חנה די מוטער פון שמואל שמואל א' 1 זַן נאא מען איז געווען אלקנה ,דער זון פון ירוחם 1 ,עס איז געווען אײ מאײ ן פון רמתיים-וופים ,פון דעם באײ רג אפרים ,און ײ .דעם זון פון אליהוי ,דעם זון פון תהו ,דעם זון פון ווף ,אײ ן אפרתי ;און ער האא ט געהאײ ט ווויי ווייבער; דער נאא מען פון דער איינער איז געווען חנה ,און דער נאא מען פון דער וווייטער פנינה 2 .און פנינה האא ט געהאײ ט קינדער ,אא בער חנה האא ט נישט געהאײ ט קיין קינדער און דער מאײ ן איז יערליך ארויף פון זיין שטאא ט זיך וו דינען און וו ברענגען קרבנות וו גאא ט פון ובאות אין שילה ,און די 3 .ווויי זין פון עלי ,חפני און פינחס ,די כהנים פון גאא ט ,זענען דאא רט געווען און ווען די וייט איז געקומען ווען אלקנה האט געברענגט ,האט ער געגעבן וו זיין ווייב פנינה ,און וו אלע אירע זין און 4 .אירע טעכטער ,חלקים .אבער חנה האט ער געגעבן א ווערטפולן חלק ,ווייל ער האט ליב געהאט חנה ,אבער ה' האט פארמאכט איר רחם 5 .און איר שטן האט זי אויך שטארק פארוערט ,כדי זי וו מאכן וער ,ווייל ה' האט פארשלאסן איר רחם 6 און ווי ער האט אזוי געטאן יאר נאך יאר ,ווען זי איז ארויף אין הויז פון גאט ,אזוי האט זי זי אויפגערעגט; דעריבער האט 7 .זי געוויינט ,און האט נישט געגעסן האט אלקנה איר מאן וו איר געזאגט :חנה ,פארוואס וויינסטו? און פארוואס עסטסטו נישט? און פארוואס איז דיין הארץ 8 ?פארדראסן? בין איך נישט בעסער פאר דיר ווי וען זין איז חנה אויפגעשטאנען נאכדעם וואס זיי האבן געגעסן אין שילה ,און נאכדעם וואס זיי האבן געטרונקען ,און אלי דער 9 .כהן האט געזעסן אויף א שטול ביים זייד פון דעם בית המקדש פון גאט .און זי איז געווען אין ביטערקייט פון נשמה ,און זי האט געבעטן וו גאא ט ,און געוויינט זייער שטאײ רק 10 און זי האט געשוואוירן א נדר ,און געזאגט ,ה' פון ובאות ,אויב דו וועסט טאקע קוקן אויף די ורה פון דיין שפחה ,און 11 מיך געדענקען ,און נישט פארגעסן דיין שפחה ,נאר וועסט געבן דיין שפחה א זכר ,וועל איך אים געבן וו ה' אלע טעג פון .זיין לעבן ,און קיין שעער וועט נישט גיין אויף זיין קאפ .און עס איז געווען ,ווי זי האא ט ווייטער מתפלל געווען פאר גאא ט ,האא ט עלי געמערקט איר מויל 12 ;איוט האא ט חנה גערעדט אין איר האײ רון; נאא ר אירע ליפן האא בן זיך באײ וועגט ,אא בער איר קול איז נישט געהערט געוואא רן 13 .דעריבער האא ט עלי געמיינט אײ ז זי איז געווען שיכור .און אלי האט וו איר געזאגט :ווי לאנג וועסטו זיין שיכור? שטעל אוועק דיין וויין פון דיר 14 האט חנה געענטפערט און געזאגט :ניין ,מיין האר ,איך בין א פרוי מיט א טרויעריקן גייסט; איך האב נישט געטרונקען 15 .קיין וויין און קיין שטארקן געטראײ נק ,נאר איך האב אויסגעגאסן מיין נשמה פאר גאא ט
1
חנה די מוטער פון שמואל
מַן גרויסער קלאא ג און ורות האא ב איך ביז איוט 16 ווַל פון ײ דַן דינסט פאײ ר אײ טאא כטער פון בליעל ,ײ זאא לסט נישט רעכן ײ .גערעדט האא ט עלי געענטפערט און געזאא גט :גיי אין שלום ,און זאא ל גאא ט פון ישראל דיר געבן דיין בקשה וואא ס דו האא סט אים 17 .געבעטן דַנע אויגן .און די פרוי איז געגאײ נגען איר וועג ,און האא ט געגעסן 18 דַן דינסט געפינען חן אין ײ ,און זי האט געזאגט ,זאא ל ײ .און איר פנים איז מער נישט געווען טרויעריק און זיי זענען אויפגעשטאנען אין דער פרי אין דער פרי ,און האבן זיך געדינט פאר ה' ,און זענען ווריקגעקומען ,און 19 .זענען געקומען וו זייער הויז קיין רמה; און אלקנה האט דערקענט חנה זיין ווייב; און ה' האט זי דערמאנט דעריבער איז געשען ,ווען די וייט איז געקומען נאכדעם וואס חנה איז טראא געדיק געוואא רן ,האט זי געבוירן א זון ,און זי 20 '.האט אים גערופן שמואל ,זאגנדיג :ווייל איך האב אים געבעטן פון ה זַן נדר 21 זַנען אײ רויפגעגאײ נגען וו ברענגען וו גאא ט דאא ס יערלעכע קרבן און ײ זַן גאײ נץ הויז ,ײ .און דער מאײ ן אלקנה ,מיט ײ אבער חנה איז נישט ארויף געגאנגען ,ווייל זי האט געזאגט וו איר מאן :איך וועל נישט ארויפגיין ביז דער קינד וועט 22 .ווערן אפגעוואוינט ,און דעמאלט וועל איך אים ברענגען ,כדי ער זאל זיך דערשיינען פאר ה' ,און דארט בלייבן אויף אייביק און אלקנה איר מאײ ן האא ט וו איר געזאא גט :טו וואא ס איז גוט אין דיין מיינונג; בלייב ביז דו וועסט אים אא פגעוואוינען; נאא ר 23 .זאא ל גאא ט מקיים זיין זיין וואא רט .אײ זוי איז די פרוי געבליבן און האא ט איר זון געגעבן וו זויגן ביז זי האא ט אים אא פגעוואוינט און ווען זי האט אים אפגעוואוינט ,האט זי אים ארויפגעפירט מיט זיך ,מיט דריי בערן ,און איין איפה מעל ,און א פלעשל 24 .וויין ,און האט אים געבראכט אין הויז פון גאט אין שילה; און דער קינד איז געווען יונג .און זיי האא בן געשאא כטן אײ ן אא קס ,און געבראײ כט דאא ס קינד וו עלי 25 ,און זי האט געזאגט ,מיין האר ,ווי דיין נשמה לעבט ,מיין האר ,איך בין די פרוי וואס איז דא געשטאנען לעבן דיר 26 '.דאווענענדיג וו ה מַן בקשה ,וואא ס איך האא ב אים געבעטן 27 .פאײ ר דעם קינד האא ב איך געבעטן; און גאא ט האא ט מיר געגעבן ײ דעריבער האא ב איך אים אויך אויסגעליען וו גאא ט; ווי לאײ נג ווי ער לעבט זאא ל ער זיין אויסגעליען וו גאא ט .און ער האא ט 28 .זיך דאא רטן געבוקט וו גאא ט
שמואל א' 2 מַן מויל איז 1 מַן האא רן איז דערהויבן אין גאא ט; ײ מַן האײ רץ פרַט זיך אין גאא ט ,ײ און חנה האא ט מתפלל געווען און געזאא גט :ײ דַן ישועה ווַל איך פרַ זיך אין ײ פַנט ,ײ מַנע ײ .ברייט איבער ײ ווַל עס איז נישטאא קיינער חוץ דיר ,און עס איז נישטאא קיין פעלז ווי אונדזער גאא ט 2 .קיינער איז נישטאא ווי גאא ט ,ײ ,רעדט נישט מער אײ זוי שטאא לץ; לאא זט נישט אײ רויס קיין שטאא לץ פון אייער מויל ,ווייל דער האר איז אײ גאא ט פון דערקענונג 3 .און דורך אים ווערן די מעשים אא פגעוואא גן .די בויגן פון די גיבורים זענען ועבראכן ,און די וואא ס האא בן געשטרויכלט זענען אא נגעגורט מיט שטאײ רקייט 4 ;די וואא ס זענען געווען זאײ ט האא בן זיך אויסגעדינגען פאײ ר ברויט; און די וואא ס זענען געווען הונגעריק האא בן אויפגעהערט 5 .אײ זוי אײ ז די עקרה האא ט געבוירן זיבן; און זי וואא ס האא ט פיל קינדער איז שוואײ ך געוואא רן .גאא ט הרגעט און מאײ כט לעבעדיק; ער ברענגט אײ ראא פ אין קבר און ברענגט אײ רויף 6 .גאא ט מאײ כט אא רעם און מאײ כט רייך; ער ברענגט אײ ראא פ און הייבט אויף 7 ער שטעלט אויף די אא רעמע פון שטויב ,און פון מיסט-הויפן הייבט ער אויף די בעטלער ,וו שטעלן זיי וווישן פרינון ,און 8 זַנען פון גאא ט ,און ער האא ט באײ שטימט די וועלט אויף זַלן פון דער ערד ײ וו מאײ כן זיי ירשענען דעם טראא ן פון כבוד; ווייל די ײ .זיי ווַל מיט שטאײ רקייט וועט 9 זַן אין דער פינוטערניש; ײ ער וועט היטן די פיס פון זיינע קדושים ,און די רשעים וועלן שטיל ײ .קיינער נישט געווינען ;די שונאים פון גאא ט וועלן ועבראא כן ווערן; פון הימל וועט ער דונערן אויף זיי; גאא ט וועט משפטן די עקן פון דער ערד 10 זַן געזאײ לבטן זַן מלך ,און ער וועט דערהויבן דעם האא רן פון ײ .און ער וועט געבן שטאײ רקייט וו ײ
קאא מענטאא ר די געשיכטע פון חנה ,געפונען אין שמואל א' קאפיטלען 1און , 2איז איינע פון די מערסט שטארקע ביבלישע .דערויילונגען וועגן טרויער ,אנהאלטנדיקע תפילה ,אמונה און ג-טלעכע רעטונג
2
חנה די מוטער פון שמואל
טייל :1פסוק-ביי-פסוק איבערבליק פון חנה'ס געשיכטע שמואל א' קאפיטל א' :טרויער ,תפילה און צוזאג פסוקים ) 2–1אלקנה און זיינע צוויי ווייבער( :די מעשה הייבט זיך אן מיטן פארשטעלן אלקנה ,א לעוויט פון בארג .אפרים ,און זיינע ווויי ווייבער :פנינה )וואס האט געהאט קינדער( און חנה )וואס איז געווען עקרה( פסוקים ) 5–3יערלעכע דינסט און באא ליבטקייט( :די משפחה רייזט יערלעך וו דינען און ברענגען קרבנות וום גאא ט פון ,ובאות אין שילה .כאא טש פנינה האט קינדער ,גיט אלקנה חנה אײ "ווערטן חלק" )אא דער טאא פלטן חלק( ווייל ער ליבט זי טיף .טראא ץ דעם וואא ס גאא ט האט פאײ רמאײ כט איר רחם פסוקים ) 8–6פנינה'ס פראא וואא קאא ציע( :פנינה פאײ רשעמט און פראא וואא וירט כסדר חנה ווליב איר אומשטערבונג ,וואא ס מאײ כט זי וויינען און אא פזאא גן זיך וו עסן .אלקנה פרוווט זי טרייסטן מיט ווייכע ווערטער ) "בין ַיך נישט בעסער פַא ר דיר ווי .צען זין?" ( ,אא בער חנה'ס האײ רץ בלייבט שווער פסוקים ) 11–9חנה'ס ביטערע תפילה און נדר( :נאך א מאלוייט אין שילה ,שטייט א טיף באטרויערטע חנה אויף און גייט אין בית המקדש .ביטער וויינענדיק ,בעט זי וום האר און מאכט א נדר :אויב גאט וועט איר געבן א זכר ,וועט זי אים מקדיש .זיין וום האר פאר אלע טעג פון זיין לעבן ,און קיין שעערמעסער וועט קיינמאל נישט אנרירן זיין קאפ פסוקים ) 14–12אלי'ס אומרעכטע משפט( :בשעת חנה ווייטער דאווענען שטילערהייט אין איר הארץ )נאר אירע ליפן ,רירן זיך ,אבער קיין שטימע ווערט נישט געהערט( ,קוקט אלי דער כהן גדול אויף איר און נעמט בטעות אן אז זי איז שיכור .און זאגט איר זי זאל אוועקלייגן איר וויין ,פסוקים ) 16–15חנה'ס פארטיידיגונג( :חנה פאררעכט רעספעקטפול אלי'ן ,דערקלערנדיג אז זי איז נישט שיכור פון וויין נאר איז אנשטאט א "פרוי מיט א טרויעריגן גייסט" וואס האט אויסגעגאסן איר נשמה פאר גאט מיט גרויס קלאגע און .טרויער פסוקים ) 18–17אלי'ס ברכה און חנה'ס שלום( :אלי ענטפערט מיט א ברכה" :גיי ַין שלוםַ ,ון דער גַא ט פון ישרַל זַא ל דיר געבן דיין בקשה ווַא ס דו הַסט ַים געבעטן ".חנה'ס פנים ענדערט זיך באײ לד; זי גייט איר וועג ,עסט ,און איז מער נישט .טרויעריק .פסוקים ) 20–19די געבורט פון שמואל( :די משפחה דאײ וונט דעם קומענדיקן מאא רגן און קערט זיך ווריק אהיים קיין רמה אלקנה קען זיין ווייב חנה ,און גאא ט געדענקט איר .זי ווערט שוואײ נגער און געבוירן אײ זון ,און גיט אים דעם נאא מען שמואל ").וואא ס מיינט "געהערט פון גאא ט"( ,זאא גנדיק" ,ווייל ַיך הַא ב ַים געבעטן פון גַא ט פסוקים ) 23–21בלייבן הינטער ביז אפגעוואוינט( :ווען אלקנה גייט ארויף קיין שילה פארן יערלעכן קרבן ,בלייבט חנה אין שטוב ,דערקלערנדיג אז זי וועט גיין ערשט נאכדעם וואס דאס קינד וועט ווערן אפגעוואוינט ,כדי זי זאל אים קענען .שטענדיג ברענגען פארן האר .אלקנה שטיוט איר באשלוס פסוקים ) 28–24דערפילן דעם נדר( :ווען שמואל איז אפגעוואוינט פון די קינדער ,ברענגט אים חנה וום הויז פון גאט אין שילה ווזאמען מיט א גרויסארטיגע קרבן )דריי אקסן ,מעל ,און וויין( .זי דערמאנט אלי'ן פון דער פרוי וואס איז געשטאנען דאווענען ביי אים יארן פריער ,דערקלערט אז דאס איז דאס קינד פאר וואס זי האט געבעטן ,און בארגט אים צו גאט אזוי .לאנג ווי ער לעבט
שמואל א' קאפיטל ב':א'-י' :חנה'ס ליד פון דאנקבארקייט פסוקים ) 3–1פריידן זיך אין גאא טס הייליקייט( :חנה ברעכט אויס אין אײ נביאישע תפילה פון לויב .איר האײ רץ פרייט זיך אין גאא ט ,איר האא רן איז דערהויבן ,און זי פרייט זיך אין זיין ישועה .זי דערקלערט אײ ז עס איז נישטאא קיין הייליק ווי גאא ט ,און .קיין פעלזן ווי אים
3
חנה די מוטער פון שמואל
פסוקים ) 5–4די איבערקערעניש פון מענטשלעכע אומשטענדן( :חנה פייערט גאא ט'ס הערשאפט איבער מענטשלעכע גליקן :די בויגן פון די שטארקע זענען ועבראכן ,די שטרויכלענדיקע זענען באגאנגען מיט שטארקייט ,די זאטטע מוזן זיך .אויסדינגען פאר ברויט ,און די עקרה האט געבוירן זיבן בשעת זי וואס האט געהאט פיל קינדער איז פארשוואונדן פסוקים ) 8–6גאא טס מאא כט איבער לעבן און טויט( :גאא ט הרגעט און מאײ כט לעבעדיק; ער ברענגט אײ ראא פ אין קבר און ברענגט אײ רויף .ער הייבט די אא רעמע פון שטויב און הייבט די בעטלער פון מיסט-הויפן וו שטעלן זיי וווישן פירשטן ,ווייל זַלן פון דער ערד געהערן וו גאא ט .די ײ זַן אין פסוקים ) 10–9דער שוץ פון די גערעכטע( :גאא ט היט די פיס פון זיינע הייליקע ,אא בער די רשעים וועלן שטיל ײ ווַל מיט שטאײ רקייט וועט קיינער נישט געווינען .גאא ט וועט משפטן די עקן פון דער ערד און געבן שטאײ רקייט פינוטערניש ,ײ זַן געזאײ לבטן .און דערהויבן דעם האא רן פון ײ
טייל :2וויכטיגע לעקציעס און לעבנס-אנווענדונגען .1ראא דיקאא לע ערלעכקייט אין תפילה ,די לעקציע :חנה האט נישט באײ האײ לטן איר ווייטיק הינטער העפלעכע רעליגיעזע שפראײ ך .זי האט ביטער געוויינט .אויסגעגאסן איר נשמה ,און געלייגט רויע טרויער פאר גאא ט אַן וו ברענגען אונדזערע עכטע געפילן – טרויער ,פראײ סטראײ ויע ,ביטערקייט און לעבן-אנווענדונג :גאא ט לאײ דט אונדז ײ בענקשאײ פט – גלייך וו אים .איר דאײ רפט נישט אויסרייניקן אייערע געפילן איידער איר רעדט מיט גאא ט; ער באײ האײ נדלט .ערלעכע טרויער בעסער ווי ווער עס יז אײ נדערש .2איבערקומען דעם משפט און מיספארשטענדעניש פון אנדערע די לעקציע :אפילו א גייסטיקער פירער )אלי( האט פאײ לש געאורטיילט חנה ,באײ שולדיקט איר אין שיכרות ווען זי איז טאײ קע געווען אין טיפער פאײ רבינדונג מיט גאא ט .חנה האט נישט גענומען נקמה אא דער זיך פאײ רטיידיקט; זי האט באײ שיידן און .רעספעקטפול קלאא ר געמאײ כט איר שטעלונג לעבן־אא נווענדונג :ווען מענטשן פאײ רשטייען נישט ריכטיק אייערע מאא טיוון ,שוועריקייטן ,אא דער שטילע מאא מענטן פון גייסטיקער שלאײ כט ,זאא לט איר זיך רואיק האײ לטן .האײ לט אייער פאא קוס אויף גאא ט אײ נשטאא ט זיך וו פאײ רטיידיקן פון יעדן .קריטיקער .3צוטרוי אין גאא ט ווייטער פון דעם דורכברוך )אינטעגריטעט פון שבועות( די לעקציע :האא בנדיק אײ זוי נויטיק מתפלל געווען פאײ ר אײ קינד ,האא ט חנה געהאײ לטן איר ווזאא ג ,און האא ט מיט גרויס פרייד .אא פגעגעבן איר לאײ נג-ערוואײ רטעטן זון וום דינסט פון גאא ט אין בית המקדש אײ מאא ל ער איז געוואא רן אא פגעוואוינט פון ברויט לעבן-אנווענדונג :ווען גאא ט ענטפערט אונדזערע טיפסטע תפילות ,איז עס גרינג זיך וו האײ לטן פעסט אא ן די ברכה ווי אונדזער אייגענעם באײ זיץ .חנה דערמאא נט אונדז וו האײ לטן אונדזערע ברכות לויז ,געדענקט אײ ז אײ לץ וואא ס מיר באײ קומען קומט .באײ שטימט אים וו ֿבודן endlichפון גאא ט און איז לעוט פאא רוואא נדלען ליידן אין אא ליד פון לויב 4. .די לעקציע :חנה'ס געשיכטע גייט איבער פון שטיל געוויין אין קאפיטל 1וו א הויך ,נביאיש ליד פון זיג אין קאפיטל 2 .איר פאא קוס האט זיך אינגאנון גערוקט פון איר פארגאנגענהייט דערנידעריגונג וו גאא ט'ס לעוטן כאײ ראײ קטער און הערשאפט וַט פון אַך דורך אײ ײ לעבן־אא נווענדונג :ווייטיק האט אײ ן עקספיראײ ויע־דאײ טע ,אא בער גאא טסדינסט בלייבט .ווען גאא ט ברענגט ײ זַן גוטסקייט וואא ס זַן אײ עדות פון ײ אַער ענטפער ײ פראא בעס אא דער ענטפערט אויף אײ לאײ נג־ערוואײ רטעטע תפילה ,לאא זט ײ .דערמוטיקט אײ נדערע
4
חנה די מוטער פון שמואל
הויפט־פונקט :חנהס רייזע לערנט אונדז אײ ז קיין צייט פון אומשטערבונג אא דער דערנידעריקונג איז נישט שטענדיק אין גאא טס הענט .ער זעט די פאײ רגעסענע ,הערט די שטילע געשרייען פון די ועבראא כענע הערוער ,און איז פעיי ק וו .פאײ רוואײ נדלען טרויער אין טאײ נץ
5