Skip to main content

Xhosa - The Good Samaritan

Page 1

UmSamariya Olungileyo ULuka 10:25-37 25 Kwabonakala kusuka umqondisi-mthetho othile, emlinga, esithi, Mfundisi, ndenze ntoni na ukuze ndibudle ilifa ubomi obungunaphakade? 26 Wathi kuye, Kubhalwe ntoni na emthethweni? Ufunda njani? 27 Waphendula ke wathi, Uze uyithande iNkosi uThixo wakho ngentliziyo yakho iphela, nangomphefumlo wakho uphela, nangamandla akho ephela, nangengqondo yakho iphela; nommelwane wakho, njengoko uzithanda ngako. 28 Wathi kuye, Uphendule walungisa; yenza oku, wophila. 29 Kodwa yena, ethanda ukuzithethelela, wathi kuYesu, Ngubani na ummelwane wam? 30 Waphendula uYesu wathi, Umntu othile wehla evela eYerusalem esiya eYeriko, wagaxeleka phakathi kwamasela, amhluba iingubo, amngxwelerha, emshiya ephalele ukufa. 31 Kwaba ngequbuliso kwehla umbingeleli othile ngaloo ndlela; wathi akumbona, wadlula kwelinye icala. 32 Kwangokunjalo ke nomLevi, akufika kuloo ndawo, weza wambona, wadlula kwelinye icala. 33 Kodwa umSamariya othile, owayesendleleni, wafika apho wayekhona; wathi, akumbona, wasikwa yimfesane. 34 Waya kuye, wawabopha amanxeba akhe, egalela ioyile newayini, wamkhwelisa eqegwini lakhe, wamsa endlwini yabahambi, wamonga. 35 Ngengomso xa wayehamba, wakhupha iidenariyo ezimbini, wazinika umninindlu, wathi kuye, Mnyamekele; nento othe wayichitha ngaphezulu, ndiya kukubuyisela xa ndibuya. 36 Ngubani na ke kwaba bathathu, ocinga ukuba, waba ngummelwane walowo wagaxeleka phakathi kwamasela? 37 Wathi ke yena, Ngulowo wamenzela inceba. Wathi ke uYesu kuye, Hamba, nawe wenze njalo. Ibali lomSamariya olungileyo (Luka 10:25–37) ngomnye wemizekeliso kaYesu edumileyo. Linika inkcazelo enzulu ngothando lokwenene, inceba, kunye nokuba kuthetha ukuthini ukuba ngummelwane. Nantsi indlela echazwe ngayo ivesi ngevesi echaza ibali, ilandelwe zizifundo ezibalulekileyo kunye nokusetyenziswa kwalo.

1


UmSamariya Olungileyo

Ulwahlulo lwevesi ngevesi ULuka 10:25–28 — Uvavanyo loMmeli kunye neMiyalelo eMikhulu Ivesi 25: Igqwetha (ingcali yoMthetho kaMoses) liyaphakama ukuze livavanye uYesu, limbuza ukuba makenze ntoni ukuze azuze ubomi obungunaphakade. Ivesi 26: UYesu uphendula ngokuphendula umbuzo kwizibhalo, ebuza igqwetha ukuba liwufunda njani uMthetho. Ivesi 27: Igqwetha liphendula ngokuchanekileyo, lishwankathela uMthetho ube yimigaqo emibini ephambili: ukuthanda uThixo ngentliziyo yakho yonke, umphefumlo, amandla, nengqondo yakho yonke, kunye nokuthanda ummelwane wakho njengoko uzithanda (bhekisa kuDuteronomi 6:5 nakuLevitikus 19:18). Ivesi 28: UYesu uyayincoma impendulo yakhe, emxelela ukuba ukwenza oku kuya kuzisa ubomi. ULuka 10:29–32 — Isilumkiso kunye nababukeli abangalindelekanga Ivesi 29: Efuna ukuzithethelela okanye ukunciphisa umda womsebenzi wakhe, igqwetha liyabuza, "Ngubani na ummelwane wam?" Ivesi 30: UYesu uqala umzekeliso. Indoda ehamba ngendlela eyingozi neyinqantsayo esuka eJerusalem isiya eJeriko iba lixhoba lamasela. Amhluba impahla yakhe, ambetha kanobom, aze amshiye esecicini lokufa. Ivesi 31: Umbingeleli uyeza ngaloo ndlela. Akubona indoda eyenzakeleyo, uwelela kwelinye icala aze aqhubeke ehamba. Ivesi 32: Kufika umLevi (umncedisi wetempile) emva koko. Ujonga indoda eyonzakeleyo, kodwa njengombingeleli, uwela kwelinye icala aze adlule. ULuka 10:33–35 — UmSamariya Onenceba Ivesi 33: UmSamariya—ilungu leqela elalidelelwa kakhulu kwaye ligxothwa ngamaYuda amaninzi ngelo xesha—uyeza endleleni. Ebona indoda eyonzakeleyo, uvakalelwa luvelwano olunzulu. Ivesi 34: UmSamariya uya ngqo kuloo ndoda, ayibophe amanxeba ayo, awanyange ngeoyile newayini (unyango oluqhelekileyo lwexesha), ayikhwelise kwisilwanyana sayo, ayizise kwindlu yabahambi, aze ayinyamekele ubusuku bonke. Ivesi 35: Ngosuku olulandelayo, umSamariya unika umninindlu yabahambi iidenariyo ezimbini ukuze ahlawule iindleko ezongezelelweyo, ethembisa ukubuya aze ahlawule naziphi na iindleko ezongezelelweyo ezenziweyo. ULuka 10:36–37 — Isiphelo Esisebenzayo Ivesi 36: UYesu uphendula umbuzo wokuqala, ebuza igqwetha ukuba ngowuphi kwaba bathathu abahambi owayesebenza njengommelwane wexhoba. Ivesi 37: Engakwazi ukuzibiza ngokuthi “umSamariya,” ummeli uphendula athi, “Ngulowo wamenzela inceba.” UYesu uyamyalela: “ Hamba, nawe wenze njalo. ”

Izifundo eziphambili kunye nezicelo zobomi Ukuchaza ngokutsha "uMmelwane": Ukuba ngummelwane akuchazwa ngokwendawo, uhlanga, okanye imida yentlalo, kodwa kukuzimisela ukubonisa uthando nenceba kuye nabani na osweleyo. Uvelwano Ngaphezu Kwesithethe: Ulwazi ngonqulo okanye isikhundla sentlalo aluthethi nto ingako ngaphandle kothando olusebenzayo. Bobabini umbingeleli nomLevi babegcina ubunyulu okanye ukulula konqulo ngaphandle kovelwano lomntu.

2


UmSamariya Olungileyo

Uthando Olusekelwe Kwizenzo: Uthando lokwenene lufuna isenzo esisebenzayo nesibizayo. UmSamariya wancama ixesha lakhe, izixhobo zakhe, ukhuseleko lwakhe, kunye nentuthuzelo yakhe ukuze abuyisele umntu angamaziyo. Ukoyisa Ucalucalulo: Uncedo nokulunga kudla ngokuvela kwimithombo engalindelekanga. Lo mzekeliso usicela ukuba sijonge ngaphaya kocalucalulo loluntu size sibone ubuntu kubo bonke abantu.

Imvelaphi Yembali Phakathi KwamaYuda NamaSamariya Ubutshaba phakathi kwamaYuda namaSamariya kwinkulungwane yokuqala babungengobutshaba nje obuncinci bentlalo; yayiluqhekeko olunzulu noludala iinkulungwane ezininzi olusekelwe kubuhlanga, kwezopolitiko nakwiinkolelo zonqulo eziphambili. Ukuze siqonde ngokupheleleyo isizathu sokuba abaphulaphuli bakaYesu kuLuka 10 babenokumangaliswa kukuva umSamariya etyholwa njengeqhawe lebali, kuyanceda ukuqonda indlela olu ngquzulwano olwaqala ngayo.

1. Ukwahlukana Kwembali: Imvelaphi Eyahlulwe Ngamaqela Uloyiso lwama-Asiriya (722 BCE): Xa uBukhosi base-Asiriya boyisa uBukumkani baseMantla bakwaSirayeli (iSamariya), bagxotha amaSirayeli amaninzi baza bahlalisa iintlanga zasemzini kuloo ndawo. Inzala Exutyiweyo: Inzala yabo bahlala betshatile nabemi basemzini. Nangona amaSamariya ayesithi ayeyinzala yokwenene, engaphazanyiswanga yezizwe zasentla (uEfrayim noManase), amaJuda ayebajonga "njengohlanga oluxutyiweyo" okanye igazi eliyisiqingatha elaliye labeka emngciphekweni ubunyulu bohlanga kunye nonqulo oluthembekileyo.

2. Ukwakhiwa kwakhona kweTempile kunye neNgxabano yezoPolitiko Ukuchaswa kukaEzra noNehemiya (kwinkulungwane yesi-5 ngaphambi kwexesha eliqhelekileyo): Xa abathinjwa bakwaYuda babuya eBhabhiloni ukuza kwakha iYerusalem neTempile yesiBini, amaSamariya azinikela ukujoyina lo msebenzi. Iinkokeli zamaYuda zala uncedo lwabo, zicinga ukuba bayekelela kunqulo. Impindezelo: Ukuphendula, iinkokheli zamaSamariya zaphembelela urhulumente wamaPersi ukuba alibazise aze aphazamise ukwakhiwa kwakhona kweYerusalem. Oku kwadala ubukrakra bezopolitiko obuhlala buhleli.

3. Ukwahlukana Kweenkolo: INtaba iGerizim vs. INtaba iZiyon Iindawo Zokunqula Ezikhuphisanayo: Engathandwa yiYerusalem, amaSamariya azakhela itempile yawo eNtabeni iGerizim kufutshane neShekem, esithi yindawo engcwele yokwenene eyayimiselwe nguMoses. IZibhalo Ezingafaniyo Kancinci: AmaSamariya ayesamkela kuphela iPentateuch yamaSamariya (iincwadi ezintlanu zokuqala zikaMoses) njengezibhalo, elahla abaProfeti abangamaHebhere, iiNcwadi, kunye nezithethe zaseJerusalem.

3


UmSamariya Olungileyo

Ukutshatyalaliswa kweTempile yamaSamariya (110 BCE): Uxinzelelo lwafikelela kwinqanaba lokubanda ngexesha leXesha lamaHasmonean xa uMbingeleli Omkhulu wamaYuda uJohn Hyrcanus wahlasela iSamariya waza watshabalalisa itempile yamaSamariya kwiNtaba iGerizim. Le ntshabalalo yomeleza izizukulwana zengqumbo enzulu.

4. Inyaniso Yenkulungwane Yokuqala Ngexesha Lobulungiseleli BukaYesu Ngexesha leTestamente eNtsha, ukwahlukana kwakuphembelela ubomi bemihla ngemihla:

Ukuphepha Nokumgama: Abahambi abangamaYuda ababehamba phakathi kweGalili neJudiya babedla ngokuthatha indlela ejikelezayo kwintlambo yoMlambo iJordani ngokukodwa ukuze baphephe ukunyathela unyawo kummandla wamaSamariya. Izithuko Zenkcubeko: Ukubiza umYuda ngokuthi “ngumSamariya” yayisisithuko esikhulu, esifana nokumbiza ngokuba ngumhedeni okanye umkreqi (njengoko kubonwa kuYohane 8:48). Iziganeko Zokungcoliswa Kwengcwele: Ngokweengxelo zembali zikaFlavius Josephus, malunga nexesha lobutsha bukaYesu, iqela lamaSamariya lachitha amathambo abantu ngasese ngaphakathi kweTempile yaseYerusalem ngexesha lePasika ukuze liyingcolise.

Kutheni le nto le meko icacisa umzekeliso?

Xa igqwetha labuza ukuba “Ngubani na ummelwane wam?” kuLuka 10:29, lalilindele umda— isiqinisekiso sokuba “ummelwane” usebenza kuphela kubemi abangamaYuda abathobela umthetho. Xa uYesu wazisa umSamariya kule ngxelo: Into Eyoyikisayo Yeqhawe: Abaphulaphuli babelindele ibali elinobuthathu obuquka uMbingeleli, umLevi, kunye nomntu oqhelekileyo ongumSirayeli. Ukubeka umSamariya odelekileyo kwindawo yesithathu kwawatshabalalisa ngokupheleleyo amathemba abo enkcubeko. Ukuguqula iDynamic: UmYuda olufungelweyo ubomi bakhe bonke.

olimeleyo

kwakufuneka

athembele

kutshaba

lwakhe

Ukuphinda Uchaze Uthando Lommelwane: UYesu wabonisa ukuba inceba ayizinanzi iingxabano, ucalucalulo, kunye nemida yoluntu. Ubuhlobo bokwenene bommelwane bubonakaliswa ngesenzo sobubele kuye nabani na osweleyo, nokuba ungowaphi na imvelaphi.

Indalo Ecacileyo Yenceba KaThixo vs. Ukuzithethelela Ngomthetho Nangona umzekeliso womSamariya olungileyo udla ngokufundwa njengomyalelo wokuziphatha kakuhle ngobubele, ubunzulu bawo obuphambili bemfundiso-nkolo bunzulu ngakumbi. Enye yezona zihloko zibalaseleyo zemfundiso yenkolo kweli nqaku yi- The Radical Nature of Divine Mercy vs. Self-Judifying Legalism . Nantsi indlela yokujonga le mxholo kwiinkalo ezintathu:

1. Ukuzithethelela vs. Ukuguquka Kwentliziyo Ingxoxo iqala ngengxoxo yezomthetho neyenkolo:

4


UmSamariya Olungileyo

Injongo yoMmeli: Ivesi 29 icacisa ngokucacileyo ukuba igqwetha libuze "Ngubani na ummelwane wam?" kuba "wayefuna ukuzithethelela." Wayefuna inkcazo echanekileyo yomthetho eyayiza kumvumela ukuba abeke umda kwiimbopheleleko zakhe—umgca owawuphawula apho umsebenzi wakhe uphela khona nalapho wayenokuyeka khona ukuthandana. Ingxabano Yenkolo: Igqwetha lalijonga ubulungisa njengoluhlu lwezinto ezifunekayo ngokomthetho. UYesu uphinda abuchaze ubulungisa njengemeko yentliziyo ezibonakalisa ngothando olungenamiqathango. Umahluko: UbuThixo bokwenene abunakulinganiswa ngendlela esichaza ngayo imisebenzi yethu ngokungqongqo, kodwa bulinganiswa ngendlela esiyandisa ngayo inceba kaThixo.

2. Ukukhohlisa Ngobunyulu Besithethe Ngaphandle Kwenceba

Ukubandakanyeka kombingeleli nomLevi kugxininisa isilumkiso esibalulekileyo semfundiso yenkolo malunga nokubaluleka kwenkolo: Imithetho Yobunyulu vs. Izinto Ezibalulekileyo: Phantsi komthetho weTestamente eNdala, ukuchukumisa isidumbu kwakwenza umbingeleli abe ngongcolileyo ngokwesiko (Levitikus 21:1). Umntu owayesifa endleleni wayeba “phakathi kokufa” (Luka 10:30). Ukuba umbingeleli okanye umLevi babemi baze bamfumane efile, babeza kubeka emngciphekweni wokungcoliswa ngokwesiko, baphazamise imisebenzi yabo yonqulo kunye nokuma kwabo eluntwini. Eyona nto ibalulekileyo: Babeka phambili isithunzi sesithethe ngaphezu kwento yokuziphatha . UYesu ufundisa rhoqo kwiincwadi zeVangeli ukuba uthando, inceba, nobomi bomntu zithatha indawo yemigaqo yesithethe (umz., ukuphilisa ngeSabatha). Ingqiqo Yezenkolo: Inkolo ekhusela umntu ekubandezelekeni kwabantu, endaweni yokubanyanzela ukuba babandezeleke, ayibonisi ubuntu bukaThixo.

3. Inceba njengeSilinganiselo sokwenene soKholo UYesu utshintsha yonke ingcamango yombuzo wokuqala wommeli: Igqwetha libuze:

UYesu waphendula wathi:

"Ngubani ummelwane wam?" (Ingqwalasela: Ngubani ofanelekela ukufumana uthando lwam?)

"Ngubani kwaba bathathu ngummelwane wakhe?" (Ingqwalasela: Ndingumntu onjani?)

owaba

Ubabalo Olusebenzayo: Inceba yomSamariya yayibiza kakhulu, iyingozi, kwaye ayinamiqathango. Wabeka ukhuseleko lwakhe emngciphekweni kwindlela eyingozi, wasebenzisa ioyile yakhe newayini yakhe, wancama inqwelo yakhe, wachitha imali yakhe, waza wathembisa ukubuya ukuze ahlawule ngaphezulu. Ukubonakalisa Ubume BukaThixo: Kwimfundiso yeBhayibhile, inceba ( ebizwa ngokuba yi-hesed ngesiHebhere, i-eleos ngesiGrike) ayisiyomvakalelo nje yovelwano; yimfesane esebenzayo, eqhutywa ngumnqophiso. UmSamariya waba ngumfanekiso wobabalo lukaThixo ngokubonisa ubabalo olungazuzwanga kumntu onokuthiwa ulutshaba.

5


UmSamariya Olungileyo

Ingcaciso yeMbali efuziselayo (Umbono kaKristu) Kuyo yonke imbali yecawa, izazi ngezenkolo zakuqala (ezifana no-Augustine, u-Origen, kunye noChrysostom) nazo zabona umxholo onzulu wobuKrestu ofakwe kulo mzekeliso: Umhambi Owileyo: Uluntu, oluhluthwe ubulungisa nolulimele sisono, lushiywe lufile endleleni eya kwihlabathi eliwileyo. Umbingeleli nomLevi: Umthetho kunye neNkqubo yeMibingelelo, eyayinokubona ukuwohloka komntu kodwa ingenawo amandla okuphilisa okanye okumsindisa. UmSamariya Olungileyo: UYesu Kristu ngokwakhe —odelekileyo, owalahlwayo, nojongwa njengomntu wangaphandle ziinkokeli zonqulo, kodwa weza ngqo apho uluntu lulele khona ukufa. Ioyile, Iwayini, kunye neNdawo yokuHlala: Ubabalo lukaThixo, uMoya oyiNgcwele, kunye neCawa njengendawo yokuphilisa ade abuye. Nangona imeko ephambili yembali iyisifundo sokuziphatha nesomnqophiso, le mbono yendabuko yobuKrestu igxininisa ukuba sinokubonisa inceba eqatha kwabanye kuphela kuba uKristu waqala wasibonisa inceba eqatha xa sasiswele ngokomoya.

6


Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook