PENNOD 1 1 Llyfr geiriau Tobit, mab Tobiel, fab Ananiel, fab Aduel, fab Gabael, o had Asael, o lwyth Nephthali; 2 Yr hwn yn amser Enemessar brenin yr Asyriaid a arweiniwyd yn gaeth o Thisbe, yr hon sydd ar ddeheulaw y ddinas honno, a elwir yn briodol Nephthali yn Galilea uwchlaw Aser. 3 Myfi Tobit a rodiais holl ddyddiau fy mywyd yn ffyrdd gwirionedd a chyfiawnder, a mi a wneuthum elusenau lawer i'm brodyr, ac i'm cenedl, y rhai a ddaethant gyda mi i Ninefe, i wlad yr Asyriaid. 4 A phan oeddwn yn fy ngwlad fy hun, yng ngwlad Israel yn ifanc, holl lwyth Nephthali fy nhad a syrthiasant o dŷ Jerwsalem, yr hwn a etholwyd o holl lwythau Israel, i'r holl lwythau aberthu. yno, lle y cyssegrwyd ac yr adeiladwyd teml trigfa y Goruchaf i bob oes. 5 Yr holl lwythau a wrthryfelasant gyda'i gilydd, a thŷ fy nhad Nephthali, a aberthasant i'r heffer Baal. 6 Ond myfi yn unig a aethum yn fynych i Jerwsalem yn y gwyliau, fel y'i hordeiniwyd i holl bobl Israel trwy orchymyn tragywyddol, a chanddynt y blaenffrwyth a'r degfed ran o gyfoeth, a'r hyn a grynwyd gyntaf; a hwy a roddais wrth yr allor i'r offeiriaid meibion Aaron. 7 Y ddegfed ran gyntaf o'r holl gynydd a roddais i feibion Aaron, y rhai oedd yn gweinidogaethu yn Jerwsalem: y ddegfed ran arall a werthais, ac a euthum, ac a'i treuliais bob blwyddyn yn Jerwsalem. 8 A'r trydydd a roddais i'r rhai [oedd] cyf∣farfod, megis y gorchmynasai Debora mam fy nhad i mi, am fy ngadael yn amddifad gan fy nhad. 9 Ymhellach, pan ddeuthum i oedran gwr, mi a briodais Anna o'm teulu fy hun, ac o honi hi y cenhedlais Tobias. 10 A phan gaethgludwyd ni i Ninefe, fy holl frodyr a'm brodyr a fwytasant o fara'r Cenhedloedd. 11 Ond mi a'm cedwais fy hun rhag bwyta; 12 Am imi gofio Duw â'm holl galon. 13 A'r Goruchaf a roddes i mi ras a ffafr gerbron Enemessar, fel yr oeddwn yn arlwywr iddo. 14 Ac mi a euthum i Media, ac a adewais mewn ymddiried gyd â Gabael, brawd Gabrias, yn Rages, dinas yn Media, ddeg talent o arian. 15 Ac wedi marw Enemessar, Senacherib ei fab a deyrnasodd yn ei le ef; yr oedd ei stad yn gythryblus, fel nas gallwn fyned i Media. 16 Ac yn amser Enemessar rhoddais elusen lawer i'm brodyr, ac a roddais fy bara i'r newynog, 17 A'm dillad i'r noethion: ac os gwelais neb o'm cenedl yn farw, neu wedi ei fwrw o amgylch muriau Ninefe, mi a'i claddais ef. 18 Ac os y brenin Senacherib a laddasai neb, wedi iddo ddyfod, a ffoi o Jwdea, mi a'u claddais hwynt yn ddirgel; canys yn ei ddigofaint efe a laddodd lawer; ond ni chafwyd hyd i'r cyrff, pan y ceisiwyd hwynt gan y brenin. 19 A phan aeth un o'r Ninefeaid, ac a achwyn arnaf wrth y brenin, mi a'u claddais hwynt, ac a ymguddiais; gan ddeall y ceisiwyd fy rhoi i farwolaeth, ymneilltuais rhag ofn. 20 Yna y tynnwyd fy holl eiddo yn rymus, ac nid oedd dim ar ôl i mi, heblaw fy ngwraig Anna a'm mab Tobias. 21 Ac nid aeth pump a deugain o ddyddiau, cyn i ddau o'i feibion ei ladd ef, a ffoi i fynyddoedd Ararath; a Sarchedonus ei fab a deyrnasodd yn ei le ef; yr hwn a bennodd dros gyfrifon ei dad, ac ar ei holl faterion, Achiacharus mab Anael fy mrawd. 22 Ac Achiacharus gan erfyn drosof, mi a ddychwelais i Ninefe. Ac Achiacharus oedd ofalwr y cwpan, a cheidwad yr
arwydd, a goruchwyliwr, a goruchwyliwr y cyfrifon: a Sarchedonus a’i penododd ef yn nesaf ato: ac efe oedd fab fy mrawd. PENNOD 2 1 Pan ddeuthum adref drachefn, a'm gwraig Anna wedi ei hadferu i mi, gyda'm mab Tobias, yng ngŵyl y Pentecost, sef gŵyl sanctaidd y saith wythnos, yr oedd cinio da wedi ei baratoi i mi, yn yr hwn Eisteddais i fwyta. 2 A phan welais ddigonedd o ymborth, mi a ddywedais wrth fy mab, Dos, a dwg pa ddyn tlawd bynnag a gei o'n brodyr ni, y rhai sydd yn meddwl yr Arglwydd; ac wele, yr wyf yn aros amdanat. 3 Eithr efe a ddaeth drachefn, ac a ddywedodd, O Dad, y mae un o'n cenedl ni wedi ei dagu, ac wedi ei fwrw allan yn y farchnad. 4 Yna cyn i mi flasu dim o gig, mi a ddechreuais, ac a'i cymerais ef i ystafell hyd fachlud haul. 5 Yna mi a ddychwelais, ac a ymolchais, ac a fwyteais fy ymborth mewn trymder, 6 Gan gofio prophwydoliaeth Amos, fel y dywedasai, Eich gwyliau a droant yn alar, a'ch holl ddifyrwch yn alarnad. 7 Am hynny mi a wylais : ac wedi machlud haul mi a euthum, ac a wneuthum fedd, ac a'i claddais ef. 8 Ond fy nghymmydogion a'm gwatwarasant, ac a ddywedasant, Nid yw y dyn hwn eto yn ofni cael ei roddi i farwolaeth am y peth hyn : yr hwn a ffodd ymaith ; ac etto, wele, y mae efe yn claddu y meirw drachefn. 9 Y noson honno hefyd y dychwelais o'r claddedigaeth, ac a gysgais wrth fur fy nghyntedd, wedi fy llygru, a'm hwyneb yn ddinoethi. 10 Ac ni wyddwn fod adar y to yn y mur, a'm llygaid yn agored, a'r adar y to yn tawelu tail cynnes i'm llygaid, a gwynder yn dyfod yn fy llygaid: ac mi a euthum at y meddygon, ond ni chynnorthwyasant fi: yntef. Achiacharus a'm maethodd, nes imi fyned i Elymas. 11 A'm gwraig Anna a gymerodd waith gwragedd i'w gwneuthur. 12 Ac wedi iddi eu hanfon adref at y perchnogion, hwy a dalasant ei chyflog, ac a roddasant iddi hefyd fyn. 13 A phan oedd hi yn fy nhŷ, a dechrau llefain, mi a ddywedais wrthi, O ba le y mae y myn hwn? onid yw wedi ei ddwyn? ei gyflwyno i'r perchnogion; canys nid cyfreithlon bwyta dim a ladrata. 14 Ond hi a attebodd wrthyf, Rhodd fwy nâ'r cyflog a roddwyd. Er hynny ni chredais hi, eithr gorchmynnais iddi ei thalu i’r perchenogion: a bûm yn ffieiddio wrthi. Ond hi a atebodd fi, Pa le y mae dy elusen a'th weithredoedd cyfiawn? wele ti a'th holl weithredoedd yn hysbys. PENNOD 3 1 A minnau'n drist a wylais, ac yn fy ngofid y gweddïais, gan ddywedyd, 2 Arglwydd, cyfiawn wyt, a'th holl weithredoedd, a'th holl ffyrdd, ydynt drugaredd a gwirionedd, a thi a farnaist yn wir ac yn gyfiawn byth. 3 Cofia fi, ac edrych arnaf, na chosb fi am fy mhechodau a'm hanwybodaeth, a phechodau fy nhadau, y rhai a bechasant o'th flaen di: 4 Canys ni wrandawsant ar dy orchmynion: am hynny y rhoddaist ni yn ysbail, ac i gaethiwed, ac i farwolaeth, ac yn ddihareb gwaradwydd i'r holl genhedloedd y rhai y'n gwasgarwyd ni yn eu plith.
5 Ac yn awr dy farnedigaethau sydd aml a gwir: gwna â mi yn ôl fy mhechodau a’m tadau: canys ni chadwasom dy orchymynion di, ac ni rodiom mewn gwirionedd ger dy fron di. 6 Yn awr gan hynny gwna â mi fel yr ymddengys orau i ti, a gorchymyn i'm hysbryd gael ei gymryd oddi wrthyf, i gael fy diddymu, ac i ddod yn ddaear: canys buddiol yw i mi farw yn hytrach na byw, oherwydd clywais gelwydd. gwaradwydd, a thristwch mawr: gorchymyn am hynny i mi yn awr gael fy ngwaredu o'r trallod hwn, a myned i'r tragywyddol le: na thro dy wyneb oddi wrthyf. 7 Y dydd hwnnw, yn Ecbatane, dinas o Mediaid hefyd Sara merch Raguel a waradwyddwyd gan forynion ei thad; 8 Am ei bod wedi priodi saith o wŷr, y rhai a laddasai Asmodeus yr ysbryd drwg, cyn iddynt orwedd gyda hi. Oni wyddost, meddent hwy, ddarfod i ti dagu dy wŷr? bu gennyt eisoes saith o wŷr, ac ni'th enwyd ar ôl yr un ohonynt. 9 Paham yr wyt yn ein curo ni er eu mwyn hwynt? os byddant feirw, dos ar eu hôl hwynt, na welwn ni byth amdanat fab na merch. 10 Pan glybu hi y pethau hyn, trist iawn oedd hi, fel y tybiai ei bod wedi ei thagu ei hun; a hi a ddywedodd, Myfi yw unig ferch fy nhad, ac os gwnaf hyn, bydd yn waradwydd iddo, a dygaf ei henaint yn ofidus i'r bedd. 11 Yna hi a weddiodd tua’r ffenestr, ac a ddywedodd, Bendigedig wyt ti, O Arglwydd fy Nuw, a bendigedig ac anrhydeddus yw dy enw sanctaidd a gogoneddus yn dragywydd: molianned dy holl weithredoedd di yn dragywydd. 12 Ac yn awr, Arglwydd, gosodais fy llygaid a'm hwyneb tuag atat ti, 13 A dywed, Cymer fi allan o'r ddaear, fel na chlywn mwyach warthrudd. 14 Ti a wyddost, Arglwydd, fy mod yn lân oddi wrth bob pechod gyda dyn, 15 Ac na halogais erioed fy enw, nac enw fy nhad, yng ngwlad fy nghaethiwed: unig ferch fy nhad ydwyf fi, ac nid oes iddo blentyn i fod yn etifedd iddo, nac unrhyw berthynas agos, nac unrhyw fab. o'i yn fyw, i'r hwn y caf fy nghadw fy hun yn wraig: fy saith gwr sydd feirw eisoes; a pham ddylwn i fyw? ond oni byddo i ti ddarfod i mi farw, gorchmynnodd ryw gymaint o sylw i mi, a thrueni wrthyf, fel na chlywaf waradwydd mwyach. 16 Felly gwrandawyd gweddiau y ddau o flaen mawredd y Duw mawr. 17 A Raphael a anfonwyd i'w hiachau hwynt ill dau, hynny yw, i ddifetha gwynder llygaid Tobit, ac i roddi Sara merch Raguel yn wraig i Tobias mab Tobit; ac i rwymo Asmodeus yr ysbryd drwg; am ei bod yn perthyn i Tobias trwy hawl etifeddiaeth. Yr un amser y daeth Tobit adref, ac a aeth i'w dŷ, a Sara merch Raguel a ddaeth i waered o'i hystafell uchaf. PENNOD 4 1 Y dydd hwnnw y cofiodd Tobit yr arian a roddasai efe i Gabael yn Rhages Media, 2 Ac a ddywedodd wrtho ei hun, Mi a ddeisyfais am farwolaeth; paham na alwaf am fy mab Tobias, fel y mynegwyf iddo o'r arian cyn marw? 3 Ac wedi iddo ei alw ef, efe a ddywedodd, Fy mab, pan fyddwyf feirw, cladd fi; ac na ddiystyra dy fam, eithr anrhydedda hi holl ddyddiau dy einioes, a gwna yr hyn a'i rhyngo hi, ac na flino hi. 4 Cofia, fy mab, iddi weled llawer o beryglon i ti, pan oeddit yn ei chroth: a phan fyddo hi wedi marw, cladd hi trwy mi mewn un bedd.
5 Fy mab, cofia yr Arglwydd ein Duw dy holl ddyddiau, ac na osoded dy ewyllys i bechu, nac i droseddu ei orchmynion ef: gwna yn uniawn dy holl oes, ac na ddilyn ffyrdd anghyfiawnder. 6 Canys os gwnei yn wir, bydded dy weithredoedd yn llwyddiannus i ti, ac i'r rhai sy'n byw yn gyfiawn. 7 Rho elusen o'th sylwedd; a phan roddo elusen, na fydded dy lygad yn genfigenus, ac na thro dy wyneb oddi wrth neb tlawd, ac ni throdd wyneb Duw oddi wrthyt. 8 Os digonedd sydd gennyt, rhoddwch elusen yn ôl hynny: os ychydig sydd gennyt, nac ofna roddi yn ôl yr ychydig hwnnw. 9 Canys yr wyt yn gosod i ti drysor da, erbyn dydd anghenrheidrwydd. 10 Am fod elusen yn ymwared rhag angau, ac nid yw yn goddef dyfod i dywyllwch. 11 Canys rhodd dda elusen elusen i bawb a'i rhoddo yng ngolwg y Goruchaf. 12 Gochel rhag pob puteindra, fy mab, a chymer yn bennaf wraig o had dy dadau, ac na chymer wraig ddieithr yn wraig, yr hon nid yw o lwyth dy dad: canys meibion y proffwydi ydym ni, Noe, Abraham. , Isaac, a Jacob : cofia, fy mab, ddarfod i'n tadau ni o'r dechreuad, iddynt oll briodi gwragedd o'u tylwyth eu hun, a bendithio yn eu plant, a'u had hwy a etifeddant y wlad. 13 Yn awr gan hynny, fy mab, câr dy frodyr, ac na ddiystyra yn dy galon dy frodyr, meibion a merched dy bobl, heb gymmeryd gwraig iddynt: canys mewn balchder y mae dinistr a llawer o gyfyngder, ac mewn anlladrwydd y mae pydredd. a mawr eisiau : canys anlladrwydd yw mam newyn. 14 Nac aros gyda thi gyflog neb, yr hwn a wnaethost ti, ond dyro ef o law: canys os gwasanaethi Dduw, efe a dâl i ti hefyd: gofalu fy mab, ym mhob peth yr wyt yn ei wneuthur, a bydd ddoeth yn dy holl ymddiddan. 15 Gwna i neb yr hwn wyt yn ei gasáu: nac yf win i'th feddw: ac nac â meddwdod gyd â thi yn dy daith. 16 Dyro o'th fara i'r newynog, ac o'th ddillad i'r rhai noethion; ac yn ôl dy helaethrwydd dyro elusen: ac na fydded dy lygad yn genfigenus, pan roddo elusen. 17 Tywallt dy fara ar gladdedigaeth y cyfiawn, ond na ddyro ddim i'r drygionus. 18 Gofyn gyngor gan bawb doeth, ac na ddiystyra gyngor buddiol. 19 Bendithia yr Arglwydd dy Dduw yn wastadol, a deisyf arno fel y cyfarwyddo dy ffyrdd, ac fel y ffyno dy holl lwybrau a'th gyngorion: canys nid oes gan bob cenedl gyngor; ond yr Arglwydd ei hun sydd yn rhoddi pob peth da, ac y mae efe yn darostwng yr hwn a ewyllysio, fel y myno ; yn awr gan hynny, fy mab, cofia fy ngorchmynion, ac na ad hwynt allan o'th feddwl. 20 Ac yn awr yr wyf yn arwydd hyn i'r rhai a roddais ddeg talent i Gabael mab Gabrias yn Rage yn Media. 21 Ac nac ofna, fy mab, rhag i ni gael ein gwneud yn dlawd: canys y mae gennyt gyfoeth lawer, os wyt yn ofni Duw, ac yn cilio oddi wrth bob pechod, a gwneud yr hyn sydd ddymunol yn ei olwg ef. PENNOD 5 1 Yna Tobias a attebodd ac a ddywedodd, O Dad, mi a wnaf yr holl bethau a orchmynnaist i mi: 2 Ond pa fodd y gallaf fi dderbyn yr arian, gan nad wyf yn ei adnabod ef? 3 Yna efe a roddes iddo y llawysgrifen, ac a ddywedodd wrtho, Ceisi i ti ŵr a allo gyd â thi, tra fyddwyf etto byw, a mi a roddaf iddo gyflog: a dos a derbyn yr arian.
4 Am hynny pan aeth efe i ymofyn am ddyn, efe a gafodd Raphael yr hwn oedd angel. 5 Eithr efe ni wyddai ; ac efe a ddywedodd wrtho, A elli di fyned gyda mi i Rages? ac a adwaenost y lleoedd hynny yn dda? 6 Wrth yr hwn y dywedodd yr angel, Mi a af gyd â thi, ac mi a adwaen y ffordd yn dda: canys lletyais gyd â'n brawd Gabael. 7 Yna Tobias a ddywedodd wrtho, Arhoswch amdanaf, hyd oni ddywedwyf wrth fy nhad. 8 Yna efe a ddywedodd wrtho, Dos ac nac aros. Felly efe a aeth i mewn ac a ddywedodd wrth ei dad, Wele, mi a gefais un a fyddo gyda mi. Yna efe a ddywedodd, Galw ef ataf fi, fel y gwypwyf o ba lwyth ydyw, ac a fydd efe yn ŵr ymddiriedol i fyned gyda thi. 9 Felly efe a'i galwodd ef, ac efe a ddaeth i mewn, ac a gyfarchasant eu gilydd. 10 Yna Tobit a ddywedodd wrtho, Frawd, mynega i mi o ba lwyth a theulu yr wyt. 11 Wrth yr hwn y dywedodd efe, A wyt ti yn ceisio am lwyth neu deulu, neu ŵr cyflogedig i fyned gyd â'th fab? Yna Tobit a ddywedodd wrtho, Mi a fynnwn wybod, frawd, dy genedl a’th enw. 12 Yna y dywedodd efe, Asarias ydwyf fi, mab Ananias mawr, a'th frodyr. 13 Yna Tobit a ddywedodd, Croesaw, frawd; paid â digio wrthyf yn awr, oherwydd ymofynnodd i adnabod dy lwyth a'th deulu; canys fy mrawd wyt ti, o eiddo gonest a da: canys mi a adwaen Ananias a Jonathas, meibion y Samaias fawr hwnnw, fel yr aethom ynghyd i Jerwsalem i addoli, ac a offrymom y cyntafanedig, a degfedau y ffrwythau; ac ni chawsant eu hudo â chyfeiliornad ein brodyr: fy mrawd, yr wyt ti o stoc dda. 14 Ond dywed i mi, pa gyflog a roddaf i ti? A wnei di drachm y dydd, a phethau angenrheidiol, megis i'm mab fy hun? 15 Ie, hefyd, os dychwelwch yn ddiogel, mi a ychwanegaf rywbeth at eich cyflog. 16 Felly roedden nhw wrth eu bodd. Yna dywedodd wrth Tobias, "Paratoi dy hun ar gyfer y daith, a Duw a'th anfonodd daith dda." Ac wedi i'w fab baratoi pob peth ar gyfer y daith, ei dad a ddywedodd, Dos di gyda'r gŵr hwn, a Duw, yr hwn sydd yn trigo yn y nef, ffynna dy daith, ac angel Duw a gadwo ichwi. Felly hwy a aethant allan ill dau, a ci y llanc gyda hwynt. 17 Eithr Anna ei fam a wylodd, ac a ddywedodd wrth Tobit, Paham yr anfonaist ymaith ein mab ni? onid ef yw ffon ein llaw ni, wrth fyned i mewn ac allan o'n blaen ni? 18 Na fydd drachwantus i chwanegu arian at arian : eithr bydded fel ysbail o ran ein plentyn. 19 Canys digon yw yr hyn a roddes yr Arglwydd i ni i fyw ag ef. 20 Yna y dywedodd Tobit wrthi, Na chymer ofal, fy chwaer; efe a ddychwel mewn diogelwch, a'th lygaid a'i gwel. 21 Oherwydd bydd yr angel da yn cadw cwmni iddo, a bydd ei daith yn llwyddiannus, a bydd yn dychwelyd yn ddiogel. 22 Yna hi a orffennodd wylo. PENNOD 6 1 Ac fel yr oeddynt yn myned ar eu taith, hwy a ddaethant yn yr hwyr at yr afon Tigris, ac a lettyasant yno. 2 A phan aeth y llanc i waered i olchi ei hun, pysgodyn a neidiodd o'r afon, ac a fuasai yn ei ddifa. 3 Yna yr angel a ddywedodd wrtho, Cymer y pysgod. A’r llanc a ymaflodd yn y pysgod, ac a’i tynnodd i’r tir.
4 Wrth yr hwn y dywedodd yr angel, Agorwch y pysgod, a chymer y galon a'r iau, a'r bustl, a rhoddwch hwynt i fynu yn ddiogel. 5 Felly y llanc a wnaeth fel y gorchmynnodd yr angel iddo; ac wedi iddynt rostio y pysgod, hwy a'i bwytasant : yna y rhai a aethant ill dau ar eu ffordd, nes nesau at Ecbatane. 6 Yna y llanc a ddywedodd wrth yr angel, Asareias frawd, i ba ddiben y mae y galon a'r iau, a gal y pysgodyn? 7 Ac efe a ddywedodd wrtho, Gan gyffwrdd â'r galon a'r iau, os cynhyrfa diafol neu ysbryd drwg ddim, rhaid i ni wneuthur mwg ohono o flaen y gŵr neu'r wraig, ac ni flino y parti mwyach. 8 Am y bustl, da yw eneinio dyn a gwynder yn ei olwg, ac efe a iacheir. 9 A phan ddaethant at Rages, 10 Yr angel a ddywedodd wrth y llanc, Frawd, heddyw y lletywn i Raguel, yr hwn yw dy gefnder; y mae iddo hefyd un unig ferch, a'i henw Sara; Llefaraf drosti, fel y rhoddir hi i ti yn wraig. 11 Canys i ti y mae hawl ei phriod, gan mai tydi yn unig wyt o'i chenedl. 12 A'r forwyn sydd deg a doeth: yn awr gan hynny gwrandewch arnaf, a mi a lefaraf wrth ei thad; a phan ddychwelwn o Rages ni a wylwn y briodas: canys mi a wn na all Raguel ei phriodi ag un arall yn ôl cyfraith Moses, eithr efe a fydd euog o farwolaeth, oherwydd i ti y mae hawl etifeddiaeth yn perthyn yn hytrach nag i neb. arall. 13 Yna y llanc a attebodd yr angel, Mi a glywais, brawd Asarias, fod y forwyn hon wedi ei rhoddi i saith o wŷr, y rhai a fuant feirw oll yn yr ystafell briodas. 14 Ac yn awr myfi yw unig fab fy nhad, ac y mae arnaf ofn, rhag i mi, os af i mewn ati hi, farw, fel y llall o'r blaen: canys yspryd drygionus sydd yn ei charu hi, yr hwn nid yw yn niweidio corff, ond y rhai sydd yn dyfod ati. hi; am hynny yr ofnaf hefyd rhag imi farw, a dwyn einioes fy nhad a’m mam o’m hachos i i’r bedd yn dristwch: canys nid oes ganddynt fab arall i’w claddu. 15 Yna yr angel a ddywedodd wrtho, Onid wyt ti yn cofio y gorchymynion a roddes dy dad i ti, sef i ti briodi gwraig o'th deulu dy hun? am hynny gwrando fi, fy mrawd; canys hi a roddir i ti yn wraig; ac na wna gyfrif o'r ysbryd drwg; canys yr un noson hon y rhoddir hi i ti mewn priodas. 16 A phan ddoi i'r ystafell briodas, cymer y lludw persawr, a gosod arnynt beth o galon ac iau y pysgodyn, a gwna fwg ag ef: 17 A diafol a'i harogl hi, ac a ffo ymaith, ac ni ddaw byth mwyach: ond pan ddelo di ati hi, cyfodwch ill dau, a gweddïwch ar y Duw trugarog, yr hwn a dosturia wrthych, ac achub. chwi: nac ofna, canys hi a appwyntiwyd i ti o'r dechreuad; a chadw hi, a hi a â thi. A thybiaf hefyd mai hi a esgor i ti blant. Yn awr, wedi i Tobias glywed y pethau hyn, efe a'i carodd hi, a'i galon a ymlynodd yn effeithiol â hi. PENNOD 7 1 A phan ddaethant i Ecbatane, hwy a ddaethant i dŷ Raguel, a Sara a gyfarfu â hwynt: ac wedi cyfarch eu gilydd, hi a’u dug hwynt i’r tŷ. 2 Yna y dywedodd Raguel wrth ei wraig Edna, Mor debyg yw y llanc hwn i Tobit fy nghefnder! 3 A Raguel a ofynnodd iddynt, O ba le yr ydych, frodyr? Wrth y rhai y dywedasant, Yr ydym ni o feibion Nephthalim, y rhai sydd yn gaethion yn Ninefe. 4 Yna y dywedodd efe wrthynt, A adwaenoch Tobit ein perthynas ni? A hwy a ddywedasant, Ni a'i hadwaenom ef. Yna efe a ddywedodd, A ydyw efe mewn iechyd da?
5 A hwy a ddywedasant, Y mae efe ill dau yn fyw, ac yn iach: a Tobias a ddywedodd, Fy nhad yw efe. 6 Yna Raguel a neidiodd i fyny, ac a'i cusanodd ef, ac a wylodd, 7 Ac a'i bendithiodd ef, ac a ddywedodd wrtho, Mab gwr gonest a da wyt ti. Ond pan glybu fod Tobit yn ddall, efe a dristaodd, ac a wylodd. 8 A'r un modd Edna ei wraig a Sara ei ferch a wylasant. Ymhellach, hwy a'u diddanasant yn siriol; ac wedi lladd hwrdd o'r praidd, gosodasant ystôr o gig ar y bwrdd. Yna y dywedodd Tobias wrth Raphael, Brawd Asarias, llefara am y pethau a ddywedaist yn y ffordd, a bydded i'r busnes hwn gael ei anfon. 9 Felly efe a fynegodd y peth wrth Raguel: a Raguel a ddywedodd wrth Tobias, Bwyta ac yf, a gwna lawen. 10 Canys gweddus yw priodi fy merch: er hynny myfi a fynegaf i ti y gwirionedd. 11 Rhoddais fy merch mewn priodas i saith o wŷr, y rhai a fuont feirw y noson honno y daethant i mewn ati hi: er hynny bydded lawen am yr anrheg. Ond dywedodd Tobias, Ni fwytâf fi ddim yma, nes inni gytuno a thyngu ein gilydd. 12 Rhaguel a ddywedodd, Cymer hi o hyn allan yn ôl y modd, canys ei chefnder hi yw hi, a'r Duw trugarog a rydd i chwi lwyddiant da ym mhob peth. 13 Yna efe a alwodd ei ferch Sara, a hi a ddaeth at ei thad, ac efe a'i cymmerth hi erbyn ei llaw, ac a'i rhoddes hi yn wraig i Tobias, gan ddywedyd, Wele, cymmer hi yn ôl cyfraith Moses, ac arwain hi ymaith i'th law di. tad. Ac efe a'u bendithiodd hwynt; 14 Ac a alwodd Edna ei wraig, ac a gymmerodd bapur, ac a scrifennodd offeryn cyfammodau, ac a’i seliodd. 15 Yna y dechreuasant fwyta. 16 Wedi i Raguel alw ei wraig Edna, a dywedyd wrthi, Chwaer, paratoa ystafell arall, a dwg hi i mewn yno. 17 A hithau wedi gwneuthur fel y gofynasai efe iddi, hi a’i dug hi yno: ac a wylodd, ac a dderbyniodd ddagrau ei merch, ac a ddywedodd wrthi, 18 Bydd gysurus, fy merch; Arglwydd nef a daear a rydd i ti lawenydd am dy ofid hwn: bydd gysurus, fy merch. PENNOD 8 1 Ac wedi iddynt swper, hwy a ddygasant Tobias i mewn ati hi. 2 Ac fel yr oedd efe yn myned, efe a gofiodd eiriau Raphael, ac a gymmerth ludw y peraroglydd, ac a roddes arno galon ac iau y pysgodyn, ac a wnaeth fwg ag ef. 3 A'r hwn a aroglodd pan aroglodd yr ysbryd drwg, efe a ffodd i eithafoedd yr Aipht, a'r angel a'i rhwymodd ef. 4 Ac wedi hynny y ddau wedi eu cau i mewn ynghyd, Tobias a gyfododd o'r gwely, ac a ddywedodd, Chwaer, cyfod, a gweddïwn ar i Dduw drugarhau wrthym. 5 Yna y dechreuodd Tobias ddywedyd, Bendigedig wyt ti, O Dduw ein tadau, a bendigedig yw dy enw sanctaidd a gogoneddus yn dragywydd; bendithed y nefoedd di, a'th holl greaduriaid. 6 Ti a wnaethost Adda, ac a roddaist iddo Efa ei wraig yn gynnorthwywr ac yn aros: o honynt hwy a ddaeth dynolryw: ti a ddywedaist, Nid da bod dyn yn unig; gwnawn iddo gymhorth tebyg iddo ei hun. 7 Ac yn awr, Arglwydd, ni chymeraf hon yn chwaer i mi er chwantau, ond yn uniawn: gan hynny yn drugarog ordeiniwn fel yr heneiddion ni. 8 A hi a ddywedodd gyd âg ef, Amen. 9 Felly hwy a hunasant ill dau y noson honno. A Raguel a gyfododd, ac a aeth, ac a wnaeth fedd,
10 Gan ddywedyd, Yr wyf yn ofni rhag iddo farw hefyd. 11 Ond pan ddaeth Raguel i'w dŷ, 12 Efe a ddywedodd wrth ei wraig Edna. Anfon un o’r morynion, a gad iddi weled a yw efe yn fyw: oni bydd efe, fel y claddwn ef, ac ni ŵyr neb hynny. 13 Felly y forwyn a agorodd y drws, ac a aeth i mewn, ac a'u cafodd hwynt ill dau yn cysgu, 14 Ac a ddaeth allan, ac a fynegodd iddynt ei fod yn fyw. 15 Yna Raguel a foliannodd Dduw, ac a ddywedodd, O Dduw, teilwng wyt i'th foliannu â phob mawl pur a sanctaidd; am hynny bydded i'th saint dy foliannu â'th holl greaduriaid; a bydded i'th holl angylion a'th etholedigion dy foliannu am byth. 16 Yr wyt i'th ganmol, oherwydd gwnaethost fi yn llawen; ac nid yw hyny wedi dyfod i mi a amheuais ; ond yn ol dy fawr drugaredd y buost i ni. 17 Y mae i ti i'th ganmol, o herwydd i ti gael trugaredd gan ddau oedd unig-anedig blant eu tadau: caniatâ iddynt drugaredd, O Arglwydd, a gorphen eu hoes mewn iechyd trwy lawenydd a thrugaredd. 18 Yna Raguel a orchmynnodd ei weision i lanw y bedd. 19 Ac efe a gadwodd yr ŵyl briodas bedwar diwrnod ar ddeg. 20 Canys cyn terfynu dyddiau y briodas, trwy lw y dywedasai Raguel wrtho, na adawai efe nes darfod pedwar diwrnod ar ddeg y briodas; 21 Ac yna efe a gymmerth hanner ei eiddo ef, ac i fyned yn ddiogel at ei dad; a dylwn gael y gweddill pan fyddaf fi a'm gwraig wedi marw. PENNOD 9 1 Yna Tobias a alwodd Raphael, ac a ddywedodd wrtho, 2 Asarias frawd, cymer gyd â thi was, a dau gamel, a dos i Rages Media i Gabael, a dwg i mi yr arian, a dwg ef i'r briodas. 3 Canys Raguel a dyngodd nad ymadawaf. 4 Ond fy nhad sydd yn cyfrif y dyddiau; ac os arhosaf yn hir, bydd yn ddrwg iawn ganddo. 5 Felly Raphael a aeth allan, ac a lettyodd gyd â Gabael, ac a roddes iddo y llawysgrifen: yr hwn a ddug sachau wedi eu selio, ac a'u rhoddes iddo ef. 6 Ac yn fore, hwy a aethant allan ill dau ynghyd, ac a ddaethant i'r briodas: a Tobias a fendithiodd ei wraig. PENNOD 10 1 Yr oedd Tobit ei dad yn cyfrif bob dydd, a phan ddaeth dyddiau'r daith i ben, ac ni ddaethant, 2 Yna Tobit a ddywedodd, A ydynt yn gadwedig? neu a ydyw Gabael wedi marw, ac nid oes neb i roddi yr arian iddo? 3 Am hynny bu ddrwg iawn ganddo. 4 Yna ei wraig a ddywedodd wrtho, Fy mab a fu farw, gan ei fod yn aros yn hir; a hi a ddechreuodd ei wylo ef, ac a ddywedodd, 5 Yn awr nid wyf yn gofalu am ddim, fy mab, gan i mi ollwng gafael ar fy llygaid. 6 Wrth yr hwn y dywedodd Tobit, Dal dy heddwch, paid â gofal, canys diogel yw efe. 7 Ond hi a ddywedodd, Dal dy heddwch, ac na thwylla fi; mae fy mab wedi marw. A hi a aeth allan beunydd i’r ffordd yr oeddynt yn myned, ac ni fwytaodd ymborth yn y dydd, ac ni pheidiodd â wylo am ei mab Tobias dros nosweithiau cyfan, hyd nes darfod pedwar diwrnod ar ddeg y briodas, y rhai a dyngasai Raguel y byddai iddo gwario yno. Yna Tobias a ddywedodd wrth Raguel, Gollwng fi, canys nid yw fy nhad a'm mam yn edrych mwyach i'm gweled.
8 Ond ei dad-yng-nghyfraith a ddywedodd wrtho, Arhosa gyda mi, a mi a anfonaf at dy dad, a byddant yn mynegi iddo sut y mae pethau gyda thi. 9 Eithr Tobias a ddywedodd, Nac oedd; ond gad i mi fyned at fy nhad. 10 Yna y cyfododd Raguel, ac a roddes iddo Sara ei wraig, a hanner ei eiddo ef, ei weision, a'i wartheg, ac arian. 11 Ac efe a'u bendithiodd hwynt, ac a'u gollyngodd hwynt ymaith, gan ddywedyd, Duw y nefoedd a roddo i chwi daith lewyrchus, fy mhlant. 12 Ac efe a ddywedodd wrth ei ferch, Anrhydedda dy dad a'th fam-yng-nghyfraith, y rhai sydd yn awr yw dy rieni, fel y gwrandawn i air da arnat. Ac efe a'i cusanodd hi. Edna hefyd a ddywedodd wrth Tobias, Arglwydd y nefoedd a’th adferaf di, fy mrawd annwyl, a chaniatâ i mi weled dy feibion Sara fy merch cyn marw, fel y llawenychwyf gerbron yr Arglwydd: wele, yr wyf yn traddodi fy merch i ti o’r eiddoch. ymddiriedaeth arbennig; pa le na oddef ei drwg. PENNOD 11 1 Wedi'r pethau hyn yr aeth Tobias ar ei daith, gan foliannu Duw am iddo roddi taith lwyddiannus iddo, ac a fendithiodd Raguel ac Edna ei wraig, ac a aethant ar ei daith nes nesau at Ninefe. 2 Yna Raphael a ddywedodd wrth Tobias, Ti a wyddost, frawd, pa fodd y gadawaist dy dad: 3 Brysiwn o flaen dy wraig, a pharatown y tŷ. 4 Cymer yn dy law fustl y pysgodyn. Felly hwy a aethant eu ffordd, ac aeth y ci ar eu hôl. 5 Eisteddodd Anna yn edrych tua'r ffordd i'w mab. 6 A phan edrychodd hi arno ef yn dyfod, hi a ddywedodd wrth ei dad, Wele dy fab di yn dyfod, a’r gŵr oedd yn myned gyd âg ef. 7 Yna y dywedodd Raphael, Mi a wn, Tobias, yr agoryd dy dad ei lygaid ef. 8 Am hynny eneinia ei lygaid â'r bustl, a chan ei bigo â hwynt, efe a rwbio, a'r gwynder a syrth, ac efe a'th welant. 9 Yna Anna a redodd allan, ac a syrthiodd ar wddf ei mab, ac a ddywedodd wrtho, Gan weled mi a'th welais, fy mab, yr wyf yn fodlon marw o hyn allan. A hwy a wylasant ill dau. 10 Tobit hefyd a aeth allan tua'r drws, ac a dramgwyddodd: ond ei fab a redodd ato, 11 Ac a ymaflodd yn ei dad: ac efe a drawodd y bustl ar lygaid ei dadau, gan ddywedyd, Bydd obaith da, fy nhad. 12 A phan ddechreuodd ei lygaid ef wylltio, efe a'u rhwbiodd hwynt; 13 A'r gwynfyd a dynnodd o gonglau ei lygaid ef: a phan welodd efe ei fab, efe a syrthiodd ar ei wddf ef. 14 Ac efe a wylodd, ac a ddywedodd, Bendigedig wyt ti, O Dduw, a bendigedig yw dy enw yn dragywydd; a bendigedig yw dy holl angylion sanctaidd: 15 Canys fflangellaist, ac a dosturaist wrthyf: canys wele, mi a welaf fy mab Tobias. A’i fab a aeth i mewn dan lawenhau, ac a fynegodd i’w dad y mawr bethau a ddigwyddodd iddo yn Media. 16 A Tobit a aeth allan i gyfarfod ei ferch-yng-nghyfraith wrth borth Ninefe, gan lawenychu a moli Duw: a'r rhai a'i gwelsant ef yn myned a ryfeddasant, am iddo gael ei olwg. 17 Ond Tobias a ddiolchodd ger eu bron hwynt, am i Dduw drugarhau wrtho. A phan nesaodd efe at Sara ei ferch-yngnghyfraith, efe a’i bendithiodd hi, gan ddywedyd, Y mae croeso i ti, ferch: bendigedig fyddo Duw, yr hwn a’th ddug di atom ni, a bendigedig fyddo dy dad a’th fam. A bu llawenydd ymhlith ei holl frodyr, y rhai oedd yn Ninefe. 18 Ac Achiacharus, a Nasbas mab ei frawd, a ddaethant:
19 A chadwyd priodas Tobias saith niwrnod o lawenydd mawr. PENNOD 12 1 Yna Tobit a alwodd ei fab Tobias, ac a ddywedodd wrtho, Fy mab, gwêl fod gan y gŵr ei gyflog, yr hwn a aeth gyd â thi, a rhaid iti roi ychwaneg iddo. 2 A dywedodd Tobias wrtho, O dad, nid drwg i mi roddi iddo hanner y pethau a ddygais i: 3 Canys efe a'm dug i drachefn atat yn ddiogel, ac a gyflawnodd fy ngwraig, ac a ddug i mi yr arian, ac a'th iachaodd di yn yr un modd. 4 Yna y dywedodd yr hen ŵr, Y mae yn ddyledus iddo. 5 Felly efe a alwodd ar yr angel, ac a ddywedodd wrtho, Cymer hanner yr hyn oll a ddygasoch, a dos ymaith yn ddiogel. 6 Yna efe a'u cymmerodd hwynt ill dau, ac a ddywedodd wrthynt, Bendithiwch Dduw, clodforwch ef, a mawrhêwch ef, a molwch ef am y pethau a wnaeth efe i chwi yng ngŵydd pawb byw. Da yw canmol Duw, a dyrchafu ei enw, ac yn anrhydeddus i ddangos gweithredoedd Duw; felly peidiwch â bod yn llac i'w ganmol. 7 Da yw cadw cyfrinach brenin yn agos, ond anrhydeddus yw datguddio gweithredoedd Duw. Gwna yr hyn sydd dda, ac ni chyffyrdded drwg â chwi. 8 Da yw gweddi ag ympryd, ac elusen, a chyfiawnder. Gwell ychydig â chyfiawnder na llawer ag anghyfiawnder. Gwell rhoi elusen na gosod aur: 9 Canys elusenau a wared rhag angau, ac a wareda ymaith bob pechod. Y rhai sy'n arfer elusen a chyfiawnder, a lenwir â bywyd: 10 Ond y rhai sy'n pechu, sydd elynion i'w bywyd eu hunain. 11 Yn ddiau, ni fyddaf yn cadw dim oddi wrthych. Canys dywedais, Da oedd cadw yn agos gyfrinach brenin, ond ei fod yn anrhydeddus i ddatguddio gweithredoedd Duw. 12 Yn awr gan hynny, pan weddïaist ti, a Sara dy ferch-yngnghyfraith, mi a ddygais goffadwriaeth dy weddïau gerbron y Sanctaidd: a phan oeddit yn claddu y meirw, yr oeddwn gyda thi yr un modd. 13 A phan nad oedit i gyfodi, a gadael dy giniaw, i fyned a chuddio y meirw, dy weithred dda ni chuddiwyd oddi wrthyf: eithr yr oeddwn gyd â thi. 14 Ac yn awr Duw a'm hanfonodd i i'th iachau di a Sara dy ferch-yng-nghyfraith. 15 Myfi yw Raphael, un o'r saith angel sanctaidd, sy'n cyflwyno gweddïau'r saint, ac sy'n mynd i mewn ac allan o flaen gogoniant yr Sanctaidd. 16 Yna y gofidiasant ill dau, ac a syrthiasant ar eu hwynebau: canys ofnasant. 17 Ond efe a ddywedodd wrthynt, Nac ofnwch, canys da fydd i chwi; molwch Dduw felly. 18 Canys nid o ffafr i mi, eithr trwy ewyllys ein Duw y deuthum; am hynny molwch ef yn dragywydd. 19 Yr holl ddyddiau hyn a ymddangosais i chwi; ond ni fwyteais ac ni yfais, eithr chwi a welsoch weledigaeth. 20 Yn awr gan hynny diolchwch i Dduw : canys yr wyf yn myned i fynu at yr hwn a'm hanfonodd; eithr ysgrifena bob peth a wneir mewn llyfr. 21 A phan gyfodasant, ni welsant ef mwyach. 22 Yna hwy a gyffesasant weithredoedd mawrion a rhyfeddol Duw, a'r modd yr ymddangosodd angel yr Arglwydd iddynt.
PENNOD 13 1 Yna Tobit a scrifennodd weddi gorfoleddus, ac a ddywedodd, Bendigedig fyddo Duw sydd byw yn dragywydd, a bendigedig fyddo ei deyrnas ef. 2 Canys efe sydd yn fflangellu, ac yn trugarhau: efe sydd yn arwain i lawr i uffern, ac yn dwyn i fyny drachefn: ac nid oes neb a all osgoi ei law. 3 Cyffeswch ef gerbron y Cenhedloedd, meibion Israel: canys efe a'n gwasgarodd ni yn eu plith hwynt. 4 Yno mynegwch ei fawredd ef, a mawrhêwch ef ger bron yr holl rai byw : canys efe yw ein Harglwydd ni, ac efe yw Duw ein Tad ni yn dragywydd. 5 Ac efe a'n fflangellu am ein camweddau, ac a drugarha drachefn, ac a'n casgl o'r holl genhedloedd, y rhai y gwasgarodd efe ni yn eu plith. 6 Os trowch ato ef â'ch holl galon, ac â'ch holl feddwl, ac â'ch holl feddwl, ac yn uniawn ger ei fron ef, yna y tro efe attoch, ac ni chuddia ei wyneb oddi wrthych. Am hynny gwêl beth a wna efe â thi, a chyffes ef â’th holl enau, a chlodforwch Arglwydd y nerth, a mawrhêwch y Brenin tragwyddol. Yng ngwlad fy nghaethiwed moliannaf ef, a mynegaf ei nerth a'i fawredd i genedl bechadurus. Chwychwi bechaduriaid, trowch, a gwnewch gyfiawnder ger ei fron ef: pwy a ddichon ddywedyd a dderbyn efe chwi, ac a drugarha wrthych? 7 Clodforaf fy Nuw, a chlodforaf Frenhin nef, a llawenychaf yn ei fawredd. 8 Llefared pawb, a molianned pawb ef am ei gyfiawnder. 9 O Ierusalem, y ddinas sanctaidd, efe a'th fflangellu am weithredoedd dy blant, ac a drugarha eto wrth feibion y cyfiawn. 10 Clodforwch yr Arglwydd, canys da yw : a chlodforwch y Brenhin tragywyddol, fel yr adeileder ei dabernacl ynot drachefn trwy lawenydd, a gorfoledded yno ynot ti y rhai sydd gaethion, a charu ynot byth y rhai sy'n druenus. 11 Cenhedloedd lawer a ddeuant o bell i enw yr Arglwydd Dduw â rhoddion yn eu dwylo, rhoddion i Frenin nef; bydd pob cenhedlaeth yn dy foliannu di â llawenydd mawr. 12 Melltigedig yw'r rhai sy'n dy gasáu di, a gwyn eu byd y rhai sy'n dy garu am byth. 13 Llawenhewch a gorfoleddwch dros feibion y cyfiawn : canys hwy a gesglir ynghyd, ac a fendithiant Arglwydd y cyfiawn. 14 Gwyn eu byd y rhai a'th garant, canys llawenychant yn dy dangnefedd : gwyn eu byd y rhai a flinasant am dy holl fflangelloedd; canys hwy a lawenychant amdanat, pan welont dy holl ogoniant, a byddant lawen yn dragywydd. 15 Bendithia fy enaid Dduw'r Brenin mawr. 16 Canys Jerwsalem a adeiledir â saffirau, ac emralltau, a maen gwerthfawr: dy furiau, a thyrau, a'th furiau, ag aur pur. 17 A heolydd Ierusalem a fydd wedi eu palmantu â beryl, a charbwl, a meini Offir. 18 A'i holl heolydd hi a ddywedant, Alelwia; a hwy a'i moliannant ef, gan ddywedyd, Bendigedig fyddo Duw, yr hwn a'i clodforodd yn dragywydd. PENNOD 14 1 Felly daeth Tobit i ben ar foli Duw. 2 Mab wyth mlwydd a deugain oedd efe pan gollodd efe ei olwg, yr hon a adferwyd iddo wedi wyth mlynedd: ac efe a roddes elusen, ac efe a gynyddodd yn ofn yr Arglwydd Dduw, ac a'i moliannodd ef. 3 A phan heneiddiodd iawn efe a alwodd ei fab ef, a meibion ei fab ef, ac a ddywedodd wrtho, Fy mab, cymer dy blant; canys wele fi yn hen, ac yn barod i ymadael â'r bywyd hwn.
4 Dos i Media, fy mab, canys yn ddiau yr wyf yn credu y pethau a lefarodd Jonas y prophwyd am Ninefe, a ddymchwelir; ac mai yn Media y bydd heddwch am amser; ac y gorwedda ein brodyr ar wasgar yn y ddaear o’r wlad dda honno: a Jerwsalem a fydd anghyfannedd, a thŷ Dduw ynddi a losgir, ac a fydd yn anghyfannedd dros amser; 5 Ac y bydd i Dduw eto drugarhau wrthynt, a'u dwyn drachefn i'r wlad, lle yr adeiladant deml, ond nid yn gyffelyb i'r rhai cyntaf, hyd oni chyflawner yr oes honno; ac wedi hynny dychwelant o holl leoedd eu caethiwed, ac a adeiladant Jerwsalem yn ogoneddus, a thŷ Dduw a adeiledir ynddi yn dragywydd ag adeilad gogoneddus, megis y llefarodd y proffwydi amdani. 6 A'r holl genhedloedd a dry, ac a ofnant yr Arglwydd Dduw yn wir, ac a gladdant eu delwau hwynt. 7 Felly yr holl genhedloedd a foliannant yr Arglwydd, a'i bobl a gyffesant Dduw, a'r Arglwydd a ddyrchafa ei bobl; a'r rhai oll a garant yr Arglwydd Dduw mewn gwirionedd a chyfiawnder a lawenychant, gan wneuthur trugaredd i'n brodyr. 8 Ac yn awr, fy mab, dos allan o Ninefe, oherwydd yn ddiau y daw y pethau hynny a lefarodd y proffwyd Jonas i ben. 9 Ond cadw di y gyfraith a'r gorchymynion, a gwna dy hun yn drugarog a chyfiawn, fel y byddo yn dda i ti. 10 A chledd fi yn weddus, a'th fam gyd â mi; ond paid ag aros mwyach yn Ninefe. Cofia, fy mab, fel y triniodd Aman Achiacharus yr hwn a’i dug ef i fyny, pa fodd o’r goleuni y dug efe ef i dywyllwch, a pha fodd y talodd efe iddo drachefn: etto Achiacharus a achubwyd, ond y llall a gafodd ei wobr: canys efe a aeth i waered i’r tywyllwch. Manasse a roddes elusen, ac a ddiangodd o’r maglau marwolaeth a osodasent iddo: ond Aman a syrthiodd i’r fagl, ac a ddifethodd. 11 Am hynny yn awr, fy mab, ystyria beth a wna elusen, a pha fodd y mae cyfiawnder yn gwaredu. Wedi iddo ddywedyd y pethau hyn, efe a roddes i fyny yr ysbryd yn y gwely, yn gant ac wyth a hanner o flynyddoedd; a chladdwyd ef yn anrhydeddus. 12 A phan fu farw Anna ei fam, efe a'i claddodd hi gyd â'i dad. Ond Tobias a aeth gyda'i wraig a'i blant i Ecbatane at Raguel ei dad-yng-nghyfraith, 13 Lle yr aeth efe yn hen ag anrhydedd, ac y claddodd efe ei dad a'i fam-yng-nghyfraith yn anrhydeddus, ac efe a etifeddodd eu heiddo hwynt, ac eiddo ei dad Tobit. 14 Ac efe a fu farw yn Ecbatane yn Media, yn fab cant a saith ar hugain oed. 15 Ond cyn marw efe a glywodd am ddinistr Ninefe, yr hon a ddaliwyd gan Nabuchodonosor ac Assuerus: a chyn ei farw efe a lawenychodd ar Ninefe.