Esgyniad a Chwymp Ussia 2 Cronicl 26 1 Yna cymerodd holl bobl Jwda Usseia, a oedd yn un ar bymtheg oed, a'i wneud yn frenin yn lle ei dad Amaseia. 2 Adeiladodd Eloth, a'i hadfer i Jwda, wedi i'r brenin gysgu gyda'i dadau. 3 Un ar bymtheg oed oedd Usseia pan ddechreuodd deyrnasu, a theyrnasodd am hanner cant a dwy flynedd yn Jerwsalem. Jecholia o Jerwsalem oedd enw ei fam. 4 Ac efe a wnaeth yr hyn oedd uniawn yng ngolwg yr ARGLWYDD, yn ôl yr hyn oll a wnaeth ei dad Amaseia. 5 Ac efe a geisiodd Dduw yn nyddiau Sechareia, yr hwn a ddeallodd weledigaethau Duw: a thra y ceisiodd efe yr ARGLWYDD, Duw a'i gwnaeth yn ffynnu. 6 Ac efe a aeth allan ac a ryfelodd yn erbyn y Philistiaid, ac a dorrodd i lawr fur Gath, a mur Jabne, a mur Asdod, ac a adeiladodd ddinasoedd o amgylch Asdod, ac ymhlith y Philistiaid. 7 A chynorthwyodd Duw ef yn erbyn y Philistiaid, ac yn erbyn yr Arabiaid oedd yn trigo yn Gurbaal, a'r Mehuniaid. 8 A rhoddodd yr Ammoniaid roddion i Ussia: ac ymledodd ei enw hyd nes iddo fynd i mewn i'r Aifft; oherwydd efe a gryfhaodd ei hun yn ddirfawr. 9 Adeiladodd Usseia dyrau hefyd yn Jerwsalem wrth borth y gornel, ac wrth borth y dyffryn, ac wrth droad y mur, a'u hatgyfnerthodd. 10 Adeiladodd dyrau hefyd yn yr anialwch, a chloddiodd lawer o ffynhonnau: oherwydd yr oedd ganddo lawer o anifeiliaid, yn y tir isel, ac yn y gwastadeddau: amaethwyr hefyd, a gwinllannwyr yn y mynyddoedd, ac yng Ngharmel: oherwydd yr oedd yn caru amaethyddiaeth. 11 Hefyd yr oedd gan Usseia lu o filwyr, a aethant allan i ryfel mewn minteioedd, yn ôl nifer eu cyfrif trwy law Jeiel yr ysgrifennydd a Maaseia y llywodraethwr, dan law Hananeia, un o gapteiniaid y brenin. 12 Cyfanswm nifer pennau-cenedl y gwŷr dewr oedd ddwy fil a chwe chant. 13 A than eu llaw hwynt yr oedd byddin, tri chan mil a saith mil a phum cant, a ryfelasant â nerth mawr, i gynorthwyo'r brenin yn erbyn y gelyn.
1
Esgyniad a Chwymp Ussia
14 A pharatoodd Usseia iddynt, trwy'r holl fyddin, darianau, a gwaywffyn, a helmau, a gwregysau, a bwâu, a slingiau i daflu cerrig. 15 Ac efe a wnaeth yn Jerwsalem beiriannau, wedi eu dyfeisio gan ddynion cyfrwys, i fod ar y tyrau ac ar y amddiffynfeydd, i saethu saethau a cherrig mawrion. Ac ymledodd ei enw ymhell; canys cynorthwywyd ef yn rhyfeddol, nes iddo fod yn gryf. 16 Ond pan oedd yn gryf, ymgododd ei galon i’w ddinistr: canys efe a droseddodd yn erbyn yr ARGLWYDD ei Dduw, ac a aeth i deml yr ARGLWYDD i losgi arogldarth ar allor yr arogldarth. 17 Ac aeth Asareia yr offeiriad i mewn ar ei ôl, a chydag ef bedwar ugain o offeiriaid yr ARGLWYDD, y rhai oedd yn ddynion dewr: 18 A safasant yn erbyn Ussia y brenin, a dywedasant wrtho, Nid i ti, Ussia, y mae’n perthyn i arogldarth i’r ARGLWYDD, ond i’r offeiriaid meibion Aaron, y rhai a gysegrwyd i arogldarth: dos allan o’r cysegr; canys ti a droseddaist; ac ni fydd er anrhydedd i ti gan yr ARGLWYDD Dduw. 19 Yna digiodd Ussia, ac yr oedd ganddo thuser yn ei law i losgi arogldarth: a thra yr oedd efe yn ddigio gyda'r offeiriaid, y gwahanglwyf a gododd yn ei dalcen o flaen yr offeiriaid yn nhŷ'r ARGLWYDD, o ymyl allor yr arogldarth. 20 Ac edrychodd Asareia yr archoffeiriad, a’r holl offeiriaid, arno, ac wele, yr oedd yn wahanglwyfus yn ei dalcen, a’i gwthio allan oddi yno; ie, brysiodd yntau hefyd i fynd allan, oherwydd i’r ARGLWYDD ei daro ef. 21 Ac Ussiah y brenin oedd wahanglwyfus hyd ddydd ei farwolaeth, ac yr oedd yn byw mewn tŷ ar wahân, gan ei fod yn wahanglwyfus; canys efe a dorrwyd ymaith o dŷ yr ARGLWYDD: a Jotham ei fab oedd dros dŷ y brenin, yn barnu pobl y wlad. 22 Ysgrifennodd Eseia y proffwyd mab Amos weddill hanes Usseia, y cyntaf a'r olaf. 23 Felly Ussiah a hunodd gyda'i dadau, a chladdasant ef gyda'i dadau ym maes claddu'r brenhinoedd; oherwydd dywedasant, Gwahanglwyfus yw ef: a Jotham ei fab a deyrnasodd yn ei le.
Trosolwg o Deyrnasiad y Brenin Ussia Esgynnodd y Brenin Usseia (a elwir hefyd yn Asareia) i orsedd Jwda yn 16 oed yn unig a theyrnasodd am 52 mlynedd. Mae ei adroddiad yn 2 Cronicl 26 yn astudiaeth bwerus o ymroddiad cynnar, llwyddiant cenedlaethol digynsail, a chwymp ysbrydol trasig a achoswyd gan falchder.
Dadansoddiad Adnod wrth Adnod Adnodau 1–5 (Y Cynnydd a’r Duwioldeb Cynnar): Mae pobl Jwda yn gwneud Usseia yn frenin yn lle ei dad Amaseia. Mae’n gwneud yr hyn sy’n iawn yng ngolwg yr Arglwydd, gan geisio Duw yn ystod oes Sechareia, sy’n ei addysgu yng ngweledigaethau Duw. Tra bydd yn ceisio’r Arglwydd, mae Duw yn ei wneud yn ffynnu. Adnodau 6–15 (Nerth Milwrol ac Arloesedd): Mae Usseia yn llwyddo i ryfela yn erbyn y Philistiaid a'r Arabiaid, yn chwalu muriau'r gelyn, ac yn atgyfnerthu Jerwsalem â thyrau amddiffynnol arloesol a pheiriannau rhyfel a gynlluniwyd i saethu saethau a cherrig mawrion. Mae ei enwogrwydd yn lledu ymhell oherwydd ei fod yn cael cymorth rhyfeddol nes ei fod yn gryf. Adnodau 16–21 (Balchder a Barn Ddwyfol): Pan fydd Ussia yn tyfu'n gryf, mae ei galon yn codi i'w ddinistr. Mae'n troseddu yn erbyn Duw trwy fynd i mewn i'r deml i losgi arogldarth ar yr allor aur. Mae Asaria yr offeiriad ac 80 o offeiriaid dewr yn ei wynebu, gan ddatgan mai dim ond i feibion Aaron y mae llosgi arogldarth. Mae Ussia yn mynd yn flin gyda thuser yn ei law, ac mae gwahanglwyf yn torri allan ar ei dalcen ar unwaith.
2
Esgyniad a Chwymp Ussia
Adnodau 22–23 (Diwedd Ynysig): Mae Usseia yn parhau i fod yn wahanglwyfus hyd ddydd ei farwolaeth. Mae'n byw mewn tŷ ar wahân, wedi'i wahardd o dŷ'r Arglwydd, tra bod ei fab Jotham yn rheoli'r palas brenhinol ac yn barnu'r bobl.
Gwersi Allweddol Mae Ffyniant yn Profi Cymeriad: Yn aml, mae llwyddiant a chyfoeth yn cyflwyno prawf ysbrydol mwy na chaledi, gan demtio unigolion i ddibynnu arnyn nhw eu hunain yn hytrach na Duw. Perygl Balchder: Dechreuodd cwymp Ussia y foment y gwnaeth anghofio ei le a gadael i falchder lygru ei galon. Parch at Ffiniau Cysegredig (Gwahanu'r Eglwys a'r Wladwriaeth) : Mae mynd y tu hwnt i ordinhadau a ffiniau dwyfol—yn union fel y gwnaeth Usseia drwy gipio'r swydd offeiriadol—yn dod â chanlyniadau difrifol. Yr Angen am Atebolrwydd Dewr: Dangosodd Asareia a’r offeiriaid ddewrder cyfiawn drwy sefyll yn erbyn brenin pwerus i amddiffyn safonau sanctaidd.
3