Issuu

‫וויזשַא ן ‪6000‬‬

‫ַ פַרגעשלַגענע עלף‪-‬שטַא טן לייזונג פַר דער פרידלעכער רעסטַא רַא ציע פון גרעסערן ישרַל‬ ‫ַיידער דער צוריקקער פון משיח‪ ,‬יַא שקע המשיח‬ ‫‪:‬ווַו עס ַיז נישטַא קיין זעַונג‪ ,‬גייט דַא ס פַא לק ַונטער‬ ‫ַבער ווער עס היט די תורה‪ ,‬גליקלעך ַיז ער‪ .‬משלי כט‪:‬יח‬ ‫געבענטשט ַיז די נַא ציע וועמענס גַא ט ַיז גַא ט; ַון דַא ס פַא לק ווַא ס ער הַא ט ַויסגעקליבן פַא ר‬ ‫זַן ַייגענעם נחלה‪ .‬תהילים לג‪:‬יב‬ ‫א‬

‫גריגַריַנישע יַר ‪2240‬‬ ‫דאס גריגאריאנישע יאר ‪ 2240‬קארעספאנדירט צום העברעאישן יאר ‪ ,6000‬וואס האלט א טיפע טעאלאגישע באדייטונג‬ ‫אין יידישקייט‪ .‬לויט קלאסישע רבנישע קוועלער (ווי דער תלמוד און זוהר)‪ ,‬מארקירט דאס העברעאישע יאר ‪ 6000‬דעם‬ ‫‪.‬לעצטן טערמין פארן אנקומען פונעם משיח און דעם אנהויב פון דער משיחישער תקופה‬ ‫די משיחישע תקופה‪ :‬אונטער טראדיציאנעלער יידישער עסכאטאלאגיע‪ ,‬ווערט די בריאה צעטיילט אין זיבן טויזנט יאר‪ .‬די‬ ‫ערשטע זעקס עונות רעפרעזענטירן די געשיכטע פון מענטשהייט‪ ,‬בשעת די זיבעטע איז די תקופה פון " שבת " און‬ ‫‪.‬אוניווערסאלן שלום‬

‫די עלף שטַא טן‬ ‫ישראל ‪ ,‬מצרים ‪ ,‬איראק ‪ ,‬יארדאניע ‪ ,‬קואווייט ‪ ,‬לבנון ‪ ,‬פאלעסטינע ‪ ,‬סאודי אראביע ‪ ,‬סיריע ‪ ,‬טערקיי ‪ ,‬די קריסטן‬ ‫ישראל ‪ -‬אין דעם זעלבן טאא ג האא ט גאא ט געשלאא סן אֿ בונד מיט אֿ ברהם‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬צו דיין זוימען האא ב איך געגעבן דאא ס •‬ ‫‪,‬לאֿ נד‪ ,‬פון דעם טייך פון מצרים ביזן גרויסן טייך‪ ,‬דעם טייך פרת‪ :‬די קיניטן‪ ,‬און די קיניזיט‪ ,‬און די קדמונים‪ ,‬און די חתיטן‬ ‫און די פריזיטן‪ ,‬און די רפאים‪ ,‬און די אמוריטן‪ ,‬און די כנעניטן‪ ,‬און די גרגשיטן‪ ,‬און די יבוסיטן‪ .‬און איך וועל דיר און דיין‬ ‫זוימען נאא ך דיר געבן דאא ס לאֿ נד‪ ,‬וואו דו ביסט אֿ פרעמדער‪ ,‬דאא ס גאֿ נצע לאֿ נד כנען‪ ,‬פאֿ ר אֿ ן אייביקן נחלה; און איך וועל זיין‬ ‫‪ ; 17:8‬זייער גאא ט‪ .‬בראשית ‪15:18-21‬‬ ‫מצרים ‪ -‬איינוואוינער אין מזרח פונעם נייל טייך קענען אימיגרירן צו זיין מערב אדער נאכפאלגן דעם ביישפיל פון די •‬ ‫‪ .‬גבעונים‬

‫וויזיע ‪ - 6000‬גרעסער ישרַל‬

‫ווַו עס ַיז נישטַא קיין זעַונג‪ ,‬גייט דַא ס פַא לק ַונטער‪ַ :‬בער ווער עס היט די תורה‪ ,‬גליקלעך ַיז ער‪ .‬משלי כט‪:‬יח‬ ‫זַן ַייגענעם נחלה‪ .‬תהילים לג‪:‬יב‬ ‫געבענטשט ַיז די נַא ציע וועמענס גַא ט ַיז גַא ט; ַון דַא ס פַא לק ווַא ס ער הַא ט ַויסגעקליבן פַא ר א‬

‫איראק ‪ -‬איינוואוינער אין דרום און מערב פון דעם פרת טייך קענען אימיגרירן צו זיין צפון און מזרח אדער נאכפאלגן •‬ ‫‪ .‬דעם ביישפיל פון די גבעונים‬ ‫יארדאניע ‪ -‬אלע איינוואוינער קענען אימיגרירן צו דער צפון‪-‬מזרח ראיאן פון סיריע (איבערן פרת טייך) אדער נאכפאלגן •‬ ‫‪ .‬דעם ביישפיל פון די גבעונים‬ ‫קואווייט ‪ -‬איינוואוינער אין דעם באטראפענעם צפון טייל פון דזשאֿ הראֿ גובערניע קענען אימיגרירן קיין דרום אדער •‬ ‫‪ .‬נאכפאלגן דעם ביישפיל פון די גבעאנים‬ ‫לבנון ‪ -‬אלע איינוואוינער קענען אימיגרירן צו דער צפון‪-‬מזרח ראיאן פון סיריע (איבערן פרת טייך) אדער נאכפאלגן דעם •‬ ‫‪ .‬ביישפיל פון די גבעונים‬ ‫פאֿ לעסטינע ‪ -‬אֿ לע איינוואוינער קענען אימיגרירן צו מערב פון נייל טייך אא דער צו די צפון‪-‬מזרח געגנט פון סיריע •‬ ‫‪( .‬איבערן פרת טייך) אדער צו דעם דרום טייל פון סאודי אראביע אדער נאכפאלגן דעם ביישפיל פון די גבעונים‬ ‫סאודי אראביע ‪ -‬איינוואוינער אין דעם באטראפענעם צפון טייל קענען אימיגרירן קיין דרום אדער נאכפאלגן דעם •‬ ‫‪ .‬ביישפיל פון די גבעונים‬ ‫סיריע ‪ -‬איינוואוינער אין דרום און מערב פון דעם טייך פרת קענען אימיגרירן צו זיין צפון און מזרח אדער נאכפאלגן דעם •‬ ‫‪ .‬ביישפיל פון די גבעונים‬ ‫טערקיי ‪ -‬איינוואוינער אין דעם באטראפענעם דרום‪-‬מזרח טייל קענען אימיגרירן קיין צפון אדער נאכפאלגן דעם ביישפיל •‬ ‫‪ .‬פון די גבעונים‬ ‫די קריסטן ‪ -‬די בירגער פון גאא טס מלכות זאא לן אא נהאֿ לטנדיק פרעדיגן‪ ,‬פראא קלאֿ מירן און פאֿ רעפנטלעכן די בשורה צו די •‬ ‫‪.‬אֿ נדערע ‪ 10‬שטאֿ טן און צווישן אֿ לע פעלקער‬ ‫זַן טעם‪ ,‬מיט וואא ס זאא ל מען עס געזאֿ לצן? פון דעמאא לט‬ ‫איר זענט דאא ס זאֿ לץ פון דער ערד; אא בער אויב דאא ס זאֿ לץ פאֿ רלירט ֿ‬ ‫אא ן איז עס גוט פאֿ ר גאא רנישט‪ ,‬נאא ר אֿ רויסגעוואא רפן און צעטראא טן ווערן אונטער די פיס פון מענטשן‪ .‬איר זענט דאא ס ליכט פון‬ ‫דער וועלט‪ .‬אֿ שטאא ט וואא ס שטייט אויף אֿ באֿ רג קען מען נישט באֿ האֿ לטן‪ .‬מען צינדט אויך נישט אא ן אֿ ליכט און מען לייגט עס‬ ‫שַנען פאֿ ר‬ ‫אַער ליכט אֿ זוי ֿ‬ ‫אונטער אֿ מעסעל‪ ,‬נאא ר אויף אֿ ליכטער; און עס גיט ליכט צו אֿ לע וואא ס זענען אין שטוב‪ .‬לאא זט ֿ‬ ‫אַער פאא טער וואא ס איז אין הימל‪ .‬מתי ‪5:13-16‬‬ ‫אַערע גוטע מעשים און פאֿ רהערלעכן ֿ‬ ‫מענטשן‪ ,‬כדי זיי זאא לן זען ֿ‬ ‫‪.‬און יאא שקע איז געקומען און האא ט צו זיי גערעדט‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬מיר איז געגעבן געוואא רן אֿ לע מאֿ כט אין הימל און אויף דער ערד‬ ‫גייט דעריבער און לערנט אֿ לע פעלקער‪ ,‬טויפט זיי אין נאא מען פון פאא טער און זון און רוח הקודש‪ .‬לערנט זיי צו היטן אֿ לץ‬ ‫וואא ס איך האא ב אייך באֿ פוילן‪ ,‬און זעט‪ ,‬איך בין מיט אייך שטענדיק ביזן סוף פון דער וועלט‪ .‬אמן ‪ .‬מתיא ‪28:18-20‬‬ ‫און די בשורה מוז ערשט ווערן פארשפרייט צווישן אלע פעלקער‪ .‬מארקוס ‪13:10‬‬ ‫און ער האט צו זיי געזאגט‪ :‬גייט אריין אין דער גאנצער וועלט און פרעדיגט די בשורה צו יעדער באשעפעניש‪ .‬ווער עס‬ ‫גלויבט און ווערט געטויפט וועט ווערן געהאלפן; אבער ווער עס גלויבט נישט וועט ווערן פארדאמט‪ .‬און די וואונדער וועלן‬ ‫נאכפאלגן די וואס גלויבן‪ :‬אין מיין נאמען וועלן זיי ארויסטרייבן די שדים; זיי וועלן רעדן מיט נייע שפראכן; זיי וועלן‬ ‫אויפנעמען שלאֿ נגען; און אויב זיי טרינקען עפעס טויטלעך‪ ,‬וועט עס זיי נישט שאֿ טן; זיי וועלן לייגן די הענט אויף די‬ ‫קראֿ נקע‪ ,‬און זיי וועלן ווערן געזונט‪ .‬נאא כדעם וואא ס גאא ט האט צו זיי גערעדט‪ ,‬איז ער אויפגענומען געוואא רן אין הימל‪ ,‬און איז‬ ‫געזעסן אויף דער רעכטער האֿ נט פון גאא ט‪ .‬און זיי זענען אֿ רויסגעגאֿ נגען און האא בן פרעדיגט אומעטום‪ ,‬גאא ט האט מיט זיי‬ ‫געאֿ רבעט און באֿ שטעטיקט דאא ס וואא רט מיט די וואונדער וואא ס זענען געקומען‪ .‬אמן‪ .‬מארקוס ‪16:15-20‬‬ ‫ווען זיי זענען דעריבער צוזאֿ מענגעקומען‪ ,‬האא בן זיי אים געפרעגט‪ ,‬זאא גנדיק‪" :‬האר‪ ,‬וועסטו אין דער צייט צוריקברענגען‬ ‫דאא ס מלכות צו ישראל?" און ער האא ט צו זיי געזאא גט‪ " :‬עס איז נישט פאֿ ר אייך צו וויסן די צייטן אא דער די צייטן‪ ,‬וואא ס דער‬

‫‪2‬‬

‫וויזיע ‪ - 6000‬גרעסער ישרַל‬

‫פאא טער האא ט געשטעלט אין זיין אייגענער מאֿ כט‪ .‬אא בער איר וועט באֿ קומען מאֿ כט‪ ,‬נאא כדעם ווי דער רוח הקודש וועט קומען‬ ‫"‪.‬אויף אייך; און איר וועט זיין מיינע עדות אין ירושלים‪ ,‬און אין גאֿ נץ יהודה‪ ,‬און אין שומרון‪ ,‬און ביזן עק פון דער ערד‬ ‫אֿ פאא סטלענע ‪1:6-8‬‬ ‫דעמאא לט איז באֿ רנעבאֿ ס אֿ וועקגעפאא רן קיין טאֿ רסוס‪ ,‬כדי צו זוכן שאולן‪ :‬און ווען ער האא ט אים געפונען‪ ,‬האא ט ער אים‬ ‫געבראֿ כט קיין אֿ נטיאא כיע‪ .‬און עס איז געשען‪ ,‬אֿ ז אֿ גאֿ נץ יאא ר האא בן זיי זיך פאֿ רזאֿ מלט מיט דער קהילה‪ ,‬און האא בן געלערנט אֿ‬ ‫סך מענטשן‪ .‬און די תלמידים זענען ערשט אין אֿ נטיאא כיע גערופן געוואא רן קריסטן‪ .‬אֿ פאא סטלענע אֿ קטן ‪( 11:25-26‬די אֿ לטע‬ ‫)‪.‬אֿ נטיאא כיע ליגט אונטער דער היינטיקער שטאא ט אֿ נטאֿ קיאֿ אין דער פראא ווינץ האֿ טאֿ י‪ ,‬דרום טערקיי‬ ‫דעריבער איז די תורה געווען אונדזער לערער צו ברענגען אונדז צו משיחן‪ ,‬כדי מיר זאא לן גערעכטפארטיקט ווערן דורך‬ ‫גלויבן‪ .‬אבער נאכדעם וואס דער גלויבן איז געקומען‪ ,‬זענען מיר מער נישט אונטער א לערער‪ .‬ווייל איר זענט אלע קינדער‬ ‫פון גאט דורך גלויבן אין משיחן יאא שקע‪ .‬ווייל וויפיל פון אייך ווי זענען געטויפט געווארן אין משיחן האבן זיך אנגעטון אין‬ ‫‪:‬משיחן‪ .‬עס איז נישטא קיין ייד אדער גריך‪ ,‬עס איז נישטא קיין קנעכט אדער פרייער‪ ,‬עס איז נישטא קיין זכר אדער נקבה‬ ‫ווייל איר זענט אלע איינס אין משיחן יאא שקען‪ .‬און אויב איר זענט משיחן'ס‪ ,‬דאן זענט איר אברהם'ס זוימען‪ ,‬און יורשים‬ ‫לויטן צוזאג‪ .‬גאלאטער ‪3:24-29‬‬ ‫‪,‬פון גאט ‪üstung‬צום סוף‪ ,‬מיינע ברידער‪ ,‬זייט שטארק אין גאט‪ ,‬און אין דער מאכט פון זיין מאכט‪ .‬לייגט אן די גאנצע רו‬ ‫כדי איר זאלט קענען שטיין קעגן די ליסטעס פון דעם שטן‪ .‬ווייל מיר קעמפן נישט קעגן פלייש און בלוט‪ ,‬נאר קעגן‬ ‫פירשטאנדן‪ ,‬קעגן מאכטן‪ ,‬קעגן די הערשער פון דער פינצטערניש פון דער וועלט‪ ,‬קעגן גייסטיקע שלעכטיקייט אין הויכע‬ ‫פון גאט‪ ,‬כדי איר זאלט קענען שטיין אין דעם שלעכטן טאג‪ ,‬און ‪üstung‬ערטער‪ .‬דעריבער נעמט צו אייך די גאנצע רו‬ ‫נאכדעם וואס איר האט געטאן אלעס‪ ,‬צו שטיין‪ .‬שטייט דעריבער‪ ,‬האבנדיג אייערע לענדן ארומגעגארטלט מיט אמת‪ ,‬און‬ ‫;האבנדיג אן דעם ברוסט‪-‬שילד פון גערעכטיקייט; און אייערע פיס באשוצט מיט דער צוגרייטונג פון דער בשורה פון שלום‬ ‫איבער אלעם‪ ,‬נעמט דעם שילד פון גלויבן‪ ,‬מיט וועלכן איר וועט קענען פארלעשן אלע פייערדיגע פיילן פון די שלעכטע‪ .‬און‬ ‫נעמט דעם העלם פון ישועה‪ ,‬און דאס שווערד פון דעם גייסט‪ ,‬וואס איז דאס ווארט פון גאט‪ :‬דאווענענדיג שטענדיג מיט אלע‬ ‫תפילה און בקשה אין דעם גייסט‪ ,‬און וואכנדיג דערצו מיט אלע געדולד און בקשה פאר אלע הייליקע; און פאֿ ר מיר‪ ,‬אֿ ז מע‬ ‫מַן מויל מיט פרייד‪ ,‬צו באֿ קאֿ נט מאֿ כן דעם סוד פון דער בשורה‪ ,‬פאֿ ר וועלכער‬ ‫זאא ל מיר געבן אֿ וואא רט‪ ,‬אֿ ז איך זאא ל עפענען ֿ‬ ‫איך בין אֿ ן אֿ מבאֿ סאֿ דאא ר אין קייטן‪ ,‬כדי איך זאא ל רעדן אין איר מיט פרייד‪ ,‬ווי איך דאֿ רף רעדן‪ .‬עפעסער ‪6:10-20‬‬ ‫אבער איר זענט אן אויסדערוויילטע דור‪ ,‬א קעניגלעכע כהונה‪ ,‬א הייליגע נאציע‪ ,‬א באזונדער פאלק; כדי איר זאלט‬ ‫פארצייכענען די לויבן פון אים וואס האט אייך גערופן פון פינצטערניש אין זיין וואונדערבאר ליכט‪ :‬וואס פריער זענען נישט‬ ‫געווען קיין פאלק‪ ,‬אבער איצט זענט איר דאס פאלק פון גאט; וואס האבן נישט באקומען רחמנות‪ ,‬אבער איצט האבן זיי‬ ‫באקומען רחמנות‪ 1 .‬פעטרוס ‪2:9-10‬‬

‫דַא ס בייאשפיל פון די גבעַא ניטן‬ ‫יהושע ‪9‬‬ ‫און עס איז געווען‪ ,‬ווען אֿ לע מלכים וואא ס זענען געווען אויף יענער זייט ירדן‪ ,‬אין די בערג‪ ,‬און אין די טאא לן‪ ,‬און אין אֿ לע ‪1‬‬ ‫ברעגן פון דעם גרויסן ים קעגן דעם לבנון‪ ,‬די חתי‪ ,‬און די אמורי‪ ,‬דער כנעני‪ ,‬דער פריזי‪ ,‬דער חיווי‪ ,‬און דער יבוסי‪ ,‬האא בן‬ ‫;דאא ס געהערט‬ ‫‪.‬אֿ ז זיי האא בן זיך פאֿ רזאֿ מלט צוזאֿ מען‪ ,‬צו קעמפן מיט יהושע און מיט ישראל‪ ,‬מיט איין האֿ רצן ‪2‬‬ ‫‪,‬און ווען די איינוואוינער פון גבעון האבן געהערט וואס יהושע האט געטאן צו יריחו און צו עי ‪3‬‬ ‫זיי האא בן געטאא ן מיט חכמה‪ ,‬און זענען געגאֿ נגען און זיך געמאֿ כט ווי זיי וואא לטן געווען שליחים‪ ,‬און האא בן גענומען אֿ לטע ‪4‬‬ ‫;זעק אויף זייערע אייזל‪ ,‬און וויין פלעשער‪ ,‬אֿ לטע‪ ,‬צעריסענע‪ ,‬און איינגעבונדענע‬ ‫און אֿ לטע שיך און צעקנייטשט אויף זייערע פיס‪ ,‬און אֿ לטע קליידער אויף זיי; און אֿ לע ברויט פון זייער פאֿ רזאא רגונג איז ‪5‬‬ ‫‪.‬געווען טרוקן און פאֿ רשימלט‬ ‫און זיי זענען געגאֿ נגען צו יהושע אין לאֿ גער אין גג לגאל‪ ,‬און האא בן צו אים און צו די מענער פון ישראל געזאא גט‪ :‬מיר זענען ‪6‬‬ ‫‪.‬געקומען פון אֿ ווייטן לאֿ נד; איצט מאֿ כט אֿ בונד מיט אונדז‬ ‫און די מענער פון ישראל האבן געזאגט צו די חג וג ים‪ :‬אפשר וואוינט איר צווישן אונדז‪ ,‬און ווי אזוי קענען מיר מאכן א בונד ‪7‬‬ ‫?מיט אייך‬ ‫‪3‬‬

‫וויזיע ‪ - 6000‬גרעסער ישרַל‬

‫און זיי האא בן געזאא גט צו יהושע‪ :‬מיר זענען דיינע קנעכט‪ .‬און יהושע האא ט צו זיי געזאא גט‪ :‬ווער זענט איר? און פון וואֿ נען ‪8‬‬ ‫?קומט איר‬ ‫דַן גאא ט ‪9‬‬ ‫דַנע קנעכט געקומען צוליב דעם נאא מען פון יהוה ֿ‬ ‫זַנען ֿ‬ ‫ווַטן לאֿ נד ֿ‬ ‫‪,‬און זיי האא בן צו אים געזאא גט‪ :‬פון אֿ זייער ֿ‬ ‫זַן רום און אֿ לץ וואא ס ער האא ט געטאא ן אין מצרים‬ ‫‪.‬ווַל מיר האא בן געהערט ֿ‬ ‫ֿ‬ ‫זַט ירדן‪ ,‬צו סיחון מלך ‪10‬‬ ‫זַנען געווען אויף יענער ֿ‬ ‫און אֿ לץ וואא ס ער האא ט געטאא ן צו די צוויי מלכים פון די אמורים‪ ,‬וואא ס ֿ‬ ‫‪.‬חשבון‪ ,‬און צו עוג מלך בשן‪ ,‬וואא ס איז געווען אין עשתרות‬ ‫דעריבער האא בן אונדזערע עלטסטע און אֿ לע איינוואוינער פון אונדזער לאֿ נד צו אונדז גערעדט‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬נעמט מיט זיך ‪11‬‬ ‫עסן אויף דער רייזע‪ ,‬און גייט זיי באֿ געגענען‪ ,‬און זאא גט צו זיי‪ :‬מיר זענען אייערע קנעכט; דעריבער מאֿ כט איצט אֿ בונד מיט‬ ‫‪.‬אונדז‬ ‫דאא ס אונדזער ברויט האא בן מיר גענומען הייס פאֿ ר אונדזער פאֿ רזאא רגונג פון אונדזערע הייזער אין דעם טאא ג וואא ס מיר ‪12‬‬ ‫אַך; אא בער איצט‪ ,‬זעט‪ ,‬עס איז טרוקן און עס איז פאֿ רשימלט‬ ‫‪.‬זענען אֿ רויסגעגאֿ נגען צו גיין צו ֿ‬ ‫נַ; און זעט‪ ,‬זיי זענען צעריסן; און די אונדזערע קליידער ‪13‬‬ ‫און די פלעשער וויין‪ ,‬וואא ס מיר האא בן אא נגעפילט‪ ,‬זענען געווען ֿ‬ ‫‪.‬און אונדזערע שיך זענען אֿ לט געוואא רן צוליב דער זייער לאֿ נגער רייזע‬ ‫‪.‬און די מענטשן האא בן גענומען פון זייער עסנווארג‪ ,‬און נישט געפרעגט קיין עצה ביים מויל פון גאא ט ‪14‬‬ ‫און יהושע האא ט מיט זיי געמאֿ כט שלום‪ ,‬און האא ט מיט זיי געשלאא סן אֿ בונד‪ ,‬זיי צו לאא זן לעבן; און די פירשטן פון דער ‪15‬‬ ‫‪.‬קהילה האא בן זיי געשוואוירן‬ ‫און עס איז געווען אין סוף פון דריי טעג נאכדעם וואס זיי האבן געמאכט א בונד מיט זיי‪ ,‬האבן זיי געהערט אז זיי זענען ‪16‬‬ ‫‪.‬זייערע שכנים‪ ,‬און אז זיי וואוינען צווישן זיי‬ ‫און די קינדער פון ישראל זענען געפארן‪ ,‬און זענען אנגעקומען צו זייערע שטעט אויפן דריטן טאג‪ .‬איצט זייערע שטעט ‪17‬‬ ‫‪.‬זענען געווען גבעון‪ ,‬און כפירה‪ ,‬און בארות‪ ,‬און קירית יערים‬ ‫און די קינדער פון ישראל האבן זיי נישט געשלאגן‪ ,‬ווייל די פירשטן פון דער עדה האבן זיי געשוואוירן ביים האר גאט ‪18‬‬ ‫‪.‬פון ישראל‪ .‬און די גאנצע עדה האט געמורמלט קעגן די פירשטן‬ ‫אבער אלע פרינצים האבן געזאגט צו דער גאנצער קהילה‪ :‬מיר האבן זיי געשוואוירן ביים האר גאט פון ישראל; יעצט ‪19‬‬ ‫‪.‬קענען מיר זיי נישט אנרירן‬ ‫דאא ס וועלן מיר זיי טאא ן; מיר וועלן זיי לאא זן לעבן‪ ,‬כדי קיין צאא רן זאא ל נישט זיין אויף אונדז צוליב דעם שבועה וואא ס מיר ‪20‬‬ ‫‪.‬האא בן זיי געשוואוירן‬ ‫און די פרינצן האבן צו זיי געזאגט‪ :‬לאא זט זיי לעבן‪ ,‬אא בער זאא לן זיי זיין האא לץשהאֿ קער און וואֿ סערששעפער פאֿ ר דער ‪21‬‬ ‫‪.‬גאֿ נצער קהילה‪ ,‬אֿ זוי ווי די פרינצן האא בן זיי צוגעזאא גט‬ ‫און יהושע האא ט זיי גערופן‪ ,‬און ער האא ט צו זיי גערעדט‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬פאֿ רוואא ס האא ט איר אונדז גענאֿ רט‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬מיר זענען ‪22‬‬ ‫אַך‪ ,‬ווען איר וואוינט צווישן אונדז‬ ‫ווַט פון ֿ‬ ‫?זייער ֿ‬ ‫איצט זענט איר פארשאלטן‪ ,‬און קיינער פון אייך וועט נישט באפרייט ווערן פון זיין קנעכט‪ ,‬און האא לץ‪-‬העקערס און ‪23‬‬ ‫‪.‬וואֿ סער‪-‬שעפער פארן הויז פון מיין גאא ט‬ ‫און זיי האבן געענטפערט יהושע און געזאגט‪ :‬ווייל עס איז זיכער דערציילט געווארן דיינע קנעכט‪ ,‬אז ה' דיין גאט האט ‪24‬‬ ‫‪,‬באפוילן זיין קנעכט משהן צו געבן אייך דאס גאנצע לאנד‪ ,‬און צו פארניכטן אלע איינוואוינער פון לאנד פון פאר אייך‬ ‫‪.‬דעריבער האבן מיר שטארק מורא געהאט פאר אונזער לעבן צוליב אייך‪ ,‬און מיר האבן דאס געטאן‬ ‫‪.‬און איצט‪ ,‬זע‪ ,‬מיר זענען אין דיין האֿ נט; ווי עס איז גוט און ריכטיק אין דיין אויגן צו טאא ן צו אונדז‪ ,‬טו ‪25‬‬ ‫און אֿ זוי האא ט ער צו זיי געטאא ן‪ ,‬און האא ט זיי געראֿ טעוועט פון דער האֿ נט פון די קינדער פון ישראל‪ ,‬אֿ ז זיי זאא לן זיי נישט ‪26‬‬ ‫‪.‬געהרגעט האא בן‬ ‫און יהושע האא ט זיי געמאֿ כט אין יענעם טאא ג האא לץשהאֿ קער און וואֿ סערששעפער פאֿ ר דער קהילה און פאֿ ר דעם מזבח פון ‪27‬‬ ‫‪.‬גאא ט‪ ,‬ביזן היינטיקן טאא ג‪ ,‬אין דעם אא רט וואא ס ער וועט אויסקלייבן‬ ‫יהושע ‪10‬‬ ‫און עס איז געווען‪ ,‬ווען אדוניצדק דער מלך פון ירושלים האט געהערט ווי יהושע האט איינגענומען עי און האט זי חרוב ‪1‬‬ ‫געמאכט; ווי ער האט געטון צו יריחו און איר מלך‪ ,‬אזוי האט ער געטון צו עי און איר מלך; און ווי די איינוואוינער פון‬ ‫;גבעון האבן געמאכט שלום מיט ישראל‪ ,‬און זענען געווען צווישן זיי‬ ‫ווַל ‪2‬‬ ‫ווַל גבעון איז געווען אֿ גרויסע שטאא ט‪ ,‬ווי איינע פון די קעניגלעכע שטעט‪ ,‬און ֿ‬ ‫אֿ ז זיי האא בן שטאֿ רק מורא געהאֿ ט‪ֿ ,‬‬ ‫‪.‬זי איז געווען גרעסער פון עי‪ ,‬און אֿ לע אירע מענטשן זענען געווען גבורים‬ ‫‪,‬דעריבער האא ט אדוניצדק דער מלך פון ירושלים געשיקט צו הוהם דער מלך פון חברון‪ ,‬און צו פירם דער מלך פון ירמות ‪3‬‬ ‫‪:‬און צו יפיע דער מלך פון לאכיש‪ ,‬און צו דביר דער מלך פון עגלון‪ ,‬אֿ זוי צו זאא גן‬

‫‪4‬‬

‫וויזיע ‪ - 6000‬גרעסער ישרַל‬

‫קומט ארויף צו מיר‪ ,‬און העלפט מיר‪ ,‬אז מיר זאלן שלאא גן גבעון‪ ,‬ווייל עס האט געמאכט שלום מיט יהושע און מיט די ‪4‬‬ ‫‪.‬קינדער פון ישראל‬ ‫דעריבער האא בן זיך די פינף מלכים פון די אמורים‪ ,‬דער מלך פון ירושלים‪ ,‬דער מלך פון חברון‪ ,‬דער מלך פון ירמות‪ ,‬דער ‪5‬‬ ‫מלך פון לכיש‪ ,‬דער מלך פון עגלון‪ ,‬צוזאֿ מענגעזאֿ מלט און זענען אֿ רויף‪ ,‬זיי און אֿ לע זייערע מחנות‪ ,‬און האא בן זיך געלאֿ גערט‬ ‫‪.‬פאֿ ר גבעון און געמאֿ כט מלחמה קעגן אים‬ ‫און די מענטשן פון גבעון האבן געשיקט צו יהושע אין לאגער קיין גג לגל‪ ,‬לאמיר זאגן‪ :‬לאז נישט אפ דיין האנט פון דיינע ‪6‬‬ ‫קנעכט; קום ארויף צו אונדז שנעל‪ ,‬און ראטעווע אונדז‪ ,‬און העלף אונדז‪ ,‬ווייל אלע מלכים פון די אמורי וואס וואוינען אין‬ ‫‪.‬די בערג האבן זיך פארזאמלט קעגן אונדז‬ ‫‪.‬איז יהושע אֿ רויפגעגאֿ נגען פון גג לגל‪ ,‬ער און אֿ לע קריגסשמענטשן מיט אים און אֿ לע העלדישע גיבורים ‪7‬‬ ‫דַן האֿ נט; קיין מאֿ ן פון זיי ‪8‬‬ ‫ווַל איך האא ב זיי געגעבן אין ֿ‬ ‫און גאא ט האא ט געזאא גט צו יהושע‪ :‬זאא לסט זיי נישט מורא האא בן‪ֿ ,‬‬ ‫‪.‬וועט נישט קענען שטיין פאֿ ר דיר‬ ‫‪.‬איז יהושע געקומען צו זיי פלוצעם‪ ,‬און איז אֿ רויפגעגאֿ נגען פון גג לגל די גאֿ נצע נאֿ כט ‪9‬‬ ‫און גאא ט האא ט זיי צעשטערט פאֿ ר ישראל‪ ,‬און האא ט זיי געהרגעט מיט אֿ גרויסן שלאא ג אין גבעון‪ ,‬און זיי נאא כגעיאא גט אויף ‪10‬‬ ‫‪.‬דעם וועג וואא ס גייט אֿ רויף קיין בית‪-‬חורון‪ ,‬און זיי געשלאא גן ביז ַֿזזקה און ביז מֿ קק דא ה‬ ‫'און עס איז געווען‪ ,‬ווען זיי זענען אנטלאפן פון פאר ישראל‪ ,‬און זענען געווען אויפן אראפגאנג קיין בית‪-‬חורון‪ ,‬האט ה ‪11‬‬ ‫אראפגעווארפן גרויסע שטיינער פון הימל אויף זיי ביז ַֿזזקה‪ ,‬און זיי זענען געשטארבן; עס זענען געווען מער וואא ס זענען‬ ‫‪.‬געשטאא רבן מיט האֿ געלשטיינער ווי די וואא ס די קינדער פון ישראל האא בן געהרגעט מיטן שווערד‬ ‫‪,‬דעמאא לט האא ט יהושע גערעדט צו גאא ט אין דעם טאא ג ווען גאא ט האא ט איבערגעגעבן די אמורים פאֿ ר די קינדער פון ישראל ‪12‬‬ ‫‪.‬און ער האא ט געזאא גט פאֿ ר די אויגן פון ישראל‪ :‬זון‪ ,‬שטיי שטיל אויף גבעון‪ ,‬און דו‪ ,‬לבנה‪ ,‬אין טאא ל פון אֿ יאֿ לון‬ ‫און די זון איז געשטאנען שטיל‪ ,‬און די לבנה איז געבליבן שטיין‪ ,‬ביז די מענטשן האבן זיך נקמה גענומען אויף זייערע ‪13‬‬ ‫שונאים‪ .‬שטייט דאס נישט געשריבן אין בוך פון ישר? און די זון איז געשטאנען שטיל אין מיטן הימל‪ ,‬און האט זיך נישט‬ ‫‪.‬געאיילט אונטערצוגיין א גאנצן טאג‬ ‫און עס איז נישט געווען קיין טאא ג ווי יענער‪ ,‬פאֿ ר אים אא דער נאא ך אים‪ ,‬אֿ ז גאא ט זאא ל הערן דעם קול פון אֿ מענטש‪ ,‬ווייל ‪14‬‬ ‫‪.‬גאא ט האא ט געקעמפט פאֿ ר ישראל‬ ‫‪.‬און יהושע איז צוריקגעקומען‪ ,‬און גאֿ נץ ישראל מיט אים‪ ,‬אין לאֿ גער קיין גג לגאל ‪15‬‬ ‫‪.‬אבער די פינף מלכים זענען אנטלאפן‪ ,‬און האבן זיך באהאלטן אין א הייל אין מקדה ‪16‬‬ ‫‪.‬און מען האט דערציילט יהושע‪ ,‬אזוי צו זאגן‪ :‬די פינף מלכים זענען געפונען געווארן באהאלטן אין א הייל אין מקדאה ‪17‬‬ ‫און יהושע האא ט געזאא גט‪ :‬וואֿ לגערט גרויסע שטיינער איבערן מויל פון דער הייל‪ ,‬און שטעלט מענטשן לעבן איר צו היטן ‪18‬‬ ‫‪.‬זיי‬ ‫רַן אין זייערע ‪19‬‬ ‫און שטעל זיך נישט אא פ‪ ,‬נאא ר יאא גט נאא ך אייערע שונאים‪ ,‬און שלאא גט די לעצטע פון זיי; לאא זט זיי נישט אֿ ֿ‬ ‫ווַל גאא ט‪ ,‬אייער גאא ט‪ ,‬האא ט זיי איבערגעגעבן אין אייער האֿ נט‬ ‫‪.‬שטעט‪ֿ ,‬‬ ‫‪,‬און עס איז געווען‪ ,‬ווען יהושע און די קינדער פון ישראל האבן זיי געענדיגט צו דערהרגענען מיט א גאר גרויסן שחיטה ‪20‬‬ ‫‪.‬ביז זיי זענען פארניכטעט געווארן‪ ,‬זענען די איבעריגע וואס זענען געבליבן פון זיי אריין אין די באפעסטיקטע שטעט‬ ‫זַן צונג ‪21‬‬ ‫און דאא ס גאֿ נצע פאא לק איז צוריקגעקומען אין לאֿ גער צו יהושע אין מקעדה בשלום; קיינער האא ט נישט גערוקט ֿ‬ ‫‪.‬קעגן קיינעם פון די קינדער פון ישראל‬ ‫‪.‬האט יהושע געזאגט‪ :‬עפנט דעם מויל פון דער הייל‪ ,‬און ברענגט ארויס די פינף מלכים צו מיר פון דער הייל ‪22‬‬ ‫און זיי האא בן אֿ זוי געטאא ן‪ ,‬און האא בן אֿ רויסגעבראֿ כט צו אים די פינף מלכים פון דער הייל‪ ,‬דעם מלך פון ירושלים‪ ,‬דעם ‪23‬‬ ‫‪.‬מלך פון חברון‪ ,‬דעם מלך פון ירמות‪ ,‬דעם מלך פון לכיש‪ ,‬און דעם מלך פון עגלון‬ ‫און עס איז געווען‪ ,‬ווען זיי האבן ארויסגעברענגט די מלכים צו יהושע‪ ,‬האט יהושע גערופן אלע מענער פון ישראל‪ ,‬און ‪24‬‬ ‫געזאגט צו די הויפטמאן פון די קריגס‪-‬לייט וואס זענען מיט אים געגאנגען‪ ,‬קומט נענטער‪ ,‬לייגט אייערע פיס אויף די האלדזן‬ ‫‪.‬פון די מלכים‪ .‬און זיי זענען נענטער געקומען‪ ,‬און האבן געלייגט זייערע פיס אויף זייערע האלדזן‬ ‫'און יהושע האט צו זיי געזאגט‪ :‬האט נישט קיין מורא און נישט קיין שרעק‪ ,‬זייט שטארק און מוטיג‪ ,‬ווייל אזוי וועט ה ‪25‬‬ ‫‪.‬טון צו אלע אייערע שונאים מיט וועמען איר וועט קעמפן‬ ‫און דערנאא ך האא ט יהושע זיי געשלאא גן און זיי געטייט‪ ,‬און זיי אויפגעהאֿ נגען אויף פינף ביימער; און זיי האא בן געהאֿ נגען ‪26‬‬ ‫‪.‬אויף די ביימער ביזן אא וונט‬ ‫‪,‬און עס איז געווען ווען די זון איז אונטערגעגאנגען‪ ,‬האט יהושע באפוילן‪ ,‬און זיי האבן זיי אראפגענומען פון די ביימער ‪27‬‬ ‫און זיי אריינגעווארפן אין דער הייל וואו זיי זענען געווען באהאלטן‪ ,‬און געלייגט גרויסע שטיינער אין דעם מויל פון דער‬ ‫‪.‬הייל‪ ,‬וועלכע זענען געבליבן ביזן היינטיגן טאג‬

‫‪5‬‬

‫וויזיע ‪ - 6000‬גרעסער ישרַל‬

‫און אין יענעם טאא ג האא ט יהושע איינגענומען מקהדה‪ ,‬און זי געשלאא גן מיטן שאֿ רף פון שווערד‪ ,‬און איר מלך האא ט ער ‪28‬‬ ‫חרם געמאֿ כט‪ ,‬זיי און אֿ לע נשמות וואא ס זענען געווען אין איר; ער האא ט נישט געלאא זט קיין איבערבלייבעניש; און ער האא ט‬ ‫‪.‬געטאא ן צום מלך פון מקהדה אֿ זוי ווי ער האא ט געטאא ן צום מלך פון יריחו‬ ‫‪.‬דעמאא לט איז יהושע אֿ ריבערגעגאֿ נגען פון מקדאה‪ ,‬און גאֿ נץ ישראל מיט אים‪ ,‬קיין לג בב נאה‪ ,‬און האא ט געקעמפט קעגן לג בב נאה ‪29‬‬ ‫און גאא ט האא ט זי אויך געגעבן‪ ,‬און איר מלך‪ ,‬אין דער האֿ נט פון ישראל; און ער האא ט זי געשלאא גן מיטן שאֿ רף פון ‪30‬‬ ‫זַנען געווען אין איר; ער האא ט נישט געלאא זט קיין איבערלעבן אין איר; נאא ר ער האא ט געטאא ן‬ ‫שווערד‪ ,‬און אֿ לע נשמות וואא ס ֿ‬ ‫‪.‬צו איר מלך אֿ זוי ווי ער האא ט געטאא ן צום מלך פון יריחו‬ ‫‪,‬און יהושע איז אֿ ריבערגעגאֿ נגען פון לג בב נאה‪ ,‬און גאֿ נץ ישראל מיט אים‪ ,‬קיין לֿכיש‪ ,‬און ער האא ט זיך באֿ לעגערט קעגן איר ‪31‬‬ ‫‪.‬און געקעמפט קעגן איר‬ ‫אַנגענומען אויפן צווייטן טאא ג‪ ,‬און האא בן עס ‪32‬‬ ‫און גאא ט האא ט געגעבן לאכיש אין דער האֿ נט פון ישראל‪ ,‬און זיי האא בן עס ֿ‬ ‫זַנען דאא רט געווען‪ ,‬לויט אֿ לץ וואא ס ער האא ט געטאא ן צו לג בב נאה‬ ‫‪.‬געשלאא גן מיטן שאֿ רף פון שווערד‪ ,‬און אֿ לע נשמות וואא ס ֿ‬ ‫זַן פאא לק געשלאא גן‪ ,‬ביז ‪33‬‬ ‫דעמאא לט איז ארויפגעקומען הורם דער מלך פון גזר צו העלפן לכיש; און יהושע האא ט אים און ֿ‬ ‫‪.‬ער האא ט אים נישט געלאא זט קיין איבערבלייבנדיקן‬ ‫און פון לכיש איז יהושע אֿ ריבערגעגאֿ נגען קיין עגלון‪ ,‬און גאֿ נץ ישראל מיט אים; און זיי האא בן זיך אויף איר געלאֿ גערט ‪34‬‬ ‫‪.‬און געקעמפט קעגן איר‬ ‫און זיי האבן עס איינגענומען אין יענעם טאג‪ ,‬און עס געשלאגן מיטן שארף פון שווערד‪ ,‬און אלע נפשות וואס זענען ‪35‬‬ ‫‪.‬געווען אין איר האט ער פארניכטעט אין יענעם טאג‪ ,‬לויט אלעס וואס ער האט געטאן צו לכיש‬ ‫‪.‬און יהושע איז ארויף פון עגלון‪ ,‬און גאֿ נץ ישראל מיט אים‪ ,‬קיין חברון; און זיי האא בן געקעמפט קעגן איר ‪36‬‬ ‫און זיי האבן עס איינגענומען‪ ,‬און עס געשלאגן מיטן שארף פון שווערד‪ ,‬און איר מלך‪ ,‬און אלע אירע שטעט‪ ,‬און אלע ‪37‬‬ ‫;נפשות וואס זענען געווען אין איר; ער האט נישט געלאזט קיין איבערבלייבעניש‪ ,‬לויט אלעס וואס ער האט געטאן צו עגלון‬ ‫‪.‬נאר ער האט עס פארניכטעט מיט אלע נפשות וואס זענען געווען אין איר‬ ‫‪.‬און יהושע האא ט זיך אומגעקערט‪ ,‬און גאֿ נץ ישראל מיט אים‪ ,‬קיין דביר; און זיי האא בן געקעמפט קעגן איר ‪38‬‬ ‫און ער האא ט זי איינגענומען‪ ,‬און איר מלך‪ ,‬און אֿ לע אירע שטעט; און זיי האא בן זיי געשלאא גן מיטן שאֿ רף פון שווערד‪ ,‬און ‪39‬‬ ‫פאֿ רניכטעט אֿ לע נשמות וואא ס זענען דאא רט געווען; ער האא ט נישט איבערגעלאא זט קיין איבערבלייבנדיקן; ווי ער האא ט געטאא ן‬ ‫‪.‬צו חברון‪ ,‬אֿ זוי האא ט ער געטאא ן צו דביר‪ ,‬און צו איר מלך; ווי ער האא ט אויך געטאא ן צו לג בב נאה‪ ,‬און צו איר מלך‬ ‫אֿ זוי האא ט יהושע געשלאא גן דאא ס גאֿ נצע לאֿ נד פון די בערג‪ ,‬און פון דרום‪ ,‬און פון טאא ל‪ ,‬און פון די קוואֿ לן‪ ,‬און אֿ לע זייערע ‪40‬‬ ‫מלכים; ער האא ט נישט געלאא זט קיין איבערבלייבנדיקן‪ ,‬נאא ר ער האא ט פאֿ רניכטעט אֿ לץ וואא ס האא ט געאא טעמט‪ ,‬ווי דער האר‬ ‫‪.‬גאא ט פון ישראל האא ט באֿ פױלן‬ ‫‪.‬און יהושע האא ט זיי געשלאא גן פון קאֿ דעששברנעע ביז עזה‪ ,‬און דאא ס גאֿ נצע לאֿ נד גושען ביז גבעון ‪41‬‬ ‫ווַל דער גאא ט פון ישראל האא ט געקעמפט פאֿ ר ‪42‬‬ ‫אַנגענומען אין איין מאא ל‪ֿ ,‬‬ ‫און אֿ לע די מלכים און זייער לאֿ נד האא ט יהושע ֿ‬ ‫‪.‬ישראל‬ ‫‪.‬און יהושע איז צוריקגעקומען‪ ,‬און גאֿ נץ ישראל מיט אים‪ ,‬אין לאֿ גער קיין גג לגאל ‪43‬‬

‫די צייטן פון די גויים‬ ‫און זיי וועלן פאֿ לן דורך דער שאֿ רף פון שווערד‪ ,‬און וועלן ווערן אֿ וועקגעפירט ווי געפאנגענע צו אֿ לע פעלקער; און‬ ‫ירושלים וועט ווערן צעטראא טן דורך די פעלקער‪ ,‬ביז די צייטן פון די פעלקער וועלן מקוים ווערן‪ .‬לוקאס ‪21:24‬‬ ‫די "צייטן פון די גויים" איז א ביבלישער נביאישער טערמין פון לוקאס ‪ .21:24‬עס באשרייבט א היסטארישע תקופה בעת‬ ‫וועלכער נישט‪-‬יידישע (גויישע) פעלקער דאמינירן פאליטיש ירושלים און וועלט‪-‬אנגעלעגענהייטן‪ .‬געלערנטע גלייבן בכלל‬ ‫אז די תקופה האט זיך אנגעהויבן מיטן באבילאנישן גלות אין ‪ 586‬פאר דער ציווילער רעכענונג און גייט ווייטער ביז דער‬ ‫‪.‬צוריקקער פון משיח‬ ‫‪:‬שליסל עלעמענטן פון דעם קאנצעפט‬ ‫אא נהייב אין נבואה‪ :‬די פראֿ זע איז מערסט באֿ רימט געניצט דורך יאא שקע אין דער רעדע אויף אא ליוועס‪ ,‬וואו ער האא ט‬ ‫‪".‬פאא רויסגעזאא גט אֿ ז ירושלים וועט ווערן "אֿ ראא פגעטרעטן דורך די גויים ביז די צייטן פון די גויים וועלן מקוים ווערן‬

‫‪6‬‬

‫וויזיע ‪ - 6000‬גרעסער ישרַל‬

‫דניאל'ס זעאונגען‪ :‬די קאנצעפט איז טיף פארבונדן מיט די נבואות אין דניאל ‪ ,2‬וועלכע שילדערן א סוקסעסיע פון גוי'שע‬ ‫‪.‬וועלט‪-‬אימפעריעס (אנהייבנדיג מיט באבל) וואס וועלן עווענטועל ווערן ערזעצט דורך גאט'ס אייביקע מלכות‬ ‫‪:‬ביבלישע געלערנטע און עסכאֿ טאא לאא גן טיילן אא פט די "צייטן פון די גויים" אין עטלעכע טעאא לאא גישע געדאֿ נקען‬ ‫פאא ליטישע הערשאפט‪ :‬די היסטאא רישע רעאֿ ליטעט פון ירושלים קאא נטראא לירט דורך פרעמדע כוחות‪ ,‬פון די באֿ בילאא ניער און‬ ‫‪.‬רוימער ביז שפעטערדיקע אימפעריעס איבער דער געשיכטע‬ ‫‪.‬די קירך‪-‬עפאכע‪ :‬די תקופה אין וועלכער די בשורה איז בעיקר פארשפרייט געווארן צו נישט‪-‬יידישע פעלקער‬ ‫צייטן" קעגן "פולקייט"‪ :‬עטלעכע טעאלאגן מאכן א חילוק צווישן די "צייטן פון די גויים" (די פיזישע צייט‪-‬ליניע פון"‬ ‫פאליטישער הערשאפט) און די "פולקייט פון די גויים" (דערמאא נט אין רוימער ‪ ,11:25‬וואא ס באֿ ציט זיך צו דער גאֿ נצער‬ ‫‪).‬גייסטיקער פאֿ רזאֿ מלונג פון נישט‪-‬יידישע גלויביגע אין גאא ט'ס ישועה‪-‬פלאֿ ן‬

‫די פולקייט פון די גויים‬ ‫ווייל איך וויל נישט‪ ,‬ברידער‪ ,‬אז איר זאא לט נישט וויסן וועגן דעם סוד‪ ,‬כדי איר זאא לט נישט זיין קלוג אין אייערע אייגענע‬ ‫רַנקומען‪ .‬און אֿ זוי וועט גאֿ נץ‬ ‫געדאֿ נקען; אֿ ז בלינדקייט טיילווייז איז געשען צו ישראל‪ ,‬ביז די פולקייט פון די גויים וועט אֿ ֿ‬ ‫ישראל געהאלפן ווערן‪ ,‬ווי עס שטייט געשריבן‪ :‬פון ציון וועט אֿ רויסקומען דער גואל‪ ,‬און וועט אא פקערן שלעכטיקייט פון‬ ‫יעקב‪ .‬רוימער ‪11:25-26‬‬ ‫די "פולקייט פון די גויים" איז א נבואישער באגריף וואס מען געפינט אין דער קינג דזשעימס ווערסיע פון דער ביבל‪ ,‬בעיקר‬ ‫אין רוימער ‪ .11:25‬עס באציט זיך צו דער תקופה אין וועלכער די בשורה ווערט געפריידיקט בעיקר צו נישט‪-‬יידן‪ .‬די‬ ‫תקופה וועט ענדיגן ווען א ג‪-‬טלעך באשטימטע צאל גויים וועלן קומען צו גלויבן אין משיחן‪ ,‬און דאס וועט ערלויבן ג‪-‬ט צו‬ ‫‪.‬צוריקפירן זיין נבואישן פאקוס צו דער ישועה פון ישראל‬ ‫‪:‬שליסל עלעמענטן פון דעם קאנצעפט‬ ‫דער הויפט פסוק‪ :‬אין רוימער ‪ ,11:25‬אֿ נטפלעקט דער אֿ פאא סטל פאֿ ולוס אֿ "מיסטעריע" צו דער קירך‪" :‬אֿ ז בלינדקייט‬ ‫גַסטיקע‬ ‫טווַליקע ֿ‬ ‫צַ ֿ‬ ‫רַנקומען‪ ".‬דאא ס מיינט אֿ ז די ֿ‬ ‫טיילווייז איז געשען צו ישראל‪ ,‬ביז די פולקייט פון די גויים וועט אֿ ֿ‬ ‫פאֿ רהאֿ רטונג פון ישראל דינט אֿ צוועק ‪ -‬עס עפנט די טיר פאֿ ר די גויים (די נישט‪-‬ייג דישע וועלט) צו באֿ קומען ישועה און‬ ‫‪.‬ווערן אֿ טייל פון גאא טס משפחה‬ ‫גריכישע וואא רצל‪ :‬דאא ס וואא רט "פולקייט" אין דעם קאא נטעקסט איז איבערגעזעצט פון גריכישן וואא רט פלעראא מאֿ ‪ ,‬וואא ס‬ ‫באֿ צייכנט אֿ פולע צאא ל‪ ,‬פאֿ רענדיקונג‪ ,‬אא דער שעפע‪ .‬עס באֿ ציט זיך בכלל צו דער פולער‪ ,‬פאֿ רענדיקטער שניט פון גויים‬ ‫‪.‬וואא ס גאא ט האא ט בדעה צו ראֿ טעווען בעת דער איצטיקער קירךשעפאא כע‬ ‫‪":‬פאֿ רבינדונג צו די "צייטן פון די גויים‬ ‫די קאנצעפט האט א שייכות מיט לוקאס ‪ ,21:24‬וואו יאא שקע רעדט וועגן די "צייטן פון די גויים" ‪ -‬אֿ פאֿ רלענגערטע‬ ‫"פעריאא דע כאֿ ראֿ קטעריזירט דורך גוייג שע דאא מינאֿ נץ איבער ירושלים און דעם ייג דישן פאא לק‪ .‬די "פולקייט פון די גויים‬ ‫מאֿ רקירט דעם סוף פון דער תקופה‪ ,‬נאא ך וועלכער די בלינדקייט פון ישראל וועט אֿ וועקגענומען ווערן אֿ זוי אֿ ז "גאֿ נצן‬ ‫‪.‬ישראל וועט געהאלפן ווערן" ווי געזאא גט אין רוימער ‪11:26‬‬

‫מתיַ ‪24‬‬ ‫און יאא שקע איז אֿ רויסגעגאֿ נגען און איז אֿ וועקגעגאֿ נגען פונעם ביתשהמקדש; און זיינע תלמידים זענען צו אים געקומען ‪1‬‬ ‫געבַדעס פונעם ביתשהמקדש‬ ‫ֿ‬ ‫ווַזן די‬ ‫‪.‬אים צו ֿ‬

‫‪7‬‬

‫וויזיע ‪ - 6000‬גרעסער ישרַל‬

‫און יאא שקע האא ט צו זיי געזאא גט‪ :‬זעט איר נישט אֿ לץ דאא ס? באמת זאא ג איך אייך‪ ,‬עס וועט דאא נישט בלייבן קיין שטיין אויף ‪2‬‬ ‫‪.‬אֿ שטיין‪ ,‬וואא ס וועט נישט אֿ ראא פגעוואא רפן ווערן‬ ‫און ווען ער איז געזעסן אויפן הר הזיתים‪ ,‬זענען די תלמידים צו אים געקומען אליין‪ ,‬זאגנדיג‪ :‬זאג אונז‪ ,‬ווען וועלן דאס ‪3‬‬ ‫?זיין? און וואס וועט זיין דער סימן פון דיין קומען און פון דעם סוף פון דער וועלט‬ ‫‪.‬און יאא שקע האא ט געענטפערט און צו זיי געזאא גט‪ :‬היט זיך‪ ,‬אֿ ז קיינער זאא ל אייך נישט פאֿ רפירן ‪4‬‬ ‫‪.‬ווייל פילע וועלן קומען אין מיין נאמען‪ ,‬זאגנדיק‪ :‬איך בין משיח; און וועלן פילע פארפירן ‪5‬‬ ‫און איר וועט הערן וועגן מלחמות און שמועות וועגן מלחמות; זעט אז איר זאא לט זיך נישט דערשרעקן‪ ,‬ווייל אֿ לע די זאֿ כן ‪6‬‬ ‫‪.‬מוזן פאֿ סירן‪ ,‬אא בער דער סוף איז נאא ך נישט‬ ‫ווייל פאא לק וועט אויפשטיין קעגן פאא לק‪ ,‬און מלכות קעגן מלכות; און עס וועלן זיין הונגער‪ ,‬און מגפות‪ ,‬און ‪7‬‬ ‫‪.‬ערדציטערנישן אין פארשידענע ערטער‬ ‫‪.‬אֿ לע דאא ס איז דער אא נהייב פון צרות ‪8‬‬ ‫דעמאא לט וועלן זיי אייך איבערגעבן צו פליכטן‪ ,‬און וועלן אייך הרגענען; און איר וועט זיין געהאֿ סט דורך אֿ לע פעלקער ‪9‬‬ ‫‪.‬צוליב מיין נאא מען‬ ‫און דעמאא לט וועלן פילע געשטרויכלט ווערן‪ ,‬און וועלן פארראטן איינער דעם אנדערן‪ ,‬און וועלן איינער דעם אנדערן ‪10‬‬ ‫‪.‬האסן‬ ‫‪.‬און פילע פאֿ לשע נביאים וועלן אויפשטיין‪ ,‬און וועלן פילע פארפירן ‪11‬‬ ‫‪.‬און ווייל די אומרעכט וועט זיך פארמערן‪ ,‬וועט די ליבע פון פילע זיך קאלט מאכן ‪12‬‬ ‫‪.‬אבער ווער עס וועט אויסהאלטן ביזן סוף‪ ,‬דער זעלבער וועט ווערן געהאלפן ‪13‬‬ ‫און די בשורה פון דעם מלכות וועט ווערן געפריידיקט אין דער גאֿ נצער וועלט ווי אֿ ן עדות צו אֿ לע פעלקער; און ‪14‬‬ ‫‪.‬דעמאא לט וועט קומען דער סוף‬ ‫ווען איר וועט דעריבער זען די שרעקלעכע זאך פון פארניכטונג‪ ,‬וועגן וועלכער דניאל דער נביא האט גערעדט‪ ,‬שטיין ‪15‬‬ ‫‪:‬אין דעם הייליקן אא רט‪( ,‬ווער עס לייענט‪ ,‬זאא ל פאֿ רשטיין)‬ ‫;זאא לן דעמאא לט די וואא ס זענען אין יהודה אֿ נטלויפן אין די בערג ‪16‬‬ ‫זַן הויז ‪17‬‬ ‫;זאא ל דער וואא ס איז אויפן דאֿ ך נישט אֿ ראא פקומען צו נעמען עפעס פון ֿ‬ ‫‪.‬און זאא ל נישט דער וואא ס איז אין פעלד זיך אומקערן צו נעמען זיינע קליידער ‪18‬‬ ‫!און וויי די וואא ס זענען שוואֿ נגער‪ ,‬און די וואא ס געבן זויג אין יענע טעג ‪19‬‬ ‫זַן אין ווינטער‪ ,‬און אויך נישט אין שבת ‪20‬‬ ‫;נאא ר בעט‪ ,‬אֿ ז אייער פליג ען זאא ל נישט ֿ‬ ‫ווייל דעמאא לט וועט זיין אֿ גרויסע צרה‪ ,‬אֿ זאֿ ווי נישט איז געווען זינט דעם אא נהייב פון דער וועלט ביז איצט‪ ,‬ניין‪ ,‬און ‪21‬‬ ‫‪.‬וועט קיינמאא ל נישט זיין‬ ‫און אויב יענע טעג זאא לן נישט ווערן פאֿ רקירצט‪ ,‬וואא לט קיין פלייש נישט געראֿ טעוועט געוואא רן; אא בער צוליב די ‪22‬‬ ‫‪.‬אויסדערוויילטע וועלן יענע טעג ווערן פאֿ רקירצט‬ ‫‪.‬אויב דעמאא לט וועט איינער צו אייך זאא גן‪" :‬זע‪ ,‬דאא איז דער משיח‪ ",‬צי "דאא רט‪ ",‬זאא לט איר עס נישט גלויבן ‪23‬‬ ‫‪,‬ווייל עס וועלן אויפשטיין פאלשע משיחן און פאלשע נביאים‪ ,‬און וועלן ווייזן גרויסע צייכנס און וואונדער; אזוי אז ‪24‬‬ ‫‪.‬אויב מעגלעך‪ ,‬וועלן זיי פארפירן די אויסדערוויילטע אליין‬ ‫‪.‬זעט‪ ,‬איך האא ב עס אייך שוין פריער געזאא גט ‪25‬‬ ‫דעריבער‪ ,‬אויב זיי וועלן צו אייך זאא גן‪" :‬זע‪ ,‬ער איז אין דער מדבר‪ ,‬גייט נישט אֿ רויס; זע‪ ,‬ער איז אין די געהיימע ‪26‬‬ ‫"‪.‬צימערן‪ ,‬גלויבט עס נישט‬ ‫‪.‬ווייל ווי דער בליץ קומט ארויס פון מזרח און שיינט ביז מערב‪ ,‬אזוי וועט אויך זיין די קומען פון דעם זון פון מענטש ‪27‬‬ ‫‪.‬ווייל וואו אימער די טויטע קערפער איז‪ ,‬דארט וועלן זיך די אדלער פארזאמלען ‪28‬‬ ‫גלייך נאך די צרות פון יענע טעג וועט די זון פארפינצטערט ווערן‪ ,‬און די לבנה וועט נישט געבן איר ליכט‪ ,‬און די ‪29‬‬ ‫‪.‬שטערן וועלן פאלן פון הימל‪ ,‬און די כוחות פון די הימלען וועלן געשאקלט ווערן‬ ‫און דעמאא לט וועט דערשייֿנען דאא ס סימן פון דעם זון פון מענטשן אין הימל‪ ,‬און דעמאא לט וועלן אֿ לע שבטים פון דער ערד ‪30‬‬ ‫‪.‬טרויערן‪ ,‬און זיי וועלן זען דעם זון פון מענטשן קומען אין די וואא לקנס פון הימל מיט מאֿ כט און גרויס כבוד‬ ‫און ער וועט שיקן זיינע מלאכים מיט א גרויסן טרומייט‪-‬געקלאנג‪ ,‬און זיי וועלן צוזאמענזאמלען זיינע אויסדערוויילטע ‪31‬‬ ‫‪.‬פון די פיר ווינטן‪ ,‬פון איין עק הימל ביזן אנדערן‬ ‫לערנט זיך איצט א משל פון דעם פייגנבוים‪ :‬ווען זיין צווייג איז נאך ווייך‪ ,‬און עס קומט ארויס בלעטער‪ ,‬ווייסט איר אז ‪32‬‬ ‫‪.‬זומער איז נאנט‬ ‫‪.‬אֿ זוי אויך איר‪ ,‬ווען איר וועט זען אֿ לע די זאֿ כן‪ ,‬זאא לט איר וויסן אֿ ז עס איז נאא ענט‪ ,‬שוין ביי די טירן ‪33‬‬ ‫‪.‬באמת זאא ג איך אייך‪ ,‬די דור וועט נישט פאֿ רגיין‪ ,‬ביז אֿ לע די זאֿ כן וועלן מקוים ווערן ‪34‬‬

‫‪8‬‬

‫וויזיע ‪ - 6000‬גרעסער ישרַל‬

‫‪.‬הימל און ערד וועלן פארגיין‪ ,‬אבער מיינע ווערטער וועלן נישט פארגיין ‪35‬‬ ‫‪.‬אבער פון יענעם טאג און שעה ווייסט קיינער נישט‪ ,‬נישט די מלאכים פון הימל‪ ,‬נאר נאר מיין פאטער אליין ‪36‬‬ ‫‪.‬אבער ווי די טעג פון נח זענען געווען‪ ,‬אזוי וועט אויך זיין די קומען פון דעם זון פון מענטש ‪37‬‬ ‫ווייל ווי אין די טעג פארן מבול האבן זיי געגעסן און געטרונקען‪ ,‬חתונה געהאט און חתונה געגעבן‪ ,‬ביזן טאג וואס נח איז ‪38‬‬ ‫‪,‬אריין אין דער תיבה‬ ‫און זיי האא בן נישט געוואוסט ביז דער מבול איז געקומען און האא ט זיי אֿ לע אֿ וועקגענומען; אֿ זוי וועט אויך זיין די ‪39‬‬ ‫‪.‬קומענדיקע פון דעם זון פון מענטש‬ ‫‪.‬דעמאא לט וועלן צוויי זיין אין פעלד; איינער וועט גענומען ווערן‪ ,‬און דער צווייטער וועט איבערגעלאא זט ווערן ‪40‬‬ ‫‪.‬צוויי פרויען וועלן מאלן אין דער מיל; די איינע וועט גענומען ווערן‪ ,‬און די אנדערע וועט איבערגעלאזט ווערן ‪41‬‬ ‫אַער האֿ ר וועט קומען ‪42‬‬ ‫ווַל איר ווייסט נישט אין וועלכער שעה ֿ‬ ‫‪.‬וואֿ כט דעריבער‪ֿ ,‬‬ ‫אבער וויסן דאא ס‪ ,‬אֿ ז אויב דער בעלשהבית וואא לט געוואוסט אין וועלכער וואֿ ך דער גנב וועט קומען‪ ,‬וואא לט ער געווען ‪43‬‬ ‫זַן הויז‬ ‫אַנברעכן אין ֿ‬ ‫‪.‬וואֿ ך און וואא לט נישט דערלאא זט אֿ ז מען זאא ל ֿ‬ ‫‪.‬דעריבער זייט אויך איר גרייט‪ ,‬ווייל אין אזא שעה וואס איר מיינט נישט‪ ,‬קומט דער זון פון מענטשן ‪44‬‬ ‫ווער איז דעמאא לט אֿ געטרייער און קלוגער קנעכט‪ ,‬וועמען זיין האֿ ר האא ט באֿ שטימט איבער זיין הויזגעזינד‪ ,‬צו געבן זיי ‪45‬‬ ‫?עסן אין דער ריכטיקער צייט‬ ‫‪.‬וואויל איז יענער קנעכט‪ ,‬וועמען זיין האר‪ ,‬ווען ער קומט‪ ,‬וועט טרעפן טאן אזוי ‪46‬‬ ‫‪.‬באמת זאא ג איך אייך‪ ,‬ער וועט אים מאֿ כן הערשער איבער אֿ לע זיינע זאֿ כן ‪47‬‬ ‫;אבער אויב יענער שלעכטער קנעכט וועט זאגן אין זיין הארץ‪ ,‬מיין האר פארשפעטיקט זיין קומען ‪48‬‬ ‫;און וועט אא נהייבן צו שלאא גן זיינע מיט‪-‬קנעכט‪ ,‬און צו עסן און טרינקען מיט די שיכורים ‪49‬‬ ‫‪,‬דער האר פון יענעם קנעכט וועט קומען אין א טאג ווען ער ערווארט אים נישט‪ ,‬און אין א שעה וואס ער ווייסט נישט ‪50‬‬ ‫‪.‬און וועט אים צעשניידן‪ ,‬און אים געבן זיין חלק מיט די צבועים; דארט וועט זיין געוויין און ציין קנאקן ‪51‬‬

‫מַרקוס ‪13‬‬ ‫און ווי ער איז ארויסגעגאנגען פון דעם בית המקדש‪ ,‬זאגט איינער פון זיינע תלמידים צו אים‪ :‬רבי‪ ,‬זע וואספארא שטיינער ‪1‬‬ ‫!און וואספארא געביידעס זענען דא‬ ‫און יאא שקע האא ט אים געענטפערט‪ :‬זעסטו די גרויסע געביידעס? עס וועט נישט בלייבן קיין שטיין אויף אֿ שטיין‪ ,‬וואא ס ‪2‬‬ ‫‪.‬וועט נישט אֿ ראא פגעוואא רפן ווערן‬ ‫און ווען ער איז געזעסן אויפן בארג פון הזיתים קעגן איבערן בית המקדש‪ ,‬האבן אים פעטרוס‪ ,‬יעקב‪ ,‬יוחנן און אנדריי ‪3‬‬ ‫‪:‬געפרעגט אין זיין איינהייט‬ ‫זַן דער סימן ווען אֿ לץ דאא ס אֿ לץ וועט מקוים ווערן ‪4‬‬ ‫זַן? און וואא ס וועט ֿ‬ ‫?זאא גט אונדז‪ ,‬ווען וועלן דאא ס אֿ לץ ֿ‬ ‫‪.‬און יאא שקע האא ט זיי געענטפערט און אא נגעהויבן זאא גן‪ :‬היט אייך‪ ,‬אֿ ז קיינער זאא ל אייך נישט פאֿ רפירן ‪5‬‬ ‫‪.‬ווייל פילע וועלן קומען אין מיין נאמען‪ ,‬זאגנדיק‪ :‬איך בין משיח; און וועלן פילע פארפירן ‪6‬‬ ‫און ווען איר וועט הערן וועגן מלחמות און שמועות וועגן מלחמות‪ ,‬זאא לט איר זיך נישט זאא רגן; ווייל אֿ זעלכע זאֿ כן מוזן ‪7‬‬ ‫‪.‬פאֿ סירן‪ ,‬אא בער דער סוף וועט נאא ך נישט זיין‬ ‫ווייל פאא לק וועט אויפשטיין קעגן פאא לק‪ ,‬און מלכות קעגן מלכות; און עס וועלן זיין ערדציטערנישן אין פארשידענע ‪8‬‬ ‫‪.‬ערטער‪ ,‬און עס וועלן זיין הונגער און צרות‪ :‬דאא ס זענען די אא נהייב פון צרות‬ ‫אבער נעמט אין אכט אויף זיך אליין‪ :‬ווייל זיי וועלן אייך איבערגעבן צו סגני הקהל; און אין די שולן וועט מען אייך ‪9‬‬ ‫‪.‬שלאגן; און מען וועט אייך ברענגען פאר הערשער און מלכים צוליב מיר‪ ,‬אלס אן עדות קעגן זיי‬ ‫‪.‬און די בשורה מוז ערשט ווערן פארשפרייט צווישן אלע פעלקער ‪10‬‬ ‫אבער ווען זיי וועלן אייך פירן און אייך איבערגעבן‪ ,‬זארגט נישט פאראויס וואס איר וועט רעדן‪ ,‬און טראכט נישט ‪11‬‬ ‫‪.‬פאראויס; נאר וואס וועט אייך געגעבן ווערן אין יענער שעה‪ ,‬דאס רעדט; ווייל נישט איר רעדט‪ ,‬נאר דער רוח הקודש‬ ‫איצט וועט דער ברודער פארראטן דעם ברודער צום טויט‪ ,‬און דער פאטער דעם זון; און קינדער וועלן אויפשטיין קעגן ‪12‬‬ ‫‪.‬זייערע עלטערן‪ ,‬און וועלן זיי ברענגען צו טויט‬ ‫און איר וועט זיין געהאסט פון אלע מענטשן צוליב מיין נאמען; אבער ווער עס וועט אויסהאלטן ביזן סוף‪ ,‬דער וועט ‪13‬‬ ‫‪.‬ווערן געהאלפן‬ ‫אבער ווען איר וועט זען די שרעק פון פארניכטונג‪ ,‬וועגן וועלכער דניאל דער נביא האט גערעדט‪ ,‬שטיין וואו זי דארף ‪14‬‬ ‫‪.‬נישט‪( ,‬זאל דער וואס ליינט פארשטיין‪ ),‬דעמאלט זאלן די וואס זענען אין יהודה אנטלויפן אין די בערג‬

‫‪9‬‬

‫וויזיע ‪ - 6000‬גרעסער ישרַל‬

‫זַן ‪15‬‬ ‫רַנגיין דאא רט‪ ,‬צו נעמען עפעס אֿ רויס פון ֿ‬ ‫און דער וואא ס איז אויפן דאֿ ך זאא ל נישט אֿ ראא פגיין אין הויז‪ ,‬און נישט אֿ ֿ‬ ‫‪.‬הויז‬ ‫‪.‬און דער וואא ס איז אין פעלד זאא ל נישט צוריקקערן צו נעמען זיין קלייד ‪16‬‬ ‫!אבער וויי די וואא ס זענען שוואֿ נגער‪ ,‬און די וואא ס געבן זויג אין יענע טעג ‪17‬‬ ‫‪.‬און בעט אז אייער פלייט זאל נישט זיין אין ווינטער ‪18‬‬ ‫ווייל אין יענע טעג וועט זיין א צרה‪ ,‬אזעלכע ווי נישט איז געווען פון אנפאנג פון דער בריאה וואס גאט האט באשאפן ‪19‬‬ ‫‪.‬ביז יעצט‪ ,‬און וועט אויך נישט זיין‬ ‫און אויב גאא ט וואא לט נישט פאֿ רקירצט יענע טעג‪ ,‬וואא לט קיין פלייש נישט געראֿ טעוועט געוואא רן; נאא ר צוליב די ‪20‬‬ ‫‪.‬אויסדערוויילטע‪ ,‬וועמען ער האא ט אויסגעקליבן‪ ,‬האא ט ער פאֿ רקירצט די טעג‬ ‫און אויב איינער וועט דעמאא לט זאא גן צו אייך‪" :‬זע‪ ,‬דאא איז דער משיח‪ ",‬צי "זע‪ ,‬ער איז דאא רט‪ ",‬זאא לט איר אים נישט ‪21‬‬ ‫‪.‬גלויבן‬ ‫ווייל פאֿ לשע משיחן און פאֿ לשע נביאים וועלן אויפשטיין‪ ,‬און וועלן ווייזן צייכנס און וואונדער‪ ,‬צו פאֿ רפירן‪ ,‬אויב ‪22‬‬ ‫‪.‬מעגלעך‪ ,‬אפילו די אויסדערוויילטע‬ ‫‪.‬אבער נעמט אין אכט‪ :‬זעט‪ ,‬איך האב אייך אלץ פאראויסגעזאגט ‪23‬‬ ‫‪,‬אבער אין יענע טעג‪ ,‬נאך יענער צרה‪ ,‬וועט די זון פארפינצטערט ווערן‪ ,‬און די לבנה וועט נישט געבן איר ליכט ‪24‬‬ ‫‪.‬און די שטערן פון הימל וועלן פאלן‪ ,‬און די כוחות וואא ס זענען אין הימל וועלן ווערן געשאא קלט ‪25‬‬ ‫‪.‬און דעמאא לט וועלן זיי זען דעם זון פון מענטש קומען אין די וואלקנס מיט גרויס מאֿ כט און כבוד ‪26‬‬ ‫און דעמאא לט וועט ער שיקן זיינע מלאכים‪ ,‬און וועט צונויפנעמען זיינע אויסדערוויילטע פון די פיר ווינטן‪ ,‬פון די עקן ‪27‬‬ ‫‪.‬ערד ביז די עקן הימל‬ ‫לערנט זיך איצט א משל פון דעם פייגנבוים‪ :‬ווען זיין צווייג איז נאך ווייך‪ ,‬און עס גיט ארויס בלעטער‪ ,‬ווייסט איר אז ‪28‬‬ ‫‪.‬זומער איז נאנט‬ ‫‪.‬אֿ זוי איר אויך‪ ,‬ווען איר וועט זען די זאכן פאֿ סירן‪ ,‬זאא לט איר וויסן אֿ ז עס איז נאא ענט‪ ,‬שוין ביי די טירן ‪29‬‬ ‫‪.‬באמת זאא ג איך אייך‪ ,‬אֿ ז די דאא זיקע דור וועט נישט פאֿ רגיין‪ ,‬ביז אֿ לע די זאֿ כן וועלן געשען ‪30‬‬ ‫‪.‬הימל און ערד וועלן פארגיין‪ ,‬אבער מיינע ווערטער וועלן נישט פארגיין ‪31‬‬ ‫אבער פון יענעם טאג און יענער שעה ווייסט קיינער נישט‪ ,‬נישט די מלאכים אין הימל‪ ,‬און נישט דער זון‪ ,‬נאר דער ‪32‬‬ ‫‪.‬פאטער‬ ‫‪.‬נעמט אכט‪ ,‬וואֿ כט און דאֿ וונט‪ ,‬ווייל איר ווייסט נישט ווען די צייט איז ‪33‬‬ ‫ווייל דער זון פון מענטש איז ווי אֿ מענטש וואא ס גייט אויף אֿ ווייטע רייזע‪ ,‬וואא ס האא ט פאֿ רלאא זט זיין הויז‪ ,‬און האא ט ‪34‬‬ ‫‪.‬געגעבן מאֿ כט צו זיינע קנעכט‪ ,‬און צו יעדן מענטש זיין אֿ רבעט‪ ,‬און האא ט באֿ פוילן דעם טיר‪-‬וועכטער צו וואֿ כן‬ ‫בַם ‪35‬‬ ‫ווַל איר ווייסט נישט ווען דער בעלשהבית קומט‪ ,‬צי אין אא וונט‪ ,‬צי ביי מיטערנאֿ כט‪ ,‬צי ֿ‬ ‫וואֿ כט דעריבער‪ֿ ,‬‬ ‫‪.‬האֿ ןשקראא ען‪ ,‬צי אין דער פרי‬ ‫אַך נישט געפינען שלאא פנדיק ‪36‬‬ ‫‪.‬כדי ער זאא ל נישט קומען פלוצעם און ֿ‬ ‫‪.‬און וואא ס איך זאא ג צו אייך‪ ,‬זאא ג איך צו אֿ לעמען‪ :‬וואֿ כט ‪37‬‬

‫לוקַס ‪21‬‬ ‫רַנוואֿ רפן זייערע מתנות אין דעם אוצר ‪1‬‬ ‫‪.‬און ער האא ט אֿ רויפגעקוקט און געזען די רייכע מענטשן אֿ ֿ‬ ‫רַנוואֿ רפן צוויי מטבעות ‪2‬‬ ‫‪.‬און ער האא ט אויך געזען אֿ געוויסע אא רעמע אֿ למנה אֿ ֿ‬ ‫רַנגעוואא רפן מער ווי אֿ לע ‪3‬‬ ‫אַך באמת‪ ,‬אֿ ז די דאא זיקע אא רעמע אֿ למנה האא ט אֿ ֿ‬ ‫‪.‬און ער האא ט געזאא גט‪ :‬איך זאא ג ֿ‬ ‫רַנגעוואא רפן ‪4‬‬ ‫רַנגעוואא רפן אין די קרבנות פון גאא ט‪ ,‬אא בער זי האא ט פון איר אא רעמקייט אֿ ֿ‬ ‫ווייל אֿ לע די האא בן פון זייער פיל אֿ ֿ‬ ‫‪.‬אֿ לע אירע לעבעדיגע זאֿ כן‬ ‫און ווי עטלעכע האא בן גערעדט וועגן דעם בית המקדש‪ ,‬ווי עס איז געווען באֿ צירט מיט שיינע שטיינער און מתנות‪ ,‬האא ט ‪5‬‬ ‫‪:‬ער געזאא גט‬ ‫וואא ס שייך די זאֿ כן וואא ס איר זעט‪ ,‬וועלן קומען טעג‪ ,‬אין וועלכע עס וועט נישט בלייבן קיין שטיין אויף אֿ שטיין‪ ,‬וואא ס ‪6‬‬ ‫‪.‬וועט נישט אֿ ראא פגעוואא רפן ווערן‬ ‫?און זיי האא בן אים געפרעגט‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬רבי‪ ,‬ווען וועלן דאא ס זיין? און וואא סער סימן וועט זיין ווען דאא ס וועט פאֿ סירן ‪7‬‬ ‫און ער האט געזאגט‪ :‬נעמט אכט אז מען זאל אייך נישט פארפירן; ווייל אסאך וועלן קומען אין מיין נאמען און זאגן‪ :‬איך ‪8‬‬ ‫‪.‬בין משיח; און די צייט קומט נענטערט; גייט דעריבער נישט נאך זיי‬

‫‪10‬‬

‫וויזיע ‪ - 6000‬גרעסער ישרַל‬

‫;אבער ווען איר וועט הערן וועגן מלחמות און מהומות‪ ,‬זאא לט איר זיך נישט שרעקן; ווייל די זאכן מוזן ערשט געשען ‪9‬‬ ‫‪.‬אבער דער סוף איז נישט באֿ לד‬ ‫‪.‬האא ט ער צו זיי געזאא גט‪ :‬פאא לק וועט אויפשטיין קעגן פאא לק‪ ,‬און מלכות קעגן מלכות ‪10‬‬ ‫און גרויסע ערדציטערנישן וועלן זיין אין פארשידענע ערטער‪ ,‬און הונגער‪ ,‬און מגפות; און שרעקלעכע זאכן און גרויסע ‪11‬‬ ‫‪.‬וואונדער וועלן זיין פון הימל‬ ‫אבער פאר אלע די זאכן וועלן זיי לייגן זייערע הענט אויף אייך‪ ,‬און אייך פארפאלגן‪ ,‬אייך איבערגעבן אין די שולן‪ ,‬און ‪12‬‬ ‫‪.‬אין תפיסות‪ ,‬און אייך געברענגט ווערן פאר מלכים און הערשער צוליב מיין נאמען‬ ‫‪.‬און עס וועט זיך צו אייך אומקערן אלס א עדות ‪13‬‬ ‫‪:‬באֿ שטימט זיך דעריבער אין אייערע הערצער‪ ,‬נישט צו טראֿ כטן איידער איר וועט ענטפערן ‪14‬‬ ‫ווייל איך וועל אייך געבן א מויל און חכמה‪ ,‬וואא ס אֿ לע אייערע קעגנער וועלן נישט קענען אא פזאא גן אדער זיך שטעלן ‪15‬‬ ‫‪.‬קעגן‬ ‫און איר וועט פארראטן ווערן סיי דורך עלטערן‪ ,‬און ברידער‪ ,‬און קרובים‪ ,‬און פריינט; און עטלעכע פון אייך וועלן זיי ‪16‬‬ ‫‪.‬ברענגען צו טויט‬ ‫‪.‬און איר וועט זיין געהאסט פון אלע מענטשן צוליב מיין נאמען ‪17‬‬ ‫‪.‬אבער קיין האא ר פון אייער קאא פ וועט נישט פארלוירן ווערן ‪18‬‬ ‫‪.‬אין אייער געדולד באזיצט איר אייערע נשמות ‪19‬‬ ‫‪.‬און ווען איר וועט זען ירושלים ארומגערינגלט מיט צבאות‪ ,‬זאא לט איר וויסן אֿ ז איר חורבן איז נאא ענט ‪20‬‬ ‫זאא לן דעמאא לט די וואא ס זענען אין יהודה אֿ נטלויפן צו די בערג; און די וואא ס זענען אין מיטן דערפון זאא לן אֿ רויסגיין; און די ‪21‬‬ ‫‪.‬וואא ס זענען אין די לענדער זאא לן נישט אֿ רייֿנגיין דאא רט‬ ‫‪.‬ווייל דאא ס זענען די טעג פון נקמה‪ ,‬כדי אֿ לץ וואא ס איז געשריבן זאא ל מקוים ווערן ‪22‬‬ ‫אבער וויי די וואא ס זענען שוואֿ נגער‪ ,‬און די וואא ס געבן זויג‪ ,‬אין יענע טעג! ווייל עס וועט זיין גרויסע נויט אין לאֿ נד‪ ,‬און ‪23‬‬ ‫‪.‬צאא רן אויף דעם פאא לק‬ ‫און זיי וועלן פאֿ לן דורך דער שאֿ רף פון שווערד‪ ,‬און וועלן ווערן אֿ וועקגעפירט ווי געפאנגענע צו אֿ לע פעלקער; און ‪24‬‬ ‫‪.‬ירושלים וועט ווערן צעטראא טן דורך די גויים‪ ,‬ביז די צייטן פון די גויים וועלן מקוים ווערן‬ ‫און עס וועלן זיין סימנים אין דער זון‪ ,‬און אין דער לבנה‪ ,‬און אין די שטערן; און אויף דער ערד וועט זיין נויט פון די ‪25‬‬ ‫;פעלקער‪ ,‬מיט פארפלאנטערונג; דער ים און די כוואליעס וועלן ברומען‬ ‫מענטשן'ס הערצער וועלן זיך אא פלאא זן פון מורא און פון וואֿ רטן אויף די זאֿ כן וואא ס קומען אויף דער ערד‪ ,‬ווייל די כוחות ‪26‬‬ ‫‪.‬פון הימל וועלן געשאא קלט ווערן‬ ‫‪.‬און דעמאא לט וועלן זיי זען דעם זון פון מענטש קומען אין אֿ וואא לקן מיט מאֿ כט און גרויס כבוד ‪27‬‬ ‫‪.‬און ווען די זאכן הייבן אן צו פאסירן‪ ,‬קוקט ארויף און הייבט אויף אייערע קעפ; ווייל אייער גאולה קומט נאנט ‪28‬‬ ‫פַגנבוים און אֿ לע ביימער ‪29‬‬ ‫;און ער האא ט זיי דערציילט אֿ משל‪ :‬זעט דעם ֿ‬ ‫‪.‬ווען זיי שפראא צן שוין אֿ רויס‪ ,‬זעט איר און ווייסט פון זיך אֿ ליין אֿ ז זומער איז שוין נאא ענט ‪30‬‬ ‫‪.‬אֿ זוי אויך איר‪ ,‬ווען איר וועט זען די זאכן פאֿ סירן‪ ,‬זאא לט איר וויסן אֿ ז דאא ס מלכות פון גאא ט איז נאא ענט ‪31‬‬ ‫‪.‬באמת זאא ג איך אייך‪ ,‬די דור וועט נישט פאֿ רגיין‪ ,‬ביז אֿ לץ וועט מקוים ווערן ‪32‬‬ ‫‪.‬הימל און ערד וועלן פארגיין‪ ,‬אבער מיינע ווערטער וועלן נישט פארגיין ‪33‬‬ ‫‪,‬און נעמט אין אכט אויף זיך‪ ,‬אז אייערע הערצער זאלן נישט ווערן איבערגעלאדן מיט איבערגעטריבענע זאכן‪ ,‬שיכרות ‪34‬‬ ‫‪.‬און זארגן פון דעם לעבן‪ ,‬און יענער טאג זאל נישט קומען אויף אייך אומגעריכט‬ ‫‪.‬ווייל ווי אֿ פאֿ סטקע וועט עס קומען אויף אֿ לע וואא ס וואוינען אויף דער גאֿ נצער ערד ‪35‬‬ ‫וואֿ כט דעריבער‪ ,‬און דאֿ וונט שטענדיק‪ ,‬כדי איר זאא לט ווערן געהאֿ לטן פאֿ ר ווערט צו אֿ נטלויפן פון אֿ לע די זאֿ כן וואא ס ‪36‬‬ ‫‪.‬וועלן פאֿ סירן‪ ,‬און צו שטיין פאֿ ר דעם זון פון מענטש‬ ‫און בייטאא ג פלעגט ער לערנען אין בית המקדש; און ביינאכט איז ער אֿ רויסגעגאֿ נגען און האא ט זיך אא פגעהאֿ לטן אויף דעם ‪37‬‬ ‫‪.‬באֿ רג וואא ס הייסט דער הר הזיתים‬ ‫‪.‬און אֿ לע מענטשן זענען געקומען פרי אין דער מאא רגן צו אים אין בית המקדש‪ ,‬כדי אים צו הערן ‪38‬‬

‫פענטַא טעוך‬ ‫און גאא ט האא ט געזאא גט צו אֿ ברהמען‪ :‬גיי אֿ רויס פון דיין לאֿ נד‪ ,‬און פון דיין משפחה‪ ,‬און פון דיין פאא טערס הויז‪ ,‬צו אֿ לאֿ נד‬ ‫ווַזן‪ :‬און איך וועל דיך מאֿ כן אֿ גרויס פאא לק‪ ,‬און איך וועל דיך בענטשן‪ ,‬און מאֿ כן דיין נאא מען גרויס; און‬ ‫וואא ס איך וועל דיר ֿ‬

‫‪11‬‬

‫וויזיע ‪ - 6000‬גרעסער ישרַל‬

‫זַן אֿ ברכה‪ :‬און איך וועל בענטשן די וואא ס בענטשן דיך‪ ,‬און פאֿ רשאֿ לטן דעם וואא ס פאֿ רשאֿ לט דיך‪ :‬און אין דיר‬ ‫דו וועסט ֿ‬ ‫וועלן אֿ לע משפחות פון דער ערד געבענטשט ווערן‪ .‬בראשית יב‪:‬א‪-‬ג‬ ‫אין דעם זעלבן טאא ג האא ט גאא ט געמאֿ כט אֿ בונד מיט אֿ ברהמען‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬צו דיין זוימען האא ב איך געגעבן דאא ס לאֿ נד‪ ,‬פון דעם‬ ‫‪,‬טייך פון מצרים ביזן גרויסן טייך‪ ,‬דעם טייך פרת‪ :‬די קיניטן‪ ,‬און די קיניזיט‪ ,‬און די קדמונים‪ ,‬און די חתיטן‪ ,‬און די פריזיטן‬ ‫און די רפאים‪ ,‬און די אמוריטן‪ ,‬און די כנעניטן‪ ,‬און די גרגשיטן‪ ,‬און די יבוסיטן‪ .‬בראשית טו‪:‬יח‪-‬כא‬ ‫און איך וועל דיר געבן‪ ,‬און דיין זאא מען נאא ך דיר‪ ,‬דאא ס לאֿ נד וואו דו ביסט אֿ פרעמדער‪ ,‬דאא ס גאֿ נצע לאֿ נד כנען‪ ,‬פאֿ ר אֿ ן‬ ‫אייביקן נחלה; און איך וועל זיין זייער גאא ט‪ .‬בראשית יז‪:‬ח‬ ‫און גאא ט האא ט גערעדט צו משהן און צו אים געזאא גט‪ :‬איך בין גאא ט; און איך בין זיך באֿ וויזן צו אֿ ברהם‪ ,‬צו יצחק און צו יעקב‬ ‫מַן נאא מען יהוה בין איך זיי נישט באֿ קאֿ נט געווען‪ .‬און איך האא ב אויך‬ ‫מיטן נאא מען גאא ט דער אֿ למעכטיקער‪ ,‬אא בער מיט ֿ‬ ‫מַן בונד מיט זיי‪ ,‬צו געבן זיי דאא ס לאֿ נד כנען‪ ,‬דאא ס לאֿ נד פון זייער רייך‪ ,‬וואו זיי זענען געווען פרעמדע‬ ‫‪.‬אויפגעשטעלט ֿ‬ ‫שמות ו‪:‬ב‪-‬ד‬ ‫איך בין יהוה אייער גאא ט‪ ,‬וואא ס האא ט אייך אֿ רויסגעפירט פון לאֿ נד מצרים‪ ,‬צו געבן אייך דאא ס לאֿ נד כנען‪ ,‬און צו זיין אייער‬ ‫גאא ט‪ .‬ויקרא כ״ה‪:‬ל״ח‬ ‫קערט זיך אום און גייט אויף אייער וועג‪ ,‬און גייט צום בארג פון די אמורים‪ ,‬און צו אלע ערטער נאנט דערצו‪ ,‬אין דער‬ ‫פלוין‪ ,‬אין די בערג‪ ,‬און אין דער טאא ל‪ ,‬און אין דרום‪ ,‬און ביים ים‪-‬ברעג‪ ,‬צום לאֿ נד פון די כנענים‪ ,‬און צום לבנון‪ ,‬צום‬ ‫רַן און פאֿ רנעמט דאא ס לאֿ נד וואא ס גאא ט האא ט‬ ‫גרויסן טייך‪ ,‬דעם טייך פרת‪ .‬זעט‪ ,‬איך האא ב געגעבן דאא ס לאֿ נד פאר אייך; גייט אֿ ֿ‬ ‫געשוואא רן צו אייערע עלטערן‪ ,‬אֿ ברהם‪ ,‬יצחק און יעקב‪ ,‬צו געבן זיי און זייערע קינדער נאא ך זיי‪ .‬דברים א‪:‬ז‪-‬ח‬ ‫ווייל אויב איר וועט היטן אלע די געבאטן וואס איך געב אייך‪ ,‬זיי צו טון‪ ,‬צו ליב האבן גאט אייער גאט‪ ,‬צו גיין אין אלע‬ ‫זיינע וועגן‪ ,‬און זיך צו האלטן צו אים‪ ,‬וועט גאט ארויסטרייבן אלע די פעלקער פון פאר אייך‪ ,‬און איר וועט באזיגן‬ ‫גרעסערע און מעכטיגער פעלקער ווי אייך‪ .‬יעדער ארט אויף וועלכן אייערע פוס‪-‬זאל וועלן טרעטן וועט זיין אייערע‪ :‬פון‬ ‫דער מדבר און לבנון‪ ,‬פון דעם טייך‪ ,‬דעם טייך פרת‪ ,‬ביזן ווייטן ים וועט זיין אייער ברעג‪ .‬קיינער וועט נישט קענען שטיין‬ ‫פאר אייך‪ ,‬ווייל גאט אייער גאט וועט לייגן אייער שרעק און אייער שרעק אויף דעם גאנצן לאנד אויף וועלכן איר וועט‬ ‫טרעטן‪ ,‬ווי ער האט אייך געזאגט‪ .‬דברים יא‪:‬כב‪-‬כה‬ ‫גיי ארויף אויף דעם באֿ רג עברים‪ ,‬צום באֿ רג נבו‪ ,‬וואא ס איז אין לאֿ נד מואֿ ב‪ ,‬וואא ס איז קעגן איבער יריחו; און זע דאא ס לאֿ נד‬ ‫כנען‪ ,‬וואא ס איך גיב די קינדער פון ישראל פאֿ ר אֿ ן ירושה‪ .‬דברים לב‪:‬מט‬

‫געשיכטע‬ ‫און נאא ך דעם טויט פון משה דעם קנעכט פון גאא ט‪ ,‬איז געשען‪ ,‬אֿ ז גאא ט האא ט גערעדט צו יהושע דעם זון פון נון‪ ,‬משה'ס‬ ‫מַן קנעכט איז געשטאא רבן; שטיי אויף‪ ,‬גיי אֿ ריבער דעם ירדן‪ ,‬דו און דאא ס גאֿ נצע פאא לק‪ ,‬צו דעם‬ ‫באֿ דינער‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬משה ֿ‬ ‫דַן פוס וועט טרעטן דערויף‪ ,‬האא ב איך דיר געגעבן‪ ,‬ווי איך‬ ‫לאֿ נד וואא ס איך גיב זיי‪ ,‬די קינדער פון ישראל‪ .‬יעדן אא רט וואא ס ֿ‬ ‫טַך פרת‪ ,‬דאא ס גאֿ נצע לאֿ נד פון די חתיטים און‬ ‫טַך‪ ,‬דעם ֿ‬ ‫האא ב געזאא גט צו משהן‪ .‬פון דער מדבר און דעם לבנון ביזן גרויסן ֿ‬ ‫דַן‬ ‫דַן גרענעץ‪ .‬קיינער וועט נישט קענען שטיין פאֿ ר דיר אֿ לע טעג פון ֿ‬ ‫זַן ֿ‬ ‫ביזן גרויסן ים קעגן זונ‪-‬אונטערגאֿ נג‪ ,‬וועט ֿ‬ ‫זַ‬ ‫זַן מיט דיר‪ :‬איך וועל דיך נישט פאֿ רלאא זן און נישט פאֿ רלאא זן‪ֿ .‬‬ ‫לעבן‪ .‬ווי איך בין געווען מיט משהן‪ ,‬אֿ זוי וועל איך ֿ‬ ‫ווַל צו דעם פאא לק וועסטו אויסטיילן פאֿ ר אֿ ן ירושה דאא ס לאֿ נד‪ ,‬וואא ס איך האא ב געשוואוירן זייערע‬ ‫שטאֿ רק און מוטיק‪ֿ ,‬‬ ‫פאא טערס זיי צו געבן‪ .‬יהושע ‪1:1-6‬‬ ‫זַנען די לענדער וואא ס די קינדער פון ישראל האא בן געירשנט אין לאֿ נד כנען‪ ,‬וואא ס אז ל אַזאר דער כהן‪ ,‬און יהושע דער‬ ‫און דאא ס ֿ‬ ‫‪.‬זון פון נון‪ ,‬און די הויפט פון די פאא טערס פון די שבטים פון די קינדער פון ישראל‪ ,‬האא בן זיי אויסגעטיילט פאֿ ר ירושה‬ ‫יהושע יד‪:‬א‬ ‫זַן גרענעץ‬ ‫דוד האא ט אויך געשלאא גן הֿ דֿ ד זַזזר‪ ,‬דעם זון פון רחוב‪ ,‬דעם מלך פון צובה‪ ,‬ווען ער איז געגאֿ נגען צוריקבאֿ קומען ֿ‬ ‫טַך פרת‪ .‬שמואל ב׳ ח‪:‬ג‬ ‫‪.‬בַם ֿ‬ ‫ֿ‬ ‫‪12‬‬

‫וויזיע ‪ - 6000‬גרעסער ישרַל‬

‫זַן שבועה צו יצחק; און ער האא ט עס באֿ שטעטיקט צו‬ ‫אפילו וועגן דעם בונד וואא ס ער האא ט געמאֿ כט מיט אֿ ברהם‪ ,‬און וועגן ֿ‬ ‫יעקב פאֿ ר אֿ געזעץ‪ ,‬און צו ישראל פאֿ ר אֿ ן אייביקן בונד‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬צו דיר וועל איך געבן דאא ס לאֿ נד כנען‪ ,‬דעם טייל פון‬ ‫צַט‪ ,‬און פרעמדע אין אים‪ 1 .‬כראא ניקעס ‪ 1‬טז‪:‬טז‪-‬יט‬ ‫זַט געווען נאא ר ווייניק‪ ,‬אֿ קליינע ֿ‬ ‫אַער נחלה; ווען איר ֿ‬ ‫ֿ‬ ‫טַך‬ ‫בַם ֿ‬ ‫זַן הערשאֿ פט ֿ‬ ‫און דוד האא ט געשלאא גן הֿ דֿ ר זַזזר דעם מלך פון צובה ביז חֿ מֿ ת‪ ,‬ווען ער איז געגאֿ נגען באֿ שטעטיקן ֿ‬ ‫פרת‪ 1 .‬כרוניקות ‪ 1‬יח‪:‬ג‬

‫פַא עזיע‬ ‫זַן אייגענעם נחלה‬ ‫‪.‬געבענטשט איז די נאֿ ציע וועמענס גאא ט איז גאא ט; און דאא ס פאא לק וואא ס ער האא ט אויסגעקליבן פאֿ ר ֿ‬ ‫תהילים לג‪:‬יב‬ ‫זַן שבועה צו יצחק; און באֿ שטעטיקט עס צו יעקב פאֿ ר אֿ געזעץ‪ ,‬און צו ישראל‬ ‫וואא ס ער האא ט געמאֿ כט מיט אֿ ברהם‪ ,‬און ֿ‬ ‫זַנען געווען בלויז‬ ‫דַן נחלה; ווען זיי ֿ‬ ‫פאֿ ר אֿ ן אייביקן בונד‪ :‬זאא גנדיק‪ :‬צו דיר וועל איך געבן דאא ס לאֿ נד כנען‪ ,‬דעם טייל פון ֿ‬ ‫אֿ קליינע צאא ל מענטשן‪ ,‬יאא ‪ ,‬זייער ווייניק‪ ,‬און פרעמדע אין אים‪ .‬תהילים קה‪:‬ט‪-‬יב‬ ‫וואא ס האא ט געשלאא גן גרויסע פעלקער‪ ,‬און געהרגעט מעכטיקע מלכים; סיחון דער מלך פון די אמורים‪ ,‬און עוג דער מלך פון‬ ‫דַן נאא מען‬ ‫זַן פאא לק‪ֿ .‬‬ ‫קעניגרַכן פון כנען; און געגעבן זייער לאֿ נד פאֿ ר אֿ ן ירושה‪ ,‬אֿ ן ירושה צו ישראל ֿ‬ ‫ֿ‬ ‫‪,‬בשן‪ ,‬און אֿ לע‬ ‫דַן אא נדענק‪ ,‬גאא ט‪ ,‬איבער אֿ לע דורות‪ .‬תהילים קלה‪:‬י‪-‬יג‬ ‫גאא ט‪ ,‬איז אויף אייביק; און ֿ‬

‫נבוַה‬ ‫זַן אֿ וואא רצל פון יג שֿ י‪ ,‬וואא ס וועט שטיין ווי אֿ פאא ן פאֿ ר די פאא לק; צו אים וועלן די גויים זוכן‪ ,‬און‬ ‫און אין יענעם טאא ג וועט ֿ‬ ‫זַן האֿ נט צו‬ ‫זַן כבוד‪ .‬און עס וועט פאֿ סירן אין יענעם טאא ג‪ ,‬אֿ ז גאא ט וועט ווידער אֿ צווייט מאא ל אויסשטרעקן ֿ‬ ‫זַן רו וועט ֿ‬ ‫ֿ‬ ‫בלַבן‪ ,‬פון אֿ שור‪ ,‬און פון מצרים‪ ,‬און פון פאֿ טרוס‪ ,‬און פון כוש‪ ,‬און פון‬ ‫זַן פאא לק‪ ,‬וואא ס וועט ֿ‬ ‫צוריקקריגן דעם רעשטל פון ֿ‬ ‫עילם‪ ,‬און פון שינער‪ ,‬און פון חמת‪ ,‬און פון די אינזלען פון ים‪ .‬און ער וועט אויפשטעלן אֿ פאא ן פאֿ ר די פעלקער‪ ,‬און ער וועט‬ ‫פאֿ רזאֿ מלען די פאֿ רשטויסענע פון ישראל‪ ,‬און ער וועט צוזאֿ מענזאֿ מלען די פאֿ רשפרייטע פון יהודה פון די פיר ווינקלען פון‬ ‫דער ערד‪ .‬ישעיה יא‪:‬י‪-‬יב‬ ‫טַך פון מצרים‪ ,‬און איר וועט ווערן‬ ‫טַך ביזן ֿ‬ ‫און עס וועט פאֿ סירן אין יענעם טאא ג‪ ,‬וועט גאא ט שלאא גן פון דעם קאֿ נאֿ ל פון ֿ‬ ‫געזאֿ מלט איינער נאא כן אֿ נדערן‪ ,‬איר קינדער פון ישראל‪ .‬און עס וועט פאֿ סירן אין יענעם טאא ג‪ ,‬וועט מען בלאא זן דעם גרויסן‬ ‫‪,‬טרומייט‪ ,‬און די וועלן קומען וואא ס זענען גרייט געווען צו פאֿ רגיין אין לאֿ נד אֿ שור‪ ,‬און די פאֿ רטריבענע אין לאֿ נד מצרים‬ ‫און וועלן דינען גאא ט אויף דעם הייליקן באֿ רג אין ירושלים‪ .‬ישעיה כ"ז‪:‬יב‪-‬יג‬ ‫אבער איצט אזוי זאגט גאט‪ ,‬וואס האט דיך באשאפן‪ ,‬יעקב‪ ,‬און דער וואס האט דיך געפארמט‪ ,‬ישראל‪ :‬האב נישט קיין‬ ‫מורא‪ ,‬ווייל איך האב דיך אויסגעלייזט‪ ,‬איך האב דיך גערופן ביי דיין נאמען; דו ביסט מיינער‪ .‬ווען דו וועסט דורכגיין די‬ ‫‪,‬וואסערן‪ ,‬וועל איך זיין מיט דיר; און דורך די טייכן‪ ,‬וועלן זיי דיך נישט איבערפליסן; ווען דו וועסט גיין דורך פייער‬ ‫וועסטו נישט פארברענט ווערן; און די פלאם וועט דיך נישט אנצינדן‪ .‬ווייל איך בין גאט‪ ,‬דיין גאט‪ ,‬דער הייליגער פון‬ ‫ישראל‪ ,‬דיין ראטעוועטער‪ :‬איך האב געגעבן מצרים פאר דיין אויסלייזונג‪ ,‬כושיע און שבע פאר דיר‪ .‬ווייל דו ביסט געווען‬ ‫טייער אין מיינע אויגן‪ ,‬ביסטו געווען חשוב‪ ,‬און איך האב דיך ליב געהאט; דעריבער וועל איך געבן מענטשן פאר דיר‪ ,‬און‬ ‫פעלקער פאר דיין לעבן‪ .‬האב נישט קיין מורא‪ ,‬ווייל איך בין מיט דיר‪ :‬איך וועל ברענגען דיין זאמען פון מזרח‪ ,‬און דיך‬ ‫צוזאמעננעמען פון מערב; איך וועל זאגן צו צפון‪ ,‬גיב אויף; און צו דרום‪ ,‬האלט נישט צוריק; ברענג מיינע זין פון ווייט‪ ,‬און‬ ‫מיינע טעכטער פון די עקן פון דער ערד; אפילו יעדער איינער וואא ס ווערט גערופן מיט מיין נאא מען‪ :‬ווייל איך האא ב אים‬ ‫‪.‬באֿ שאֿ פן פאֿ ר מיין כבוד‪ ,‬איך האא ב אים געפאא רעמט; יאא ‪ ,‬איך האא ב אים געמאֿ כט‪ .‬ישעיה מ״ג‪:‬אשז‬ ‫הערט מיר‪ ,‬איר אינזלען‪ ,‬און הערט‪ ,‬איר פעלקער‪ ,‬פון ווייטן; גאא ט האא ט מיך גערופן פון מוטערשוואא ם; פון די אינעווייניק פון‬ ‫זַן האֿ נט‬ ‫מַן מויל ווי אֿ שאֿ רפן שווערד; אין שאא טן פון ֿ‬ ‫מַן נאא מען‪ .‬און ער האא ט געמאֿ כט ֿ‬ ‫מַן מוטער האא ט ער דערמאא נט ֿ‬ ‫ֿ‬

‫‪13‬‬

‫וויזיע ‪ - 6000‬גרעסער ישרַל‬

‫זַן פישפאֿ לט האא ט ער מיך באֿ האֿ לטן; און ער‬ ‫האא ט ער מיך באֿ האֿ לטן‪ ,‬און ער האא ט מיך געמאֿ כט אֿ פאא לירטע פינטל; אין ֿ‬ ‫מַן קנעכט‪ ,‬ישראל‪ ,‬אין וועמען איך וועל זיך פאֿ רהערלעכן‪ .‬האא ב איך געזאא גט‪ :‬איך האא ב זיך‬ ‫האא ט צו מיר געזאא גט‪ :‬דו ביסט ֿ‬ ‫מַן‬ ‫בַ גאא ט‪ ,‬און ֿ‬ ‫מַן משפט איז זיכער ֿ‬ ‫מַנע כוחות אומזיסט און אומזיסט; אא בער ֿ‬ ‫געאֿ רבעט אומזיסט‪ ,‬איך האא ב פאֿ רבראֿ כט ֿ‬ ‫זַן קנעכט‪ ,‬צו ברענגען‬ ‫זַן ֿ‬ ‫מַן גאא ט‪ .‬און איצט‪ ,‬זאא גט גאא ט‪ ,‬וואא ס האא ט מיך געפאא רעמט פון מוטערשוואא ם צו ֿ‬ ‫בַ ֿ‬ ‫אֿ רבעט ֿ‬ ‫זַן פאֿ רהערלעכט אין די אויגן פון גאא ט‪ ,‬און‬ ‫יעקב צוריק צו אים‪ :‬כאא טש ישראל וועט נישט פאֿ רזאֿ מלט ווערן‪ ,‬וועל איך דאא ך ֿ‬ ‫מַן קנעכט‪ ,‬אויפצוהייבן די שבטים‬ ‫זַן ֿ‬ ‫מַן שטאֿ רקייט‪ .‬און ער האא ט געזאא גט‪ :‬עס איז אֿ קליינע זאֿ ך צו ֿ‬ ‫זַן ֿ‬ ‫מַן גאא ט וועט ֿ‬ ‫ֿ‬ ‫פון יעקב‪ ,‬און צוריקצוברענגען די באֿ וואא רענטע פון ישראל; איך וועל דיך אויך געבן פאֿ ר אֿ ליכט פאֿ ר די פאא לקער‪ ,‬כדי דו‬ ‫מַן ישועה ביזן עק פון דער ערד‪ .‬ישעיה מט‪:‬א‪-‬ו‬ ‫זַן ֿ‬ ‫זאא לסט ֿ‬ ‫ווייל דיין באֿ שעפער איז דיין מאֿ ן; גאא ט פון צבאות איז זיין נאא מען; און דיין אויסלייזער דער הייליקער פון ישראל; דער גאא ט‬ ‫‪,‬פון דער גאֿ נצער ערד זאא ל ער גערופן ווערן‪ .‬ווייל גאא ט האא ט דיך גערופן ווי אֿ פאֿ רלאא זענע און באֿ טרויערטע פרוי אין גייסט‬ ‫און אֿ ווייב פון יוגנט‪ ,‬ווען דו ביסט אא פגעזאא גט געוואא רן‪ ,‬זאא גט דיין גאא ט‪ .‬פאֿ ר אֿ קליין מאא מענט האא ב איך דיך פאֿ רלאא זט; אא בער‬ ‫מיט גרויס רחמנות וועל איך דיך זאֿ מלען‪ .‬אין אֿ קליין צאא רן האא ב איך פאֿ רבאא רגן מיין פנים פון דיר פאֿ ר אֿ מאא מענט; אא בער‬ ‫מיט אייביקער גוטסקייט וועל איך זיך דערבאֿ רימען אויף דיר‪ ,‬זאא גט גאא ט‪ ,‬דיין אויסלייזער‪ .‬ישעיה ‪54:5-8‬‬ ‫מענקלַבן אֿ נדערע‪ ,‬אֿ חוץ די‬ ‫ֿ‬ ‫גאא ט דער האר‪ ,‬וואא ס זאֿ מלט די פאֿ רשטויסענע פון ישראל‪ ,‬זאא גט‪ :‬איך וועל נאא ך צו אים צוזאֿ‬ ‫מענגעקלַבט געוואא רן‪ .‬ישעיה ‪56:8‬‬ ‫ֿ‬ ‫וואא ס זענען צו אים צוזאֿ‬ ‫וויי די פאֿ סטוכער וואא ס צעשטערן און צעשפרייטן די שעפס פון מיין פאֿ שע! זאא גט גאא ט‪ .‬דעריבער זאא גט גאא ט‪ ,‬דער גאא ט פון‬ ‫ישראל‪ ,‬וועגן די פאֿ סטוכער וואא ס פיטערן מיין פאא לק‪ :‬איר האא ט צעשפרייט מיין עדר און זיי אֿ וועקגעטריבן‪ ,‬און איר האא ט זיי‬ ‫נישט באֿ זוכט; זעט‪ ,‬איך וועל זיך באֿ זוכן מיט אייך פאֿ ר אייערע שלעכטע מעשים‪ ,‬זאא גט גאא ט‪ .‬און איך וועל זאֿ מלען דעם‬ ‫רעשט פון מיין עדר פון אֿ לע לענדער וואוהין איך האא ב זיי אֿ וועקגעטריבן‪ ,‬און איך וועל זיי צוריקברענגען צו זייערע‬ ‫פאֿ שען; און זיי וועלן זיין פרוכטבאֿ ר און זיך פאֿ רמערן‪ .‬און איך וועל אויפשטעלן פאֿ סטוכער איבער זיי‪ ,‬וואא ס וועלן זיי‬ ‫פיטערן; און זיי וועלן מער נישט מורא האא בן און נישט דערשראא קן ווערן‪ ,‬און זיי וועלן נישט פעלן‪ ,‬זאא גט גאא ט‪ .‬ירמיהו כג‪:‬א‬‫ד‬ ‫יא‪ ,‬אזוי זאגט גאא ט פון די צבאות‪ ,‬דער גאא ט פון ישראל‪ ,‬וועגן די כלים וואא ס בלייבן אין הויז פון גאא ט‪ ,‬און אין הויז פון דעם‬ ‫מלך פון יהודה און פון ירושלים‪ :‬זיי וועלן געבראֿ כט ווערן קיין בבל‪ ,‬און דאא רט וועלן זיי זיין ביז דעם טאא ג וואא ס איך וועל זיי‬ ‫באֿ זוכן‪ ,‬זאגט גאא ט; דעמאא לט וועל איך זיי אֿ רויפברענגען און זיי צוריקברענגען צו דעם אא רט‪ .‬ירמיהו כז‪:‬כא‪-‬כב‬ ‫ווייל איך ווייס די געדאנקען וואא ס איך טראֿ כט וועגן אייך‪ ,‬זאא גט גאא ט‪ ,‬געדאנקען פון שלום‪ ,‬און נישט פון שלעכטס‪ ,‬צו געבן‬ ‫אייך אֿ ן ערוואֿ רטעטן סוף‪ .‬דעמאא לט וועט איר מיך רופן‪ ,‬און איר וועט גיין און דאֿ וונען צו מיר‪ ,‬און איך וועל אייך הערן‪ .‬און‬ ‫איר וועט מיך זוכן‪ ,‬און מיר געפינען‪ ,‬ווען איר וועט מיך זוכן מיט אייער גאֿ נצן האֿ רצן‪ .‬און איך וועל זיך לאא זן געפינען דורך‬ ‫אייך‪ ,‬זאא גט גאא ט; און איך וועל אא פקערן אייער געפאֿ נגענשאֿ פט‪ ,‬און איך וועל אייך זאֿ מלען פון אֿ לע פעלקער‪ ,‬און פון אֿ לע‬ ‫ערטער ווו איך האא ב אייך פאֿ רטריבן‪ ,‬זאא גט גאא ט; און איך וועל אייך צוריקברענגען אין דעם אא רט פון ווו איך האא ב אייך‬ ‫פאֿ רטריבן‪ .‬ירמיהו כט‪:‬יא‪-‬יד‬ ‫ווייל אֿ זוי זאא גט גאא ט‪ :‬זינגט מיט פרייד פאֿ ר יעקב‪ ,‬און רופט צווישן די פירער פון די פעלקער; פאֿ רעפנטלעכט‪ ,‬לויבט‪ ,‬און‬ ‫דַן פאא לק‪ ,‬דעם איבערבלייב פון ישראל‪ .‬זע‪ ,‬איך ברענג זיי פון צפוןשלאֿ נד‪ ,‬און איך וועל זיי זאֿ מלען‬ ‫זאא גט‪ :‬גאא ט‪ ,‬ראֿ טעווע ֿ‬ ‫פון די עקן פון דער ערד‪ ,‬און מיט זיי די בלינדע און די לאֿ מע‪ ,‬די שוואֿ נגערע און די וואא ס געבט געבורט צוזאֿ מען; אֿ גרויסע‬ ‫בַ‬ ‫גרופע וועט זיך דאא רטן אומקערן‪ .‬זיי וועלן קומען מיט געוויין‪ ,‬און מיט בקשות וועל איך זיי פירן; איך וועל זיי לאא זן גיין ֿ‬ ‫סערשטַכן אויף אֿ גלייכן וועג‪ ,‬וואו זיי וועלן נישט שטרויכלען; ווייל איך בין אֿ פאא טער צו ישראל‪ ,‬און אפרים איז‬ ‫ֿ‬ ‫די וואֿ‬ ‫ווַטע אינזלען‪ ,‬און זאא גט‪ :‬דער‬ ‫מַן ערשטגעבוירענער‪ .‬הערט דאא ס וואא רט פון גאא ט‪ ,‬איר פעלקער‪ ,‬און פאֿ רקענט עס אין די ֿ‬ ‫ֿ‬ ‫זַן עדר‪ .‬ווייל גאא ט האא ט אויסגעלייזט‬ ‫וואא ס האא ט פאֿ רשפרייט ישראל וועט אים זאֿ מלען און אים היטן‪ ,‬ווי אֿ פאֿ סטוך טוט ֿ‬ ‫יעקב‪ ,‬און אים אויסגעלייזט פון דער האֿ נט פון דעם וואא ס איז געווען שטאֿ רקער פון אים‪ .‬ירמיהו ‪31:7-11‬‬ ‫און איצט דעריבער אֿ זוי זאא גט גאא ט דער גאא ט פון ישראל וועגן דער שטאא ט‪ ,‬פון וועלכער איר זאא גט‪ ,‬זי וועט איבערגעגעבן‬ ‫‪,‬ווערן אין דער האֿ נט פון דעם מלך פון בבל דורך שווערד‪ ,‬הונגער און מגפה‪ :‬זע‪ ,‬איך וועל זיי זאֿ מלען פון אֿ לע לענדער‬ ‫מַן גרימצאא רן און אין גרויסן צאא רן; און איך וועל זיי צוריקברענגען‬ ‫מַן כעס און אין ֿ‬ ‫וואוהין איך האא ב זיי פאֿ רטריבן אין ֿ‬

‫‪14‬‬

‫וויזיע ‪ - 6000‬גרעסער ישרַל‬

‫זַן זַער גאא ט; און איך וועל‬ ‫מַן פאא לק‪ ,‬און איך וועל ֿ‬ ‫זַן ֿ‬ ‫צו דעם אא רט‪ ,‬און איך וועל זיי לאא זן וואוינען זיכער; און זיי וועלן ֿ‬ ‫זיי געבן איין האֿ רץ און איין וועג‪ ,‬כדי זיי זאא לן מורא האא בן פאֿ ר מיר אויף אייביק‪ ,‬פאֿ ר זייער גוטס און פאֿ ר זייערע קינדער‬ ‫נאא ך זיי; און איך וועל מאֿ כן אֿ ן אייביקן בונד מיט זיי‪ ,‬אֿ ז איך וועל זיך נישט אא פקערן פון זיי‪ ,‬זיי צו טאא ן גוטס; נאא ר איך וועל‬ ‫מַן מורא אין זייערע הערצער‪ ,‬אֿ ז זיי זאא לן זיך נישט אא פקערן פון מיר‪ .‬יאא ‪ ,‬איך וועל זיך פרייען איבער זיי צו‬ ‫רַנלייגן ֿ‬ ‫אֿ ֿ‬ ‫ווַל‬ ‫מַן גאֿ נצער נשמה‪ֿ .‬‬ ‫מַן גאֿ נצן האֿ רצן און מיט ֿ‬ ‫טאא ן גוטס‪ ,‬און איך וועל זיי פלאֿ נצן אין דעם לאֿ נד מיט זיכערקייט מיט ֿ‬ ‫אֿ זוי זאא גט גאא ט‪ :‬אזוי ווי איך האב געבראכט דאס גאנצע גרויסע שלעכטס אויף דעם פאלק‪ ,‬אזוי וועל איך ברענגען אויף זיי‬ ‫אלץ גוטס וואס איך האב זיי צוגעזאגט‪ .‬ירמיהו לב‪:‬לו‪-‬מ"ב‬ ‫דַן‬ ‫דַנע ברידער‪ ,‬די מענטשן פון ֿ‬ ‫דַנע ברידער‪ֿ ,‬‬ ‫ווידער איז דאא ס וואא רט פון גאא ט געקומען צו מיר‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬מענטשנקינד‪ֿ ,‬‬ ‫ווַט פון‬ ‫זַנען זַ צו וועמען די באֿ וואוינער פון ירושלים האא בן געזאא גט‪ :‬גייט ֿ‬ ‫משפחה‪ ,‬און דאא ס גאֿ נצע הויז פון ישראל‪ֿ ,‬‬ ‫ווַט‬ ‫גאא ט; צו אונדז איז דאא ס לאֿ נד געגעבן געוואא רן אין ירושה‪ .‬דעריבער זאא ג‪ :‬אֿ זוי זאא גט גאא ט דער האֿ ר‪ :‬כאא טש איך האא ב זַ ֿ‬ ‫זַן ווי אֿ קליין הייליק‬ ‫פאֿ רוואא רפן צווישן די פעלקער‪ ,‬און כאא טש איך האא ב זַ פאֿ רשפרייט צווישן די לענדער‪ ,‬וועל איך זַ ֿ‬ ‫אַך זאֿ מלען פון די‬ ‫אא רט אין די לענדער וואוהין זַ וועלן קומען‪ .‬דעריבער זאא ג‪ :‬אֿ זוי זאא גט גאא ט דער האֿ ר‪ :‬איך וועל ֿ‬ ‫אַך געבן דאא ס לאֿ נד‬ ‫זַט פאֿ רשפרייט געוואא רן‪ ,‬און איך וועל ֿ‬ ‫אַך פאֿ רזאֿ מלען פון די לענדער וואוהין איר ֿ‬ ‫פעלקער‪ ,‬און ֿ‬ ‫‪.‬ישראל‪ .‬און זַ וועלן אֿ הין קומען‪ ,‬און זַ וועלן אֿ וועקנעמען אֿ לע אירע פאֿ רדאא רבן זאֿ כן און אֿ לע אירע תועבות פון דאא רט‬ ‫אַך; און איך וועל ארויסנעמען דאס‬ ‫גַסט אין ֿ‬ ‫נַעם ֿ‬ ‫רַנלייגן אֿ ֿ‬ ‫און איך וועל זַ געבן איין האֿ רץ‪ ,‬און איך וועל אֿ ֿ‬ ‫שטיינערנע הארץ פון זייער פלייש‪ ,‬און וועל זיי געבן א הארץ פון פלייש‪ ,‬אז זיי זאלן גיין אין מיינע חוקים‪ ,‬און היטן מיינע‬ ‫געזעצן‪ ,‬און זיי טאן; און זיי וועלן זיין מיין פאלק‪ ,‬און איך וועל זיין זייער גאט‪ .‬יחזקאל יא‪:‬יד‪-‬כ‬ ‫און איך וועל אייך ארויסברענגען פון די פעלקער‪ ,‬און וועל אייך צוזאמעננעמען פון די לענדער אין וועלכע איר זענט‬ ‫פארשפרייט געווארן‪ ,‬מיט א שטארקער האנט‪ ,‬און מיט אן אויסגעשטרעקטע ארעם‪ ,‬און מיט אויסגעגאסענער צאא רן‪ .‬איך‬ ‫וועל אייך אננעמען מיט אייער זיסן ריח‪ ,‬ווען איך ברענג אייך ארויס פון די פעלקער‪ ,‬און איך וועל אייך צוזאמעננעמען פון‬ ‫די לענדער אין וועלכע איר זענט פארשפרייט געווארן; און איך וועל געהייליקט ווערן אין אייך פאר די פעלקער‪ .‬און איר‬ ‫וועט וויסן אז איך בין גאט‪ ,‬ווען איך וועל אייך ברענגען אין לאנד ישראל‪ ,‬אין דעם לאנד פאר וועלכן איך האב אויפגעהויבן‬ ‫מיין האנט צו געבן עס צו אייערע עלטערן‪ .‬יחזקאל כ‪:‬לד‪,‬מא‪-‬מב‬ ‫אֿ זוי זאא גט גאא ט דער האֿ ר‪ :‬ווען איך וועל האא בן איינגעזאֿ מלט דאא ס הויז פון ישראל פון די פעלקער צווישן וועלכע זיי זענען‬ ‫צעשפרייט געוואא רן‪ ,‬און איך וועל ווערן געהייליקט אין זיי פאֿ ר די אויגן פון די פעלקער‪ ,‬וועלן זיי וואוינען אין זייער לאֿ נד‬ ‫וואא ס איך האא ב געגעבן מיין קנעכט יעקב‪ .‬און זיי וועלן וואוינען זיכער דאא רט‪ ,‬און וועלן בויען הייזער און פלאֿ נצן‬ ‫;ווייֿנגערטנער; יאא ‪ ,‬זיי וועלן וואוינען מיט בטחון‪ ,‬ווען איך וועל אויספירן משפטים אויף אֿ לע וואא ס פאֿ ראֿ כטן זיי אֿ רום זיי‬ ‫און זיי וועלן וויסן אֿ ז איך בין גאא ט זייער גאא ט‪ .‬יחזקאל כח‪:‬כה‪-‬כו‬ ‫זַן סטאֿ דע אין דעם‬ ‫מַנע שעפס און זיי זוכן‪ .‬ווי אֿ פאֿ סטוך זוכט ֿ‬ ‫ווייל אֿ זוי זאא גט גאא ט דער האֿ ר‪ :‬זעט‪ ,‬איך‪ ,‬איך וועל זוכן ֿ‬ ‫מַנע שעפס‪ ,‬און איך וועל זיי ראֿ טעווען פון אֿ לע‬ ‫זַנע צעוואא רפענע שעפס‪ ,‬אֿ זוי וועל איך זוכן ֿ‬ ‫טאא ג וואא ס ער איז צווישן ֿ‬ ‫ערטער וואו זיי זענען צעוואא רפן געוואא רן אין דעם וואא לקנדיקן און פינצטערן טאא ג‪ .‬און איך וועל זיי אֿ רויסברענגען פון די‬ ‫פעלקער‪ ,‬און זיי זאֿ מלען פון די לענדער‪ ,‬און איך וועל זיי ברענגען אין זייער אייגענעם לאֿ נד‪ ,‬און זיי פיטערן אויף די בערג‬ ‫טַכן‪ ,‬און אין אֿ לע באֿ וואוינטע ערטער פון לאֿ נד‪ .‬איך וועל זיי פיטערן אין אֿ גוטער פאֿ שע‪ ,‬און אויף די‬ ‫בַ די ֿ‬ ‫פון ישראל ֿ‬ ‫זַן זייער פעסטל; דאא רט וועלן זיי ליגן אין אֿ גוטער פעסטל‪ ,‬און אין אֿ פעטער פאֿ שע וועלן זיי‬ ‫הויכע בערג פון ישראל וועט ֿ‬ ‫מַנע סטאֿ דע‪ ,‬און איך וועל זיי לאא זן ליגן‪ ,‬זאא גט גאא ט דער האֿ ר‪ .‬איך‬ ‫פיטערן אויף די בערג פון ישראל‪ .‬איך וועל פיטערן ֿ‬ ‫וועל זוכן דאא ס פאֿ רלוירענע‪ ,‬און צוריקברענגען דאא ס פאֿ רטריבענע‪ ,‬און איך וועל פאֿ רבינדן דאא ס צעבראא כענע‪ ,‬און איך וועל‬ ‫שטאֿ רקן דאא ס קראֿ נקע; אא בער איך וועל פאֿ רניכטן דאא ס פעטע און דאא ס שטאֿ רקע; איך וועל זיי פיטערן מיט משפט‪ .‬יחזקאל‬ ‫‪34:11-16‬‬ ‫אַער זכות‪ ,‬הויז ישראל‪ ,‬נאא ר פאֿ ר‬ ‫זאא ג דעריבער צום הויז פון ישראל‪ :‬אֿ זוי זאא גט גאא ט דער האֿ ר‪ :‬איך טו דאא ס נישט פאֿ ר ֿ‬ ‫מַן‬ ‫זַט געגאֿ נגען‪ .‬און איך וועל הייליקן ֿ‬ ‫מַן הייליקן נאא מען‪ ,‬וואא ס איר האא ט פאֿ רשוועכט צווישן די פעלקער‪ ,‬וואוהין איר ֿ‬ ‫ֿ‬ ‫גרויסן נאא מען‪ ,‬וואא ס איז פאֿ רשוועכט געוואא רן צווישן די פעלקער‪ ,‬וואא ס איר האא ט פאֿ רשוועכט צווישן זַ; און די פעלקער‬ ‫ווַל איך וועל‬ ‫אַך פאֿ ר זַערע אויגן‪ֿ .‬‬ ‫וועלן וויסן אֿ ז איך בין גאא ט‪ ,‬זאא גט גאא ט דער האֿ ר‪ ,‬ווען איך וועל געהייליקט ווערן אין ֿ‬ ‫אַער לאֿ נד‬ ‫אַך ברענגען אין ֿ‬ ‫אַך צוזאֿ מענזאֿ מלען פון אֿ לע לענדער‪ ,‬און וועל ֿ‬ ‫‪.‬אַך נעמען פון צווישן די פעלקער‪ ,‬און ֿ‬ ‫ֿ‬ ‫אַערע פאֿ רפעסטיקונגען‪ ,‬און פון אֿ לע‬ ‫זַן ריין‪ :‬פון אֿ לע ֿ‬ ‫אַך‪ ,‬און איר וועט ֿ‬ ‫דעמאא לט וועל איך שפריצן ריין וואֿ סער אויף ֿ‬

‫‪15‬‬

‫וויזיע ‪ - 6000‬גרעסער ישרַל‬

‫אַך‪ :‬און‬ ‫רַנלייגן אין ֿ‬ ‫גַסט וועל איך אֿ ֿ‬ ‫נַעם ֿ‬ ‫אַך געבן‪ ,‬און אֿ ֿ‬ ‫נַ האֿ רץ וועל איך ֿ‬ ‫אַך רייניקן‪ .‬אֿ ֿ‬ ‫אַערע געצן‪ ,‬וועל איך ֿ‬ ‫ֿ‬ ‫אַך געבן אֿ האֿ רץ פון פלייש‪ .‬און איך וועל‬ ‫אַער פלייש‪ ,‬און איך וועל ֿ‬ ‫שטַנערנע האֿ רץ פון ֿ‬ ‫ֿ‬ ‫איך וועל אֿ רויסנעמען דאא ס‬ ‫אריינלייגן מיין גייסט אין אייך‪ ,‬און איך וועל אייך מאכן גיין אין מיינע חוקים‪ ,‬און איר וועט היטן מיינע משפטים און זיי‬ ‫טאן‪ .‬און איר וועט וואוינען אין דעם לאנד וואס איך האב געגעבן אייערע עלטערן; און איר וועט זיין מיין פאלק‪ ,‬און איך‬ ‫‪.‬וועל זיין אייער גאט‪ .‬יחזקאל לו‪:‬כב‪-‬כח‬ ‫און זאא ג צו זיי‪ ,‬אֿ זוי זאא גט גאא ט דער האֿ ר‪ :‬זעט‪ ,‬איך וועל נעמען די קינדער פון ישראל פון צווישן די פעלקער‪ ,‬וואוהין זיי‬ ‫זַטן‪ ,‬און איך וועל זיי ברענגען אין זייער אייגענעם לאֿ נד‪ :‬און‬ ‫זענען געגאֿ נגען‪ ,‬און איך וועל זיי צוזאֿ מענזאֿ מלען פון אֿ לע ֿ‬ ‫זַן אֿ מלך פאֿ ר זיי אֿ לע; און זיי וועלן‬ ‫איך וועל זיי מאֿ כן איין פאא לק אין לאֿ נד אויף די בערג פון ישראל; און איין מלך וועט ֿ‬ ‫קעניגרַכן; און זיי וועלן זיך מער נישט‬ ‫ֿ‬ ‫זַן צעטיילט אין צוויי‬ ‫זַן צוויי פעלקער‪ ,‬און זיי וועלן מער נישט ֿ‬ ‫מער נישט ֿ‬ ‫רפַערלעכע זאֿ כן‪ ,‬און נישט מיט קיין פון זייערע פאֿ רברעכנס; נאא ר‬ ‫פאֿ רפעסטן מיט זייערע געצן‪ ,‬און נישט מיט זייערע פאֿ ֿ‬ ‫איך וועל זיי ראֿ טעווען פון אֿ לע זייערע וואוינונגען‪ ,‬אין וועלכע זיי האא בן געזינדיקט‪ ,‬און איך וועל זיי רייניקן; אֿ זוי וועלן זיי‬ ‫זַן אֿ מלך איבער זיי; און זיי וועלן אֿ לע האא בן איין‬ ‫מַן קנעכט דוד וועט ֿ‬ ‫זַן זייער גאא ט‪ .‬און ֿ‬ ‫מַן פאא לק‪ ,‬און איך וועל ֿ‬ ‫זַן ֿ‬ ‫ֿ‬ ‫מַנע געזעצן‪ ,‬און זיי טאא ן‪ .‬און זיי וועלן וואוינען אין דעם לאֿ נד‬ ‫מַנע משפטים‪ ,‬און היטן ֿ‬ ‫פאֿ סטוך; זיי וועלן אויך גיין אין ֿ‬ ‫אַערע פאא טערס האא בן געוואוינט; און זיי וועלן דאא רט וואוינען‪ ,‬זיי‪ ,‬און‬ ‫מַן קנעכט יעקב‪ ,‬וואו ֿ‬ ‫וואא ס איך האא ב געגעבן ֿ‬ ‫זייערע קינדער‪ ,‬און זייערע קינדס‪-‬קינדער אויף אייביק‪ :‬און מיין קנעכט דוד וועט זיין זייער פירשט אויף אייביק‪ .‬און איך‬ ‫וועל מאֿ כן אֿ בונד פון שלום מיט זיי; עס וועט זיין אֿ ן אייביקער בונד מיט זיי‪ :‬און איך וועל זיי שטעלן‪ ,‬און זיי פאֿ רמערן‪ ,‬און‬ ‫איך וועל שטעלן מיין הייליקייט אין מיטן פון זיי אויף אייביק‪ .‬מיין משכן וועט אויך זיין מיט זיי‪ :‬יאא ‪ ,‬איך וועל זיין זייער‬ ‫גאא ט‪ ,‬און זיי וועלן זיין מיין פאא לק‪ .‬און די גויים וועלן וויסן אֿ ז איך‪ ,‬גאא ט‪ ,‬הייליק ישראל‪ ,‬ווען מיין הייליקייט וועט זיין אין‬ ‫מיטן פון זיי אויף אייביק‪ .‬יחזקאל ‪37:21-28‬‬ ‫דעריבער זאא גט גאא ט דער האֿ ר‪ :‬איצט וועל איך צוריקברענגען די געפאנגענשאֿ פט פון יעקב‪ ,‬און איך וועל זיך דערבאֿ רימען‬ ‫אויף דעם גאֿ נצן הויז פון ישראל‪ ,‬און איך וועל זיך מקנא זיין פאֿ ר מיין הייליקן נאא מען; נאא כדעם וואא ס זיי וועלן טראא גן זייער‬ ‫שאֿ נד‪ ,‬און אֿ לע זייערע זינד מיט וועלכע זיי האא בן געזידלט קעגן מיר‪ ,‬ווען זיי האא בן געוווינט זיכער אין זייער לאֿ נד‪ ,‬און‬ ‫קיינער וועט זיי נישט דערשרעקן‪ .‬ווען איך וועל זיי צוריקברענגען פון די פעלקער‪ ,‬און זיי זאֿ מלען פון די לענדער פון‬ ‫זייערע שונאים‪ ,‬און איך וועל זיך געהייליק מאֿ כן אין זיי פאֿ ר די אויגן פון פילע פעלקער; דעמאא לט וועלן זיי וויסן אֿ ז איך‬ ‫בין גאא ט זייער גאא ט‪ ,‬וואא ס האא ט זיי געפירט אין געפאנגענשאֿ פט צווישן די פעלקער; אא בער איך האא ב זיי זאֿ מלען אין זייער‬ ‫אייגענעם לאֿ נד‪ ,‬און איך האא ב דאא רטן מער נישט געלאא זט קיין איינעם פון זיי‪ .‬און איך וועל מער נישט פאֿ רבאא רגן מיין פנים‬ ‫פון זיי‪ :‬ווייל איך האא ב אויסגעגאא סן מיין גייסט אויף דעם הויז פון ישראל‪ ,‬זאא גט גאא ט דער האֿ ר‪ .‬יחזקאל לט‪:‬כה‪-‬כט‬ ‫;אבער די צאא ל פון די קינדער פון ישראל וועט זיין ווי דער זאֿ מד פון ים‪ ,‬וואא ס קען נישט געמאא סטן און נישט געציילט ווערן‬ ‫‪:‬און עס וועט פאֿ סירן‪ ,‬אֿ ז אין דעם אא רט וואו מען האא ט צו זיי געזאא גט‪ :‬איר זענט נישט מיין פאא לק‪ ,‬דאא רט וועט מען צו זיי זאא גן‬ ‫איר זענט די קינדער פון דעם לעבעדיקן גאא ט‪ .‬דעמאא לט וועלן די קינדער פון יהודה און די קינדער פון ישראל זיך‬ ‫צוזאֿ מענזאֿ מלען‪ ,‬און זיך באֿ שטימען איין קאא פ‪ ,‬און זיי וועלן אֿ רויפקומען פון לאֿ נד‪ :‬ווייל גרויס וועט זיין דער טאא ג פון‬ ‫יזרעאל‪ .‬הושע א‪:‬י‪-‬יא‬ ‫ישראל איז פארשלונגען; איצט וועלן זיי זיין צווישן די גויים ווי א געפעס וואס איז נישטא קיין פארגעניגן‪ .‬ווייל זיי זענען‬ ‫ארויף קיין אשור‪ ,‬א ווילדער אייזל אליין אליין; אפרים האט געדינגען ליבהאבער‪ .‬יא‪ ,‬כאטש זיי האבן געדינגען צווישן די‬ ‫פעלקער‪ ,‬איצט וועל איך זיי צוזאמעננעמען‪ ,‬און זיי וועלן אביסל טרויערן איבער דער לאסט פון דעם מלך פון פרינצן‪ .‬הושע‬ ‫ח‪:‬ח‪-‬י‬ ‫איך וועל זיכער צוזאֿ מענזאֿ מלען‪ ,‬יעקב‪ ,‬דיך אֿ לע; איך וועל זיכער זאֿ מלען דעם רעשט פון ישראל; איך וועל זיי‬ ‫צוזאֿ מענשטעלן ווי די שעפס פון בצרה‪ ,‬ווי די סטאֿ דע אין מיטן פון זייער שטאֿ ל; זיי וועלן מאֿ כן אֿ גרויסן גערויש פון סיבה‬ ‫דער פילקייט פון מענטשן‪ .‬מיכה ב‪:‬יב‬ ‫אין יענעם טאא ג‪ ,‬זאא גט גאא ט‪ ,‬וועל איך צוזאֿ מענשטעלן די הינקע‪ ,‬און איך וועל זאֿ מלען די פאֿ רטריבענע‪ ,‬און די וואא ס איך האא ב‬ ‫געפלאא גט; און איך וועל מאֿ כן די הינקע אֿ רעשטל‪ ,‬און די וואא ס איז ווייט אֿ וועקגעוואא רפן אֿ שטאֿ רקע נאֿ ציע; און גאא ט וועט‬ ‫הערשן איבער זיי אויף באֿ רג ציון פון איצט אא ן און ביז אייביק‪ .‬מיכה ‪4:6-7‬‬

‫‪16‬‬

‫וויזיע ‪ - 6000‬גרעסער ישרַל‬

‫זַ פרייליך און פריי זיך מיטן גאֿ נצן האֿ רצן‪ ,‬טאכטער ירושלים! גאא ט האא ט‬ ‫זינג‪ ,‬טאכטער ציון; רופט אויס‪ ,‬ישראל; ֿ‬ ‫פַנט; דער מלך פון ישראל‪ ,‬גאא ט‪ ,‬איז אין דיר; דו וועסט מער נישט‬ ‫דַן ֿ‬ ‫דַנע משפטים‪ ,‬ער האא ט פאֿ רטריבן ֿ‬ ‫אֿ וועקגענומען ֿ‬ ‫דַנע הענט‬ ‫זען קיין שלעכטס‪ .‬אין יענעם טאא ג וועט מען זאא גן צו ירושלים‪ :‬זאא לסט נישט מורא האא בן; און צו ציון‪ :‬לאא ז נישט ֿ‬ ‫דַן גאא ט אין דיר איז שטאֿ רק; ער וועט ראֿ טעווען‪ ,‬ער וועט זיך פרייען איבער דיר מיט פרייד; ער וועט‬ ‫זַן שלאא פן‪ .‬גאא ט ֿ‬ ‫ֿ‬ ‫זַן ליבע‪ ,‬ער וועט זיך פרייען איבער דיר מיט געזאֿ נג‪ .‬איך וועל זאֿ מלען די וואא ס זענען טרויעריק פאֿ ר דער יום‬ ‫רוען אין ֿ‬‫צַט וועל איך‬ ‫טובדיקער פאֿ רזאֿ מלונג‪ ,‬וואא ס זענען פון דיר‪ ,‬פאֿ ר וועמען די חרפה דערפון איז געווען אֿ לאֿ סט‪ .‬זע‪ ,‬אין יענער ֿ‬ ‫פַניקן דיך; און איך וועל ראֿ טעווען די וואא ס הינט‪ ,‬און זאֿ מלען די וואא ס איז פאֿ רטריבן געוואא רן; און איך‬ ‫פאֿ רמאֿ כן אֿ לע וואא ס ֿ‬ ‫‪,‬וועל זיי ברענגען לויב און רום אין יעדן לאֿ נד ווו זיי זענען געוואא רן געשעמט‪ .‬אין יענער צייט וועל איך אייך צוריקברענגען‬ ‫אפילו אין דער צייט וואס איך וועל אייך איינזאמלען‪ ,‬ווייל איך וועל אייך מאכן א נאמען און א לויב צווישן אלע פעלקער‬ ‫פון דער ערד‪ ,‬ווען איך וועל צוריקדרייען אייער געפאנגענשאפט פאר אייערע אויגן‪ ,‬זאגט ג'‪ .‬צפניה ‪3:14-20‬‬ ‫און איך וועל שטאֿ רקן דאא ס הויז פון יהודה‪ ,‬און איך וועל ראֿ טעווען דאא ס הויז פון יוסף‪ ,‬און איך וועל זיי צוריקברענגען צו‬ ‫זיי שטעלן; ווייל איך האא ב רחמנות אויף זיי; און זיי וועלן זיין ווי איך וואא לט זיי נישט פאֿ רוואא רפן‪ :‬ווייל איך בין גאא ט‪ ,‬זייער‬ ‫‪,‬גאא ט‪ ,‬און איך וועל זיי הערן‪ .‬און די פון אפרים וועלן זיין ווי אֿ גביר‪ ,‬און זייער האֿ רץ וועט זיך פרייען ווי פון וויין; יאא‬ ‫;זייערע קינדער וועלן עס זען און זיך פרייען; זייער האֿ רץ וועט זיך פרייען אין גאא ט‪ .‬איך וועל זיי פליג ען‪ ,‬און זיי זאֿ מלען‬ ‫ווייל איך האא ב זיי אויסגעלייזט; און זיי וועלן זיך פאֿ רמערן ווי זיי האא בן זיך פאֿ רמערט‪ .‬און איך וועל זיי זייען צווישן די‬ ‫‪.‬פעלקער; און זיי וועלן זיך דערמאא נען פון מיר אין ווייטע לענדער; און זיי וועלן לעבן מיט זייערע קינדער‪ ,‬און זיך אומקערן‬ ‫איך וועל זיי אויך צוריקברענגען פון לאֿ נד מצרים‪ ,‬און זיי זאֿ מלען פון אֿ שור; און איך וועל זיי ברענגען אין לאֿ נד גג לַאד און‬ ‫לבנון; און מען וועט זיי נישט געפינען קיין אא רט‪ .‬זכריה י‪:‬ו‪-‬י‬

‫נייער טעסטַא מענט‬ ‫ווען זיי זענען דעריבער צוזאֿ מענגעקומען‪ ,‬האא בן זיי אים געפרעגט‪ ,‬זאא גנדיק‪" :‬האר‪ ,‬וועסטו אין דער צייט צוריקברענגען‬ ‫דאא ס מלכות צו ישראל?" און ער האא ט צו זיי געזאא גט‪ " :‬עס איז נישט פאֿ ר אייך צו וויסן די צייטן אא דער די צייטן‪ ,‬וואא ס דער‬ ‫פאא טער האא ט געשטעלט אין זיין אייגענער מאֿ כט‪ .‬אא בער איר וועט באֿ קומען מאֿ כט‪ ,‬נאא כדעם ווי דער רוח הקודש וועט קומען‬ ‫"‪.‬אויף אייך; און איר וועט זיין מיינע עדות אין ירושלים‪ ,‬און אין גאֿ נץ יהודה‪ ,‬און אין שומרון‪ ,‬און ביזן עק פון דער ערד‬ ‫אֿ פאא סטלענע ‪1:6-8‬‬ ‫סַ וואא ס איז אין הימל‬ ‫צַטן זאא ל ער פאֿ רזאֿ מלען אין איין זאֿ ך אֿ לץ אין משיחן‪ֿ ,‬‬ ‫כדי אין דער צייט פון דער פולקייט פון די ֿ‬ ‫סַ וואא ס איז אויף דער ערד; אין אים‪ :‬עפעסער ‪1:10‬‬ ‫און ֿ‬ ‫איצט בעטן מיר אייך‪ ,‬ברידער‪ ,‬דורך דעם קומען פון אונדזער האר יאא שקע המשיח‪ ,‬און דורך אונדזער צונויפקום צו אים‪ ,‬אֿ ז‬ ‫איר זאא לט נישט באֿ לד ווערן געשאא קלט אין געדאֿ נק‪ ,‬אדער ווערן געשטערט‪ ,‬נישט דורך גייסט‪ ,‬נישט דורך וואא רט‪ ,‬נישט‬ ‫דורך בריוו ווי פון אונדז‪ ,‬ווי כאילו דער טאא ג פון משיח איז נאא ענט‪ .‬לאא זט אייך קיינער נישט נאֿ רן אויף קיין אופן‪ :‬ווייל‬ ‫יענער טאא ג וועט נישט קומען‪ ,‬סיידן עס וועט ערשט קומען אֿ ן אא פפאֿ ל‪ ,‬און דער מענטש פון זינד וועט ווערן אֿ נטפלעקט‪ ,‬דער‬ ‫זון פון פארדארבענקייט; וואא ס שטעלט זיך קעגן און דערהייבט זיך איבער אֿ לץ וואא ס ווערט גערופן גאא ט‪ ,‬אדער וואא ס ווערט‬ ‫געדינט; אֿ זוי אֿ ז ער זיצט ווי גאא ט אין דעם טעמפל פון גאא ט‪ ,‬און ווייזט זיך אֿ ז ער איז גאא ט‪ 2 .‬טעסאֿ לאא נישער ‪2:1-4‬‬

‫ַא פַא קריפע‬ ‫זַן גאא ט וואא ס לעבט אויף אייביק‪ ,‬און‬ ‫דעמאא לט האא ט טובית געשריבן אֿ תפילה פון פרייד‪ ,‬און געזאא גט‪ ,‬געבענטשט זאא ל ֿ‬ ‫פַכט און האא ט רחמנות; ער פירט אֿ ראא פ אין גיהנום און ברענגט צוריק אֿ רויף; און‬ ‫ווַל ער ֿ‬ ‫זַן מלכות‪ֿ .‬‬ ‫זַן ֿ‬ ‫געבענטשט זאא ל ֿ‬ ‫ווַל ער האא ט‬ ‫זַן פאֿ ר די גויים‪ ,‬איר קינדער פון ישראל‪ֿ :‬‬ ‫זַן האֿ נט‪ .‬מודה ֿ‬ ‫רמַדן פון ֿ‬ ‫עס איז נישטאא קַנער וואא ס קען זיך פאֿ ֿ‬ ‫ווַל ער איז‬ ‫זַן גרויסקייט און דערהַבט אים פאֿ ר אֿ לע לעבעדיקע‪ֿ :‬‬ ‫אונדז פאֿ רשפרייט צווישן זיי‪ .‬דאא רטן דערקלערט ֿ‬ ‫פַכטן פאֿ ר אונדזערע זינד און וועט‬ ‫אונדזער גאא ט‪ ,‬און ער איז דער גאא ט אונדזער פאא טער אויף אייביק‪ .‬און ער וועט אונדז ֿ‬ ‫זיך ווידער דערבאֿ רימען און וועט אונדז זאֿ מלען פון אֿ לע פעלקער‪ ,‬צווישן וועלכע ער האא ט אונדז פאֿ רשפרייט‪ .‬טובית ‪13:1‬‬‫‪5‬‬

‫‪17‬‬

‫וויזיע ‪ - 6000‬גרעסער ישרַל‬

‫זאֿ מל צוזאֿ מען אֿ לע שבטים פון יעקב‪ ,‬און ירש זיי‪ ,‬ווי פון אא נהייב‪ .‬גאא ט‪ ,‬האא ב רחמנות אויף דעם פאא לק וואא ס ווערט גערופן‬ ‫מיט דיין נאא מען‪ ,‬און אויף ישראל‪ ,‬וועמען דו האא סט געגעבן דעם נאא מען דיין ערשטגעבוירענע‪ .‬קהלת ‪36:11-12‬‬ ‫ירושלים‪ ,‬קוק אֿ רום זיך צו מזרח‪ ,‬און זע די פרייד וואא ס קומט צו דיר פון גאא ט‪ .‬זע‪ ,‬דיינע זין קומען‪ ,‬וועמען דו האא סט‬ ‫אֿ וועקגעשיקט‪ ,‬זיי קומען פאֿ רזאֿ מלט פון מזרח ביז מערב דורך דעם וואא רט פון דעם הייליקן‪ ,‬און פרייען זיך אין דער כבוד‬ ‫פון גאא ט‪ .‬ברוך ד‪:‬לו‪-‬לז‬ ‫שטיי אויף‪ ,‬ירושלים‪ ,‬און שטיי אויף דער הויך‪ ,‬און קוק אֿ רום צו מזרח‪ ,‬און זע דיינע קינדער פאֿ רזאֿ מלט פון מערב ביז מזרח‬ ‫דורך דעם וואא רט פון דעם הייליקן‪ ,‬און פרייען זיך אין דער זכרון פון גאא ט‪ .‬ברוך ה‪:‬ה‬ ‫און די תפילה איז געווען אויף דעם אופן‪ :‬א האר‪ ,‬האר גאא ט‪ ,‬באֿ שעפער פון אֿ לע זאֿ כן‪ ,‬דו ביסט פאא רכטיג און שטאֿ רק‪ ,‬און‬ ‫גערעכט‪ ,‬און רחמנותדיק‪ ,‬און דער איינציקער און גוטהאֿ רציקער מלך‪ ,‬דער איינציקער געבער פון אֿ לע זאֿ כן‪ ,‬דער‬ ‫פרַסט ישראל פון אֿ לע צרות‪ ,‬און דו האא סט אויסגעקליבן‬ ‫איינציקער גערעכטער‪ ,‬אֿ למעכטיקער און אייביקער‪ ,‬דו וואא ס באֿ ֿ‬ ‫דַן אייגענעם טייל און הייליק‬ ‫דַן גאֿ נצן פאא לק ישראל‪ ,‬און באֿ וואא ר ֿ‬ ‫די פאא טערס און זיי געהייליקט‪ :‬נעם אא ן דעם קרבן פאֿ ר ֿ‬ ‫פרַ די וואא ס דינען צווישן די גויים‪ ,‬קוק אויף די וואא ס זענען‬ ‫עס‪ .‬זאֿ מל צוזאֿ מען די וואא ס זענען צעשפרייט פון אונדז‪ ,‬באֿ ֿ‬ ‫פאֿ ראֿ כט און פאֿ ראֿ כט‪ ,‬און לאא ז די גויים וויסן אֿ ז דו ביסט אונדזער גאא ט‪ 2 .‬מקבים ‪1:24-27‬‬ ‫זַן גאֿ נץ פאא לק‪ ,‬און זיי אֿ לע געגעבן אֿ ן ירושה‪ ,‬און דאא ס מלכות‪ ,‬און‬ ‫מיר האא פן אויך‪ ,‬אֿ ז דער גאא ט‪ ,‬וואא ס האא ט געראֿ טעוועט ֿ‬ ‫דאא ס כהונה‪ ,‬און דאא ס הייליקע אא רט‪ ,‬ווי ער האא ט צוגעזאא גט אין דער תורה‪ ,‬וועט באֿ לד האא בן רחמנות אויף אונדז‪ ,‬און אונדז‬ ‫ווַל ער האא ט אונדז געראֿ טעוועט פון גרויסע צרות‬ ‫‪,‬צוזאֿ מענברענגען פון יעדן לאֿ נד אונטערן הימל אין דעם הייליקן אא רט‪ֿ :‬‬ ‫און האא ט גערַניקט דעם אא רט‪ 2 .‬מקבים ‪2:17-18‬‬

‫יַשער ַון יוביליעס‬ ‫און עס איז געווען אין פופצנטן יאר פון אברהם'ס וואוינונג אין לאנד כנען‪ ,‬דאס איז דאס זיבעציגסטע יאר פון אברהם'ס‬ ‫לעבן‪ ,‬און גאט האט זיך באוויזן צו אברהם אין יענעם יאר און ער האט צו אים געזאגט‪ ,‬איך בין גאט וואס האט דיך‬ ‫‪,‬ארויסגעפירט פון אור כסדם צו געבן דיר דאס לאנד פאר א ירושה‪ .‬יעצט גיי פאר מיר און זייט גאנץ און היט מיינע געבאטן‬ ‫ווייל צו דיר און צו דיין זאמען וועל איך געבן דאס לאנד פאר א ירושה‪ ,‬פון טייך מצרים ביזן גרויסן טייך פרת‪ .‬ישר‬ ‫י"ג‪:‬י"ז‪-‬י"ח‬ ‫און עשו איז אויפגעשטאנען און צוריקגעקומען צו יעקב‪ ,‬און האט געטאן אלעס וואס נביאות דער זון פון ישמעאל האט אים‬ ‫געראטן; און עשו האט גענומען אלע אוצרות וואס יצחק האט איבערגעלאזט‪ ,‬די נשמות‪ ,‬די בהמות‪ ,‬די בהמות און דאס‬ ‫‪,‬פארמעגן‪ ,‬און אלע אוצרות; ער האט גארנישט געגעבן זיין ברודער יעקב; און יעקב האט גענומען דאס גאנצע לאנד כנען‬ ‫פון דעם באך פון מצרים ביזן טייך פרת‪ ,‬און ער האט עס גענומען פאר אן אייביקן אייגנטום‪ ,‬און פאר זיינע קינדער און פאר‬ ‫זיין צאמען נאך אים אויף אייביק‪ .‬און דאס זענען די ווערטער וואס יעקב האט געשריבן אין בוך‪ ,‬זאגנדיג‪ :‬דאס לאנד כנען‬ ‫און אלע שטעט פון די חתיטים‪ ,‬די חיווים‪ ,‬די יבוסים‪ ,‬די אמורים‪ ,‬די פרזים‪ ,‬און די גרגשים‪ ,‬אלע זיבן פעלקער פון דעם טייך‬ ‫פון מצרים ביזן טייך פרת‪ .‬ישר מ"ז‪:‬כ"ד‪,‬כ"ז‬ ‫און עס איז געווען נאך משה'ס טויט אז גאט האט געזאגט צו יהושע דעם זון פון נון‪ ,‬זאגנדיג‪ ,‬שטיי אויף און גיי אריבער דעם‬ ‫‪.‬ירדן צום לאנד וואס איך האב געגעבן די קינדער פון ישראל‪ ,‬און דו וועסט מאכן די קינדער פון ישראל ירשענען דאס לאנד‬ ‫‪,‬יעדער ארט אויף וועלכן אייערע פיס‪-‬זאל וועלן טרעטן וועט געהערן צו אייך‪ ,‬פון דער מדבר פון לבנון ביזן גרויסן טייך‬ ‫דעם טייך פון פרת‪ ,‬וועט זיין אייער גרענעץ‪ .‬ישר ‪88:1-3‬‬ ‫און נאכדעם וועלן זיי זיך אומקערן צו מיר פון צווישן די פעלקער מיט זייער גאנצן הארץ און מיט זייער גאנצער נשמה און‬ ‫מיט זייער גאנצער שטארקייט‪ ,‬און איך וועל זיי צוזאמעננעמען פון צווישן אלע פעלקער‪ ,‬און זיי וועלן מיך זוכן‪ ,‬כדי איך‬ ‫זאל געפונען ווערן דורך זיי‪ ,‬ווען זיי וועלן מיך זוכן מיט זייער גאנצן הארץ און מיט זייער גאנצער נשמה‪ .‬יובלים א‪:‬יד‬ ‫און ער האא ט צו אים געזאא גט‪' :‬איך בין גאא ט וואא ס האא ט דיך אֿ רויסגעפירט פון אור פון די כשדים‪ ,‬צו געבן דיר דאא ס לאֿ נד פון‬ ‫דַן זוימען נאא ך דיר‪ '.‬און אין יענעם טאא ג‬ ‫זַן גאא ט פאֿ ר דיר און פאֿ ר ֿ‬ ‫די כנענים צו באֿ זיצן עס אויף אייביק; און איך וועל ֿ‬ ‫טַך פון מצרים ביזן‬ ‫דַן זוימען וועל איך געבן דאא ס לאֿ נד‪ ,‬פון דעם ֿ‬ ‫האא ט גאא ט געמאֿ כט אֿ בונד מיט אֿ ברהם‪ ,‬זאא גנדיק‪' :‬צו ֿ‬ ‫‪18‬‬

‫וויזיע ‪ - 6000‬גרעסער ישרַל‬

‫טַך פרת‪ ,‬די קיניטן‪ ,‬די קיניזיט‪ ,‬די קדמוניטן‪ ,‬די פריזיטן‪ ,‬און די רפאים‪ ,‬די פאֿ קאא ריטן‪ ,‬און די חיוויטן‬ ‫טַך‪ ,‬דעם ֿ‬ ‫‪,‬גרויסן ֿ‬ ‫און די אמוריטן‪ ,‬און די כנעניטן‪ ,‬און די גרגשיטן‪ ,‬און די יבוסיטן‪ .‬יובלים י"ד‪:‬ז‪,‬י"ח‬ ‫און איך וועל דיר און דיין זאא מען נאא ך דיר געבן דאא ס לאֿ נד וואו דו ביסט געווען אֿ פרעמדער‪ ,‬דאא ס לאֿ נד כנען‪ ,‬כדי דו זאא לסט‬ ‫עס באֿ זיצן אויף אייביק‪ ,‬און איך וועל זיין זייער גאא ט‪ .‬יובלים ‪15:10‬‬

‫פַרגעסענע ביכער פון עדן‬ ‫דַן זאא מען נאא ך דיר‬ ‫מַן פאא טער יעקב‪ :‬דורך דיר וועט גאא ט אויסרויבן די כנענים‪ ,‬און וועט דיר און ֿ‬ ‫און איך האא ב געזאא גט צו ֿ‬ ‫געבן זַער לאֿ נד‪ .‬טעסטאֿ מענט פון לוי ג‪:‬י‬ ‫און נאך די זאכן וועט אויפשטיין צו אייך דער האר אליין (יעזוס המשיח)‪ ,‬דאס ליכט פון גערעכטיקייט‪ ,‬און איר וועט זיך‬ ‫אומקערן צו אייער לאנד‪ .‬און איר וועט אים זען אין ירושלים‪ ,‬צוליב זיין נאמען‪ .‬און נאכאמאל דורך די שלעכטיקייט פון‬ ‫אייערע מעשים וועט איר אים אויפרעגן צו כעס‪ ,‬און איר וועט ווערן אוועקגעווארפן דורך אים ביז דער צייט פון‬ ‫פארענדיקונג‪ .‬טעסטאמענט פון זבולון ‪2:32-35‬‬ ‫און נאכדעם וואס איר וועט ווערן פארמינערט און ווייניג‪ ,‬קערט איר זיך צוריק און דערקענט גאט אייער גאט; און ער וועט‬ ‫אייך צוריקברענגען אין אייער לאנד‪ ,‬לויט זיין גרויסער רחמנות‪ .‬און עס וועט זיין‪ ,‬אז נאכדעם וואס זיי וועלן קומען אין‬ ‫לאנד פון זייערע עלטערן‪ ,‬וועלן זיי ווידער פארגעסן גאט און ווערן שלעכט‪ .‬און גאט וועט זיי צעשפרייטן אויף דער גאנצער‬ ‫ערד‪ ,‬ביז די רחמנות פון גאט (יעזוס המשיח) וועט קומען‪ ,‬א מענטש וואס טוט גערעכטיקייט און טוט רחמנות צו אלע וואס‬ ‫זענען ווייט און צו די וואס זענען נאנט‪ .‬טעסטאמענט פון נפתלי ‪1:30-32‬‬

‫די בשורה ‪ -‬נַא ר יַא שקע משיח רַא טעוועט‬ ‫זַן פאא לק פון זייערע זינד‪ .‬מתיא ‪1:21‬‬ ‫ווַל ער וועט ראֿ טעווען ֿ‬ ‫און זי וועט געבוירן אֿ זון‪ ,‬און דו זאא לסט אים רופן יאא שקע‪ֿ ,‬‬ ‫זַן איינציקן זון‪ ,‬כדי יעדער וואא ס גלויבט אין אים זאא ל נישט‬ ‫ווייל גאא ט האא ט אֿ זוי ליב געהאֿ ט די וועלט‪ ,‬אֿ ז ער האא ט געגעבן ֿ‬ ‫פאֿ רלוירן גיין‪ ,‬נאא ר האא בן אייביק לעבן‪ .‬יוחנן ‪3:16‬‬ ‫יאא שקע זאא גט צו אים‪ :‬איך בין דער וועג‪ ,‬די אמת און דאא ס לעבן‪ .‬קיינער קומט נישט צום טאֿ טן נאא ר דורך מיר‪ .‬יוחנן ‪14:6‬‬ ‫און עס איז נישט דא קיין ישועה אין קיין אנדערן‪ :‬ווייל עס איז נישטא קיין אנדער נאמען אונטערן הימל געגעבן צווישן‬ ‫מענטשן‪ ,‬דורך וועלכן מיר מוזן געראטעוועט ווערן‪ .‬אקט ‪4:12‬‬ ‫ווייל איך האא ב אייך איבערגעגעבן ערשטנס דאא ס וואא ס איך האא ב אויך באֿ קומען‪ ,‬אֿ ז משיח איז געשטאא רבן פאֿ ר אונדזערע זינד‬ ‫לויט די שריפטן; און אֿ ז ער איז באֿ גראא בן געוואא רן‪ ,‬און אֿ ז ער איז אויפגעשטאֿ נען דעם דריטן טאא ג לויט די שריפטן‪1 :‬‬ ‫קאא רינטער ‪15:3-4‬‬ ‫אין וועמען מיר האא בן גאולה דורך זיין בלוט‪ ,‬די מחילה פון זינד‪ ,‬לויט די רייכטום פון זיין חסד‪ .‬אפעסער ‪1:7‬‬ ‫‪:‬עס זענען דא פיר אמתן וואא ס מיר מוזן גאא ר פאֿ רשטיין‬

‫‪.‬גַא ט ליבט דיר ַא זוי שטַא רק ‪1.‬‬ ‫‪.‬ער וויל אז דו זאלסט האבן אייביק לעבן אין הימל מיט אים‬ ‫זַן איינציקן זון‪ ,‬כדי יעדער וואא ס גלויבט אין אים זאא ל נישט‬ ‫ווייל גאא ט האא ט אֿ זוי ליב געהאֿ ט די וועלט‪ ,‬אֿ ז ער האא ט געגעבן ֿ‬ ‫פאֿ רלוירן גיין‪ ,‬נאא ר האא בן אייביק לעבן‪ .‬יוחנן ‪3:16‬‬

‫‪19‬‬

‫וויזיע ‪ - 6000‬גרעסער ישרַל‬

‫‪.‬ער וויל אז דו זאלסט האבן א רייך און באדייטנדיק לעבן מיט אים‬ ‫דער גנב קומט צו גנבענען‪ ,‬און צו הרגענען‪ ,‬און צו פארניכטן‪ .‬איך בין געקומען כדי זיי זאלן האבן לעבן‪ ,‬און אז זיי זאלן עס‬ ‫האבן אין איבערפלוס‪ .‬יוחנן ‪10:10‬‬ ‫ווַל‬ ‫דַטנדיק לעבן און זענען נישט זיכער צי זיי האא בן אייביק לעבן ֿ‬ ‫‪...‬טראא ץ דעם‪ ,‬דערלעבן פילע מענטשן נישט קיין באֿ ֿ‬

‫דער מענטש ַיז זינדיק לויט זיין נַא טור‪ .‬דעריבער ַיז ער ַפגעטיילט פון ‪2.‬‬ ‫‪.‬גַא ט‬ ‫‪.‬אֿ לע האא בן געזינדיקט‬ ‫ווייל אֿ לע האא בן געזינדיקט און קומען נישט אא ן די כבוד פון גאא ט; רוימער ‪3:23‬‬ ‫ווייל די ליבע צו געלט איז די וואא רצל פון אֿ לע שלעכטס‪ 1 ...‬טימאטעאוס ‪6:10‬‬ ‫‪.‬דער לוין פון זינד איז טויט‬ ‫ווייל דער לוין פון זינד איז טויט‪ ...‬רוימער ‪6:23‬‬ ‫‪:‬די ביבל באֿ שטימט צוויי טיפן פון טויט‬ ‫פיזישער טויט •‬ ‫און ווי עס איז באֿ שטימט פאֿ ר מענטשן איין מאא ל צו שטאֿ רבן‪ ,‬און דערנאא ך דעם משפט‪ .‬העברעער ‪9:27‬‬ ‫גייסטיקער טויט אדער אייביקע אפגעזונדערטקייט פון גאא ט אין גיהנום •‬ ‫אבער די שרעקלעכע‪ ,‬און די אומגלויבלעכע‪ ,‬און די שרעקלעכע‪ ,‬און די מערדער‪ ,‬און די זנותדיקע‪ ,‬און די מכשפים‪ ,‬און די‬ ‫עבודה זרה‪ ,‬און אֿ לע ליגנער‪ ,‬וועלן האא בן זייער חלק אין דעם אא זערע וואא ס ברענט מיט פייער און שוועבל‪ :‬וואא ס איז דער‬ ‫צווייטער טויט‪ .‬התגלות ‪21:8‬‬ ‫אויב דער מענטש איז אפגעטיילט פון גאא ט צוליב זיין זינד‪ ,‬וואא ס איז די לייזונג צו דעם פראא בלעם? מיר טראֿ כטן אא פט אֿ ז די‬ ‫‪.‬לייזונגען זענען‪ :‬רעליגיע‪ ,‬גוטע מעשים און גוטע מאֿ ניערן‪ .‬אא בער עס איז נאא ר דאא איין לייזונג פון גאא ט‬

‫‪.‬יַא שקע משיח ַיז דער ַיינציקער וועג צום הימל ‪3.‬‬ ‫‪.‬דאא ס איז גאא טס דערקלערונג‬ ‫יאא שקע זאא גט צו אים‪ :‬איך בין דער וועג‪ ,‬די אמת און דאא ס לעבן‪ .‬קיינער קומט נישט צום טאֿ טן נאא ר דורך מיר‪ .‬יוחנן ‪14:6‬‬ ‫‪.‬ער האא ט באֿ צאא לט די פולע שטראא ף פאֿ ר אונדזערע זינד‬ ‫‪,‬ווייל משיח האט אויך איין מאל געליטן פאר זינד‪ ,‬דער גערעכטער פאר די אומרעכטע‪ ,‬כדי ער זאל אונז ברענגען צו גאט‬ ‫ווייל ער איז גע'הרג'עט געווארן אין פלייש‪ ,‬אבער אויפגעלעבט געווארן דורך דעם גייסט‪ 1 .‬פעטרוס ‪3:18‬‬ ‫אין וועמען מיר האא בן גאולה דורך זיין בלוט‪ ,‬די מחילה פון זינד‪ ,‬לויט די רייכטום פון זיין חסד‪ .‬אפעסער ‪1:7‬‬ ‫‪.‬ער האט די צוזאג פון אייביק לעבן‬ ‫ווער עס גלויבט אין דעם זון האט אייביק לעבן‪ .‬און ווער עס גלויבט נישט אין דעם זון וועט נישט זען לעבן; נאר דער צאא רן‬ ‫פון גאא ט בלייבט אויף אים‪ .‬יוחנן ‪3:36‬‬ ‫ווייל דער לוין פון זינד איז טויט; אבער די מתנה פון גאט איז אייביק לעבן דורך יאא שקע המשיח אונדזער האר‪ .‬רוימער‬ ‫‪6:23‬‬

‫‪20‬‬

‫וויזיע ‪ - 6000‬גרעסער ישרַל‬

‫‪.‬מיר דַא רפן גלויבן ַין יַא שקע משיח צו ווערן געהַלפן ‪4.‬‬ ‫‪.‬אונדזער ישועה איז צוליב גאא ט'ס חן דורך אמונה אין יאא שקע המשיח‬ ‫ווייל דורך חסד זענט איר געהאלפן געווארן דורך גלויבן; און דאס נישט פון זיך אליין‪ :‬דאס איז די מתנה פון גאט; נישט פון‬ ‫מעשים‪ ,‬כדי קיינער זאל זיך נישט רימען‪ .‬אפעסער ‪2:8-9‬‬ ‫ווייל ווער עס וועט רופן אויף דעם נאמען פון גאט וועט געראטעוועט ווערן‪ .‬רוימער ‪10:13‬‬ ‫זינדיקער'ס תפילה‬ ‫‪:‬דאֿ וונט דאא ס מיט אמונה‬ ‫האר יאא שקע‪ ,‬אֿ גרויסן דאֿ נק פאֿ ר דיין ליבע צו מיר‪ .‬איך מודה אֿ ז איך בין אֿ זינדיקער און איך בעט פאֿ ר דיין מחילה‪ .‬אֿ‬ ‫מַנע זינד‪ .‬אֿ דאֿ נק פאֿ ר דיין טויט אויף דעם קרייץ‪ ,‬קבורה און תחיית‬ ‫דאֿ נק פאֿ ר פאֿ רגיסן דיין בלוט צו באֿ צאא לן פאֿ ר אֿ לע ֿ‬ ‫המתים‪ .‬איך פאֿ רטרוי דיר ווי מיין האר און גואל‪ .‬איך אֿ קסעפטיר דיין מתנה פון אייביק לעבן און איך גיב איבער מיין לעבן‬ ‫זַן געפעלן אין דיינע אויגן‪ .‬אמן‬ ‫‪.‬צו דיר‪ .‬העלף מיר צו פאא לגן אֿ לע דיינע געבאא טן און ֿ‬ ‫אַך געשען דאא ס פאא לגנדיקע‬ ‫‪:‬אויב איר האא ט געגלייבט אין יאא שקע המשיח‪ ,‬איז מיט ֿ‬ ‫‪.‬איצט‪ ,‬האסטו אייביק לעבן מיט גאא ט •‬ ‫און דאא ס איז דער רצון פון אים וואא ס האא ט מיך געשיקט‪ ,‬אֿ ז יעדער וואא ס זעט דעם זון און גלויבט אין אים זאא ל האא בן אייביק‬ ‫לעבן; און איך וועל אים אויפשטעלן אין לעצטן טאא ג‪ .‬יוחנן ‪6:40‬‬ ‫אֿ לע דיינע זינד זענען באֿ צאא לט און מוחל געוואא רן‪( .‬פאֿ רגאֿ נגענהייט‪ ,‬איצט‪ ,‬צוקונפט) •‬ ‫אבער דער מענטש‪ ,‬נאכדעם וואס ער האט געאפפערט איין קרבן פאר זינד אויף אייביק‪ ,‬האט זיך אראפגעזעצט צו דער‬ ‫רעכטער האנט פון גאט; העברעער ‪10:12‬‬ ‫‪.‬דו ביסט אֿ נייע באֿ שעפעניש אין גאא ט'ס אויגן‪ .‬דאא ס איז דער אא נהייב פון דיין נייעם לעבן •‬ ‫דעריבער‪ ,‬אויב איינער איז אין משיחן‪ ,‬איז ער אֿ נייע באֿ שעפעניש‪ :‬אֿ לטע זאֿ כן זענען אֿ וועק; זעט‪ ,‬אֿ לץ איז געוואא רן נייֿ‪2 .‬‬ ‫קאא רינטער ‪5:17‬‬ ‫‪.‬דו ביסט געוואא רן אֿ קינד פון גאא ט •‬ ‫אבער וויפיל אים האבן אנגענומען‪ ,‬צו זיי האט ער געגעבן די מאכט צו ווערן די קינדער פון גאט‪ ,‬אפילו צו די וואס גלויבן‬ ‫אין זיין נאמען‪ .‬יוחנן ‪1:12‬‬ ‫‪.‬גוטע מעשים זענען נישט קיין וועג פאר אונז צו ווערן געהאלפן‪ ,‬נאר א באווייז אדער פרוכט פון אונזער ישועה‬ ‫ווייל מיר זענען זיין ווערק‪ ,‬באשאפן אין משיחן יאא שקע צו גוטע מעשים‪ ,‬וואא ס גאא ט האא ט פריער באֿ שטימט‪ ,‬אֿ ז מיר זאא לן גיין‬ ‫אין זיי‪ .‬עפעזער ‪2:10‬‬ ‫!גאא ט זאא ל דיר בענטשן‬

‫ַ דענקמַא ל צו מרים פון בעטַא ני‬ ‫און זייענדיק אין ביתאניע‪ ,‬אין שמעון דעם מצורע'ס הויז‪ ,‬ווען ער איז געזעסן ביים עסן‪ ,‬איז געקומען א פרוי מיט אן‬ ‫אלאבאסטער קאסטן מיט גאר טייערן נארד זאלב; און זי האט צעבראכן דאס קאסטן און אויסגעגאסן אויף זיין קאפ‪ .‬און עס‬ ‫זענען געווען עטלעכע וואס האבן זיך פארדראסן און געזאגט‪ :‬פארוואס איז די פארשווענדונג פון דעם זאלב געמאכט‬ ‫געווארן? ווייל מען וואלט עס געקענט פארקויפן פאר מער ווי דריי הונדערט פעניס און געגעבן ווערן צו די אא רעמע‪ .‬און זיי‬ ‫האבן געמורמלט אויף איר‪ .‬און יאא שקע האט געזאגט‪ :‬לאא זט זי אֿ ליין; פארוואס שטערט איר איר? זי האט געטאן א גוטע‬ ‫מעשה אויף מיר‪ .‬ווייל איר האט די אא רעמע מיט זיך שטענדיק‪ ,‬און ווען איר ווילט קענט איר זיי טאא ן גוטס; אבער מיך האט‬ ‫‪,‬איר נישט שטענדיק‪ .‬זי האט געטאן וואס זי האט געקענט; זי איז געקומען פריער צו זאֿ לבן מיין גוף פאר דער קבורה‪ .‬אמת‬ ‫איך זאג אייך‪ ,‬וואו אימער די בשורה וועט ווערן געפרעדיגט איבער דער גאנצער וועלט‪ ,‬וועט אויך דאס וואס זי האט געטאן‬ ‫ווערן דערמאנט צו א געדענקעניש פון איר‪ .‬מארקוס ‪14:3-9‬‬

‫‪21‬‬

Yiddish - Vision 6000 (An 11-State Solution for Greater Israel)