti oyin, àti gbogbo èso oko wá; ìdámẹ́wàá gbogbo nǹkan sì ni wọ́n mú wá lọ́pọ̀lọpọ̀. Nípa àwọn ọmọ Israẹli àti Juda, tí wọ́n ń gbé ní àwọn ìlú Juda, wọ́n mú ìdámẹ́wàá màlúù àti àgùntàn wá, àti ìdámẹ́wàá àwọn ohun mímọ́ tí a yà sọ́tọ̀ fún Olúwa Ọlọ́run wọn, wọ́n sì kó wọn jọ ní òkìtì. Wọ́n sì mú àwọn ọrẹ àti ìdámẹ́wàá àti àwọn ohun ìyàsímímọ́ wá pẹ̀lú òtítọ́: èyí tí Kononiah ọmọ Lefi jẹ́ olórí, Ṣimei arákùnrin rẹ̀ sì ni igbákejì rẹ̀. 2 Kronika 31:5-6,12 Èyí ni àdàkọ lẹ́tà tí wọ́n fi ránṣẹ́ sí i, àní sí Artasasta ọba. Àwọn ìránṣẹ́ rẹ ní ìhà ìhín odò àti ní àkókò kan náà. Jẹ́ kí ó di mímọ̀ fún ọba pé àwọn Júù tí wọ́n gòkè láti ọ̀dọ̀ rẹ wá sí Jerusalẹmu, wọ́n ń kọ́ ìlú ọlọ́tẹ̀ àti búburú, wọ́n sì ti gbé àwọn odi rẹ̀ kalẹ̀, wọ́n sì ti so àwọn ìpìlẹ̀ rẹ̀ pọ̀. Jẹ́ kí ó di mímọ̀ fún ọba nísinsìnyí pé, bí a bá kọ́ ìlú yìí, tí a sì tún àwọn odi náà ṣe, nígbà náà wọn kì yóò san owó orí, owó orí, àti owó òde, bẹ́ẹ̀ ni ìwọ yóò ba owó orí àwọn ọba jẹ́. Esra 4:11-13 Wọ́n ka ìwé tí ẹ fi ránṣẹ́ sí wa ní kedere níwájú mi. Mo sì pàṣẹ, wọ́n sì ṣe àwárí, a sì rí i pé ìlú yìí láti ìgbà àtijọ́ ti ń ṣọ̀tẹ̀ sí àwọn ọba, àti pé ìṣọ̀tẹ̀ àti ìṣọ̀tẹ̀ ni a ti ṣe níbẹ̀. Àwọn ọba alágbára ti wà lórí Jerusalẹmu pẹ̀lú, tí wọ́n ti ń ṣe àkóso gbogbo àwọn orílẹ̀-èdè ní ìkọjá odò; a sì san owó orí, owó orí, àti owó òde fún wọn. Ẹ pàṣẹ nísinsìnyí láti mú kí àwọn ọkùnrin wọ̀nyí dáwọ́ dúró, kí a má sì kọ́ ìlú yìí, títí tí a ó fi fún mi ní àṣẹ mìíràn. Esra 4:18-21 Mo tún pàṣẹ ohun tí ẹ ó ṣe fún àwọn àgbà Júù wọ̀nyí fún kíkọ́ ilé Ọlọ́run yìí: pé láti inú ẹrù ọba, àní owó orí ní òdìkejì odò, kí ẹ san owó náà fún àwọn ọkùnrin wọ̀nyí lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, kí a má baà dí wọn lọ́wọ́. Esra 6:8 A tún jẹ́rìí sí i yín pé, ní ti àwọn àlùfáà àti àwọn ọmọ Lefi, àwọn akọrin, àwọn olùṣọ́nà, àwọn Netinimu, tàbí àwọn ìránṣẹ́ ilé Ọlọ́run yìí, kò ní jẹ́ òfin láti fi owó orí, owó orí, tàbí owó orí lé wọn lórí. Esra 7:24 Àwọn kan tún sọ pé, “A ti yá owó fún owó orí ọba, àti èyí tí a yá lórí ilẹ̀ àti ọgbà àjàrà wa.” Nehemiah 5:4 Àti pé kí a mú àkọ́so ìyẹ̀fun wa, àti ọrẹ wa, àti èso onírúurú igi, ti wáìnì àti ti òróró, wá fún àwọn àlùfáà, sí yàrá ilé Ọlọ́run wa; àti ìdámẹ́wàá ilẹ̀ wa fún àwọn ọmọ Lefi, kí àwọn ọmọ Lefi kan náà lè gba ìdámẹ́wàá ní gbogbo ìlú oko wa. Àlùfáà ọmọ Aaroni yóò sì wà pẹ̀lú àwọn ọmọ Lefi, nígbà tí àwọn ọmọ Lefi bá gba ìdámẹ́wàá: àwọn ọmọ Lefi yóò sì mú ìdámẹ́wàá ti ìdámẹ́wàá wá sí ilé Ọlọ́run wa, sí yàrá ìṣúra, sínú ilé ìṣúra. Nehemiah 10:37-38 Ní àkókò náà, a yan àwọn kan sípò lórí àwọn yàrá ìṣúra, fún ọrẹ, fún àkọ́so èso, àti fún ìdámẹ́wàá, láti kó àwọn ìpín òfin jọ sínú wọn láti inú oko ìlú ńláńlá fún àwọn àlùfáà àti àwọn ọmọ Lefi: nítorí Juda yọ̀ fún àwọn àlùfáà àti fún àwọn ọmọ Lefi tí wọ́n ń dúró. Nehemiah 12:44
3
Owó Orí àti Ìdámẹ́wàá
...Nítorí náà, ẹ san ohun tí í ṣe ti Kesari fún Kesari; àti ohun tí í ṣe ti Ọlọ́run fún Ọlọ́run. Mátíù 22:21
Ó sì ti pèsè yàrá ńlá kan fún un, níbi tí wọ́n ti ń gbé ẹbọ oúnjẹ, tùràrí, àti àwọn ohun èlò, àti ìdámẹ́wàá ọkà, wáìnì tuntun, àti òróró sí, èyí tí a pàṣẹ pé kí a fi fún àwọn ọmọ Lefi, àti àwọn akọrin, àti àwọn olùṣọ́nà, àti àwọn ọrẹ àlùfáà. Nígbà náà ni gbogbo Juda mú ìdámẹ́wàá ọkà, wáìnì tuntun àti òróró wá sí ilé ìṣúra. Nehemiah 13:5,12 Ọba Ahasuwérúsì sì gbé owó orí kalẹ̀ lórí ilẹ̀ àti lórí àwọn erékùsù òkun. Esteri 10:1
Àwọn Wòlíì Nígbà náà ni ẹni tí ó ń gbé owó orí dìde ní ipò rẹ̀ nínú ògo ìjọba náà: ṣùgbọ́n ní ọjọ́ díẹ̀ ni a ó pa á run, kì í ṣe nínú ìbínú tàbí nínú ogun. Dáníẹ́lì 11:20 Ẹ wá sí Bẹ́tẹ́lì, kí ẹ sì ṣẹ̀; ní Gílígálì, ẹ mú ẹ̀ṣẹ̀ pọ̀ sí i; kí ẹ sì mú ẹbọ yín wá ní òròòwúrọ̀, àti ìdámẹ́wàá yín lẹ́yìn ọdún mẹ́ta: Ẹ sì fi ìwúkàrà rú ẹbọ ọpẹ́, kí ẹ sì kéde, kí ẹ sì kéde àwọn ẹbọ ọ̀fẹ́: nítorí èyí wù yín, ẹ̀yin ọmọ Ísírẹ́lì, ni Olúwa Ọlọ́run wí. Ámósì 4:4-5 Ṣé ènìyàn yóò ja Ọlọ́run lólè? Síbẹ̀ ẹ̀yin ti ja mí lólè. Ṣùgbọ́n ẹ̀yin wí pé, Níbo ni a ti ja ọ́ lólè? Nínú ìdámẹ́wàá àti ọrẹ. A fi ègún gé yín: nítorí ẹ̀yin ti ja mí lólè, àní gbogbo orílẹ̀-èdè yìí. Ẹ mú gbogbo ìdámẹ́wàá wá sí ilé ìṣúra, kí oúnjẹ lè wà ní ilé mi, kí ẹ sì fi èyí dán mi wò nísinsìnyí, ni Olúwa àwọn ọmọ-ogun wí, bí èmi kò bá ní ṣí fèrèsé ọ̀run fún yín, kí n sì tú ìbùkún jáde fún yín, tí kò fi ní sí àyè tó láti gbà á. Èmi yóò sì bá ajẹnijẹ wí nítorí yín, kì yóò sì pa èso ilẹ̀ yín run; bẹ́ẹ̀ ni àjàrà yín kì yóò sọ èso rẹ̀ nù kí ó tó di àkókò nínú oko, ni Olúwa àwọn ọmọ-ogun wí. Gbogbo orílẹ̀-èdè yóò sì pè yín ní ẹni ìbùkún: nítorí ẹ̀yin yóò jẹ́ ilẹ̀ dídùn, ni Olúwa àwọn ọmọ-ogun wí. Málákì 3:8-12
Àwọn Ìhìnrere Nígbà tí wọ́n dé Kapernaumu, àwọn tí wọ́n gba owó orí tọ Peteru wá, wọ́n sì wí pé, “Ṣé olùkọ́ yín kò san owó orí?” Ó wí pé, “Bẹ́ẹ̀ ni.” Nígbà tí ó sì wọ ilé, Jesu dá a dúró, ó ní, “ Kí ni ìwọ rò, Simoni? Ta ni àwọn ọba ayé ń gba owó orí tàbí owó orí? Láti ọwọ́ àwọn ọmọ wọn tàbí láti ọ̀dọ̀ àwọn àlejò?” Peteru wí fún un pé, “Lọ́wọ́ àwọn àlejò.” Jesu wí fún un pé, “ Nígbà náà ni àwọn ọmọ yóò di òmìnira.” Ṣùgbọ́n, kí a má baà mú wọn bínú, lọ sí òkun, kí o sì ju ìwọ̀, kí o sì mú ẹja tí ó kọ́kọ́ jáde wá; nígbà tí o bá sì la ẹnu rẹ̀, ìwọ yóò rí owó orí kan. Gbà, kí o sì fi fún wọn fún èmi àti ìwọ.” Matteu 17:24-27 Nígbà náà ni àwọn Farisí lọ, wọ́n sì gbìmọ̀ bí wọn yóò ṣe fi ọ̀rọ̀ rẹ̀ mú un. Wọ́n sì rán àwọn ọmọ-ẹ̀yìn wọn pẹ̀lú àwọn ọmọ-ẹ̀yìn Hẹ́rọ́dù sí i, wọ́n wí pé, “Olùkọ́, àwa mọ̀ pé ìwọ jẹ́ olóòótọ́, ìwọ sì ń kọ́ni ní ọ̀nà Ọlọ́run ní òtítọ́, bẹ́ẹ̀ ni ìwọ kò ṣe ojúsàájú ẹnikẹ́ni: nítorí ìwọ kò ka ara ènìyàn sí. Nítorí náà, sọ fún wa, Kí ni èrò rẹ? Ṣé ó tọ́ láti san owó orí fún Késárì, tàbí bẹ́ẹ̀ kọ́?” Ṣùgbọ́n Jésù rí ìwà búburú wọn, ó sì wí pé, “ Èéṣe tí ẹ̀yin fi ń dán mi wò, ẹ̀yin àgàbàgebè? Ẹ fi owó orí hàn mí.” Wọ́n sì mú owó orí kan wá fún un. Ó sì wí fún wọn pé, “ Àwòrán àti àkọlé ta ni èyí?” Wọ́n wí fún un pé, “Ti Késárì.” Ó sì wí fún wọn pé, “ Nítorí náà, ẹ fi ohun tí í ṣe ti Késárì fún Késárì; àti ohun tí í ṣe ti Ọlọ́run fún Ọlọ́run.” Mátíù 22:15-21 Ègbé ni fún yín, ẹ̀yin akọ̀wé àti àwọn Farisí, àgàbàgebè! Nítorí ẹ̀yin ń san ìdámẹ́wàá míńtì àti ánísì àti kúmínì, ẹ̀yin sì ti fi àwọn ọ̀ràn pàtàkì nínú òfin sílẹ̀, ìdájọ́, àánú àti ìgbàgbọ́: ìwọ̀nyí ni ó yẹ kí ẹ ṣe, kí ẹ má sì fi àwọn mìíràn sílẹ̀ láìṣe. Mátíù 23:23 Nígbà tí wọ́n dé, wọ́n wí fún un pé, “Olùkọ́, àwa mọ̀ pé ìwọ jẹ́ olóòótọ́, ìwọ kò sì ṣe àníyàn fún ẹnikẹ́ni: nítorí ìwọ kò ṣe ojúsàájú ènìyàn, ṣùgbọ́n ìwọ ń kọ́ni ní ọ̀nà Ọlọ́run ní òtítọ́: Ṣé ó tọ́ láti san 4
Owó Orí àti Ìdámẹ́wàá
...Nítorí náà, ẹ san ohun tí í ṣe ti Kesari fún Kesari; àti ohun tí í ṣe ti Ọlọ́run fún Ọlọ́run. Mátíù 22:21
owó orí fún Kesari, tàbí bẹ́ẹ̀ kọ́? Ṣé kí a fún ni, tàbí kí a má fún ni?” Ṣùgbọ́n nítorí ó mọ àgàbàgebè wọn, ó wí fún wọn pé, “ Èéṣe tí ẹ̀yin fi ń dán mi wò? Ẹ mú owó dínárì kan wá fún mi kí èmi lè rí i.” Wọ́n sì mú un wá. Ó sì wí fún wọn pé, “ Àwòrán àti àkọlé ta ni èyí?” Wọ́n sì wí fún un pé, “Ti Kesari.” Jesu sì dáhùn wí fún wọn pé, “ Ẹ fi ohun tí í ṣe ti Kesari fún Kesari, àti ohun tí í ṣe ti Ọlọ́run fún Ọlọ́run.” Ẹnu sì yà wọ́n sí i. Máàkù 12:14-17 Jesu jókòó ní iwájú ìṣúra, ó sì ń wo bí àwọn ènìyàn ṣe ń fi owó sínú ìṣúra náà: ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ọlọ́rọ̀ sì ń fi púpọ̀ sínú rẹ̀. Opó aláìní kan sì wá, ó sì sọ owó méjì sínú rẹ̀, èyí tí ó jẹ́ owó ìdámẹ́ta kan. Ó sì pe àwọn ọmọ-ẹ̀yìn rẹ̀ sọ́dọ̀ rẹ̀, ó sì wí fún wọn pé, “ Lóòótọ́ ni mo wí fún yín, pé opó aláìní yìí ti fi púpọ̀ sínú rẹ̀ ju gbogbo àwọn tí ó ti fi sínú ìṣúra náà lọ: Nítorí gbogbo wọn ti fi sínú rẹ̀ láti inú ọrọ̀ wọn; ṣùgbọ́n òun láti inú àìní rẹ̀ ti fi gbogbo ohun tí ó ní sínú rẹ̀, àní gbogbo ohun ìní rẹ̀.” Máàkù 12:41-44 Ó sì ṣe ní ọjọ́ wọnnì, àṣẹ kan jáde láti ọ̀dọ̀ Kesari Augustu pé kí a san owó orí fún gbogbo ayé. (Ìṣirò owó orí yìí ni a kọ́kọ́ ṣe nígbà tí Kireneu jẹ́ gómìnà Siria.) Gbogbo ènìyàn sì lọ láti san owó orí, olúkúlùkù sí ìlú tirẹ̀. Josẹfu pẹ̀lú sì gòkè láti Galili, láti ìlú Nasareti, lọ sí Judea, sí ìlú Dafidi, tí a ń pè ní Betlehemu; (nítorí pé ó jẹ́ ará ilé àti ìdílé Dafidi:) Láti kọ orúkọ rẹ̀ pẹ̀lú Maria aya rẹ̀ tí ó fẹ́, ó sì bí ọmọ. Luku 2:1-5 Ṣùgbọ́n ègbé ni fún ẹ̀yin Farisí! Nítorí ẹ̀yin ń gba ìdámẹ́wàá míntì àti rúà àti onírúurú ewébẹ̀, ẹ sì ń gbójú fo ìdájọ́ àti ìfẹ́ Ọlọ́run: ìwọ̀nyí ni ó yẹ kí ẹ ṣe, kí ẹ má sì fi àwọn èkejì sílẹ̀ láìṣe. Lúùkù 11:42 Àwọn ọkùnrin méjì gòkè lọ sí tẹ́ḿpìlì láti gbàdúrà; ọ̀kan jẹ́ Farisí, èkejì sì jẹ́ agbowó-orí. Farisí náà dúró, ó sì gbàdúrà bẹ́ẹ̀ pẹ̀lú ara rẹ̀ pé, “Ọlọ́run, mo dúpẹ́ lọ́wọ́ rẹ, pé èmi kò dàbí àwọn ènìyàn mìíràn, àwọn alọ́nilọ́wọ́gbà, aláìṣòdodo, panṣágà, tàbí bí agbowó-orí yìí pàápàá. Mo gbààwẹ̀ nígbà méjì ní ọ̀sẹ̀, mo ń fúnni ní ìdámẹ́wàá gbogbo ohun tí mo ní.” Agbowó-orí náà, nígbà tí ó dúró ní òkèèrè, kò fẹ́ gbé ojú rẹ̀ sókè sí ọ̀run, ṣùgbọ́n ó lu àyà rẹ̀, ó wí pé, “Ọlọ́run ṣàánú fún mi ẹlẹ́ṣẹ̀.” Lúùkù 18:10-13 Wọ́n sì bi í pé, “Olùkọ́, àwa mọ̀ pé ìwọ ń sọ, ìwọ sì ń kọ́ni ní ọ̀nà tí ó tọ́, bẹ́ẹ̀ ni ìwọ kò gba ara ẹni ẹnikẹ́ni, ṣùgbọ́n ìwọ ń kọ́ni ní ọ̀nà Ọlọ́run ní òtítọ́: Ṣé ó tọ́ fún wa láti san owó orí fún Kesari, tàbí bẹ́ẹ̀ kọ́?” Ṣùgbọ́n ó rí àrékérekè wọn, ó sì wí fún wọn pé, “ Èéṣe tí ẹ̀yin fi ń dán mi wò? Ẹ fi owó dínárì kan hàn mí.” Àwòrán àti àkọlé ta ni ó ní?” Wọ́n dáhùn, wọ́n sì wí pé, “Ti Kesari.” Ó sì wí fún wọn pé, “ Nítorí náà, ẹ fi ohun tí í ṣe ti Kesari fún Kesari, àti ohun tí í ṣe ti Ọlọ́run fún Ọlọ́run.” Lúùkù 20:21-25 Ó sì gbé ojú sókè, ó sì rí àwọn ọlọ́rọ̀ tí wọ́n ń fi ẹ̀bùn wọn sínú ìṣúra. Ó sì rí opó aláìní kan pẹ̀lú tí ó ń fi owó kékeré méjì síbẹ̀. Ó sì wí pé, “ Lóòótọ́ ni mo wí fún yín, pé opó aláìní yìí ti fi ju gbogbo wọn lọ: Nítorí gbogbo àwọn wọ̀nyí ti fi sínú ẹ̀bùn Ọlọ́run láti inú ọrọ̀ wọn: ṣùgbọ́n òun láti inú àìní rẹ̀ ti fi gbogbo ohun ìní tí ó ní sínú rẹ̀.” Lúùkù 21:1-4 Gbogbo ìjọ ènìyàn sì dìde, wọ́n sì fà á lọ sí ọ̀dọ̀ Pílátù. Wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ sí í fi ẹ̀sùn kàn án, wọ́n wí pé, “Àwa rí ọkùnrin yìí tí ó ń yí orílẹ̀-èdè náà padà, tí ó sì ń kọ̀ láti san owó orí fún Késárì, tí ó ń wí pé òun fúnra rẹ̀ ni Krístì ọba.” Pílátù sì bi í pé, “Ṣé ìwọ ni ọba àwọn Júù?” Ó sì dáhùn ó sì wí pé, “ Ìwọ ni o wí.” Nígbà náà ni Pílátù wí fún àwọn olórí àlùfáà àti àwọn ènìyàn pé, “Èmi kò rí ẹ̀ṣẹ̀ kankan nínú ọkùnrin yìí.” Lúùkù 23:1-4 Lẹ́yìn ọkùnrin yìí, Judasi ará Galili dìde ní àkókò ìkàsílẹ̀, ó sì fa ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn lẹ́yìn rẹ̀: òun náà sì kú; gbogbo àwọn tí ó gbọ́ tirẹ̀ sì túká. Ìṣe Àwọn Aposteli 5:37
5
Owó Orí àti Ìdámẹ́wàá
...Nítorí náà, ẹ san ohun tí í ṣe ti Kesari fún Kesari; àti ohun tí í ṣe ti Ọlọ́run fún Ọlọ́run. Mátíù 22:21
Àwọn lẹ́tà Nítorí ìdí èyí ni ẹ fi ń san owó orí pẹ̀lú: nítorí wọ́n jẹ́ ìránṣẹ́ Ọlọ́run, wọ́n ń ṣe iṣẹ́ yìí nígbà gbogbo. Nítorí náà, ẹ san owó orí fún gbogbo ènìyàn: owó orí fún ẹni tí owó orí bá yẹ; owó orí fún ẹni tí owó orí bá yẹ; ìbẹ̀rù fún ẹni tí ẹ̀rù bá bà; ọlá fún ẹni tí ọlá bá yẹ. Róòmù 13:6-7 Àti nítòótọ́ àwọn tí í ṣe ọmọ Lefi, tí wọ́n gba ipò àlùfáà, ní àṣẹ láti gba ìdámẹ́wàá lọ́wọ́ àwọn ènìyàn gẹ́gẹ́ bí òfin, èyí ni, láti ọ̀dọ̀ àwọn arákùnrin wọn, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé wọ́n ti inú ìdílé Abrahamu jáde wá: Ṣùgbọ́n ẹni tí a kò ka ìran rẹ̀ láti ọ̀dọ̀ wọn gba ìdámẹ́wàá lọ́wọ́ Abrahamu, ó sì súre fún ẹni tí ó ní ìlérí náà. Láìsí àríyànjiyàn gbogbo, ẹni tí ó kéré jùlọ ni a bùkún fún. Níhìn-ín ni àwọn ènìyàn tí ó kú ń gba ìdámẹ́wàá; ṣùgbọ́n níbẹ̀ ni ó ń gbà wọ́n, ẹni tí a jẹ́rìí rẹ̀ pé ó wà láàyè. Gẹ́gẹ́ bí mo ti lè wí, Lefi pẹ̀lú, ẹni tí ó ń gba ìdámẹ́wàá, san ìdámẹ́wàá nínú Abrahamu. Heberu 7:5-9
Àpókírífà Àwọn ènìyàn náà sì mú Joahasi ọmọ Josiah, wọ́n sì fi í jẹ ọba ní ipò Josiah baba rẹ̀, nígbà tí ó jẹ́ ọmọ ọdún mẹ́tàlélógún. Ó sì jọba ní Juda àti ní Jerusalemu fún oṣù mẹ́ta: lẹ́yìn náà ni ọba Egipti yọ ọ́ kúrò ní ìjọba ní Jerusalẹmu. Ó sì fi owó orí lé ilẹ̀ náà lórí ọgọ́rùn-ún tálẹ́ńtì fàdákà àti tálẹ́ńtì wúrà kan. 1 Esdras 1:34-36 Sí ọba Artexerxes Olúwa wa, àwọn ìránṣẹ́ rẹ, Rathumus, akọ̀wé ìtàn, àti Semellius, akọ̀wé, àti àwọn ìyókù ìgbìmọ̀ wọn, àti àwọn adájọ́ tí ó wà ní Celosrya àti Fenike. Kí ó di mímọ̀ fún Olúwa ọba pé, àwọn Júù tí ó ti ọ̀dọ̀ rẹ wá sí ọ̀dọ̀ wa, tí wọ́n wá sí Jerusalẹmu, ìlú aláìgbọràn àti búburú náà, ń kọ́ àwọn ọjà, wọ́n sì ń tún àwọn odi rẹ̀ ṣe, wọ́n sì ń fi ìpìlẹ̀ tẹ́ḿpìlì lélẹ̀. Nísinsìnyí, bí a bá tún ìlú yìí àti àwọn odi rẹ̀ kọ́, wọn kì yóò kọ̀ láti san owó orí nìkan, ṣùgbọ́n wọn yóò tún ṣọ̀tẹ̀ sí àwọn ọba pẹ̀lú. 1 Esdras 2:17-19 Bákan náà fún àwọn tí kì í ṣe ọmọ ogun, tí wọn kò sì ní í ṣe pẹ̀lú ogun, ṣùgbọ́n tí wọ́n ń lo oko, nígbà tí wọ́n bá tún kórè ohun tí wọ́n gbìn, wọ́n mú un wá fún ọba, wọ́n sì fipá mú ara wọn láti san owó orí fún ọba. 1 Esdras 4:6 Ó tún kọ̀wé fún gbogbo àwọn Júù tí wọ́n jáde láti ìjọba rẹ̀ lọ sí Júdíà nípa òmìnira wọn, pé kí ẹnikẹ́ni má ṣe jẹ́ olórí, aláṣẹ, aṣojú, tàbí olùtọ́jú owó, kí ó fi agbára wọ inú ilẹ̀kùn wọn; àti pé kí gbogbo ilẹ̀ tí wọ́n ní gbọ́dọ̀ jẹ́ òmìnira láìsí owó orí; àti pé kí àwọn ará Édómù fún àwọn abúlé àwọn Júù tí wọ́n ní nígbà náà ní ìtọ́jú: Bẹ́ẹ̀ ni, kí wọ́n máa fún ní ogún tálẹ́ǹtì lọ́dọọdún láti kọ́ tẹ́ḿpìlì náà, títí di àkókò tí a kọ́ ọ; àti tálẹ́ǹtì mẹ́wàá mìíràn lọ́dọọdún, láti máa tọ́jú ẹbọ sísun lórí pẹpẹ lójoojúmọ́, gẹ́gẹ́ bí wọ́n ti ní àṣẹ láti fi mẹ́tàdínlógún fúnni: Àti pé gbogbo àwọn tí ó jáde láti Bábílónì láti kọ́ ìlú náà gbọ́dọ̀ ní òmìnira òmìnira, àti àwọn àti ìran wọn, àti gbogbo àwọn àlùfáà tí wọ́n lọ. 1 Ésrás 4:49-53 Àwọn ọkùnrin ibẹ̀ sì wà fún ìṣọ̀tẹ̀ àti ogun: àti pé àwọn ọba alágbára àti alágbára wà ní Jerusalẹmu, wọ́n jọba wọ́n sì gba owó orí ní Celosyria àti Fenike. 1 Esdras 2:27 Mo ti paṣẹ pẹlu lati tun kọ ọ ni kikun; ati pe ki wọn wo pẹlu itara lati ṣe iranlọwọ fun awọn ti o wa ninu igbekun awọn Ju, titi ile Oluwa yoo fi pari: Ati lati inu owo-ori Celosria ati Fenike, ipin kan lati fi ṣọra fun awọn ọkunrin wọnyi fun ẹbọ Oluwa, iyẹn ni, fun Zorobabel gomina, fun awọn akọmalu, ati awọn àgbo, ati awọn ọdọ-agutan; Ati ọkà, iyọ, ọti-waini, ati ororo, ati eyi nigbagbogbo ni gbogbo ọdun laisi ibeere siwaju, gẹgẹbi awọn alufa ti o wa ni Jerusalemu yoo ṣe afihan pe a yoo na wọn
6
Owó Orí àti Ìdámẹ́wàá
...Nítorí náà, ẹ san ohun tí í ṣe ti Kesari fún Kesari; àti ohun tí í ṣe ti Ọlọ́run fún Ọlọ́run. Mátíù 22:21
lojoojumọ: Ki a le ṣe ẹbọ si Ọlọrun Ọga-ogo julọ fun ọba ati fun awọn ọmọ rẹ, ati ki wọn le gbadura fun ẹmi wọn. 1 Esdras 6:28-31 Mo pàṣẹ fún yín pẹ̀lú pé, ẹ kò gbọdọ̀ béèrè owó orí, tàbí owó orí mìíràn lọ́wọ́ àwọn àlùfáà, tàbí àwọn ọmọ Lefi, tàbí àwọn akọrin mímọ́, tàbí àwọn olùṣọ́nà, tàbí àwọn ìránṣẹ́ tẹmpili, tàbí ẹnikẹ́ni tí ó ní iṣẹ́ nínú tẹmpili yìí, àti pé kí ẹnikẹ́ni má ṣe ní àṣẹ láti fi ohunkóhun lé wọn lórí. 1 Esdras 8:22 Nínú gbogbo ẹ̀bùn rẹ, fi ojú ayọ̀ hàn, kí o sì fi ayọ̀ ya ìdámẹ́wàá rẹ sí mímọ́. Ecclesiasticus 35:9 Ó sì kó àwọn ọmọ ogun alágbára jọ, ó sì jọba lórí àwọn orílẹ̀-èdè, àti àwọn ọba, tí wọ́n di ẹrú fún un. 1 Àwọn Maccabees 1:4 Lẹ́yìn ọdún méjì tí ó parí, ọba rán olórí agbowó-orí rẹ̀ sí àwọn ìlú Juda, àwọn tí wọ́n wá sí Jerusalẹmu pẹ̀lú ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn, Ó sì sọ ọ̀rọ̀ àlàáfíà fún wọn, ṣùgbọ́n gbogbo rẹ̀ jẹ́ ẹ̀tàn: nítorí nígbà tí wọ́n gbà á gbọ́, ó ṣubú lu ìlú náà lójijì, ó sì kọlù ú gidigidi, ó sì pa ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn Israẹli run. 1 Maccabees 1:29-30 Ṣùgbọ́n, nígbà tí ó rí i pé owó ìṣúra rẹ̀ ti kùnà àti pé owó orí ní ilẹ̀ náà kéré, nítorí ìyapa àti àjàkálẹ̀àrùn tí ó ti mú wá sórí ilẹ̀ náà nípa gbígba àwọn òfin ìgbàanì kúrò; Ó bẹ̀rù pé òun kò ní lè gbé ẹrù náà mọ́, tàbí kí òun ní irú ẹ̀bùn bẹ́ẹ̀ láti fi fúnni ní ọ̀fẹ́ bí ó ti ṣe tẹ́lẹ̀: nítorí pé ó ti pọ̀ ju àwọn ọba tí ó wà ṣáájú rẹ̀ lọ. Nítorí náà, nígbà tí ó dààmú gidigidi ní ọkàn rẹ̀, ó pinnu láti lọ sí Persia, níbẹ̀ láti gba owó orí àwọn orílẹ̀-èdè, àti láti kó owó púpọ̀ jọ. 1 Maccabees 3:29-31 Wọ́n mú aṣọ àwọn àlùfáà àti àkọ́so èso àti ìdámẹ́wàá wá pẹ̀lú: wọ́n sì ru àwọn Nasareti sókè, àwọn tí wọ́n ti parí ọjọ́ wọn. 1 Maccabees 3:49 Àti pé wọ́n jẹ́ àwọn ọkùnrin alágbára ńlá. A tún sọ fún un nípa ogun wọn àti iṣẹ́ rere tí wọ́n ṣe láàárín àwọn ará Gálátíà, àti bí wọ́n ti ṣẹ́gun wọn, tí wọ́n sì mú wọn wá sí abẹ́ owó orí; Àti pé nípa ìlànà àti sùúrù wọn, wọ́n ti ṣẹ́gun gbogbo ibi náà, bó tilẹ̀ jẹ́ pé ó jìnnà sí wọn gidigidi; àti àwọn ọba pẹ̀lú tí wọ́n wá sí wọn láti òpin ayé, títí wọ́n fi yọ wọ́n lẹ́nu, tí wọ́n sì fún wọn ní ìṣẹ́gun ńlá, tó bẹ́ẹ̀ tí àwọn yòókù fi ń san owó orí fún wọn ní ọdọọdún: Àti bí wọ́n ṣe mú un láàyè, tí wọ́n sì ṣe májẹ̀mú pé òun àti àwọn tí ó jọba lẹ́yìn rẹ̀ yóò san owó orí ńlá, àti láti fún àwọn ènìyàn ní àwọn ìgbèkùn, àti èyí tí a gbà, 1 Maccabees 8:2,4,7 Nísinsìnyìí mo dá yín sílẹ̀, àti nítorí yín mo dá gbogbo àwọn Júù sílẹ̀, kúrò nínú owó orí, àti kúrò nínú àṣà iyọ̀, àti kúrò nínú owó orí adé, àti láti inú ohun tí ó jẹ́ ti èmi láti gbà fún ìdá mẹ́ta tàbí irúgbìn, àti ìdajì èso igi, mo tú u sílẹ̀ láti òní lọ, kí a má baà gbà wọ́n kúrò ní ilẹ̀ Judea, tàbí láti inú ìjọba mẹ́ta tí a fi kún un láti ilẹ̀ Samaria àti Galili, láti òní lọ títí láé. Jẹ́ kí Jerusalẹmu pẹ̀lú jẹ́ mímọ́ àti òmìnira, pẹ̀lú ààlà rẹ̀, láti inú ìdá mẹ́wàá àti owó orí. 1 Maccabees 10:29-31 Jù bẹ́ẹ̀ lọ, mo dá gbogbo àwọn Júù tí a kó ní ìgbèkùn láti ilẹ̀ Judea sí apá èyíkéyìí nínú ìjọba mi sílẹ̀ lọ́fẹ̀ẹ́, mo sì fẹ́ kí gbogbo àwọn olórí mi san owó orí ẹran wọn. 1 Maccabees 10:33 Nígbà náà ni Jónátánì fẹ́ kí ọba náà dá Jùdíà sílẹ̀ kúrò lọ́wọ́ owó orí, gẹ́gẹ́ bí ìjọba mẹ́ta náà, pẹ̀lú ilẹ̀ Samáríà; ó sì ṣèlérí fún un ní ọgọ́rùn-ún mẹ́ta tálẹ́ǹtì. 1 Àwọn Mákábéèsì 11:28 Àti ní ti àwọn nǹkan mìíràn tí ó jẹ́ tiwa, nínú ìdámẹ́wàá àti àṣà tí ó jẹ́ tiwa, gẹ́gẹ́ bí àwọn ihò iyọ̀ àti owó orí adé, tí ó jẹ́ tiwa, a ń san gbogbo wọn fún ìrànlọ́wọ́ wọn. 1 Maccabees 11:35
7
Owó Orí àti Ìdámẹ́wàá
...Nítorí náà, ẹ san ohun tí í ṣe ti Kesari fún Kesari; àti ohun tí í ṣe ti Ọlọ́run fún Ọlọ́run. Mátíù 22:21
Ní ti gbogbo àìṣedéédé tàbí ẹ̀ṣẹ̀ tí a ṣẹ̀ títí di òní, a dáríjì í, àti owó orí adé, tí ẹ̀yin jẹ wá ní gbèsè: bí a bá sì san owó orí mìíràn ní Jerusalẹmu, a kò ní san án mọ́. 1 Maccabees 13:39 Nítorí náà, ẹ dá àwọn ìlú tí ẹ ti gbà padà, àti owó orí àwọn ibi tí ẹ ti gba ìjọba láìsí ààlà Judea: Tàbí kí ẹ fún mi ní ẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ̀ta tálẹ́ǹtì fàdákà fún wọn; àti fún ibi tí ẹ ti ṣe, àti owó orí àwọn ìlú, ẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ̀ta tálẹ́ǹtì mìíràn: bí bẹ́ẹ̀ kọ́, àwa yóò wá láti bá yín jà. 1 Maccabees 15:30-31 Nítorí náà, Níkánórì gbà láti ṣe owó púpọ̀ lọ́wọ́ àwọn Júù tí wọ́n kó nígbèkùn, gẹ́gẹ́ bí ó ti yẹ kí ó san owó orí ẹgbẹ̀rún méjì tálẹ́ńtì, èyí tí ọba yóò san fún àwọn ará Róòmù. 2 Àwọn Mákábèsì 8:10 Nítorí náà, ẹni tí ó gbà láti san owó orí fún àwọn ará Róòmù nípasẹ̀ àwọn ẹlẹ́wọ̀n ní Jerúsálẹ́mù, sọ fún àwọn ará ìlú òkèèrè pé Ọlọ́run ni àwọn Júù láti jà fún wọn, nítorí náà wọn kò lè farapa, nítorí wọ́n tẹ̀lé àwọn òfin tí ó fún wọn. 2 Maccabees 8:36
Jaṣeri Kedorlaomeri, ọba Elamu, sì kúrò ní ìdílé àwọn ọmọ Hamu, ó sì bá wọn jà, ó sì ṣẹ́gun wọn, ó sì lọ sí ìlú márùn-ún ní pẹ̀tẹ́lẹ̀ náà, ó sì bá wọn jà, ó sì ṣẹ́gun wọn, wọ́n sì wà lábẹ́ àkóso rẹ̀. Wọ́n sì sìn ín fún ọdún méjìlá, wọ́n sì ń san owó orí fún un lọ́dọọdún. Jaṣeri 11:10-11 Ní ọdún karùn-ún tí Abramu ń gbé ní ilẹ̀ Kenaani, àwọn ènìyàn Sodomu àti Gomorra àti gbogbo ìlú pẹ̀tẹ́lẹ̀ ṣọ̀tẹ̀ sí agbára Kedorlaomer, ọba Elamu: nítorí gbogbo àwọn ọba ìlú pẹ̀tẹ́lẹ̀ náà ti sin Kedorlaomer fún ọdún méjìlá, wọ́n sì ń san owó orí fún un lọ́dọọdún, ṣùgbọ́n ní ọjọ́ wọ̀nyẹn ní ọdún kẹtàlá, wọ́n ṣọ̀tẹ̀ sí i. Jaṣeri 13:11 A mọ̀ pé ó jẹ́ àṣà àwọn ọba láti gba owó orí lọ́dọọdún lọ́wọ́ àwọn alààyè, ṣùgbọ́n kìí ṣe èyí nìkan ni ìwọ ń ṣe, ṣùgbọ́n láti ọ̀dọ̀ òkú pẹ̀lú ni ìwọ ń gba owó orí lójoojúmọ́. Ọba sì dáhùn ó sì wí fún Rikayon pé, “Orúkọ rẹ kì yóò jẹ́ Rikayon mọ́, ṣùgbọ́n Farao ni orúkọ rẹ yóò jẹ́, nítorí pé ìwọ ti gba owó orí lọ́wọ́ àwọn òkú; ó sì pe orúkọ rẹ̀ ní Farao.” Rikayon Farao sì fi ọgbọ́n gba ìjọba Egipti, ó sì gba owó orí lọ́wọ́ gbogbo àwọn olùgbé Egipti. Jasher 14:19,27,31 Abramu àti gbogbo ohun ìní rẹ̀ dìde láti odò Misraimu, wọ́n sì dé Egipti; wọ́n sì fẹ́rẹ̀ má wọ ẹnu ibodè ìlú náà nígbà tí àwọn olùṣọ́ dúró dè wọ́n, wọ́n wí pé, “Ẹ fún ọba ní ìdámẹ́wàá láti inú ohun tí ẹ ní, lẹ́yìn náà ni ẹ ó wọ ìlú náà.” Abramu àti àwọn tí ó wà pẹ̀lú rẹ̀ sì ṣe bẹ́ẹ̀. Abramu àti àwọn ènìyàn tí ó wà pẹ̀lú rẹ̀ sì dé Egipti, nígbà tí wọ́n sì dé, wọ́n mú àpótí tí Sarai fi pamọ́ sínú rẹ̀, àwọn ará Egipti sì rí àpótí náà. Àwọn ìránṣẹ́ ọba sì tọ Abramu wá, wọ́n wí pé, “Kí ni ìwọ ní níbí nínú àpótí yìí tí àwa kò rí? Nísinsìnyìí, ṣí àpótí náà kí o sì fún ọba ní ìdámẹ́wàá gbogbo ohun tí ó wà nínú rẹ̀.” Jaṣeri 15:8-10 Àwọn ọmọ Jakọbu búra fún wọn pé àwọn kò ní bá wọn dá sí, gbogbo àwọn ọba Kenaani sì búra fún wọn pẹ̀lú, àwọn ọmọ Jakọbu sì sọ wọ́n di ẹrú láti ọjọ́ náà lọ. Gbogbo Egipti si wà labẹ itọju Josefu, Josefu si ba gbogbo awọn ọta rẹ̀ ti o yi i ka, o si ṣẹgun wọn; gbogbo ilẹ ati gbogbo awọn ara Filistia, titi de àgbegbe Kenaani, ni Josefu ṣẹgun, gbogbo wọn si wà labẹ agbara rẹ̀, nwọn si n san owo-ori ọdọọdun fun Josefu. Ati gbogbo ilẹ awọn ara Filistia, ati Kenaani, ati Sidoni, ati ni ìha keji Jordani, mu ẹbun wá fun Josefu ni gbogbo ọjọ rẹ̀, gbogbo ilẹ si wà li ọwọ Josefu, nwọn si mu owo-ori ọdọọdun wá fun u gẹgẹ bi a ti paṣẹ fun u, nitori Josefu ti ba gbogbo awọn ọta rẹ̀ ti o yi i kalẹ jà, o si ṣẹgun wọn, gbogbo ilẹ si wà li ọwọ Josefu, Josefu si joko li alafia lori itẹ rẹ̀ ni Egipti. Jasher 58:8,12
8
Owó Orí àti Ìdámẹ́wàá
...Nítorí náà, ẹ san ohun tí í ṣe ti Kesari fún Kesari; àti ohun tí í ṣe ti Ọlọ́run fún Ọlọ́run. Mátíù 22:21
Ó sì ṣe ní ọdún kẹrìnlélọ́gọ́rin, èyí ni ọdún àádọ́ta ìjọba Hadadi ọmọ Bedadi, ọba Edomu, ni Hadadi kó gbogbo àwọn ọmọ Esau jọ, ó sì kó gbogbo àwọn ọmọ ogun rẹ̀ jọ, tó nǹkan bí ẹgbẹ̀rún mẹ́rin (400,000) ọkùnrin, ó sì lọ sí ilẹ̀ Moabu, ó sì lọ bá Moabu jà, ó sì fi wọ́n ṣe ẹrú fún un. Nígbà tí gbogbo àwọn ọmọ Midiani ti kú ní ogun, tí àwọn ọmọ Moabu sì ti sálọ, Hadadi sọ gbogbo àwọn ará Moabu di ẹrú fún un ní àkókò náà, wọ́n sì wà lábẹ́ ọwọ́ rẹ̀, wọ́n sì ń san owó orí ọdọọdún gẹ́gẹ́ bí a ti pàṣẹ fún un, Hadadi sì yípadà ó sì padà sí ilẹ̀ rẹ̀. Jasher 62:6,13 Nítorí náà, Kikianus jáde lọ sí Siria àti àwọn ọmọ ìlà-oòrùn, ó sì bá wọn jà, ó sì kọlù wọ́n, gbogbo wọn sì ṣubú lulẹ̀ níwájú Kikianus àti àwọn ènìyàn rẹ̀. Ó sì mú ọ̀pọ̀lọpọ̀ nínú wọn ní ìgbèkùn, ó sì mú wọn wá sí ìtẹ̀ríba gẹ́gẹ́ bí ti àkọ́kọ́, ó sì dó sí ilẹ̀ wọn láti gba owó orí lọ́wọ́ wọn gẹ́gẹ́ bí ìṣe wọn. Kikianus sì bá Siria àti àwọn ọmọ ìlà-oòrùn jà, ó sì ṣẹ́gun wọn gẹ́gẹ́ bí ti ìṣáájú, wọ́n sì fún un ní owó orí wọn déédéé, ó sì lọ ó sì padà sí ilẹ̀ rẹ̀. Jasher 72:4-5,11 Gbogbo àwọn ọmọ ìlà-oòrùn sì yípadà wọ́n sì padà sẹ́yìn, bẹ́ẹ̀ ni Mose àti àwọn ọmọ Kuṣi tẹ̀lé wọn, wọ́n sì ṣẹ́gun wọn, wọ́n sì fi owó orí lé wọn lórí, gẹ́gẹ́ bí ìṣe wọn. Mose àti àwọn ènìyàn Kuṣi sì ṣẹ́gun Siria pẹ̀lú, wọ́n sì san owó orí wọn déédéé. Jasher 73:43,46 Abianu si fi awọn olori si Edomu, gbogbo awọn ọmọ Edomu si di iranṣẹ ati olusin fun Abianu, Abianu si pada si ilẹ rẹ̀, Kittimu. Ati li akoko ijọba rẹ̀ o mu ogun kan jade, o si lọ o si ba awọn ara Britania ati Kernania jà, awọn ọmọ Eliṣa ọmọ Javani, o si bori wọn, o si sọ wọn di olusin. Jaṣeri 90:10,29
Àwọn ọdún Jubilee Jákọ́bù sì dìde ní kùtùkùtù òwúrọ̀, ní ọjọ́ kẹrìnlá oṣù yìí, ó sì fún ní ìdámẹ́wàá gbogbo àwọn tí ó bá a wá, àti ènìyàn àti ẹran ọ̀sìn, àti wúrà àti gbogbo ohun èlò àti aṣọ, bẹ́ẹ̀ ni, ó fún ní ìdámẹ́wàá gbogbo wọn. 32:2 Ó sì san ìdámẹ́wàá gbogbo àwọn ẹran mímọ́, ó sì rú ẹbọ sísun, ṣùgbọ́n kò fún Lefi ọmọ rẹ̀ ní ẹran àìmọ́, ó sì fún un ní gbogbo ọkàn àwọn ènìyàn náà. Léfì sì fi iṣẹ́ àlùfáà sílẹ̀ ní Bẹ́tẹ́lì níwájú Jákọ́bù baba rẹ̀ ní ipò àkọ́kọ́ àwọn arákùnrin rẹ̀ mẹ́wàá, ó sì jẹ́ àlùfáà níbẹ̀, Jákọ́bù sì ṣe ìlérí rẹ̀: bẹ́ẹ̀ ni ó tún san ìdámẹ́wàá padà fún Olúwa ó sì yà á sí mímọ́, ó sì di mímọ́ fún Un. Nítorí èyí ni a ṣe fi lé àwọn tábìlì ọ̀run gẹ́gẹ́ bí òfin fún ìdámẹ́wàá padà láti jẹ níwájú Olúwa láti ọdún dé ọdún, ní ibi tí a ti yàn án pé kí orúkọ Rẹ̀ máa gbé, àti sí òfin yìí kò sí ààlà ọjọ́ fún títí láé. A kọ òfin yìí pé kí a lè mú un ṣẹ láti ọdún dé ọdún ní jíjẹ ìdámẹ́wàá kejì níwájú Olúwa ní ibi tí a ti yàn án, kò sì sí ohun tí yóò kù láti inú rẹ̀ láti ọdún yìí sí ọdún tí ń bọ̀. Júbílì 32:8-11 Gbogbo ìdámẹ́wàá màlúù àti àgùntàn ni yóò jẹ́ mímọ́ fún Olúwa, yóò sì jẹ́ ti àwọn àlùfáà rẹ̀, èyí tí wọn yóò máa jẹ níwájú Rẹ̀ láti ọdún dé ọdún; nítorí bẹ́ẹ̀ ni a ṣe fi àṣẹ àti ìkọ̀wé rẹ̀ sí nípa ìdámẹ́wàá lórí àwọn tábìlì ọ̀run. Jubilee 32:15 Ó sì borí wọn, ó sì fi owó orí lé wọn lórí kí wọ́n lè san owó orí fún un, èso márùn-ún láti ilẹ̀ wọn, ó sì kọ́ Robel àti Tamnatares. Jubilees 34:8 Jákọ́bù sì ránṣẹ́ sí àwọn ọmọ rẹ̀ pé kí wọ́n ṣe àlàáfíà, wọ́n sì bá wọn ṣe àlàáfíà, wọ́n sì gbé àjàgà ìsìnrú lé wọn lórí, kí wọ́n lè máa san owó orí fún Jákọ́bù àti àwọn ọmọ rẹ̀ nígbà gbogbo. Wọ́n sì ń san owó orí fún Jákọ́bù títí di ọjọ́ tí ó sọ̀kalẹ̀ lọ sí Íjíbítì. Jubilee 38:12-13
9
Owó Orí àti Ìdámẹ́wàá
...Nítorí náà, ẹ san ohun tí í ṣe ti Kesari fún Kesari; àti ohun tí í ṣe ti Ọlọ́run fún Ọlọ́run. Mátíù 22:21
Àwọn Ìwé Bíbélì Tó Sọnù Ó sì ṣe, àṣẹ kan jáde láti ọ̀dọ̀ Kesari Augustus pé kí gbogbo àwọn Júù ni kí wọ́n san owó orí, tí wọ́n jẹ́ ará Betlehemu ní Judea: Josẹfu sì wí pé, “Èmi yóò ṣọ́ra kí a san owó orí fún àwọn ọmọ mi: ṣùgbọ́n kí ni èmi yóò ṣe sí ọmọbìnrin yìí?” Láti san owó orí rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìyàwó mi, ojú yóò tì mí; bí mo bá sì san owó orí rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ọmọbìnrin mi, gbogbo Israẹli mọ̀ pé kì í ṣe ọmọbìnrin mi. Nígbà tí àkókò ìpinnu Olúwa bá dé, jẹ́ kí ó ṣe bí ó ti wù ú.” Ó sì di kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ náà ní gàárì, ó sì gbé e lé orí rẹ̀, Josẹfu àti Simoni sì tẹ̀lé e, wọ́n sì dé Betlehemu láàrín máìlì mẹ́ta. Protevangelion 12:1-5 Ní ọdún 3099 ti àkókò Alexander, Augustus tẹ̀ àṣẹ kan jáde pé kí gbogbo ènìyàn lọ sí orílẹ̀-èdè wọn láti san owó orí. Nítorí náà, Josẹfu dìde, pẹ̀lú Maria aya rẹ̀, ó lọ sí Jerusalẹmu, lẹ́yìn náà ó wá sí Betlehemu, kí òun àti ìdílé rẹ̀ lè san owó orí ní ìlú àwọn baba rẹ̀. Ìhìnrere Àkọ́kọ́ ti Ìkókó Ọmọdé Jesu Kristi 1:4-5
Àwọn Ìwé Edeni Tí A Ti Gbàgbé Ní àkókò kan tí àwọn baba wa gbádùn àlàáfíà ńlá nípasẹ̀ pípa Òfin mọ́, tí wọ́n sì wà ní ipò ayọ̀, tó bẹ́ẹ̀ tí Seleucus Nicanor, ọba Éṣíà, fi àṣẹ sí owó orí fún iṣẹ́ ìsìn tẹ́ḿpìlì, tí ó sì mọ ìṣèlú wa, nígbà náà gan-an, àwọn ọkùnrin kan, tí wọ́n ń ṣe àtakò lòdì sí ìṣọ̀kan gbogbogbòò, fi wá sínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ àjálù. 4 Maccabees 2:10 Mo ti ń fẹ́ láti kọ́ ààfin láàrín ọ̀run àti ayé, mo sì fẹ́ kí o rán ọkùnrin ọlọ́gbọ́n àti ọlọ́gbọ́n kan sí mi láti ọ̀dọ̀ rẹ láti kọ́ ọ fún mi, kí ó sì dáhùn gbogbo ìbéèrè mi, kí n sì lè gba owó orí àti iṣẹ́ àṣà ti Asiria fún ọdún mẹ́ta. Ìtàn Ahikar 4:2 Wọ́n ti mú wa bínú, wọ́n sì ti borí wa, ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ènìyàn orílẹ̀-èdè wa sì ti sá lọ sí Íjíbítì nítorí ìbẹ̀rù owó orí tí ọba Íjíbítì fi ránṣẹ́ láti béèrè lọ́wọ́ wa. Nígbà náà ni ó wí fún ọba pé, ‘Má bínú, olúwa mi! Èmi yóò lọ sí Íjíbítì, èmi yóò sì dá ìdáhùn padà fún Fáráò, èmi yóò sì fi lẹ́tà yìí hàn án, èmi yóò sì dá a lóhùn nípa owó orí náà, èmi yóò sì dá gbogbo àwọn tí ó ti sá lọ padà; èmi yóò sì fi ìtìjú bá àwọn ọ̀tá rẹ pẹ̀lú ìrànlọ́wọ́ Ọlọ́run Ọ̀ gá Ògo, àti fún Ayọ̀ ìjọba rẹ.’ Ìtàn Ahikar 5:5,7 Ṣùgbọ́n, Olúwa ọba mi! ohun tí o ti sọ nínú rẹ̀ nípa owó orí Íjíbítì fún ọdún mẹ́ta, nísinsìnyí ìdúróṣinṣin ìjọba jẹ́ ìdájọ́ òdodo líle koko, àti bí o bá ṣẹ́gun tí ọwọ́ mi kò sì ní òye láti dá ọ lóhùn, nígbà náà Olúwa mi ọba yóò fi owó orí tí o ti sọ ránṣẹ́ sí ọ. Ìtàn Ahikar 5:24 Nígbà tí Fáráò rí i pé Háíkárì ti borí òun, tí ó sì dá àwọn ìdáhùn rẹ̀ padà fún un, lójúkan náà, inú rẹ̀ dún, ó sì pàṣẹ fún wọn láti gba owó orí fún ọdún mẹ́ta fún un, kí wọ́n sì mú wọn wá fún Háíkárì. Nígbà náà ni ọba bẹ̀rẹ̀ sí í bi í léèrè bí ó ti ṣe bá Fáráò láti ìgbà tí ó kọ́kọ́ dé títí ó fi kúrò níwájú rẹ̀, àti bí ó ti dáhùn gbogbo ìbéèrè rẹ̀, àti bí ó ti gba owó orí lọ́wọ́ rẹ̀, àti ìyípadà aṣọ àti ẹ̀bùn. Sénákéríbù ọba sì yọ̀ pẹ̀lú ayọ̀ ńlá, ó sì wí fún Háíkárì pé, ‘Gba ohun tí ìwọ yóò fẹ́ láti inú owó orí yìí, nítorí gbogbo rẹ̀ wà ní ọwọ́ rẹ.’ Ìtàn Ahíkárì 6:36,46-47 A kò sì ṣe wọ́n ní ibi kankan, wọ́n sì di ẹrú fún wa, a sì dá ìkógun wọn padà fún wọn. Májẹ̀mú Júdà 1:49 Wọ́n béèrè fún àlàáfíà lọ́wọ́ wa; lẹ́yìn tí wọ́n sì ti bá baba wa gbìmọ̀, a sì gbà wọ́n gẹ́gẹ́ bí olùsìn. Wọ́n sì fún wa ní ọgọ́rùn-ún márùn-ún kọ́ọ̀sì ọkà àlìkámà, ọgọ́rùn-ún márùn-ún báọ̀sì òróró, ọgọ́rùnún márùn-ún báọ̀sì wáìnì, títí di ìgbà tí ìyàn yóò fi ṣẹlẹ̀, nígbà tí a lọ sí Íjíbítì. Májẹ̀mú Júdà 2:8-9
10