דבורה ,ברק און יעל ריכטער 4 .און די קינדער פון ישראל האבן ווידער געטאן שלעכטס אין די אויגן פון גאט ,ווען אהוד איז געשטארבן 1 און גאא ט האא ט זיי פאא רקויפט אין דער האא נט פון יבין דעם מלך פון כנען ,וואא ס האא ט געקיניגט אין חצור ,וועמענס פירער פון 2 .זַן חיל איז געווען סיסרא ,וואא ס האא ט געוואוינט אין חרושת פון די גויים א און די קינדער פון ישראל האבן געשריגן צו גאא ט ,ווייל ער האט געהאט ניין הונדערט אייזערנע וואגן ,און צוואא נציק יאא ר 3 .האט ער שטאא רק געדריקט די קינדער פון ישראל צַט 4 .און דבורה ,אא נביאה ,די ווייב פון לפידות ,זי האא ט געמשפט ישראל אין יענער א זַנען 5 און זי האא ט געוואוינט אונטער דבורה'ס פאא למע צווישן רמה און בית אל אין באא רג אפרים; און די קינדער פון ישראל א .אא רויף צו איר פאא ר אא משפט און זי האט געשיקט און גערופן ברך דעם זון פון אבינאא עם פון קדשנפתלי ,און האט צו אים געזאגט :האט נישט דער האר 6 גאא ט פון ישראל באפוילן ,אזוי צו זאגן :גיי און ציט זיך צו בארג תבור ,און נעמט מיט זיך צען טויזנט מענטשן פון די קינדער ?פון נפתלי און פון די קינדער פון זבולון און איך וועל צוציען צו דיר צום טייך קישון סיסרא ,דעם הויפט פון יבינס חיל ,מיט זיינע וואגן און זיין גרויסן עולם; און 7 .איך וועל אים איבערגעבן אין דיין האא נט און ברק האט צו איר געזאגט :אויב דו וועסט גיין מיט מיר ,וועל איך גיין; אבער אויב דו וועסט נישט גיין מיט מיר ,וועל 8 .איך נישט גיין און זי האט געזאגט ,איך וועל זיכער גיין מיט דיר; אבער די רייזע וואס דו וועסט גיין וועט נישט זיין פאר דיין כבוד; ווייל 9 גאט וועט פארקויפן סיסרא אין דער האנט פון א פרוי .און דבורה איז אויפגעשטאנען ,און איז געגאנגען מיט ברקן קיין .קעדש און ברק האט גערופן זבולון און נפתלי קיין קד דד ש; און ער איז ארויף מיט צען טויזנט מענטשן צו זיינע פיס; און דבורה 10 .איז ארויף מיט אים איצט חבר דער קיני ,וואא ס איז געווען פון די קינדער פון חובב ,משה'ס שווער ,האא ט זיך אא פגעטיילט פון די קיניטן ,און 11 בַ קד דד ש זַן געצעלט ביזן טאא ל פון צא אַנאים ,וואא ס איז א .האא ט אויפגעשטעלט א .און זיי האא בן דערציילט סיסראן אא ז ברק דער זון פון אא בינועם איז אא רויף אויף באא רג תבור 12 און סיסרא האט צוזאמענגעזאמלט אלע זיינע וואגן ,ניין הונדערט אייזערנע וואגן ,און אלע מענטשן וואס זענען געווען 13 .מיט אים ,פון חרושת פון די גויים ביזן טייך קישון
1
דבורה ,ברק און יעל
און דבורה האט געזאגט צו ברקן :שטיי אויף ,ווייל דאס איז דער טאג אין וועלכן גאט האט איבערגעגעבן סיסרא אין דיין 14 האנט .איז גאט נישט ארויסגעגאנגען פאר דיר? און ברקן איז אראפגעגאנגען פון בארג תבור ,און צען טויזנט מענטשן נאך .אים זַן גאא נצע חיל ,מיטן שאא רף פון שווערד פאא ר ברקן; אא זוי 15 און גאא ט האא ט צעשלאא גן סיסרא ,און אא לע זיינע רייטוואא גן ,און א זַן רייטוואא גן ,און איז אא נטלאא פן אויף זיינע פיס .אא ז סיסרא איז אא ראא פגעפאא לן פון א אבער ברק האט נאכגעיאגט די וואגן און דעם מחנה ביז חרושת פון די גויים; און דער גאנצער מחנה פון סיסרא איז 16 .געפאלן אויפן שארף פון שווערד; און עס איז נישט געבליבן קיין מענטש אבער סיסרא איז אנטלאפן צו די פיס צום געצעלט פון יעל ,די ווייב פון חבר דעם קיני ,ווייל שלום איז געווען צווישן 17 .יבין דעם מלך פון חצור און דעם הויז פון חבר דעם קיני און יעל איז ארויסגעגאנגען אנטקעגן סיסרא ,און האט צו אים געזאגט :גיי אריין ,מיין האר ,גיי אריין צו מיר; האב נישט 18 .קיין מורא .און ווען ער איז אריין צו איר אין געצעלט ,האט זי אים באדעקט מיט א מאנטל און ער האט צו איר געזאגט :גיב מיר ,איך בעט דיך ,אביסל וואסער צו טרינקען ,ווייל איך בין דארשטיג .און זי האט 19 .געעפנט א פלעשל מילך ,און אים געגעבן טרינקען ,און אים באדעקט זַן ,ווען עמעצער וועט קומען און דיך 20 ער האא ט ווידער צו איר געזאא גט :שטיי אין דער טיר פון געצעלט ,און עס וועט א .פרעגן און זאא גן :איז דאא עמעצער? זאא לסטו זאא גן :ניין דעמאא לט האא ט יעל העברס ווייב גענומען אא נאא גל פון צעלט ,און האא ט גענומען אא האא מער אין איר האא נט ,און איז שטיל 21 ווַל ער איז רַנגעשטעקט אין דער ערד ,א צוגעגאא נגען צו אים ,און האא ט געשלאא גן דעם נאא גל אין זיינע שלעפן ,און אים אא א .געווען פעסט שלאא פן און מיד .אא זוי איז ער געשטאא רבן און ,זע ,ווי ברק האט נאכגעלאפן סיסרא ,איז יעל ארויסגעקומען אים אנטקעגן ,און האט צו אים געזאגט ,קום ,און איך 22 וועל דיר ווייזן דעם מאן וועמען דו זוכסט .און ווען ער איז אריין אין איר געצעלט ,זע ,סיסרא ליגט טויט ,און דער נאגל איז .געווען אין זיינע שלעפן .אא זוי האא ט גאא ט אין יענעם טאא ג אונטערגעוואא רפן יבין דעם מלך פון כנען פאא ר די קינדער פון ישראל 23 ,און די האא נט פון די קינדער פון ישראל האא ט זיך פאא רבעסערט און זיך שטאא רקער געמאא כט קעגן יבין דעם מלך פון כנען 24 .ביז זיי האא בן פאא רניכטעט יבין דעם מלך פון כנען
ריכטער 5 :דעמאא לט האא בן געזונגען דבורה און ברק דער זון פון אא בינועם אין יענעם טאא ג ,אא זױ צו זאא גן 1 פרַוויליק אא נגעבאא טן 2 .לױבט גאא ט פאא ר דער נקמה פון ישראל ,ווען דאא ס פאא לק האא ט זיך א אַן ,איר פירשטן; איך ,איך וועל זינגען צו גאא ט; איך וועל זינגען אא לויב צו גאא ט ,גאא ט 3 אַן א הערט ,איר מלכים; פאא רנעמט א .פון ישראל גאא ט ,ווען דו ביסט אא רויסגעגאא נגען פון שעיר ,ווען דו ביסט אא רויסגעגאא נגען פון דעם פעלד פון אדום ,האא ט די ערד 4 .געציטערט ,און די הימלען האא בן געטראא פן ,די וואא לקנס האא בן אויך געטראא פן וואא סער .די בערג זענען צעגאא נגען פון פאא ר גאא ט ,יענער סיני פון פאא ר גאא ט דעם גאא ט פון ישראל 5 אין די טעג פון שמגר בן ענת ,אין די טעג פון יעל ,זענען די גאסן געווען ליידיק ,און די רייזנדע זענען געגאנגען דורך 6 .זייט-וועגן די איינוואוינער פון די דערפער האבן אויפגעהערט ,זיי האבן אויפגעהערט אין ישראל ,ביז איך ,דבורה ,בין 7 .אויפגעשטאנען ,ביז איך בין אויפגעשטאנען א מוטער אין ישראל זיי האא בן אויסגעקליבן נייע געטער; דעמאא לט איז געווען מלחמה אין די טויערן :צי איז דאא געווען אא שילד אא דער אא שפיז 8 ?געזען צווישן פערציק טויזנט אין ישראל פרַוויליק געגעבן צווישן דעם פאא לק .בענטשט גאא ט 9 .מַן האא רץ איז צו די מושלים פון ישראל ,וואא ס האא בן זיך א א ווַסע אייזלען ,איר וואא ס זיצט אין משפט און גייט אויפן וועג 10 .רעדט ,איר וואא ס רייט אויף א די וואא ס זענען געראא טעוועט געוואא רן פון דעם גערויש פון בויגן-שיסער אין די וואא סער-ציּ פונג ערטער ,דאא רט וועלן זיי 11 דערציילן די גערעכטע מעשים פון גאא ט ,די גערעכטע מעשים צו די איינוווינער פון זיינע דאא רפן אין ישראל; דעמאא לט וועט .דאא ס פאא לק פון גאא ט אא ראא פגיין צו די טויערן וועק אויף ,וועק אויף ,דבורה; וועק אויף ,וועק אויף ,זאא ג אא געזאא נג; שטיי אויף ,ברק ,און פיר דיין געפאא נגענשאא פט 12 .געפאא נגען ,דו זון פון אא בינועם דעמאא לט האא ט ער געמאא כט דעם וואא ס איז געבליבן הערשן איבער די אדעלן צווישן דעם פאא לק; גאא ט האא ט מיך געמאא כט 13 .הערשן איבער די שטאא רקע
2
דבורה ,ברק און יעל
פון אפרים איז געווען אא וואא רצל פון זיי קעגן עמלק; נאא ך דיר ,בנימין ,צווישן דיין פאא לק; פון מכיר זענען אא ראא פגעקומען 14 שרַבער א .פירער ,און פון זבולון די וואא ס האא לטן די פען פון און די פירשטן פון יששכר זענען געווען מיט דבורה; אפילו יששכר ,און אויך ברק; ער איז געשיקט געוואא רן צו פוס אין 15 .טאא ל .פאא ר די טיילן פון ראובן זענען געווען גרויסע געדאא נקען פון האא רצן פארוואס האסטו זיך געזעצט צווישן די שעפס-האלטן ,צו הערן דאס בלעטן פון די סטאא דעס? פאר די טיילן פון ראובן 16 .זענען געווען גרויסע פארשונגען פון הארץ ,גלעד איז געבליבן אויף יענער זייט ירדן ,און פארוואס איז דן געבליבן אין שיפן? אשר איז געבליבן ביים ברעג פון ים 17 .און איז געבליבן אין זיינע בריטשעס זַנען געווען אא פאא לק וואא ס האא ט געפאא רט זַער לעבן ביזן טויט אויף די הויכע ערטער פון פעלד 18 .זבולון און נפתלי א בַ די וואא סערן פון 19 די מלכים זענען געקומען און האא בן געקעמפט ,דעמאא לט האא בן די מלכים פון כנען געקעמפט אין ַא אַנאך א .מגידו; זיי האא בן נישט גענומען קיין געלט .זיי האא בן געקעמפט פון הימל; די שטערן אין זייערע וועגן האא בן געקעמפט קעגן סיסראן 20 מַן נשמה ,דו האא סט אא ראא פגעטראא טן 21 דער טייך קישון האא ט זיי אא וועקגעטראא גן ,יענער אא לטער טייך ,דער טייך קישון .א .שטאא רקייט .דעמאא לט זענען די פערד-פוסן צעבראא כן געוואא רן דורך די געשפרונגען ,די געשפרונגען פון זייערע שטאא רקע 22 ווַל זיי זענען נישט 23 פאא רשאא לט מרוז ,האא ט געזאא גט דער מלאך פון גאא ט ,פאא רשאא לט ביטער די איינוואוינער פון אירע ,א .געקומען צו הילף פון גאא ט ,צו הילף פון גאא ט קעגן די שטאא רקע .געבענטשט איבער פרויען זאא ל זיין יעל ,די ווייב פון חבר דעם קיני ,געבענטשט זאא ל זי זיין איבער פרויען אין אוהל 24 .ער האא ט געבעטן וואא סער ,און זי האא ט אים געגעבן מילך; זי האא ט אא רויסגעבראא כט חמאה אין אא הערלעכן טעלער 25 זי האא ט געלייגט איר האא נט צום נעגל ,און איר רעכטע האא נט צום אא רבעטערס האא מער; און מיטן האא מער האא ט זי געשלאא גן 26 .סיסראן ,זי האא ט אים אא פגעשלאא גן דעם קאא פ ,ווען זי האא ט דורכגעשטאא כן און דורכגעשטאא כן זיינע שלעפן צו אירע פיס האא ט ער זיך געבוקט ,ער איז געפאא לן ,ער האא ט זיך אא ראא פגעלייגט; צו אירע פיס האא ט ער זיך געבוקט ,ער 27 .איז געפאא לן; וואו ער האא ט זיך געבוקט ,דאא רט איז ער אא ראא פגעפאא לן טויט זַן 28 די מוטער פון סיסראא ן האא ט אא רויסגעקוקט דורך אא פענצטער ,און האא ט געשריגן דורך די גיטער :פאא רוואא ס זאא מלט זיך א זַנע ראא טגעווען ?ראא טגעווען אא זוי לאא נג צו קומען? פאא רוואא ס פאא רשפעטיקן זיך די רעדער פון א ,אירע קלוגע פרויען האא בן איר געענטפערט ,יאא ,זי האא ט זיך אא ליין צוריקגעגעבן אא ן ענטפער 29 האא בן זיי נישט געיאא גט? האא בן זיי נישט צעטיילט דעם רויב; צו יעדן מאא ן אא יונגפרױ אא דער צוויי; צו סיסרא אא רויב פון 30 זַטן שטיקערַ אויף ביידע א א שטיקערַ ,פון פאא רשידענע פאא רבן פון א ,פאא רשידענע פאא רבן ,אא רויב פון פאא רשידענע פאא רבן פון ?פאא סיק פאא ר די האא לדזן פון די וואא ס נעמען דעם רויב זַן ווי די זון ווען זי גייט אא רויס אין איר 31 דַנע שונאים אונטערגיין ,גאא ט ,אא בער זאא לן די וואא ס ליבן אים א אא זוי זאא לן אא לע א .מאא כט .און דאא ס לאא נד האא ט געהאא ט רו פערציק יאא ר
קאא מענטאא ר די דערציילונג פון דבורה ,ברק און יעל געפונען אין שופטים קאפיטלעך 4און 5רעקאא רדירט איינע פון ישראל'ס מערסט אויפפאלנדיקע ישועות פון פרעמדער אונטערדריקונג .עס אונטערשטרייכט גאא טלעכע סואווערעניטעט ,מוטיקע .פירערשאא פט ,און ווי גאא ט ניצט אומגעריכטע מכשירים צו דערגרייכן זיינע צוועקן
טייל :1פסוק-ביי-פסוק איבערבליק שופטים קאפיטל :4די דערציילונג פון גאולה פסוקים :3–1ישראל'ס זינד און גרויזאא מע אונטערדריקונג נאך דעם טויט פון דעם ריכטער אהוד ,טוען די ישראלים ווידער שלעכטס אין די אויגן פון גאט .אלס רעזולטאט גיט גאט זיי .איבער אין דער האנט פון יבין ,מלך פון כנ"ע )וואס הערשט אין חצור( ,וועמענס מיליטערישער קאמאנדיר איז סיסרא סיסרא דריקט שווער ישראל פאר צוואנציק יאר מיט א שטארקע מיליטערישע קראפט פון 900אייזערנע וואגן .די .קינדער פון ישראל שרייען צו גאט פאר הילף
3
דבורה ,ברק און יעל
פסוקים :9–4דער רוף פון דבורה און באא רק דבורה ,אא נביאה און די ווייב פון לפידות ,משפט'ט ישראל אין דער צייט ,זיצנדיק אונטער דבורה'ס פאא למע בוים .זי שיקט נאא ך ברך דעם זון פון אא בינועם און גיט איבער אא באא פעל פון גאא ט :ער זאא ל נעמען 10,000מענטשן פון נפַלי און זבולון צום טַך קישון .ברק ענטפערט באא דינגט" :אויב דו וועסט גיין מיט באא רג תבור ,און גאא ט וועט ציען סיסרא און זיינע וואא גנס צום א מיר ,וועל איך גיין; אא בער אויב דו וועסט נישט גיין מיט מיר ,וועל איך נישט גיין" .דבורה איז מסכים צו גיין ,אא בער זי זאא גט ווַל גאא ט וועט פאא רקויפן סיסרא אין דער האא נט פון אא נביאות אא ז די רייזע וועט אים נישט ברענגען פערזענלעכע ֿבוד ,א .פרוי בַם באא רג תבור און קישון פסוקים :16–10די שלאא כט א ברק רופט איין זבולון און נפתלי קיין קדש ,און זאמלט 10,000אנהענגער מיט דבורה וואס באגלייט אים .ווען סיסרא הערט דערפון ,זאמלט ער זיינע 900אייזערנע וואגן און אלע זיינע טרופן צום טייך קישון .דבורה זאגט צו ברק אז ער זאל אויפשטיין ,און זאגט" :איז נישט גאט ארויסגעגאנגען פאר דיר?" ברק פירט זיינע מענטשן אראפ דעם בארג ,און גאט פארדרייט )פארדרייעט( סיסרא און זיין ארמיי .סיסרא'ס ארמיי ווערט אינגאנצן פארניכטעט דורך דער שארף פון .שווערד ,און לאא זט נישט קיין איין מענטש לעבן ,בשעת סיסרא פארלאזט זיין וואגן און אנטלויפט צו פוס פסוקים :22–17יעל און די מפלה פון סיסרא סיסרא אנטלויפט צום געצעלט פון יעל ,די ווייב פון חבר דעם קיני ,ווייל עס איז דא שלום צווישן יבינס קעניגלעכן הויז ;און חברס פאמיליע .יעל גייט ארויס אים באגעגענען ,לאדנט אים איין ,און דעקט אים צו .סיסרא בעט פאר וואסער אנשטאט ,גיט זי אים פוטער )געקארעטע מילך( אין א הערליכן טעלער .אויסגעמאטערט און פארטרויענד ,פאלט סיסרא א שנעלן שלאף .יעל נעמט שטילערהייט א געצעלט-נאגל )שטעקל( און א האמער אין איר האנט ,גייט שטילערהייט צו אים ,און שטויסט דעם נאגל דורך זיינע שלעפן אין דער ערד ,אים הרגענדיג אויפן ארט .ווען ברק קומט אן אין דער .פארפאלגונג ,ווייזט אים יעל דעם טויטן פיינטלעכן קאמאנדיר ,דערפילנדיג דבורהס נבואה פסוקים :24–23קעניג יאא בינס אונטערטעניקונג אין יענעם טאא ג אונטערטעניק גאא ט יבין דעם מלך פון כנען פאא ר די קינדער פון ישראל ,און די האא נט פון ישראל האא ט זיך .פאא רענדיקט און זיך שטאא רקער געהאא לטן קעגן אים ביז ער ווערט פאא רניכטעט שופטים קאפיטל :5דאס ליד פון דבורה און ברק פסוקים :5–1לויב צום האר דבורה און ברק זינגען א ליד פון טריומף ,לויבן גאט פאר די פרייוויליגע פירער און גרייטע מענטשן פון ישראל .זיי .געדענקען גאט'ס מאיעסטעטישער ,ערד-ציטערנדיקער אנוועזנהייט ווען ער איז ארויסגעגאנגען פון שעיר און אדום פסוקים :11–6די פארניכטונג פון ישראל האט זיך געוואנדן צו גערעכטיקייט דאס ליד דערמאנט די טונקעלע טעג פון אונטערדריקונג ווען שאסייען זענען געווען ליידיק און די דאא רפישע איינוואוינער אַן הערשער ,ריכטער און האבן זיך באא האא לטן ביז דבורה איז אויפגעשטאנען "אא מוטער אין ישראל" .עס לאא דט א בַ די וואא סערּפלעצער צו דערציילן די גערעכטע מעשים און די טּלַט וואא ס האא בן זיך פאא רזאא מלט א א געוויינטלעכע שטאא .ישועה פון גאא ט פסוקים :18–12גרייטע שבטים קעגן זעלבסטצופרידענע שבטים א טריומפאא לער רוף גייט אא רויס צו ברק צו פירן די געפאא נגענע אין געפאא נג .דאא ס ליד דעטאא לירט וועלכע שבטים האא בן זיך שרַבט שאא רף די וואא ס זענען א מיט גרויס פרייד געמעלדט — אפרים ,בנימין ,מכיר ,זבולון ,יששכר און נפתלי — און בַ זייערע שעפסּפעלדער אא דער ברעגן ,ווי ראובן ,דן און אשר .געבליבן א פסוקים :23–19די קאא סמישע שלאא כט און דער קללה פון מרוז די מלכים פון כנען האא בן געקעמפט ,אא בער "די שטערן אין זייערע וועגן האא בן געקעמפט קעגן סיסרא" )וואא ס מיינט גאא טלעכע אריינמישונג ,מסַמא אא שטאא רקער רעגן וואא ס האא ט פאא רוואא נדלט דעם קישון טייך אין אא מבול וואא ס האא ט געשטערט די אייזערנע וואא גנס( .דער אא לטער קישון טייך האא ט אא וועקגעפירט דעם שונא .אא ביטערע קללה ווערט ".אא רויסגעזאא גט אויף דער שטאא ט מרוז ווייל זיי זענען נישט אא רויסגעקומען "צו דער הילף פון גאא ט קעגן די שטאא רקע
4
דבורה ,ברק און יעל
פסוקים ֿ :27–24בוד געבן יעאל'ס מוט שרַבט לעבעדיק איר א געפַערט ווי "געבענטשט איבער פרויען" אין דעם געצעלט .דאא ס ליד באא א יעל ווערט רַנגעטריבן דעם נאא גל דורך סיסראא ס קאא פ ,וואו ער איז באא שטימענדיקע אא קציע -זי האא ט זיך אויסגעצויגן צום האא מער און אא א .געזונקען און געפאא לן טויט צו אירע פיס פסוקים :30–28די איראניע פון סיסרא'ס מוטער א דראא מאא טישע ,איראא נישע וויניעטע גייט צו סיסעראא 'ס מוטער וואא ס קוקט דורך איר פענצטער פון גיטער ,און וואונדערט זיך מיט זאא רג פאא רוואא ס איר זון'ס וואא גן קומט אא זוי לאא נגזאא ם צוריק .אירע קלוגע דאא מען טרייסטן זי מיט דער אילוזיע אא ז ער .טיילט בלויז די רויב -געפאנגענע און רייכע שטיקערי אי -נישט וויסנדיק אא ז ער איז שוין טויט פסוק :31שליסנדיקע תפילה דאס ליד ענדיגט זיך מיט א שטארקער תפילה" :אזוי זאלן אלע דיינע שונאים אונטערגיין ,גאט; אבער זאלן די וואס ליבן אים .זיין ווי די זון ווען ער גייט ארויס אין זיין מאכט ".נאך דעם זיג ,האט דאס לאנד געהאט רו פאר פערציג יאר
טייל :2וויכטיגע לעקציעס און לעבנס-אנווענדונגען גאא ט ניצט דאא ס אומגעריכטע און געוויינטלעכע :ישועה איז נישט געקומען דורך אא טראא דיציאא נעלער אימפעריאא לער אא רמיי ,מיט עליטע וואא פן ,נאא ר דורך אא געוויינטלעכע פרוי )יעאל( וואא ס האא ט געניצט אא הויזגעזינדלעכן געצעלטּשטעקל און האא מער .דעמאא נסטרירנדיק אא ז גאא ט האא ט ליב צו ניצן פשוטע מכשירים פאא ר אויסערגעוויינלעכע צוועקן די געפאא ר פון גייסטיקער נייטראא ליטעט און זעלבסטצופרידנקייט :דבורה'ס ליד קריטיקירט שארף די שבטים וואא ס זענען געבליבן אין שטוב )ווי ראובן און דן( און פאא רשאא לט מרוז פאא ר זיך אא פזאא גן צו העלפן .גייסטיקע נייטראא ליטעט אין צייטן פון מאא ראא לישער קריזיס ווערט באא האא נדלט ווי אא פאא זיציע; גלויביגע ווערן גערופן צו אא קטיווער באא טייליקונג אא נשטאא ט .באא קוועמען צוקוקער סטאא טוס גַסטיקער באא גרינדונג ,און האא ט זַן נויט פאא ר א די מאא כט פון פאא רטנערשאא פט און ענקערידזשמענט :ברק האא ט דערקענט א גַסטיקע און פראא קטישע זיגן אא רום קהילה ,געבעטן דבורה אים צו באא גלייטן אין שלאא כט .גאא ט פלאא נירט אא פט אונדזערע א .קעגנצַטיקע פאא ראא נטוואא רטלעכקייט און גאא טלעכע פאא רטנערשאא פט אא נשטאא ט אפגעזונדערטער אינדיווידואא ליזם א צוריקגעבן דעם כבוד צו גאא ט :גלייך נאא ך דערגרייכן מאא סיוון מיליטערישן הצלחה ,האא בן דבורה און ברק נישט גערוימט מיט זייער אייגענער טאא קטישער בריליאא נץ; אא נשטאא ט ,האא בן זיי אויסגעבראא כן אין אא ליד פון דינען גאא ט ,צושרייבנדיק אא לע כבוד ,היסטאא רישע מאא כט און זיג צוריק צו גאא ט .אין צייטן פון פערזענלעכן אא דער פראא פעסיאא נעלן טריומף ,האא לטן .באא וואוסטזיניק לויב און ענווה אונדזער פאא קוס פאא ראא נקערט אויף דער אמתער מקור פון אונדזער שטאא רקייט
5