Pregeth ar y Mynydd Mathew 5:1-48 1 A phan welodd y tyrfaoedd, aeth i fyny i'r mynydd: ac wedi iddo eistedd i lawr, daeth ei ddisgyblion ato: 2 Ac agorodd ei enau, ac a’u dysgodd, gan ddywedyd, 3 Gwyn eu byd y rhai sy'n dlawd yn yr ysbryd: oherwydd eiddot hwy yw teyrnas nefoedd. 4 Gwyn eu byd y rhai sy'n galaru: oherwydd cânt hwy eu cysuro. 5 Gwyn eu byd y rhai addfwyn: oherwydd hwy a etifeddant y ddaear. 6 Gwyn eu byd y rhai sy'n newynu ac yn sychedu am gyfiawnder: oherwydd cânt eu digoni. 7 Gwyn eu byd y rhai trugarog: canys hwy a dderbyniant drugaredd. 8 Gwyn eu byd y rhai pur o galon: oherwydd hwy a welant Dduw. 9 Gwyn eu byd y rhai sy'n gwneud heddwch: oherwydd hwy a elwir yn blant Duw. 10 Gwyn eu byd y rhai a erlidir er mwyn cyfiawnder: oherwydd eiddot hwy yw teyrnas nefoedd. 11 Gwyn eich byd pan fydd dynion yn eich gwaradwyddo, ac yn eich erlid, ac yn dweud pob math o ddrwg yn eich erbyn yn gelwyddog, er fy mwyn i. 12 Llawenhewch, a byddwch yn llawen iawn: canys mawr yw eich gwobr yn y nef: canys felly yr erlidiasant y proffwydi oedd o'ch blaen. 13 Chwi yw halen y ddaear: ond os bydd yr halen wedi colli ei flas, â pha beth y caiff ei halltu? Nid yw o hynny allan yn dda i ddim, ond i'w daflu allan, a'i sathru dan draed dynion. 14 Chwi yw goleuni'r byd. Ni ellir cuddio dinas sydd wedi'i gosod ar fryn. 15 Nid yw dynion yn goleuo cannwyll, ac yn ei rhoi dan fwsel, ond ar ganhwyllbren; a hi a rydd oleuni i bawb sydd yn y tŷ. 16 Felly y bydded i'ch goleuni ddisgleirio gerbron dynion, fel y gwelont eich gweithredoedd da, ac y gogoniant eich Tad yr hwn sydd yn y nefoedd. 17 Peidiwch â meddwl fy mod i wedi dod i ddinistrio'r gyfraith, na'r proffwydi: nid i ddinistrio y deuthum, ond i gyflawni. 18 Oherwydd yn wir meddaf i chwi, Hyd oni bydd nef a daear wedi mynd heibio, ni fydd un jot nac un titwl o’r gyfraith wedi mynd heibio, hyd oni gyflawnir y cwbl.
1
Pregeth ar y Mynydd
19 Pwy bynnag gan hynny a doro un o’r gorchmynion lleiaf hyn, ac a ddysgo ddynion felly, efe a elwir yn lleiaf yn nheyrnas nefoedd: ond pwy bynnag a’u gwnelo ac a’u dysgo, efe a elwir yn fawr yn nheyrnas nefoedd. 20 Oherwydd yr wyf yn dweud wrthych, Oni bai bod eich cyfiawnder yn rhagori ar gyfiawnder yr ysgrifenyddion a'r Phariseaid, ni fyddwch byth yn mynd i mewn i deyrnas nefoedd. 21 Clywsoch ddywedyd gan y rhai gynt, Na ladd; a phwy bynnag a laddo, bydd mewn perygl o’r farn: 22 Ond yr wyf fi yn dywedyd wrthych, Pwy bynnag a ddigio wrth ei frawd heb achos, fydd mewn perygl o’r farn: a phwy bynnag a ddywedo wrth ei frawd, Raca, fydd mewn perygl o’r cyngor: ond pwy bynnag a ddywedo, Ti ffŵl, fydd mewn perygl o dân uffern. 23 Felly os dygi dy rodd i’r allor, ac yno gofio fod gan dy frawd rywbeth yn dy erbyn; 24 Gad dy rodd yno o flaen yr allor, a dos ymaith; cymoda yn gyntaf â'th frawd, ac yna tyrd ac offryma dy rodd. 25 Cytuna â’th wrthwynebydd ar frys, tra fyddych yn y ffordd gydag ef; rhag i’r gwrthwynebydd eich rhoi chi un amser i’r barnwr, a’r barnwr eich rhoi chi i’r swyddog, a’th daflu i garchar. 26 Yn wir meddaf i ti, Ni ddeui allan oddi yno byth, nes i ti dalu’r ffyrling eithaf. 27 Clywsoch ddywedyd gan y rhai gynt, Na odineba: 28 Ond yr wyf fi yn dywedyd wrthych, pwy bynnag sy'n edrych ar wraig i'w chwennych, wedi cyflawni godineb â hi eisoes yn ei galon. 29 Ac os bydd dy lygad de yn dy rwystro, tynna ef allan, a thafl ef oddi wrthyt: canys buddiol yw i ti ddifetha un o’th aelodau, ac na bwrw dy holl gorff i uffern. 30 Ac os bydd dy law dde yn dy rwystro, tor hi ymaith, a thafl hi oddi wrthyt: canys buddiol i ti yw difodi un o’th aelodau, ac na bwrw dy holl gorff i uffern. 31 Dywedwyd, Pwy bynnag a ysgaro ei wraig, rhodded iddi lythyr ysgariad: 32 Ond yr wyf fi yn dywedyd wrthych, pwy bynnag a ysgaro ei wraig, ond am achos godineb, sydd yn peri iddi odinebu: a phwy bynnag a briodo’r un sydd wedi ysgaru, sydd yn godinebu. 33 Trachefn, clywsoch ddywedyd gan y rhai gynt, Na thynga dy hun yn ddi-sail, ond cyflawni dy lwiau i'r Arglwydd: 34 Ond yr wyf fi yn dywedyd wrthych, Na thyngwch o gwbl; nac i'r nef; oherwydd gorsedd Duw ydyw: 35 Nac wrth y ddaear; oherwydd ei droedfainc ef ydyw: nac wrth Jerwsalem; oherwydd dinas y Brenin mawr ydyw. 36 Na thynga wrth dy ben, oherwydd ni alli wneud un blewyn yn wyn nac yn ddu. 37 Ond bydded eich ymadrodd yn, Ie, ie; Nage, nage: canys beth bynnag sydd fwy na hyn, o ddrwg y mae. 38 Clywsoch ddywedyd, Llygad am lygad, a dant am ddant: 39 Ond yr wyf fi yn dywedyd wrthych, Na wrthwynebwch ddrwg: ond pwy bynnag a’th daro ar dy foch dde, tro ato’r llall hefyd. 40 Ac os bydd neb yn dy erlyn di yn y gyfraith, ac yn cymryd dy gôt oddi wrthyt, gad iddo gael dy fantell hefyd. 41 A phwy bynnag a’th orfodo i fynd filltir, dos gydag ef ddwy. 42 Rho i'r hwn sy'n gofyn gennyt, a phaid â throi oddi wrth yr hwn sy'n dymuno benthyca gennyt. 43 Clywsoch ddywedyd, ‘Câr dy gymydog, a chasâ dy elyn.’ 44 Ond yr wyf fi yn dywedyd wrthych, Carwch eich gelynion, bendithiwch y rhai sy'n eich melltithio, gwnewch ddaioni i'r rhai sy'n eich casáu, a gweddïwch dros y rhai sy'n eich defnyddio'n gas ac yn eich erlid; 45 Fel y byddoch blant i’ch Tad yr hwn sydd yn y nefoedd: canys y mae efe yn peri i’w haul godi ar y drwg a’r da, ac yn anfon glaw ar y cyfiawn a’r anghyfiawn. 46 Oherwydd os ydych yn caru'r rhai sy'n eich caru chi, pa wobr sydd i chi? Onid yw hyd yn oed y casglwyr trethi yn gwneud yr un peth?
2
Pregeth ar y Mynydd
47 Ac os ydych yn cyfarch eich brodyr yn unig, beth a wnewch yn fwy nag eraill? Onid yw hyd yn oed y casglwyr trethi yn gwneud hynny? 48 Byddwch chwithau felly yn berffaith, fel y mae eich Tad yr hwn sydd yn y nefoedd yn berffaith.
Mathew 6:1-34 1 Gofalwch nad ydych yn gwneud eich elusen gerbron dynion, er mwyn cael eich gweld ganddynt: neu nid oes gennych wobr gan eich Tad yr hwn sydd yn y nefoedd. 2 Felly pan fyddych yn rhoi eich elusen, paid â chanu utgorn o’ch blaen, fel y mae’r rhagrithwyr yn ei wneud yn y synagogau ac yn yr heolydd, er mwyn iddynt gael gogoniant gan ddynion. Yn wir meddaf i chwi, y maent wedi cael eu gwobr. 3 Ond pan fyddi’n rhoi elusen, na fydded i’th law chwith wybod beth mae dy law dde yn ei wneud: 4 Fel y byddo dy elusen yn y dirgel: a’th Dad, yr hwn sy’n gweld yn y dirgel, a’th wobrwya efe yn yr amlwg. 5 A phan weddïoch, na fydd fel y rhagrithwyr: canys y maent yn hoffi gweddïo yn sefyll yn y synagogau ac yng nghorneli'r strydoedd, er mwyn iddynt gael eu gweld gan ddynion. Yn wir meddaf i chwi, y maent wedi cael eu gwobr. 6 Ond ti, pan weddïech, dos i mewn i'th ystafell wely, a phan gauech dy ddrws, gweddïa ar dy Dad sydd yn y dirgel; a'th Dad sydd yn gweld yn y dirgel a'th wobrwya yn yr amlwg. 7 Ond pan weddïwch, peidiwch ag ailadrodd geiriau ofer, fel y mae'r cenhedloedd yn eu gwneud: oherwydd y maent yn tybio y cânt eu gwrando am eu llefaru lawer. 8 Na fyddwch felly fel iddynt hwy: canys eich Tad a ŵyr beth sydd ei angen arnoch, cyn i chwi ofyn ganddo. 9 Gweddïwch felly fel hyn: Ein Tad, yr hwn wyt yn y nefoedd, sancteiddier dy enw. 10 Deled dy deyrnas. Gwneler dy ewyllys ar y ddaear fel y mae yn y nef. 11 Dyro inni heddiw ein bara beunyddiol. 12 A maddau i ni ein dyledion, fel yr ydym ni'n maddau i'n dyledwyr. 13 Ac nac arwain ni i brofedigaeth, ond gwared ni rhag drwg: Oherwydd eiddot ti yw'r deyrnas, a'r gallu, a'r gogoniant, am byth. Amen. 14 Oherwydd os maddeuwch i ddynion eu camweddau, bydd eich Tad nefol hefyd yn maddau i chwi: 15 Ond os na faddeuwch i ddynion eu camweddau, ni faddeu eich Tad eich camweddau chwaith. 16 A phan ymprydiwch, na fyddwch, fel y rhagrithwyr, o wyneb trist: canys y maent yn anffurfio eu hwynebau, fel y gallont ymddangos i ddynion yn ymprydio. Yn wir meddaf i chwi, y maent wedi cael eu gwobr. 17 Ond ti, pan ymprydi, eneini dy ben, a golch dy wyneb; 18 Fel nad ymddangosi i ddynion yn ymprydio, ond i’th Dad yr hwn sydd yn y dirgel: a’th Dad, yr hwn sydd yn gweled yn y dirgel, a’th wobrwya yn yr amlwg. 19 Na chasglwch i chwi drysorau ar y ddaear, lle mae gwyfyn a rhwd yn llygru, a lle mae lladron yn torri trwodd ac yn lladrata: 20 Ond casglwch i chwi drysorau yn y nef, lle nad yw gwyfyn na rhwd yn llygru, a lle nad yw lladron yn torri trwodd nac yn lladrata: 21 Oherwydd lle mae eich trysor, yno hefyd y bydd eich calon. 22 Goleuni’r corff yw’r llygad: gan hynny os bydd dy lygad yn lân, bydd dy holl gorff yn llawn goleuni. 23 Ond os yw dy lygad yn ddrwg, bydd dy gorff cyfan yn llawn tywyllwch. Os yw'r goleuni sydd ynot ti yn dywyllwch, mor fawr yw'r tywyllwch hwnnw! 24 Ni all neb wasanaethu dau feistr: canys naill ai bydd yn casáu'r un, ac yn caru'r llall; neu bydd yn glynu wrth y naill, ac yn dirmygu'r llall. Ni allwch wasanaethu Duw a Mamon. 25 Am hynny yr wyf yn dywedyd wrthych, Nac ofnwch am eich bywyd, beth a fwytewch, neu beth a yfwch; nac am eich corff, beth a wisgwch. Onid yw'r bywyd yn fwy na'r bwyd, a'r corff na'r dillad? 3
Pregeth ar y Mynydd
26 Edrychwch ar adar yr awyr: oherwydd nid ydynt yn hau, nac yn medi, nac yn casglu i ysguboriau; eto mae eich Tad nefol yn eu bwydo. Onid ydych chwi yn llawer gwell na hwy? 27 Pwy ohonoch, trwy ofalu, a all ychwanegu un cufydd at ei faint? 28 A pham yr ydych yn poeni am ddillad? Ystyriwch lili’r maes, pa fodd y maent yn tyfu; nid ydynt yn llafurio, ac nid ydynt yn nyddu: 29 Ac eto yr wyf yn dywedyd wrthych, Nad oedd hyd yn oed Solomon yn ei holl ogoniant wedi ei wisgo fel un o’r rhain. 30. Felly, os yw Duw yn dilladu felly wellt y maes, yr hwn sydd heddiw, ac yfory yn cael ei daflu i'r ffwrn, oni ddillada efe chwi lawer mwy, chwi o ychydig ffydd? 31 Felly na phryderwch, gan ddywedyd, Beth a fwytawn? neu, Beth a yfwn? neu, Beth a wisgwn? 32 (Oherwydd yr holl bethau hyn y mae'r Cenhedloedd yn eu ceisio:) oherwydd y mae eich Tad nefol yn gwybod bod arnoch angen yr holl bethau hyn. 33 Ond ceisiwch yn gyntaf deyrnas Dduw, a'i gyfiawnder ef; a'r holl bethau hyn a roddir i chwi yn ychwaneg. 34 Felly na phryderwch am yfory: canys yfory a bryder am ei bethau ei hun. Digon i bob dydd ei ddrwg ef.
Mathew 7:1-29 1 Na farnuwch, rhag i chwi gael eich barnu. 2 Oherwydd â pha farn bynnag y barnwch, y bernir chwi: a â pha fesur bynnag y mesurwch, y mesurir i chwi drachefn. 3 A pham yr wyt yn gweld y brycheuyn sydd yn llygad dy frawd, ond nad wyt yn ystyried y trawst sydd yn dy lygad dy hun? 4 Neu sut y dywedi wrth dy frawd, Gad i mi dynnu’r brycheuyn allan o’th lygad; ac wele, trawst sydd yn dy lygad dy hun? 5 Rhagrithiwr, bwrw allan y trawst o’th lygad dy hun yn gyntaf; ac yna y gweli’n glir i fwrw allan y brycheuyn o lygad dy frawd. 6 Peidiwch â rhoi’r hyn sy’n sanctaidd i’r cŵn, ac na thaflwch eich perlau o flaen moch, rhag iddynt eu sathru dan eu traed, a throi a’ch rhwygo. 7 Gofynnwch, a rhoddir i chwi; ceisiwch, a chewch; curwch, ac agorir i chwi: 8 Oherwydd pob un sy'n gofyn sydd yn derbyn; a'r sawl sy'n ceisio sydd yn cael; ac i'r sawl sy'n curo yr agorir. 9 Neu pa ddyn ohonoch, yr hwn, os gofynna ei fab am fara, a rydd iddo garreg? 10 Neu os gofynna am bysgodyn, a rydd iddo sarff? 11 Os chwi, gan hynny, er eich bod yn ddrwg, a wyddoch sut i roi rhoddion da i'ch plant, faint mwy y rhydd eich Tad, yr hwn sydd yn y nefoedd, bethau da i'r rhai sy'n gofyn ganddo? 12 Felly pob peth a fynnoch i ddynion ei wneud i chwi, gwnewch yr un fath iddynt hwy: oherwydd hyn yw'r gyfraith a'r proffwydi. 13 Ewch i mewn trwy'r porth cyfyng: oherwydd llydan yw'r porth, a llydan yw'r ffordd sy'n arwain i ddinistr, a llawer yw'r rhai sy'n mynd i mewn trwyddo: 14 Oherwydd cyfyng yw'r porth, a chul yw'r ffordd sy'n arwain i'r bywyd, ac ychydig yw'r rhai sy'n ei chael hi. 15 Gochelwch rhag gau broffwydi, sy'n dod atoch mewn dillad defaid, ond o'u mewn maent yn fleiddiaid rheibus. 16 Wrth eu ffrwythau y cewch eu hadnabod. A yw dynion yn casglu grawnwin oddi ar ddrain, neu ffigys oddi ar ysgall? 17 Felly hefyd pob coeden dda sydd yn dwyn ffrwyth da; ond coeden ddrwg sydd yn dwyn ffrwyth drwg. 18 Ni all coeden dda ddwyn ffrwyth drwg, ac ni all coeden ddrwg ddwyn ffrwyth da chwaith. 4
Pregeth ar y Mynydd
19 Pob coeden nad yw’n dwyn ffrwyth da a dorrir i lawr, a’i bwrw i’r tân. 20 Felly wrth eu ffrwythau y byddwch yn eu hadnabod. 21 Nid pob un a ddywedo wrthyf, Arglwydd, Arglwydd, a â i mewn i deyrnas nefoedd; ond yr hwn a wna ewyllys fy Nhad yr hwn sydd yn y nefoedd. 22 Llawer a ddywedant wrthyf y dydd hwnnw, Arglwydd, Arglwydd, oni phroffwydasom yn dy enw di? ac oni fwriasom allan gythreuliaid yn dy enw di? ac oni wnaethom lawer o ryfeddodau yn dy enw di? 23 Ac yna y cyffesaf wrthynt, Ni’ch adnabuais erioed: ewch oddi wrthyf, chwi sy’n gwneud anwiredd. 24 Felly pwy bynnag a glywo fy ngeiriau hyn, ac a'u gwna, mi a'i cyffelybaf i ŵr doeth, yr hwn a adeiladodd ei dŷ ar y graig: 25 A disgynnodd y glaw, a daeth y llifogydd, a chwythodd y gwyntoedd, ac a gurodd ar y tŷ hwnnw; ac ni syrthiodd: oherwydd ei fod wedi ei seilio ar y graig. 26 A phob un a glywo fy ngeiriau hyn, ac ni fyddo yn eu gwneud, a gyffelybir i ŵr ffôl, yr hwn a adeiladodd ei dŷ ar y tywod: 27 A disgynnodd y glaw, a daeth y llifogydd, a chwythodd y gwyntoedd, ac a gurasant ar y tŷ hwnnw; ac fe syrthiodd: a mawr oedd ei gwymp. 28 A bu, pan orffennodd Iesu’r geiriau hyn, synnwyd y bobl at ei athrawiaeth ef: 29 Oherwydd yr oedd yn eu dysgu fel un ag awdurdod ganddo, ac nid fel yr ysgrifenyddion.
5