Yiddish - The Reality of Hell

‫די ווירקלעכקייט פון גיהנום‬ ‫און האא ט נישט קיין מורא פאא ר די וואא ס טייטן דעם גוף‪ ,‬אא בער קענען נישט טייטן די נשמה‪ ,‬נאא ר האא ט גאא נץ מורא פאא ר אים‬ ‫וואא ס קען צעשטערן ביידע נשמה און גוף אין גיהנום‪ .‬מתי ‪10:28‬‬

‫פענטאא טעוך און געשיכטע‬ ‫ווייל אא פייער איז אא נגעצונדן אין מיין צאא רן‪ ,‬און וועט ברענען ביזן טיפסטן גיהנום‪ ,‬און וועט פאא רצערן די ערד מיט איר‬ ‫פרוכט‪ ,‬און וועט אא נצינדן די יסודות פון די בערג‪ .‬דברים לב‪:‬כב‬ ‫די יסורים פון גיהנום האא בן מיך אא רומגענומען‪ ,‬די פאא סטקעס פון טויט האא בן מיך פאא רהאא לטן; אין מיין נויט האא ב איך גערופן‬ ‫רַן אין זיינע‬ ‫צו גאא ט‪ ,‬און געשריגן צו מיין גאא ט; און ער האא ט געהערט מיין קול פון זיין טעמפל‪ ,‬און מיין געשריי איז אא א‬ ‫‪.‬אויערן‪ .‬שמואל ב' כב‪:‬ו‪-‬ז‬

‫פאא עזיע‬ ‫קענסטו דורך זוכן אויסגעפינען גאא ט? קענסטו אויסגעפינען דעם אא למעכטיקן ביזן גאא נצן? ער איז הויך ווי הימל; וואא ס‬ ‫קענסטו טאא ן? טיפער ווי גיהנום; וואא ס קענסטו וויסן? איוב ‪11:7-8‬‬ ‫גיהנום איז נאא קעט פאא ר אים‪ ,‬און חורבן האא ט נישט קיין באא דעקונג‪ .‬איוב ‪26:6‬‬ ‫די רשעים וועלן ווערן אא וועקגעקערט אין גיהנום‪ ,‬און אא לע פעלקער וואא ס פאא רגעסן גאא ט‪ .‬תהילים ‪9:17‬‬ ‫ווייל דו וועסט נישט לאא זן מיין נשמה אין גיהנום‪ ,‬און דו וועסט נישט לאא זן דיין הייליקן זען פארדאא רבן‪ .‬תהילים טז‪:‬י‬ ‫‪.‬די יסורים פון גיהנום האא בן מיך אא רומגענומען‪ ,‬די פאא לן פון טויט האא בן מיך פאא רהאא לטן‪ .‬תהילים יח‪:‬ה‬ ‫ווַל שלעכטיקייט איז אין זייערע וואוינונגען און צווישן‬ ‫זאא ל דער טויט זיי כאא פן‪ ,‬און זאא לן זיי שנעל אא ראא פגיין אין גיהנום‪ ,‬א‬ ‫זיי‪ .‬תהילים נה‪:‬ט"ו‬ ‫‪.‬ווייל גרויס איז דיין רחמנות צו מיר‪ ,‬און דו האסט מציל געווען מיין נשמה פון דער טיפסטער גיהנום‪ .‬תהילים פוס‪:‬יג‬ ‫די יסורים פון טויט האא בן מיך אא רומגענומען‪ ,‬און די יסורים פון גיהנום האא בן מיך אא נגעכאא פט; איך האא ב געפונען צרות און‬ ‫יסורים‪ .‬תהילים קי"ו‪:‬ג‬ ‫אויב איך גיי אא רויף אין הימל‪ ,‬ביסטו דאא רט; אויב איך מאא ך מיין בעט אין גיהנום‪ ,‬זע‪ ,‬ביסטו דאא רט‪ .‬תהילים קל"ט‪:‬ח‬

‫די ווירקלעכקייט פון גיהנום‬ ‫און האא ט נישט קיין מורא פאא ר די וואא ס טייטן דעם גוף‪ ,‬אא בער קענען נישט טייטן די נשמה‪ ,‬נאא ר האא ט גאא נץ מורא פאא ר אים‬ ‫וואא ס קען צעשטערן ביידע נשמה און גוף אין גיהנום‪ .‬מתי ‪10:28‬‬ ‫ווייל די ליפן פון אא פרעמדער פרוי טריפן ווי אא האא ניקוואא ג‪ ,‬און איר מויל איז גלאא טער ווי בוימל‪ :‬אא בער איר סוף איז ביטער‬ ‫ווי ווערמוט‪ ,‬שאא רף ווי אא צוויישניטיק שווערד‪ .‬אירע פיס גייען אא ראא פ צום טויט; אירע טריט כאא פן זיך אא ן גיהנום‪ .‬משלי ה‪:‬ג‬‫ה‬ ‫הערט מיך דעריבער איצט‪ ,‬קינדער‪ ,‬און נעמט אכט אויף די ווערטער פון מיין מויל‪ .‬לאא זט נישט אייער האא רץ זיך אא פנייגן צו‬ ‫אירע וועגן‪ ,‬גייט נישט אא וועק אין אירע פאא דן‪ .‬ווייל זי האא ט אא ראא פגעוואא רפן פילע פאא רוואונדעטע‪ ,‬יאא ‪ ,‬פילע שטאא רקע מענטשן‬ ‫זענען דורך איר געהרגעט געוואא רן‪ .‬איר הויז איז דער וועג צו גיהנום‪ ,‬גייענדיק אא ראא פ אין די צימערן פון טויט‪ .‬משלי ז‪:‬כד‪-‬כז‬ ‫בַ דער טיר פון איר הויז‪ ,‬אויף אא זיץ אין‬ ‫ווַל זי זיצט א‬ ‫אא נאא רישע פרוי איז גערוישפול‪ ,‬זי איז פשוט‪ ,‬און ווייסט גאא רנישט‪ .‬א‬ ‫די הויכע ערטער פון דער שטאא ט‪ ,‬צו רופן די פאא סאא זשירן וואא ס גייען גלייך אויף זייערע וועגן‪ :‬ווער עס איז פשוט‪ ,‬זאא ל זיך‬ ‫אומקערן אא הער; און וואא ס שייך דעם וואא ס פעלט פאא רשטאא נד‪ ,‬זאא גט זי צו אים‪ :‬געגנבעטע וואא סערן זענען זיס‪ ,‬און ברויט וואא ס‬ ‫מען עסט אין געהיים איז אא נגענעם‪ .‬אא בער ער ווייסט נישט אא ז דאא רט זענען די טויטע‪ ,‬און אא ז אירע געסט זענען אין די‬ ‫טיפענישן פון גיהנום‪ .‬משלי ט‪:‬יג‪-‬יח‬ ‫גיהנום און פארניכטונג זענען פאר גאא ט‪ ,‬וויפיל מער ווי די הערצער פון די מענטשנקינדער? דער וועג פון לעבן איז אויבן‬ ‫פארן קלוגן‪ ,‬כדי ער זאל ארויסגיין פון גיהנום אונטן‪ .‬משלי טו‪:‬יא‪,‬כד‬ ‫ווַל אויב דו וועסט אים שלאא גן מיט דער רוט‪ ,‬וועט ער נישט שטאא רבן‬ ‫‪.‬זאא לסט נישט צוריקהאא לטן קיין מוסר פון דעם קינד‪ ,‬א‬ ‫זַן נשמה ראא טעווען פון גיהנום‪ .‬משלי כג‪:‬יג‪-‬יד‬ ‫דו וועסט אים שלאא גן מיט דער רוט‪ ,‬און דו וועסט א‬ ‫'גיהנום און חורבן זענען קיינמאא ל נישט זאא ט; אא זוי ווערן די אויגן פון מענטש קיינמאא ל נישט זאא ט‪ .‬משלי כ"ז‪:‬כ‬

‫נבואה‬ ‫דעריבער האא ט זיך די גיהנום פאא רגרעסערט‪ ,‬און געעפנט איר מויל אא ן אא מאא ס; און זייער כבוד‪ ,‬און זייער גרויסקייט‪ ,‬און‬ ‫פרַט זיך‪ ,‬וועט אא ראא פגיין אין איר‪ .‬ישעיה ‪5:14‬‬ ‫זייער פראא כט‪ ,‬און ווער עס יז וואא ס א‬ ‫דַן קומען; זי וועקט אויף די טויטע צוליב דיר‪ ,‬אא לע פירער‬ ‫בַ א‬ ‫גיהנום פון אונטן באא וועגט זיך צוליב דיר‪ ,‬צו באא געגענען דיר א‬ ‫פון דער ערד; זי האא ט אויפגעשטעלט פון זייערע טראא נען אא לע מלכים פון די פעלקער‪ .‬אא בער דו וועסט אא ראא פגעבראא כט ווערן‬ ‫זַטן פון גרוב‪ .‬ישעיה ‪14:9,15‬‬ ‫אין גיהנום‪ ,‬אין די א‬ ‫ווייל איר האא ט געזאא גט‪ :‬מיר האא בן געמאא כט אא בונד מיטן טויט‪ ,‬און מיט גיהנום זענען מיר אין אא ן אא פמאא ך; ווען די‬ ‫איבערפליסנדיקע פלאא ג וועט דורכגיין‪ ,‬וועט זי נישט קומען צו אונדז; ווייל מיר האא בן געמאא כט ליגנס אונדזער באא שיצונג‪ ,‬און‬ ‫אונטער פאא לשקייט האא בן מיר זיך באא האא לטן‪ :‬און אייער בונד מיטן טויט וועט בטל ווערן‪ ,‬און אייער אא פמאא ך מיט גיהנום וועט‬ ‫נישט שטיין; ווען די איבערפליסנדיקע פלאא ג וועט דורכגיין‪ ,‬וועט איר דורך איר צעטרעטן ווערן‪ .‬ישעיה כח‪:‬טו‪,‬יח‬ ‫ווַט‬ ‫דַנע שליחים א‬ ‫דַנע ריחות‪ ,‬און האא סט געשיקט א‬ ‫און דו ביסט געגאא נגען צום מלך מיט זאא לב‪ ,‬און האא סט פאא רמערט א‬ ‫אא וועק‪ ,‬און האא סט זיך דערנידעריקט ביזן גיהנום‪ .‬ישעיה נז‪:‬ט‬ ‫זַן פאא ל‪ ,‬ווען איך האא ב אים אא ראא פגעוואא רפן אין גיהנום מיט די וואא ס‬ ‫בַם גערויש פון א‬ ‫איך האא ב געמאא כט די פעלקער ציטערן א‬ ‫גייען אא ראא פ אין גרוב; און אא לע ביימער פון עדן‪ ,‬די אויסגעקליבענע און בעסטע פון לבנון‪ ,‬אא לע וואא ס טרינקען וואא סער‪ ,‬וועלן‬ ‫זיך טרייסטן אין די אונטערשטע טיילן פון דער ערד‪ .‬זיי זענען אויך אא ראא פגעגאא נגען מיט אים אין גיהנום צו די וואא ס זענען‬ ‫זַן שאא טן צווישן די‬ ‫זַן אא רעם‪ ,‬וואא ס האא בן געוווינט אונטער א‬ ‫געטויט געוואא רן מיטן שווערד; און די וואא ס זענען געווען א‬ ‫פעלקער‪ .‬יחזקאל ‪31:16-17‬‬ ‫די שטאא רקע צווישן די מעכטיקע וועלן רעדן צו אים פון מיטן גיהנום מיט די וואא ס העלפן אים‪ :‬זיי זענען אא ראא פגעגאא נגען‪ ,‬זיי‬ ‫ליגן אומבאא שניטענע‪ ,‬געהרגעט דורך שווערד‪ .‬און זיי וועלן נישט ליגן מיט די מעכטיקע וואא ס זענען געפאא לן פון די‬ ‫אומבאא שניטענע‪ ,‬וואא ס זענען אא ראא פגעגאא נגען אין גיהנום מיט זייערע מלחמה־געווער; און זיי האא בן געלייגט זייערע שווערדן‬

‫‪2‬‬

‫די ווירקלעכקייט פון גיהנום‬ ‫און האא ט נישט קיין מורא פאא ר די וואא ס טייטן דעם גוף‪ ,‬אא בער קענען נישט טייטן די נשמה‪ ,‬נאא ר האא ט גאא נץ מורא פאא ר אים‬ ‫וואא ס קען צעשטערן ביידע נשמה און גוף אין גיהנום‪ .‬מתי ‪10:28‬‬ ‫אונטער זייערע קעפ‪ ,‬אא בער זייערע זינד וועלן זיין אויף זייערע ביינער‪ ,‬כאא טש זיי זענען געווען די שרעק פון די מעכטיקע‬ ‫אין לאא נד פון די לעבעדיקע‪ .‬יחזקאל לב‪:‬כא‪,‬כז‬ ‫רויפקלַבן אין הימל‪ ,‬וועל איך זיי פון‬ ‫א‬ ‫מַן האא נט זיי נעמען פון דאא רטן; כאא טש זיי וועלן אא‬ ‫כאא טש זיי גראא בן אין גיהנום‪ ,‬וועט א‬ ‫דאא רטן אא ראא פברענגען‪ .‬עמוס ‪9:2‬‬ ‫מַן צרה צו גאא ט‪ ,‬און ער האא ט מיך געהערט; פון אינעווייניק פון גיהנום האא ב איך‬ ‫און געזאא גט‪ ,‬איך האא ב געשריגן צוליב א‬ ‫מַן קול‪ .‬יונה ב‪:‬ב‬ ‫געשריגן‪ ,‬און דו האא סט געהערט א‬ ‫יא אויך‪ ,‬ווייל ער פארברעכט דורך וויין‪ ,‬איז ער א שטאלצער מאן‪ ,‬און ער בלייבט נישט אין שטוב‪ ,‬ער פארברייטערט זיין‬ ‫תאווה ווי גיהנום‪ ,‬און איז ווי דער טויט‪ ,‬און קען נישט זאט ווערן‪ ,‬נאר ער זאמלט צו זיך אלע פעלקער‪ ,‬און זאמלט צו זיך‬ ‫‪'.‬אלע מענטשן‪ :‬חבקוק ב'‪:‬ה‬

‫בשורות און אקטן‬ ‫אבער איך זאג אייך‪ ,‬אז ווער עס איז בייז אויף זיין ברודער אן א סיבה וועט זיין אין געפאר פארן משפט; און ווער עס וועט‬ ‫זאגן צו זיין ברודער‪ ,‬ראקא‪ ,‬וועט זיין אין געפאר פארן ראא ט; אבער ווער עס וועט זאגן‪ ,‬דו נארישער‪ ,‬וועט זיין אין געפאר‬ ‫פארן פייער פון גיהנום‪ .‬און אויב דיין רעכט אויג שטערט דיך‪ ,‬רייסט עס ארויס און ווארפט עס פון דיר; ווייל עס איז‬ ‫בעסער פאר דיר אז איינער פון דיינע מיטגלידער זאל פארגיין‪ ,‬און נישט אז דיין גאנצער קערפער זאל ווערן אריינגעווארפן‬ ‫אין גיהנום‪ .‬און אויב דיין רעכטע האנט שטערט דיך‪ ,‬שניידט עס אפ און ווארפט עס פון דיר; ווייל עס איז בעסער פאר דיר‬ ‫אז איינער פון דיינע מיטגלידער זאל פארגיין‪ ,‬און נישט אז דיין גאנצער קערפער זאל ווערן אריינגעווארפן אין גיהנום‪ .‬מתי‬ ‫‪5:22,29-30‬‬ ‫און האא ט נישט קיין מורא פאא ר די וואא ס טייטן דעם גוף‪ ,‬אא בער קענען נישט טייטן די נשמה‪ ,‬נאא ר האא ט גאא נץ מורא פאא ר אים‬ ‫וואא ס קען צעשטערן ביידע נשמה און גוף אין גיהנום‪ .‬מתי ‪10:28‬‬ ‫און דו‪ ,‬כפר נחום‪ ,‬וואא ס ביסט דערהויבן געוואא רן ביזן הימל‪ ,‬וועסטו אא ראא פגעבראא כט ווערן אין גיהנום; ווייל אויב די גרויסע‬ ‫מעשים‪ ,‬וואא ס זענען געטאא ן געוואא רן אין דיר‪ ,‬וואא לטן געטאא ן געוואא רן אין סדום‪ ,‬וואא לט זי געבליבן ביזן היינטיקן טאא ג‪ .‬מתי‬ ‫‪11:23‬‬ ‫מַן קהילה; און די טויערן פון גיהנום וועלן‬ ‫און איך זאא ג דיר אויך‪ ,‬אא ז דו ביסט פעטער‪ ,‬און אויף דעם פעלזן וועל איך בויען א‬ ‫איר נישט איבערוועלטיגן‪ .‬מתי ‪16:18‬‬ ‫רַנצוגיין אין‬ ‫און אויב דיין אויג שטרויכלט דיך‪ ,‬רייס עס ארויס און וואא רף עס אא וועק פון דיר; עס איז בעסער פאא ר דיר אא א‬ ‫לעבן מיט איין אויג‪ ,‬ווי צו האא בן צוויי אויגן און געוואא רפן ווערן אין גיהנום‪ .‬מתי ‪18:9‬‬ ‫‪,‬וויי אייך‪ ,‬סופרים און פרושים‪ ,‬צבועים! ווייל איר גייט ארום ים און לאנד צו מאכן איין גר‪ ,‬און ווען ער ווערט געמאכט‬ ‫מאכט איר אים צוויי מאל מער א קינד פון גיהנום ווי איר אליין‪ .‬איר שלאא נגען‪ ,‬איר קינד פון וויפערס‪ ,‬ווי קענט איר‬ ‫אא נטלויפן פון דער פאא רדאא מונג פון גיהנום? מתי כג‪:‬ט"ו‪,‬לג‬ ‫רַנצוגיין אין לעבן מיט אא פאא רקריפלונג‪ ,‬ווי צו‬ ‫און אויב דיין האא נט שטערט דיך‪ ,‬שנייד עס אא פ; עס איז בעסער פאא ר דיר אא א‬ ‫פַער וואא ס וועט קיינמאא ל נישט אויסגעלאא שן ווערן‪ .‬און אויב דיין פוס‬ ‫האא בן צוויי הענט און גיין אין גיהנום‪ ,‬אין דעם א‬ ‫רַנצוגיין הינקען אין לעבן‪ ,‬ווי צו האא בן צוויי פיס און געוואא רפן ווערן‬ ‫שטערט דיך‪ ,‬שנייד עס אא פ; עס איז בעסער פאא ר דיר אא א‬ ‫פַער וואא ס וועט קיינמאא ל נישט אויסגעלאא שן ווערן‪ .‬און אויב דיין אויג שטערט דיך‪ ,‬רייס עס אא רויס‬ ‫;אין גיהנום‪ ,‬אין דעם א‬ ‫רַנצוגיין אין גאא טס מלכות מיט איין אויג‪ ,‬ווי צו האא בן צוויי אויגן און געוואא רפן ווערן אין גיהנום‬ ‫עס איז בעסער פאא ר דיר אא א‬ ‫פַער‪ .‬מרקוס ‪9:43,45,47‬‬ ‫א‬ ‫און דו‪ ,‬כפר נחום‪ ,‬וואא ס ביסט דערהויבן געוואא רן ביזן הימל‪ ,‬וועסטו אא ראא פגעוואא רפן ווערן ביזן גיהנום‪ .‬לוקאס ‪10:15‬‬

‫‪3‬‬

‫די ווירקלעכקייט פון גיהנום‬ ‫און האא ט נישט קיין מורא פאא ר די וואא ס טייטן דעם גוף‪ ,‬אא בער קענען נישט טייטן די נשמה‪ ,‬נאא ר האא ט גאא נץ מורא פאא ר אים‬ ‫וואא ס קען צעשטערן ביידע נשמה און גוף אין גיהנום‪ .‬מתי ‪10:28‬‬ ‫אבער איך וועל אייך ווארענען פאר וועמען איר זאלט מורא האבן‪ :‬האט מורא פאר אים‪ ,‬וואס נאכדעם וואס ער האט געטייט‬ ‫האט ער די מאכט צו ווארפן אין גיהנום; יא‪ ,‬איך זאג אייך‪ ,‬האט מורא פאר אים‪ .‬לוקאס ‪12:5‬‬ ‫און אין גיהנום האא ט ער אויפגעהויבן זיינע אויגן‪ ,‬זייענדיק אין יסורים‪ ,‬און ער האא ט געזען אא ברהם פון ווייטן און לעזור אין‬ ‫זיין ברוסט‪ .‬לוקאס ‪16:23‬‬ ‫ווייל דו וועסט נישט לאא זן מיין נשמה אין גיהנום‪ ,‬און דו וועסט נישט לאא זן דיין הייליקן זען פארדארבענקייט‪ .‬ער‪ ,‬וואא ס האא ט‬ ‫דאא ס געזען פריער‪ ,‬האא ט גערעדט וועגן דער תחיית המתים פון משיחן‪ ,‬אא ז זיין נשמה איז נישט געבליבן אין גיהנום‪ ,‬און זיין‬ ‫פלייש האא ט נישט געזען פארדארבענקייט‪ .‬אא פאא סטלענע ‪2:27,31‬‬

‫בריוו און התגלות‬ ‫און די צונג איז אא פייער‪ ,‬אא וועלט פון אומרעכט; אא זוי איז די צונג צווישן אונדזערע מיטגלידער‪ ,‬אא ז זי פאא רפעסטיקט דעם‬ ‫גאא נצן קערפער‪ ,‬און צינדט אא ן דעם גאא נצן וועג פון דער נאא טור; און זי ווערט אא נגעצונדן פון גיהנום‪ .‬יעקב ‪3:6‬‬ ‫ווייל אויב גאא ט האא ט נישט געשוינט די מלאכים וואא ס האא בן געזינדיקט‪ ,‬נאא ר האא ט זיי אא ראא פגעוואא רפן אין גיהנום‪ ,‬און זיי‬ ‫איבערגעגעבן אין קייטן פון פינצטערניש‪ ,‬צו זיין באא וואא רנט פאא ר משפט; ‪ 2‬פעטרוס ‪2:4‬‬ ‫איך בין דער וואא ס לעבט‪ ,‬און איך בין געווען טויט; און זע‪ ,‬איך בין לעבעדיק אויף אייביק‪ ,‬אמן; און איך האא ב די שליסלען‬ ‫פון גיהנום און פון טויט‪ .‬התגלות ‪1:18‬‬ ‫זַן נאא מען‪ ,‬וואא ס איז געזעסן אויף אים‪ ,‬איז געווען טויט‪ ,‬און גיהנום איז‬ ‫און איך האא ב געקוקט‪ ,‬און זע‪ ,‬אא בלאא סע פערד; און א‬ ‫‪,‬אים נאא כגעגאא נגען‪ .‬און מען האא ט זיי געגעבן מאא כט איבערן פערטן טייל פון דער ערד‪ ,‬צו טייטן מיט שווערד‪ ,‬און מיט הונגער‬ ‫און מיט טויט‪ ,‬און מיט די חיות פון דער ערד‪ .‬התגלות ‪6:8‬‬ ‫און דער ים האא ט אא רויסגעגעבן די טויטע וואא ס זענען געווען אין אים; און דער טויט און גיהנום האא בן אא רויסגעגעבן די טויטע‬ ‫וואא ס זענען געווען אין זיי; און זיי זענען געמשפט געוואא רן יעדער מענטש לויט זיינע מעשים‪ .‬און דער טויט און גיהנום זענען‬ ‫פַערלעכן אא זערע‪ .‬דאא ס איז דער צווייטער טויט‪ .‬התגלות ‪20:13-14‬‬ ‫רַנגעוואא רפן געוואא רן אין דעם א‬ ‫אא א‬

‫אא פאא קריפע‬ ‫מייאנע הענט וועלן דיך באא דעקן‪ ,‬כדי דיינע קינדער זאא לן נישט זען גיהנום‪ 2 .‬עזרא ‪2:29‬‬ ‫אפשר זאא גסטו מיר‪ ,‬איך בין קיינמאא ל נישט אא ראא פגעגאא נגען אין דער טיפעניש‪ ,‬און נאא ך נישט אין גיהנום‪ ,‬און איך בין‬ ‫קיינמאא ל נישט אא רויפגעקראא כן אין הימל‪ 2 .‬עזרא ‪4:8‬‬ ‫די וואא רצל פון שלעכטס איז פאא רזיגלט פאא ר דיר‪ ,‬שוואא כקייט און מאא ל איז פאא רבאא רגן פאא ר דיר‪ ,‬און פאא רדאא רבן איז אא נטלאא פן‬ ‫אין גיהנום צו ווערן פאא רגעסן‪ 2 :‬עזרא ‪8:53‬‬ ‫ווייל ער פלאא גט און האא ט רחמנות; ער פירט אא ראא פ אין גיהנום און ברענגט אים צוריק אא רויף; און קיינער קען נישט אא נטלויפן‬ ‫זַן האא נט‪ .‬טוביה י״ג‪:‬ב‬ ‫פון א‬ ‫ווייל דו האסט די מאא כט איבער לעבן און טויט; דו פירסט צו די טויערן פון גיהנום‪ ,‬און ברענגסט ארויף ווידער‪ .‬חכמה פון‬ ‫שלמה ‪16:13‬‬ ‫אבער זיי האבן געשלאפן דעם זעלבן שלאף יענע נאכט‪ ,‬וואס איז טאקע געווען אומדערטרעגלעך‪ ,‬און וואס איז געקומען‬ ‫אויף זיי פון די טיפענישן פון דעם אומפארמיידלעכן גיהנום‪ ,‬חכמה פון שלמה ‪17:14‬‬ ‫‪4‬‬

‫די ווירקלעכקייט פון גיהנום‬ ‫און האא ט נישט קיין מורא פאא ר די וואא ס טייטן דעם גוף‪ ,‬אא בער קענען נישט טייטן די נשמה‪ ,‬נאא ר האא ט גאא נץ מורא פאא ר אים‬ ‫וואא ס קען צעשטערן ביידע נשמה און גוף אין גיהנום‪ .‬מתי ‪10:28‬‬ ‫זַן סוף איז דער גרוב פון גיהנום‪ .‬קהלת ‪21:10‬‬ ‫דער וועג פון זינדיקע איז געמאא כט גלייך מיט שטיינער‪ ,‬אא בער אין א‬ ‫א תפילה פון יאא שקע דעם זון פון סיראא ך‪ .‬איך וועל דיר דאא נקען‪ ,‬גאא ט און מלך‪ ,‬און לויבן דיר‪ ,‬גאא ט מיין ראא טעוועטער‪ :‬איך‬ ‫געב לויב צו דיין נאא מען‪ :‬ווייל דו ביסט מיין באא שיצער און העלפער‪ ,‬און דו האסט באא וואא רנט מיין גוף פון צעשטערונג‪ ,‬און‬ ‫פון דער פאא סטקע פון דער פאא רלעומדערישער צונג‪ ,‬און פון די ליפן וואא ס פאא לשן ליגנס‪ ,‬און דו ביסט געווען מיין העלפער‬ ‫קעגן מיינע קעגנער‪ :‬און דו האסט מיך געראא טעוועט‪ ,‬לויט די פילקייט פון דיין רחמנות און גרויסקייט פון דיין נאא מען‪ ,‬פון די‬ ‫ציין פון די וואא ס זענען געווען גרייט צו פאא רשלינגען מיר‪ ,‬און פון די הענט פון די וואא ס האא בן געזוכט מיין לעבן‪ ,‬און פון די‬ ‫פילצאא ליקע צרות וואא ס איך האא ב געהאא ט; פון דער דערשטיקונג פון פייאער אויף אא לע זייטן‪ ,‬און פון מיטן פון דעם פייאער וואא ס‬ ‫‪.‬איך האא ב נישט אא נגעצונדן; פון דער טיפעניש פון דעם בויך פון גיהנום‪ ,‬פון אא אומריינער צונג‪ ,‬און פון ליגנדיקע ווערטער‬ ‫דורך אא באא שולדיקונג צו דעם מלך פון אא ן אומגערעכטער צונג איז מיין נשמה געקומען נאא ענט צום טויט‪ ,‬מיין לעבן איז‬ ‫זַטן‪ ,‬און קיינער זאא ל מיר נישט העלפן; איך האא ב‬ ‫געווען נאא ענט צו דער גיהנום אונטן‪ .‬זיי האא בן מיך אא רומגערינגלט פון אא לע א‬ ‫דַן רחמנות‪ ,‬גאא ט‪ ,‬און וועגן‬ ‫געזוכט די הילף פון מענטשן‪ ,‬אא בער עס איז נישט געווען‪ .‬האא ב איך דעמאא לט געטראא כט וועגן א‬ ‫דַנע מעשים פון אא מאא ל‪ ,‬ווי דו ראא טעוועס די וואא ס וואא רטן אויף דיר‪ ,‬און ראא טעוועס זיי פון די הענט פון די שונאים‪ .‬קהלת‬ ‫א‬ ‫‪51:1-8‬‬ ‫חנניה‪ ,‬עזריה און מישאל‪ ,‬בענטשט גאא ט‪ :‬לויבט און דערהייבט אים העכער אא לץ אויף אייביק‪ :‬ווייל ער האא ט אונדז‬ ‫געראא טעוועט פון גיהנום‪ ,‬און אונדז געראא טעוועט פון דער האא נט פון טויט‪ ,‬און אונדז אא רויסגעראא טעוועט פון מיטן אויוון און‬ ‫פַער האא ט ער אונדז אא רויסגעראא טעוועט‪ֿ .‬פילה פון עזריה ‪1:66‬‬ ‫ברענענדיקן פלאא ם‪ :‬אא פילו פון מיטן א‬

‫חנוך‬ ‫און אין יענע טעג וועט די ערד אויך צוריקגעבן וואא ס איז איר איבערגעטרויט געוואא רן‪ ,‬און שאול וועט אויך צוריקגעבן וואא ס‬ ‫זי האט באא קומען‪ ,‬און גיהנום וועט צוריקגעבן וואא ס זי איז שולדיק‪ .‬חנוך ‪51:1‬‬

‫פארלוירענע ביכער פון דער ביבל‬ ‫בשורה פון ניקאדעמוס ‪13‬‬ ‫גאא ט יאא שקע און פאא טער‪ ,‬וואא ס ביסט גאא ט‪ ,‬און אויך די אויפשטייאונג און לעבן פון די טויטע‪ ,‬גיב אונדז דערלויבעניש צו ‪1‬‬ ‫דערקלערן דיינע סודות‪ ,‬וואא ס מיר האא בן געזען נאא ך דעם טויט‪ ,‬וואא ס געהערן צו דיין קרייץ; ווייל מיר זענען געשוואוירן ביי‬ ‫‪.‬דיין נאא מען‬ ‫ווייל דו האסט פארבאטן דיינע קנעכט צו דערקלערן די געהיימע זאכן‪ ,‬וואא ס זענען געטאא ן געוואא רן דורך דיין גאא טלעכער ‪2‬‬ ‫‪.‬מאא כט אין גיהנום‬ ‫ווען מיר זענען געלייגט געוואא רן מיט אונדזערע אבות אין דער טיפעניש פון גיהנום‪ ,‬אין דער שוואא רצער פינצטערניש‪ ,‬איז ‪3‬‬ ‫‪.‬פלוצעם דערשינען די קאא ליר פון דער זון ווי גאא לד‪ ,‬און אא באא דייטנדיק לילאא ‪-‬קאא לירטיק ליכט האא ט באא לויכטן דעם אא רט‬ ‫באא לד נאא ך דעם‪ ,‬האא ט זיך אדם‪ ,‬דער פאא טער פון דער גאא נצער מענטשהייט‪ ,‬מיט אא לע פאא טריאא רכן און נביאים‪ ,‬געפרייט און ‪4‬‬ ‫"‪.‬געזאא גט‪" :‬יענער ליכט איז דער מחבר פון אייביקן ליכט‪ ,‬וואא ס האא ט צוגעזאא גט אונדז איבערצופירן צו אייביקן ליכט‬ ‫מַן ‪5‬‬ ‫דעמאא לט האא ט ישעיה הנביא אויסגערופן און געזאא גט‪ :‬דאא ס איז דאא ס ליכט פון דעם פאא טער און דעם זון פון גאא ט‪ ,‬לויט א‬ ‫‪.‬נבואה‪ ,‬ווען איך בין געווען לעבעדיק אויף דער ערד‬ ‫זַט ירדן‪ ,‬אא פאא לק וואא ס איז געגאא נגען אין פינצטערניש‪ ,‬האא ט געזען ‪6‬‬ ‫דאא ס לאא נד זבולון‪ ,‬און דאא ס לאא נד נפתלים אויף יענער א‬ ‫אא גרויס ליכט; און צו די וואא ס האא בן געוווינט אין דער געגנט פון שאא טן פון טויט‪ ,‬איז ליכט אויפגעגאא נגען‪ .‬און איצט איז ער‬ ‫‪.‬געקומען‪ ,‬און האא ט אונדז באא לויכטן וואא ס האא בן געזעסן אין טויט‬ ‫און בשעת מיר האא בן זיך אא לע געפרייט אין דעם ליכט וואא ס האא ט אויף אונדז געשיינט‪ ,‬איז אונדזער פאא טער שמעון ‪7‬‬ ‫געקומען צווישן אונדז‪ ,‬און ער האא ט געגרייט דער גאא נצער געזעלשאא פט‪ ,‬און געזאא גט‪" :‬פאא רהערלעכט דעם האא ר יאא שקע‬ ‫"‪.‬משיחן‪ ,‬דעם זון פון גאא ט‬ ‫מַנע אא רעמס ווען איך בין געווען אא קינד אין בית המקדש‪ ,‬און באא וועגט געוואא רן דורך ‪8‬‬ ‫וועמען איך האא ב אויפגעהויבן אין א‬ ‫דַן ישועה‪ ,‬וואא ס דו האא סט‬ ‫מַנע אויגן געזען א‬ ‫דעם רוח הקודש‪ ,‬האא ב איך צו אים געזאא גט און מודה געווען‪" :‬איצט האא בן א‬ ‫דַן פאא לק ישראל‬ ‫"‪.‬צוגעגרייט פאא ר אא לע מענטשן‪ ,‬אא ליכט צו באא לויכטן די גויים און די כבוד פון א‬ ‫‪5‬‬

‫די ווירקלעכקייט פון גיהנום‬ ‫און האא ט נישט קיין מורא פאא ר די וואא ס טייטן דעם גוף‪ ,‬אא בער קענען נישט טייטן די נשמה‪ ,‬נאא ר האא ט גאא נץ מורא פאא ר אים‬ ‫וואא ס קען צעשטערן ביידע נשמה און גוף אין גיהנום‪ .‬מתי ‪10:28‬‬ ‫‪.‬אא לע די קדושים וואא ס זענען געווען אין די טיפענישן פון גיהנום‪ ,‬הערן דאא ס‪ ,‬האא בן זיך נאא ך מער געפרייט ‪9‬‬ ‫?דערנאא ך איז אא רויסגעקומען איינער ווי אא קליין איינזידלער‪ ,‬און יעדער איינער האא ט אים געפרעגט‪ :‬ווער ביסטו ‪10‬‬ ‫אויף וואא ס ער האא ט געענטפערט‪ :‬איך בין די שטימע פון איינעם וואא ס רופט אין דער מדבר‪ ,‬יוחנן דער טויפער‪ ,‬און דער ‪11‬‬ ‫נביא פון דעם העכסטן‪ ,‬וואא ס איז געגאא נגען פאר זיין קומען צו צוגרייטן זיין וועג‪ ,‬צו געבן די וויסן פון ישועה צו זיין פאא לק‬ ‫‪.‬פאא ר דער מחילה פון זינד‬ ‫און איך‪ ,‬יוחנן‪ ,‬ווען איך האא ב געזען יאא שקע קומען צו מיר‪ ,‬באא וועגט דורך דעם רוח הקודש‪ ,‬האא ב איך געזאא גט‪ :‬זע דאא ס ‪12‬‬ ‫‪.‬לאא ם פון גאא ט‪ ,‬זע‪ ,‬ער וואא ס נעמט אא וועק די זינד פון דער וועלט‬ ‫און איך האא ב אים געטויפט אין דעם ירדן טייך‪ ,‬און געזען דעם רוח הקודש אא ראא פגיין אויף אים אין דער פאא רעם פון אא ‪13‬‬ ‫מַן באא ליבטער זון‪ ,‬אין וועמען איך בין זייער צופרידן‬ ‫‪.‬טויב‪ ,‬און געהערט אא קול פון הימל‪ ,‬וואא ס זאא גט‪ :‬דאא ס איז א‬ ‫און איצט‪ ,‬בשעת איך בין געגאנגען פאר אים‪ ,‬בין איך אראפגעקומען אהער צו אייך באקאנט מאכן‪ ,‬אז דער זון פון גאט ‪14‬‬ ‫וועט אונז נאכאמאל באזוכן‪ ,‬און‪ ,‬ווי דער טאג‪-‬אויפגאנג פון אויבן‪ ,‬וועט ער קומען צו אונז‪ ,‬וואס זענען אין פינצטערניש און‬ ‫‪.‬שאטן פון טויט‬ ‫בשורה פון ניקאדעמוס ‪14‬‬ ‫‪,‬אבער ווען דער ערשטער מענטש‪ ,‬אונדזער פאטער אדם‪ ,‬האט געהערט די זאכן‪ ,‬אז יאא שקע איז געטויפט געוואא רן אין ירדן ‪1‬‬ ‫‪,‬האט ער גערופן צו זיין זון‪ ,‬סעט‪ ,‬און געזאגט‬ ‫דערצייל דיינע זין‪ ,‬די אבות און נביאים‪ ,‬אלץ וואס דו האסט געהערט פון מיכאל דעם ארכאנגעל‪ ,‬ווען איך האב דיך ‪2‬‬ ‫‪.‬געשיקט צו די טויערן פון גן עדן‪ ,‬צו בעטן גאט אז ער זאל זאא לבן מיין קאפ ווען איך בין קראנק‬ ‫דעמאא לט איז סעט‪ ,‬צוגעגאא נגען צו די פאא טריאא רכן און נביאים‪ ,‬געזאא גט‪ :‬איך‪ ,‬סעט‪ ,‬ווען איך האא ב געבעטן צו גאא ט ביי די ‪3‬‬ ‫טויערן פון גן עדן‪ ,‬האא ב איך געזען דעם מלאך פון גאא ט‪ ,‬מיכאל‪ ,‬זיך צו מיר דערשינען זאא גנדיק‪ :‬איך בין געשיקט צו דיר פון‬ ‫‪.‬גאא ט; איך בין באא שטימט צו פרעזידירן איבער מענטשלעכע קערפערס‬ ‫איך זאא ג דיר סעט‪ ,‬דאא וונען נישט צו גאא ט מיט טרערן‪ ,‬און בעט נישט פון אים דאא ס אויל פון דעם בוים פון רחמנות‪ ,‬מיט ‪4‬‬ ‫;וועלכן ער זאא ל זאא לבן דיין פאא טער אדם פאא ר זיין קאא פווייטיק‬ ‫ווייל דו קענסט עס נישט באא קומען ביזן לעצטן טאא ג און די לעצטע צייטן‪ ,‬דאא ס הייסט‪ ,‬ביז פינף טויזנט און פינף הונדערט ‪5‬‬ ‫‪.‬יאא ר וועלן פאא רבייגיין‬ ‫דעמאא לט וועט משיח‪ ,‬דער רחמנותדיקסטער זון פון גאא ט‪ ,‬קומען אויף דער ערד אויפצוהייבן דעם מענטשלעכן קערפער פון ‪6‬‬ ‫אא דם‪ ,‬און אין דער זעלבער צייט אויפצוהייבן די קערפערס פון די טויטע‪ ,‬און ווען ער וועט קומען וועט ער געטויפט ווערן‬ ‫‪:‬אין ירדן‬ ‫דעמאא לט וועט ער מיטן אויל פון זיין רחמנות זאא לבן אא לע וואא ס גלויבן אין אים; און דאא ס אויל פון זיין רחמנות וועט ‪7‬‬ ‫‪.‬אא נהאא לטן צו קומענדיקע דורות‪ ,‬פאא ר די וואא ס וועלן געבוירן ווערן פון וואא סער און רוח הקודש צו אייביק לעבן‬ ‫און ווען אין יענער צייט וועט דער רחמנותדיקסטער זון פון גאא ט‪ ,‬משיח יאא שקע‪ ,‬אא ראא פקומען אויף דער ערד‪ ,‬וועט ער ‪8‬‬ ‫רַנפירן אונדזער פאא טער אדם אין גן־עדן‪ ,‬צום בוים פון רחמנות‬ ‫‪.‬אא א‬ ‫‪.‬ווען אא לע די אבות און נביאים האא בן געהערט אא לע די זאא כן פון סעט‪ ,‬האא בן זיי זיך נאא ך מער געפרייט ‪9‬‬ ‫בשורה פון ניקאדעמוס ‪15‬‬ ‫בשעת אא לע הייליקע האא בן זיך געפרייט‪ ,‬זעט‪ ,‬דער שטן‪ ,‬דער פרינץ און קאא פיטאא ן פון טויט‪ ,‬האא ט געזאא גט צום פרינץ פון ‪1‬‬ ‫‪,‬גיהנום‬ ‫גרייט זיך צו באא קומען יאא שקע פון נצרת אא ליין‪ ,‬וועלכער האא ט זיך גערימט אא ז ער איז דער זון פון גאא ט‪ ,‬און דאא ך איז ער ‪2‬‬ ‫מַן נשמה איז טרויעריק ביזן טויט‬ ‫‪.‬געווען אא מענטש מיט מורא פאא ר טויט‪ ,‬און האא ט געזאא גט‪ :‬א‬ ‫אויסערדעם האט ער מיר און פילע אנדערע געטאא ן פילע שאא דן; ווייל די וואא ס איך האא ב געמאא כט בלינד און לאא ם און אויך ‪3‬‬ ‫זַן וואא רט; יאא ‪ ,‬און די וואא ס איך האא ב געבראא כט‬ ‫געפַניקט מיט עטלעכע דעוואא לס‪ ,‬האא ט ער געהיילט מיט א‬ ‫א‬ ‫די וואא ס איך האא ב‬ ‫‪.‬טויט צו דיר‪ ,‬נעמט ער מיט גוואא לד אא וועק פון דיר‬ ‫אויף דעם האא ט דער פרינץ פון גיהנום געענטפערט דעם שטן‪ :‬ווער איז יענער אא זוי מעכטיקער פרינץ‪ ,‬און דאא ך אא מענטש ‪4‬‬ ‫?וואא ס שרעקט זיך פאא רן טויט‬ ‫דַן ‪5‬‬ ‫מַן מאא כט‪ ,‬וועמען דו האא סט אונטערגעוואא רפן דורך א‬ ‫ווייל אא לע די הערשער פון דער ערד זענען אונטערגעוואא רפן א‬ ‫‪.‬מאא כט‬ ‫אבער אויב ער איז אא זוי שטאא רק אין זיין מענטשלעכער נאא טור‪ ,‬באא שטעטיג איך דיר מיט דער אמת‪ ,‬אא ז ער איז אא למעכטיק ‪6‬‬ ‫‪.‬אין זיין געטלעכער נאא טור‪ ,‬און קיין מענטש קען נישט אא נטקעגנשטעלן זיך זיין מאא כט‬

‫‪6‬‬

‫די ווירקלעכקייט פון גיהנום‬ ‫און האא ט נישט קיין מורא פאא ר די וואא ס טייטן דעם גוף‪ ,‬אא בער קענען נישט טייטן די נשמה‪ ,‬נאא ר האא ט גאא נץ מורא פאא ר אים‬ ‫וואא ס קען צעשטערן ביידע נשמה און גוף אין גיהנום‪ .‬מתי ‪10:28‬‬ ‫ווען ער האא ט דעריבער געזאא גט אא ז ער האא ט מורא פאא רן טויט‪ ,‬האא ט ער בדעה געהאא ט דיך צו פאא רפאא נגען‪ ,‬און אומגליק וועט ‪7‬‬ ‫זַן אויף אייביק‬ ‫‪.‬עס דיר א‬ ‫האא ט דער שטן געענטפערט און געזאא גט צום פרינץ פון גיהנום‪ :‬פאא רוואא ס האא סטו אויסגעדריקט אא ספק און מורא געהאא ט צו ‪8‬‬ ‫מַנעם‬ ‫סַ א‬ ‫דַן שונא און א‬ ‫סַ א‬ ‫?אא ננעמען יענעם יאא שקע פון נצרת‪ ,‬א‬ ‫מַנע אא לטע פאא לק די ייי דן מיט ברען און כעס קעגן אים ‪9‬‬ ‫?וואא ס שייך מיך‪ ,‬האא ב איך אים פאא רפירט און אויפגערייצט א‬ ‫זַן ליידן; איך האא ב געמישט די גאא ל און עסיק‪ ,‬און באא פױלן אא ז ער זאא ל עס טרינקען ‪10‬‬ ‫;איך האא ב געשאא רפט דעם שפיז פאא ר א‬ ‫זַן טויט‬ ‫צוקרַציקן‪ ,‬און די נעגל צו דורכשטעכן יביס הענט און פיס; און איצט איז א‬ ‫א‬ ‫איך האא ב צוגעגרייט דעם קרייץ צו אים‬ ‫סַ צו מיר‬ ‫סַ צו דיר און א‬ ‫‪.‬נאא ענט‪ ,‬וועל איך אים ברענגען אא הער‪ ,‬אונטערטעניק א‬ ‫האא ט דער פרינץ פון גיהנום געענטפערט און געזאא גט‪ :‬דו האא סט מיר נאא ר וואא ס געזאא גט‪ ,‬אא ז ער האא ט פון מיר אא וועקגענומען ‪11‬‬ ‫‪.‬די טויטע מיט געוואא לד‬ ‫די וואא ס זענען דאא געהאא לטן געוואא רן ביז זיי וועלן ווידער לעבן אויף דער ערד‪ ,‬זענען אא וועקגענומען געוואא רן פון דאא נישט ‪12‬‬ ‫‪.‬דורך זייער אייגענער מאא כט‪ ,‬נאא ר דורך תפילות צו גאא ט‪ ,‬און זייער אא למעכטיקער גאא ט האא ט זיי פון מיר גענומען‬ ‫זַן וואא רט אא וועקגענומען די טויטע פון מיר אא ן ֿפילה צו ‪13‬‬ ‫ווער איז דעמאא לט יענער יאא שקע פון נצרת‪ ,‬וואא ס האא ט מיט א‬ ‫?גאא ט‬ ‫אפשר איז עס דער זעלבער וואא ס האא ט אא וועקגענומען פון מיר לעזערן‪ ,‬נאא כדעם וואא ס ער איז געווען פיר טעג טויט‪ ,‬און ‪14‬‬ ‫ער האא ט געשטונקען און איז געווען פאא רפוילט‪ ,‬און פון וועמען איך האא ב געהאא ט דעם באא זיץ ווי אא טויטער מענטש‪ ,‬אא בער ער‬ ‫זַן מאא כט‬ ‫‪.‬האא ט אים צוריקגעבראא כט צום לעבן דורך א‬ ‫‪.‬האא ט דער שטן געענטפערט און געזאא גט דעם פרינץ פון גיהנום‪ :‬דאא ס איז דער זעלביקער מענטש‪ ,‬יאא שקע פון נצרת ‪15‬‬ ‫בַ די מאא כטן‪ ,‬וואא ס געהערן ‪16‬‬ ‫ווען דער פרינץ פון גיהנום האא ט דאא ס געהערט‪ ,‬האא ט ער צו אים געזאא גט‪ :‬איך באא שווער דיך א‬ ‫‪.‬צו דיר און מיר‪ ,‬אא ז דו זאא לסט אים נישט ברענגען צו מיר‬ ‫מַן גאא נצע געזעלשאא פט ‪17‬‬ ‫זַן וואא רט‪ ,‬האא ב איך געציטערט פון מורא‪ ,‬און א‬ ‫ווייל ווען איך האא ב געהערט וועגן דער מאא כט פון א‬ ‫צַט אויפגערעגט געוואא רן‬ ‫;פון שלעכטע מענטשן איז אין דער זעלבער א‬ ‫און מיר האא בן נישט געקענט האא לטן לעטזערן‪ ,‬אא בער ער האא ט זיך געשאא קלט‪ ,‬און מיט אא לע סימנים פון בייזוויליקייט איז ‪18‬‬ ‫ער גלייך אא וועק פון אונדז; און די ערד אא ליין‪ ,‬אין וועלכער לעטזערנס טויטער קערפער איז געווען‪ ,‬האא ט אים באא לד‬ ‫‪.‬אא רויסגעוואא רפן לעבעדיקערהייט‬ ‫‪,‬און איך ווייס איצט אז ער איז דער אלמעכטיקער גאט וואס קען טון אזעלכע זאכן‪ ,‬וואס איז מעכטיג אין זיין הערשאפט ‪19‬‬ ‫‪.‬און מעכטיג אין זיין מענטשלעכער נאטור‪ ,‬וואס איז דער גואל פון מענטשהייט‬ ‫פרַען אא לע יענע וואא ס איך האא לט אין תפיסה אונטער ‪20‬‬ ‫ברענגט דעריבער נישט דעם מענטש אהער‪ ,‬ווייל ער וועט באא א‬ ‫‪.‬אומגלויבן‪ ,‬און געבונדן מיט די קייטן פון זייערע זינד‪ ,‬און וועט זיי פירן צום אייביקן לעבן‬ ‫בשורה פון ניקאדעמוס ‪16‬‬ ‫און בשעת דער שטן און דער פרינץ פון גיהנום האבן זיך אזוי גערעדט איינער צום אנדערן‪ ,‬פלוצלינג איז געקומען א קול ‪1‬‬ ‫ווי פון דונער און א גערויש פון ווינטן‪ ,‬זאגנדיג‪ :‬הייבט אויף אייערע טויערן‪ ,‬איר פרינצן; און הייבט זיך אויף‪ ,‬איר אייביגע‬ ‫‪.‬טויערן‪ ,‬און דער מלך פון כבוד וועט אריינקומען‬ ‫מַנע ‪2‬‬ ‫ווען דער פרינץ פון גיהנום האא ט דאא ס געהערט‪ ,‬האא ט ער געזאא גט צום שטן‪ :‬גיי אא וועק פון מיר און גיי אא רויס פון א‬ ‫?וואוינונגען; אויב דו ביסט אא שטאא רקער קריגער‪ ,‬קעמפ מיטן מלך פון כבוד‪ .‬אא בער וואא ס האא סטו מיט אים צו טאא ן‬ ‫‪.‬און ער האא ט אים אא רויסגעוואא רפן פון זיינע וואוינונגען ‪3‬‬ ‫און דער פרינץ האא ט געזאא גט צו זיינע שלעכטע אא פיצירן‪ :‬פאא רמאא כט די קופערנע טויערן פון גרויזאא מקייט‪ ,‬און מאא כט זיי ‪4‬‬ ‫‪.‬פעסט מיט אייזערנע שטאא נגען‪ ,‬און קעמפט מוטיק‪ ,‬כדי מיר זאא לן נישט געפאא נגען ווערן‬ ‫אבער ווען די גאנצע קהילה פון די הייליקע האט דאס געהערט‪ ,‬האבן זיי גערעדט מיט א הויכן קול פון כעס צום פרינץ פון ‪5‬‬ ‫‪:‬גיהנום‬ ‫רַנקומען ‪6‬‬ ‫‪.‬עפן דיינע טויערן‪ ,‬כדי דער מלך פון כבוד זאא ל אא א‬ ‫און דער גאא טלעכער נביא דוד האא ט אויסגערופן און געזאא גט‪ :‬האא ב איך נישט באמת נביא געווען ווען איך בין געווען אויף ‪7‬‬ ‫דער ערד‪ ,‬און געזאא גט‪" :‬אא בער מענטשן זאא לן לויבן גאא ט פאא ר זיין גוטסקייט און פאא ר זיינע וואונדערלעכע מעשים צו די‬ ‫"?מענטשן־קינדער‬ ‫ווייל ער האא ט צעבראא כן די קופערנע טויערן‪ ,‬און צעשניטן די אייזערנע ריגלען; ער האא ט זיי געכאפט צוליב זייער זינד‪ ,‬און ‪8‬‬ ‫‪.‬צוליב זייער אומרעכט ווערן זיי געפלאא גט‬ ‫דערנאא ך האא ט אא ן אא נדערער נביא‪ ,‬דער הייליקער ישעיה‪ ,‬גערעדט אויף דעם זעלבן אופן צו אא לע הייליקע‪ :‬האא ב איך נישט ‪9‬‬ ‫?ריכטיק נביאות געזאא גט צו אייך ווען איך בין געווען לעבעדיק אויף דער ערד‬ ‫‪7‬‬

‫די ווירקלעכקייט פון גיהנום‬ ‫און האא ט נישט קיין מורא פאא ר די וואא ס טייטן דעם גוף‪ ,‬אא בער קענען נישט טייטן די נשמה‪ ,‬נאא ר האא ט גאא נץ מורא פאא ר אים‬ ‫וואא ס קען צעשטערן ביידע נשמה און גוף אין גיהנום‪ .‬מתי ‪10:28‬‬ ‫די טויטע וועלן לעבן‪ ,‬און די וואא ס זענען אין זייערע קברים וועלן אויפשטיין‪ ,‬און די וואא ס זענען אין דער ערד וועלן זיך ‪10‬‬ ‫‪.‬פרייען; ווייל דער טוי וואא ס איז פון גאא ט וועט זיי ברענגען ישועה‬ ‫?און איך האא ב געזאא גט אין אא ן אא נדער אא רט‪ :‬טויט‪ ,‬וואו איז דיין זיג? טויט‪ ,‬וואו איז דיין בראא ך ‪11‬‬ ‫ווען אא לע די קדושים האא בן געהערט די זאא כן וואא ס ישעיה האא ט גערעדט‪ ,‬האא בן זיי געזאא גט צום פרינץ פון גיהנום‪ :‬עפן ‪12‬‬ ‫איצט דיינע טויערן און נעמט אא וועק דיינע אייזערנע שטאא נגען; ווייל דו וועסט איצט געבונדן ווערן און נישט האא בן קיין‬ ‫‪.‬מאא כט‬ ‫דעמאא לט איז געווען אא גרויסע שטימע‪ ,‬ווי אא דונער‪ ,‬וואא ס האא ט געזאא גט‪ :‬הייבט אויף אייערע טויערן‪ ,‬איר פירשטן; און ‪13‬‬ ‫רַנקומען‬ ‫‪.‬ווערט אויפגעהויבן‪ ,‬איר טויערן פון גיהנום‪ ,‬און דער מלך פון כבוד וועט אא א‬ ‫דער פרינץ פון גיהנום‪ ,‬הערנדיק דעם זעלבן קול‪ ,‬האא ט אויסגערופן ווי ער וואא לט נישט געוואוסט‪ ,‬ווער איז דער מלך פון ‪14‬‬ ‫?כבוד‬ ‫ווַל איך האא ב זיי ‪15‬‬ ‫דוד האא ט געענטפערט דעם פרינץ פון גיהנום און געזאא גט‪ :‬איך פאא רשטיי די ווערטער פון יענעם קול‪ ,‬א‬ ‫גַסט‪ .‬און איצט‪ ,‬ווי איך האא ב שוין געזאא גט‪ ,‬זאא ג איך דיר‪ :‬גאא ט שטאא רק און מעכטיק‪ ,‬גאא ט מעכטיק אין‬ ‫זַן א‬ ‫גערעדט דורך א‬ ‫;מלחמה‪ :‬ער איז דער מלך פון כבוד‪ ,‬און ער איז גאא ט אין הימל און אויף ערד‬ ‫זַנען באא שטימט צום טויט ‪16‬‬ ‫פרַ די וואא ס א‬ ‫‪.‬ער האא ט אא ראא פגעקוקט צו הערן די קרעכצן פון די געפאא נגענע‪ ,‬און צו לאא זן א‬ ‫און איצט‪ ,‬דו שמוציקער און פארשטונקענער פרינץ פון גיהנום‪ ,‬עפן דיינע טויערן‪ ,‬כדי דער מלך פון כבוד זאא ל ‪17‬‬ ‫ווַל ער איז דער האר פון הימל און ערד‬ ‫רַנקומען; א‬ ‫‪.‬אא א‬ ‫בשעת דוד האא ט דאא ס געזאא גט‪ ,‬איז דער מעכטיקער גאא ט דערשינען אין דער געשטאא לט פון אא מענטש‪ ,‬און האא ט באא לויכטן ‪18‬‬ ‫‪,‬די ערטער וואא ס זענען שטענדיק געווען אין פינצטערניש‬ ‫און צעבראכן די קייטן וואא ס פריער האא בן נישט געקענט צעבראא כן ווערן; און מיט זיין אומבאא זיגבארער מאא כט האא ט ער ‪19‬‬ ‫‪.‬באא זוכט די וואא ס זיצן אין דער טיפער פינצטערניש דורך אומרעכט‪ ,‬און דעם שאא טן פון טויט דורך זינד‬ ‫בשורה פון ניקאדעמוס ‪17‬‬ ‫דער שלעכטער טויט און אירע גרויזאא מע באא אא מטע‪ ,‬וואא ס האא בן דאא ס געהערט‪ ,‬זענען געוואא רן געכאפט מיט שרעק אין ‪1‬‬ ‫קעניגרַכן‪ ,‬ווען זיי האא בן געזען די קלאא רקייט פון ליכט‬ ‫א‬ ‫‪,‬זייערע פאא רשידענע‬ ‫און משיח אליין איז פלוצלינג דערשינען אין זייערע וואוינונגען; זיי האבן דעריבער אויסגעשריגן און געזאגט‪ :‬מיר זענען ‪2‬‬ ‫‪.‬געבונדן דורך דיר; דו מיינסט אז דו ווילסט אונדזער פארשעמען פאר גאט‬ ‫דַן ‪3‬‬ ‫ווַז פון א‬ ‫ווער ביסטו‪ ,‬וואא ס האא סט נישט קיין סימן פון פאא רדאא רבן‪ ,‬נאא ר יענעם ליכטיקן אויסזען וואא ס איז אא פולער באא א‬ ‫שַנסט נישט צו באא מערקן‬ ‫?גרויסקייט‪ ,‬פון וועלכן דו דאא ך א‬ ‫‪,‬ווער ביסטו‪ ,‬אא זוי שטאא רק און אא זוי שוואא ך‪ ,‬אא זוי גרויס און אא זוי קליין‪ ,‬אא מינדלעכער און דאא ך אא זעלנער פון ערשטן ראא נג ‪4‬‬ ‫?וואא ס קען קאא מאא נדירן אין דער פאא רעם פון אא קנעכט ווי אא פראא סטער זעלנער‬ ‫?דער מלך פון כבוד‪ ,‬טויט און לעבעדיק‪ ,‬כאא טש אא מאא ל געהרגעט אויף דעם קרייץ ‪5‬‬ ‫ווער ליגט טויט אין קבר‪ ,‬און זענט אראפגעקומען לעבעדיג צו אונדז‪ ,‬און אין דיין טויט האבן אלע באשעפענישן ‪6‬‬ ‫געציטערט‪ ,‬און אלע שטערן האבן זיך באוועגט‪ ,‬און יעצט האסטו דיין פרייהייט צווישן די טויטע‪ ,‬און ברענגסטו אונזערע‬ ‫?לעגיאנען צו שטער‬ ‫זַנען געהאא לטן געוואא רן אין קייטן דורך דער אא ריגינעלער זינד‪ ,‬און ‪7‬‬ ‫פרַסט די געפאא נגענע וואא ס א‬ ‫ווער ביסטו‪ ,‬וואא ס באא א‬ ‫פרַהייט‬ ‫ברענגסט זיי צו זייער פריי ערדיקער א‬ ‫ווער ביסטו‪ ,‬וואא ס פאא רשפרייט אא זאא גלענצנדיק און גאא טלעך ליכט איבער די וואא ס זענען געוואא רן בלינד דורך דער ‪8‬‬ ‫?פינצטערניש פון זינד‬ ‫אויף דעם זעלבן אופן זענען אא לע לעגיאא נען פון דייוואא לן געכאפט געוואא רן מיט דעם זעלבן שרעק‪ ,‬און מיט דעם מערסטן ‪9‬‬ ‫‪:‬אונטערטעניקן מורא האא בן זיי אויסגעשריגן און געזאא גט‬ ‫פון וואא נען קומט עס‪ ,‬דו יאא שקע משיח‪ ,‬אא ז דו ביסט אא מענטש אא זוי שטאא רק און גלענצנדיק אין מאא יעסטעט‪ ,‬אא זוי העל אא ז ‪10‬‬ ‫ווַל יענע נידעריקער וועלט פון דער ערד‪ ,‬וואא ס‬ ‫ער האא ט קיין פלעק נישט‪ ,‬און אא זוי ריין אא ז ער האא ט קיין פאא רברעכן נישט? א‬ ‫איז ביז איצט געווען אונטערגעוואא רפן צו אונדז‪ ,‬און פון וואא נען מיר האא בן באא קומען שטייער‪ ,‬האא ט אונדז קיינמאא ל פריי ער‬ ‫‪.‬נישט געשיקט אא זאא טויטן מענטש‪ ,‬קיינמאא ל נישט געשיקט אא זעלכע מֿנות ווי די צו די פרינצן פון גיהנום‬ ‫רַנגייט אין אונדזערע וואוינונגען‪ ,‬און ביסט נישט נאא ר נישט דערשראא קן צו ‪11‬‬ ‫ווער ביסטו דעריבער‪ ,‬וואא ס מיט אא זאא מוט אא א‬ ‫באא דראא ען אונדז מיט די גרעסטע שטראא ף‪ ,‬נאא ר אויך פרוווסט צו ראא טעווען אא לע אא נדערע פון די קייטן אין וועלכע מיר האא לטן‬ ‫?זיי‬ ‫אפשר ביסטו יענער יאא שקע‪ ,‬וועגן וועמען דער שטן האא ט נאא ר וואא ס גערעדט צו אונדזער פרינץ‪ ,‬אא ז דורך דעם טויט פון ‪12‬‬ ‫‪.‬קרייץ וועסטו באא קומען די מאא כט פון טויט‬ ‫‪8‬‬

‫די ווירקלעכקייט פון גיהנום‬ ‫און האא ט נישט קיין מורא פאא ר די וואא ס טייטן דעם גוף‪ ,‬אא בער קענען נישט טייטן די נשמה‪ ,‬נאא ר האא ט גאא נץ מורא פאא ר אים‬ ‫וואא ס קען צעשטערן ביידע נשמה און גוף אין גיהנום‪ .‬מתי ‪10:28‬‬ ‫זַנע ‪13‬‬ ‫דעמאא לט האא ט דער מלך פון כבוד‪ ,‬צעטרעטנדיק דעם טויט‪ ,‬געכאפט דעם פרינץ פון גיהנום‪ ,‬אים באא רויבט פון אא לע א‬ ‫זַן כבוד‬ ‫‪.‬מאא כט‪ ,‬און גענומען אונדזער ערדישן פאא טער אדם מיט זיך צו א‬ ‫בשורה פון ניקאדעמוס ‪18‬‬ ‫דעמאא לט האא ט דער פרינץ פון גיהנום גענומען דעם שטן‪ ,‬און מיט גרויסער אא נצייגונג צו אים געזאא גט‪ ,‬דו פרינץ פון ‪1‬‬ ‫פאא רניכטונג‪ ,‬דער מחבר פון בעל‪-‬זבוב'ס מפלה און פאא רטרייבונג‪ ,‬דער פאא ראא כט פון גאא ט'ס מלאכים און פאא ראא כט פון אא לע‬ ‫?צדיקים! וואא ס האא ט דיך געבראא כט צו טאא ן אא זוי‬ ‫דו האסט געוואא לט צוקרייציקן דעם מלך פון כבוד‪ ,‬און דורך זיין פארניכטונג האסטו אונדז געגעבן צוזאגן פון זייער ‪2‬‬ ‫‪.‬גרויסע מעלות‪ ,‬אבער ווי א נאר ביסטו געווען אומוויסנד וועגן וואס דו האסט זיך געטון‬ ‫זַן גלענצנדיקער גאא טלעכקייט‪ ,‬פאא רטרייבט אא לע ‪3‬‬ ‫ווייל זעט איצט אז יאא שקע פון נצרת‪ ,‬מיט דער ליכטיקייט פון א‬ ‫;שרעקלעכע כוחות פון פינצטערניש און טויט‬ ‫פרַט אא לע וואא ס זענען ‪4‬‬ ‫ער האא ט צעבראא כן אונדזערע תפיסות פון אויבן ביז אונטן‪ ,‬אא רויסגעלאא זט אא לע געפאא נגענע‪ ,‬באא א‬ ‫געווען געבונדן‪ ,‬און אא לע וואא ס האא בן פריי ער געוואא לט קרעכצן אונטער דער לאא סט פון זייערע יסורים האא בן אונדז איצט‬ ‫‪.‬באא ליידיקט‪ ,‬און מיר זענען ווי מיר וועלן ווערן באא זיגט דורך זייערע תפילות‬ ‫אונדזערע שלעכטע הערשאפטן זענען אונטערגעוואא רפן‪ ,‬און קיין טייל פון מענטשהייט איז נישט געבליבן אין אונדזער ‪5‬‬ ‫;אונטערטעניקייט‪ ,‬אא בער פון דער אא נדערער זייט‪ ,‬זיי אא לע מוטיקן אונדז צו אא נטקעגנשטעלן‬ ‫‪,‬כאא טש פריער‪ ,‬האא בן די טויטע קיינמאא ל נישט געוואא גט זיך צו פירן אומגעזעצלעך צו אונדז‪ ,‬און‪ ,‬זייענדיק געפאנגענע ‪6‬‬ ‫‪.‬האא בן זיי קיינמאא ל נישט געקענט ביי קיין געלעגנהייט זיין פריילעך‬ ‫אא שטן‪ ,‬דו פרינץ פון אא לע רשעים‪ ,‬פאא טער פון די שלעכטע און פאא רלאא זענע‪ ,‬פאא רוואא ס זאא לסטו פרובירן דעם ‪7‬‬ ‫אונטערנעמונג‪ ,‬ווען מיר זעען אא ז אונדזערע געפאא נגענע זענען ביז איצט שטענדיק געווען אא ן די קלענסטע האא פענונגען אויף‬ ‫?ישועה און לעבן‬ ‫אבער איצט איז נישטא קיינער פון זיי וואס קרעכץ‪ ,‬און עס איז נישטא קיין קלענסטע אויסזעהן פון א טרער אין קיינעם ‪8‬‬ ‫‪.‬פון זייערע פנימער‬ ‫אא פרינץ שטן‪ ,‬דו גרויסער היטער פון די גיהנום־געגנטן‪ ,‬אא לע דיינע מעלות וואא ס דו האא סט באא קומען דורך דעם פאא רווערטן ‪9‬‬ ‫;בוים‪ ,‬און דעם פאא רלוסט פון גן־עדן‪ ,‬האא סטו איצט פאא רלוירן דורך דעם האא לץ פון קרייץ‬ ‫‪.‬און דיין גליק איז דעמאא לט גאא נץ פאא רגאא נגען‪ ,‬ווען דו האא סט געקרייציקט יאא שקע המשיח‪ ,‬דעם מלך פון כבוד ‪10‬‬ ‫דו האסט געהאנדלט קעגן דיינע אייגענע אינטערעסן און מיינע‪ ,‬ווי דו וועסט באא לד באא מערקן דורך יענע גרויסע יסורים ‪11‬‬ ‫‪.‬און אומענדלעכע שטראא ף וואא ס דו וועסט באא לד ליידן‬ ‫אא שטן‪ ,‬פרינץ פון אא לעם שלעכטס‪ ,‬מחבר פון טויט‪ ,‬און מקור פון אא לעם שטאא לץ‪ ,‬דו האא סט ערשט געדאא רפט אויספאא רשן ‪12‬‬ ‫די שלעכטע פאא רברעכנס פון יאא שקע פון נצרת‪ ,‬און דאא ן וואא לסטו געפונען אא ז ער איז נישט שולדיק אין קיין שולד וואא ס איז‬ ‫‪.‬ווערט טויט‬ ‫פארוואס האסטו זיך געוואגט‪ ,‬אא ן סיבה אדער גערעכטיקייט‪ ,‬אים צו צוקרייאצן‪ ,‬און האסט אראפגעברענגט צו אונדזערע ‪13‬‬ ‫געגנטן אן אומשולדיקן און גערעכטן מענטש‪ ,‬און דערמיט פארלוירן אלע זינדיקע‪ ,‬שלעכטע און אומגערעכטע מענטשן אין‬ ‫?דער גאנצער וועלט‬ ‫בשעת דער פרינץ פון גיהנום האא ט אא זוי גערעדט צום שטן‪ ,‬האא ט דער מלך פון כבוד געזאא גט צו בעל־זבוב‪ ,‬דעם פרינץ פון ‪14‬‬ ‫זַנע גערעכטע זין‬ ‫דַן הערשאא פט אויף אייביק‪ ,‬אא נשטאא ט אא דם און א‬ ‫זַן אונטערטעניק צו א‬ ‫‪,‬גיהנום‪ ,‬שטן‪ ,‬דער פרינץ וועט א‬ ‫מַנע‬ ‫זַנען א‬ ‫‪.‬וואא ס א‬ ‫בשורה פון ניקאדעמוס ‪19‬‬ ‫מַנע הייליקע‪ ,‬וואא ס זענען באא שאא פן ‪1‬‬ ‫זַן האא נט און געזאא גט‪ :‬קומט צו מיר‪ ,‬אא לע איר א‬ ‫דעמאא לט האא ט יאא שקע אויסגעשטרעקט א‬ ‫טַוול און‬ ‫מַן בילד‪ ,‬וואא ס זענען פאא רדאא מט געוואא רן דורך דעם בוים פון פאא רווערטער פרוכט‪ ,‬און דורך דעם א‬ ‫געוואא רן אין א‬ ‫;טויט‬ ‫‪.‬לעב איצט ביים האא לץ פון מיין קרייץ; דער שטן‪ ,‬דער פרינץ פון דער וועלט‪ ,‬איז באא זיגט‪ ,‬און דער טויט איז באא זיגט ‪2‬‬ ‫דעמאא לט זענען אא לע הייליקע צוזאא מענגעפאא סט געוואא רן אונטער דער האא נט פון דעם העכסטן גאא ט; און דער האר יאא שקע ‪3‬‬ ‫דַנע גערעכטע קינדער‪ ,‬וואא ס זענען‬ ‫זַן צו דיר און צו אא לע א‬ ‫האא ט אא נגעכאא פט אא דא ם'ס האא נט און צו אים געזאא גט‪ :‬שלום זאא ל א‬ ‫‪.‬מַנע‬ ‫א‬ ‫דעמאא לט האא ט אדם זיך אא ראא פגעוואא רפן צו די פיס פון יאא שקע‪ ,‬און זיך צו אים געווענדט מיט טרערן‪ ,‬מיט אא ן עניוותדיקער ‪4‬‬ ‫‪:‬שפראא ך און אא הויכער שטימע‪ ,‬זאא גנדיק‬

‫‪9‬‬

‫די ווירקלעכקייט פון גיהנום‬ ‫און האא ט נישט קיין מורא פאא ר די וואא ס טייטן דעם גוף‪ ,‬אא בער קענען נישט טייטן די נשמה‪ ,‬נאא ר האא ט גאא נץ מורא פאא ר אים‬ ‫וואא ס קען צעשטערן ביידע נשמה און גוף אין גיהנום‪ .‬מתי ‪10:28‬‬ ‫פַנט האא סטו נישט געמאא כט פרייען זיך איבער ‪5‬‬ ‫מַנע א‬ ‫ווַל דו האא סט מיך אויפגעהויבן‪ ,‬און א‬ ‫איך וועל דיך דערהויבן‪ ,‬גאא ט‪ ,‬א‬ ‫מַן גאא ט‪ ,‬איך האא ב צו דיר געשריגן‪ ,‬און דו האא סט מיך געהיילט‬ ‫‪.‬מיר‪ .‬גאא ט א‬ ‫בַם לעבן‪ ,‬כדי איך זאא ל נישט אא ראא פגיין אין ‪6‬‬ ‫מַן נשמה פון קבר‪ ,‬דו האא סט מיך געהאא לטן א‬ ‫גאא ט‪ ,‬דו האא סט אא רויפגעבראא כט א‬ ‫‪.‬גרוב‬ ‫זַן ‪7‬‬ ‫זַן כעס איז נאא ר פאא ר אא רגע‪ ,‬אין א‬ ‫ווַל א‬ ‫זַן קדושת‪ ,‬א‬ ‫בַם אא נדענק פון א‬ ‫זינגט צו גאא ט‪ ,‬אא לע זיינע קדושים‪ ,‬און גיט דאא נק א‬ ‫‪.‬גוטסקייט איז לעבן‬ ‫אזוי אויך האבן אלע הייליקע‪ ,‬זיך געבויגן צו די פיס פון יאא שקע‪ ,‬געזאגט מיט איין קול‪ :‬דו ביסט געקומען‪ ,‬גואל פון דער ‪8‬‬ ‫‪.‬וועלט‪ ,‬און האסט טאקע דערפילט אלעס וואס דו האסט פאראויסגעזאגט דורך דער תורה און דיינע הייליקע נביאים‬ ‫דו האסט אויסגעלייזט די לעבעדיגע דורך דיין קרייץ‪ ,‬און ביסט אראפגעקומען צו אונדז‪ ,‬כדי דורך דעם טויט פון קרייץ ‪9‬‬ ‫‪.‬זאלסטו אונדז באפרייען פון גיהנום‪ ,‬און דורך דיין מאכט פון טויט‬ ‫גאא ט‪ ,‬אא זוי ווי דו האא סט געשטעלט די סימנים פון דיין כבוד אין הימל‪ ,‬און אויפגעשטעלט דאא ס סימן פון דיין גאולה‪ ,‬דיין ‪10‬‬ ‫קרייץ אויף דער ערד! אא זוי‪ ,‬גאא ט‪ ,‬שטעל דאא ס סימן פון דעם זיג פון דיין קרייץ אין גיהנום‪ ,‬כדי דער טויט זאא ל מער נישט‬ ‫‪.‬האא בן קיין שולדיקער‬ ‫זַנע הייליקע ‪11‬‬ ‫זַן האא נט און געמאא כט דאא ס סימן פון קרייץ אויף אא דא ם און אויף אא לע א‬ ‫‪.‬דעמאא לט האא ט גאא ט אויסגעשטרעקט א‬ ‫און כאא פנדיק אדם ביי זיין רעכטער האא נט‪ ,‬איז ער אא רויפגעגאא נגען פון גיהנום‪ ,‬און אא לע הייליקע פון גאא ט זענען אים ‪12‬‬ ‫‪.‬נאא כגעגאא נגען‬ ‫ווַל ער האא ט געטאא ן ‪13‬‬ ‫נַ ליד‪ ,‬א‬ ‫דעמאא לט האא ט דער מלך הנביא דוד מיט מוט אויסגערופן און געזאא גט‪ :‬זינגט צו גאא ט אא א‬ ‫זַן הייליקער אא רעם האא בן אים געגעבן די ניצוח‬ ‫זַן רעכטע האא נט און א‬ ‫‪.‬וואונדערלעכע זאא כן; א‬ ‫זַן גערעכטיקייט האא ט ער אא פנטלעך געוויזן פאא ר די אויגן פון די פעלקער ‪14‬‬ ‫זַן ישועה‪ ,‬א‬ ‫‪.‬גאא ט האא ט באא קאא נט געמאא כט א‬ ‫‪.‬און די גאנצע קהל פון הייליקע האט געענטפערט‪ ,‬זאגנדיק‪ :‬דעם כבוד האבן אלע זיינע הייליקע‪ ,‬אמן‪ ,‬לויבט דעם האר ‪15‬‬ ‫דערנאא ך האא ט דער נביא חבקוק אויסגערופן און געזאא גט‪ :‬דו ביסט אא רויסגעגאא נגען צו ישועה פון דיין פאא לק‪ ,‬יאא ‪ ,‬צו ישועה ‪16‬‬ ‫‪.‬פון דיין פאא לק‬ ‫ווַל גאא ט האא ט אונדז באא לויכטן ‪17‬‬ ‫‪.‬און אא לע הייליקע האא בן געזאא גט‪ :‬געבענטשט איז דער וואא ס קומט אין נאא מען פון גאא ט‪ ,‬א‬ ‫‪.‬דאא ס איז אונדזער גאא ט אויף אייביק און שטענדיק; ער וועט הערשן איבער אונדז אויף אייביק‪ ,‬אמן‬ ‫‪.‬אזוי אויך האבן אלע נביאים גערעדט די הייליגע זאכן פון זיין לויב‪ ,‬און זענען נאכגעגאנגען דעם האר ‪18‬‬ ‫בשורה פון ניקאדעמוס ‪20‬‬ ‫בַ דער האא נט‪ ,‬און אים איבערגעגעבן צו מיכאל דעם אא רטשאא נגעל; און ער האא ט זיי ‪1‬‬ ‫דעמאא לט האא ט גאא ט געהאא לטן אא דא ם א‬ ‫;געפירט אין גן עדן‪ ,‬פול מיט רחמנות און כבוד‬ ‫און צוויי זייער אלטע מענטשן האבן זיי באגעגנט‪ ,‬און די הייליקע האבן זיי געפרעגט‪ :‬ווער זענט איר‪ ,‬וואס זענט נאך ‪2‬‬ ‫?נישט געווען מיט אונז אין גיהנום‪ ,‬און אייערע קערפער זענען געווארן געלייגט אין גן עדן‬ ‫;איינער פון זיי האט געענטפערט‪ ,‬און געזאגט‪ ,‬איך בין חנוך‪ ,‬וואא ס איז איבערגענומען געוואא רן דורך דעם וואא רט פון גאא ט ‪3‬‬ ‫‪.‬און דער מאא ן וואא ס איז מיט מיר‪ ,‬איז אליהו דער תישבי‪ ,‬וואא ס איז איבערגענומען געוואא רן אין אא פייאערדיקן וואא גן‬ ‫בַם קומען ‪4‬‬ ‫זַנען איצט גרייט זיך אומצוקערן א‬ ‫זַנען מיר ביז איצט געווען‪ ,‬און האא בן נישט געפרוווט טויט‪ ,‬אא בער מיר א‬ ‫דאא א‬ ‫פון אא נטיכריסט‪ ,‬באא וואא פנט מיט גאא טלעכע וואונדער און וואונדער‪ ,‬זיך צו באא קעמפן מיט אים אין שלאא כט‪ ,‬און דורך אים‬ ‫דרַ און אא האא לב טעג‬ ‫‪.‬געהרגעט ווערן אין ירושלים‪ ,‬און לעבעדיק אויפגענומען ווערן אין די וואא לקנס נאא ך א‬ ‫און בשעת דער הייליגער חנוך און אליהו האבן דאס דערציילט‪ ,‬זעהט‪ ,‬איז געקומען נאך א מאן אין אן עלענדיקער ‪5‬‬ ‫‪.‬געשטאלט‪ ,‬טראגנדיק דאס צייכן פון דעם קרייץ אויף זיינע פלייצעס‬ ‫און ווען אא לע די הייליקע האא בן אים געזען‪ ,‬האא בן זיי צו אים געזאא גט‪ :‬ווער ביסטו? ווייל דיין פנים איז ווי אא גנב'ס; און ‪6‬‬ ‫?פאא רוואא ס טראא גסטו אא קרייץ אויף דיינע פלייצעס‬ ‫אויף וועלכער ער האט געענטפערט און געזאגט‪ :‬איר זאגט ריכטיק‪ ,‬ווייל איך בין געווען א גנב וואס האב באגאנגען ‪7‬‬ ‫‪.‬אלערליי שלעכטס אויף דער ערד‬ ‫און די יידן האבן מיך געקרייציקט מיט יאא שקע; און איך האב באמערקט די איבערראשנדע זאכן וואא ס זענען געשען אין ‪8‬‬ ‫‪.‬דער בריאה ביי דער קרייציקונג פון גאא ט יאא שקע‬ ‫און איך האא ב אים געגלייבט אא ז ער איז דער באא שעפער פון אא לע זאא כן‪ ,‬און דער אא למעכטיקער מלך; און איך האא ב אים ‪9‬‬ ‫‪.‬געבעטן‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬גאא ט‪ ,‬געדענק מיך‪ ,‬ווען דו קומסט אין דיין מלכות‬ ‫זַן מיט מיר אין גן־עדן ‪10‬‬ ‫הַנט וועסטו א‬ ‫מַן בקשה‪ ,‬און צו מיר געזאא גט‪ :‬אמת זאא ג איך דיר‪ ,‬א‬ ‫‪.‬ער האא ט באא לד אא נגעקוקט א‬

‫‪10‬‬

‫די ווירקלעכקייט פון גיהנום‬ ‫און האא ט נישט קיין מורא פאא ר די וואא ס טייטן דעם גוף‪ ,‬אא בער קענען נישט טייטן די נשמה‪ ,‬נאא ר האא ט גאא נץ מורא פאא ר אים‬ ‫וואא ס קען צעשטערן ביידע נשמה און גוף אין גיהנום‪ .‬מתי ‪10:28‬‬ ‫און ער האא ט מיר געגעבן דעם צייכן פון קרייץ‪ ,‬זאא גנדיק‪ :‬טראא ג דאא ס און גיי אין גן־עדן; און אויב דער מלאך וואא ס איז ‪11‬‬ ‫ווַז אים דעם צייכן פון קרייץ און זאא ג אים‪ :‬יאא שקע המשיח‪ ,‬וואא ס איז‬ ‫רַנלאא זן‪ ,‬א‬ ‫דער וועכטער פון גן־עדן וועט דיך נישט אא א‬ ‫‪.‬איצט געקרייציקט‪ ,‬האא ט מיך געשיקט אא הער צו דיר‬ ‫ווען איך האא ב דאא ס געטאא ן‪ ,‬און דערציילט דעם מלאך וואא ס איז דער וועכטער פון גן־עדן אא לע די זאא כן‪ ,‬און ער האא ט זיי ‪12‬‬ ‫זַט אין גן־עדן‬ ‫רַנגעשטעלט‪ ,‬און מיך געשטעלט אויף דער רעכטער א‬ ‫‪,‬געהערט‪ ,‬האא ט ער באא לד געעפנט די טויערן‪ ,‬מיך אא א‬ ‫רַנקומען מיט אא לע זיינע זין‪ ,‬וואא ס ‪13‬‬ ‫זאא גנדיק‪ :‬בלייבט דאא אא קורצע צייט‪ ,‬ביז אא דא ם‪ ,‬דער פאא טער פון אא לע מענטשן‪ ,‬וועט אא א‬ ‫‪.‬זענען די הייליקע און גערעכטע קנעכט פון יאא שקע המשיח‪ ,‬וואא ס איז געקרייציקט געוואא רן‬ ‫‪,‬ווען זיי האבן געהערט דעם גאנצן באריכט פונעם גנב‪ ,‬האבן אלע אבות געזאגט מיט איין קול‪ ,‬געבענטשט זאא לסטו זיין ‪14‬‬ ‫אלמעכטיקער גאא ט‪ ,‬דער פאטער פון אייביקער גוטסקייט‪ ,‬און דער פאטער פון רחמנות‪ ,‬וואא ס דו האסט געוויזן אא זאא טובה צו‬ ‫די וואא ס זענען געווען זינדיקער קעגן אים‪ ,‬און דו האסט זיי געבראא כט צו דער רחמנות פון גן עדן‪ ,‬און דו האסט זיי געשטעלט‬ ‫‪.‬צווישן דיינע גרויסע און גייסטיקע פארזארגונגען‪ ,‬אין א גייסטיק און הייליק לעבן‪ .‬אמן‬ ‫ער איז אא ראא פגעגאא נגען אין גיהנום‪ ,‬דעם דריטן טאא ג איז ער ווידער אויפגעשטאא נען פון די טויטע; פון די אא פאא סטלעס קרעדאא‬ ‫ווייל גאא ט זאא גט‪ :‬איר וועט זיין ווי שעפס צווישן וועלף‪ .‬פעטרוס האא ט געענטפערט און געזאא גט‪ :‬וואא ס וועט זיין אויב די וועלף‬ ‫‪:‬וועלן צורייסן די שעפס? יאא שקע האא ט צו פעטרוס געזאא גט‪ :‬לאא זט די שעפס נישט מורא האא בן פאא ר די וועלף נאא ך דעם טויט‬ ‫און איר זאא לט אויך נישט מורא האא בן פאא ר די וואא ס טייטן אייך‪ ,‬און דערנאא ך האא בן גאא רנישט מער וואא ס זיי קענען טאא ן צו‬ ‫גיהנום‪-‬פַער‪2 .‬‬ ‫א‬ ‫אייך; נאא ר האא ט מורא פאא ר אים וואא ס נאא ך אייער טויט האא ט ער די מאא כט צו וואא רפן ביידע נשמה און גוף אין‬ ‫קלېמענט צו די קאא רינטער ‪3:2‬‬

‫פארגעסענע ביכער פון עדן‬ ‫דעמאא לט איז געקומען גאא טס וואא רט צו אדם‪ ,‬און האא ט צו אים געזאא גט‪ :‬אא אדם‪ ,‬וואא ס שייך וואא ס דו זאא גסט‪ ,‬ברענג מיך אין אא‬ ‫לאא נד וואו עס איז רו‪ ,‬איז עס נישט קיין אא נדער לאא נד ווי דאא ס‪ ,‬נאא ר עס איז דאא ס מלכות פון הימל וואו נאא ר עס איז רו‪ .‬אא בער‬ ‫דו קענסט נישט מאא כן דיין אא רייאנגאא נג אין דעם איצטיקן מאא מענט; נאא ר נאא ך דיין משפט איז פאא רביי און מקוים‪ .‬דעמאא לט וועל‬ ‫איך דיך אא רויפברענגען אין דעם מלכות פון הימל‪ ,‬דיר און דיין גערעכטן זוימען; און איך וועל דיר און זיי געבן די רו וואא ס‬ ‫דו בעטסט איצט‪ .‬און אויב דו זאא גסט‪ ,‬גיב מיר פון דעם וואא סער פון לעבן כדי איך זאא ל טרינקען און לעבן‪ .‬דאא ס קען נישט זיין‬ ‫היינטיקן טאא ג‪ ,‬נאא ר אין דעם טאא ג וואא ס איך וועל אא ראא פגיין אין גיהנום‪ ,‬און צעברעכן די טויערן פון קופער‪ ,‬און צעברעכן אין‬ ‫שטיקער די מלכות פון אייאזן‪ .‬דעמאא לט וועל איך אין רחמנות ראא טעווען דיין נשמה און די נשמות פון די גערעכטע‪ ,‬צו געבן‬ ‫זיי רו אין מיין גאא רטן‪ .‬און דאא ס וועט זיין ווען דער סוף פון דער וועלט וועט קומען‪ 1 .‬בוך פון אדם און חוה ‪42:1-6‬‬ ‫דַן הייל; זע דאא ס וואונדער וואא ס‬ ‫פַער וואא ס דער שטן האא ט אא נגעצונדן אא רום א‬ ‫גאא ט האא ט אויך געזאא גט צו אדם‪ ,‬זע דאא ס א‬ ‫זַן באא פעל; אא ז ער‬ ‫דַנע קינדער‪ ,‬ווען דו וועסט הערן א‬ ‫סַ א‬ ‫סַ דיך און א‬ ‫אא רומרינגלט דיך; און וויס אא ז עס וועט אא רומרינגלען א‬ ‫פַער; און אא ז איר וועט אא ראא פגיין אין גיהנום נאא ך דעם ווי איר וועט שטאא רבן‪ 1 .‬בוך פון אדם און חוה‬ ‫אַך פלאא גן מיט א‬ ‫וועט א‬ ‫‪45:9‬‬ ‫פַער פאא ר איין נאא כט‪ ,‬אא בער ווי וועט‬ ‫דעמאא לט האא ט גאא ט דער האר געזאא גט צו אדם‪ ,‬אדם‪ ,‬דו שרעקסט זיך פאא ר דער היץ פון א‬ ‫זַן ווען דו וועסט וואוינען אין גיהנום? ‪ 1‬בוך פון אדם און חוה ‪49:4‬‬ ‫עס א‬ ‫זינט‪ ,‬ווען איך האא ב אא נגעהויבן געגעסן פון דעם בוים‪ ,‬האא ט ער מיך אא רויסגעטריבן פון גאא רטן אין דעם פרעמדן לאא נד‪ ,‬און‬ ‫מַן‬ ‫מַן ליכטיקן כאא ראא קטער‪ ,‬און געבראא כט טויט אויף מיר‪ .‬אויב איך זאא ל דאא ס טאא ן‪ ,‬וועט ער אא פשניידן א‬ ‫מיך באא רויבט פון א‬ ‫צַט‪ 1 .‬בוך פון אדם און‬ ‫רַנוואא רפן אין גיהנום‪ ,‬און וועט מיך דאא רט פלאא גן אא לאא נגע א‬ ‫לעבן פון דער ערד‪ ,‬און ער וועט מיך אא א‬ ‫חוה ‪71:2‬‬ ‫זַנע קינדס־קינדער‪ .‬ער‬ ‫זַנע קינדער‪ ,‬און אויף אא לע א‬ ‫זַן ברכה אא ראא פגיין אויף סעט‪ ,‬און אויף א‬ ‫דעמאא לט האא ט אדם געלאא זט א‬ ‫ווַב חוה‪ ,‬און צו זיי געזאא גט‪ :‬באא וואא רנט דאא ס גאא לד‪ ,‬דאא ס קטורת‪ ,‬און‬ ‫זַן א‬ ‫זַן זון סעט‪ ,‬און צו א‬ ‫האא ט זיך דעמאא לט געווענדט צו א‬ ‫ווַל אין די טעג וואא ס קומען‪ ,‬וועט אא מבול איבערפלאא נצן די גאא נצע‬ ‫דאא ס מירע‪ ,‬וואא ס גאא ט האא ט אונדז געגעבן ווי אא סימן; א‬ ‫רַנגיין אין דער ֿיבה וועלן מיטנעמען דאא ס גאא לד‪ ,‬דאא ס קטורת‪ ,‬און דאא ס מירע‬ ‫‪,‬באא שעפעניש‪ .‬אא בער די וואא ס וועלן אא א‬

‫‪11‬‬

‫די ווירקלעכקייט פון גיהנום‬ ‫און האא ט נישט קיין מורא פאא ר די וואא ס טייטן דעם גוף‪ ,‬אא בער קענען נישט טייטן די נשמה‪ ,‬נאא ר האא ט גאא נץ מורא פאא ר אים‬ ‫וואא ס קען צעשטערן ביידע נשמה און גוף אין גיהנום‪ .‬מתי ‪10:28‬‬ ‫מַן קערפער אין מיטן דער ערד‬ ‫מַן קערפער; און וועלן לייגן דאא ס גאא לד‪ ,‬דאא ס קטורת‪ ,‬און דאא ס מירע‪ ,‬מיט א‬ ‫‪.‬צוזאא מען מיט א‬ ‫מַן‬ ‫צַט‪ ,‬וועט די שטאא ט אין וועלכער דאא ס גאא לד‪ ,‬דאא ס קטורת‪ ,‬און דאא ס מירע זענען געפונען מיט א‬ ‫דעמאא לט‪ ,‬נאא ך אא לאא נגער א‬ ‫קערפער‪ ,‬ווערן גערויבט‪ .‬אא בער ווען עס וועט ווערן גערויבט‪ ,‬וועט מען זאא רגן פאא ר דאא ס גאא לד‪ ,‬דאא ס קטורת‪ ,‬און דאא ס מירע‬ ‫מיט דעם רויב וואא ס ווערט געהאא לטן; און גאא רנישט פון זיי וועט פאא רגיין‪ ,‬ביז דאא ס וואא רט פון גאא ט‪ ,‬געמאא כט מענטש‪ ,‬וועט‬ ‫זַן קעניג; קטורת‪ ,‬אלס סימן אז ער איז‬ ‫זַן א‬ ‫קומען; ווען מלכים וועלן זיי נעמען‪ ,‬און וועלן אים אא נבאא טן גאא לד ווי אא סימן פון א‬ ‫גאט פון הימל און ערד; און מירע‪ ,‬אלס סימן פון זיין לייאדנשאא פט‪ .‬גאא לד אויך‪ ,‬אלס סימן פון זיין באא זיגן דעם שטן‪ ,‬און אא לע‬ ‫אונדזערע שונאים; קטורת אלס סימן אז ער וועט אויפשטיין פון די טויטע‪ ,‬און ווערן דערהויבן העכער זאכן אין הימל און‬ ‫‪.‬זאכן אין דער ערד; און מירע‪ ,‬אלס סימן אז ער וועט טרינקען ביטערע גאא ל; און פילן די יסורים פון גיהנום פון דעם שטן‬ ‫און איצט‪ ,‬אא ה סעט‪ ,‬מיין זון‪ ,‬זע‪ ,‬איך האא ב דיר אא נטפלעקט באא האא לטענע סודות‪ ,‬וואא ס גאא ט האא ט מיר אא נטפלעקט‪ .‬היט מיין‬ ‫געבאא ט‪ ,‬פאא ר זיך‪ ,‬און פאא ר דיין פאא לק‪ 2 .‬בוך פון אדם און חוה ‪8:16-20‬‬ ‫און איך האא ב אויסגעמאא סטן די גאא נצע ערד‪ ,‬אירע בערג‪ ,‬און אא לע בערג‪ ,‬פעלדער‪ ,‬ביימער‪ ,‬שטיינער‪ ,‬טייכן‪ ,‬אא לע‬ ‫עקזיסטירנדיקע זאא כן וואא ס איך האא ב אא ראא פגעשריבן‪ ,‬די הייך פון דער ערד ביזן זיבעטן הימל‪ ,‬און אא ראא פ ביזן גאא ר‬ ‫נידעריקסטן גיהנום‪ ,‬און דעם משפט‪-‬אא רט‪ ,‬און דעם גאא ר גרויסן‪ ,‬אא פענעם און וויינענדיקן גיהנום‪ .‬סודות פון חנוך ‪40:9‬‬ ‫איך האא ב געזען די שליסל‪-‬האא לטערס און די וועכטער פון די טויערן פון גיהנום שטיין‪ ,‬ווי גרויסע שלאא נגען‪ ,‬און זייערע‬ ‫פַער‪ ,‬זייערע שאא רפע ציין‪ ,‬און איך האא ב געזען אא לע גאא טס מעשים‬ ‫‪,‬פנימער ווי אויסגעלאא שענע לאא מפן‪ ,‬און זייערע אויגן פון א‬ ‫ווי זיי זענען גערעכט‪ ,‬בשעת די מעשים פון מענטשן זענען עטלעכע גוט‪ ,‬און אא נדערע שלעכט‪ ,‬און אין זייערע מעשים ווערן‬ ‫באא קאא נט די וואא ס ליגן שלעכט‪ .‬סודות פון חנוך ‪42:1‬‬ ‫און זיין לעצטער סוף איז געווען פארניכטונג‪ ,‬און ער איז געגאנגען אין גיהנום‪ .‬ווייל ווער עס גראא בט אא גרוב פאא ר זיין‬ ‫ברודער וועט אא ריינפאא לן אין אים; און ווער עס שטעלט אויף פאא לן וועט געכאפט ווערן אין זיי‪ .‬מעשה פון אא חיקר ‪7:58‬‬

‫‪12‬‬